Waterbeleid; Brief minister over de voortgang van het dossier zandwinputten
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST137592
 2009-2010
 
 27 625
 Waterbeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 150
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEER
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 20 november 2009
 
 Hiermee informeer ik u, mede namens de staatssecretaris van Verkeer en
Waterstaat, over de voortgang van het dossier zandwinputten. In mijn brief van 5 juni 2009 heb ik al op hoofdlijnen aangegeven
welke conclusies ik heb getrokken naar aanleiding van het advies van de deskundigencommissie
zandwinputten (hierna: de Commissie). In het
hiernavolgende informeer ik u, conform mijn toezegging in het Algemeen Overleg
van 9 juni 2009 (Kamerstuk 30 015, nr. 35), over het proces
dat is gevolgd om te komen tot een vertaling van het advies van de Commissie
en de wijze waarop de conclusies van de Commissie beleidsmatig en juridisch
worden geïmplementeerd.
 Tenslotte zal ik ingaan op de gevolgen voor de (lopende) praktijk. Dit
om helderheid te bieden voor de lopende en toekomstige initiatieven om grond
en baggerspecie overeenkomstig het Besluit bodemkwaliteit (hierna: het Besluit)
toe te passen in diepe plassen.
 
 Wellicht ten overvloede merk ik op dat op grond van het Besluit alleen
licht verontreinigde grond en baggerspecie nuttig kan worden toegepast. Een
voorbeeld hiervan is het toepassen van grond of baggerspecie als herinrichtingsmaatregel
in diepe plassen om de ecologische kwaliteit van een dergelijke plas een impuls
te geven. Ernstig verontreinigde grond en baggerspecie komen niet in aanmerking
voor nuttige toepassing op grond van het Besluit. Voor de stort van ernstig verontreinigde baggerspecie in een hiervoor aan
te leggen depot (vergelijkbaar met bijvoorbeeld de Slufter of de Kaliwaal)
dient de vergunningprocedure op grond van de Wet milieubeheer te worden doorlopen.
 Aanbevelingen van de Commissie
 De Commissie ondersteunt een aantal belangrijke elementen van het huidige
beleid, namelijk:
 • de bevordering van een bewuster en duurzaam gebruik van de bodem.
Het Besluit stimuleert – daar waar mogelijk en binnen strikt milieuhygiënische randvoorwaarden – het gebruik van secundaire bouw-
en grondstoffen in plaats van primaire bouw- en grondstoffen ter voorkoming
van wateroverlast en bevordering van natuurontwikkeling, met een stelsel van
algemene regels in plaats van vergunningen.
 • de specifieke situatie binnen het rivierengebied. In haar advies
erkent de Commissie deze specifieke situatie en adviseert het bestaande beleid
voor diepe plassen in het rivierensysteem grotendeels te handhaven;
 • de verantwoordelijkheid van de decentrale overheden. Zo geschiedt
de besluitvorming over de herinrichting van diepe plassen op basis van een
lokale of regionale afweging.
 Aanscherping toetsingscriteria
 In specifieke situaties, zoals in het geval van kwetsbare objecten in
de nabijheid van een diepe plas, adviseert de Commissie de toepassingscriteria
aan te scherpen. Ter uitwerking van dit advies wordt, afhankelijk van de lokale
omstandigheden van een diepe plas, een beleidsmatige onderverdeling gemaakt
in verschillende typen diepe plassen. Aspecten als de kwaliteit van het toe
te passen materiaal en de aanwezigheid van kwetsbare objecten in de nabijheid
van een diepe plas bepalen of en zo ja, welke aanvullende voorwaarden eventueel
gelden bij herinrichting. Voor diepe plassen die altijd (of een deel van het
jaar) in open verbinding staan met een ander oppervlaktewatersysteem gelden
geen aanvullende eisen voor het toepassen van gebiedseigen baggerspecie (tot
en met klasse B) en baggerspecie klasse A en grond klasse Wonen die niet gebiedseigen
is.. Voorwaarde is dat er geen sprake is van
een nabij gelegen openbare drinkwatervoorziening of grondwaterafhankelijke
natuur.
 
 In alle gevallen zal door de toepasser bij de melding op grond van het
Besluit een inrichtings- of projectplan moeten worden aangeleverd, dat het
nut en de functionaliteit van de specifieke toepassing onderbouwt. Over de
inhoud van het inrichtings- of projectplan zal de initiatiefnemer, in overleg
met het bevoegd gezag, goed moeten communiceren naar het publiek.
 Lokale of regionale ruimtelijke afweging
 Voorafgaand aan het eventueel toepassen van grond en baggerspecie dient
allereerst een goede afweging gemaakt te worden óf een diepe plas geschikt
is voor herinrichting. Dit dient te worden bepaald op grond van een lokale
of regionale ruimtelijke afweging. Bij de voorbereiding daarvan hebben belanghebbenden
(krachtens de voorschriften van het ruimtelijk instrumentarium) uitgebreid
de mogelijkheid hun inbreng te leveren. Samen met de andere overheden (provincies,
gemeenten en waterschappen) heb ik geconstateerd dat reeds voldoende instrumenten
voorhanden zijn om aan te kunnen geven welke diepe plassen geschikt zijn voor
herinrichting. Aanvullend landelijk beleid acht ik op dit punt dus niet noodzakelijk.
 Onderzoek
 De aanbevelingen van de Commissie hebben ook gevolgen voor het (lopende)
onderzoeksprogramma. De onderzoeksaanbevelingen van de Commissie, worden verder
uitgewerkt en zo veel mogelijk ingepast in de bestaande onderzoeksprogramma’s.
In zijn algemeenheid geldt natuurlijk dat nieuwe kennis bij de evaluatie van
het Besluit zal worden betrokken. 
 Handreiking en circulaire
 Ik merk dat er bij het bedrijfsleven, de andere overheidsniveaus en het
publiek draagvlak bestaat voor de aanbevelingen van de Commissie. Zoals ik
al eerder heb aangegeven neem ik de adviezen van de commissie daarom over.
Hiertoe wordt er, ondersteund door het Rijk, voor en door de praktijk reeds
gewerkt aan een handreiking. In deze handreiking wordt onder meer de beleidsmatige
onderverdeling naar verschillende typen diepe plassen nader uitgewerkt. Er
zal eveneens een duidelijk verband in de handreiking worden opgenomen tussen
enerzijds het Besluit en anderzijds het ruimtelijk instrumentarium.
 Daarnaast zal de handreiking een overzicht geven van de elementen waarin
in een inrichtings- of projectplan aandacht moet worden geschonken. Ook zal
worden ingegaan op de vraag wat gebiedseigen materiaal is en wanneer er sprake
is van een nabij gelegen openbare drinkwatervoorziening of grondwaterafhankelijke
natuur. Tenslotte zal de handreiking een aantal zogenaamde «best practices»
bevatten.
 
 Naar verwachting zal in november van dit jaar een eerste versie van de
handreiking beschikbaar komen. Daarna zal de handreiking, indien nodig en
steeds in nauw overleg met betrokken partijen, worden aangevuld en geactualiseerd.
 
 De handreiking moet helderheid voor alle betrokkenen verschaffen en een
eenduidige en bindende werkwijze bewerkstelligen. Ik ben derhalve van mening
dat de handreiking verankerd dient te worden. Hiertoe zal een, voor iedereen
bindende, circulaire worden opgesteld. Deze circulaire is naar verwachting
in januari 2010 gereed. Bij de evaluatie van het Besluit, kan worden bezien
of de inhoud van deze circulaire definitief opgenomen zou moeten worden in
de regelgeving.
 Betrokkenheid partijen
 Mijn uitgangspunt bij het vertalen van het advies is dat dit zo veel mogelijk
moet gebeuren samen met betrokken partijen. Daarom wordt gewerkt met werkgroepen
waarin alle relevante overheden en het bedrijfsleven hebben deelgenomen. Ook
belanghebbenden en omwonenden zijn daarbij betrokken. Zij hebben op meerdere
momenten inbreng kunnen leveren en hebben meegedacht over de vraag hoe zij
het meest effectief kunnen worden betrokken bij de besluitvorming over het
duurzaam en functioneel herinrichten van diepe plassen.
 In het nieuwe beleid wordt de betrokkenheid van de omwonenden, het bedrijfsleven
en andere belanghebbenden vergroot. Dit betekent echter niet dat er zich in
de toekomst geen situaties zullen voordoen waarbij, ondanks eventuele bezwaren,
een diepe plas toch opnieuw wordt ingericht. Uiteindelijk gaat het om een
afweging van het bevoegde gezag waarbij verschillende belangen een rol spelen.
De spelregels waarlangs die afweging wordt gemaakt moeten echter bekend en
transparant zijn.
 Lopende en nieuwe initiatieven
 In mijn brief van 20 maart 2009 (Kamerstuk 27 625, nr. 133)
heb ik aangegeven daar waar mogelijk, de start van het herinrichten van nieuwe
diepe plassen met baggerspecie en grond (klasse B en industrie) op te schorten,
tot het moment van het verschijnen van een advies van de Commissie. Deze opschorting
richtte zich op geïsoleerde diepe plassen waar geen zogenaamd gebiedseigen
grond of baggerspecie wordt toegepast. Op mijn verzoek hebben de grondbanken
destijds aangegeven hieraan mee te werken. Ik heb geconstateerd dat de branche
tot aan het verschijnen van het advies van de commissie op een
zorgvuldige wijze invulling heeft gegeven aan de opschorting en ben hen daar
erkentelijk voor.
 
 Inmiddels worden voorbereidingen getroffen om concrete projecten weer
op te starten of is dat reeds gebeurd. De Commissie adviseert de bevoegde
overheden om de conclusies van haar advies in te brengen in het overleg met
de initiatiefnemers, eigenaren en beheerders van reeds lopende en nieuwe projecten,
om zo met betrokken partijen (zo nodig) tot aanvullende afspraken te komen.
Voor het verantwoord toepassen van grond en baggerspecie is het evident dat
het advies van de Commissie, tot het moment van publicatie van de handreiking,
steeds betrokken dient te worden bij een juiste invulling van de zorgplicht.
 
 Op basis van het advies van de Commissie is daarom onmiddellijk een eerste
checklist tot stand gebracht. Met die checklist in de hand kunnen nieuwe initiatieven
nu al een toetsing aan de adviezen van de Commissie ondergaan. In de checklist zijn aandachtspunten benoemd voor herinrichtingen
die in uitvoering komen voor dat de handreiking en circulaire gereed zijn.
Het is aan het lokale bevoegde gezag om hier maatwerk voor te vinden. Tezamen
met meer achtergrondinformatie is deze checklist beschikbaar (www.bodemplus.nl).
 
 Alhoewel het nieuwe beleid in goede samenwerking met omwonenden wordt
vormgegeven, blijkt uit recente signalen van onvrede dat er bij lopende initiatieven
nog niet in alle gevallen duidelijkheid bestaat over de te volgen werkwijze.
Ik ga hier niet in op de specifieke situaties, omdat daarover op lokaal en
regionaal niveau de besluitvorming moet plaatsvinden. Er bestaat draagvlak
bij het publiek voor de checklisten ik vertrouw er op dat deze in concrete
situaties worden gevolgd.
 
 Tegelijk roep ik het publiek op om mee te blijven denken over de op te
stellen handreiking. De betrokkenheid van het omwonenden heeft al tot belangrijke
aanvullingen in de checklist geleid en ik ga ervan uit dat continuering van
die betrokkenheid de kwaliteit van de handreiking vergroot.
 
 Afsluitend stel ik vast dat er in een flink aantal situaties geen discussie
bestaat over de noodzaak van het vullen van een diepe plas of over de wijze
waarop dit gebeurt. Dit betekent voor mij dat in principe de regelgeving op
dit vlak voldoende werkt.
 
 De minister van Volkshuisvesting Ruimtelijke ordening en Milieubeheer,
 J. M. Cramer 
 
 
 
 
 Het verdient de voorkeur te spreken over «diepe plassen»,
omdat het in feite gaat om diepe plassen die hun oorsprong (vaak, maar niet
altijd) kennen in het winnen van zand in het verleden.
 
 
 Kamerstukken II, 2008–2009, 27 625, nr. 137.
 
 
 Mits de concentratie arseen kleiner is dan de lokale achtergrondwaarden.
 
 
 Wanneer de herinrichting reeds in uitvoering was op het moment van publicatie
van de checklist, kan het doorlopen van de checklist achterwege blijven.