Naar een veiliger samenleving; Brief ministers bij aanbieding van de tweede Voortgangsrapportage project 'Veiligheid begint bij Voorkomen'
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136619
 2009-2010
 
 28 684
 Naar een veiliger samenleving
 
 
 
 
 Nr. 
 253
 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 30 oktober 2009
 
 Met deze brief bieden wij U, mede namens de ministers voor Jeugd en Gezin
en voor Wonen, Wijken en Integratie en de staatssecretaris van Justitie, alsmede
de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VO, BVE), de tweede
voortgangsrapportage aan van het project Veiligheid begint
bij Voorkomen.
 
 Nederland is veiliger geworden. De structurele daling van de criminaliteit,
die zich al sinds de start van het vorige veiligheidsprogramma in 2002 voordoet,
heeft zich ook in 2008 voortgezet. Het aantal door burgers ondervonden delicten
is verder afgenomen. Eind 2008 gaf één op de vier burgers aan
de afgelopen twaalf maanden slachtoffer geweest te zijn van een misdrijf.
In 2006 was dit nog 30%.
 Deze tendens doet zich voor bij nagenoeg alle soorten criminaliteit, in
het bijzonder bij de ondervonden vandalisme-, gewelds- en vermogensdelicten,
waaronder de fietsdiefstal. De feitelijke afname van de criminaliteit weerspiegelt
zich deels ook in een verbetering van het veiligheidsgevoel. Het percentage
burgers dat zich wel eens onveilig voelt is in 2008 gelijk gebleven en ligt
nog steeds 3%-punt lager dan in 2006.
 
 De aanpak die het kabinet heeft gekozen om te komen tot een veiliger samenleving
kenmerkt zich door resultaatgerichtheid, de combinatie van preventie en repressie,
een persoonsgerichte aanpak en een intensieve samenwerking tussen alle betrokken
partijen, waaronder departementen, politie, Openbaar Ministerie, opsporingsdiensten,
lokaal bestuur en de private sector.
 
 Een van de belangrijke doelstellingen daarbij – de totstandkoming
van een landelijk dekkend netwerk van veiligheidshuizen – zal dit jaar
gerealiseerd zijn.
 Hiermee is voor de toekomst het fundament gelegd voor een samenwerkingstructuur
op lokaal niveau van alle bij de lokale veiligheid betrokken partijen, zoals
politie, Openbaar Ministerie, gemeenten, jeugdzorg, reclassering
en Raad voor de Kinderbescherming. In dit samenwerkingsverband wordt de door
het kabinet voorgestane persoonsgerichte aanpak vormgegeven. Alhoewel het
nog te vroeg is om over de volle breedte resultaten te kunnen melden –
sommige veiligheidshuizen zijn immers pas zeer onlangs met hun werkzaamheden
gestart – laten de al langer functionerende veiligheidshuizen zien dat
zij door hun werkzaamheden een bijdrage leveren aan het terugdringen van recidive.
Zo heeft het veiligheidshuis in Tilburg onlangs laten zien dat met een gedegen
persoonsgerichte aanpak de recidive onder jeugdigen met ongeveer 50%
kon worden gereduceerd. Een ander voorbeeld is Midden-Limburg waar op basis
van de politieregistratie is gebleken dat 35% van de veelplegers, waarvoor
in het veiligheidshuis een gezamenlijk plan van aanpak is opgesteld, in 2008
geen strafbare feiten pleegde. Dergelijke, zij het nog prille, resultaten
laten zien dat het kabinet op dit terrein op de goede weg is. In 2010 wordt
een evaluatie uitgevoerd van het werk van de veiligheidshuizen. Het kabinet
verwacht Uw Kamer eind 2010 over de resultaten daarvan te kunnen informeren.
 
 De persoonsgerichte aanpak wordt tevens toegepast bij de strafoplegging,
de tenuitvoerlegging en de reïntegratie bij zowel volwassen als jeugdige
daders. Zo wordt vanaf 1 november 2009 het toezicht en de begeleiding
door de reclassering afgestemd op de persoon van de dader en het recidiverisico.
Het aantal trajecten met bijzondere voorwaarden is in 2009 met 25%
toegenomen. Onlangs is door Rijk en gemeenten het Samenwerkingsmodel Nazorg
getekend. Daarin zijn de taken, verantwoordelijkheden en gezamenlijke ambities
nader uitgewerkt zodat de implementatie van de nazorg in de gemeenten met
kracht kan worden voortgezet.
 
 Op het terrein van de aanpak van geweld laat de Integrale Veiligheidsmonitor
zien dat het aantal ondervonden geweldsdelicten in 2008 met maar liefst 14,5%
is afgenomen ten opzichte van 2006. Ondanks deze daling hebben nog te veel
burgers te maken met bedreiging of fysiek geweld. Bij ongeveer 39 000
geweldsdelicten is daarbij sprake van (overmatig) alcoholgebruik. Het kabinet
zet dan ook in op gerichte registratie van alcoholgebruik bij geweldsdelicten.
Op deze wijze kan hiermee in het kader van de straftoemeting rekening gehouden
worden en kunnen gerichte interventies worden ingezet om het alcoholgebruik
bij de geweldpleger terug te dringen. De overige maatregelen uit het programma «Geweld
in het (semi-)publieke domein» – hiervoor wordt verwezen naar
de voortgangsrapportage – zullen uiteraard verder worden uitgevoerd.
Daarnaast pakt het kabinet alcoholmisbruik, met name van jongeren, aan. Het
heeft hiertoe een wijziging van de Drank- en Horecawet aan Uw Kamer aangeboden.
De wijziging bevat onder meer maatregelen om het alcoholgebruik onder met
name jongeren terug te dringen en alcoholgerelateerde verstoring van de openbare
orde zoveel mogelijk te voorkomen.
 
 Ook het programma «aanpak huiselijk geweld» levert een bijdrage
aan het terugdringen van het aantal geweldsdelicten. In dit kader mogen de
eerste resultaten van de invoering van de Wet tijdelijk huisverbod, die op
1 januari 2009 inwerking is getreden, niet onvermeld blijven. Met deze
wet kan aan personen van wie een (ernstige) dreiging van huiselijk geweld
uitgaat een huisverbod opgelegd worden. Hiermee wordt de veiligheid van de
slachtoffers vergroot. In de eerste zeven maanden van dit jaar zijn landelijk
ruim 1000 huisverboden opgelegd. Daarnaast wordt gewerkt aan de invoering
van een verplichte meldcode voor professionals.
 
 Met de in 2008 gerealiseerde daling van het aantal vermogensdelicten en
fietsdiefstallen is de doelstelling van het kabinet op dit terrein voor deze
kabinetsperiode ruimschoots gehaald. De inspanningen blijven er uiteraard op gericht de vermogenscriminaliteit en het aantal fietsdiefstallen
verder terug te dringen.
 
 Op het terrein van de aanpak van criminaliteit tegen ondernemingen kan
aan de hand van de Monitor Criminaliteit Bedrijfsleven (MCB) 2008 geconstateerd
worden dat de criminaliteit in zijn algemeenheid is afgenomen. De totale schade
als gevolg van criminaliteit tegen het bedrijfsleven is de afgelopen jaren
gedaald.
 Uit de MCB blijkt echter ook dat het aantal winkeldiefstallen in 2008
fors is gestegen. Het kabinet wil het aantal van 1,7 miljoen in 2008 terugdringen
tot 1,1 miljoen in 2010. Uit een analyse van het beschikbare cijfermateriaal
blijkt dat het aantal diefstallen zich concentreert bij een beperkte groep
bedrijven, veelal grote winkelketens, die al in hoge mate (100 keer of meer)
te maken hebben met dit fenomeen. Het eind 2008 met de detailhandel gesloten
Convenant Aanpak Winkelcriminaliteit deel 3 dient een bijdrage te leveren
aan de door het kabinet en detailhandel gewenste reductie. Onderdelen daarvan
betreffen het stimuleren van winkelstraatmanagement en het beschikbaar stellen
van een waarschuwingsregister voor het Midden- en Kleinbedrijf (MKB) om interne
fraude te voorkomen. Verder is deze zomer met vertegenwoordigers van de hiervoor
genoemde winkelketens, politie en Openbaar Ministerie afgesproken dat aanvullend
op het convenant een tiental proeftuinen gestart zal worden met de gecombineerde
inzet van verschillende preventieve maatregelen. Ook worden hierin de aanpak
van bendes, de inzet van private beveiligers en vereenvoudiging van het aangifteproces
betrokken. Op dit moment worden deze proeftuinen concreet uitgewerkt; de eerste
zullen nog in 2009 starten.
 
 Het aantal overvallen baart het kabinet zorgen. De politie heeft hiervoor
speciale onderzoekteams ingesteld. Dit heeft er in geresulteerd dat in de
eerste vijf maanden van dit jaar het aantal opgeloste zaken met 51%
is gestegen. Het aantal aangehouden verdachten steeg met 62%. Toch
is het kabinet van oordeel dat het aantal overvallen nog te hoog is. Daarom
wil het kabinet het aantal overvallen in 2010 met ten minste 20% terugdringen
ten opzichte van 2008.
 Het kabinet heeft hiertoe inmiddels een Taskforce overvallen ingesteld,
die dit najaar met additionele voorstellen zal komen op het terrein van de
strafrechtelijke, bestuurlijke en preventieve aanpak van overvallen.
 De bestrijding van de overlast en verloedering blijkt in de praktijk erg
weerbarstig. Uit de Integrale Veiligheidsmonitor 2008 blijkt dat de gewenste
daling op het terrein van verloedering voorzichtig is ingezet. Op het terrein
van overlast is dat nog niet het geval. De overlast en fysieke verloedering
in ons land moeten ten opzichte van 2006 nog met respectievelijk 17,5%
en 15,5% verminderen. Het gaat echter om een weerbarstige problematiek,
waarbij het de vraag is of deze doelstelling volledig kan worden gerealiseerd.
Het kabinet geeft aan het terugdringen van de overlast en verloedering daarom
onverminderd prioriteit. Een aantal bij Uw Kamer of de Eerste Kamer der Staten-Generaal
aanhangige wetsvoorstellen, waaronder het Wetsvoorstel maatregelen bestrijding
voetbalvandalisme en ernstige overlast, maken het mogelijk om in een vroegtijdig
stadium te interveniëren. Daarnaast verwacht het kabinet dat met de verdere
implementatie in 2010 van het bestuurlijk instrumentarium een bijdrage wordt
geleverd aan het verder terugdringen van overlast en verloedering. In dit
verband is ook de brief van 2 oktober jl. aan Uw Kamer van belang waarin
wordt ingaan op de aanpak van de Antilliaans-Nederlandse probleemjongeren
vanaf 2010. Om nog een extra impuls te geven aan het verder terugdringen
van overlast en verloedering zijn onlangs met 40 gemeenten in het Manifest
Bestrijding Overlast en Verloedering nadere afspraken gemaakt. Elk van deze
gemeenten benoemt vijf specifieke maatregelen die zij in 2010 en 2011 inzetten
om overlast en verloedering te verminderen. Het kabinet stelt
hiervoor in de jaren 2010 en 2011 in totaal € 153 miljoen via het
Gemeentefonds beschikbaar. Ervaringen met effectief gebleken maatregelen worden
gedeeld en actief beschikbaar gesteld aan andere gemeenten.
 
 De aanpak van de georganiseerde criminaliteit, mensenhandel, fraude, inclusief
de vastgoedfraude, en witwassen is geïntensiveerd. Dit geldt ook voor
de aanpak van cybercrime. Deze intensivering draagt bij aan het tegengaan
van de gelegenheidsstructuren waar deze criminaliteit gebruik van maakt. In
de eerste plaats is fors geïnvesteerd in de justitiële en bestuurlijke
infrastructuur voor de aanpak van deze vormen van criminaliteit. Concreet
betekent dit investering in capaciteit en kennis, waaronder een verbetering
van de informatie-uitwisseling en analysefunctie, om de informatiegestuurde
opsporing verder te ontwikkelen. Voor de bestuurlijke aanpak van de georganiseerde
criminaliteit wordt momenteel een landelijk dekkend netwerk van Regionale
Informatie- en Expertisecentra ingericht. Deze centra helpen en adviseren
het lokale bestuur bij het nemen van bestuurlijke maatregelen, zoals de inzet
van de Wet BIBOB. Verder wordt in 16 zogenoemde proeftuinen, onder andere
op de thema’s georganiseerde hennepteelt, kinderporno en witwassen,
gewerkt aan barrières die kunnen bijdragen aan het aanpakken van gelegenheidsstructuren.
 Tot slot
 Uit deze tweede voortgangsrapportage van het project Veiligheid begint
bij Voorkomen blijkt dat de meeste maatregelen tot uitvoering zijn gekomen.
Het kabinet is van oordeel dat het project daarmee nog steeds goed op koers
ligt. De tot nu toe bereikte resultaten geven daar aanleiding toe. Prioritair
wordt de komende periode door het kabinet ingezet op een aantal weerbarstige
onderdelen, zoals overvallen en overlast en verloedering. Op die terreinen
dienen nog de nodige inspanningen te worden verricht.
 
 Het kabinet realiseert zich dat de eventuele effecten van de huidige economische
crisis ongewis zijn. Het kabinet is er echter van overtuigd dat met de inzet
van alle bij de bestrijding van criminaliteit en het tegengaan van overlast
en verloedering betrokken partijen, het bereiken van de geformuleerde doelstellingen
binnen de kabinetsperiode nog steeds binnen bereik ligt en zet zich daar ook
onverminderd voor in.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 G. ter Horst 
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.