Vaststelling begroting van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2005; Brief minister over ontwikkelingen binnen het fytosanitaire beleidsveld
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29800-XIV, nr. 89

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

13-06-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29800-XIV nr. 89

27-05-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAchtergrondVerbetering van het keuringssysteemVersterking van de internationale beleidsinzetMarkttoegangImplementatie Fytorichtlijn en reduced checksOntwikkeling van een nieuw kostprijsmodel en nieuw tariefstelselAlgemeenEvaluatie tarievenUitbreiding dienstverlening buiten kantoorurenOndertekeningBIJLAGE
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29800-XIVToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 31 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 800 XIVVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2005nr. 89BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEITAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 mei 2005In deze brief ga ik in op relevante ontwikkelingen binnen het fytosanitaire
beleidsveld. Daarbij besteed ik met name aandacht aan de ontwikkeling van
een nieuw kostprijsmodel en een nieuw tariefstelsel. Hiermee geef ik tegelijkertijd
een reactie op het verzoek van de vaste Kamercommissie voor Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit om op de hoogte te worden gesteld van de toekomstplannen
ten aanzien van de Plantenziektenkundige Dienst (brief d.d. 14 april
2005, kenmerk 43-05-LNV).AchtergrondIn 2002 is door de heer prof. dr. J. de Vries op verzoek van mijn ministerie
kritisch gekeken naar het fytosanitaire beleidsveld. Hij heeft een aantal
spanningen en dilemma's geschetst en is daarnaast met een aantal aanbevelingen
gekomen. Dit rapport is onder meer besproken met het georganiseerd bedrijfsleven.
Op basis van dit rapport en de gesprekken hierover heb ik in mijn beleidsprogramma
2004–2007 «Vitaal en Samen» aangekondigd dat er meer inzet
zal komen op het fytosanitaire beleidsveld. Dit heeft ertoe geleid dat per
1 januari 2004 het programma «Versterking fytosanitair beleid»
van start is gegaan. Vooruitlopend hierop was in 2003 na de zomer reeds het
project Slim Fruit gestart. Hiermee wil ik het belang van het fytosanitaire
beleidsveld voor ons land als «agrarische grootmacht» onderstrepen.
Het programma heeft er mede voor gezorgd dat een aantal belangrijke bewegingen
in gang is gezet. Hieronder ga ik kort in de op de belangrijkste, te weten:• Verbetering van het keuringssysteem;• Versterking van de internationale beleidsinzet;• Ontwikkeling van een nieuw kostprijsmodel en nieuw tariefstelsel.Verbetering van het keuringssysteemUit het rapport van prof. De Vries kwam naar voren dat zeker de organisatie
rondom de keuringen een lappendeken was: de taakverdeling tussen de verschillende
keurings- en uitvoeringsdiensten is niet eenduidig en de achtergronden van
deze verdeling zijn bovendien niet duidelijk.Eind 2002 is daarom tussen mijn ministerie en het georganiseerd bedrijfsleven
afgesproken de organisatie van kwaliteitskeuringen en fytosanitaire keuringen
tegen het licht te houden. Mijn wens daarbij was om te komen tot een helder
en eenduidig keuringssysteem waarin geborgd wordt dat Nederland aan internationale
verplichtingen voldoet en waarbij het bedrijfsleven maximaal haar eigen verantwoordelijkheid
neemt.Dit heeft geleid tot het project Slim Fruit, een gezamenlijk project van
overheid en bedrijfsleven. Dit project beperkte zich tot de keuringen in de
groenten- en fruitsector. Over de resultaten van het project Slim Fruit heb
ik u op 15 oktober 2004 (TK nr. 29 800 XIV, nr. 9) geïnformeerd.In het eindrapport is de aanbeveling gedaan om keuringen van geïmporteerde
groenten en fruit te baseren op een risicoanalyse en om bij het bepalen van
de frequentie van de keuringen rekening te houden met de kwaliteitscontroles
die reeds door het bedrijfsleven zelf worden uitgevoerd. Verder is aanbevolen
om een keuringsmodel te ontwikkelen waarbij de privaatrechtelijk georganiseerde
ZBO, de keuringsdienst voor groenten en fruit (KCB), de keuringen uitvoert
en LNV aanstuurt en toezicht houdt.Tijdens het overleg met het georganiseerde bedrijfsleven in oktober 2004
is het principebesluit genomen om de uitkomst van het rapport Slim Fruit breed
uit te werken. Dat wil zeggen dat gekeken wordt of een systeem mogelijk is
waarbij de inspecties van plantaardige producten, zowel fytosanitair als kwaliteit,
plaatsvinden door bestaande privaatrechtelijke georganiseerde ZBO's (de keuringsdiensten
NAK, NAK tuinbouw, KCB, BKD) onder toezicht van de Plantenziektenkundige Dienst
(hierna: PD).Belangrijk argument voor dit systeem is dat hierdoor een heldere en meer
eenduidige rol- en verantwoordelijkheidsverdeling ontstaat. Het bedrijfsleven
is zelf nauw betrokken bij de verschillende keuringsdiensten en kan zelf sturen
op efficiency. LNV kan door explicitering van randvoorwaarden en goed toezicht
haar publieke taak, die mede voortvloeit uit internationale afspraken, borgen.
Dit sluit aan bij het kabinetsbrede programma naar een «Andere overheid».Om dit systeem verder uit te werken is in januari 2005 het project Plant
Keur gestart.Binnen dit project zijn de eerste stappen gezet om de mogelijkheden te
onderzoeken voor een nieuw keuringsmodel. Het project bestaat uit twee fasen
waarbij mijn ministerie, het bedrijfsleven en de keuringsdiensten gezamenlijk
optrekken. De eerste fase wordt direct na de zomer afgerond. In deze fase
wordt het toekomstig organisatorisch model uitgewerkt en wordt verder gesproken
over de uitgangspunten voor een verdeling van bevoegdheden, taken en werkzaamheden.
Ook wordt in deze fase bekeken op welke wijze een aantal meer of minder sectorspecifieke
zorgen ondervangen kan worden. Deze fase moet vlak na de zomer leiden tot
een besluitvormingsmoment. Daarbij zullen overheid en bedrijfsleven gezamenlijk
(nog steeds) het gevoel moeten hebben dat de ingeslagen weg zal leiden tot
een robuust en internationaal geaccepteerd systeem.De tweede fase, de implementatiefase, start in september en moet uitmonden
in specifieke afspraken per keuringsdienst. Daarna kan daadwerkelijke
uitbesteding van taken plaatsvinden. Het bedrijfsleven en de betrokken keuringsdiensten
zullen zeer nauw betrokken worden bij het hele project.Aangezien het de intentie is de fytosanitaire keuringen uit te besteden,
verandert de rol van de PD. Het is in dat verband mijn voornemen de PD om
te vormen tot een kennis- en auditdienst die zowel in eigen land als in het
buitenland als gezaghebbend wordt gezien. Dit traject is parallel aan het
project Plant Keur in gang gezet. Ondertussen wordt ook gewerkt aan verbetering
van de dienstverlening door de PD en aan de communicatie daarover met het
bedrijfsleven.Versterking van de internationale beleidsinzetNederland heeft nationaal en internationaal de verplichting om in de wet
vastgelegde ziekten en organismen te weren van haar eigen markt en van markten
van andere landen. Dit ter bescherming van de primaire productie en handel
in planten en plantaardige producten in de wereld. Een goede controle is daarom
van groot belang. Nederland fungeert als poort van Europa (Schiphol, Rotterdam)
en krijgt het leeuwendeel te verwerken van de producten die naar de EU vervoerd
worden. Daarnaast heeft Nederland een sterke positie als exporterend agrarisch
producent. Dit heeft als consequentie dat Nederland met relatief weinig stemmen
binnen de EU een meer dan evenredig economisch belang heeft. Daarom wil ik
onze strategische beleidsinzet, ook internationaal, versterken. Zo heb ik
vorig jaar in het kader van het Nederlands voorzitterschap een seminar georganiseerd
met als thema «reflecties op inspecties van tuinbouwproducten».
Dit is in goede samenwerking gebeurd met het Productschap Tuinbouw. Nederland
heeft bij uitstek belang bij een slim keuringssysteem. Het doel van dit seminar
was opstarten van een discussie binnen de Europese Unie over een goed functionerend
inspectiesysteem in de toekomst. In juni wordt in Nederland een internationaal
wetenschappelijk congres georganiseerd dat voortborduurt op dit thema.MarkttoegangDaarnaast zet ik sterk in op het openen en het openhouden van markten
die belemmerende fytosanitaire regelingen kennen voor Nederlandse producten.
Het grote economische belang van de plantaardige uitvoer maakt een omvangrijke
inzet vanuit LNV noodzakelijk. De ontwikkelingen van de afgelopen tijd op
de Russische markt onderstrepen dit. Verder signaleer ik dat er de komende
jaren binnen de WTO een accentverschuiving plaatsvindt met meer aandacht voor
non-tarifaire barrières, inclusief de fytosanitaire markttoegangsproblematiek.Het overkoepelende bedrijfsleven onderkent het belang van deze ontwikkeling
en heeft mij verzocht om de benodigde inzet op dit terrein zeker te stellen
en prioriteit te verlenen. Ik beraad mij op dat verzoek.Implementatie Fytorichtlijn en reduced checksPer 1 januari 2005 is een aantal belangrijke wijzigingen van richtlijn
2000/29/EG (de Fytorichtlijn) geïmplementeerd. De spilfunctie die Nederland
vervult in de import van plantaardige producten in de EU maakt dat er grote
belangen gemoeid zijn met deze richtlijn. Mijn insteek bij de implementatie
is geweest het logistieke proces zo min mogelijk te verstoren, binnen de kaders
van de richtlijn. Vandaar ook de keuze om de mogelijkheden van elektronische
vooraanmelding voor fytosanitaire keuringen van het LNV programma Cliënt
optimaal te benutten.Dit past in mijn streven om ook in internationaal verband de ontwikkeling
naar verdere elektronische certificering te bevorderen.Bij de wijziging van de Fytorichtlijn is daarnaast ook een tweetal voor
Nederland belangrijke wijzigingen doorgevoerd. Allereerst zijn alle lidstaten
nu verplicht om voor importkeuringen een tarief in rekening te brengen, voorheen
hadden lidstaten de vrije keuze. De uitwerking van de EU-eisen op de tarieven
waren dermate ingewikkeld dat ik besloten heb de implementatie van de nieuwe
tarieven voor 2005 uit te stellen naar 1 april 2005.Vóór de wijziging van de Fytorichtlijn moesten importpartijen
van inspectieplichtige plantaardige gewassen altijd geïnspecteerd worden.
Onder de nieuwe regelgeving is het mogelijk om op basis van risicoanalyse
zendingen groenten, fruit en snijbloemen met een lagere frequentie te inspecteren.
Dit is het zogenaamde reduced checks systeem. Voor de gehele EU gelden dezelfde
inspectiepercentages. Nederland paste dit systeem al sinds 2002 toe voor snijbloemen.
Het huidige Europese systeem van reduced checks is tot stand gekomen door
grote Nederlandse inzet. Het is echter niet exact gelijk aan het in Nederland
gehanteerde systeem. Op een aantal punten is het systeem aangescherpt. Hierdoor
is voor Nederland een aantal inspectiepercentages hoger geworden dan voor
1 januari 2005. Nederland is na een uitgebreide discussie in Brussel
met het Europese systeem akkoord gegaan omdat hiermee de mogelijkheid om «reduced
checks» te hebben per 1 januari 2005 gewaarborgd was. Als er niet
tot een compromis gekomen was, hadden alle lidstaten vanaf die datum 100%
van de zendingen moeten inspecteren. Het is een eerste begin. Het systeem
moet nu verder benut worden om het aantal producten waar «reduced checks»
op van toepassing is uit te breiden.Ontwikkeling van een nieuw kostprijsmodel en nieuw tariefstelselAlgemeenPer 1 april 2005 zijn de tarieven van de Plantenziektekundige Dienst
(PD) aangepast. Die aanpassing was onder andere noodzakelijk om te voldoen
aan nadere Europese regels met betrekking tot de kostendoorberekening van
fytosanitaire importinspecties. Daarnaast past het in het streven om –
mede op verzoek van het bedrijfsleven – de inspectiekosten voor alle
fytosanitaire keuringen transparanter te maken en nauwkeuriger toe te kunnen
rekenen aan de verschillende (deel)sectoren. De totale kosten die het bedrijfsleven
voor inspecties door de PD moet opbrengen kennen een kleine toename ten opzichte
van het niveau in 2004. Er is wel sprake van herverdelingseffecten over en
binnen de sectoren.Uitgangspunt hierbij is kostendekkende tarieven, conform het algemene
kabinetsbeleid.Alle kosten van de PD worden in het kostprijsmodel toegerekend aan de
producten die de PD levert. Per product wordt duidelijk welke kosten (direct
of indirect) er aan verbonden zijn. Het nieuwe model is begin 2005 volledig
in de administratieve systemen geïmplementeerd en daarmee is een goede
basis gecreëerd om de kosten per product realistisch te bepalen. Ter
informatie treft u in de bijlage een overzicht aan van de kosten die aan het
bedrijfsleven worden doorberekend.Op basis van voorcalculatie is er voor 2005 van uitgegaan dat via de tarieven
een bedrag van circa 15 miljoen euro door het bedrijfsleven wordt opgebracht.Tevens heeft de implementatie van de wijzigingen in de Fytorichtlijn 200/29/EG
invloed op de tariefsystematiek, maar ook op het level playing field in zijn
Europese context.Vanaf 1 januari 2005 zijn alle lidstaten verplicht om voor importinspecties
bij de aanbieders een tarief in rekening te brengen, dat was vóór
die tijd niet het geval. In de richtlijn wordt de lidstaten de keuze geboden
hoe het tarief vast te stellen: óf de in de bijlage van de richtlijn
vastgestelde forfaitaire tarieven, óf een kostendekkend tarief op basis
van een aantal criteria. Een aantal lidstaten heeft ervoor gekozen het Europese
forfait door te voeren. In Nederland is het reeds jaren kabinetsbeleid om
kostendekkende tarieven in rekening te brengen. Vandaar dat Nederland ervoor
gekozen heeft om binnen de kaders van de richtlijn een kostendekkend tarief
in rekening te blijven brengen. Daarmee is het zo dat de tarieven in ons land
hoger blijven dan in andere EU-landen die het forfait toepassen. Tegelijkertijd
draagt het feit dat alle lidstaten voor importinspecties nu een tarief in
rekening moeten brengen ook bij aan een level playing field (dat overigens
door meer factoren wordt bepaald dan de hoogte van de fytosanitaire tarieven).De Fytorichtlijn schrijft voor dat de tarieven voor fytosanitaire importinspecties
voor snijbloemen en groenten en fruit gedifferentieerd moeten worden naar
gelang de risicocategorie waarin deze producten vallen. Tevens schrijft de
richtlijn voor dat zendingen die op basis van een verlaagd risico in aanmerking
komen voor een steekproefsgewijze controle, ongeacht het feit of ze fysiek
geïnspecteerd worden, het bij die verlaagde steekproef passende tarief
dienen te betalen. De keuringskosten voor alle goederen die in zo'n verlaagde
risicocategorie vallen dienen dus over alle partijen omgeslagen te worden.
De wens van het bedrijfsleven om hier een tariefsysteem te hanteren gebaseerd
op een verrichtingenstelsel kan daarmee niet gehonoreerd worden.Als de hierboven genoemde goederen niet een verlaagd risicoprofiel hebben,
zou een tarief op basis van een zogenaamd verrichtingentarief mogelijk zijn.
Echter de besluitvorming in Brussel over die risico-indeling is een doorlopend
proces. Tussentijds kunnen producten vanuit een verlaagde risicocategorie
terugvallen in een 100 procentcontrole en omgekeerd. Om redenen van eenvoud
in de toch al complexe voorcalculatie en voorspelbaarheid van de tarieven
is ervoor gekozen om bij fytosanitaire importinspecties snijbloemen en groenten
en fruit één kostentoerekeningssysteem toe te passen. Bovendien
geldt dat het kostentoerekeningssysteem niet van invloed is op de totale kosten
die aan een sector worden toegerekend.Evaluatie tarievenLNV heeft een zo goed mogelijke inschatting gemaakt van de tarieven voor
de uit te voeren importinspecties groenten en fruit. Doordat er voor het nieuwe
tariefsysteem onvoldoende relevante gegevens beschikbaar waren, was het nog
niet mogelijk een exacte inschatting te maken. Om die reden is nadrukkelijk
aangegeven dat al na twee maanden ervaring met de nieuwe tarieven een eerste
evaluatie gemaakt zal worden op basis waarvan zo nodig de tarieven worden
aangepast.Die evaluatie houdt in dat op basis van de praktijkcijfers de aan de zijde
van de PD gemaakte, aan het bedrijfsleven toe te rekenen, kosten aan de producten
van de PD nauwkeurig zullen worden vergeleken met de vastgestelde tarieven.
Ook zal daarbij gekeken worden naar specifieke effecten van de nieuwe tariefsystematiek,
bijvoorbeeld het toepasselijke tarief voor kleine zendingen.Gelet op de problemen die naar voren zijn gekomen, hecht ik sterk aan
de afspraak die met het bedrijfsleven is gemaakt om na twee maanden de tarieven
te evalueren.Vragen van het Kamerlid Dezentjé Hamming over de tarieven die door
de PD worden gehanteerd (ingezonden 19 april jl.) beantwoord ik separaat.Uitbreiding dienstverlening buiten kantoorurenIn het verlengde van de introductie van de nieuwe tarieven heeft de PD
per 1 april 2005 het dienstverleningsniveau verhoogd door aanzienlijk
verruimde inspectiemogelijkheden buiten kantoortijden aan te bieden. Hiermee
wordt tegemoet gekomen aan een reeds langer door het bedrijfsleven geuite
wens.Bovenstaande ontwikkelingen geven mijn inzet weer gericht op versterking
van het fytosanitaire beleid. Ik zal u op de hoogte houden van verdere voortgang.De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,C. P. VeermanBIJLAGEHet nieuwe kostprijsmodel dat per 1 januari 2005 binnen de PD geïntroduceerd
is rekent alle kosten van de PD toe aan de te leveren producten.De producten van de PD zijn:– Inspecties– Beschikkingen– Diagnoses– Audits– Advies– Kennis algemeen belangEen deel van deze producten wordt alleen afgenomen door het bedrijfsleven,
een deel wordt alleen door het ministerie van LNV afgenomen en een deel wordt
door beide afgenomen.Op basis van de geschatte mensinzet per product worden de kosten toegerekend.De kosten per product zijn te verdelen naar directe en indirecte kosten.Directe kosten zijn die kosten die nauw aan het product verbonden zijn:– Kosten van medewerkers die direct aan het product werken, zoals
een inspecteur, een analist of een beleidsmedewerker (directe personeelskosten);– Kosten om deze medewerkers te laten werken, zoals vervoerskosten,
microscoop, huisvesting, PC (directe materiële kosten);– Kosten verbonden aan de directe aansturing en leiding van deze
medewerkers (directe-indirecte personeelskosten).Indirecte kosten zijn de overige kosten van de PD:– Kosten leidinggevenden en stafafdelingen, zoals facilitair, financiën
(indirecte personeelskosten);– Kosten van materieel dat niet direct aan een product te koppelen
is, zoals huisvesting van de stafafdelingen, computernetwerk (indirecte materiële
kosten).Bovenstaande betekent dus dat het bedrijfsleven naar rato van de geschatte
mensinzet voor de producten welke zij afnemen, zowel directe als indirecte
kosten van de PD doorberekend krijgen.Eenmalige kosten die voor rekening komen voor het ministerie van LNV zijn
buiten de kostentoerekening van de nieuwe tarieven gehouden. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29800-XIV-89.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl