Goedkeuring en uitvoering van het Verdrag inzake samenwerking bij de bestrijding van sluikhandel in verdovende middelen in het Caribisch gebied; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31355, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-02-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31355-(R1848) nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Achtergrond en totstandkoming van het Verdrag2.1. De eerste aanzetten tot regionale samenwerking2.2. Het Barbados Plan of Action2.3 De totstandkoming van het Verdrag3. De doelstellingen van het Verdrag3.1 Inleiding3.2. Uitvoering geven aan artikel 17 van het VN-verdrag
tegen sluikhandel3.3. Bundeling van krachten vóór en
dóór de landen in de regio3.4 Maatwerkoplossingen voor operationele en justitiële
samenwerking4. De indeling van het Verdrag4.1 Inleiding4.2. Aard en reikwijdte van het Verdrag (artt. 1–4)4.3. Rechtshandhavingsoperaties op zee en in de lucht
(artt. 5–10)4.4. Rechtshandhavingsoperaties in de territoriale
wateren en in het luchtruim daarboven (artt. 11–15).4.5. Operaties zeewaarts van de territoriale zee
(artt. 16–17)4.6. Uitvoering (artt. 18–28)4.7. Slotbepalingen (artt. 29–42)5. Artikelsgewijze toelichting5.1 Aard en reikwijdte van het VerdragArtikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 45.2. Rechtshandhavingsoperaties op zee en in de luchtArtikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 105.3. Rechtshandhavingsoperaties in de territoriale
wateren en in het luchtruim daarbovenArtikel 11 tot en met 15 algemeenArtikel 11Artikel 12Artikel 13Artikel 14Artikel 155.4. Operaties zeewaarts van de territoriale zeeArtikel 16Artikel 17.5.5. UitvoeringArtikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21Artikel 22Artikel 23Artikel 24Artikel 25Artikel 26Artikel 27Artikel 285.6. SlotbepalingenArtikel 29–42 AlgemeenArtikel 29Artikel 30Artikel 31Artikel 32Artikel 33Artikel 34Artikel 35Artikel 36Artikel 37Artikel 38Artikel 39Artikel 40Artikel 41Artikel 426. De verklaringen en voorbehouden van het Koninkrijk7. De Rijkswet goedkeuring en uitvoering8. De gevolgen voor de wetgeving van de landen van
het Koninkrijk9. De KoninkrijkspositieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31355Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 120 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 355 (R 1848)Goedkeuring en uitvoering van het op 10 april 2003 te San José
totstandgekomen Verdrag inzake samenwerking bij de bestrijding van sluikhandel
in verdovende middelen en psychotrope stoffen over zee en door de lucht in
het Caribisch gebied (Trb. 2003, 82 en Trb. 2004, 54)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING1. InleidingDe strijd tegen de handel en smokkel in verdovende middelen en psychotrope
stoffen heeft al lang de nadrukkelijke aandacht van de internationale gemeenschap.
De uitbreiding en vertakking van deze handel en de steeds complexere routes
waarmee verdovende middelen via aan-, door- en invoerlanden worden verscheept
vormt in toenemende mate een bedreiging voor de veiligheid en stabiliteit
van kwetsbare staten en noopt de internationale gemeenschap tot steeds verdergaande
vormen van samenwerking in de bestrijding van deze handel. Daarbij wordt zowel
aandacht besteed aan maatregelen tot reductie van de vraag naar verdovende
middelen, als aan de inzet van operationele middelen om de sluikhandel daarin
terug te dringen.De Caribische regio is een belangrijk centrum van doorvoer van drugs vanuit
Latijns-Amerika naar de Verenigde Staten van Amerika en Europa. Enerzijds
is dat een probleem voor de Verenigde Staten en Europa anderzijds hebben ook
de landen in de Caribische regio zelf hiervan te lijden. De toename van drugstransporten
in de regio gaat gepaard met een toename in de criminaliteit en vergroot het
gevaar van corruptie. Daarnaast heeft de doorvoer van drugs een negatief «spill-over» effect: een deel van de bevolking is
als drugskoerier betrokken bij de drugstransporten en krijgt veelal betaald
in drugs. Daardoor neemt ook het gebruik van (hard) drugs in de Cariben aanmerkelijk
toe, met ontwrichtende sociale en maatschappelijke gevolgen voor de vaak kleine
en kwetsbare eilandstaten in deze regio. Anderzijds heeft ook de zichtbare
rijkdom van personen die zich met drugstransporten bezig houden deze zelfde
effecten. Nauwere samenwerking tussen de Verenigde Staten, Europa en landen
in de Caribische regio is ook om deze redenen van belang.Samenwerking in de drugsbestrijding vereist duidelijke juridische kaders,
zeker wat betreft de strafvorderlijke samenwerking en de inzet van operationele
middelen tegen anderen dan de eigen onderdanen. Een van de belangrijkste juridische
instrumenten is het op 20 december 1988 te Wenen tot stand gekomen Verdrag
van de Verenigde Naties tegen de sluikhandel in verdovende middelen en psychotrope
stoffen (Trb. 1989, 97; Nederlandse vertaling
in Trb. 1990, 94; hierna: het «VN-verdrag tegen sluikhandel»)1.
In dit verdrag wordt een uitvoerige aanzet gegeven tot samenwerking en wederzijdse
assistentie, waaronder tevens een in artikel 17 van het verdrag uitgewerkte
grondslag voor nauwere operationele samenwerking op het gebied van maritieme
drugsbestrijding. Dit artikel 17 voorziet tevens in de mogelijkheid om bilaterale
of regionale overeenkomsten te sluiten ter (verdere) uitvoering van artikel
17 of om de werking daarvan te verbeteren.In het Caribisch gebied nopen geografische omstandigheden en de (beperkte)
beschikbaarheid van operationele middelen van de landen in de regio tot een
vernieuwende aanpak van de maritieme en aeronautische drugsbestrijding. De
traditionele, unilaterale aanpak van drugsmokkel over zee door vlaggenstaten
en kuststaten volstaat hier niet, omdat smokkelaars tijdens het transport
van verdovende middelen over zee met kleine, snelle motorboten (zgn. «go
fast»-boten) handig gebruik kunnen maken van de vaak korte afstanden
over de verschillende (territoriale) wateren tussen naburige eilandstaten
om uit handen te blijven van opsporings- en rechtshandhavings instanties van
kuststaten. Door snel van de ene jurisdictie naar de andere te vluchten en
daarmee tevens de volle zee te mijden, verkleinen zij de kans op ontdekking
en onderschepping. Bovendien beschikken niet alle kuststaten in de regio over
eigen middelen om aan deze vorm van maritieme rechtshandhaving inhoud te geven.
Tegelijkertijd is optreden door naburige staten of vlaggenstaten die wél
over operationele middelen voor maritieme rechtshandhaving beschikken zonder
daartoe strekkende (bilaterale) afspraken met de betrokken kuststaat of kuststaten
niet of slechts in beperkte mate mogelijk. Dit geldt ook voor de aanpak van
smokkel van verdovende middelen met kleine luchtvaartuigen, een ander veelgebruikt
middel van smokkelaars. Hoewel artikel 17 van het VN-verdrag tegen sluikhandel
alleen oproept tot samenwerking om sluikhandel over zee tegen te gaan, is
al in een vroeg stadium van de onderhandelingen over het onderhavige Verdrag
onderkend dat ook de aanpak van smokkel van verdovende middelen met luchtvaartuigen
in de Caribische regio onderdeel moet zijn van de gezamenlijke inspanningen.
Daarom omvat het onderhavige Verdrag tevens de bestrijding van deze vorm van
smokkel.Het op 10 april 2003 te San José tot stand gekomen Verdrag
inzake samenwerking bij de bestrijding van sluikhandel in verdovende middelen
en psychotrope stoffen over zee en door de lucht in het Caribisch gebied (Trb. 2003, 82, Nederlandse vertaling in Trb. 2004, 54; hierna: het «Verdrag»),
dat uitvoering geeft aan artikel 17 van het VN-verdrag tegen sluikhandel,
schept nieuwe mogelijkheden om in de Caribische regio gezamenlijk doelmatiger
en slagvaardiger te kunnen optreden tegen drugstransporten zowel over zee
als door de lucht. Het Verdrag voorziet in juridische kaders en vernieuwende
grondslagen voor een regionale aanpak, zowel op het operationele niveau als
in het strafvorderlijke vervolgtraject. Door tijdige en gecoördineerde
informatie-uitwisseling tussen nationale (justitiële) autoriteiten en
operationele eenheden, alsmede door heldere operationele afspraken tussen
betrokken partijen en instanties, kan effectiever worden opgetreden tegen
drugstransporten over zee of door de lucht. Ook de justitiële samenwerking
in het kader van strafvorderlijk optreden wordt in het Verdrag steviger ingebed.
Het Verdrag biedt aan partijen een keuze uit diverse opties voor de mate waarin
operationele en justitiële samenwerking gestalte krijgt. Zo heeft een
verdragspartij bijvoorbeeld in het kader van rechtshandhavingsoperaties in
zijn territoriale wateren of in het luchtruim daarboven in het Verdrag een
keuze uit twee mogelijkheden om toestemming aan andere verdragspartijen te
verlenen voor het ondersteunen van een onderschepping op zee of in de lucht.
Voor operaties op volle zee heeft een verdragspartij zelfs een
keuze uit drie mogelijkheden om toestemming aan andere verdragspartijen te
verlenen. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid tot maatwerk.Blijkens artikel 35 staat het Verdrag open voor ondertekening door iedere
staat die partij is bij het VN-verdrag tegen sluikhandel en gelegen is in
het Caribisch gebied, of door staten die verantwoordelijk zijn voor de buitenlandse
betrekkingen van gebieden in die regio. Tot deze laatste categorie landen
behoren het Koninkrijk der Nederlanden, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk.
Het Verdrag treedt in werking nadat vijf staten partij zijn geworden)1.In combinatie met deze lage drempel voor inwerkingtreding van het Verdrag
biedt het Verdrag perspectief voor een gerichte aanpak van de drugsmokkel
in de Caribische regio, alsmede voor de versterking van de rechtshandhaving
op zee en in het luchtruim in bredere zin. Hoewel het Verdrag is toegeschreven
op de regionale geografische situatie en specifiek bestemd is voor drugsbestrijding
op zee en in het luchtruim, worden elementen uit dit Verdrag inmiddels ook
tot voorbeeld genomen in het kader van andere initiatieven op het gebied van
maritieme rechtshandhaving, zoals de maritieme bestrijding van de smokkel
van (onderdelen) van massavernietigingswapens in het kader van het Proliferation
Security Initiative en de voorgenomen aanpassing van het op 10 maart
1988 te Rome tot stand gekomen Verdrag van de Internationale Maritieme Organisatie
(IMO) tot bestrijding van wederrechtelijke gedragingen gericht tegen de veiligheid
van de scheepvaart (Trb. 1989, 17)2.Het belang van het Verdrag voor het Koninkrijk der Nederlanden is dat
het Verdrag mogelijkheden biedt tot versterking van de internationale samenwerking
die voor het Koninkrijk van belang is in het kader van haar verantwoordelijkheid
voor de externe verdediging en de buitenlandse betrekkingen van de Nederlandse
Antillen en Aruba. In die hoedanigheid vervult het Koninkrijk een rol in het
leveren van een bijdrage aan de veiligheid en stabiliteit van de Caribische
regio, meer in het bijzonder ten behoeve van de twee bovengenoemde landen.
De toenemende bedreiging, die grensoverschrijdende criminaliteit zoals drugssmokkel
vormt voor de veiligheid en stabiliteit van de regio, onderstreept het belang
van versterking van die internationale samenwerking. Ad-hoc multinationale
samenwerkingsverbanden, onder meer tussen Frankrijk, het Koninkrijk der Nederlanden,
de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk gaven daartoe in de jaren ’90
de eerste aanzet. Het Verdrag geeft thans een impuls aan een bredere en structurele
regionale samenwerking.Een van de belangrijkste instrumenten voor de uitvoering van het Verdrag
zal zijn de Kustwacht voor de Nederlandse Antillen en Aruba (hierna te noemen:
de «Kustwacht»). Deze maritieme opsporingsorganisatie,
een samenwerkingsverband tussen de drie landen van het Koninkrijk die tot
stand kwam op verzoek van de Nederlandse Antillen en Aruba, vervult sinds
haar oprichting in 1996 taken op het gebied van opsporing, toezicht en dienstverlening.
De Kustwacht zal binnen afzienbare termijn op basis van een rijkswet worden
versterkt in zijn grondslagen, bevoegdheden en mogelijkheden tot taakuitoefening.
In de afgelopen jaren is de samenwerking met Kustwachtorganisaties van andere
landen in de Caribische regio met name op het gebied van drugsbestrijding
gegroeid. Het Verdrag maakt het mogelijk deze samenwerking van een internationaal-rechtelijke
grondslag te voorzien en daarmee de doelmatigheid en effectiviteit van het
optreden van de Kustwacht voor de Nederlandse Antillen en Aruba verder te
optimaliseren. Dit komt met name ten goede aan de Nederlandse Antillen en
Aruba zélf, maar is ook van belang voor het Koninkrijk der Nederlanden
als geheel.In deze memorie van toelichting wordt achtereenvolgens ingegaan op:– de achtergrond en totstandkoming van het Verdrag (2);– de doelstellingen van het Verdrag (3);– de indeling van het Verdrag (4);– de artikelsgewijze toelichting (5);– de verklaringen en voorbehouden van het Koninkrijk (6)– de gevolgen voor de wetgeving van de landen van het Koninkrijk
(7)– de Koninkrijkspositie (8).2. Achtergrond en totstandkoming van het Verdrag2.1. De eerste aanzetten tot regionale samenwerkingIn de jaren tachtig en negentig dringt bij de internationale gemeenschap
het besef door dat de samenhang tussen georganiseerde criminaliteit en de
smokkel van verdovende middelen een internationale strategie en aanpak vereist
en dat niet langer kan worden volstaan met een uitsluitend nationale benadering.
Met name de maritieme drugsbestrijding springt hierbij in het oog. De eerste
juridische aanzetten daartoe worden gegeven door het op 10 december 1982
te Montego Bay tot stand gekomen Verdrag van de Verenigde Naties inzake het
recht van de zee, met bijlagen (Trb. 1983, 83;
Nederlandse vertaling in Trb. 1984, 55; hierna: «VN-zeerechtverdrag»)1
en het eerdergenoemde VN-verdrag tegen sluikhandel2.Artikel 108 van het VN-zeerechtverdrag legt verdragspartijen de verplichting
op tot samenwerking en biedt een vlaggenstaat de mogelijkheid om op volle
zee assistentie in te roepen van andere staten bij de aanpak van een op redelijk
vermoeden gebaseerde verdenking van smokkel van verdovende middelen door een
vaartuig dat onder haar vlag vaart. Artikel 17 van het VN-verdrag tegen sluikhandel
biedt daarvoor nadere aanknopingspunten. Daarnaast roept artikel 17 verdragspartijen
op tot het maken van bilaterale of regionale afspraken op het gebied van de
maritieme drugsbestrijding. Beide artikelen zijn gebaseerd op het beginsel
van vrijheid van volle zee en het beginsel van voorafgaande toestemming van
de vlaggenstaat voor handelend optreden tegen vaartuigen onder haar vlag die
verdacht worden van smokkel van verdovende middelen (zoals achtervolging,
aanhouding, aan boord gaan (hierna: boarding).
Dit vereist een scherp onderscheid tussen legitiem (commercieel) scheepvaartverkeer
en verdacht scheepvaartverkeer. Met name in de Caribische regio, waar geografische
omstandigheden en een beperkte beschikbaarheid van operationele middelen voor
opsporings- en rechtshandhavingsinstanties van de eilandstaten in het voordeel
van smokkelaars lijken te werken, biedt regionale samenwerking meer mogelijkheden
tot een slagvaardige bestrijding van de drugsproblematiek. Daarbij kan in
het bijzonder gedacht worden aan verbetering en versnelling van informatie-uitwisseling
tussen nationale autoriteiten, verbetering van het toezicht van vlaggenstaten
op haar eigen handelsvloot en versterking van de operationele en justitiële
aanpak van drugstransporten over zee.Aan die verbeterde regionale samenwerking wordt op subregionaal niveau
in eerste instantie invulling gegeven via afspraken tussen eilandstaten in
het oostelijk Caribisch gebied over een Regionaal Veiligheidssysteem (RSS)3. Daarnaast worden bilaterale afspraken gemaakt over maritieme
samenwerking, met name tussen de Verenigde Staten en eilandstaten in de regio.
Ook worden in deze periode op ad-hoc basis multinationale maritieme drugsbestrijdingsoperaties
uitgevoerd door landen in de regio met betrokkenheid van de VS, het VK, Nederland
en Frankrijk. Deze ontwikkelingen leggen de kiem voor de aanzet tot een regionale
overeenkomst over maritieme drugsbestrijding.2.2. Het Barbados Plan of ActionIn november 1995 doet de minister-president van Barbados een oproep aan
het VK en andere landen met belangen in de regio om de Caribische eilandstaten
meer te ondersteunen in de aanpak van de drugssmokkel in de regio. Eind 1995
stemt de Europese Top van staatshoofden en regeringsleiders van de Europese
Unie (hierna: de «EU») op initiatief
van Frankrijk, het Koninkrijk der Nederlanden, en het Verenigd Koninkrijk
in met de uitvoering van twee studies naar de mogelijkheid van Europese ondersteuning
voor deze inspanningen. De beide studies worden in de eerste helft van 1996
uitgevoerd. Eén studie beschrijft de programma’s die door de
Europese Commissie, de lidstaten van de EU en andere geïnteresseerde
landen zijn ontwikkeld voor respectievelijk Latijns Amerika en het Caribisch
gebied. De andere studie gaat nader in op specifieke aspecten van preventieve
en repressieve aanpak van drugsbestrijding in de Caribische regio, zoals vraagreductie,
informatie-uitwisseling, wetgeving, justitiële en operationele kaders
voor rechtshandhaving, confiscatie en inbeslagneming van goederen en witwasproblematiek.Deze tweede studie vormt vervolgens mede de aanzet tot een regionale bijeenkomst
op Barbados in mei 1996 over samenwerking in het kader van drugsbestrijding,
onder auspiciën van het Bureau van de Verenigde Naties inzake drugsbestrijding
en georganiseerde criminaliteit (UNODC)1. In deze
bijeenkomst staat de afstemming van nationale activiteiten in het kader van
de drugsbestrijding centraal. De agenda voor de bijeenkomst is breed opgezet:
alle relevante aspecten van drugsbestrijding, van vraagreductie tot en met
operationele inzet, komen aan bod. De besprekingen op Barbados resulteren
in een strategie en actieplan voor de aanpak van de drugsproblematiek in de
Caribische regio (het Barbados Plan of Action), waarin elf bepalingen zijn
opgenomen over de maritieme samenwerking in het Caribisch gebied. Daarbij
wordt aangegeven dat een regionaal juridisch kader voor drugsbestrijding minstens
zo belangrijk is, als voorstellen of programma’s met betrekking tot
de operationele samenwerking. Ook wordt geconstateerd dat er reeds vele bilaterale
overeenkomsten over (operationele samenwerking in het kader van) drugsbestrijding
in de regio zijn gesloten, maar dat de effectiviteit van de drugsbestrijding
gebaat is bij een betere regionale samenwerking. Bij die bijeenkomst wordt
ook de aanbeveling gedaan een regionaal maritiem verdrag op te stellen.2.3 De totstandkoming van het VerdragDe EU steunt het Barbados Plan of Action en het Koninkrijk der Nederlanden
neemt het voortouw in het opstellen van een eerste ontwerpverdrag voor maritieme
drugsbestrijding in de Caribische regio, ter uitvoering van artikel 17 van
het VN-verdrag tegen sluikhandel. Hiervoor wordt met financiële steun
van de Europese Commissie een projectorganisatie opgericht en worden deskundigen
uit verschillende direct betrokken landen (Caribische eilandstaten, Frankrijk,
het Koninkrijk der Nederlanden, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk)
in een projectteam bijeen gebracht. Het eerste concept vormt vervolgens de
basis voor een aantal informele consultaties, waarvan twee georganiseerd door
het Koninkrijk der Nederlanden, en (sub)regionale bijeenkomsten van betrokken
partijen tussen 1998 en 2000 die het grondwerk leggen voor de formele diplomatieke
onderhandelingen over een regionaal verdrag. Deze consultaties en bijeenkomsten
bieden de gelegenheid tot:– nadere oriëntatie op de maritieme samenwerking, inclusief
de bestrijding van smokkel met kleine luchtvaartuigen;– aanpassing en verfijning van de ontwerpverdragstekst;– inventarisatie en identificatie van strijdigheden tussen beoogde verdragsbepalingen en nationale wetgeving, alsmede het aanreiken van
oplossingen voor het opheffen daarvan.Er blijken slechts twee rondes van formele onderhandelingen nodig om het
verdrag tot stand te brengen. De eerste ronde wordt onder co-voorzitterschap
van het Koninkrijk der Nederlanden en Costa Rica in november 2001 gehouden
te San José. Deze bijeenkomst legt de basis voor de huidige verdragstekst,
die na deze ronde voor het merendeel vaststaat. Tijdens de tweede bijeenkomst,
zes maanden later op Aruba, onder co-voorzitterschap van het Koninkrijk der
Nederlanden, Costa Rica én CARICOM (Caribbean Community), worden de
openstaande tekstdelen van het ontwerpverdrag succesvol afgerond. Op 25 april
2002 stellen de co-voorzitters de definitieve verdragstekst vast. Op 10 april
2003 wordt het verdrag tijdens een officiële ondertekeningsplechtigheid
in San José (Costa Rica) door negen landen ondertekend1.Het bijzondere karakter van het verdrag is mede het resultaat van uitvoerige
consultaties en een brede betrokkenheid van de Caribische gemeenschap, Latijns-
en Zuid-Amerikaanse landen, de Verenigde Staten en Europese landen met belangen
in de regio (Frankrijk, het Koninkrijk der Nederlanden en het Verenigd Koninkrijk).
De onderhandelingen worden gekenmerkt door een gemeenschappelijke wens van álle
betrokken partijen om bestaande kaders en praktijken vérder te ontwikkelen,
zonder aantasting van bestaande of toekomstige bilaterale en subregionale
afspraken en door een actieve en constructieve opstelling van een aantal sleutelstaten.
Een keuzemenu met diverse opties voor afspraken over verificatie van nationaliteit,
strafvorderlijk optreden (achtervolging, aanhouding, boarding) en justitiële
samenwerking (inbeslagneming, bewijslast, procesgang) biedt voldoende laagdrempeligheid
voor een brede groep staten met een enorme diversiteit aan invalshoeken, belangen
en wensen om partij te kunnen worden bij het verdrag. Deze laagdrempeligheid
wordt bovendien gekoppeld aan een snelle inwerkingtreding van het Verdrag.
Het verdrag kan daarmee tevens een belangrijke stimulans worden voor toekomstige
verdere regionale samenwerking.3. De doelstellingen van het Verdrag3.1 InleidingHet Verdrag schept een juridisch kader voor drugsbestrijding op volle
zee en in de lucht in het Caribisch gebied. Daarmee worden drie doelstellingen
gediend, namelijk:– uitvoering geven aan bilaterale of regionale samenwerking
ter uitvoering of versterking van artikel 17 van het VN-verdrag tegen sluikhandel
ter bestrijding van smokkel van verdovende middelen op volle zee;– bundeling van de politieke, justitiële en operationele inspanningen
op het gebied van drugsbestrijding op zee en in het luchtruim vóór
en dóór de landen in de regio;– maatwerk oplossingen bieden voor operationele en justitiële
aspecten van drugsbestrijdingsoperaties op volle zee en in de lucht, gericht
op het opsporen, permanent volgen en onderscheppen van drugstransporten en
toegesneden op de geografische omstandigheden van de regio en de beschikbare
capaciteiten van de verdragspartijen, met inachtneming van de souvereiniteit
van verdragspartijen en het internationaal recht van de zee.3.2. Uitvoering geven aan artikel 17 van het VN-verdrag
tegen sluikhandelDe eerste doelstelling, namelijk uitvoering geven aan artikel 17 van het VN-verdrag tegen sluikhandel, blijkt zowel uit de ontstaansgeschiedenis
als uit de preambulaire overwegingen van het Verdrag. Alle partijen bij het
verdrag zijn tevens partij bij het VN-verdrag tegen sluikhandel (zie inleiding
en artikel 35). Zij onderkennen bovendien de urgente noodzaak tot regionale
en subregionale samenwerking ter bestrijding van de smokkel van verdovende
middelen op volle zee. Het primaat voor optreden op volle zee tegen verdachte
vaartuigen ligt bij de vlaggenstaat. Artikel 108 van het VN-zeerechtverdrag
schept de mogelijkheid voor de vlaggenstaat om ten behoeve van dit optreden
de hulp in te roepen van andere staten.Artikel 17 van het VN-verdrag tegen sluikhandel geeft hiervoor nadere
aanknopingspunten en voorziet in de mogelijkheid tot optreden op volle zee
tegen van smokkel van verdovende middelen verdachte vaartuigen door andere
staten dan de vlaggenstaat in twee situaties:– een (vlaggen)staat roept, op grond van een redelijk vermoeden
ten aanzien van een vaartuig onder haar eigen vlag of een vaartuig zonder
vlag of registratie, de assistentie in van andere staten;– een staat verzoekt, op grond van een redelijk vermoeden ten aanzien
van een vaartuig dat onder de vlag of registratie van een andere staat vaart,
aan de betrokken vlaggenstaat verificatie van de registratie en kan, indien
bevestigd, met toestemming van die vlaggenstaat maatregelen treffen tegen
het verdachte vaartuig.In beide situaties kan de vlaggenstaat een andere staat toestemming geven
tot het:– aan boord gaan van het verdachte vaartuig;– doorzoeken van het verdachte vaartuig;– nemen van passende maatregelen ten aanzien van het vaartuig, de
bemanning en de lading als op het verdachte vaartuig bewijs wordt aangetroffen
van betrokkenheid bij smokkel van verdovende middelen.Daarbij kan de vlaggenstaat voorwaarden stellen aan het optreden door
een andere staat, met inbegrip van voorwaarden ten aanzien van de verantwoordelijkheid
voor het optreden. De optredende staat dient de resultaten terstond kenbaar
te maken aan de vlaggenstaat. Het optreden moet rekening houden met –
en mag geen inbreuk maken op – de rechten en plichten van kuststaten,
alsmede haar uitoefening van rechtsmacht. De afspraken tussen vlaggenstaten
en andere staten over de voorwaarden voor en de wijze van optreden tegen verdachte
vaartuigen kunnen zowel ad hoc worden gemaakt, namelijk per individueel geval
van onderschepping, als in meer structureel verband, bijvoorbeeld via bilaterale
of multilaterale overeenkomsten. Uit de ervaringen die de Caribische eilandstaten,
Frankrijk, het Koninkrijk der Nederlanden, de Verenigde Staten en het Verenigd
Koninkrijk in de jaren negentig in de praktijk hebben opgedaan met ad hoc
multinationale drugsbestrijdingsoperaties in het Caribisch gebied, bijvoorbeeld
in het kader van de samenwerking binnen de maritieme taakgroep 4.4. van de
Amerikaanse drugsbestrijdingsorganisatie Joint Interagency Task Force South
(JIATFS) of in het kader van samenwerking tussen de diverse kustwachtorganisaties
van de landen in de regio, blijkt de noodzaak van vooraf overeengekomen, heldere
kaders en solide grondslagen voor regionale samenwerking, die de uitvoering
van verdragsverplichtingen onder het VN-verdrag tegen sluikhandel mogelijk
maakt én vergemakkelijkt.3.3. Bundeling van krachten vóór en
dóór de landen in de regioHet Verdrag is een verdrag vóór en door de regio. Het initiatief
komt uit de regio zelf en geeft de Caribische landen én andere betrokken
verdragspartijen in de regio een instrument in handen om de georganiseerde
criminaliteit voordelen te ontnemen. De erkenning van alle betrokken
verdragspartijen dat regionale en subregionale samenwerking de enige manier
is om de smokkel van verdovende middelen in de regio met kans van slagen aan
te pakken en een halt toe te roepen, is het fundament onder het Verdrag. Dientengevolge
is de bundeling van de politieke, justitiële en operationele inspanningen
van iedere verdragspartij binnen gezamenlijk overeengekomen juridische en
operationele kaders een logische vervolgstap.Deze doelstelling komt met name tot uitdrukking in artikel 4 van het Verdrag,
dat richtlijnen geeft voor de samenwerking op vier prioritaire aandachtsgebieden,
die bijdragen tot het dichten van de mazen in het net. Deze vier aandachtsgebieden
zijn:(1) de (versnelling van) toestemmingsprocedures door een verdragspartij
ten behoeve van het binnengaan of betreden van haar territoriale wateren,
luchtruim, havens of vliegvelden door vaartuigen, luchtvaartuigen of rechtshandhavingsfunctionarissen
van een andere verdragspartij in het kader van operaties binnen de doelstellingen
van het Verdrag;(2) de effectieve coördinatie tussen rechtshandhavingsinstanties
van de verdragspartijen en de bevordering van de onderlinge uitwisseling van
functionarissen en deskundigen, met inbegrip van het plaatsen van verbindingsofficieren;(3) de effectieve coördinatie tussen luchtvaartautoriteiten en rechtshandhavingsinstanties
van de verdragspartijen ter verificatie van luchtvaartuigregistraties en vluchtplannen;(4) de onderlinge samenwerking op het gebied van opleiding en training
van rechtshandhavingsfunctionarissen voor maritieme rechtshandhavingsoperaties
onder het Verdrag, met inbegrip van gezamenlijke operaties en het boarden,
doorzoeken en opbrengen van verdachte vaartuigen.3.4 Maatwerkoplossingen voor operationele en justitiële
samenwerkingSamenwerking op deze vier aandachtsgebieden, alsmede een breder draagvlak
in de Caribische regio voor een doelgerichte en doelmatige aanpak van de drugsbestrijding,
maakt het mogelijk voor verdragspartijen om, zowel ten aanzien van het optreden
tegen verdachte vaartuigen op volle zee áls ten aanzien van het optreden
tegen verdachte vaartuigen en luchtvaartuigen binnen de territoriale wateren
van kuststaten en in het luchtruim daarboven, belangrijke stappen voorwaarts
te zetten. Het Verdrag stelt verdragspartijen in staat om ad-hoc, danwel generiek,
een beroep te doen op ieders operationele middelen, rechtshandhavingsinstanties én
rechtsmacht om te voorkomen dat een vacuüm ontstaat tussen aangrenzende
jurisdicties. Dit voorkomt dat smokkelaars ontsnappingsruimte wordt geboden
en dat zij kunnen schuilen in de territoriale wateren of het luchtruim van
verdragspartijen die niet zélf in staat zijn tot (tijdig) optreden.Het Verdrag treedt niet in de soevereiniteit en territoriale integriteit
van de verdragspartijen, maar biedt iedere verdragspartij een keuze tussen
drie mogelijkheden voor het geven van toestemming voor optreden door een andere
verdragspartij. Deze keuzemogelijkheden zijn vastgelegd in artikel 16 van
het Verdrag en betreffen respectievelijk:– Strikte handhaving van het souvereiniteitsbeginsel: de toestemming
voor optreden door andere verdragspartijen wordt per keer gegeven, zoals ook
onder artikel 17 van het VN-verdrag tegen sluikhandel het geval is;– Géén strikte handhaving van het souvereiniteitsbeginsel:
de toestemming voor optreden door andere verdragspartijen is generiek
en geldt voor alle gevallen;– Een tussenvariant: de toestemming voor optreden door andere verdragspartijen
is tijdsgebonden en mag als verleend worden beschouwd indien niet of niet
tijdig binnen de overeengekomen termijn van vier uur door de betrokken vlaggenstaat
wordt gereageerd op een verzoek van een andere verdragspartij tot verificatie
van de nationaliteit van een verdacht vaartuig.Het Verdrag houdt op deze manier rekening met het gegeven dat factoren
als de geografische ligging en omstandigheden, politieke en beleidsmatige
uitgangspunten, nationale wetgeving, omvang en capaciteit van de nationale
rechtshandhavingsketen en beschikbaarheid van operationele middelen iedere
verdragspartij tot een eigen afweging nopen ten aanzien van de toepassing
van artikel 16. Dit betekent in de praktijk dat het Verdrag voor iedere verdragspartij
een individuele oplossing kan bieden. De uitvoering en werking van het Verdrag
zal twee jaar na inwerkingtreding van het Verdrag voor het eerst geëvalueerd
worden. Dan kan ook worden bezien of, gelet op de doelstellingen van het Verdrag,
maatregelen noodzakelijk zijn ter versterking van het Verdrag of de uitvoering
daarvan.4. De indeling van het Verdrag4.1 InleidingHet Verdrag bestaat uit een preambule en twee en veertig (42) artikelen,
opgesplitst in zes onderdelen:– aard en reikwijdte van het Verdrag (artt. 1–4);– rechtshandhavingsoperaties op zee en in de lucht (artt. 5–10);– rechtshandhavingsoperaties in de territoriale wateren en in het
luchtruim daarboven (artt. 11–15);– operaties zeewaarts van de territoriale zee (artt. 16–17);– uitvoering (artt. 18–28);– slotbepalingen (artt. 29–42).De sleutelbepalingen voor operationeel en strafvorderlijk optreden door
verdragspartijen (achtervolging, overvlucht, aan boord gaan en doorzoekingen)
zijn ondergebracht in respectievelijk het tweede, derde en vierde onderdeel.
Zij bevatten steeds bepalingen waarin verdragspartijen keuzes moeten maken.
In dit deel van de Memorie van Toelichting worden enkele algemene karakteristieken
van de verdragsonderdelen besproken. De artikelsgewijze toelichting werkt
de individuele verdragsbepalingen nader uit.4.2. Aard en reikwijdte van het Verdrag (artt. 1–4)Het eerste hoofdstuk omvat vier artikelen en zet de aard en doelstellingen
van het Verdrag uiteen, legt het geografisch bereik van het Verdrag vast en
geeft definities en richtlijnen voor regionale en subregionale samenwerking.Artikel 1 onderscheidt daartoe drie categorieën van actoren en/of
besluitvormers, namelijk:– bevoegde nationale autoriteit;– rechtshandhavingsautoriteit;– rechtshandhavingsfunctionarissen.Voorts onderscheidt artikel 1 drie categorieën operationele middelen,
namelijk:– rechtshandhavingsvaartuigen;– rechtshandhavingsluchtvaartuigen;– luchtvaartuigen ter ondersteuning van rechtshandhavingsoperaties.Ook geeft artikel 1 de definities voor een verdacht vaartuig en een verdacht
luchtvaartuig.Tenslotte bakent artikel 1 het geografisch bereik van het Verdrag af.
Tijdens de onderhandelingen over het Verdrag werd in de definitie van de Caribische
regio (aangeduid in lengteen breedtegraden) toegevoegd dat deze afbakening
niet omvat de territoriale wateren van een staat die géén partij
is bij het Verdrag (bijvoorbeeld Brazilië, Colombia, Venezuela). Ook
werd voor verdragspartijen de mogelijkheid toegevoegd om de werking van het
Verdrag desgewenst uit te breiden naar de binnenwateren van een verdragspartij
en werden de definities van verdachte vaartuigen en verdachte luchtvaartuigen
aangescherpt door de toevoeging dat de verdenking moet zijn gebaseerd op een
redelijk vermoeden.Artikel 2 zet de doelstellingen van het Verdrag uiteen. Kort gezegd omvatten
deze het bewerkstelligen van maximale samenwerking tussen verdragspartijen
gericht op het detecteren, permanent volgen en onderscheppen van drugstransporten
over zee of door de lucht, in overeenstemming met het internationaal recht
van de zee en met inachtneming van de bij de verdragspartijen beschikbare
rechtshandhavingscapaciteiten en beleidsprioriteiten. Dit artikel brengt evenwicht
aan tussen enerzijds de inzet van alle betrokken partijen tijdens de verdragsonderhandelingen
om de drugsbestrijding in het Caribisch gebied te versterken, bij voorkeur
door het bewerkstelligen van vérdergaande samenwerking dan tot nu toe
mogelijk was, en anderzijds de noodzaak voor verdragspartijen om in de praktijk
uitvoering daaraan te geven binnen de uitgangspunten van soevereiniteit en
territoriale integriteit van de verdragspartijen, de toepassing van het internationaal
recht van de zee en de bestaande beschikbaarheid van operationele middelen
en institutionele infrastructuur.Ook de richtlijnen van artikel 3 en artikel 4 over de regionale en subregionale
uitvoering van de doelstellingen van het Verdrag zijn illustratief voor dat
evenwicht. Artikel 3 bepaalt dat samenwerking geschiedt binnen de kaders van
beschikbare capaciteiten en gericht moet zijn op de doelstellingen van het
Verdrag, met inbegrip van een doelmatige versterking van de institutionele
infrastructuur, bijvoorbeeld in de vorm van technische bijstandsprogramma’s,
danwel via rechtstreekse samenwerking tussen verdragspartijen, of door tussenkomst
van internationale, regionale of subregionale organisaties. Hierdoor lopen
verdragspartijen niet vooruit op de vorm, omvang en uitvoering van eventuele
technische bijstand. Evenmin wordt een vrijbrief gegeven aan verdragspartijen
voor verzoeken tot technische bijstand. Immers, verdragsverplichtingen moeten
worden uitgevoerd met de alsdan bestaande infrastructuur en capaciteiten.
De partijen worden daarbij aangemoedigd om vooral onderling operationele en
technische assistentie te verlenen. Een eventuele versterking van de infrastructuur
moet voorts doelmatig zijn. Artikel 4 geeft richtlijnen voor de vier –
hierboven in paragraaf 3.3. reeds genoemde – aandachtsgebieden
waarop samenwerking tussen verdragspartijen zich bij voorrang moet richten.
Deze aandachtsgebieden zijn van cruciaal belang voor de effectiviteit en het
succes van maritieme rechtshandhavingsoperaties zoals voorzien bij het Verdrag.4.3. Rechtshandhavingsoperaties op zee en in de lucht
(artt. 5–10)Het tweede onderdeel bestaat uit vijf artikelen en omvat algemene bepalingen
die van toepassing zijn op ieder operationeel optreden in het kader van
het Verdrag. Deze bepalingen moeten derhalve steeds gelezen worden in samenhang
met andere (operationele) bepalingen en binnen de afbakening van artikel 5.
Dit artikel schrijft voor dat rechtshandhavingsoperaties onder het Verdrag
uitsluitend betrekking mogen hebben op verdachte (lucht)vaartuigen (zie voor
de definities artikel 1 letters k en l), met inbegrip van (lucht)vaartuigen
zonder nationaliteit, alsmede vaartuigen die gelijkgesteld kunnen worden aan
vaartuigen zonder nationaliteit.Artikel 6 omvat procedurevoorschriften voor de verificatie van nationaliteit
van (lucht)vaartuigen waartegen de verdenking bestaat van smokkel van verdovende
middelen. Een verzoek tot verificatie van nationaliteit bij de betrokken vlaggenstaat
is noodzakelijk om vast te kunnen stellen of een verdacht vaarof luchtvaartuig
onder valse vlag of registratie opereert. De aangezochte vlaggenstaat dient,
indien het partij is bij het Verdrag in ieder geval binnen vier uur op het
verzoek tot verificatie te antwoorden. Als deze vlaggenstaat een claim van
nationaliteit door het verdachte vaar- of luchtvaartuig ontkent, mag de staat
die om verificatie heeft verzocht, het vaar- of luchtvaartuig beschouwen als
een vaar- of luchtvaartuig zonder nationaliteit. Deze bepalingen maakten oorspronkelijk
integraal deel uit van de bepalingen over het boarden van verdachte vaartuigen
op volle zee, maar werden als resultaat van de onderhandelingen ondergebracht
in een zelfstandig artikel. Ook werd een maximumtermijn voor de beantwoording
van verzoeken tot verificatie door verdragspartijen vastgesteld, namelijk
vier uur. Daardoor moet het voor verdragspartijen mogelijk worden om sneller
dan voorheen tot strafvorderlijk optreden tegen verdachte (lucht)vaartuigen
over te gaan. Tegelijkertijd brengt dit artikel waarborgen aan in de procedure
die vooraf gaat aan strafvorderlijk optreden door één der verdragspartijen.
Het artikel vervult daarmee een belangrijke waarborgfunctie voor álle
verdragspartijen.Artikel 7 en artikel 8 stellen eisen aan álle verdragspartijen
teneinde de nakoming van verdragsverplichtingen te verzekeren. Artikel 7 verplicht
iedere verdragspartij tot maatregelen die haar in staat stellen om 24 uur
per dag, 7 dagen in de week, 365 dagen per jaar antwoord te geven op verzoeken
van andere verdragspartijen tot verificatie van nationaliteit of tot het verlenen
van toestemming voor strafvorderlijk optreden tegen verdachte vaar- of luchtvaartuigen.
Artikel 8 voegt daarbij de verplichting voor iedere verdragspartij om de wetten,
gebruiken en tradities van de andere verdragspartij te respecteren en zorg
te dragen voor een bevoegd aanspreekpunt of een combinatie van aanspreekpunten
ten behoeve van het verlenen van toestemming aan (lucht)vaartuigen van andere
verdragspartijen tot het binnenvaren of binnenvliegen van de territoriale
wateren of het luchtruim van eerstgenoemde verdragspartij.Artikel 9 en artikel 10 scheppen kaders en grondslagen om bestaande (veelal
in bilaterale afspraken overeengekomen) instrumenten voor maritieme rechtshandhavingsoperaties
te kunnen vertalen naar en toepassen in een regionale context. Voorts bevatten
zij waarborgen voor de rechtmatigheid van het strafvorderlijk optreden door
verdragspartijen. Artikel 9 stelt verdragspartijen in staat rechtshandhavingsfunctionarissen
aan boord van elkaars vaartuigen te plaatsen ten behoeve van strafvorderlijk
optreden op volle zee, binnen de territoriale wateren, in het kader van de
uitoefening van het recht op achtervolging (hot pursuit) of anderszins in
overeenstemming met het internationaal recht. Hiermee wordt het bestaande
instrument van optreden door een «law enforcement detachement»
(LEDET) van de ene verdragspartij vanaf een vaartuig van een andere verdragspartij,
waarmee in de jaren negentig de eerste aanzet werd aangegeven tot effectiever
gebruik van beschikbare rechtshandhavingscapaciteiten in het
Caribisch gebied, verruimd tot een regionaal instrument.Artikel 10 bevat algemene richtlijnen voor alle gevallen waarin aan boord
van een verdacht vaartuig gegaan wordt en voor doorzoekingen die in het kader
van het Verdrag uitgevoerd worden. Dergelijke handelingen mogen – zonodig
met gebruikmaking van wapens – alleen worden gedaan door daartoe bevoegde
rechtshandhavingsfunctionarissen vanaf rechtshandhavingsvaartuigen van verdragspartijen,
hetzij vanaf een vaartuig van een onderling overeengekomen derde partij, waarbij
steeds duidelijk aangeven moet worden onder wiens gezag men optreedt. Artikel
10 moet met name in samenhang met artikel 20 en artikel 22 worden gelezen
en heeft een waarborgfunctie voor de rechtmatigheid van het strafvorderlijk
optreden door verdragspartijen.4.4. Rechtshandhavingsoperaties in de territoriale
wateren en in het luchtruim daarboven (artt. 11–15).Het derde onderdeel bestaat wederom uit vijf artikelen en bevat specifieke
bepalingen over rechtshandhavingsoperaties in de territoriale wateren van
een verdragspartij en in het luchtruim daarboven. In deze artikelen is een
evenwicht aangebracht tussen het primaat van de kuststaat voor rechtshandhavend
optreden binnen en boven de territoriale wateren (hetgeen in beginsel betekent:
de kuststaat treedt zélf op), en de in de praktijk noodzakelijk gebleken
behoefte van verdragspartijen die tevens kuststaat zijn maar niet de beschikking
hebben over operationele middelen, om (tijdig) verdachte (lucht)vaartuigen
binnen de eigen wateren of het luchtruim te kunnen (laten) onderscheppen,
zonodig met assistentie van andere verdragspartijen.De artikelen 11 en 15 leggen daartoe vast dat dergelijke operaties in
de territoriale wateren van een verdragspartij en in het luchtruim daarboven
uitsluitend mogen worden uitgevoerd met toestemming van die verdragspartij
en door die verdragspartij, of onder leiding van rechtshandhavingsautoriteiten
van die verdragspartij. Hieronder valt in voorkomend geval ook het optreden
in de binnenwateren of de archipelagische wateren van een verdragspartij,
mits die verdragspartij de toestemming daarvoor bij de depositaris kenbaar
heeft gemaakt.De kern van dit onderdeel van het Verdrag bestaat uit de artikelen 12
en 13, waarin bepalingen zijn opgenomen over assistentieverlening binnen de
territoriale wateren of het daarboven gelegen luchtruim van een verdragspartij
tevens kuststaat door andere verdragspartijen, hetzij met voorafgaande toestemming
van de autoriteit van de kuststaat die kenbaar is gemaakt bij de depositaris,
hetzij met kennisgeving door de optredende verdragspartij aan de kuststaat
in situaties waar géén rechtshandhavingsfunctionaris van de
betrokken kuststaat aan boord is van het vaar-of luchtvaartuig van de optredende
verdragspartij. Deze bepalingen stellen een verdragspartij tevens kuststaat
zónder operationele middelen in staat te voorkomen dat haar territoriale
wateren of haar luchtruim een schuilplaats wordt voor smokkelaars, namelijk
door andere verdragspartijen de achtervolging van verdachte vaartuigen of
luchtvaartuigen te laten dóórzetten en maatregelen te laten
nemen die ontsnapping onmogelijk maken, danwel tot het aan boord gaan en doorzoeken
van het verdachte vaartuig te laten overgaan. Hierdoor wordt het klassieke
recht van achtervolging van verdachte vaartuigen (hot pursuit) zoals vastgelegd
in artikel 111 van het VN-zeerechtverdrag, dat betrekking heeft op een achtervolging
vanuit de binnenwateren, de archipelagische wateren, de territoriale wateren
of de aansluitende zone van een kuststaat naar volle zee, op omgekeerde wijze
toegepast op verdachte (lucht)vaartuigen die vanuit (of boven) volle zee vluchten naar (boven) de territoriale wateren van een kuststaat
(cold pursuit). Deze vernieuwende toepassing van een bestaande rechtsconstructie
geeft aan verdragspartijen de mogelijkheid om door onderlinge samenwerking
het net rond verdachte (lucht)vaartuigen sneller te sluiten en te voorkomen
dat «gaten» in ieders rechtsgebied ontstaan waarvan smokkelaars
zouden kunnen profiteren.4.5. Operaties zeewaarts van de territoriale zee
(artt. 16–17)Het vierde onderdeel van het Verdrag bestaat uit twee artikelen, die beiden
betrekking hebben op het optreden tegen verdachte vaartuigen buiten de territoriale
wateren, meer in het bijzonder het aan boord gaan daarvan. Daarvoor zijn,
naast het Verdrag, ook andere volkenrechtelijke grondslagen denkbaar, zoals
een resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties of artikel 110
van het VN-zeerechtverdrag. Daarom bakent artikel 17 de toepassing van dit
instrument in het kader van de maritieme rechtshandhaving op volle zee nauwkeurig
af en verklaart het Verdrag niet van toepassing op boardings die op andere
volkenrechtelijke grondslagen worden uitgevoerd dan de grondslagen die het
Verdrag biedt. Het Verdrag legt overigens ook geen beperkingen op aan verdragspartijen
om op andere volkenrechtelijke grondslagen aan boord van vaartuigen te gaan.Artikel 16 schept een kader voor de uitvoering van boarding-operaties
van vaartuigen op volle zee. Hiervoor geldt het primaat van de vlaggenstaat.
Aan verdragspartijen wordt in hun hoedanigheid als vlaggenstaat een keuzemenu
voorgelegd waarin drie mogelijkheden zijn opgenomen voor het geven van toestemming
aan andere verdragspartijen voor het aan boord gaan en doorzoeken van verdachte
vaartuigen die de nationaliteit van de vlaggenstaat hebben of claimen:– de toestemming is generiek, geldt voor alle gevallen.– de toestemming is ad-hoc en wordt per keer gegeven;– de toestemming is tijdsgebonden en mag als gegeven worden beschouwd
als een vlaggenstaat niet of niet tijdig, namelijk binnen vier uur, reageert
op een verzoek van een andere verdragspartij tot verificatie van nationaliteit
van een verdacht vaartuig.Verdragspartijen maken hun keuze kenbaar bij de depositaris, die daarvan
een overzicht dient bij te houden. In het tweede en derde geval kan de betrokken
vlaggenstaat de andere verdragspartij toestemming geven om alle noodzakelijke
maatregelen te nemen om ontsnapping van een verdacht vaartuig te voorkomen.
Ook kunnen functionarissen van deze verdragspartij overgaan tot strafvorderlijk
optreden, in afwachting van instructies van de vlaggenstaat voor verdere afhandeling
en met onmiddellijke kennisgeving van de resultaten van het strafvorderlijk
optreden aan de vlaggenstaat.Artikel 16 voorziet ook in de mogelijkheid van optreden tegen verdachte
vaartuigen zonder vlag, zonder uiterlijke kenmerken van registratie, zonder
documentatie aan boord waaruit hun nationaliteit blijkt of waarvoor anderszins
enige informatie over hun nationaliteit ontbreekt. Als enig bewijs voor nationaliteit
ook na boarding ontbreekt, mag door de verdragspartij worden opgetreden tegen
het verdachte vaartuig, overeenkomstig het internationaal recht. Het Verdrag
geeft met dit artikel aan partijen méér armslag voor sneller
en gerichter optreden op volle zee (situaties waarin een verdacht vaartuig
op volle zee tot stoppen is gedwongen maar waarin toestemming tot verder optreden
dagenlang op zich laat wachten kunnen nu worden vermeden) en biedt bovendien
een heldere grondslag voor het optreden tegen zogenaamde «go-fasts»,
het favoriete transportmiddel voor de smokkel van verdovende middelen in het
Caribisch gebied en een groeiend probleem voor de regio. Dit
maakt artikel 16 tot een van de belangrijkste pijlers van het Verdrag.4.6. Uitvoering (artt. 18–28)Het vijfde onderdeel van het Verdrag bestaat uit elf artikelen en omvat
vooral uitvoeringsaspecten. De bepalingen in dit onderdeel hebben onder meer
betrekking op procedurele aspecten van, en waarborgen voor, het operationele
optreden door verdragspartijen, zoals maatregelen met betrekking tot bevoegdheden
voor eigen rechtshandhavingsfunctionarissen én die van andere verdragspartijen
en voorschriften voor het gebruik van geweld. Zij hebben ook betrekking op
vraagstukken die samenhangen met de vestiging en uitoefening van rechtsmacht
door verdragspartijen, de afhandeling van strafvorderlijk optreden, met inbegrip
van de inbeslagneming of verbeurdverklaring van goederen, en de afhandeling
van claims en aansprakelijkheden.De artikelen 18 tot en met 22 hebben betrekking op procedurele aspecten
van en waarborgen voor het operationele optreden van verdragspartijen. Artikel
18 roept verdragspartijen op zo mogelijk één aanspreekpunt aan
te wijzen voor de ontvangst, behandeling en beantwoording van álle
verzoeken in het kader van het Verdrag. Deze aanwijzing bespoedigt en vergemakkelijkt
de samenwerking tussen verdragspartijen. Artikel 19 geeft voorschriften en
aanwijzingen voor respectievelijk het opstellen, inrichten en uitvoeren van
regionale en subregionale samenwerkingsprogramma’s op het gebied van
maritieme rechtshandhavingsoperaties, met inbegrip van de aanwijzing van operationele
coördinatoren; de uitvoering van bilaterale, subregionale en regionale
operaties; de stationering van personeel bij regionale en subregionale coördinatiecentra;
en het opstellen van standaard operationele procedures voor de uitvoering
van gezamenlijke operaties. Deze bepalingen zijn van belang voor de effectiviteit
van de (gezamenlijke) operaties. Ook artikel 20 bevat voorschriften die daartoe
moeten bijdragen, maar dan met betrekking tot de toekenning van rechtshandhavingsbevoegdheden
aan eigen functionarissen én functionarissen van andere verdragspartijen
om de uitvoering van het Verdrag mogelijk te maken, alsmede met betrekking
tot de wijze waarop en de kaders waarbinnen uitoefening van die bevoegdheden
moet plaatsvinden.Artikel 21 voorziet in een grondslag voor de uitvoering van (preventieve)
patrouilles door de ene verdragspartij op verzoek en ten behoeve van een andere
verdragspartij en sluit daarmee aan op de bepalingen van artikel 13, waarin
een soortgelijke assistentie met luchtvaartuigen mogelijk wordt gemaakt. Artikel
22 bevat tien geboden en verboden met betrekking tot het gebruik van geweld
tijdens maritieme rechtshandhavingsoperaties. De voornaamste daarvan zijn
achtereenvolgens de toepassing van de beginselen van proportionaliteit en
subsidiariteit, het geven van waarschuwingen voorafgaande aan gebruik van
geweld (behalve ingeval van zelfverdediging), het verbod op gebruik van geweld
tegen civiele luchtvaartuigen tijdens de vlucht, het verbod op het gebruik
van geweld als sanctie- of strafmiddel, en tenslotte het inherente recht op
zelfverdediging.De artikelen 23 en 24 hebben betrekking op de vestiging en uitoefening
van rechtsmacht door verdragspartijen. Artikel 23 legt aan iedere verdragspartij
de verplichting op om rechtsmacht te vestigen over handelingen die het overeenkomstig
artikel 3, eerste lid, van het VN-verdrag tegen sluikhandel aangemerkt heeft
als misdrijf, en die worden gepleegd:– in haar eigen wateren, of indien van toepassing, de aangrenzende
zone;– aan boord van een vaartuig of een luchtvaartuig dat ten tijde
van het misdrijf onder haar vlag of registratie valt;– aan boord van een vaartuig zonder nationaliteit, of een daarmee
overeenkomstig vaartuig, dat zich ten tijde van het misdrijf buiten de territoriale
wateren van enige staat bevindt;– aan boord van een vaartuig onder de vlag of registratie van een
andere verdragspartij, dat zich ten tijde van het misdrijf buiten de territoriale
wateren van enige staat bevindt.Deze opsomming heeft tot gevolg dat aan de kuststaat of aan de vlaggenstaat
zélf wordt overgelaten om te bepalen of hij zelf rechtsmacht zal uitoefenen
danwel ermee instemt dat de andere verdragspartij rechtsmacht zal uitoefenen.
Artikel 24 legt dat uitgangspunt vast. Artikel 25 voegt daaraan toe dat verdragspartijen
de verplichting hebben tot verspreiding van nationale wet- en regelgeving
die verband houdt met de uitvoering van het Verdrag, zodat iedere verdragspartij
daarvan kennis kan nemen. De depositaris houdt daartoe een overzicht bij en
draagt zorg voor de verspreiding ervan onder verdragspartijen. Dit overzicht
kan verdragspartijen van pas komen bij de afweging of in voorkomend geval
rechtsmacht kan worden overgedragen aan een andere verdragspartij.De artikelen 26, 27 en 28 tenslotte hebben betrekking op de afhandeling
van strafvorderlijk optreden, met inbegrip van de inbeslagneming of verbeurdverklaring
van goederen, en de afhandeling van claims en aansprakelijkheden. Artikel
26 geeft aanwijzingen voor het verstrekken van informatie door een verdragspartij
aan andere verdragspartijen over de resultaten van het aan boord gaan en van
doorzoekingen onder het Verdrag, alsmede over de voortgang van strafrechtelijke
onderzoeken, vervolgingen en processen die voortvloeien uit operaties in het
kader van het Verdrag, voorzover nationale wetgeving dit toestaat. Artikel
27 bevat bepalingen over de inbeslagneming of verbeurdverklaring van goederen.
Artikel 28 stelt vast dat claims tegen een verdragspartij wegens dood, letsel
of schade als gevolg van operaties onder het Verdrag worden afgehandeld overeenkomstig
het internationaal recht. Daarmee lopen verdragspartijen niet vooruit op de
erkenning van aansprakelijkheid voor eigen of andermans optreden; evenmin
wordt deze aansprakelijkheid bij voorbaat afgewezen. Evenmin doet deze bepaling
afbreuk aan eventuele afspraken die partijen op andere volkenrechtelijke grondslagen
hebben gemaakt.4.7. Slotbepalingen (artt. 29–42)Het zesde onderdeel van het Verdrag bevat de bij multilaterale verdragen
gebruikelijke slotbepalingen. Artikel 29 stelt vast dat rechtshandhavingsvaartuigen
of -luchtvaartuigen onder geen beding zullen worden aangemerkt als verdachte
(lucht)vaartuigen; het Verdrag tornt evenmin aan rechten en privileges die
een ieder toekomen in het kader van een juridische procedure of aan de immuniteiten
die ieder vaartuig of luchtvaartuig toekomen onder internationaal recht. Ook
kan het Verdrag geen enkele belemmering of verandering veroorzaken in territoriale
aanspraken of maritieme grenzen van partijen, of precedenten terzake scheppen
(artikel 30) of veranderingen aanbrengen in de rechten en plichten van partijen
uit hoofde van andere verdragen over maritieme drugsbestrijding (artikel 31).Voorbehouden bij het Verdrag zijn toegestaan, mits deze niet strijdig
zijn met het doel van het Verdrag. Evenmin mogen voorbehouden worden gemaakt
bij de kernartikelen van het Verdrag, namelijk de bepalingen betreffende het
doel van het Verdrag (artikel 2), het binnenvaren of binnenvliegen van de
territoriale wateren of het luchtruim (artikel 12 en artikel 13) en het boarden
van vaartuigen buiten de territoriale wateren (artikel 16). De uitvoering
en werking van het Verdrag worden na verloop van twee jaar na
de inwerkingtreding van het Verdrag geëvalueerd in een bijeenkomst van
alle verdragspartijen (artikel 32).5. Artikelsgewijze toelichting5.1 Aard en reikwijdte van het VerdragArtikel 1Dit artikel bevat de definitie van de relevante, in het Verdrag gebruikte
begrippen. Daarbij komen de definities onder a
en b voort uit het VN-verdrag tegen sluikhandel
(1988). De definities onder c en d zijn aan elkaar gekoppeld: de autoriteit of entiteit onder c verwijst naar de rechtshandhavingsdiensten die met de
uitvoering van het Verdrag worden belast (bijvoorbeeld politie, kustwacht,
enz.), terwijl onder d het personeel van deze
diensten wordt bedoeld. De (lucht)vaartuigen bedoeld onder e en f zijn de als zodanig herkenbare
(lucht)vaartuigen van deze diensten. De onder g
bedoelde luchtvaartuigen zijn de luchtvaartuigen waarmee uitvoering wordt
gegeven aan artikel 13 van het Verdrag.Onder j wordt het begrip «Caribisch
gebied» zoals bedoeld voor de toepassing van het Verdrag gedefinieerd,
waarmee tevens de geografische reikwijdte van het Verdrag wordt bepaald. Het
Verdrag, waaronder de hierna te bespreken bevoegdheden en operationele en
justitiële samenwerkingsvormen, is uitsluitend van toepassing in het
gebied zoals in het Verdrag omschreven (zie onder andere artikel 2). Deze
geografische beperking wordt in artikel 39 in meer expliciete vorm herhaald.
Tijdens de onderhandelingen is aan deze bepaling volledigheidshalve en ter
voorkoming van misverstanden toegevoegd dat de territoriale wateren van Staten
die geen partij zijn bij het Verdrag van de werking van het Verdrag zijn uitgezonderd.De definities onder k en l geven aan dat sprake moet zijn van een redelijk vermoeden alvorens
een vaar- of luchtvaartuig als verdacht mag worden aangemerkt. Op grond van
artikel 29, derde lid, van het Verdrag vallen de onder e en f genoemde (lucht)vaartuigen nimmer
in deze categorieën.Artikel 2Het Verdrag is bedoeld als middel tot nauwere samenwerking, teneinde verdachte
scheep- en luchtvaart in de regio te kunnen ontdekken, identificeren en, zo
er voldoende bewijs is voor een redelijk vermoeden van betrokkenheid bij sluikhandel,
aan te laten houden door de daartoe bevoegde rechtshandhavingsdiensten. Het
Verdrag laat echter de eigen soevereiniteit van de verdragspartijen intact.
De artikelen die de grondslag bieden voor het optreden in elkaars wateren
of luchtruim bieden alleen opties aan de verdragspartijen, waarbij elke verdragspartij
voor zich kan bepalen in hoeverre, of in welke mate, het de rechtshandhavingsdiensten
van andere verdragspartijen daartoe wenst toe te laten (zie onder andere artikel
11).In de weergave van de doelstelling van het Verdrag in dit artikel zijn
een aantal waarborgen opgenomen ter bescherming van legitieme nationale belangen
bij de uitvoering van het Verdrag. Ten eerste vindt uitvoering van het Verdrag
slechts plaats in overeenstemming met de beschikbare middelen en de geldende
prioriteiten. Ten tweede dient het Verdrag te worden toegepast binnen de kaders
van het internationale recht van de zee, waaronder mede begrepen de daarvoor
relevante verdragen. Hiermee wordt ten minste bedoeld het VN-zeerechtverdrag.
Hoewel niet alle verdragspartijen tevens partij bij het VN-zeerechtverdrag
zullen zijn, kunnen naar huidige opvattingen in het internationaal
recht de hier relevante delen van het VN-zeerechtverdrag inmiddels als gewoonterecht
worden beschouwd. Ten derde geldt de regel dat optreden tegen verdachte (lucht)vaartuigen
alleen maar kan door de daarvoor verantwoordelijke rechtshandhavingsdiensten.
Welke dat zijn, zal afhankelijk zijn van zowel de locatie van het vaar- of
luchtvaartuig, als de bevoegdheden van de verdragspartijen jegens elkaar.Artikel 3Teneinde zoveel mogelijk staten aan te moedigen partij te worden bij het
Verdrag, alsmede om de staten die reeds partij zijn geworden optimaal in de
gelegenheid te stellen uitvoering te geven aan het Verdrag, zullen enerzijds
de bestaande regionale institutionele capaciteiten en samenwerkingsvormen
worden versterkt en wordt anderzijds opgeroepen tot verdere wederzijdse assistentie.
Als voorbeelden van dergelijke regionale capaciteiten kunnen onder andere
worden genoemd de Caribbean Customs Law Enforcement Council
(CCLEC) en de Regional Security System (RSS).
Wederzijdse assistentie kan zich onder meer uitstrekken tot technische samenwerking,
versterking van de bestaande infrastructuur benodigd voor effectieve drugsbestrijding,
enz. Dergelijke assistentie kan bilateraal worden verzocht en verleend of
door gebruikmaking van internationale, regionale of subregionale organisaties.Artikel 4In dit artikel worden vier specifieke aandachtsgebieden genoemd ten aanzien
waarvan partijen worden opgeroepen tot nadere samenwerking. Dit betreft in
de eerste plaats een oproep aan de partijen bij het Verdrag om de meest voortvarende
afhandeling van verzoeken tot het mogen binnentreden, c.q. betreden, van elkaars
territoriale zee, luchtruim, havens en luchthavens, mits dergelijk optreden
gerelateerd is aan de doelstelling van het Verdrag en het binnentreden, c.q.
betreden, plaatsvindt in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag.
Omdat operationele inzet bij drugsbestrijding vaak afhankelijk is van tijdsgebonden
optreden, is een spoedige afhandeling van verzoeken van deze aard onontbeerlijk
voor een daadwerkelijk effectief optreden. Dit geldt temeer in een regio als
het Caribisch gebied, waarbinnen zoveel verschillende zones van nationale
jurisdictie bestaan en het voor drugssmokkelaars erg eenvoudig is om zich
van één jurisdictiezone naar de andere te verplaatsen (zie ook
de artikelen 11 tot en met 15 en artikel 20).Het tweede lid van dit artikel verplicht de partijen om effectieve coördinatie
tussen elkaars rechtshandhavingsdiensten te vergemakkelijken en om uitwisseling
van personeel en experts, waaronder mede begrepen liaisonofficieren, te bevorderen.
Het Verdrag verleent aan dergelijk personeel overigens niet zonder meer enige
status, privileges of bijzondere bevoegdheden. Een voorstel om een statusregeling
reeds in het verdrag op te nemen is bij de onderhandelingen in Costa Rica
in 2001 uit de concepttekst verwijderd, omdat meerdere landen zelf wilden
bepalen, welke status op welk moment het meest geschikt zou zijn. Evenmin
is in het Verdrag de beveiliging van uitgewisselde informatie voorzien. Voor
dergelijke praktische regelingen ter uitvoering van de bepalingen van het
Verdrag kunnen de verdragspartijen desgewenst aanvullende afspraken maken.Het derde lid van artikel 4 verplicht de partijen om effectieve coördinatie
tussen elkaars luchtvaart- en rechtshandhavingsautoriteiten te vergemakkelijken,
teneinde een snelle verificatie van luchtvaartuigregistraties en vluchtplannen
mogelijk te maken. Hierdoor kan een snellere en efficiëntere
beoordeling worden gemaakt ten aanzien van een mogelijk als verdacht aan te
merken luchtvaartuig. Tot slot verplicht het vierde lid tot wederzijdse assistentie
bij het plannen en uitvoeren van opleidingen voor rechtshandhavingsambtenaren
om maritieme rechtshandhavingstaken uit te voeren zoals bedoeld in het Verdrag.
Onder dergelijke taken wordt mede verstaan het uitvoeren van gezamenlijke
operaties, zoals onder andere bedoeld in artikel 19, tweede lid.5.2. Rechtshandhavingsoperaties op zee en in de luchtArtikel 5Teneinde het omvangrijke en intensieve lucht- en scheepvaartverkeer in
de Caribische regio, zowel commercieel als privé, niet onnodig te hinderen,
alsmede om eventuele zorgen over (te) ruime toepassing van de bevoegdheden
onder het Verdrag weg te nemen, herhaalt dit artikel nogmaals dat rechtshandhavingsoperaties
onder het Verdrag alleen zullen worden uitgevoerd ten aanzien van verdachte
vaartuigen en luchtvaartuigen, waaronder mede verstaan statenloze en daaraan
gelijkgestelde vaartuigen en luchtvaartuigen.Artikel 6Het huidige artikel 6 en het huidige artikel 16 vormden in het oorspronkelijke
voorstel één artikel, waarbij de vraag om verificatie van de
nationaliteit van een vaartuig of luchtvaartuig gekoppeld was aan een voornemen
om aan boord te gaan. De termijn van vier uur, genoemd in artikel 6, vierde
lid, en in artikel 16, derde lid, gold daardoor in het oorspronkelijke voorstel
voor één doorlopende handeling, van verificatie van nationaliteit
tot en met het aan boord gaan voor onderzoek. Op Aruba is om twee redenen
besloten om de procedures en bepalingen aangaande de verificatie van de nationaliteit
van vaartuigen en luchtvaartuigen als een separaat artikel op te nemen, losgekoppeld
van een eventuele daaropvolgende boarding operatie:a) niet elk verzoek tot verificatie van de nationaliteit van een vaartuig
is noodzakelijkerwijs verbonden aan een wens om een boarding uit te voeren, terwijl de oorspronkelijke redactie een dergelijk
automatisme wel deed vermoeden; enb) niet elke boarding dient te worden voorafgegaan
door een verificatie van de nationaliteit van het vaartuig. Indien immers
een vaartuig een bepaalde vlag voert, mag men in de meeste gevallen er ook
van uit gaan dat het vaartuig daadwerkelijk de betreffende nationaliteit heeft.Daarnaast gaf een aantal landen aan de termijn van vier uur niet te kunnen
halen indien het een verzoek om toestemming totboarding zou betreffen. In artikel 16 is deze reactietermijn dan ook optioneel
gemaakt (zie verder de toelichting op artikel 16).Het eerste lid van dit artikel is een verkorte weergave van het gestelde
in artikel 91, eerste lid, van het VN-zeerechtverdrag. Het tweede lid geeft
aan dat verzoeken tot verificatie van de nationaliteit van vaartuigen behandeld
zullen worden door de ter zake bevoegde autoriteiten van de Staat waarvan
het vaartuig in kwestie beweert dat het de vlaggenstaat van dat vaartuig is.
De vereisten waaraan dergelijke verzoeken moeten voldoen worden uiteengezet
in het derde lid. De termijn genoemd in het vierde lid, waarbinnen een verzoek
tot verificatie moet zijn beantwoord, is mede als gevolg van het uiteenhalen
van de artikelen 6 en 16 in het onderhavige artikel zonder sanctie opgenomen.
Indien geen antwoord wordt verkregen binnen vier uur, mag de verzoekende Stat
dus niet automatisch aannemen dat de aangezochte Staat zich stilzwijgend heeft
bediend van de verwerping van de claim op nationaliteit zoals
bedoeld in het vijfde lid (zie echter ook de toelichting op artikel 16, derde
lid). Indien het aangezochte land overigens wel de claim verwerpt, mag de
verzoekende Staat het bewuste vaartuig vervolgens als statenloos beschouwen.Artikel 7Op grond van dit artikel dienen de verdragspartijen de eigen organisatie
van de autoriteiten belast met uitvoering van het Verdrag zodanig in te richten
dat de autorisaties, instructies of informatie omschreven in het eerste lid
te allen tijde kunnen worden gegeven. Dit laat uiteraard onverlet de bevoegdheid
om de wenselijkheid van bedoelde autorisaties of instructies te toetsen, een
en ander afhankelijk van de keuzes die de verdragspartijen maken in het kader
van de artikelen 12, 13 en 16 (zie hieronder). Dit artikel ziet dan ook nadrukkelijk
op het creëren van de mogelijkheden bepaalde verzoeken in behandeling
te nemen en bevat daarmee nog geen plicht om bedoelde autorisaties ook daadwerkelijk
af te geven. Welke instantie en welk niveau binnen de staatsorganisatie dergelijke
goedkeuring mag geven is uiteraard een eigen keuze van de staten.Het tweede lid van dit artikel verplicht de partijen aan de depositaris
opgave te doen van de in artikel 1, onder b, bedoelde instantie(s) die de
verzoeken als bedoeld in het eerste lid van artikel 7 in behandeling zullen
nemen.Artikel 8In het eerste lid van artikel 8 wordt aangegeven dat de rechtshandhavingsfunctionarissen
van de ene verdragspartij tijdens hun aanwezigheid in de territoriale wateren,
op het grondgebied of aan boord van een vaartuig of luchtvaartuig van de rechtshandhavingsdiensten
van een andere verdragspartij, de wetten en gebruiken en tradities van die
andere verdragspartij zullen respecteren. Het woord «respecteren»
was aanvankelijk gekozen als tegenhanger van een oorspronkelijk in het verdrag
opgenomen immuniteitsbepaling, die aan betrokken functionarissen immuniteit
van lokale vervolging bood. Deze immuniteitsbepaling is tijdens de onderhandelingen
uit het verdrag gehaald, omdat vele landen er de voorkeur aan gaven zelf te
kunnen bepalen of, in hoeverre, en aan wie immuniteiten zouden worden verleend.
Hoewel daardoor het woord «respecteren» minder op zijn plaats
is, en wellicht beter vervangen had kunnen worden door «zijn onderworpen
aan de wetgeving van het gastland», is niettemin ervoor gekozen «respecteren»
te handhaven. De reden hiervoor was dat vele van de landen die deelnamen aan
de onderhandelingen deze «mildere» bewoording beter vonden passen
bij de geest van de samenwerking zoals bedoeld in dit Verdrag. Hierdoor wordt
meer nadruk gelegd op wederzijds respect en wordt minder uitgegaan van mogelijke
overtredingen van de lokale wetgeving door buitenlandse rechtshandhavingsfunctionarissen
die in het kader van dit samenwerkingsverdrag lokaal aanwezig zijn. Niettemin
is duidelijk dat het Verdrag als uitgangspunt hanteert dat vreemde rechtshandhavings-functionarissen
zich zullen houden aan de wetten en gebruiken van de staat in wiens rechtsmacht
ze optreden. Zie in deze context ook de toelichting op artikel 11, eerste
lid. Wat betreft de gebruiken en tradities van de zeeen luchtvaart van de
andere partij is uiteraard in alle omstandigheden slechts sprake van «respecteren»
en kan er geen sprake zijn van een (juridische) verplichting tot naleving.
De verwijzing naar deze gebruiken en tradities is op nadrukkelijk verzoek
van meerdere Caribische staten in het Verdrag opgenomen.Het tweede lid van dit artikel is een vervolg op het gestelde in artikel
7, eerste lid, onder d, in combinatie met artikel 7, tweede lid. Waar artikel
7 slechts spreekt over het creëren van capaciteiten, handelt
artikel 8, tweede lid, nadrukkelijk over bevoegdheden. Daarbij geeft dit artikellid
aan dat de bevoegdheid om de toestemmingen bedoeld in artikel 7, eerste lid,
onder d, af te geven desgewenst aan de rechtshandhavingsdiensten of luchtvaartautoriteiten
kan worden opgedragen dan wel aan de bevoegde nationale autoriteit, bedoeld
in artikel 1, onder b.Er is een verband tussen artikel 8, artikel 11 en artikel 20, derde lid,
wat betreft de bevoegdheden van rechtshandhavingsambtenaren. Dit verband zal
worden besproken in de toelichting op artikel 20.Artikel 9Eén van de belangrijkste ontwikkelingen die door het onderhavige
verdrag juridisch wordt onderbouwd en in toepassing wordt verruimd is het
in artikel 9 opgenomen «shipriders»
concept. Dit concept omvat rechtshandhavingsfunctionarissen van de ene verdragspartij
die optreden vanaf vaartuigen van een andere verdragspartij. Artikel 9 schept
daarmee de mogelijkheid voor landen in de regio, die wel willen participeren
in de strijd tegen de sluikhandel in verdovende middelen maar onvoldoende
operationele capaciteiten hebben om op maritiem gebied effectief op te treden,
om gebruik te maken van de operationele middelen van een andere partij. Tevens
biedt deze constructie de mogelijkheid tot een meer flexibele inzet van operationele
middelen. Hiermee wordt niet alleen de inzet van middelen en personeel effectiever
en efficiënter, maar wordt ook de onderlinge samenwerking en coördinatie
verbeterd.Het eerste lid stelt simpelweg dat verdragspartijen daartoe geschikte
rechtshandhavingsfunctionarissen zullen aanwijzen om als ingescheepte rechtshandhavingsfunctionarissen
op te treden vanaf vaartuigen van een andere partij. Het tweede lid is het
spiegelbeeld van het eerste lid, en stelt dat partijen de aangewezen rechtshandhavingsfunctionarissen
van een andere partij toestemming kunnen verlenen om als ingescheepte rechtshandhavingsambtenaren
op te treden vanaf hun vaartuigen. Hiertoe bestaat echter geen verplichting,
en aan de eventuele toestemming kunnen voorwaarden worden gesteld.In het derde lid worden de mogelijk door de ingescheepte rechtshandhavings-functionarissen
uit te oefenen taken en bevoegdheden opgesomd. De uitoefening van de opgesomde
taken en verplichtingen is verbonden aan twee voorwaarden: de rechtshandhavingsambtenaren
dienen bevoegd te zijn (verklaard) om de betreffende taak of bevoegdheid uit
te oefenen, en de uitoefening dient in overeenstemming te zijn met de wet-
en regelgeving van de zendstaat. Deze voorwaarden zijn echter slechts algemene
voorwaarden: daarnaast zal rekening moeten worden gehouden met de overige
bepalingen in het Verdrag en het overige recht. Zo zullen de in dit artikel
bedoelde rechtshandhavingsfunctionarissen hun bevoegdheden en taken niet overal
zonder meer mogen uitoefenen maar zal rekening moeten worden gehouden met
de (soevereine) rechten van kuststaten en de primaire jurisdictie van vlaggenstaten
ten aanzien van verdachte vaartuigen varende onder hun vlag.De onder a genoemde bevoegdheid is afhankelijk
van de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het tweede lid van artikel
9, zoals hierboven besproken. De onder b genoemde
bevoegdheid geldt te allen tijde voor rechtshandhavingsfunctionarissen, omdat
het hier rechtshandhaving binnen de eigen jurisdictie betreft, maar deze bepaling
geeft ook aan dat deze bevoegdheid ook geldt wanneer de rechtshandhavingsambtenaren
optreden vanaf een vaartuig van een andere partij. Normaliter is immers aan
boord van een staatsvaartuig slechts het internationale recht en het recht van de vlaggenstaat van toepassing, ook als het in de territoriale
wateren van een ander land vaart. Het Verdrag maakt het aldus mogelijk dat
ook «vreemde rechtsmacht» (in dit geval de rechtsmacht van het
gastland in wiens wateren het staatsvaartuig zich bevindt) vanaf een staatsvaartuig
mag worden uitgeoefend. Wat betreft het in dit onderdeel genoemde recht op
achtervolging kan worden opgemerkt dat het VN-zeerechtverdrag, alsmede de
daaraan voorafgaande verdragen aangaande het recht van de zee, uitgaat van
achtervolging door eenheden van de kuststaat. Het internationale recht heeft
ten aanzien van dit onderwerp nimmer voorzien in de mogelijkheid dat een dergelijke
achtervolging met vaartuigen van andere staten zou worden uitgevoerd. Deze
situatie is nog nooit voorzien, maar een dergelijke constructie is ook nimmer
expliciet verboden. Mits de overige verplichtingen ten aanzien van het recht
op achtervolging1 maar in acht worden genomen,
kan op basis van het Verdrag derhalve de achtervolging worden ingezet en zo
nodig worden gecontinueerd met gebruik van een staatsvaartuig varende onder
een andere vlag dan die van de kuststaat.Onderdeel c geeft aan dat de ingescheepte
rechtshandhavingsfunctionaris als vertegenwoordiger van diens land van herkomst
aan het vaartuig waarop hij of zij vaart toestemming kan verlenen om de territoriale
of archipelwateren van het land van herkomst van de rechtshandhavingsfunctionaris
binnen te varen. Niet alle landen erkennen het recht op onschuldige doorvaart
voor staatsvaartuigen van andere landen, en zij die dat recht niet erkennen
zijn dan ook van mening dat een buitenlands staatsvaartuig toestemming moet
hebben van de kuststaat om diens territoriale wateren binnen te varen. Daarnaast
is toestemming in ieder geval vereist in de gevallen waarin een buitenlandse
staatsvaartuig in de territoriale wateren andere handelingen wil verrichten
dan doorvaart. In beide gevallen kan de ingescheepte rechtshandhavingsfunctionaris
tijd besparen door ter plaatse de vereiste toestemming te verlenen. Als verlengde
van het gestelde onder c, wordt onder d aangegeven dat de ingescheepte rechtshandhavingsfunctionaris
ter plaatse toestemming kan verlenen aan het vaartuig waarop hij of zij vaart
om in de territoriale wateren van het land van herkomst van de rechtshandhavingsfunctionaris
patrouilles in het kader van de drugsbestrijding uit te voeren. Op dergelijke
operaties zijn echter ook de artikelen 11 tot en met 15 van toepassing.De ingescheepte rechtshandhavingsfunctionaris kan op grond van het gestelde
onder e de overige op het vaartuig aanwezige rechtshandhavingsfunctionarissen,
namelijk de rechtshandhavingsambtenaren van het land van herkomst van het
vaartuig, autoriseren om assistentie te verlenen bij de handhaving van het
recht van het land van herkomst van de autoriserende, ingescheepte rechtshandhavingsfunctionaris.
Aan deze bijstand zijn echter in het vierde lid nadrukkelijke beperkingen
opgelegd. Tot slot kan de ingescheepte rechtshandhavingsfunctionaris op grond
van het onder f gestelde als adviseur optreden,
dan wel zelf bijstand verlenen, ten gunste van rechtshandhavingsfunctionarissen
van andere landen bij de uitvoering van boarding operaties met het oog op
rechtshandhaving.Omdat er veel zorgen bestonden over mogelijke inbreuken op soevereiniteit
als gevolg van het optreden van rechtshandhavingsfunctionarissen van een partij
in de wateren van een andere partij, bevat het Verdrag een aantal waarborgen
die ervoor zorgen dat er geen rechtshandhavingsactiviteiten plaatsvinden binnen
de jurisdictie van een partij zonder de instemming of medeweten van die partij.
Het vierde lid van artikel 9 is een van deze waarborgen en geeft aan dat indien
rechtshandhavingshandelingen worden verricht op grond van de rechtshandhavingsbevoegdheden
van de ingescheepte rechtshandhavings-functionaris, zoals hierboven bijvoorbeeld
omschreven in onderdeel d en e van het derde lid, deze handelingen worden verricht
door de ingescheepte rechtshandhavingsfunctionaris zelf. Wel kunnen de bemanningsleden
van het vaartuig waarop de rechtshandhavingsfunctionaris meevaart bijstand
verlenen op verzoek van de ingescheepte rechtshandhavingsfunctionaris. Zulke
bijstand mag dan echter alleen bestaan uit datgene wat door de ingescheepte
rechtshandhavingsfunctionaris expliciet wordt verzocht en alleen worden verleend
voor zover de verzochte bijstand past binnen de wet- en regelgeving van beide
landen. Wat betreft de beperkte bevoegdheden van de rechtshandhavingsfunctionarissen
binnen de wateren van een andere partij, wordt verwezen naar artikel 11, waarnaar
in dit vierde lid van artikel 9 ook wordt verwezen. Indien bij het verlenen
van de bijstand geweld moet worden gebruikt, zijn de regels van artikel 22
(zie hieronder) en de eigen wet- en regelgeving van de bemanning van toepassing.Het vijfde lid schrijft voor dat de verdragspartijen de depositaris zullen
informeren welke nationale autoriteit belast is met het aanwijzen van de rechtshandhavingsfunctionarissen
die als ingescheepte rechtshandhavingsfunctionaris kunnen optreden. Omdat
het laten meevaren van rechtshandhavingsfunctionarissen van een ander land
een breed scala aan praktische afspraken noodzakelijk maakt, opent het zesde
lid voor verdragspartijen de mogelijkheid om hierover nadere overeenkomsten
of afspraken te makenArtikel 10Dit artikel zet de algemene bepalingen inzake het aan boord gaan (boarding) en het doorzoeken van een verdacht vaartuig
uiteen. De bevoegdheden die in dit artikel worden genoemd mogen echter niet
zondermeer overal in het verdragsgebied worden uitgeoefend, maar zijn onderworpen
aan de specifieke bepalingen elders in het Verdrag. Zie hiervoor met name
artikel 11 en artikel 16. Het onderhavige artikel 10 dient dan ook nadrukkelijk
te worden beschouwd als een weergave van de algemene beginselen die gelden
voor de teams die aan boord gaan en onderzoek zullen doen en die van toepassing
zijn in de gevallen waarin de overige bepalingen van het Verdrag daartoe de
bevoegdheid geven.Het eerste lid van artikel 10 geeft aan dat alle boarding operaties en alle doorzoekingen van verdachte vaartuigen uitsluitend
door bevoegde rechtshandhavingsfunctionarissen mogen worden uitgevoerd en
alleen vanaf vaartuigen behorende tot rechtshandhavingsdiensten. Gelet op
het tweede lid van dit artikel, dient onder «vaartuigen» ook «luchtvaartuigen»
te worden verstaan. Het tweede lid geeft immers aan dat deze rechtshandhavingsfunctionarissen
mogen optreden vanaf vaartuigen en luchtvaartuigen van alle verdragspartijen,
alsmede vanaf vaartuigen of luchtvaartuigen van derde Staten indien zulks
is overeengekomen tussen de partijen. De ontvangende Staat dient uiteraard
wel toestemming te verlenen voor een dergelijk optreden vanaf haar vaartuigen,
conform artikel 9, tweede lid. De boarding teams
mogen gewapend zijn. Voor het gebruik van geweld in het kader van het Verdrag
zijn echter de bepalingen van artikel 22 nadrukkelijk van toepassing.Het vierde lid van artikel 10 bepaalt tot slot dat een vaartuig van een
rechtshandhavingsdienst van een van de verdragspartijen nadrukkelijk dient
aan te geven wanneer het optreedt onder gezag van een andere partij. Dit kan
bijvoorbeeld het geval zijn indien de situatie omschreven in artikel 9, vierde
lid, zich voordoet. Alsdan treedt het vaartuig immers alleen op voorzover
de ingescheepte rechtshandhavingsfunctionaris daartoe autorisatie heeft verleend.5.3. Rechtshandhavingsoperaties in de territoriale
wateren en in het luchtruim daarbovenArtikel 11 tot en met 15 algemeenDe artikelen 11 tot en met 15 betreffen het optreden in en boven de territoriale
wateren van partijen bij het Verdrag en zijn, wegens de gevoeligheid van het
creëren van mogelijkheden tot optreden door buitenlandse rechtshandhavingseenheden
binnen de jurisdictie van de kuststaat, onderwerp geweest van uitvoerige onderhandelingen.
Sommige partijen wensten geen, of althans zo min mogelijk, inbreuken op hun
soevereine rechten te dulden, terwijl andere Staten de noodzaak voor efficiënt
en effectief optreden benadrukten. Het risico bestond immers dat bij ontbreken
van enige bevoegdheid tot optreden in en over elkaars wateren, of tenminste
verregaande samenwerking tussen de landen op dit vlak, de veelvoud aan jurisdictiezones
in het verdragsgebied tot eenvoudige ontsnappingsmogelijkheden zou leiden
voor verdachte vaartuigen en luchtvaartuigen. Juist deze praktijk van «jurisdiction hopping» en de erkenning van het feit
dat elk eiland of eilandengroep relatief geïsoleerd van de rest van het
Caribisch gebied de sluikhandel in verdovende middelen trachtte aan te pakken
vormden een belangrijke grondslag voor het Verdrag. De uitkomst van deze onderhandelingen
is een systeem waarbij partijen kunnen kiezen uit verschillende opties met
verschillende maten van voorafgaande toestemming aan de andere partijen om
op te treden in de territoriale wateren, maar waarbij enige vorm van toestemming
van de kuststaat onverminderd benodigd is.Artikel 11Het eerste lid van artikel 11 geeft aan dat in alle gevallen waarin rechtshandhavingsdiensten
optreden in of boven de wateren van een verdragspartij, niet zijnde hun eigen
land van herkomst, zulk optreden onderworpen is aan het gezag van de betreffende
verdragspartij wiens wateren het betreft. Evenals het geval was bij artikel
8, eerste lid, is ervoor gekozen de geest van samenwerking zoals bedoeld in
het Verdrag te laten prevaleren boven harde uitspraken over de toepasbaarheid
van lokaal recht op lokaal optredende rechtshandhavingsfunctionarissen. Dat
de lokale wetgeving niettemin van toepassing is, staat echter niet ter discussie
en wordt door deze bepalingen dan ook niet beïnvloed.Dat de soevereine rechten van de kuststaat niet worden aangetast blijkt
ook uit het tweede lid van artikel 11, waarin nog eens duidelijk wordt aangegeven
dat er geen operaties ter bestrijding van sluikhandel in verdovende middelen
zullen worden uitgevoerd in de territoriale wateren of het luchtruim van een
verdragspartij zonder de toestemming van die partij. Dergelijke toestemming
kan worden verleend in navolging van het Verdrag of in overeenstemming met
de nationale wet- en regelgeving van de toestemming verlenende verdragspartij.
De aangezochte verdragspartij dient op een verzoek om toestemming voor dergelijke
operaties voortvarend te beslissen, maar kan aan die toestemming voorwaarden
of instructies verbinden die door de verzoekende partij dienen te worden nageleefd.Een toestemming zoals in het tweede lid bedoeld leidt er overigens nog
niet toe dat buitenlandse rechtshandhavingsfunctionarissen zelfstandig strafvorderlijk
zullen mogen optreden in de territoriale wateren of het luchtruim van een
verdragspartij. Op grond van het derde lid dienen strafvorderlijke operaties
in of over de territoriale wateren van een verdragspartij te worden uitgevoerd
door, of onder aansturing van, de rechtshandhavingsdiensten van de kuststaat.
Hiermee wordt tevens verzekerd dat het optreden daadwerkelijk onder het lokale
gezag zal plaatsvinden, zoals bedoeld in het eerste lid. Waar
in de eerste drie leden impliciet wordt aangegeven dat buitenlandse rechtshandhavingsdiensten
niet zelfstandig of onafhankelijk van de kuststaat mogen optreden in of boven
de wateren van die kuststaat, wordt dit uitgangspunt in het vierde lid expliciet
gesteld. Het centrale discussiepunt tijdens de onderhandelingen, namelijk
een afweging tussen optimale operationele mogelijkheden enerzijds en de gerechtvaardigde
belangen van de kuststaten wat betreft hun soevereine rechten anderzijds,
is daarmee wat betreft patrouilles en gerichte operaties in of boven de wateren
van een kuststaat ten voordele van de soevereine rechten van de kuststaat
beslecht. Wat betreft de bevoegdheid van staten om overige toestemmingen te
verlenen buiten de kaders omschreven in dit artikel, wordt verwezen naar de
toelichting op artikel 14.Artikel 12Zoals hierboven reeds werd aangegeven bij de algemene toelichting op de
artikelen 11 tot en met 15, bestaat één van de kernpunten van
de samenwerking die wordt beoogd met het Verdrag uit het terugdringen van
de mogelijkheid dat verdachte vaartuigen aan vervolging ontkomen door zich
van de ene jurisdictiezone naar de andere te verplaatsen. In het onderhavige
artikel wordt deze praktijk aangepakt door de mogelijkheid te scheppen om,
onder bepaalde voorwaarden, de achtervolging van een verdacht vaartuig te
kunnen doorzetten ook indien het verdachte vaartuig de territoriale wateren
van een andere staat dan die van het achtervolgende vaartuig binnenvaart.
Deze praktijk wordt dit ook wel «cold pursuit»
genoemd, om het verschil, duidelijk te maken met de situatie omschreven in
artikel 9, derde lid, onder b.Het artikel is als volgt opgebouwd: het eerste lid biedt een tweetal hierna
te bespreken opties aangaande cold pursuit vanvaartuigen, waartussen verdragspartijen op grond van het tweede lid een keuze
moeten maken en de depositaris daaromtrent moeten informeren. Het derde lid
geldt ongeacht de keuze die gemaakt wordt in de voorafgaande leden en betreft
de afhandeling van een cold pursuit situatie. Het vierde lid biedt net als
het eerste lid twee opties voor cold pursuit, maar in dit geval met betrekking
tot het achtervolgen van verdachte luchtvaartuigen. Het
vijfde lid verplicht de verdragspartijen net als het tweede lid om te kiezen
tussen de twee in het voorgaande lid genoemde opties en de depositaris daaromtrent
te informeren.Het eerste lid van dit artikel biedt de mogelijkheid dat een rechtshandhavingsvaartuig
van een verdragspartij een verdacht vaartuig mag achtervolgen tot in de wateren
van een andere verdragspartij en de nodige handelingen mag verrichten om de
ontsnapping van het verdachte vaartuig te voorkomen. Tevens mag men vanaf
het rechtshandhavingsvaartuig aan boord van het verdachte vaartuig gaan en
het verdachte vaartuig en de bemanning daarvan vasthouden in afwachting van
een spoedig antwoord van de verdragspartij in wiens wateren wordt opgetreden.Al deze handelingen zijn toegestaan, onder voorbehoud van het gestelde
in het tweede lid, indien ofwel:a. de optredende verdragspartij toestemming heeft verkregen van de autoriteit
van de andere verdragspartij, zijnde de autoriteit bedoeld in artikel 1, onder b, van het Verdrag welke is aangemeld conform artikel
7 van het Verdrag, ofwel;b. kennisgeving is gedaan aan de andere verdragspartij, als er geen ingescheepte
rechtshandhavingsfunctionaris of een rechtshandhavingsvaartuig van die andere
verdragspartij aanwezig is om het verdere onderzoek aan boord
van het verdachte vaartuig uit te voeren (zie wat betreft de ingescheepte
functionaris ook artikel 9, derde lid, onder c, en artikel 9, vierde lid).
Dergelijke kennisgeving dient, indien zulks operationeel mogelijk is, te worden
gedaan voorafgaand aan het binnenvaren van de wateren van de andere verdragspartij,
of in ieder geval zo spoedig mogelijk daarna.Hierbij moet worden bedacht dat de keuze tussen deze twee opties niet
wordt bepaald door de optredende verdragspartij, maar door de verdragspartij
in wiens wateren moet worden opgetreden. Verdragspartijen die van deze bevoegdheid
gebruik willen maken moeten zich dan ook terdege vooraf vergewissen welke
van de twee genoemde procedures van toepassing is in de wateren waar zij binnen
willen varen.Op basis van het tweede lid van dit artikel dienen de verdragspartijen
te kiezen tussen deze twee procedures en dienen zij de depositaris overeenkomstig
te informeren. De verdragspartijen die meer controle wensen uit te oefenen
over het binnenvaren van hun wateren zullen daarbij uiteraard de voorkeur
geven aan de hierboven onder a genoemde «veilige»
optie, waarbij uitdrukkelijke toestemming van de kuststaat benodigd is. Zolang
de verdragspartijen nog geen voorkeur kenbaar hebben gemaakt, worden zij volgens
de tweede volzin van het tweede lid verondersteld voor de «veilige»
optie te hebben gekozen. Dat sluit aan bij de voorrang voor de soevereine
rechten van de kuststaat.Als het optredende vaartuig na verkregen toestemming van, of onder notificatie
aan, de kuststaat aan boord van een verdacht vaartuig in de wateren van de
kuststaat bewijs van sluikhandel aantreft, bepaalt het derde lid van dit artikel
hoe verder dient te worden gehandeld. Ten eerste dient de kuststaat, als autoriserende
Staat voor het optreden, te worden geïnformeerd over de uitkomsten van
het onderzoek aan boord van het verdachte vaartuig. Ten tweede dient het verdachte
vaartuig zelf, de lading en de opvarenden te worden vastgehouden en overgebracht
naar een daartoe aangewezen haven van de kuststaat, tenzij de kuststaat andersluidende
opdrachten hierover geeft. Hiermee wordt invulling gegeven aan het gestelde
in artikel 11, derde lid.Het vierde lid van het onderhavige artikel volgt zoals reeds aangegeven
hetzelfde systeem als het eerste lid, maar in dit geval toegespitst op de
achtervolging van verdachte luchtvaartuigen. Hoewel de achtervolging van luchtvaartuigen
door eventuele rechtshandhavingsvaartuigen zelf niet vaak zal voorkomen, onder
andere vanwege de verschillen in snelheid waarmee luchtvaartuigen en vaartuigen
zich over het algemeen voortbewegen, wordt er in dit kader op gewezen dat
de definitie van het woord «vessel» volgens artikel 1, onder e, tevens omvat eventuele luchtvaartuigen geëmbarkeerd
op rechtshandhavingsvaartuigen. Zo zal een helikopter welke organiek op een
fregat, varende als rechtshandhavingsvaartuig, is ingescheept gebruik kunnen
maken van de bevoegdheden genoemd in dit artikellid.Op grond van het vierde lid mag een rechtshandhavingsvaartuig, waaronder
zoals gesteld de zich aan boord bevindende luchtvaartuigen, onder voorbehoud
van het gestelde in het vijfde lid een verdacht luchtvaartuig achtervolgen
tot in de wateren van een andere verdragspartij teneinde met dat verdachte
luchtvaartuig (oog)contact te houden, indien ofwel:a. de optredende verdragspartij daartoe toestemming heeft verkregen van
de autoriteit van de andere verdragspartij, zijnde de autoriteit bedoeld in
artikel 1, onder b, van het Verdrag welke is aangemeld
conform artikel 7 van het Verdrag, ofwel;b. kennisgeving is gedaan aan de andere verdragspartij, indien er geen ingescheepte rechtshandhavingsfunctionaris of een rechtshandhavingsvaartuig
of rechtshandhavingsluchtvaartuig van die andere verdragspartij aanwezig is
om het bedoelde contact te houden (zie wat betreft de ingescheepte ambtenaar
ook artikel 9, derde lid, onder c, en artikel 9, vierde lid). Dergelijke kennisgeving
dient, indien zulks operationeel mogelijk is, te worden gedaan voorafgaand
aan het binnenvaren van de wateren van de andere verdragspartij, of in ieder
geval zo spoedig mogelijk daarna.Ook hier geldt dat de keuze tussen deze twee opties niet wordt bepaald
door de optredende verdragspartij, maar door de verdragspartij in wiens wateren
moet worden opgetreden.Het vijfde lid van dit artikel is nagenoeg identiek aan het tweede lid
zoals hierboven omschreven. Op basis van dit artikellid dienen de verdragspartijen
een keuze te maken uit de twee in het vierde lid genoemde procedures en dienen
zij de depositaris overeenkomstig te informeren. Ook hier geldt, dat zolang
verdragspartijen nog geen voorkeur kenbaar hebben gemaakt, zij volgens de
tweede volzin van het vijfde lid verondersteld worden de «veilige»
optie onder sub a van het vierde lid te hebben gekozen.Artikel 13Dit artikel was oorspronkelijk bedoeld als parallelbepaling voor artikel
12, maar toegespitst op het optreden met rechtshandhavingsluchtvaartuigen.
Tijdens de onderhandelingen bleek echter dat het binnenvliegen van het luchtruim
van de verdragspartijen nog gevoeliger lag dan het in artikel 12 beschreven
binnenvaren van de wateren van een verdragspartij. Als gevolg van de onderhandelingen
in Costa Rica is dit artikel dan ook omgevormd tot een systeem waarbij de
verdragspartij in wiens luchtruim moet worden opgetreden (de verzoekende partij)
assistentie kan verzoeken van een andere verdragspartij (de aangezochte partij)
ter zake het optreden tegen verdachte luchtvaartuigen in het nationale luchtruim
van de verzoekende partij. In een aantal hierna per artikellid te bespreken
aspecten vertoont dit artikel niettemin enige overeenkomsten met de structuur
van artikel 12.Het eerste lid geeft in algemene zin de mogelijkheid aan voor verdragspartijen
om luchtvaartuigondersteuning van andere verdragspartijen aan te vragen, waaronder
monitor- en surveillancevluchten, ter bestrijding van sluikhandel. Een soortgelijke
bepaling, maar in iets andere redactie en betrekking hebbende op vaartuigen,
is opgenomen in artikel 21, eerste lid. In het tweede lid wordt, ter indicatie
van de gevoeligheden rond dit optreden, het eventuele optreden in het luchtruim
van de verzoekende verdragspartij aan een aantal voorwaarden verbonden. Het
optreden dient ten eerste plaats te vinden in overeenstemming met de wetten
van de verzoekende partij. Vervolgens dient het optreden zich te beperken
tot de aangewezen geografische gebieden en tot hetgeen door de verzoekende
partij is verzocht en goedgekeurd.Naast de in het tweede lid genoemde voorwaarden, stelt het derde lid dat
voor aanvang van enige assistentieverlening door rechtshandhavingsluchtvaartuigen,
de aangezochte partij mogelijk verplicht zal worden om bepaalde informatie
ter beschikking te stellen aan de burgerluchtvaartautoriteiten van de verzoekende
partij. Deze informatie omvat het binnen een redelijke termijn aangeven wanneer
de assistentie door rechtshandhavingsluchtvaartuigen zal aanvangen, de te
gebruiken communicatiefrequenties, en andere informatie betrekking hebbende
op de luchtvaartveiligheid. In veel gevallen zal een deel van deze informatie,
met name wat betreft de aanvang van de assistentie, reeds in het verzoek van
de verzoekende partij opgenomen zijn. Bij meer structurele verzoeken,
dat wil zeggen verzoeken om assistentie van langere duur of verzoeken waarbij
geen sprake is van een acute situatie, zal adequate afstemming tussen de aangezochte
partij en de verzoekende partij vanzelfsprekend nodig zijn teneinde rekening
te kunnen houden met het overige (legitieme) burgerluchtvaartverkeer in het
betreffende luchtruim.De verschillende vormen van assistentie door rechtshandhavingsluchtvaartuigen
zoals zojuist genoemd, alsmede de gevolgen daarvan voor de burgerluchtvaart,
worden in het vierde lid aan de orde gesteld. Dit artikellid stelt een aantal
notificatieprocedures vast die aangezochte partijen dienen te volgen in het
belang van de veiligheid van de (burger)luchtvaart. Daarbij wordt de differentiatie
wat betreft de door de verzoekende partij benodigde informatie zoals hierboven
besproken eveneens doorgevoerd.In het vierde lid, onder a, wordt de situatie
geregeld waarin geplande bilaterale of multilaterale rechtshandhavingsoperaties
zullen plaatsvinden. Voor dergelijke operaties dient de aangezochte partij
voor alle aan de operatie deelnemende vluchten binnen een redelijke termijn
aan te geven wanneer de assistentie aanvangt en welke frequenties gebruikt
zullen worden voor de communicatie. Deze informatie dient te worden aangeleverd
bij de relevante nationale autoriteiten van betrokken verdragspartijen, waaronder
met name genoemd de autoriteiten belast met de luchtverkeersleiding. Het vierde
lid onder b geeft aan dat bij niet vooraf geplande
vluchten van rechtshandhavingsluchtvaartuigen, waaronder mede verstaan de
achtervolging van verdachte luchtvaartuigen tot in het luchtruim van een andere
verdragspartij, de betrokken autoriteiten de benodigde informatie zullen uitwisselen.
Dit betreft onder andere de rechtshandhavingsautoriteiten, maar ook de (civiele)
luchtverkeersautoriteiten. Ook hier wordt wat betreft de aard van de informatie
met name genoemd de te gebruiken communicatiefrequentie en informatie verband
houdende met de veiligheid van de (burger)luchtvaart.In onderdeel c van het vierde lid wordt, in
aanvulling op de reeds genoemde verplichtingen in verband met de veiligheid
van de (burger) luchtvaart, de verhouding tussen optredende luchtvaartuigen
en de luchtverkeersautoriteiten nog eens nadrukkelijk afgebakend. Deze bepaling
komt daarnaast voort uit de eerder genoemde gevoeligheden wat betreft het
binnentreden van het luchtruim. Op grond van deze bepaling dient ieder luchtvaartuig
dat optreedt in het kader van rechtshandhavingsoperaties of ter ondersteuning
van rechtshandhaving, bij het binnenvliegen van het luchtruim van een verdragspartij
de opdrachten van de luchtverkeersautoriteiten van die verdragspartij die
verband houden met de navigatie en veiligheid van de luchtvaart op te volgen.Op grond van het vijfde lid van artikel 13 dienen de aangezochte partijen
de rechtshandhavingsautoriteiten van de verzoekende partij op de hoogte te
houden van de uitkomsten van enig optreden van rechtshandhavingsluchtvaartuigen
zoals in dit artikel bedoeld. Hiermee wordt de verzoekende partij in de gelegenheid
gesteld om een eventueel door die partij gewenst geachte vervolgactie te kunnen
nemen.Het zesde en het zevende lid van artikel 13 zijn vergelijkbaar met het
eerste en tweede lid van artikel 12 en volgen dezelfde structuur. Zoals in
artikel 12 was bepaald voor het binnenvaren van de territoriale wateren door
rechtshandhavingsvaartuigen, wordt in artikel 13, zesde en zevende lid, een
procedure aangegeven voor het binnenvliegen van het territoriale luchtruim
door rechtshandhavingsluchtvaartuigen. Er zijn echter belangrijke verschillen.
In tegenstelling tot de procedure voor rechtshandhavingsvaartuigen,
betreft de procedure in artikel 13 de verhouding tussen de verzoekende staat
en de aangezochte staat. Deze procedure is dan ook bedoeld voor situaties
waarin een verdragspartij op verzoek van een andere
verdragspartij assistentie verleent door middel van inzet van rechtshandhavingsluchtvaartuigen.
Dit komt tot uitdrukking in een striktere regulering van het toestemmingsvereiste
voor optreden in het luchtruim van de verzoekende staat. De toestemming dient
altijd vooraf te zijn gegeven door de verzoekende staat, hetzij per keer,
hetzij in generieke zin.Rechtshandhavingsluchtvaartuigen mogen het luchtruim van de verzoekende
staat slechts binnenvliegen in het kader van rechtshandhavingsoperaties of
in het kader van activiteiten ter ondersteuning van dergelijke operaties,
en aan verdachte luchtvaartuigen onder gezag van de luchtvaartautoriteiten
van de verzoekende staat en met toestemming van de aangezochte staat opdrachten
doorgeven aan verdachte luchtvaartuigen als hetzij:a. toestemming in dit specifieke geval is verleend door de autoriteit
of autoriteiten van de verzoekende staat, zijnde de autoriteit bedoeld in
artikel 1, onder b, van dit verdrag welke is aangemeld
conform artikel 7 van het Verdrag,b. voorafgaande toestemming door de verzoekende staat is gegeven.Verdragspartijen moeten kiezen uit deze twee opties en hun keuze aan de
depositaris kenbaar maken. Zolang verdragspartijen nog geen keuze hebben gemaakt,
worden zij verondersteld te hebben gekozen voor de «veilige» optie
a. Het sluitstuk van deze systematiek en tevens de waarborgbepaling die misbruik
van de mogelijkheid tot het binnenvliegen van het luchtruim van een verdragspartij
door een andere verdragspartij moet voorkomen is neergelegd in het negende
en tiende lid. Het negende lid sluit uit dat het Verdrag toestemming geeft
voor het binnenvliegen van het luchtruim van een derde staat die géén
partij is bij het Verdrag. Daarenboven sluit het tiende lid uit dat het Verdrag
toestemming geeft voor het zelfstandig uitvoeren van patrouilles door luchtvaartuigen
van de ene verdragspartij in het luchtruim van een andere verdragspartij.
Ook een autorisatie als omschreven in het zesde en zevende lid kan daartoe
niet als legitimatie gelden.Het achtste en elfde lid hebben betrekking op de noodzaak om in het kader
van rechtshandhavingsoperaties steeds een zorgvuldig onderscheid te blijven
maken tussen legitiem (commercieel) luchtvaartverkeer en verdachte luchtvaartuigen,
alsmede om bij de uitvoering van operaties rekening te houden met de regels
voor het internationale luchtvaartverkeer, zoals onder meer vastgelegd in
het op 7 december 1944 te Chicago totstandgekomen Verdrag inzake de internationale
burgerlijke luchtvaart (Trb 1947, 165; hierna «Verdrag van Chicago»). Het achtste lid schrijft
derhalve voor dat het Verdrag geen afbreuk doet aan de legitieme rechten van
luchtvaartuigen die reguliere of chartervluchten uitvoeren ten behoeve van
het vervoer van passagiers, bagage of vracht of in het kader van het algemene
luchtvaartverkeer. Evenmin mogen op grond van het elfde lid luchtvaartactiviteiten
die door de verdragspartijen worden uitgevoerd in het kader van het Verdrag
leiden tot gevaarstelling voor personen aan boord van een luchtvaartuig of
tot gevaar voor de veiligheid van het luchtverkeer.Artikel 14Zoals gesteld in de toelichting onder artikel 11, geldt voor alle gevallen
waarin rechtshandhavingsdiensten optreden in de territoriale wateren of het
luchtruim daarboven van een verdragspartij niet zijnde hun eigen land van
herkomst, dat zulk optreden onderworpen is aan het gezag van de verdragspartij
wiens wateren of luchtruim het betreft. Daarenboven geldt dat geen enkele
buitenlandse rechtshandhavingsdienst zelfstandig of onafhankelijk van de kuststaat
mag optreden in of boven diens territoriale wateren. Toestemming van de kuststaat
is altijd vereist. Die toestemming hoeft echter niet uitsluitend betrekking
te hebben op rechtshandhavingsoperaties binnen de kaders van artikel 11. Het
staat de kuststaat vrij om ook in het kader van andersoortige rechtshandhavingsoperaties
binnen of boven haar wateren, of operaties betrekking hebbend op verdachte
vaartuigen of luchtvaartuigen onder de vlag of registratie van de kuststaat,
toestemming tot optreden te geven aan buitenlandse rechtshandhavingsdiensten.
Het Verdrag staat de uitoefening van dit recht niet in de weg. Artikel 14.
eerste lid, legt dit beginsel vast en onderstreept daarmee de soevereine rechten
van de kuststaat. Tegelijkertijd brengt dit artikellid tot uitdrukking dat
de inspanningen van de verdragspartijen gericht op het optreden tegen verdachte
vaartuigen en luchtvaartuigen belangrijker zijn dan de vorm waarin wordt opgetreden.
Het Verdrag heeft géén alleenrecht, maar wél een voorbeeldfunctie.
Daarom roept artikel 14, tweede lid, verdragspartijen op om in alle gevallen
waarin door rechtshandhavingsvaartuigen of -luchtvaartuigen van één
der verdragspartijen smokkel van verdovende middelen wordt geconstateerd,
te handelen met toepassing van de relevante bepalingen uit het Verdrag. Op
deze wijze dragen verdragspartijen immers bij aan de ontwikkeling van een
(uniforme) statenpraktijk, die als bouwsteen kan dienen voor de verdere ontwikkeling
van het internationaal recht terzake.Artikel 15De werking van het Verdrag is in beginsel beperkt tot de territoriale
wateren van een verdragspartij, het luchtruim daarboven, alsmede de volle
zee (uiteraard binnen de grenzen van het internationale recht), binnen het
door het Verdrag afgebakende gebied (zie artikel 1, onder j juncto artikel
39). Het Verdrag is derhalve niet automatisch van toepassing op de binnenwateren
of de archipelarische wateren van een verdragspartij. Voor die toepassing
is vereist dat een verdragspartij een uitdrukkelijke verklaring van die toepassing
aan de depositaris overhandigt bij ondertekening, ratificatie, aanvaarding
of goedkeuring van het Verdrag, danwel op een later tijdstip. Het staat een
verdragspartij bovendien vrij om het Verdrag slechts op een deel van de binnenwateren
van toepassing te verklaren.5.4. Operaties zeewaarts van de territoriale zeeArtikel 16Het optreden onder artikel 16 heeft betrekking op rechtshandhavingsoperaties
buiten de territoriale wateren van verdragspartijen en binnen het verdragsgebied.
Deze ruimte kan derhalve omvatten de aansluitende zone of de exclusieve economische
zone (mits deze zones door een verdragspartij in overeenstemming met het internationale
recht en met nationale wetgeving zijn afgekondigd en ingesteld) of de volle
zee. In deze gevallen is de soevereiniteit van de vlaggenstaat leidend: toestemming
voor optreden tegen verdachte vaartuigen of luchtvaartuigen door één
der verdragspartijen kan in deze gevallen slechts worden gegeven door de verdragspartij
wiens vlag of registratie wordt gevoerd door het verdachte vaartuig of luchtvaartuig.
Deze regel is ook het vertrekpunt voor artikel 16. Echter, de wijze waarop
deze toestemming tot optreden aan een verdragspartij wordt verleend, kan verschillen
van vorm, namelijk ad hoc (zoals onder artikel 17 van het VN-verdrag tegen
sluikhandel – tot nu toe de gebruikelijke vorm in het internationaal
recht), generiek (zoals in artikel 16, eerste lid, van het Verdrag –
een extensieve vorm), of tijdsgebonden (zoals artikel 16, derde
lid, van het Verdrag – een tussenvorm). Op deze regel bestaat onder
het internationaal recht één uitzondering. Als enig bewijs voor
nationaliteit, zoals een vlag, uiterlijke kenmerken van registratie, documentatie
of enige andere informatie over de nationaliteit, ook na boarding ontbreekt,
mag een verdacht vaartuig door de optredende staat in overeenstemming met
het internationaal recht worden beschouwd als een vaartuig zonder nationaliteit
en mag op overeenkomstige wijze worden opgetreden tegen het verdachte vaartuig.
Ook deze regel is ondergebracht in artikel 16, zodat kan worden voorkomen
dat bepaalde (kleine) vaartuigen of luchtvaartuigen zonder vlag of registratie,
voorzover zij worden verdacht van het transport van verdovende middelen, door
het ontbreken van toestemming uit handen kunnen blijven van de rechtshandhavingsinstanties
van de verdragspartijen en hun smokkelpraktijken ongehinderd kunnen voortzetten.Het keuzemenu van artikel 16 is een erkenning van de verschillen tussen
de verdragspartijen in hun hoedanigheid als vlaggenstaat wat betreft politieke
en beleidsmatige uitgangspunten, nationale wetgeving, omvang en capaciteit
van de nationale rechtshandhavingsketen en beschikbaarheid van operationele
middelen.Het keuzemenu biedt verdragspartijen in hun hoedanigheid als vlaggenstaat
drie mogelijkheden voor het verlenen van toestemming aan rechtshandhavingsfunctionarissen
van een andere verdragspartij om verdachte vaartuigen die de nationaliteit
van de vlaggenstaat hebben of claimen te boarden en te doorzoeken, de vracht
te inspecteren en de personen aan boord van het verdachte vaartuig te ondervragen
met het doel vast te stellen of het verdachte vaartuig betrokken is bij de
smokkel van verdovende middelen:– de toestemming is generiek en geldt voor alle gevallen (lid1)– de toestemming is ad-hoc en wordt per keer gegeven (lid 2)– de toestemming is tijdsgebonden en mag als gegeven worden beschouwd
als een vlaggenstaat niet reageert op een verzoek tot toestemming voor boarding
of als een vlaggenstaat in het kader van een verzoek tot verificatie van nationaliteit
op grond van artikel 6 niet tijdig, namelijk binnen vier uur, de nationaliteit
bevestigt of ontkent (lid 3).Het eerste lid bevat de generieke toestemming. Het Verdrag stelt deze
generieke toestemming als norm, d.w.z. dat verdragspartijen worden geacht
deze generieke toestemming te hebben gegeven tenzij een verdragspartij uitdrukkelijk
heeft verklaard voor de optie van het tweede lid of de optie van het derde
lid te hebben gekozen en de depositaris daarover heeft verwittigd. De generieke
toestemming geldt voor álle gevallen en voor alle verdragspartijen.
Deze constructie zet het belang van effectiviteit en slagvaardigheid van de
maritieme rechtshandhavingsoperaties in het kader van de drugsbestrijding
voorop.Het tweede lid biedt een verdragspartij de mogelijkheid om bij ondertekening,
ratificatie, aanvaarding of goedkeuring van het Verdrag bij notificatie aan
de depositaris vast te leggen dat optreden tegen verdachte vaartuigen die
de nationaliteit van de verdragspartij claimen slechts mogelijk is na diens
uitdrukkelijke toestemming. De toestemming geldt per keer. Deze procedure
is gelijk aan de procedure van artikel 17 van het VN-verdrag tegen sluikhandel.
Er is in het tweede lid echter een belangrijke bepaling toegevoegd: de keuze
voor deze procedure ontslaat een verdragspartij niet van haar verplichting
om, binnen haar mogelijkheden, verzoeken onder het Verdrag van andere verdragspartijen,
zoals verzoeken tot verificatie van nationaliteit op grond van artikel 6 en
verzoeken tot het mogen uitvoeren van een boarding, voortvarend te beantwoorden.
Deze toevoeging past bij het karakter van de samenwerking binnen
het Verdrag, waarin steeds een evenwicht is aangebracht tussen het respect
voor de soevereiniteit van de verdragspartijen en het gemeenschappelijk belang
van een effectieve aanpak van de smokkel in verdovende middelen.Het derde lid geeft verdragspartijen de mogelijkheid om bij ondertekening,
ratificatie, aanvaarding of goedkeuring van het Verdrag, of op een later tijdstip,
bij notificatie aan de depositaris vast te leggen dat toestemming aan andere
verdragspartijen om op te treden tegen een verdacht vaartuig als gegeven mag
worden beschouwd als niet wordt gereageerd op een verzoek tot toestemming
voor boarding of als in antwoord op een verzoek tot verificatie van nationaliteit
op grond van artikel 6 niet binnen de afgesproken termijn van vier uur uitsluitsel
wordt gegeven over de nationaliteit van het verdachte vaartuig. Deze optie
biedt verdragspartijen een tussenvorm die enerzijds tegemoet komt aan het
primaat van de vlaggenstaat en rekening houdt met diens soevereine rechten
en anderzijds het optreden van verdragspartijen tegen verdachte vaartuigen
niet onbeperkt ophoudt als de vlaggenstaat niet in staat is om toestemming
te verlenen of om de nationaliteit van een verdacht vaartuig te bevestigen
of te ontkennen. Overigens kunnen verdragspartijen hun keuze voor het tweede
of derde lid op ieder moment veranderen.Als verdragspartijen kiezen voor het verlenen van toestemming per keer
onder het tweede lid, danwel voor het verlenen van toestemming via de tijdsgebonden
tussenvorm onder het derde lid, laat dat uiteraard onverlet de mogelijkheid
voor de vlaggenstaat om aan de verdragspartij die om verificatie van nationaliteit
van een verdacht vaartuig verzoekt toestemming te verlenen alle noodzakelijke
maatregelen te treffen teneinde te voorkomen dat het verdachte vaartuig vlucht
terwijl het verzoek tot verificatie nog in behandeling is bij de vlaggenstaat.
Het vierde lid brengt dit vangnet aan tussen artikel 6 en artikel 16, tweede
en derde lid.Het vijfde lid zet de procedure voor vervolgacties na het aan boord gaan
van het verdachte vaartuig uiteen. De vlaggenstaat dient in overeenstemming
met artikel 26, eerste lid van het Verdrag door de optredende verdragspartij
onverwijld te worden geïnformeerd over de uitkomsten van de boarding
en het doorzoeken van het vaartuig. Als zij in het kader van een boarding
onder dit artikel op het verdachte vaartuig bewijs aantreffen van betrokkenheid
bij de smokkel van verdovende middelen, mogen rechtshandhavingsfunctionarissen
van de optredende verdragspartij het verdachte vaartuig, de lading en de personen
aan boord van het verdachte vaartuig vasthouden in afwachting van vervolginstructies
van de vlaggenstaat. De vlaggenstaat is verplicht deze instructies voortvarend
te verstrekken, zodat wordt vermeden dat onnodig tijd verstrijkt of dat de
rechtshandhavingsfunctionarissen van de optredende verdragspartij in het ongewisse
blijven over de vervolgstappen van de vlaggenstaat.Het zesde lid verleent aan verdragspartijen de bevoegdheid om op te treden
tegen verdachte vaartuigen die de nationaliteit van een andere verdragspartij
claimen teneinde de nationaliteit van het verdachte vaartuig vast te stellen
als:– de vlag van de geclaimde vlaggenstaat niet wordt gevoerd;– uiterlijke kenmerken van registratie ontbreken;– geclaimd wordt dat documentatie met betrekking tot nationaliteit
aan boord ontbreekt; en– geen andere informatie inzake de nationaliteit beschikbaar is.Deze voorwaarden zijn cumulatief. In alle andere gevallen zal een verdragspartij
de nationaliteit van het verdachte vaartuig kunnen verifiëren via de
procedure van artikel 6. De onderhavige procedure voorziet in de mogelijkheid voor verdragspartijen om in bovengenoemde situatie zélf
tot verificatie over te gaan.Het zevende lid stelt vervolgens vast dat als enige informatie of bewijs
van nationaliteit wordt aangetroffen op het verdachte vaartuig het eerste,
tweede of derde lid van het onderhavige artikel van toepassing wordt. Dit
is afhankelijk van de keuze die de betreffende vlaggenstaat heeft gemaakt
onder het Verdrag voor het verlenen van toestemming voor het aan boord gaan
van vaartuigen onder haar vlag. Als geen enkel bewijs van nationaliteit wordt
gevonden, dan mag het verdachte vaartuig in overeenstemming met het internationaal
recht worden beschouwd als statenloos. Deze bepaling is in de praktijk vooral
van toepassing op de «go-fasts», het favoriete transportmiddel
van smokkelaars voor transporten in het Caribisch gebied. Boardings en doorzoekingen
worden overigens niet uitgevoerd onder het recht van de vlaggenstaat, maar
onder het recht van de optredende verdragspartij. Dit is vastgelegd in het
achtste lid.Artikel 17.De bepalingen van het Verdrag inzake boardings laten onverlet dat onder
internationaal recht ook andere grondslagen bestaan voor het uitvoeren van
boardings, zoals een resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties
(bijvoorbeeld in het kader van sanctiemaatregelen onder hoofdstuk VII van
het Handvest), het VN-zeerechtverdrag of andere verdragen (bijvoorbeeld in
het geval van assistentieverlening aan vaartuigen of personen in nood, of
in het geval van bilaterale afspraken over rechtshandhaving). Artikel 17 stelt
vast dat het Verdrag noch van toepassing is op boarding operaties op een andere
grondslag onder internationaal recht noch dergelijke boarding operaties kan
beperken. In de praktijk betekent dit dat het Verdrag geen afbreuk kan doen
aan reeds bestaande bilaterale afspraken over maritieme rechtshandhaving.5.5. UitvoeringArtikel 18De uitvoering van het Verdrag is afhankelijk van nationale rechtshandhavingsinstanties,
zoals aangemeld door een verdragspartij bij de depositaris en van rechtshandhavingsfunctionarissen,
zoals aangewezen door de daartoe bevoegde en bij de depositaris bekende nationale
autoriteit van iedere verdragspartij. Juist om de afhandeling van verzoeken
onder het Verdrag, zoals verzoeken tot verificatie van nationaliteit, terstond
te kunnen beantwoorden en de uitvoering van (gezamenlijke) operaties effectiever
te maken, wordt iedere verdragspartij aangemoedigd één nationaal
aanspreekpunt aan te wijzen, dat in staat is om het gehele jaar door 24 uur
per dag verzoeken onder het Verdrag te ontvangen, te verwerken en te beantwoorden.
Dit nationale contactpunt vormt de eerste en meest cruciale schakel in het
operationele proces, want zonder dit contactpunt wordt de uitvoering van de
verdragsbepalingen nagenoeg onmogelijk. Daarom dient een dergelijk contactpunt
(persoon of instantie) over voldoende deskundigheid en mandaat te beschikken
om besluiten te kunnen nemen, alsmede over toereikende middelen om uitvoering
te kunnen geven aan de verdragsverplichtingen.Artikel 19Artikel 4 van het Verdrag geeft richtlijnen voor samenwerking op een aantal
prioritaire aandachtsgebieden. Artikel 19 werkt twee van deze aandachtsgebieden
verder uit, namelijk:– de effectieve coördinatie tussen rechtshandhavingsinstanties
van de verdragspartijen en de bevordering van de onderlinge uitwisseling
van functionarissen en deskundigen, met inbegrip van het plaatsen van verbindingsofficieren;– de onderlinge samenwerking op het gebied van opleiding en training
van rechtshandhavingsfunctionarissen voor maritieme rechtshandhavingsoperaties
onder het Verdrag – met inbegrip van gezamenlijke operaties en het aan
boord gaan, doorzoeken en opbrengen van verdachte vaartuigen.Het eerste lid legt verdragspartijen de verplichting op om voor de door
hen aangewezen rechtshandhavingsinstanties regionale en subregionale samenwerkings-
en coördinatieprogramma’s op te zetten. Iedere verdragspartij wijst
voorts een coördinator aan die de deelname aan deze programma’s
moet organiseren en die de andere verdragspartijen inzicht moet geven in de
deelname van (rechtshandhavings)vaartuigen, -luchtvaartuigen en rechtshandhavingsfunctionarissen
van eerstgenoemde verdragspartij.Het tweede lid legt verdragspartijen een inspanningsverplichting op ten
aanzien van geoefendheid. De verdragspartijen dienen stelselmatig bilateraal,
subregionaal en regionaal met elkaar de rechten en plichten onder het Verdrag
te beoefenen.Voorts nemen verdragspartijen op grond van het derde lid de verplichting
op zich om deskundig personeel aan te wijzen voor plaatsing bij regionale
en subregionale coördinatiecentra die tot taak hebben het detecteren,
surveilleren en volgen van verdachte vaartuigen en luchtvaartuigen en het
onderscheppen van vaartuigen (en luchtvaartuigen) die betrokken zijn bij de
smokkel van verdovende middelen.Tenslotte worden verdragspartijen in het vierde lid aangemoedigd om standaard
operationele procedures voor rechtshandhavingsoperaties onder het Verdrag
te ontwikkelen en, waar nodig, deze procedures met andere verdragspartijen
af te stemmen met het oog op harmonisatie ten behoeve van het uitvoeren van
gezamenlijke rechtshandhavingsoperaties.Artikel 20Het Verdrag biedt, zoals eerder gesteld, aan verdragspartijen de mogelijkheid
om binnen de daartoe vastgestelde kaders en met inachtneming van de voorwaarden
in het Verdrag en nationale wetgeving van de verdragspartijen, rechtshandhavingsoperaties
uit te voeren binnen ieders (territoriale en binnen-) wateren. Daarvoor is
niet alleen van belang dat de eigen rechtshandhavingsfunctionarissen van een
verdragspartij met toereikende bevoegdheden zijn bekleed, zoals artikel 9
voorschrijft, maar ook dat iedere verdragspartij binnen de grenzen van haar
nationale wetgeving aan buitenlandse rechtshandhavingsfunctionarissen identieke
bevoegdheden toekent. Dit voorkomt enerzijds dat verschillen ontstaan tussen
de bevoegdheden van eigen rechtshandhavingsfunctionarissen en buitenlandse
functionarissen, anderzijds wordt verzekerd dat het optreden door buitenlandse
rechtshandhavingsfunctionarissen binnen de wateren van een verdragspartij
gebonden is aan de nationale wetgeving van die verdragspartij. Zonder deze
toekenning van eigen bevoegdheden aan buitenlandse rechtshandhavingsfunctionarissen
bestaat de kans dat hun optreden tegen verdachte vaartuigen of luchtvaartuigen,
alsmede het bewijs dat hierdoor wordt verkregen, legitimiteit ontbeert voor
het strafrechtelijke vervolgtraject. Dit zou de doelstellingen van het Verdrag,
die juist gericht zijn op een verdergaande samenwerking tussen verdragspartijen
gebaseerd op het wederzijds benutten van elkaars operationele middelen, rechtshandhavingsinstanties én
rechtsmacht, de facto ondergraven.
Het eerste lid van dit artikel verplicht verdragspartijen daarom, voor zover
de constitutionele beginselen en het rechtssysteem van een verdragspartij
dit toestaan en mits noodzakelijk op grond van nationale wetgeving, maatregelen
te treffen die ertoe leiden dat buitenlandse rechtshandhavingsfunctionarissen
met dezelfde bevoegdheden zijn bekleed als eigen rechtshandhavingsfunctionarissen.Artikel 8 schrijft reeds voor dat rechtshandhavingsfunctionarissen van
een verdragspartij gehouden zijn de nationale wetgeving, alsmede maritieme
en luchtvaarttradities en -gebruiken van een andere verdragspartij te respecteren
als zij zich binnen de wateren of op het grondgebied van die andere verdragspartij
bevinden, of aan boord van een rechtshandhavingsvaartuig of -luchtvaartuig
van die andere verdragspartij. Het eerste lid en het tweede lid van artikel
20 gaan verder en leggen een gezagsrelatie tussen een verdragspartij en buitenlandse
rechtshandhavingsfunctionarissen die namens deze verdragspartij optreden.
Verdragspartijen moeten op grond van het tweede lid verzekeren dat zowel hun
eigen rechtshandhavingsfunctionarissen als andermans rechtshandhavingsfunctionarissen
hun bevoegdheden onder het Verdrag ook daadwerkelijk kunnen uitoefenen. Op
grond van het derde lid van artikel 20 moet iedere verdragspartij er voorts
op toezien dat haar eigen rechtshandhavingsfunctionarissen zich tijdens het
uitvoeren van boardings en doorzoekingen van verdachte vaartuigen en tijdens
luchtvaartactiviteiten handelen in overeenstemming met nationale wet- en regelgeving,
d.w.z. de nationale wet- en regelgeving van de kuststaat, met internationaal
recht en met algemeen aanvaarde internationale gebruiken. Het derde lid van
artikel 20 vertoont derhalve grote gelijkenis met artikel 8, eerste lid, maar
is – in tegenstelling tot die bepaling – specifiek gericht tot
verdragspartijen en legt aan hen een striktere zorgplicht op.Verdragspartijen moeten bij de uitvoering van rechtshandhavingsoperaties
in het kader van het Verdrag steeds voorkomen dat de veiligheid van het vaartuig,
de lading en de bemanning in het geding komen. Evenmin mogen rechtshandhavingsoperaties
commerciële of juridische belangen schaden. Meer in het bijzonder betekent
dit dat verdragspartijen zich steeds rekenschap moeten geven van:a) gevaren die kleven aan het aan boord gaan van een vaartuig op (volle)
zee en zich de vraag moeten stellen of deze handeling niet beter in een haven
kan worden uitgevoerd;b) de noodzaak om een vaartuig niet onnodig vast te houden of te vertragen.Deze verplichtingen, omschreven in het vierde lid van dit artikel, zijn
bekend uit het internationale recht van de zee, maar worden in het kader van
het Verdrag uitdrukkelijk genoemd om het evenwicht tussen de commerciële
belangen van het scheepvaartverkeer in de regio en de belangen van de eilandstaten
en andere betrokken staten in de regio met betrekking tot een effectieve aanpak
van de smokkel van verdovende middelen over zee en door de lucht te illustreren.Artikel 21Dit artikel geeft een verdragspartij de mogelijkheid aan andere verdragspartijen
assistentie te vragen van één of meer rechtshandhavingsvaartuigen
voor het uitvoeren van patrouilles en surveillances ten behoeve van de detectie
en preventie van de smokkel van verdovende middelen over zee of door de lucht
in het Caribisch gebied. Deze constructie vertoont overeenkomsten met de assistentieverlening
onder artikel 13, waarin verdragspartijen op verzoek van een andere verdragspartij
assistentie kunnen verlenen met luchtvaartuigen. In artikel 21 betreft
het uitsluitend assistentie met rechtshandhavingsvaartuigen, met name voor
(preventieve) patrouilles, die zowel binnen de territoriale wateren van een
verdragspartij als daarbuiten, in overeenstemming met het internationaal recht,
kunnen worden uitgevoerd.Het tweede lid schrijft voor welke gegevens de aangezochte verdragspartij
bij positieve beantwoording van een verzoek tot assistentie via beveiligde
verbindingen aan de vragende verdragspartij doet toekomen, namelijk:a) de naam en omschrijving van de ter beschikking te stellen rechtshandhavingsvaartuigen;b) de data en periodes waarbinnen deze vaartuigen beschikbaar zijn;c) de namen van de betreffende commandanten;d) alle andere relevante informatie.Dit overzicht is van belang voor de verzoekende verdragspartij, die immers
door andere verdragspartijen of door derden op de uitvoering van deze patrouilles
kan worden aangesproken.Artikel 22Het gebruik van geweld als ultiem dwangmiddel tijdens rechtshandhavingsoperaties
op zee en in de lucht is, net als bij andere rechtshandhavingsoperaties, binnen
strikte kaders en onder voorwaarden toegestaan. Artikel 22 biedt hiervoor
de grondslag en somt in tien bepalingen de regels op die van toepassing zijn
op het gebruik van geweld in het kader van rechtshandhavingsoperaties onder
het Verdrag. De meeste bepalingen zijn algemeen van aard en integraal onderdeel
van het rechtssysteem van iedere verdragspartij, een enkele bepaling vloeit
voort uit de specifieke aard van rechtshandhavingsoperaties op zee en in de
lucht. Het artikel is van belang omdat ieder gebruik van geweld door overheidsfunctionarissen
op een wettelijke grondslag moet berusten en moet kunnen worden getoetst aan
het internationale recht en nationale wetgeving terzake. Omdat het gebruik
van geweld door overheidsfunctionarissen bovendien kan leiden tot schade,
letsel of leed, en overheden daarop kunnen worden aangesproken, is het van
belang de toepassing hiervan te reguleren. Om deze redenen moet artikel 22
worden gelezen in samenhang met de operationele bepalingen van artikel 12,
13 en 16 en de claimsbepaling van artikel 28.Het eerste en tweede lid verwoorden het uitgangspunt voor álle
gebruik van geweld in het kader van rechtshandhavingsoperaties: de toepassing
van geweld dient onder alle omstandigheden te voldoen aan de eisen van proportionaliteit
en subsidiariteit, dat wil zeggen dat geweld alleen wordt toegepast als geen
enkel ander middel meer volstaat en dat het geweld in verhouding moet staan
tot het beoogde doel. Bovendien mag, zoals gesteld in het derde lid, niet
méér geweld worden gebruikt dan strikt noodzakelijk. Ook moet,
conform het vierde lid, aan iedere toepassing van geweld een waarschuwing
vooraf te gaan, behalve in gevallen van zelfverdediging. Deze beoordeling
hangt uiteraard samen met de specifieke omstandigheden van iedere casus.Ieder optreden door verdragspartijen waarbij geweld wordt toegepast valt
onder het rechtssysteem van de verdragspartij in wiens wateren of luchtruim
wordt opgetreden, ongeacht de nationaliteit van het rechtshandhavingsvaartuig
of luchtvaartuig. Dit beginsel, vastgelegd in het vijfde lid, vloeit rechtstreeks
voort uit de systematiek van het Verdrag voor het optreden binnen en boven
de territoriale wateren van een verdragspartij (zie artikel 11 tot en met
15), waarin een balans is aangebracht tussen het primaat van de kuststaat
voor rechtshandhavend optreden binnen de eigen wateren en in het eigen luchtruim
enerzijds en de mogelijkheid om bij gebrek aan eigen middelen
feitelijk op te treden met gebruikmaking van middelen en functionarissen van
andere verdragspartijen anderzijds. In dat laatste geval berust het gezag én
de verantwoordelijkheid voor het optreden bij de verdragspartij in wiens wateren
of luchtruim dit plaatsvindt. Het rechtstreekse gevolg daarvan is ook dat
dit optreden (met inbegrip van het gebruik van geweld) onderworpen is aan
de wet- en regelgeving van de kuststaat.Het zesde lid bevat een soortgelijke bepaling, toegesneden op rechtshandhavingsoperaties
buiten de territoriale wateren van verdragspartijen. In die gevallen geldt
de systematiek van artikel 16 voor het uitvoeren van boardings en doorzoekingen.
Rechtshandhavingsfunctionarissen van de optredende verdragspartij zijn daarbij
gehouden aan hun eigen wet- en regelgeving terzake, alsmede, indien van toepassing,
aan de instructies van de vlaggenstaat van het verdachte vaartuig of luchtvaartuig
waartegen wordt opgetreden. Dit betekent noodzakelijkerwijs dat dit optreden
(met inbegrip van het gebruik van geweld) is onderworpen aan de wet en regelgeving
van de optredende verdragspartij.Het gebruik van vuurwapens tegen, of aan boord van een verdacht vaartuig
dient op grond van het zevende lid zo snel als praktisch mogelijk te worden
gemeld aan de vlaggenstaat van het verdachte vaartuig. Deze bepaling hangt
samen met artikel 26, eerste lid, dat een optredende verdragspartij verplicht
de andere betrokken verdragspartij, hetzij in het kader van optreden onder
artikel 12 en 13, hetzij in het kader van optreden onder artikel 16, terstond
te informeren over de resultaten van een rechtshandhavingsoperatie. Verdragspartijen
mogen op grond van deze bepaling ervan uitgaan dat zij door andere verdragspartijen
worden geïnformeerd over alle relevante aspecten van het optreden tegen
een verdacht vaartuig of luchtvaartuig onder vlag of registratie van de eerstgenoemde
verdragspartij, met inbegrip van het gebruik van geweld, meer in bijzonder
het gebruik van vuurwapengeweld.Overigens mag geweld niet worden toegepast tegen civiele luchtvaartuigen
in vlucht (achtste lid) of, in meer algemene zin, als straf- of tegenmaatregel
worden toegepast (negende lid). Het achtste lid is ontleend aan de bepalingen
van het Verdrag van Chicago1.Het tiende lid betreft een algemene regel van internationaal recht. Bovengenoemde
bepalingen laten onverlet het individuele recht op zelfverdediging dat iedere
(rechts)handhavingsfunctionaris van een verdragspartij toekomt, uiteraard
binnen de grenzen van het internationale recht en nationale wetgeving terzake.Artikel 23Om rechtshandhavingsoperaties in het kader van het Verdrag mogelijk te
maken is zowel een verdragsrechtelijke grondslag als een grondslag in de nationale
wetgeving van een verdragspartij noodzakelijk. Strafvorderlijk optreden door
een verdragspartij is immers alleen maar mogelijk als de handelingen waartegen
dit optreden zich richt strafbaar zijn gesteld in de nationale wetgeving van
deze verdragspartij en tevens zijn rechtsmacht over deze handelingen vestigt.Om zowel formeel juridisch als materieel een uniforme regionale dekking
te hebben voor de bestrijding van de smokkel van verdovende middelen in het
Caribisch gebied is het van belang dat iedere verdragspartij maatregelen neemt,
voor zover noodzakelijk, om rechtsmacht te vestigen over delicten die het
overeenkomstig artikel 3, eerste lid, van het VN-verdrag tegen sluikhandel
als misdrijf heeft aangemerkt en die worden gepleegd:– in haar eigen wateren (territoriale wateren, binnenwateren of
archipelwateren), of de aansluitende zone, voorzover van toepassing;– aan boord van een vaartuig of luchtvaartuig onder eigen vlag of
registratie;– aan boord van een vaartuig zonder nationaliteit, of een daarmee
overeenkomstig vaartuig, dat zich ten tijde van het misdrijf buiten de territoriale
wateren bevindt;– aan boord van een vaartuig onder de vlag of registratie van een
andere verdragspartij, dat zich ten tijde van het misdrijf buiten de territoriale
wateren van enige staat bevindt.Artikel 23 dient uitdrukkelijk te worden gezien in samenhang met het internationale
recht van de zee. Dit blijkt ondermeer uit de preambule van het Verdrag waarin
uitdrukkelijk wordt verwezen naar onder meer het internationale recht van
de zee als leidraad voor het Verdrag. Voorts stelt artikel 2, dat de doelstelling
van het Verdrag verwoordt, in bredere zin dat de samenwerking onder het Verdrag
uitdrukkelijk in overeenstemming met het internationale recht van de zee dient
te geschieden.Tijdens de onderhandelingen over artikel 23 is de relatie tot het internationale
recht van de zee ook aan de orde geweest. Die landen die partij zijn bij het
VN-zeerechtverdrag, waaronder in het bijzonder ook het Koninkrijk der Nederlanden
stelden uitdrukkelijk dat artikel 23, onderdeel a, binnen de kaders van artikel
33 van het VN-zeerechtverdrag moest worden beschouwd. Het punt van rechtsmacht
in de aansluitende zone speelde ten tijde van de onderhandelingen nog niet
voor het Koninkrijk, omdat het Koninkrijk destijds nog geen aansluitende zone
aangewezen had.De woorden «waar van toepassing» in artikel 23, onder a, laten
aan partijen de ruimte om rechtsmacht te vestigen in de aansluitende zone,
indien en nadat zij een dergelijke zone aangewezen hebben. Met andere woorden:
er is pas een juridische opportuniteit indien staten conform artikel 33 van
het VN-zeerechtverdrag een aansluitende zone hebben ingesteld.Bij de Rijkswet instelling aansluitende zone van 28 april 2005 (Stb. 2005, 387) en het Besluit grenzen aansluitende zone
van 14 juni 2006 (Stb. 2006, 339), is inmiddels
voor het Koninkrijk een aansluitende zone aangewezen. Deze werd van kracht
op 1 september 2006.Bestrijding van de handel in verdovende middelen over zee past binnen
de criteria zoals deze worden gesteld in artikel 33 van het VN-zeerechtverdrag.
Er is een expliciete materiële relatie tussen drugs(bestrijding) enerzijds,
en wetten en voorschriften inzake «douane» en «volksgezondheid»
anderzijds, zoals noodzakelijk volgens artikel 33, eerste lid, onder a, van
het VN-zeerechtverdrag. Dit betekent dat de staat nadere regels mag stellen
ter handhaving in de aansluitende zone. Artikel 33 van het VN-zeerechtverdrag
kent aan de kuststaat het recht toe in de aansluitende zone toezicht uit te
oefenen om (a) te voorkomen dat inbreuk wordt gemaakt op voorschriften inzake
douane, belastingen, immigratie of volksgezondheid die binnen zijn grondgebied
of territoriale zee van kracht zijn en (b) binnen zijn grondgebied of territoriale
zee gemaakte inbreuk op voornoemde voorschriften te bestraffen. Artikel 23,
onderdeel a, dient in dat kader te worden gelezen. Voor die staten die partij
zijn bij het VN-zeerechtverdrag beoogt het Verdrag allerminst rechtsmacht
te vestigen die het VN-zeerechtverdrag te buiten gaat.Vestiging van rechtsmacht maakt het voor iedere verdragspartij mogelijk
om als kuststaat of vlaggenstaat de afweging te maken of rechtsmacht zélf wordt uitgeoefend of wordt overgedragen aan een andere verdragspartij
(zie artikel 24).Artikel 24Het primaat voor uitoefening van rechtsmacht, mits gevestigd, ligt bij
de kuststaat als wordt opgetreden binnen haar eigen wateren of in haar luchtruim,
of bij de vlaggenstaat als wordt opgetreden buiten de territoriale wateren
van verdragspartijen. Deze hoofdregel vloeit voort uit artikel 23 en is een
bevestiging van bestaande regels onder het internationaal recht. Onder uitoefening
van rechtsmacht wordt mede verstaan de zeggenschap over het verdachte vaartuig
of luchtvaartuig, de lading en de personen aan boord daarvan, alsmede de inbeslagneming
en verbeurdverklaring van goederen (zie ook artikel 27) en de arrestatie en
vervolging van personen (zie ook artikel 26). Het tweede deel van het eerste
lid voegt daar echter een nog een andere mogelijkheid aan toe: de betrokken
verdragspartij kan, mits nationale wetgeving dit toestaat, instemmen, zo nodig
onder voorwaarden (bijvoorbeeld dat de doodstraf niet wordt opgelegd), met
de uitoefening van rechtsmacht door een andere verdragspartij, voor zover
in overeenstemming met het internationaal recht. In de praktijk betreft dit
de verdragspartij die optreedt ten behoeve van de kuststaat of vlaggenstaat.
Deze regel maakt het mogelijk om verdragspartijen met beperkte middelen en
beperkte capaciteit in de rechtshandhavingsketen te ontlasten en het strafrechtelijk
vervolgtraject na de onderschepping van een transport van verdovende middelen
in samenspraak tussen de betrokken verdragspartijen effectief te benutten.
In alle gevallen zijn verdragspartijen daarbij gehouden aan hun notificatie
verplichtingen onder artikel 36 van het op 24 april 1963 te Wenen tot
stand gekomen Verdrag van Wenen inzake consulaire betrekkingen (Trb. 1965, 40 en Trb. 1981, 143). Deze
verplichtingen zien met name op het stelsel van consulaire bijstand voor onderdanen
van een verdragspartij die door een andere verdragspartij in het kader van
een rechtshandhavingsoperatie onder het Verdrag zijn gearresteerd.Artikel 25Voor de uitvoering van het Verdrag is van belang dat iedere verdragspartij
kennis kan nemen van de relevante nationale weten regelgeving van andere verdragspartijen,
met name wat betreft het gebruik van geweld. Iedere verdragspartij heeft daarom
de verplichting tot disseminatie. Dit is vastgelegd in het eerste lid. In
de praktijk betekent deze verplichting dat de depositaris van het Verdrag
een overzicht bijhoudt van relevante wet- en regelgeving van iedere verdragspartij
en zorg draagt voor de verspreiding van dit overzicht onder verdragspartijen.
De verplichting tot disseminatie strekt er ook toe dat iedere verdragspartij
ervoor moet zorgen dat eigen rechtshandhavingsfunctionarissen die optreden
in het kader van rechtshandhavingsoperaties onder het Verdrag bekend zijn
met de relevante operationele procedures van andere verdragspartijen.Artikel 26Dit artikel geeft specifieke voorschriften over de uitwisseling van informatie
tussen verdragspartijen. Het eerste lid schrijft voor dat een verdragspartij
die overgaat tot strafvorderlijk optreden (aan boord gaan en doorzoeking)
onder het Verdrag, de andere betrokken verdragspartij, in casu de vlaggenstaat
van het verdachte vaartuig of luchtvaartuig, terstond informeert over de resultaten
van dit optreden. Omdat het Verdrag óók voorziet in de mogelijkheid
dat in de territoriale wateren van een verdragspartij tot strafvorderlijk
optreden wordt overgegaan door een andere verdragspartij jegens een verdacht
vaartuig of luchtvaartuig onder de vlag of registratie van een
derde verdragspartij, kan deze verplichting tot informatievoorziening zich
uitstrekken tot zowel de kuststaat binnen wiens wateren wordt opgetreden als
de vlaggenstaat van het verdachte vaartuig of luchtvaartuig.Op grond van het tweede lid dient iedere verdragspartij periodiek en met
inachtneming van eigen wetgeving terzake, de andere betrokken verdragspartij(en)
te informeren over de voortgang en uitkomsten van strafrechtelijke onderzoeken,
vervolgingen en rechtszaken die voortvloeien uit rechtshandhavingsoperaties
onder het Verdrag waarin bewijs van smokkel van verdovende middelen is aangetroffen
aan boord van een vaartuig of een luchtvaartuig onder vlag of registratie
van die andere verdragspartij(en).Het derde lid bouwt waarborgen in voor de noodzakelijke bescherming van
bewijsmateriaal en bewijsgaring die geboden is bij rechtshandhavingsoperaties
in het kader van drugsbestrijding. Verdragspartijen hebben géén
verplichting om details van strafrechtelijke onderzoeken, vervolgingen en
rechtszaken of daarmee samenhangend bewijsmateriaal te verstrekken. Evenmin
kan het Verdrag inbreuk maken op rechten en plichten van verdragspartijen
onder het VN-verdrag tegen sluikhandel of andere internationale overeenkomsten
en afspraken, zoals rechtshulp- en uitleveringsverdragen.Artikel 27De rechtsmacht van verdragspartijen omvat óók de bevoegdheid
tot het in beslag nemen, confisceren of verbeurd verklaren van goederen in
het kader van rechtshandhavingsoperaties onder het Verdrag. Dit artikel onderscheidt
twee mogelijkheden voor de uitoefening van deze bevoegdheid:– de bevoegdheid wordt uitgeoefend door de verdragspartij in wiens
wateren wordt opgetreden (eerste lid),– de bevoegdheid wordt uitgeoefend door de optredende verdragspartij,
mits de betrokken vlaggenstaat van het verdachte vaartuig of luchtvaartuig
op grond van artikel 24 heeft ingestemd met de overdracht van rechtsmacht
aan de optredende verdragspartij (tweede lid).Het derde lid biedt de mogelijkheid aan een verdragspartij om binnen de
kaders van zijn nationale wetgeving of op grond van internationale afspraken
verbeurd verklaarde goederen of de opbrengsten daarvan aan een andere verdragspartij
of aan intergouvernementele organisaties op het gebied van drugsbestrijding
over te dragen of te doen toekomen. Zo kunnen opbrengsten uit drugsvangsten
ten behoeve van drugsbestrijding worden ingezet.Artikel 28Rechtshandhavingsoperaties in het kader van het Verdrag kunnen, zoals
gesteld onder artikel 22, leiden tot schade (bijvoorbeeld aan een vaartuig,
of aan vracht), letsel of leed (bijvoorbeeld letsel als gevolg van vuurwapengeweld),
of dood. Daarom moet ieder optreden van verdragspartijen, met inbegrip van
het optreden van buitenlandse rechtshandhavingsfunctionarissen onder haar
gezag en verantwoordelijkheid, vanwege de mogelijke aansprakelijkheid hiervoor,
kunnen worden getoetst aan het internationale recht en nationale wetgeving
terzake.Het Verdrag kent meerdere waarborgbepalingen die ertoe moeten leiden dat
rechtshandhavingsoperaties onder het Verdrag:– uitsluitend worden uitgevoerd door daartoe aangewezen, deskundige én
bevoegde rechtshandhavingsfunctionarissen;– die onder gezag en verantwoordelijkheid van een verdragspartij
binnen overeengekomen kaders en met uiterste zorg hun bevoegdheden uitoefenen;– die het eventueel gebruik van geweld tot het minimum noodzakelijke
beperken en in overeenstemming met internationaal recht en nationale wetgeving
toepassen.Desalniettemin kunnen er situaties zijn waarin verdragspartijen elkaar
aansprakelijk stellen. Onder internationaal recht is hiervan sprake als een
handeling van een staat (met inbegrip van het optreden van haar eigen rechtshandhavingsfunctionarissen)
leidt tot een schending van het internationale recht en deze schending bovendien
toerekenbaar is aan de betreffende staat. Artikel 28 past deze algemene regel
toe op het Verdrag en opent voor verdragspartijen de mogelijkheid om elkaar
aan te spreken voor schade, letsel of leed die het gevolg is van een rechtshandhavingsoperatie
onder het Verdrag en deze claim in overeenstemming met internationaal recht
af te handelen. Deze bepaling is bewust ruim en algemeen geformuleerd, omdat
het ontstaan van aansprakelijkheden enerzijds nauw samenhangt met de omstandigheden
van het geval en anderzijds met de regels van het internationaal recht, met
inbegrip van het internationaal privaatrecht, die voorzien in meerdere grondslagen
en oplossingsrichtingen voor claims wegens aansprakelijkheid. De bepaling
loopt niet vooruit op de erkenning van aansprakelijkheid voor eigen of andermans
optreden, evenmin wijst deze bepaling aansprakelijkheid bij voorbaat af.5.6. SlotbepalingenArtikel 29–42 AlgemeenHet onderhavige deel van het Verdrag bevat de gebruikelijke slotbepalingen,
waaronder bepalingen over de inwerkingtreding van het Verdrag, de evaluatie
van de uitvoering en werking daarvan, de mogelijkheden tot het aanbrengen
van wijzigingen in het Verdrag of het maken van voorbehouden bij het Verdrag.Hier ontbreekt de instelling van een secretariaat of soortgelijk orgaan
voor (toezicht op de) implementatie van het Verdrag. Tijdens de verdragsonderhandelingen
is daarvoor om twee redenen bewust gekozen:– het Verdrag is primair gericht op de versterking van (bestaande)
operationele en strafvorderlijke samenwerking in het kader van de maritieme
drugsbestrijding in de regio en heeft daardoor een operationeel karakter;– verdragspartijen zijn zélf verantwoordelijk voor de implementatie
van het Verdrag en doen dat door doelmatige en effectieve inzet van schaarse
capaciteiten.Juist omdat de nadruk moet liggen op doelmatigheid, slagvaardigheid en
effectiviteit, is tijdens de verdragsonderhandelingen gekozen voor een lichte
institutionele vormgeving. Deze benadering heeft geresulteerd in het toekennen
van eigen verantwoordelijkheden aan de verdragspartijen en de depositaris
van het Verdrag om de uitvoering van het Verdrag te verzekeren.Daarnaast bevat dit deel toepassingen van algemeen verdragenrecht. Tijdens
de verdragsonderhandelingen is uitdrukkelijk gekozen voor laagdrempeligheid
(het Verdrag treedt in werking na vijf ratificaties), herkenbaarheid (het
Verdrag creëert een eigen, herkenbaar juridisch kader, dat géén
veranderingen kan aanbrengen in rechten of plichten van verdragspartijen
uit hoofde van andere verdragen over maritieme samenwerking) en stabiliteit
(voorbehouden zijn alleen toegestaan als zij niet strijdig zijn met het doel
van het Verdrag of met de kernartikelen daarvan (2, 12, 13, 16). Deze uitgangspunten
moeten mede bijdragen tot een brede en uniforme toepassing van het Verdrag
in de Caribische regio.Artikel 29Tijdens de verdragsonderhandelingen bleek dat vele landen er de voorkeur
aan gaven zélf te kunnen bepalen of, in hoeverre en aan wie immuniteiten
worden verleend in het kader van het Verdrag. Een aanvankelijk voorziene immuniteitsbepaling
die aan rechtshandhavingsfunctionarissen van de ene verdragspartij immuniteit
van lokale vervolging biedt bij optreden in of boven de territoriale wateren,
op het grondgebied of aan boord van een vaartuig of luchtvaartuig van een
andere verdragspartij, ontbreekt derhalve. In plaats daarvan beperkt dit artikel
zich tot drie algemene vaststellingen:– het Verdrag kan geen afbreuk doen aan individuele rechten en immuniteiten
die men heeft in een gerechtelijke procedure (eerste lid);– het Verdrag kan geen afbreuk doen aan de immuniteiten van vaartuigen
en luchtvaartuigen indien men daar onder internationaal recht aanspraak op
kan maken (tweede lid);– rechtshandhavingsvaartuigen of -luchtvaartuigen worden nimmer
beschouwd als verdachte vaartuigen of luchtvaartuigen (derde lid).Het eerste lid strekt tot bescherming van individuele rechten en immuniteiten
in het vervolgtraject van strafvorderlijk optreden onder het Verdrag, bijvoorbeeld
de rechten van een verdachte tijdens een strafproces. Het Verdrag kan deze
rechten en immuniteiten niet aantasten. Dat geldt op grond van het tweede
lid evenzeer voor vaartuigen en luchtvaartuigen. Daarbij moet onderscheid
worden gemaakt tussen staatsvaartuigen enluchtvaartuigen enerzijds en andere
vaartuigen en luchtvaartuigen anderzijds. Voor de eerste categorie geldt naast
het gebruikelijke immuniteitsregime óók dat zij op grond van
het derde lid nimmer als verdacht vaartuig of luchtvaartuig mogen worden beschouwd.Artikel 30De afbakening van maritieme grenzen in het Caribisch gebied is een ware
uitdaging. De ligging van de vele eilandstaten in combinatie met het regime
onder internationaal recht voor de afbakening van territoriale wateren, aansluitende
zones, exclusieve economische of visserijzones, en volle zee kunnen leiden
tot geschillen tussen verdragspartijen over territoriale of maritieme claims
(of hebben daartoe al geleid). Het Verdrag heeft daarop géén
invloed: het Verdrag heeft géén effect op de positie van een
verdragspartij die betrokken is bij een geschil over territoriale of maritieme
claims, kan geen afbreuk doen aan dergelijke claims en kan in dit verband
evenmin precedentwerking hebben. Partij worden bij het Verdrag gaat derhalve
niet ten koste van een bestaande of toekomstige territoriale of maritieme
claim van een partij, noch ten koste van zijn positie in een dergelijk geschil.Artikel 31Het Verdrag geeft uitvoering aan artikel 17 van het VN-verdrag tegen sluikhandel
en schept daartoe een helder en vernieuwend juridisch kader voor wederzijdse
operationele en strafvorderlijke samenwerking. De implementatie daarvan is
een verantwoordelijkheid van verdragspartijen. Die kunnen daartoe bilaterale
of multilaterale uitvoeringsafspraken maken. Het eerste lid van het onderhavige
artikel biedt daarvoor de grondslag. Tegelijkertijd laat het
Verdrag de rechten en plichten van verdragspartijen onder bestaande bilaterale
of multilaterale afspraken en overeenkomsten intact. Het Verdrag komt immers
niet in de plaats van dergelijke afspraken, maar beoogt de bestendiging en
versterking van samenwerkingsverbanden in de regio.Artikel 32Het Verdrag omvat een licht mechanisme voor de evaluatie van de uitvoering
en werking van het Verdrag, alsmede voor het treffen van maatregelen ter verbetering
daarvan. Het eerste lid schrijft voor dat de verdragspartijen twee jaar na
de inwerkingtreding van het Verdrag bijeenkomen. Daarna komen verdragspartijen
bijeen, met inachtneming van een aankondigingstermijn van drie maanden, als
een voorstel daartoe door de helft van hen wordt onderschreven. Verdragspartijen
buigen zich overeenkomstig het tweede lid over de naleving van het Verdrag
en indien noodzakelijk over maatregelen ter verbetering van de effectiviteit
van het Verdrag, alsmede over maatregelen op het gebied van regionale en subregionale
samenwerking en coördinatie van toekomstige activiteiten. Overeenkomstig
het derde lid kunnen verdragspartijen zich voorts buigen over verdragswijzigingen
die in overeenstemming met de bepalingen van artikel 33 zijn voorgesteld.
Besluiten worden genomen bij consensus. Deze besluitvormingsregel past bij
de gelijkwaardigheid die ten grondslag ligt aan de samenwerking in het Verdrag.Artikel 33Artikel 33 omvat richtlijnen voor het indienen van voorstellen tot wijziging
van het Verdrag. Het eerste lid stelt vast dat iedere verdragspartij, nadat
het Verdrag voor die partij in werking is getreden, aan de depositaris van
het Verdrag (in casu Costa Rica) een wijzigingsvoorstel kan voorleggen. De
depositaris zend dit voorstel terstond aan alle verdragspartijen en ondertekenaars
(zie ook artikel 42 derde lid onder h). Een wijzigingsvoorstel kan alleen
tijdens een bijeenkomst van de verdragspartijen worden aangenomen (zie artikel
32, derde lid. Besluitvorming geschiedt bij consensus (artikel 33, tweede
lid, juncto artikel 32, vierde lid). Verdragspartijen handelen de verdragswijziging
vervolgens overeenkomstig hun nationale wetgeving af. De verdragswijziging
wordt van kracht dertig dagen na de ontvangst door de depositaris van alle
akten van aanvaarding of goedkeuring van de verdragswijziging.Artikel 34Geschillen tussen verdragspartijen over de uitleg of toepassing van het
Verdrag worden in onderling overleg vreedzaam opgelost. Zij kunnen daarvoor
kiezen uit een scala aan diplomatieke en juridische mogelijkheden, waaronder
onderhandelingen, onderzoek, mediatie, conciliatie, arbitrage, bemiddeling
via regionale instituties, (internationale) rechtspraak of ieder ander vreedzaam
middel.Artikel 35De ondertekening van het Verdrag is mogelijk sinds 10 april 2003
en staat open voor iedere geïnteresseerde staat, mits deze voldoet aan
twee voorwaarden:– de betreffende Staat is partij bij het VN-verdrag tegen sluikhandel;– de betreffende Staat is gelegen in het Caribisch gebied, of is
verantwoordelijk voor de buitenlandse betrekkingen van een daarin gelegen
gebied.De eerste voorwaarde is inherent aan het Verdrag, dat immers uitvoering
geeft aan artikel 17 van het VN-verdrag tegen sluikhandel. De tweede voorwaarde
moet worden gelezen in samenhang met artikel 1, onder b, j juncto artikel
39. Enerzijds bakent deze voorwaarde de potentiële verdragspartijen in
geografische zin af, anderzijds onderkent deze voorwaarde de bijzondere omstandigheden
in het Caribisch gebied, waar onder meer voor Frankrijk, voor het Koninkrijk
der Nederlanden, en voor het Verenigd Koninkrijk een verantwoordelijkheid
bestaat voor de buitenlandse betrekkingen van overzeese gebiedsdelen of gebieden
met een andere staatkundige band. Deze afbakening onderstreept het regionale
karakter van de samenwerking.Artikel 36Verdragspartijen kunnen, overeenkomstig hun nationale goedkeuringsprocedures,
op twee manieren blijk geven van hun goedkeuring van het Verdrag, namelijk
door:– ondertekening zonder voorbehoud van ratificatie, aanvaarding of
goedkeuring (eerste lid sub a); of– ondertekening onder voorbehoud van ratificatie, aanvaarding, of
goedkeuring (eerste lid sub b)Het Verdrag treedt in werking dertig dagen nadat vijf verdragspartijen
overeenkomstig het eerste lid hun goedkeuring aan het Verdrag hebben gegeven
door nederlegging van een akte bij de depositaris (tweede lid). Daarna geldt
voor iedere verdragspartij een termijn van dertig dagen vanaf de nederlegging
van een dergelijke akte bij de depositaris voor de inwerkingtreding van het
Verdrag ten aanzien van die verdragspartij.Belize, Jamaica en de Verenigde Staten hebben bij ondertekening van het
Verdrag reeds hun goedkeuring gegeven. Voor het Koninkrijk geldt, net als
voor veel andere verdragspartijen, dat het Verdrag pas in werking kan treden
na ratificatie. Dit laat onverlet dat partijen op grond van algemeen internationaal
recht geacht worden vanaf het moment van ondertekening van het Verdrag te
handelen in de geest hiervan.Artikel 37Verdragspartijen kunnen in overeenstemming met het internationaal recht
voorbehouden maken bij het Verdrag. Dit algemene beginsel wordt ontleend aan
algemeen internationaal recht. Een voorbehoud mag op grond van diezelfde regel
echter niet in strijd zijn met de doelstellingen van het Verdrag. Dit artikel
voegt daar aan toe dat géén voorbehouden mogen worden gemaakt
bij de artikelen 2, 12, 13 en 16 van het Verdrag. Deze artikelen vormen immers
de kern van het Verdrag. Artikel 2 omschrijft de doelstelling van het Verdrag,
artikel 12 en 13 hebben betrekking op de uitvoering van rechtshandhavingsoperaties
binnen en boven de territoriale wateren van een verdragspartij en artikel
16 heeft betrekking op soortgelijke operaties daarbuiten. Overigens krijgen
verdragspartijen juist in de artikelen 12, 13 en 16 iedere keer de mogelijkheid
voorgelegd om zélf te bepalen hoe zij uitvoering willen geven aan de
samenwerking. Om deze reden is tijdens de verdragsonderhandelingen geconstateerd
dat het maken van voorbehouden ten aanzien van deze artikelen niet wenselijk
is.Artikel 38Niettegenstaande de bepaling van artikel 37 ten aanzien van voorbehouden,
kunnen verdragspartijen bij ondertekening, ratificatie, aanvaarding of goedkeuring
van het Verdrag verklaringen afleggen, bijvoorbeeld over de harmonisatie
van nationale wetgeving met bepalingen uit het Verdrag. Verklaringen mogen
echter niet tot doel hebben de betrokken verdragspartij uit te sluiten van
de werking van het Verdrag, of te leiden tot aanpassingen in de werking van
het Verdrag voor de betrokken verdragspartij. Hoewel een verklaring onder
artikel 38 net als een voorbehoud onder artikel 37 niet door andere verdragspartijen
hoeft te worden goedgekeurd, kunnen zij op grond van algemeen internationaal
recht wel met redenen omkleed bezwaar aantekenen tegen een verklaring of voorbehoud.
In dat geval kan artikel 34 van toepassing zijn.Artikel 39Dit artikel bakent de geografische reikwijdte van het Verdrag af en moet
worden gelezen in samenhang met artikel 1, onder j, waarin de definitie van
het Caribisch gebied is opgenomen.Artikel 40Iedere verdragspartij heeft het recht om op grond van dringende nationale
veiligheidsoverwegingen haar verplichtingen onder het Verdrag tijdelijk op
te schorten. De betrokken verdragspartij stelt de overige verdragspartijen
hiervan in kennis via de depositaris (zie artikel 42, derde lid, onder m).
Daarna wordt de opschorting van kracht. Het betreft voorziening met een tijdelijk
karakter, die veronderstelt dat de opschorting na verloop van tijd weer wordt
ingetrokken.Artikel 41Iedere verdragspartij heeft het recht om het Verdrag op te zeggen. Deze
opzegging wordt van kracht twaalf maanden nadat de depositaris een daartoe
strekkende aankondiging heeft ontvangen. Het Verdrag blijft na opzegging overigens
van toepassing op eventuele administratieve procedures of rechtszaken die
voortvloeien uit maatregelen onder het Verdrag waarbij de opzeggende verdragspartij
betrokken is. Het onderhavige artikel legt deze procedure vast.Artikel 42Costa Rica treedt op als depositaris van het Verdrag. Artikel 42 beschrijft
de verplichtingen die dit met zich brengt.6. De verklaringen en voorbehouden van het KoninkrijkHet Koninkrijk zal bij de ratificatie van het Verdrag een verklaring afleggen
waarin alle aanwijzingen, kennisgevingen en keuzes zijn opgenomen die ingevolge
artikel 42, derde lid, aan de depositaris moeten worden gemeld.De voornaamste aanwijzingen en keuzes van het Koninkrijk betreffen:– De aanwijzing van het Maritiem Informatiepunt in Nederland als
bevoegde nationale autoriteit voor de vaststelling van de nationaliteit van
een vaartuig. Dit is consistent met de eerdere aanwijzing van het MIP voor
de uitvoering van artikel 17 van het VN-verdrag tegen sluikhandel;– De aanwijzing van respectievelijk het openbaar ministerie van
Nederland, het openbaar ministerie van de Nederlandse Antillen en het openbaar
ministerie van Aruba als rechtshandhavingsautoriteiten voor de uitvoering
van het Verdrag;– De aanwijzing van de Kustwacht voor de Nederlandse Antillen en
Aruba als centraal aanspreekpunt voor het ontvangen, verwerken en beantwoorden
van verzoeken ingevolge artikel 7 en artikel 18 van het Verdrag;– De aanwijzing van de Commandant Kustwacht voor de Nederlandse
Antillen en Aruba als verantwoordelijke autoriteit voor de aanwijzing van
ingescheepte rechtshandhavingsfunctionarissen ingevolge artikel 9 van het
Verdrag;– De aanwijzing van de Commandant Kustwacht voor de Nederlandse
Antillen en Aruba als coördinator voor de organisatie van, en inbreng
van het Koninkrijk der Nederlanden in, regionale en subregionale samenwerkingsprogramma’s
voor maritieme rechtshandhaving ingevolge artikel 19 van het Verdrag;– De toepassing van de procedures onder artikel 12, eerste lid,
onder a, artikel 12, vierde lid, onder a en artikel 13, zesde lid, onder a,
voor het optreden in de territoriale wateren van de Nederlandse Antillen of
het luchtruim daarboven en de territoriale wateren van Aruba of het luchtruim
daarboven. Dit betekent dat rechtshandhavingsvaartuigen ofluchtvaartuigen
van een optredende verdragspartij een verdacht (lucht)vaartuig mogen volgen
in respectievelijk de territoriale wateren van de Nederlandse Antillen of
het luchtruim daarboven en de territoriale wateren van Aruba of het luchtruim
daarboven mits daartoe vooraf toestemming is gegeven door de bevoegde rechtshandhavingsautoriteiten.
Het Koninkrijk kan met verdragspartijen uitzonderingen op deze procedure overeenkomen;– De toepassing van de procedure onder artikel 16 lid 3 voor het
optreden zeewaarts van de territoriale wateren. Dit betekent dat verdragspartijen
toestemming hebben om aan boord te gaan van verdachte vaartuigen die onder
de vlag van het Koninkrijk der Nederlanden varen of deze vlag claimen en deze
te doorzoeken, de lading te inspecteren en de personen aan boord van het verdachte
vaartuig te ondervragen met het doel om vast te stellen of het verdachte vaartuig
betrokken is bij de smokkel in verdovende middelen, indien het Koninkrijk
niet binnen vier uur reageert op een verzoek tot verificatie of als binnen
dit tijdsbestek de nationaliteit van het verdachte vaartuig noch bevestigd,
noch ontkend kan worden. Het Koninkrijk kan met verdragspartijen uitzonderingen
op deze procedure overeenkomen.Deze verklaring is separaat bij deze memorie gevoegd.1 Het Koninkrijk maakt geen voorbehouden bij het Verdrag.Bij de aanwijzing van het bevoegde Openbaar Ministerie onder het tweede
streepje zij aangetekend dat de procureur-generaal van de Nederlandse Antillen,
respectievelijk van Aruba, bevoegd is waar het betreft optreden van een rechtshandhavingsvaartuig
tegen verdachte vaartuigen in de territoriale wateren van de Nederlandse Antillen,
respectievelijk van Aruba, of buiten de territoriale wateren door een rechtshandhavingsvaartuig
varende onder de Kustwachtvlag. Indien het rechtshandhavingsvaartuig optreedt
buiten de territoriale wateren en niet onder de Kustwachtvlag, bijvoorbeeld
in het kader van een internationaal samenwerkingsverband zoals de maritieme
taakgroep CTG 4.4, dan is het Nederlandse Openbaar Ministerie bevoegd.De CTG 4.4. is de Commander Task Group 4.4. Deze functie wordt vervuld
door de (Nederlandse) Commandant der Zeemacht in het Caribisch gebied, die
in deze hoedanigheid optreedt als operationeel ondercommandant van de Amerikaanse
drugsbestrijdingsorganisatie Joint Interagency Task Force South (JIATFS) en
belast is met de coördinatie en aansturing van internationale drugsbestrijdingsoperaties
op volle zee binnen een bepaald verantwoordelijkheidsgebied (midden- en oostelijk
gedeelte van de Caribische zee).7. De Rijkswet goedkeuring en uitvoeringIn artikel 2 van de Rijkswet wordt, ter uitvoering van de bepaling van
artikel 23 van het Verdrag, rechtsmacht van de landen van het Koninkrijk gevestigd
over daar genoemde (drugsgerelateerde) feiten. De geografische omvang van
die rechtsmacht in artikel 2 van de Rijkswet is uiteraard beperkt tot de geografische
werkingssfeer, zoals die is vastgelegd in artikel 39 en in artikel 1, onderdeel
j, van het Verdrag.In artikel 39 wordt de geografische werkingssfeer beperkt tot het Caribisch
gebied, welk gebied in artikel 1, onderdeel j, van het Verdrag is gedefinieerd
als de Golf van Mexico, de Caribische zee en een deel van de Atlantische Oceaan
(«west of longitude 45-degrees West, north of latitude 0-degrees [the
Equator] and south of latitude 30-degrees North), met uitzondering van
de territoriale zee van staten die geen verdragspartij zijn.De in artikel 2, onderdeel a, van de Rijkswet bedoelde rechtsmacht in
de aansluitende zone dient uitgeoefend te worden in overeenstemming met het
internationale zeerecht, zoals toegelicht bij artikel 23 (zie daar). De in
onderdeel a bedoelde rechtsmacht in de aansluitende zone is vooralsnog beperkt
tot handhavingsmaatregelen. Een bevoegdheid om inbreuken op de nationale wetten,
begaan in de aansluitende zone, te bestraffen is er in dit stadium van het
internationale recht nog niet. Ook in dit verband moet de rijkswet als uitvoeringswet
beschouwd worden. Aan de formulering van artikel 2, onderdeel a, ligt derhalve
geen andere of ruimere betekenis ten grondslag dan door het internationaal
recht wordt toegestaan.8. De gevolgen voor de wetgeving van de landen van
het KoninkrijkDe Rijkswet Kustwacht voor de Nederlandse Antillen en Aruba schept het
juridisch kader voor – en schept de nodige bevoegdheden ten behoeve
van – de Kustwacht voor de Nederlandse Antillen en Aruba om effectief
te kunnen optreden ter uitvoering van het Verdrag. Daarnaast wordt in de Rijkswet
goedkeuring en uitvoering een bepaling toegevoegd die op grond van artikel
23 van het Verdrag rechtsmacht vestigt voor de landen van het Koninkrijk ten
aanzien van een ieder die zich buiten de Nederlandse Antillen onderscheidenlijk
Aruba schuldig maakt aan strafbare feiten die de landen overeenkomstig artikel
3, eerste lid, van het VN-verdrag tegen sluikhandel in hun wetgeving strafbaar
hebben gesteld.9. De KoninkrijkspositieHet Verdrag zal, voor wat het Koninkrijk betreft, voor het gehele Koninkrijk
gelden.De minister van Defensie,E. van MiddelkoopDe minister van Buitenlandse Zaken,M. J. M. VerhagenDe minister van Justitie,E. M. H. Hirsch BallinXNoot1Het VN-verdrag tegen sluikhandel is voor het Koninkrijk
goedgekeurd bij Rijkswet van 2 juli 1993 (Stb.387), is voor
Nederland in werking getreden op 11 november 1990, en voor de Nederlandse
Antillen en Aruba op 10 maart 1999 (Trb.
1999, 190).XNoot1Het Verdrag werd op 10 april 2003 door negen staten ondertekend,
waaronder het Koninkrijk der Nederlanden. Nadien ondertekenden nog drie staten.
Bij het Verdrag werden inmiddels vier staten partij. De Verenigde Staten van
Amerika werden partij door ondertekening van het verdrag op 10 april
2003. Belize ratificeerde op 26 juni 2005, Frankrijk op 16 februari
2006, en de Dominicaanse Republiek op 7 juni 2007. Voor inwerkingtreding
dienen tenminste vijf staten hun instemming gebonden te worden tot uitdrukking
te hebben gebracht.XNoot2Het IMO-verdrag van 10 maart 1998 tot bestrijding van wederrechtelijke
gedragingen gericht tegen de veiligheid van de scheepvaart is voor het Koninkrijk
goedgekeurd bij Rijkswet van 20 november 1991, en is voor Nederland in
werking getreden op 3 juni 1992 en voor Aruba op 15 maart 2005.XNoot1Het VN-zeerechtverdrag van 10 december 1982 is voor het Koninkrijk
goedgekeurd bij Rijkswet van 26 juni 1996, en is voor Nederland in werking
getreden op 28 juli 1996. Het verdrag zelf trad al eerder op 16 november
1994 in werking. Thans zijn 145 staten partij bij dit verdrag.XNoot2Zie voetnoot 1 op blz. 2.XNoot3Verdragspartijen bij het Verdrag inzake een Regionaal Veiligheidssysteem
(1996) zijn respectievelijk: Antigua en Barbuda, Barbados, Dominica, Grenada,
Sint Kitts en Nevis, Sint Lucia, Sint Vincent en de Grenadines. Het verdrag
omvat onder meer afspraken over samenwerking op het gebied van maritieme drugsbestrijding.XNoot1In 1996 werd dit nog aangeduid als een programma (United Nations Drug
Control Programme (UNDCP). Sinds 2002 geldt de aanduiding bureau (United Nations
Office for Drugs and Organized Crime (UNODC).XNoot1Op 10 april 2003 ondertekenen Costa Rica, de Dominicaanse Republiek,
Frankrijk, Guatemala, Haïti Honduras, het Koninkrijk der Nederlanden,
Nicaragua en de Verenigde Staten, het verdrag. Later ondertekenen Jamaica
(2003), Belize (2004) en het VK (2005). Belize, de Dominicaanse Republiek,
Frankrijk en de Verenigde Staten zijn inmiddels partij bij het Verdrag.XNoot1Zie artikel 111 van het VN-zeerechtverdrag.XNoot1Overigens voorziet het verdrag zélf in een uitzondering op deze
regel in geval van zelfverdediging (zie relevante bepaling artikel 3b).XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31355-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl