Subsidiariteitstoets Europees voorstel erfenissen en testamenten; Brief van de Tijdelijke Gemengde commissie Subsidiariteitstoets
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136685
 2009-2010
 
 32 184
 Subsidiariteitstoets Europees voorstel erfenissen en testamenten
 
 
 
 
 Nr. 
 2 HERDRUK
 BRIEF VAN DE TIJDELIJKE GEMENGDE COMMISSIE SUBSIDIARITEITSTOETS
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 20 oktober 2009
 
 Per 29 september 2009 heeft de Eerste Kamer haar deelname aan de
Tijdelijke gemengde commissie subsidiariteitstoets (TGCS) beëindigd.
De Tweede Kamer heeft in verband hiermee inmiddels besloten tot oprichting
van een eigen Tijdelijke commissie subsidiariteitstoets. In afwachting hiervan
acht ik het raadzaam, de behandeling van nieuw binnenkomende voorstellen in
de Tweede Kamer voort te zetten, zodat lacunes worden vermeden.
 
 Onlangs heeft de Europese Commissie bovengenoemd voorstel gepubliceerd.
Dit voorstel is opgenomen in de lijst van voorstellen voor Europese wet- en
regelgeving die zijn geselecteerd voor de parlementaire subsidiariteitstoets
(zie Kamerstuk 22 112, CB en nr. 771). Het voorstel is tevens in COSAC-verband aangewezen voor een gezamenlijke toetsing
door alle nationale parlementen van de EU.
 
 U wordt verzocht om uiterlijk 19 november 2009 een gemotiveerd advies te zenden over de vragen of voor onderhavig
verordeningsvoorstel voldoende rechtsgrondslag in het EG-Verdrag bestaat en
of met het voorstel is voldaan aan de vereisten van subsidiariteit en proportionaliteit
(artikel 5 EG-Verdrag).
 
 Met vriendelijke groet,
 
 De voorzitter van de Tijdelijke gemengde commissie subsidiariteitstoets,
 Jan Jacob van Dijk 
 
 ADVIESAANVRAAG COM(2009)154 (Erfopvolgingen en testamenten)
 Toetsing aan de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit
van het voorstel voor en verordening van het Europees Parlement en de Raad
betreffende de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning en de tenuitvoerlegging
van beslissingen en authentieke akten op het gebied van erfopvolging en betreffende
de instelling van een Europese erfrechtverklaring – COM(2009)154.
 1. Adviesaanvraag
 In het kader van de parlementaire subsidiariteitstoets verzoekt de Tijdelijke
gemengde commissie subsidiariteitstoets de vaste commissie voor justitie,
haar uiterlijk 19 november 2009 een gemotiveerd
advies te zenden over de vragen of voor onderhavig verordeningsvoorstel voldoende
rechtsgrondslag in het EG-Verdrag bestaat en of met het voorstel is voldaan
aan de vereisten van subsidiariteit en proportionaliteit (artikel 5 EG-Verdrag).
 2. Samenvatting voorstel
 Er komt één enkel criterium
waarmee zowel de bevoegde autoriteiten als het op een internationale erfopvolging
toepasselijke recht worden bepaald: de gewone verblijfplaats van de overledene.
 
 
 Eén enkele autoriteit zal bevoegd zijn
om de erfopvolging af te handelen, meestal die van de gewone verblijfplaats,
die de zaak echter kan verwijzen naar de autoriteit waarvan de overledene
de nationaliteit had, wanneer die meer geschikt is om de zaak te behandelen.
 
 Er wordt ook een Europese erfrechtverklaring
ingevoerd, waarmee zonder andere formaliteiten de hoedanigheid van erfgenaam
of de bevoegdheden van beheerder of uitvoerder van de nalatenschap kunnen
worden bewezen.
 3. Doelstelling
 Dit voorstel heeft een drievoudig doel:
 • de rechtszekerheid vergroten door de voorspelbaarheid en de coherentie
van de toepasselijke regels te waarborgen;
 • de betrokkenen meer flexibiliteit bieden bij de keuze van het recht
dat op hun erfopvolging van toepassing is;
 • de rechten van de erfgenamen en/of legatarissen beschermen, maar
ook die van de andere betrokkenen (bijvoorbeeld schuldeisers).
 4. Rechtsgrondslag
 De art 61 c en 65 b van het EG-Verdrag machtigen de Raad om maatregelen
aan te nemen op het gebied van justitiële samenwerking in burgerlijke
zaken, omvattende (art 65 b) de bevordering van de verenigbaarheid van in
de lidstaten geldende regels voor collisie en jurisdictiegeschillen.
 
 Volgens art 67 lid 5 EG-Verdrag geldt voor deze besluiten de codecisie-procedure,
waarbij de Raad besluit bij gekwalificeerde meerderheid en het Europees Parlement
instemmingsrecht heeft. De uitzondering die gemaakt wordt voor familierecht
is volgens de Europese Commissie hier niet van toepassing omdat erfrecht vooral
betrekking heeft op eigendom en niet op de relaties tussen familieleden. 
 5. Argumenten Europese Commissie ter zake van subsidiariteit
 • De voorgestelde verordening is van toepassing op grensoverschrijdende/transnationale
erfopvolgingen. Dit kan alleen gedaan worden met behulp van Europese regels.
Deze regels moeten in de hele EU identiek zijn om rechtszekerheid van burgers
te garanderen.
 • Onderling afgestemde regelgeving op nationaal niveau heeft onvoldoende
effect. De geschiedenis van de mislukte Haagse Conventie van 5 oktober
1961 toont dit aan omdat deze conventie slechts door 16 lidstaten is geratificeerd.
 6. Argumenten Europese Commissie ter zake van proportionaliteit
 • Het voorstel gaat niet verder dan nodig om de doelstelling te realiseren.
Er vindt geen harmonisatie plaats van erfrecht
of eigendomsrecht. Het betreft slechts aanwijsregels welk recht van toepassing
is bij transnationale erfopvolgingen.
 • Ook worden de nationale belastingstelsels
ongemoeid gelaten. Overigens leidt dit er volgens de Europese Commissie toe
dat transnationale erfopvolgingen ook na aanvaarding van het voorstel nog
kunnen leiden tot fiscale inconsistenties en dubbele belastingen. De Europese
Commissie wil hierover in 2010 een Mededeling publiceren.
 • Voor een verordening is gekozen omdat
daarmee eenduidige regels in de hele EU tot stand komen. In geval van een
richtlijn zouden er toch weer nationale verschillen kunnen ontstaan bij de
implementatie.
 7. Standpunt Nederlandse regering
 De Commissie kondigde het voorstel reeds aan in haar jaarlijks wetgevings-
en werkprogramma voor 2008 (WWP 2008). De regering heeft hierop op 19 december
2007 een appreciatie gegeven (zie 22 112, nr. 600), waarin echter
nog geen standpunt is ingenomen over het voorliggende voorstel.
 8. Behandeltraject op Europees niveau
 JBZ-Raad 30 november 2009 
 
 
 
 I.v.m. een correctie in punt 1 van de adviesaanvraag. Het eerder als kamerstuk
32 184, nr. 2 gepubliceerde stuk komt hiermee te vervallen.