Wetsvoorstel ter beperking van de bevoegdheid van enkelvoudige kamers; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28866, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

19-11-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

28866 nr. 6

12-11-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingAlgemeenDe competentie van de politierechterFinanciële consequentiesArtikelsgewijze toelichtingArtikel I AArtikel I BOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 28866, nr. 6 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28866Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 866Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht
en de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen strekkende tot het beperken
van de bevoegdheid van de politierechter en de enkelvoudige kamer in hoger
beroep (beperking bevoegdheid enkelvoudige kamers)nr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 12 november 2003De vaste commissie voor Justitie heeft een verslag uitgebracht van haar
bevindingen inzake het wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering,
het Wetboek van Strafrecht en de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen
strekkende tot het beperken van de bevoegdheid van de politierechter en de
enkelvoudige kamer in hoger beroep (beperking bevoegdheid enkelvoudige kamers).
Graag maak ik van de gelegenheid gebruik, op de daarin gemaakte opmerkingen
te reageren en de gestelde vragen te beantwoorden. Doch alvorens dat te doen,
stel ik er prijs op enige algemene overwegingen onder de aandacht te brengen
die zien op dit wetsvoorstel en, meer in het algemeen, de competentie van
de enkelvoudige rechter in strafzaken.Het wetsvoorstel is ingediend ter uitvoering van de toezegging van de
toenmalige Minister van Justitie, Korthals, bij gelegenheid van de behandeling
van het voorstel van wet verruiming bevoegdheid enkelvoudige kamers in de
Eerste Kamer gedaan. De argumenten die naar het oordeel van de Eerste Kamer
voor een nadere beperking pleiten zijn in de memorie van toelichting aangegeven.
Sinds de toezegging van minister Korthals is door het kabinet evenwel een
veiligheidsprogramma vastgesteld in het kader waarvan maatregelen nodig zijn
om de zittingscapaciteit van de gerechten structureel te verruimen. Dat veiligheidsprogramma
bleek in de Tweede Kamer op brede steun te kunnen rekenen. Indien de verruiming
van de competentie van de politierechter die vorig jaar gerealiseerd is wordt
teruggedraaid, bestaat gevaar van verdere vergroting van het gebrek aan zittingscapaciteit,
het oplopen van de werkvoorraad en daardoor een verlenging van de doorlooptijden.
Voorts bestaat het gevaar dat in de zaken die wel worden afgedaan in toenemende
mate straffen zullen worden opgelegd die onvoldoende recht doen aan de ernst
van het bewezen verklaarde feit. Dit is ook aan de Eerste Kamer gemeld, die
er echter op staat dat de haar gedane toezegging gestand wordt gedaan. De
toezegging maakt het ondergetekende dan ook onmogelijk om het wetsvoorstel
in te trekken zonder dat gebleken is dat de Tweede Kamer de overwegingen die
tot de toezegging leidden afwijst.De regering is dan ook van oordeel dat de huidige wettelijke competentieregeling,
waarvan de inhoud en onderliggende argumentatie bij de parlementaire behandeling
in het voorjaar van 2002 in de Tweede Kamer op brede steun mochten
rekenen, mede in het licht van het navolgende een goede basis biedt voor een
adequate strafrechtspleging.Tijdens de Algemene politieke beschouwingen op 19 september 2002 is een
motie, ingediend door dhr. Teeven, aangenomen, waarin de regering werd verzocht
om de mogelijkheden te onderzoeken om strafzaken waarin een maximale gevangenisstraf
van twee jaar wordt geëist af te laten doen door de enkelvoudige kamer.
Dit onderzoek is uitgevoerd onder auspiciën van het WODC en wordt U tegelijk
met deze nota naar aanleiding van het verslag aangeboden1. Het onderzoek bestaat uit twee delen. In het eerste deel wordt op
basis van de door het WODC ontwikkelde en onderhouden Strafrechtmonitor alsmede
het gegevensbestand OM-data van het Openbaar Ministerie geanalyseerd in welke
zaken toepassing van een verruimde bevoegdheid van de enkelvoudige kamer in
strafzaken in de rede zou liggen, en wordt een indicatie gegeven van de verruiming
van de berechtingscapaciteit die daarbij aan de orde zou kunnen zijn. In het
tweede deel wordt verslag gedaan van interviews, gehouden met zeven rechters,
twee raadsheren, drie officieren van justitie, een advocaat-generaal en vier
advocaten inzake de gevolgen van een verruimde bevoegdheid. In het onderzoek
is daarbij steeds een onderscheid gemaakt tussen enerzijds zaken waarin een
vrijheidsstraf van meer dan zes maanden doch ten hoogste een jaar gevangenisstraf
aan de orde is en anderzijds zaken waarin meer dan een jaar maar ten hoogste
twee jaar aan de orde is.Uit het onderzoek komt naar voren dat alle geïnterviewde leden van
de staande en zittende magistratuur effectuering van de (huidige) wettelijke
competentieregeling van de politierechter, waarbij de politierechter maximaal
een jaar gevangenisstraf kan opleggen acceptabel of wenselijk vinden. Ook
twee van de vier advocaten achten deze competentieregeling aanvaardbaar. Een
verruiming van de competentie van de politierechter tot twee jaar gevangenisstraf
wordt door de geïnterviewde leden van de staande en zittende magistratuur
in meerderheid afgewezen. Over de verruimde bevoegdheid van de enkelvoudige
kamer in appel, tenslotte, wordt verschillend gedacht: de geïnterviewde
leden van de staande magistratuur ondersteunen de uitbreiding van de competentie
van de enkelvoudige kamer in appel, terwijl een meerderheid van de geïnterviewde
rechters en raadsheren het belangrijk vindt dat de bevoegdheid van de enkelvoudige
kamer in appel niet wordt uitgebreid. De tegenstand tegen enkelvoudige rechtspraak
in appel zit vooral bij de rechters; voor hen weegt zwaar dat een appelrechter
geen betere rechter is dan een rechtbankrechter maar dat drie rechters wel
beter zijn dan één. Twee van de vier geïnterviewde advocaten
vinden een uitbreiding van de bevoegdheid van de enkelvoudige kamer in appel
tot een jaar geen probleem.Het onderzoek biedt ook inzicht in de argumenten die tot de ingenomen
standpunten leiden. Daarbij blijkt in de eerste plaats dat er duidelijke verschillen
zijn tussen de grootste arrondissementen en de kleinere arrondissementen waar
de werkdruk lager ligt. In de grote arrondissementen is er volgens de geïnterviewden
veel behoefte aan maatregelen die de efficiency kunnen verhogen. Veel zaken
worden nu volgens hen «afgewaardeerd» (dat wil zeggen dat een
lagere straf geëist en opgelegd wordt dan gelet op de ernst van het feit
in de rede zou liggen) of geseponeerd wegens capaciteitsproblemen. Het criterium
van de «eenvoud» speelt, zo wordt aangegeven, in de grotere arrondissementen
bij de verwijzing naar de politierechter of meervoudige kamer nagenoeg geen
rol meer.De geïnterviewden hebben voorts een duidelijk beeld van de strafzaken
die na een verruiming enkelvoudig afgedaan kunnen worden. Zedenzaken komen
daarvoor het minst in aanmerking, nu deze bewijstechnisch dikwijls ingewikkeld
zijn en gevoelig liggen voor slachtoffers en verdachten. Opiumwetdelicten
met een eis tot een jaar kunnen daarentegen volgens bijna alle geïnterviewden
zonder problemen door de politierechter worden afgedaan; hetzelfde
geldt voor «opgestapelde vermogenscriminaliteit». Deze analyse
spoort met die van het eerste deel van het onderzoek.Het gebrek aan ervaren politierechters wordt door veel respondenten als
een belangrijk knelpunt gezien bij de verruiming. Desalniettemin verwachten
alle respondenten dat de verruiming bedrijfseconomische winst zal opleveren.
Er zullen meer zaken worden afgedaan, zaken zullen sneller worden afgedaan,
en daardoor zullen verdachten in minder gevallen hun gerechtigde straffen
ontlopen. Wel wordt de winst gerelativeerd. Als reden wordt onder meer genoemd
dat de tijdsduur per zaak bij de politierechter langer zal worden.Het onderzoek geeft ook aan waarom een meerderheid van de geïnterviewde
rechters en raadsheren tegen een verruiming naar twee jaar is. Twee rechters
gaven aan dat de straf te hoog en ingrijpend is voor de verdachte om door
één rechter op te laten leggen. Zij signaleren dat voor veel
van de zaken met een eis tot twee jaar geen oriëntatiepunten bestaan
en dat het dan moeilijk wordt voor een unusrechter om de strafmaat te bepalen.Mede op basis van de resultaten van het onderzoek van het WODC meent de
regering dat het thans niet in de rede ligt, wijziging te brengen in de vigerende
wettelijke competentieregeling van enkelvoudige kamers in strafzaken, waarin
de politierechter tot een jaar gevangenisstraf kan opleggen en de enkelvoudige
kamer in appel tot zes maanden. Dat standpunt impliceert in de eerste plaats
dat de regering -zoals aangegevengeen voorstander is van het onderhavige wetsvoorstel,
dat in meer dan één opzicht een stap terug zou betekenen. Het
impliceert echter tevens dat de regering thans niet voornemens is voorstellen
te doen om de bevoegdheid van enkelvoudige kamers in strafzaken uit te breiden.
Een grens van een jaar voor de politierechter komt, alle belangen afwegend,
op dit moment passend voor, en kan op draagvlak rekenen in de rechtspraktijk.
Daarbij kan worden vastgesteld dat in zaken waarin één tot twee
jaar gevangenisstraf wordt opgelegd door het ontbreken van oriëntatiepunten
meer ruimte voor rechterlijke afweging bestaat. Enkelvoudige rechtspraak,
waarbij opvattingen niet besproken en gecorrigeerd worden door collegiaal
overleg, vergroot in die situatie de kans op onverklaarbare, grote verschillen
tussen rechterlijke beslissingen. Aanmerkelijke verschillen tussen opgelegde
straffen zijn bij dergelijke zware zaken onwenselijk.De verruimde bevoegdheid van de enkelvoudige kamer in appel kent voor-
en tegenstanders. Het komt de regering niet wenselijk voor, wijziging te brengen
in deze voorziening, die geen verplichtingen tot enkelvoudige afdoening oplegt,
maar daar enkel mogelijkheden toe opent. Dat een appelrechter niet beter behoeft
te zijn dan een rechtbankrechter, is geen argument om de beoordeling van het
appel van een politierechtervonnis door een enkelvoudige kamer uit te sluiten.
Aangestipt kan in dit verband worden dat het appel tegen een vonnis van de
uit drie rechters bestaande meervoudige kamer in eerste aanleg door drie raadsheren
wordt behandeld. De bestaande wettelijke competentieregeling brengt tot uitdrukking
dat het in de opvatting van de wetgever belangrijk is dat strafzaken waarin
appel is ingesteld tijdig worden afgedaan. Tijdige behandeling van het appel
bepaalt immers mede de kwaliteit daarvan.Er is daarbij nog een argument om thans geen wijziging te brengen in de
wettelijke competentieregeling. De huidige wettelijke competentieregeling
is kort geleden, in 2002, ingevoerd. De mogelijkheden van deze regeling zijn,
door de toezegging aan de Eerste Kamer om de gerealiseerde verruiming slechts
in zaken betreffende invoer van hard drugs te gebruiken, in de praktijk nog
nauwelijks verkend. Duidelijk is evenwel, dat zij een aanmerkelijke verruiming
biedt ten opzichte van de voordien bestaande regeling. Het ligt naar de mening
van de regering in de rede dat deze regeling toegepast gaat worden.Aan het standpunt dat de bestaande wettelijke competentieregeling volledig
toegepast zou moeten gaan worden dragen ook de resultaten bij van het monitoren
van de toepassing van die regeling, als toegezegd aan de Eerste Kamer. Uit
gegevens, verstrekt door respectievelijk het Openbaar Ministerie en de Raad
voor de Rechtspraak, blijkt dat de politierechter in het arrondissement Haarlem
in 2001 in totaal 166 drugskoeriers heeft berecht. In 2002 waren dat er 376.
Daarvan hebben er 116 een straf opgelegd gekregen van meer dan zes maanden
tot maximaal een jaar. Dat is 30%, waarbij bedacht moet worden dat de veroordelingen
tot meer dan zes maanden vrijwel allemaal in het laatste kwartaal van 2002
zijn uitgesproken. In het eerste kwartaal van 2003 tenslotte zijn 262 drugskoeriers
in het arrondissement Haarlem door de politierechter veroordeeld, waarvan
169 tot een gevangenisstraf van meer dan zes maanden tot maximaal een jaar.
Het Gerechtshof Amsterdam heeft geen enkel appel tegen een veroordeling van
een drugskoerier enkelvoudig behandeld. Dat laatste laat zich gemakkelijk
verklaren. In zaken tegen drugskoeriers is al gauw een hogere straf dan zes
maanden gevangenisstraf aan de orde; bij een lichtere straf zal het instellen
van appel bovendien veelal niet in de rede liggen. Het instellen van een enkelvoudige
kamer voor de behandeling van zaken tegen drugskoeriers in appel loont bij
de huidige stand van zaken dan ook niet de moeite.Graag ga ik in het navolgende meer specifiek in op de gestelde vragen.InleidingHet verheugt mij dat de leden van de CDA-fractie aangaven, ongelukkig
te zijn met dit wetsvoorstel. Met hen is de regering van oordeel dat het aannemen
van het onderhavige wetsvoorstel een verslechtering ten opzichte van de huidige
wettelijke competentieregeling tot gevolg zou hebben.Daarentegen verrast het mij dat de leden van de PvdA-fractie met instemming
hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel. Bij de parlementaire behandeling
van het wetsvoorstel dat tot de huidige competentieregeling heeft geleid,
in het voorjaar van het jaar 2002, heeft de PvdA-fractie nog zonder omwegen
ingestemd met dat wetsvoorstel en de ter onderbouwing daarvan gebezigde argumenten
(vgl. Kamerstukken II 2001/02, 28 215, nr. 4). Het wetsvoorstel sloot
ook aan bij het initiatiefwetsvoorstel Van Oven/Vos (Kamerstukken II 1998/99,
26 274). De leden van de PvdA-fractie gaven destijds aan de verhoging
van de strafbevoegdheid te zien als een noodzakelijke structurele maatregel,
die niet in de tijd behoort te worden beperkt. De grens van zes maanden is,
zo gaven zij aan, niet principieel van aard; daarbij wezen zij nog op de situatie
in de Nederlandse Antillen en Aruba. De toenmalige instemming van de leden
van de PvdA-fractie gold, zo gaven zij destijds expliciet aan, ook de voorgestelde
aanpassing van de strafbevoegdheid van de alleensprekende strafrechter in
hoger beroep. Later nog gaven de leden van de PvdA-fractie hun steun aan de
motie van het toenmalige kamerlid Teeven, ingediend bij de Algemene politieke
beschouwingen welke aan de door het vorige kabinet ingediende begroting is
gewijd. Deze motie verzocht, zo werd reeds aangegeven, om onderzoek naar een
verruiming van de competentie van enkelvoudige kamers in strafzaken tot twee
jaar gevangenisstraf.Het verheugt mij dat de leden van de VVD-fractie aangaven, met teleurstelling
kennis te hebben genomen van het onderhavige wetsvoorstel. De Tweede Kamer
heeft, zo gaven zij terecht aan, in maart 2002 in grote meerderheid een wetsvoorstel
aangenomen dat de bevoegdheid van de enkelvoudige kamers zou uitbreiden. Die
uitbreiding kon op steun van deze leden rekenen, niet alleen vanwege de capaciteitsbehoefte
bij de rechterlijke macht, maar ook op grond van meer fundamentele
overwegingen. Die steun bleek ook al uit voormeld initiatiefwetsvoorstel.De leden van de SP-fractie gaven aan met belangstelling kennisgenomen
te hebben van het onderhavige wetsvoorstel. Zij vonden het belangrijk dat
de berechting van strafzaken waarop aanmerkelijke vrijheidsstraffen staan,
wordt overgelaten aan meervoudige kamers. Dit belang wordt, zo meenden deze
leden, nog groter in appelzaken. Zij zagen dit wetsvoorstel als een verbetering
ten opzichte van de huidige situatie en zagen daarom geen aanleiding tot het
stellen van aanvullende vragen.De leden van de GroenLinks-fractie hadden met waardering kennisgenomen
van het feit dat de regering haar toezegging aan de Eerste Kamer gestand had
gedaan en het wetsvoorstel binnen afzienbare termijn had weten in te dienen.
Zij zetten er echter grote vraagtekens bij dat, in hun opvatting, strafvorderlijke
normen die dienen als waarborg voor de verdachte en een kwalitatief zo hoog
mogelijke rechtspleging garanderen, worden verlaagd om capaciteitsproblemen
het hoofd te bieden.Ter voorkoming van misverstanden wijs ik erop dat het onderhavige wetsvoorstel
de strekking heeft, de bestaande wettelijke competentie van enkelvoudige kamers
te beperken. Indien de leden in een zo beperkt mogelijke competentie van enkelvoudige
kamers de beste waarborg voor een goede strafrechtspleging zien, spoort dit
wetsvoorstel dan ook met hun opvattingen. Indien deze leden de beste waarborg
voor een goede strafrechtspleging daarentegen, met het kabinet, zien in een
competentietoedeling die bevordert dat de voorhanden strafzaken tijdig berecht
worden en dat daarin een passende straf wordt opgelegd, betekent dit wetsvoorstel
voor hen een forse stap in de verkeerde richting. Inderdaad kan worden vastgesteld
dat de rechtbanken grote problemen hebben om het toenemende aantal strafzaken
het hoofd te bieden, daarbij gaat het echter zeker niet alleen om drugszaken.De leden van de fractie van D66 gaven aan met belangstelling kennis te
hebben genomen van het voorliggende wetsvoorstel. Evenals de leden van de
Eerste Kamer hechten deze leden, zo gaven zij aan, zeer aan een zorgvuldig
en afgewogen oordeel door een meervoudig gerecht, waardoor het risico van
een verkeerd rechterlijk oordeel zou worden beperkt. Zij stemden dan ook van
harte in met de voorgestelde beperking van de bevoegdheid van de politierechter.Ook de regering hecht aan een zorgvuldig en afgewogen oordeel door een
meervoudige kamer. Vastgesteld kan evenwel worden dat bij vrijheidsstraffen
tot en met een jaar de afwegingen zeker niet in alle gevallen complex zijn.
Dat blijkt uit het kwantitatieve gedeelte van het bijgevoegde WODC-onderzoek,
maar zeker ook uit de interviews. Een van de conclusies luidt, zo werd reeds
aangegeven, dat alle geïnterviewde leden van de staande en zittende magistratuur
een bevoegdheid van de politierechter tot één jaar acceptabel
of wenselijk vinden. De toepassing van de wettelijke competentieverruiming
behoeft naar het oordeel van deze geïnterviewden derhalve niet meer beperkt
te blijven tot de «bolletjesslikkers-zaken». Graag sluit de regering
zich aan bij de unanieme inschatting van deze geïnterviewden, dat oordeelsvorming
door de enkelvoudige rechter in eenvoudige zaken waarin maximaal een jaar
gevangenisstraf wordt opgelegd, uit oogpunt van zorgvuldigheid toereikend
is. Ik hoop de aan het woord zijnde leden er alsnog van te overtuigen dat
deze inschatting, alle belangen afwegend, en in het licht van de uitdagingen
waarvoor het strafrechtelijk apparaat zich gesteld ziet, ook door de ambities
die het huidige kabinet op het terrein van de veiligheid heeft, adequaat is.AlgemeenDe leden van de CDA-fractie merkten op dat zij op 12 maart 2002 steun
hebben gegeven aan het wetsvoorstel om de bevoegdheid van de politierechter
en de enkelvoudige kamer in hoger beroep uit te breiden. Zij hadden kennisgenomen
van de behandeling van dat wetsvoorstel in de Eerste Kamer en realiseerden
zich dat het thans voorliggende wetsvoorstel een uitvloeisel is van die behandeling.De leden van de CDA-fractie wezen er, ter onderbouwing van hun standpunt
dat het onderhavige wetsvoorstel een achteruitgang impliceert, omdat de rechtspraak
op dit moment wordt bedreigd door capaciteitsproblemen en daarmee samenhangende
achterstanden. Dit betekent, zo stelden zij terecht vast, dat in sommige gevallen
daders lager worden gestraft, enkel vanwege de lange duur van de behandeling.
Ook gebeurt het dat officieren van justitie lagere straffen eisen dan gelet
op de ernst van het delict wenselijk zou zijn, teneinde de zaak door de politierechter
af te kunnen laten doen. Zij wilden weten of het de regering bekend is hoe
vaak dit voorkomt en om wat voor soort zaken het dan gaat. Deze leden beschouwden
dit als onwenselijke ontwikkelingen.Uit de beschikbare gegevens laat zich geen precieze kwantitatieve indicatie
afleiden van het aantal zaken waarin de dader lager wordt gestraft enkel omdat
meervoudige berechting niet binnen een redelijke termijn gerealiseerd kan
worden. Het onderzoek van het WODC bevat dienaangaande echter wel enige relevante
schattingen. In de grotere arrondissementen is de «bedrijfseconomische
winst» volgens de geïnterviewden beperkt indien de bevoegdheid
van de politierechter bij één jaar gevangenisstraf blijft liggen,
omdat de zaken in die categorie in de huidige situatie reeds door de politierechter
zouden worden afgehandeld. De belangrijkste winst in deze zaken zou naar hun
mening zijn dat zij bij een verruiming tot één jaar in deze
arrondissementen het volle pond zouden krijgen. Uit deze schatting kan worden
afgeleid dat de gesignaleerde afwaardering in de praktijk van de grootste
arrondissementen geenszins uitzonderlijk is. Indien deze inschatting gekoppeld
wordt aan de eerder weergegeven schatting dat in deze arrondissementen het
eenvoudscriterium de facto geen rol meer zou spelen, wordt aannemelijk dat
deze «afwaardering» zich in beginsel bij alle soorten strafzaken
kan voordoen.Voorts merkten de leden van de CDA-fractie op dat de Raad voor de Rechtspraak
recent aandacht heeft gevraagd voor de capaciteitsproblemen. Deze leden waren
van mening dat omdat de middelen voor uitbreiding van de rechterlijke macht
eindig zijn en er een grens is aan de efficiencywinst die binnen de gerechten
zelf te behalen is, de wetgever aan zet is om de gerechten te ontlasten. Graag
stemt de regering in met het oordeel van deze leden, dat het voordeel van
een efficiëntere afdoening van strafzaken in dit geval opweegt tegen
het nadeel van minder collegiale rechtspraak. Met deze leden kan worden geconstateerd
dat effectuering van de huidige wettelijke competentiegrenzen ook in relatie
tot het buitenland alleszins aanvaardbaar is.De leden van de GroenLinks-fractie wezen op het antwoord van de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) van 21 juni 2002 op het verzoek van de
vaste Eerste Kamercommissie voor Justitie, waarin de NVvR aangeeft te vrezen
dat een beperking tot artikel 2, eerste lid, onder A van de Opiumwet een stap
vormt in een niet gewenste richting. Volgens de NVvR zijn delicten waarvoor
een straftoemetingsbeleid met een sterk tariefmatige structuur geldt, in de
toekomst wellicht snel toegevoegd. Deze leden wilden weten wat hierop de reactie
van de regering is.Met de aan het woord zijnde leden kan worden vastgesteld dat de NVvR zich
in de adviezen die zij heeft uitgebracht bij het wetsvoorstel dat tot de huidige
competentieregeling heeft geleid, negatief over de voorgestelde verruiming
heeft uitgelaten. De Raad voor de Rechtspraak daarentegen heeft
destijds positief geadviseerd. Deze adviezen illustreerden daarmee de verdeeldheid
binnen de rechterlijke macht over dit onderwerp. Opmerkelijk is in dit licht
dat uit het meegezonden, door het WODC uitgevoerde onderzoek blijkt dat alle
geïnterviewde leden van de zittende magistratuur geen beperking van de
verruimde competentie van de politierechter tot drugsdelicten voorstaan. Bij
eenvoudige zaken, daarbij valt in ieder geval te denken aan delicten waarbij
het bewijs duidelijk ligt en een straftoemetingsbeleid met een sterk tariefmatige
structuur geldt, wordt enkelvoudige afdoening in zaken waarin maximaal een
jaar vrijheidsstraf wordt opgelegd, unaniem wenselijk geacht. De regering
is dezelfde opvatting toegedaan. Het onderhavige wetsvoorstel staat haaks
op deze opvatting.De leden van de fractie van GroenLinks constateerden terecht dat in het
wetsvoorstel een aparte competentiegrens wordt geïntroduceerd voor schendingen
van artikel 2, eerste lid, onder A van de Opiumwet. Aan deze leden kan worden
geantwoord dat ook het medeplegen, doen plegen, dan wel uitlokken van alsmede
medeplichtigheid aan het misdrijf van artikel 2, eerste lid, onder A van de
Opiumwet onder de voorgestelde competentiebepaling vallen, en dat hetzelfde
strikt genomen geldt voor voorbereidingshandelingen (artikel 46 Sr). De aan
het woord zijnde leden informeerden in dit verband nog naar artikel 10a van
de Opiumwet, dat voorbereidingshandelingen in verband met het vermelde misdrijf
strafbaar stelt, en vroegen of met het wetsvoorstel ook wordt beoogd om artikel
10a Opiumwet, voor zover dat ziet op artikel 10, vierde lid, van de Opiumwet,
onder de nieuwe competentiegrens van een jaar te brengen. Zulks is niet het
geval: een dergelijke verruiming zou moeilijk te rijmen zijn met de strekking
en achtergrond van de toezegging aan de Eerste Kamer, die de enkelvoudige
strafkamers enkel bij daadwerkelijke invoer een rol toebedeeld wilde zien.De competentie van de politierechterDe leden van de CDA-fractie meenden dat de staatsrechtelijke verhouding
tussen de beide Kamers der Staten-Generaal vereist, dat het thans voorliggende
wetsvoorstel zorgvuldig wordt beoordeeld. Toch wilden deze leden niet verhelen
dat zij zich door de toezegging van de toenmalige minister aan de Eerste Kamer
in een ongemakkelijke positie gebracht voelden. Allereerst is er, zo stelden
zij, de toezegging van de toenmalige minister om de wet die door de Tweede
Kamer is aangenomen door de toepassing van een requireerrichtlijn te beperken
tot de tijdelijke wet drugskoeriers. In de tweede plaats is er de toezegging
om een wetsvoorstel in te dienen dat de strekking heeft de wettelijke bevoegdheid
van enkelvoudige rechters dienovereenkomstig in te perken. Naar de mening
van de leden van de CDA-fractie heeft de toenmalige minister, door toe te
zeggen de wet beperkt toe te passen, in wezen een wijzigingsrecht aan de Eerste
Kamer toegekend. Immers, de wet zoals deze door de Tweede Kamer was aangenomen
was van een geheel andere strekking dan de competentieregeling die nu in de
praktijk wordt toegepast. De Tweede Kamer stemde in met een generieke maatregel
zonder tijdshorizon. De wet na aanneming door de Eerste Kamer was, zo meenden
de aan het woord zijnde leden, een tijdelijke noodwet. Hoe verhoudt deze gang
van zaken zich tot artikel 85 Grondwet, waarin is bepaald dat de Eerste Kamer
«het voorstel overweegt zoals dit aan haar is gezonden», zo vroegen
deze leden. Naar de mening van de leden van de CDA-fractie is de wet zoals
deze na aanneming door de Eerste Kamer materieel wordt toegepast, een andere
dan welke «aan haar gezonden» was. Zij wilden weten of er ten
aanzien van deze fundamentele wijzigingsprocedure een precedent was.Inderdaad kan worden gesteld dat de wet zoals deze door de Tweede Kamer
was aangenomen, met de steun van de leden van de fracties van PvdA, CDA, VVD,
RPF, GPV en SGP, een andere strekking had dan de competentieregeling die nu
in de praktijk wordt toegepast. Met artikel 85 Grondwet is de
gevolgde procedure niet in strijd. De Eerste Kamer heeft het wetsvoorstel
overwogen zoals dat aan haar gezonden was. De wettelijke competentieregeling
stemt overeen met de competentieregeling zoals zij door de Tweede Kamer is
aanvaard. Tegelijkertijd wordt zij, door de toezeggingen die de toenmalige
minister van Justitie aan de Eerste Kamer heeft gedaan, echter maar in zeer
beperkte mate toegepast. De regering is niet een eerder geval bekend waarin
door toezeggingen aan de Eerste Kamer de toepassing van een wet in zo sterke
mate beperkt is. Dat naar aanleiding van een toezegging aan de Eerste Kamer
een wetsvoorstel wordt ingediend ter aanpassing van een bepaling, opgenomen
in een eerder ingediend en reeds door de Tweede Kamer aanvaard wetsvoorstel,
is minder uitzonderlijk; zie voor een overzicht H. Bevers, Nieuws over de
novelle, Tijdschrift voor Bestuurswetenschappen en Publiekrecht, 1990, p.
391 e.v.Voorts stelden de leden van de CDA-fractie vast dat door de wijziging
welke in het onderhavige wetsvoorstel besloten ligt niet de ernst maar de
aard van het misdrijf bepalend is voor de bevoegdheid van de politierechter.
Zij beschouwden dit als een weinig principiële benadering, en vernamen
graag de opvatting van de regering daarover. Ook de regering beschouwt een
competentiebepaling waarin de aard van het misdrijf centraal staat als minder
gelukkig. Doorslaggevend behoort, in de opvatting van de regering, niet de
kwalificatie van het misdrijf te zijn, maar twee factoren: de eenvoud van
de zaak en de op te leggen straf. Het komt uit oogpunt van adequate rechtsbedeling
niet gewenst voor dat drugsmisdrijven die onder het desbetreffende artikel
van de Opiumwet vallen enkelvoudig kunnen worden gedaan terwijl eenvoudiger
misdrijven waar per saldo een geringere straf op het spel staat, voor de meervoudige
kamer moeten komen.De leden van de CDA-fractie begrepen, zo stelden zij, uit de stukken dat
de Eerste Kamer in meerderheid van oordeel was dat de regering het wetsvoorstel
destijds onvoldoende cijfermatig had onderbouwd. Gelet op het belang dat de
Eerste Kamer hieraan hechtte, verbaasde het deze leden dat hier alleen in
gissende zin op is geantwoord. Zij wilden weten of inmiddels meer cijfermatige
gegevens beschikbaar zijn.De regering hecht eraan, in de eerste plaats in te gaan op de vraag of,
en zo ja in hoeverre kwantitatieve gegevens van belang zijn bij de keuzes
die bij de inrichting van een wettelijke competentieregeling als de onderhavige
voorliggen. Duidelijk is aan welk probleem de verruimde competentie van enkelvoudige
strafkamers gerelateerd is: de beperkte afdoeningscapaciteit van de Nederlandse
rechtbanken en gerechtshoven. Die omvang van de berechtingscapaciteit blijft
onverminderd een punt van zorg; dat zal in het navolgende nader worden toegelicht.
Duidelijk is ook dat de verruimde competentieregeling aan het verminderen
van dit probleem kan bijdragen. Het bijgevoegde WODC-onderzoek biedt, zo bleek,
ook een indicatie van de omvang van die bijdrage: 10 tot 20% van het totaal
van de MK-zaken zou enkelvoudig kunnen worden afgedaan. Het is om een aantal
redenen evenwel niet mogelijk om op voorhand met een grote mate van precisie
vast te stellen in welke mate de verruimde competentieregeling soelaas zal
bieden. Eén daarvan komt, zo bleek, ook duidelijk uit het WODC-onderzoek
naar voren: de beschikbaarheid van ervaren politierechters. De vraag is vervolgens
of dit een reden kan vormen om tegen de verruimde competentieregeling te zijn.
De regering kan zich dat niet goed voorstellen. Dat een maatregel mogelijk
niet toereikend zal blijken te zijn, kan wel een reden vormen om aanvullende
maatregelen in overweging te nemen. Als bekend bereidt de regering een groot
aantal wetsvoorstellen voor die beogen de afdoeningscapaciteit van de strafrechtketen
te vergroten; in het navolgende zal daar nog nader op worden ingegaan.Met het voorgaande is gegeven dat het belang dat in deze aan kwantitatieve
gegevens toekomt, niet doorslaggevend kan zijn. Alleen het belang dat
de Eerste Kamer, naar de aan het woord zijnde leden uit de stukken afleiden,
aan kwantitatieve gegevens hechtte, niet het objectieve belang dat deze gegevens
zouden hebben, leidt tot een vraag van deze leden dienaangaande. In hoeverre
het al dan niet toereikend zijn van kwantitatieve gegevens in de afwegingen
van de Eerste Kamer uiteindelijk doorslaggevend is geweest, valt uit de Kamerstukken
die betrekking hebben op het wetsvoorstel dat tot de huidige wettelijke competentieregeling
leidde overigens niet eenduidig af te leiden; daarin speelden ook andere aspecten
een rol.Tegen deze achtergrond zijn de kwantitatieve gegevens die eerder in de
discussie een rol hebben gespeeld, opnieuw bekeken, en is gepoogd, nieuwe
kwantitatieve gegevens te verkrijgen. Daarbij spelen ook kwantitatieve gegevens
die een indruk geven van het tekort aan berechtingscapaciteit een rol. Ter
inleiding daarop kunnen nogmaals de resultaten van het WODC-onderzoek worden
gememoreerd. Aangegeven is reeds, dat alle geïnterviewden uit de zittende
en staande magistratuur effectuering van de verruiming van de bevoegdheid
van de politierechter tot één jaar acceptabel of wenselijk vinden.
Dat is een indicatie dat het tekort aan berechtingscapaciteit knellend is.
In de algemene overwegingen die aan het begin van deze nota naar aanleiding
van het verslag zijn opgenomen zijn meer onderzoeksgegevens weergegeven die
aan die conclusie bijdragen.Een indruk van de werklast van de gerechten kan in de eerste plaats worden
verkregen uit het Jaarplan voor de rechtspraak 2003 van de Raad voor de Rechtspraak.
Daaruit blijkt dat de Raad met de gerechten afspraken heeft gemaakt voor de
te leveren produktie in 2003 (hoofdstuk 4.1). Voor de strafkamers van rechtbanken
en gerechtshoven impliceren deze afspraken een stijging van de gewogen produktie
met 9% en van de absolute aantallen met 4%. Daarin is meegenomen dat in de
loop van 2003 in totaal twaalf extra strafkamers volledig operationeel worden:
vier extra kamers bij verschillende rechtbanken en acht extra kamers bij de
gerechtshoven. Het verschil tussen de toename van de gewogen produktie en
de produktie in absolute aantallen geeft aan dat zich een verschuiving voordoet
waarbij relatief meer zwaardere zaken uitstromen. Zelfs bij deze ambitieuze
afspraken geeft de Raad aan dat het niet mogelijk is de werkvoorraden terug
te brengen (hoofdstuk 1.2): «Voor 2003 mag niet verwacht worden dat
de doorlooptijden significant zullen worden bekort. Met het huidige budget
is het handhaven van het niveau van 2002 het maximaal haalbare.»Ook cijfers van het OM geven een indruk van de toename van de werklast
voor de justitieketen. Voor 2003 is een toename van het aantal zaken bij het
openbaar ministerie gepland van tienduizend. Het jaar 2006 zal naar verwachting
een toename van veertigduizend zaken ten opzichte van 2002 zal laten zien:
het aantal zaken bij het openbaar ministerie stijgt van ongeveer 246 000
naar 286 000. Een proportioneel deel van die zaken bereikt de rechter.
In 2002 kwamen er ongeveer 156 000 strafzaken voor de rechtbank; in 2006
zullen dat er naar verwachting tussen de 165 000 en 170 000 zijn.Deze toename is noodzakelijk nu de samenleving, terecht, om intensivering
van de strafrechtelijke handhaving vraagt. In het Veiligheidsprogramma wordt
geconstateerd dat 80 000 zaken met opsporingsindicatie die de politie
ter ore komen, op de plank blijven liggen. Dat is niet acceptabel. Alles zal
dan ook in het werk gesteld worden om de komende jaren meer strafzaken af
te doen. Dat legt evenwel, zo blijkt uit het bovenstaande, een forse druk
op het justitiële apparaat.De leden van de CDA-fractie merkten voorts op dat een andere belangrijke
vraag van de Eerste Kamer was, of kon worden aangegeven of er, buiten de problematiek
van de drugskoeriers, anderszins behoefte was aan uitbreiding van de bevoegdheid
van de enkelvoudige rechter. De toenmalige minister was daarover,
zo stelden zij, niet zeer uitgesproken. Het afgelopen jaar zijn, zo meenden
deze leden, de capaciteitsproblemen bij de rechters echter in hoog tempo toegenomen.
Zij wilden weten of de regering kan aangeven wat het aannemen van het wetsvoorstel
dat nu voorligt, betekent voor de capaciteitsproblematiek, ten opzichte van
de thans geldende wet.Vooropgesteld kan daarbij worden dat het aannemen van het voorliggende
wetsvoorstel op de korte termijn nauwelijks capaciteitseffecten heeft. Zoals
in het voorgaande reeds aan de orde is gekomen wordt de verruimde competentieregeling
thans, conform de toezegging aan de Eerste Kamer, slechts toegepast bij invoer
van hard drugs. Dit wetsvoorstel beoogt deze in de praktijk in acht genomen
beperking, ter uitvoering van een toezegging aan de Eerste Kamer, in de wet
vastgelegd te krijgen. Niet het aannemen, maar het afzien van de door het
onderhavige wetsvoorstel voorgestelde aanpassingen opent, in het geval de
Eerste Kamer daarin aanleiding zou vinden niet langer prijs te stellen op
naleving van eerder gedane toezeggingen, de mogelijkheid om de capaciteitsproblematiek
substantieel terug te dringen. Indien daadwerkelijk een substantieel deel
van de eenvoudige zaken waarin maximaal een jaar gevangenisstraf op het spel
staat enkelvoudig zou worden afgedaan, impliceert dat vergroting van de strafrechtelijke
afdoeningscapaciteit.De aan het woord zijnde leden wilden tenslotte weten of de regering tevens
zou kunnen aangeven of de uitbreiding van de bevoegdheid van de enkelvoudige
kamer een op zichzelf staand voorstel is, of dat het deel uitmaakt van een
breder concept om de lasten voor de rechterlijke macht te verlichten. Indien
dit laatste het geval is, vroegen deze leden aan de regering om nader aan
te geven hoe zij de komende kabinetsperiode hiermee wil omgaan.Inderdaad vormt de uitbreiding van de bevoegdheid van de politierechter
van zes maanden tot een jaar een onderdeel van een breder programma om de
lasten voor de rechterlijke macht te verlichten. Afgezien van de vanuit het
Veiligheidsprogramma voorgestelde middelen behoren daartoe, naast in voorbereiding
zijnde voorstellen op het terrein van de wetgeving inzake buitengerechtelijke
afdoening van strafzaken, vier wetsvoorstellen die inmiddels bij Uw Kamer
zijn ingediend. Het eerste wetsvoorstel beoogt doorzoeking en inbeslagneming
door de rechter-commissaris buiten het gerechtelijk vooronderzoek mogelijk
te maken. De administratieve handelingen die met het instellen van een gerechtelijk
vooronderzoek samenhangen kunnen zo achterwege blijven in het geval in dat
gerechtelijk vooronderzoek enkel een doorzoeking van een woning plaats zou
vinden. Het tweede wetsvoorstel behelst een aanpassing van de regeling van
de voorlopige hechtenis. Voorgesteld wordt onder meer, het bevel tot bewaring
maximaal veertien dagen te laten duren, en het bevel tot gevangenhouding negentig
dagen, zodat verlengingszittingen kunnen worden uitgespaard. Het derde wetsvoorstel
wil regelen dat uitwerking van de bewijsmiddelen voortaan bij een bekennende
verdachte achterwege kan blijven. Het vierde wetsvoorstel, tenslotte, stelt
aanpassingen voor in de regeling van het getuigenverhoor, die onder meer ten
doel hebben regiezittingen te bevorderen en aanhoudingen te voorkomen. Het
gemeenschappelijke concept dat zowel aan deze wetsvoorstellen als aan de uitbreiding
van de competentie van de enkelvoudige rechter ten grondslag ligt, is dat
de flexibiliteit van de strafvorderlijke regelgeving wordt vergroot. Achterliggend
oogmerk is, te bevorderen dat de rechterlijke macht in staat wordt gesteld
om, gegeven de beperkte beschikbaarheid van middelen, optimaal recht te doen
aan wat er in een concrete strafzaak daadwerkelijk op het spel staat. Daarmee
wordt aangesloten bij concepten die ook leidend zijn in het grondslagenproject
Strafvordering 2001, uitgevoerd onder leiding van de hoogleraren Groenhuijsen
en Knigge. Het onderhavige wetsvoorstel, waarin een beperkte uitbreiding gedurende
korte tijd aanvaard wordt en zeer strikt gekoppeld aan één specifiek misdrijf, staat haaks op deze denktrant, waarin de eigen
verantwoordelijkheid van de rechterlijke macht een belangrijke plaats inneemt.De leden van de VVD-fractie constateerden dat de reden voor de voorgestelde
beperking gelegen is in een toezegging aan de Eerste Kamer. Zij meenden dat
het al aangenomen wetsvoorstel op deze wijze op een welhaast destructieve
manier wordt geamendeerd. Wat eerder werd uitgebreid wordt nu weer beperkt.
De aan het woord zijnde leden constateerden terecht dat zij in de memorie
van toelichting niet hebben gelezen hoe wenselijk de regering een beperking
vindt. Op hun vraag dienaangaande verwijs ik graag naar de inleidende woorden
van deze nota.De leden van de fractie van D66 vroegen de regering naar de precieze beperking
van de termijn waarbinnen extra bevoegdheden aan de politierechter toekomen.
Zij wilden weten of, in het geval de Tijdelijke wet noodcapaciteit drugskoeriers
opnieuw zou worden verlengd, zulks een automatische verlenging impliceert
van de termijn waarbinnen de politierechter extra bevoegdheden heeft ten aanzien
van drugskoeriers. Deze vraag kan bevestigend worden beantwoord. Voorts wilden
zij weten of de Tijdelijke wet noodcapaciteit drugskoeriers aan een vaste
en definitieve termijn verbonden is, en of een nieuwe verlenging van die wet
eenvoudig te realiseren is. Uit artikel 45 van bedoelde wet, zoals gewijzigd
bij de wet van 5 maart 2003 tot wijziging van de Tijdelijke wet noodcapaciteit
drugskoeriers (Stb. 95), kan worden afgeleid dat deze wet vervalt op 8 maart
2005. Om deze termijn te wijzigen zou een wetswijziging noodzakelijk zijn.
Daarmee is tevens een antwoord gegeven op de vraag van deze leden of zo in
feite niet een open-einderegeling in het leven wordt geroepen.De aan het woord zijnde leden vroegen verder naar het overgangsrecht bij
dit wetsvoorstel. Zij vroegen of het waar is dat de politierechter vanaf 12
juli 2002 tot aan het moment van inwerkingtreding van het voorliggende wetsvoorstel
ook andere strafzaken afdoet dan die welke betrekking hebben op drugskoeriers
en die vallen onder de extra bevoegdheden als toegekend in de wet van 4 juli
2002. Wettelijk heeft de politierechter deze mogelijkheid, en in een enkel
geval wordt, zo is vernomen, in andere dan drugszaken ook daadwerkelijk van
deze bevoegdheid gebruikt gemaakt. In antwoord op de vraag van de leden van
de fractie van D66 om hoeveel zaken het daarbij gaat, kan worden aangegeven
dat het om uitzonderingen gaat.De aan het woord zijnde leden informeerden vervolgens of er wel van kan
worden uitgegaan dat in deze zaken een zorgvuldig oordeel is geveld. Naar
de opvatting van de regering kan dat inderdaad. Zoals eerder aangegeven worden
ook blijkens het WODC-onderzoek bij het huidige gebrek aan berechtingscapaciteit
zeer regelmatig zaken bij de politierechter aangebracht waarin de ernst van
de bewezen strafbare feiten een zwaardere straf dan zes maanden gevangenisstraf
zou rechtvaardigen. Niet onaannemelijk is dat de politierechter in de aangegeven
uitzonderlijke zaken, door zwaarder te straffen, een straf heeft opgelegd
die meer recht doet aan de feiten dan een straf van zes maanden gevangenisstraf.De leden van de fractie van D66 vroegen voorts of de regering verwacht,
dat de personen over wie de alleen zittende politierechter heeft geoordeeld,
in veel gevallen om heropening van hun zaak zullen verzoeken of op andere
wijze de rechtmatigheid van het rechterlijk oordeel zullen aanvechten. Ten
antwoord kan voorop worden gesteld dat tegen elk vonnis waarin de politierechter
meer dan zes maanden gevangenisstraf heeft opgelegd, hoger beroep kan worden
ingesteld. Uit het meegezonden onderzoeksrapport van het WODC blijkt dat de
mate waarin hoger beroep wordt ingesteld, toeneemt naarmate de opgelegde straf
hoger is. Tabel 2 laat zien dat in 8,2% van de zaken waarin een onvoorwaardelijke
vrijheidsstraf van maximaal zes maanden is opgelegd, appel wordt ingesteld.
Verwacht mag dan ook worden dat in zaken waarin de politierechter een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf van zes maanden tot een jaar oplegt,
relatief vaker hoger beroep zal worden ingesteld. Er zijn echter geen aanwijzingen
dat de mate waarin tegen deze vonnissen beroep zal worden ingesteld significant
zal afwijken van de mate waarin thans tegen vonnissen van de meervoudige kamer
met dezelfde straffen wordt geappelleerd. Daarbij kan nog worden gewezen op
Tabel 3 in hetzelfde onderzoeksrapport. Daaruit blijkt dat tegen vonnissen
van de politierechter in 6,4 % van de gevallen geappelleerd wordt, en tegen
vonnissen van de meervoudige kamer waarin maximaal 6 maanden gevangenisstraf
is opgelegd in 20 % van de gevallen.Financiële consequentiesDe leden van de fractie van de VVD vroegen of er inderdaad geen financiële
consequenties verbonden zijn aan de voorliggende beperking. Zij wilden weten
of het zo is dat ofwel de capaciteit van de rechterlijke macht wordt beperkt,
ofwel er meer geld nodig is om de verloren capaciteit aan te vullen. Te dien
aanzien wordt opgemerkt dat in ieder geval het eerste effect zich zal voordoen.
Door de verruimde competentie van enkelvoudige kamers tijdelijk te maken en
aan invoer van hard drugs te koppelen, wordt de mogelijkheid afgesneden van
een verruimde toepassing van de huidige competentiebepalingen. Dat impliceert
dat langs die weg geen mogelijkheden beschikbaar komen om de afdoeningscapaciteit
van de rechterlijke macht te vergroten. Gegeven de huidige budgettaire situatie
is niet wel denkbaar dat, in die situatie, additionele gelden beschikbaar
worden gesteld voor de rechterlijke macht. Concluderend: een keus voor dit
wetsvoorstel is een keus tegen de intensivering van de strafrechtelijke handhaving
die het kabinet met het oog op de veiligheid noodzakelijk acht.Inzake de vraag van de aan het woord zijnde leden of in de begroting van
de Raad voor de Rechtspraak al rekening is gehouden met de uitbreiding van
de bevoegdheid van de enkelvoudige kamers, kan worden aangegeven dat in de
begroting voor 2004 nog geen rekening is gehouden met een verruiming van de
competentiegrens van de politierechter.Tenslotte wilden de aan het woord zijnde leden weten hoeveel zaken niet
kunnen worden behandeld als de uitbreiding weer wordt teruggedraaid. Een exact
antwoord op deze vraag kan niet worden gegeven, ik verwijs in dit verband
naar een eerder antwoord op een vraag inzake kwantitatieve gegevens, gesteld
door leden van de fractie van het CDA.Artikelsgewijze toelichtingArtikel I ADe leden van de GroenLinks-fractie wilden weten of de voorgestelde wijziging
van artikel 368 Sv tot gevolg heeft dat de «Aanwijzing dagvaarding voor
politierechter of enkelvoudige kamer van het gerechtshof» zal worden
ingetrokken. In het geval het onderhavige wetsvoorstel wordt aanvaard en in
werking treedt, ligt aanpassing of intrekking van deze aanwijzing inderdaad
in de rede.Deze leden stelden voorts vast dat in deze aanwijzing de werking van de
verruimde bevoegdheid wordt beperkt tot zaken van verdachten die op Schiphol
voor de rechtbank Haarlem zullen worden gebracht. Het wetsvoorstel heeft,
zo stelden zij terecht vast, daarentegen tot gevolg dat alle rechtbanken en
gerechtshoven in Nederland deze bepaling kunnen toepassen. Zij vroegen zich
af waarom de beperking tot Schiphol en Haarlem niet ook in het wetsvoorstel
is opgenomen. De reden daarvoor is, dat een dergelijke beperking het element
van willekeurigheid dat de in dit wetsvoorstel opgenomen competentiebepaling
aankleeft, en dat naar de opvatting van de regering in een adequate
strafvorderlijke wetgeving misstaat, nog verder versterkt.De aan het woord zijnde leden vroegen tenslotte of het College van Procureurs-generaal
met een nieuwe aanwijzing zal komen waarin de werking van dit artikel opnieuw
zal worden beperkt tot Schipholzaken. Beantwoording van die vraag hangt nauw
samen met het verdere verloop van het onderhavige wetsvoorstel; het komt niet
raadzaam voor daar thans op vooruit te lopen.Artikel I BDe leden van de GroenLinks-fractie hadden bij dit artikel een technische
opmerking. De voorgestelde wijziging van artikel 368 is, zo meenden zij, duidelijker
geformuleerd dan de voorgestelde wijziging van artikel 369 Sv. Zij wilden
weten waarom de wijziging van artikel 368 Sv gesplitst is in de verandering
van de zinsnede «een jaar» en toevoeging van een zin, en waarom
dit bij artikel 369 Sv niet is gebeurd. Ook wilden zij weten of aan het slot
van het eerste lid van artikel 369 Sv de zin beginnend met «In zaken
waarin schending» wordt toegevoegd. Dit is inderdaad het geval, zo volgt
uit het voorstel van wet. Daaruit volgt dat het door de aan het woord zijnde
leden gepercipieerde verschil tussen beide artikelen zich niet voordoet. Het
wetsvoorstel leidt er, indien het tot wet wordt verheven en in werking treedt,
toe dat in beide artikel(led)en «een jaar» wordt vervangen door
«zes maanden» en een zin inzake artikel 2 Opiumwet wordt toegevoegd.De aan het woord zijnde leden vroegen tevens of de verruiming van de competentie
voor artikel 2, eerste lid, onder A, Opiumwet, ook gevolgen heeft voor de
mogelijkheden van de politierechter om voorwaardelijke straffen die wegens
schending van dat artikel zijn opgelegd, ten uitvoer te leggen. Zij verwezen
in dit verband naar HR 27 april 1993, NJ 1993, 780. Te dien aanzien zij opgemerkt
dat artikel II van het onderhavige wetsvoorstel een wijziging van artikel
14g Sr behelst die, in het geval het wetsvoorstel wordt aangenomen en in werking
treedt, tot gevolg heeft dat de competentie van de politierechter tot het
doen tenuitvoerleggen van voorwaardelijk opgelegde straffen weer gesteld wordt
op zes maanden.Tot slot vroegen de leden van de GroenLinks-fractie op welke manier zal
worden omgegaan met zaken waarin meerdere feiten door de politierechter bewezen
worden verklaard, waaronder een overtreding van artikel 2, eerste lid, onder
A, Opiumwet. Zij vroegen zich af of in dat geval de maximale straf ook één
jaar zal bedragen. Redelijke lezing van de betrokken bepaling leidt tot een
bevestigend antwoord. Ook wilden deze leden weten of de rechter in zijn vonnis
een expliciet onderscheid zal moeten maken tussen de strafoplegging ten aanzien
van artikel 2, eerste lid, onder A, van de Opiumwet en de strafoplegging ten
aanzien van de overige strafbare feiten. Het antwoord op deze vraag vloeit
voort uit de bepalingen inzake samenloop (artikel 55 e.v. Wetboek van Strafrecht).
Van belang is in deze vooral artikel 57 Sr: als voor een aantal misdrijven
gezamenlijk een vrijheidsstraf wordt bepaald, wordt één vrijheidsstraf
opgelegd. De straf wordt in dat geval derhalve niet per misdrijf bepaald.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28866-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl