Arbeidsomstandigheden; Brief staatssecretaris met kabinetsstandpunt over het SER-advies 'Arbodienstverlening'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25883, nr. 26

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

25-05-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

25883 nr. 26

29-04-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1 Aanleiding2. De adviesaanvraag3. Het advies van de SER3.1 Alternatieven voor arbodienstverlening3.2 De «in-hoofdzaak-bepaling»3.3 Verlichting ri&e voor kleine bedrijven3.4 Voorrang voor interne arbodienstverlening4 Het advies van de Raad voor Werk en Inkomen5 Kabinetsstandpunt5.1 Standaard- en maatwerkregeling5.2 Bedrijven met minder dan 50 werknemers zonder OR of
PVT6 Overige voorstellen6.1 Verlichting van de ri&e in kleine bedrijven6.2 In hoofdzaak-bepaling6.3 Opvolging van het arrest van het Europese Hof: Voorrang
voor interne deskundige bijstand6.3.1 De interne preventiemedewerker6.3.2 Bijstand bij de ri&e7 Verdere procedureOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25883Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 883Arbeidsomstandighedennr. 26BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 29 april 20041 AanleidingMedio jaren negentig werd het stelsel van arbeidsomstandigheden- en ziekteverzuimaanpak
ingrijpend gewijzigd. De verantwoordelijkheid voor ziekteverzuimbegeleiding
ging van de bedrijfsverenigingen over naar de werkgevers. Zij moesten zich
daarbij deskundig laten bijstaan door een gecertificeerde arbodienst. Die
moest hen tevens adviseren over arbeidsomstandighedenaanpak, immers een belangrijke
factor bij voorkómen van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Daarmee
werd mede uitvoering gegeven aan de verplichtingen van de Europese kaderrichtlijn
Veiligheid en Gezondheid1 (hierna: de richtlijn).De vereiste omslag naar een meer sturende rol van werkgever en werknemer
werd en wordt geleidelijk gerealiseerd. Vanaf eind jaren negentig is er steeds
meer sprake van dat werkgevers c.q. werkgeverscombinaties bewuster producten
afnemen van arbodiensten en een groter en meer gevarieerd pakket inkopen,
overigens recent ook van andere aanbieders dan van arbodiensten. Anderzijds
bleef vooral in het kleinbedrijf de ontwikkeling nog achter, en zou een derde
van de werkgevers het contract met de arbodienst verbreken bij vervallen van
de wettelijke plicht tot die deskundige bijstand2.
De Adviescommissie Arbeidsongeschiktheid (Commissie Donner II) wees er in
2002 op hoe die plicht sommige werkgevers brengt tot een minimaal contract,
en deed onder meer de suggestie dat arbodienstverlening ook buiten de arbodiensten
zou moeten kunnen worden ingekocht of gecombineerd met de diensten van de
verzekeraar.Niet alleen deze stand van zaken is reden de wettelijke vormgeving van
de deskundige bijstand te bezien. Zo bracht nieuwe wetgeving in de afgelopen
periode (SUWI, verbetering Poortwachter) veranderingen met zich mee die ook
de plaatsbepaling van arbodiensten beïnvloeden. Er is een markt ontstaan
voor reïntegratiebedrijven, terwijl initiatieven van verzekeraars en
brancheorganisaties eveneens raken aan het domein van de arbodienstverlening.
Bij de uitbreiding van de werkgeversverantwoordelijkheid voor
reïntegratie van werknemers past meer ruimte voor vraagsturing van de
kant van werkgevers op de markt van deskundige bijstand. De sturing van arbodienstverlening
verloopt nu vooral door regelgeving rond het aanbod.Een laatste maar niet de minste overweging is het volgende. Met de Europese
Commissie is in de jaren negentig intensief overleg geweest over de Nederlandse
implementatie van de richtlijn. Het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen
kreeg van de Commissie in november 2001 een overgebleven geschilpunt voorgelegd
inzake interpretatie van de richtlijn. Het Hof heeft1 in mei 2003 vastgesteld dat Nederland niet heeft voldaan aan één
verplichting van de richtlijn. Dit door niet voor te schrijven dat een werkgever
voor de activiteiten op het gebied van de bescherming tegen en de preventie
van beroepsrisico's in zijn bedrijf pas een beroep kan (en dan ook moet) doen
op externe deskundigen, indien de mogelijkheden binnen het bedrijf onvoldoende
zijn.2. De adviesaanvraagHet geheel van overwegingen – uitgezonderd de indertijd nog niet
bekende uitspraak van het Europees Hof – leidde in voorjaar 2003 tot
de conclusie dat een andere wettelijke vormgeving van verplichte deskundige
bijstand nodig is. Dit voor het voornaamste oogmerk: méér, kwalitatief
goede, keuzemogelijkheden voor werkgevers, passend bij grotere verantwoordelijkheden.
Bij meer keuze zal de dienstverlening minder een «opgedrongen karakter»
hebben.Een adviesaanvraag2 daartoe, aan de Sociaal
Economische Raad en de Raad voor Werk en Inkomen, analyseerde allereerst de
ruimte voor aanpassing van wetgeving. De twee belangrijkste randvoorwaarden
betreffen het volgende. De Europese Unie verplicht ertoe een deskundigheidsniveau
te bepalen wat betreft de bijstand bij preventietaken waaronder de risico-inventarisatie
en -evaluatie (ri&e). Nationaal beleid inzake ziekteverzuim maakt tenminste
de beschikbaarheid van een bedrijfsarts noodzakelijk ter bescherming van zowel
werkgever als werknemer; ook publieke (poortwachter) en private verzekeraars
gaan hier van uit.De in de aanvraag geschetste lijnen voor meer keuzemogelijkheden voor
werkgevers zijn de volgende.Gecertificeerde arbodiensten zijn nu verplicht werkgevers integraal te
kunnen bijstaan. In de adviesaanvraag werd de mogelijkheid voorgesteld dat
aanbieders deelcertificaten hebben voor bijstand aan werkgevers op het gebied
van– preventie, of– verzuimbegeleiding,– of beide, zoals nu geintegreerde arbodiensten.Aanbieders moeten zich thans «in hoofdzaak» bezighouden met
ondersteuning van werkgevers bij arbo- en verzuimaanpak. In de adviesaanvraag
is voorgesteld deze «in hoofdzaak-bepaling» te schrappen. Dan
wordt het andere aanbieders mogelijk arbodienstverlening aan te bieden, resp.
wordt het mogelijk dat (bestaande) arbodiensten ander aanbod in hun pakket
opnemen.Voor vooral het kleinbedrijf is de verplichte wettelijke toets door een
arbodienst op de ri&e een knelpunt. Deze werkgevers ervaren geen of een
beperkte meerwaarde van het «deskundige vreemde oog», zeker in
verhouding tot de kosten. Gedachte in de adviesaanvraag is de verplichte toets
van de arbodienst te laten vervallen voor kleinste bedrijven, wanneer
voor het opstellen van hun ri&e-document gebruik wordt gemaakt van een
ri&e-instrument dat door sociale partners in de branche en met de nodige
deskundigheid is vastgesteld.In een aanvulling1 op deze adviesaanvraag
is de Sociaal Economische Raad geïnformeerd over de consequenties van
het arrest van het Europese Hof, en gevraagd dit te betrekken bij de lopende
advisering.De Nederlandse wetgeving moet er wat betreft preventieve taken in voorzien
dat de nodige deskundige bijstand bij voorrang binnen het bedrijf beschikbaar
is. Dat zal in de eerste plaats gestalte kunnen krijgen door een verplichting
voor werkgevers om in beginsel tenminste een werknemer aan te wijzen voor
de deskundige bijstand bij alle preventietaken; feitelijk gaat het om een
ordening c.q. operationalisatie van al bestaande verplichtingen in de Arbowet
waarbij echter niet expliciet de vereiste deskundigheid is geregeld. De ri&e
zal nadere aanwijzingen (moeten gaan) geven over aard en niveau van deskundigheid
van de aldus aan te wijzen preventiemedewerker(s). Mede daarom is het van
belang dat toetsing van de ri&e blijft plaatsvinden door of onder verantwoordelijkheid
van een deskundige van een niveau als het huidige, aldus de aanvulling op
de adviesaanvraag.3. Het advies van de SER23.1 Alternatieven voor arbodienstverleningDe SER oordeelt dat aanpassing van de bestaande regeling arbodienstverlening
van belang is, met name met het oog op keuzevrijheid van ondernemingen. Het
voorstel voor introductie van deelcertificaten voor preventie en verzuimbegeleiding
wijst hij af. De SER wil een model dat de dialoog tussen werkgever(s) en werknemers
over het te voeren arbeidsomstandighedenbeleid stimuleert en maatwerk meer
mogelijk maakt. Het alternatieve model van de SER kent de volgende kernelementen:1. ondernemingen krijgen de mogelijkheid van alternatieve arbodienstverlening
(opting out) indien daartoe in de onderneming of op brancheniveau afspraken
worden gemaakt;2. indien geen afspraken worden gemaakt, dient de werkgever een arbodienst
in te schakelen;3. het bestaan van de onder 1 genoemde afspraken (die een schriftelijke
vorm hebben) wordt alleen procedureel getoetst;4. de onder 1 genoemde afspraken kennen een maximale geldigheidsduur van
vijf jaar; daarna kan een nieuwe periode volgen;5. de aldus herziene regeling van de arbodienstverlening dient na een
periode van vijf jaar te worden geëvalueerd.De onder 1 bedoelde afspraken kunnen volgens de SER worden gemaakt op
het niveau van de onderneming of op brancheniveau. Op ondernemingsniveau is
het aantal werknemers bepalend voor de wijze waarop afspraken over alternatieve
arbodienstverlening kunnen worden gemaakt:– voor ondernemingen met 50 of meer werknemers geldt dat de werkgever
en de ondernemingsraad (OR) afspraken kunnen maken. Partijen dienen overeenstemming
te bereiken over de alternatieve arbodienstverlening;– voor ondernemingen met tussen de 10 en 50 werknemers kunnen de
werkgever en het medezeggenschapsorgaan (OR of PVT) afspraken maken. Hierover
dient eveneens overeenstemming te bestaan. Is er geen OR of PVT, dan kan de
werkgever met de personeelsvergadering tot overeenstemming komen;– in ondernemingen met minder dan 10 werknemers waarin geen PVT
is ingesteld, kan de werkgever, na overleg te hebben gevoerd met de belanghebbende
werknemers, besluiten tot alternatieve arbodienstverlening. Kent de onderneming
een PVT, dan is opting out mogelijk nadat de werkgever hiermee tot overeenstemming
is gekomen.Volgens de richtlijn moeten de lidstaten bepalen welke deskundigheidseisen
gelden ten aanzien van bijstand bij preventie. In Nederland, zo constateert
de SER, zijn deze eisen als het ware verpakt in de verplichte inschakeling
van gecertificeerde arbodiensten. Om gecertificeerd te kunnen worden moet
een arbodienst beschikken over vier deskundigen van het hoogste niveau: de
bedrijfsarts, de arbeidshygiënist, de veiligheidskundige en de arbeids-
en organisatiedeskundige. Niet is wettelijk vastgelegd welke deskundigheden
bij welke deel van arbodienstverlening vereist zijn.De SER gaat ervan uit dat in de wetgeving kan worden volstaan met een
procedurele uitwerking van het deskundigheidsniveau. Daarbij is de voorkeur
voor een variant waarbij ingeval van opting out ten minste één
deskundige van het huidige hoogste niveau wordt ingeschakeld. Deze zou de
verantwoordelijkheid moeten nemen voor in ieder geval het toetsen van de risico-inventarisatie
en -evaluatie (ri&e), en moet in staat worden geacht te beoordelen of
inschakeling van andere kerndeskundigen vereist is.Wat betreft verzuimbegeleiding stelt de SER dat die inschakeling van deskundigen
van geval tot geval beoordeeld zal moeten worden. Verzuim kan immers vele
oorzaken hebben, die zowel medisch als niet-medisch kunnen zijn. Medicalisering
moet vermeden worden, aldus de SER; daaruit valt te begrijpen dat de SER ook
bedoelt dat waar nodig, een bedrijfsarts ingezet moet kunnen worden, en er
dus enigerlei voorziening moet zijn terzake van diens beschikbaarheid.Enkele leden1 van de SER hebben in dezen overigens
een andere opvatting. Zij kunnen zich op de hoofdlijnen vinden in het kabinetsvoorstel
voor de introductie van deelcertificaten. Zij kiezen daarbij voor certificering
van afzonderlijke deskundigen in plaats van deelcertificaten voor preventie
en voor verzuimbegeleiding.Deze leden merken op dat de werkgever verantwoordelijk is voor het voeren
van het arbobeleid, waarbij hij samenwerkt met de werknemers, zonder dat medezeggenschapsregels
aangepast worden. Conform de richtlijn moet deskundige ondersteuning op het
gebied van preventie worden verleend door de eigen werknemers, tenzij hiervoor
onvoldoende mogelijkheden zijn. Dat betekent in hun visie dat de werkgever
een of meer werknemers aanwijst voor de uitvoering van preventieve activiteiten.
Wat het wettelijk te bepalen deskundigheidsniveau betreft, menen deze leden
van de raad dat kan worden aangesloten bij het niveau van de bedrijfshulpverlening.Ten aanzien van de verzuimtaken menen zij dat alleen wanneer de werkgever
de noodzakelijke deskundige ondersteuning niet intern kan organiseren, deze
extern moet worden ingehuurd.3.2 De «in-hoofdzaak-bepaling»De SER is het unaniem eens met het voorstel de in-hoofdzaak-bepaling te
schrappen. Dat maakt het in zijn visie mogelijk dat bijvoorbeeld verzekeraars
en reïntegratiebedrijven arbodienstverlening verzorgen; dit mag echter
niet leiden tot aantasting van de onafhankelijkheid en de onpartijdigheid
van de deskundige bijstand.3.3 Verlichting ri&e voor kleine bedrijvenDe SER onderschrijft unaniem dat een verlichting voor kleine bedrijven
nodig is. Daartoe zou in de arboregelgeving moeten worden bepaald dat de partijen op brancheniveau bevoegd zijn een regeling over de ri&e
overeen te komen. Bij gebruik van deze standaardregeling is een toets door
de arbodienst dan niet nodig.De raad acht het gewenst dat deze regel gaat gelden voor ondernemingen
met minder dan 10 werknemers. Daarmee wordt aangesloten bij de in de Wet op
de ondernemingsraden gestelde grens waaronder de instelling van een personeelsvertegenwoordiging
facultatief is.3.4 Voorrang voor interne arbodienstverleningOm tegemoet te komen aan het arrest van het Europese Hof zal in de Nederlandse
wetgeving een duidelijke rangorde moeten worden aangebracht voor de organisatie
van de beschermingsen preventieactiviteiten: in beginsel intern en alleen
bij onvoldoende mogelijkheden extern.Voor de situatie dat een onderneming een beroep doet op een gecertificeerde
arbodienst, kan het aangeven van een rangorde volgens de SER alleen effect
sorteren indien een onderneming mogelijkheden heeft voor integrale interne
arbodienstverlening (interne arbodienst). Uitgaande van het huidige stelsel
kan het effect evenwel ruimer zijn als de definitie van een interne dienst
wordt versoepeld.Uitgaande van een gewijzigd stelsel van arbodienstverlening, acht de SER
het gewenst dat de vraag of een bedrijf mogelijkheden voor interne arbodienstverlening
heeft, wordt beantwoord aan de hand van de feitelijke omstandigheden per bedrijf.
Het zou aan werkgever en werknemers gezamenlijk moeten worden overgelaten
gemotiveerd de vraag te beantwoorden waarom interne arbodienstverlening in
de desbetreffende situatie niet mogelijk is. De Arbeidsinspectie kan dit toetsen.Een mogelijke uitwerking hiervan zou kunnen behelzen dat een bedrijf een
werknemer aanwijst die belast is met het bewaken van de ontwikkeling van de
preventietaken en met de coördinatie van de verschillende onderdelen
van het arbobeleid. Mogelijk zou in kleinere ondernemingen de werkgever deze
taak zelf kunnen vervullen, aldus de SER.4 Het advies van de Raad voor Werk en Inkomen1De RWI heeft zowel het kabinetsvoorstel in de adviesaanvrage als meerderheids-
en minderheidsadvies van de SER beoordeeld op de aspecten vraagdifferentiatie,
aanboddifferentiatie, vrije toetreding en financiëel belang bij effectiviteit
bij dienstverlening.De RWI concludeert dat alle voorstellen positieve gevolgen hebben voor
de reïntegratiemarkt op de genoemde aspecten, maar tekent aan dat de
voorstellen ook het risico van een geringere markttransparantie met zich meebrengen.Het kabinet is in overleg met de branche-organisaties van arbodiensten
en van de reïntegratiebedrijven over de wijze waarop de arbodienstverlening
transparanter gemaakt kan worden.5 Kabinetsstandpunt5.1 Standaard- en maatwerkregelingHet kabinet waardeert de kern van het model voor alternatieve dienstverlening
waartoe de SER heeft geadviseerd positief. In dat model worden de kwaliteitsgaranties
voor de benodigde deskundige ondersteuning en voor de samenhang tussen preventie-
en verzuimbeleid minder gezocht aan de aanbodzijde van de deskundige ondersteuning,
maar meer aan de vraagzijde, in de ondernemingen zelf waar die samenhang gerealiseerd
moet worden. In dit model wordt, zo kan gesteld worden, de certificering van
de organisatie van de deskundige adviseurs (de arbodienst), vervangen door overeenstemming tussen werkgevers en werknemers over de organisatie
van het arbo- en verzuimbeleid in de onderneming zelf, inclusief de wijze
van inschakeling van de benodigde interne en externe deskundige ondersteuning.
Is die overeenstemming er niet op ondernemingsniveau of op het niveau van
branche of bedrijfstak, dan blijft de verplichting tot inschakeling van een
gecertificeerde arbodienst. In plaats van de term «opting out»,
gebruikt het kabinet voor dit model de aanduiding«maatwerkregeling»,
naast «standaardregeling» voor het contract met de gecertificeerde
arbodienst.De SER merkt terecht op dat dit model, meer dan het model in de adviesaanvrage
van het kabinet, de dialoog tussen werkgever en werknemers over het te voeren
arbeidsomstandighedenbeleid stimuleert, en dat de sociale partners op die
wijze ook een belangrijke rol kunnen vervullen op het niveau van de branche
of bedrijfstak. De wenselijkheid van meer vraagsturing van de arbodienstverlening
is ook in de adviesaanvrage genoemd als een belangrijk motief voor beleidsaanpassing.
Het model van de SER geeft naar de mening van het kabinet daarvoor nog meer
stimulansen dan het voorstel van de deelcertificaten. Wanneer werkgever en
werknemers bewust kiezen voor een eigen organisatie van het arbo- en verzuimbeleid
en zelf bepalen welke deskundige adviseurs zij daarbij, aanvullend op wat
er al in het bedrijf beschikbaar is, nodig hebben en hun taken definiëren,
zal de deskundige dienstverlening minder als opgedrongen worden ervaren en
ook niet als een instelling waaraan men de eigen verantwoordelijkheid overdraagt.
Kwaliteit van arbodienstverlening vergt immers een eigen inzet aan de vraagzijde.De Europese kaderrichtlijn verlangt dat bij algemeen verbindende regels
het niveau wordt bepaald van de deskundige ondersteuning bij de preventie.
Dat geldt dus ook voor de maatwerkregeling. Voor de bijstand bij de ri&e
adviseert de SER daartoe te bepalen dat één van vier gecertificeerde
kerndeskundigen zoals die thans bij de arbodienst aanwezig zijn (veiligheidskundige,
arbeidshygiënist, bedrijfsarts en arbeid- en organisatiedeskundige) wordt
ingeschakeld. Deze deskundige van het hoogste niveau wordt in staat geacht
te beoordelen of, gelet op de specifieke omstandigheden van het betrokken
bedrijf, de inschakeling van andere disciplines vereist is. Voor een goed
begrip zij hierbij opgemerkt dat de SER hiermee blijft bij het model van de
huidige Arbowet, dat de bijstand bij de ri&e onder verantwoordelijkheid
van de hoogste deskundigheid wordt verleend. Daarmee wordt bereikt dat onder
deze verantwoordelijkheid het niveau van de feitelijk in te schakelen deskundigheid
(maatwerk) afgestemd kan worden op de feitelijke omstandigheden van het bedrijf.
Het alternatief, gedetailleerde regelgeving waarin wordt vastgelegd welke
deskundigheid vereist is voor welk type bedrijf, acht de SER met het kabinet
onaantrekkelijk. Professionele beoordeling maakt een veel nauwkeuriger afstemming
van deskundigheid op de feitelijke omstandigheden mogelijk. De keuze voor
één in plaats van vier gecertificeerde deskundigen acht het
kabinet aanvaardbaar. Feitelijk wijkt dit niet af van de gangbare praktijk
van werken door de gecertificeerde arbodienst, die eveneens op grond van de
bevindingen van één van de deskundigen zonodig anderen inschakelt.
Het verschil is dat die binnen de arbodienst beschikbaar zijn, en dat bij
een alternatieve vorm van bijstand bij de ri&e onder verantwoordelijkheid
van één van de deskundigen, deze zich op andere wijze zal moeten
verzekeren van de mogelijkheid andere deskundigen in te schakelen.De verplichte bijstand bij de verzuimbegeleiding berust niet op een Europese
richtlijn, maar vloeit noodzakelijk voort uit de loondoorbetalingsverplichting
bij ziekteverzuim en de verantwoordelijkheden van de werkgever voor reïntegratie.
In de adviesaanvrage is daarover opgemerkt dat het ook in de privaatrechtelijke
verhouding van belang is dat een onafhankelijke medisch deskundige adviseert
over ziekteverzuim, ter bescherming van zowel werknemer als werkgever, bijvoorbeeld
om conflicten te voorkomen over de medische aard van het verzuim of over vragen
rond belasting en belastbaarheid. Het is immers de werkgever die in dit stelsel
moet beslissen over loondoorbetaling. In de Nederlandse praktijk betekent
dit dat tenminste contractueel moet zijn vastgelegd welke bedrijfsarts door
zowel werkgever als werknemer kan worden geraadpleegd bij ziekteverzuim. Dat
is de achtergrond van de verplichte aansluiting bij een arbodienst, en deze
gedachte blijft ook van toepassing in het maatwerkmodel van de SER. In het
SER-advies wordt daar verder over opgemerkt dat werkgevers en werknemers in
hun overleg over een eigen regeling, ook zullen ingaan op de inschakeling
van deskundigen bij het verzuimbeleid, mede om te bereiken dat geen onnodige
medicalisering plaatsvindt. Verzuim kan immers vele oorzaken hebben, die zowel
medisch als niet-medisch kunnen zijn. De inschakeling van deskundigheden bij
(ziekte)verzuim van werknemers zal dus van geval tot geval moeten worden beoordeeld,
aldus de SER. Het kabinet onderschrijft deze stelling.Hoewel de SER zich niet expliciet heeft uitgelaten over de inhoud van
een wettelijke maatwerkregeling voor de bijstand bij de verzuimbegeleiding,
volgt uit het voorgaande dat de contractuele beschikbaarheid van een bedrijfsarts
daar in elk geval onderdeel van zal moeten zijn. Het karakter van de beoogde
maatwerkregeling brengt met zich mee dat méér ook niet wettelijk
zou moeten worden vastgelegd. Dat wil dus allerminst zeggen dat bij elk verzuimgeval
verplicht een bedrijfsarts moet worden ingeschakeld. De maatwerkregeling moet
het mogelijk maken dat werkgever en werknemer die deskundigen inschakelen
die passen bij oorzaak en/of oplossing van het specifieke verzuim. Dat is
in feite ook niet anders dan bij de beoogde bijstand in de standaardregeling
door de arbodienst; de wet verlangt bijstand door een gecertificeerde arbodienst,
niet noodzakelijk door de bedrijfsarts van de arbodienst. Wel blijft het in
zowel standaard- als maatwerkregeling zo, dat zowel werkgever als werknemer
op elk moment dat een van hen dat wenst, een bedrijfsarts moet kunnen raadplegen.
Uiteraard blijven ook medische beoordelingen, zoals die onder meer verlangd
worden door of krachtens de Wet verbetering poortwachter bij dreigend langdurig
ziekteverzuim, het domein van de bedrijfsarts. Het verschil zal zijn dat de
bedrijfsarts op grond van de maatwerkregeling ook in een ander verband dan
de gecertificeerde arbodienst zal kunnen worden ingeschakeld.5.2 Bedrijven met minder dan 50 werknemers zonder OR of
PVTDe SER stelt voor bedrijven met 10 of minder werknemers vrij te laten
voor de maatwerkregeling te kiezen «na overleg met de belanghebbende
werknemers». Bedrijven met tussen 10 en 50 werknemers zouden dat mogen
op grond van «overeenstemming met de personeelsvergadering». Het
kabinet kan de SER niet volgen in de nieuwe figuur «overeenstemming
met de personeelsvergadering». Aangezien de personeelsvergadering geen
(medezeggenschaps)orgaan is, kunnen daar geen overeenkomsten met rechtsgevolgen
mee worden gesloten. Juist om de gewenste mogelijkheid tot afwijking van wettelijke
normen ook in kleinere bedrijven onder minimale voorwaarden mogelijk te maken
is de figuur van de PVT in de Wet op de ondernemingsraden geïntroduceerd.In het recente verleden zijn in het arbeidsrecht mogelijkheden geschapen
om af te wijken van wettelijke normen, overeenkomstig het SER-voorstel van
standaard- en maatwerkregeling. Belangrijkste voorbeelden zijn de Arbeidstijdenwet,
de Wet aanpassing arbeidsduur en de Wet arbeid en zorg. De algemene constructie
in deze wetten is dat afwijkingen (binnen zekere grenzen) zijn
toegestaan op grond van een cao, overeenstemming met OR of PVT, of op grond
van de individuele arbeidsovereenkomst. Deze ontwikkelingen zijn aanleiding
geweest tot een discussie met beide Kamers op grondslag van notities van de
ministers van SZW en van Justitie in het jaar 20001.
In die discussie was er overeenstemming over dat, waar de wetgever een bepaald
niveau van bescherming heeft vastgesteld, maar de sociale partners tevens
ruimte wil bieden om daar van af te wijken, die afwijking dan wel gestoeld
moet zijn op een degelijke overeenkomst tussen gelijkwaardige partijen. Natuurlijk
kunnen de ruimte voor afwijking en de vormen van overeenstemming per dossier
enigszins verschillen, maar wel binnen de geschetste hoofdlijn. Het kabinet
heeft in het dossier van de arbodienstverlening geen argument gevonden, ook
niet in het advies van de SER, om van deze bestendige beleidslijn af te wijken.
Ook los van de geschetste arbeidsrechtelijke hoofdlijn is het verschil tussen
ondernemingen met minder dan vijftig werknemers en grotere in het SER-advies
moeilijk te begrijpen. Immers, het door het kabinet onderschreven vertrekpunt
van het advies voor alternatieve vormen van arbodienstverlening, is het vervangen
van de kwaliteitsgarantie gelegen in de certificering van de organisatie van
de adviseurs in de arbodienst door overeenstemming tussen sociale partners
over de inrichting van een samenhangend arbo- en verzuimbeleid in het bedrijf.
Het SER-advies geeft geen reden waarom dit vertrekpunt tot andere conclusies
zou leiden voor kleinere bedrijven dan voor grotere.Het kabinet wil ruimte geven aan ontwikkelingen op de markt voor arbodienstverlening
die meer vraagsturing mogelijk maken, en tevens de continuïteit van de
dienstverlening in het oog houden. Die dienstverlening vervult immers een
belangrijke rol bij preventie en verzuimbegeleiding. Het succes van de Wet
verbetering poortwachter berust mede op een verbetering van de samenwerking
tussen bedrijf en arbodienst bij het verzuim. Stelde de SER voor de nieuwe
wetgeving een evaluatieperiode van vijf jaar voor, het kabinet wil de ontwikkelingen
op de voet volgen, en zonodig eerder maatregelen treffen die passen bij die
ontwikkelingen en verdere liberalisering van de markt voor arbodienstverlening
mogelijk maken. De voorziene evaluatie zal nog binnen de huidige kabinetsperiode
worden uitgevoerd.Om deze redenen zal het kabinet de voorstellen van de SER voor de bedrijven
zonder OR of PVT niet volgen. Ook bedrijven met minder dan 50 werknemers zullen
derhalve alleen van de maatwerkregeling gebruik kunnen maken op grond van
een cao of van overeenstemming met een (eventueel in te stellen) OR of PVT.6 Overige voorstellen6.1 Verlichting van de ri&e in kleine bedrijvenHet kabinet had in de adviesaanvraag voorgesteld de verplichting tot het
doen toetsen van de ri&e door een gecertificeerde arbodienst te laten
vervallen voor kleine bedrijven indien deze voor de ri&e gebruik maken
van een op brancheniveau door sociale partners overeengekomen instrument,
dat is opgesteld met de nodige deskundigheid. Het kabinet had voorgesteld
deze verlichting te laten gelden voor werkgevers met ten hoogste 200 uur in
hoogrisicosectoren en met ten hoogste 400 uur per week in overige sectoren.
De SER ondersteunt dit voorstel unaniem, maar adviseert ter wille van eenvoud
en duidelijkheid de grens te leggen bij tien werknemers zoals in de Wet op
de ondernemingsraden. Het kabinet zal dit advies volgen.Een tweede voornemen van het kabinet, geformuleerd in de adviesaanvrage,
was om via een verzoek aan de Stichting Beheer Certificatie Arbodiensten te
bereiken dat de door de certificatie-eisen voorgeschreven starre procedure
voor het toetsen van de ri&e zou worden versoepeld. Lopende de advisering
door de SER heeft de Stichting, op grond van een tussen partijen in het Arbo
Platform Nederland bereikte overeenstemming, de regeling aangepast. Arbodiensten
zullen op grond daarvan bij werkgevers met maximaal 25 werknemers die gebruik
maken van een op branche- of sectorniveau overeengekomen instrument een soepeler
procedure toepassen (in beginsel geen bedrijfsbezoek, minder brede deskundige
inzet).6.2 In hoofdzaak-bepalingIn de adviesaanvrage was het voornemen opgenomen de «in hoofdzaak-bepaling»
van artikel 2.10 van het Arbeidsomstandighedenbesluit te laten vervallen.
Deze bepaling is gericht op externe arbodiensten en verplicht deze zich «in
hoofdzaak» bezig te houden met arbodienstverlening. De SER ondersteunt
dit voornemen met het oog op het tot stand brengen van gelijke concurrentieverhoudingen
tussen arbodiensten en mogelijke nieuwe aanbieders van arbodienstverlening.
De Raad tekent daarbij aan dat de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van
de deskundige bijstand moet worden gehandhaafd. Het kabinet zal de eisen van
onafhankelijkheid zoals die gelden voor arbodiensten ook van toepassing doen
zijn op alternatieve aanbieders van arbodienstverlening, en dit aspect in
het bijzonder in het oog houden bij het hiervoor al aangekondigde nauw volgen
van de ontwikkelingen.6.3 Opvolging van het arrest van het Europese Hof: Voorrang
voor interne deskundige bijstandHet arrest van het Europese Hof van 22 mei 2003 verplicht de Nederlandse
wetgever de bepalingen van de Arbowet inzake de deskundige bijstand zodanig
te wijzigen dat een werkgever voor de activiteiten op het gebied van de bescherming
tegen en de preventie van beroepsrisico's in zijn bedrijf (verder: het preventiebeleid)
pas een beroep kan en moet doen op externe deskundigen, indien de mogelijkheden
in het bedrijf onvoldoende zijn. De Arbowet geeft de werkgever de vrije keuze
tussen een interne of een externe arbodienst voor wat betreft de bijstand
bij de ri&e. Bovendien geldt dat de deskundige bijstand bij het preventiebeleid
zowel in de kaderrichtlijn als in de Arbowet niet beperkt is tot de ri&e,
maar betrekking heeft op alle verantwoordelijkheden van de werkgever voor
het preventiebeleid. In de Arbowet, artikel 14, derde lid onder e en f zijn
enkele andere taken waarbij de werkgever zich moet laten bijstaan genoemd:
het adviseren aan OR, PVT of belanghebbende werknemers en de uitvoering van
maatregelen op het terrein van de arbeidsomstandigheden. De huidige Arbowet
stelt echter aan deze bijstand, in strijd met de richtlijn, geen deskundigheidseisen.In de aanvullende adviesaanvrage aan de SER over de consequenties van
het arrest van het Europese Hof, zijn ook eigen nationale overwegingen genoemd
om een zwaarder accent te leggen op interne werknemersbetrokkenheid bij het
arbeidsomstandighedenbeleid. De aansluiting bij een externe dienst voor bijstand
bij de ri&e heeft bij een deel van de bedrijven weinig geprikkeld tot
het opnemen van de interne verantwoordelijkheid of zelfs tot de gedachte geleid
dat met het uitbesteden van de ri&e aan alle verplichtingen voldaan zou
zijn. Het arrest van het Hof moet daarom ook gezien worden als impuls om het
Nederlandse beleid verder te versterken door het vergroten van de prikkel
tot het opnemen van de bedrijfsinterne verantwoordelijkheid.6.3.1 De interne preventiemedewerkerOm het verzuim te repareren dat bij of krachtens de Arbowet niet de deskundigheid
is bepaald voor de werknemer(s) die de werkgever bijstaan bij zijn verantwoordelijkheden
voor de preventie anders dan bij (het toetsen van) de ri&e, stelt het
kabinet voor om de bestaande bepalingen over deze bijstand te herformuleren
en daarbij tevens te bepalen hoe de vereiste deskundigheid moet worden vastgesteld.
Concreet is het voornemen een algemene bepaling op te nemen die van de werkgever
verlangt dat hij zich laat bijstaan door een of meer deskundige werknemers.
Die bepaling moet gezien worden als een uitwerking van het huidige artikel
3, tweede lid, dat van de werkgever vraagt om ter uitvoering van zijn arbeidsomstandighedenbeleid
zorg te dragen voor een goede verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden
tussen de bij hem werkzame personen. Van belang is in dit verband ook het
voorschrift van artikel 8, eerste lid, tweede zin van de huidige Arbowet,
dat de werkgever zijn werknemers moet informeren over de wijze waarop de deskundige
bijstand in zijn bedrijf is georganiseerd. Ter bepaling van de benodigde deskundigheid
zal worden voorgeschreven dat in de ri&e aandacht wordt besteed aan omvang
en aard van de deskundige bijstand die in het bedrijf noodzakelijk is. Het
bedrijf kan gemotiveerd afwijken van het in de ri&e vervatte deskundig
advies. De AI kan deze beslissing toetsen. Voorts zal gebruik worden gemaakt
van de bevoegdheid die de richtlijn geeft om te bepalen dat de werkgever in
kleinere bedrijven zelf deze taken verricht indien hij de benodigde deskundigheid
bezit. Voorgesteld wordt daarvoor de grens te bepalen op 15 werknemers. Met
zo'n wetswijziging wordt bereikt dat in alle bedrijven een of meer werknemers
met voldoende deskundigheid belast zijn met taken in het preventiebeleid.
Dit is in overeenstemming met hetgeen de SER hierover heeft opgemerkt.6.3.2 Bijstand bij de ri&eZowel voor de standaard- als voor de maatwerkregeling moeten ingevolge
het arrest in de Arbowet bepalingen worden opgenomen die de voorrang voor
deskundige bijstand bij de ri&e door eigen werknemers vastleggen. De bijstand
wordt door eigen werknemers verleend tenzij «de mogelijkheden in het
bedrijf onvoldoende zijn om deze beschermings- en preventieactiviteiten te
organiseren». Dat betekent dus in geval van de standaardregeling dat
bedrijven die daartoe de mogelijkheden hebben een interne arbodienst in moeten
stellen, en in geval van de maatwerkregeling dat, als die mogelijkheden er
zijn, een werknemer met een certificaat in één van de vier genoemde
disciplines met de taak moet worden belast.Om het in de standaardregeling eerder mogelijk te maken een interne dienst
in te stellen is in de adviesaanvrage voorgesteld de regelingen die betrekking
hebben op de certificatie van arbodiensten zodanig te wijzigen dat ook een
samenwerkingsverband van één interne deskundige waarbij de drie
andere deskundigen extern zijn, als interne dienst gecertificeerd kan worden.
De SER onderschrijft dit voorstel.In de adviesaanvrage is voorts voorgesteld in de eerste plaats een algemene
bepaling in de wet op te nemen die in bewoordingen nauw aansluit bij de geciteerde
tekst van de richtlijn. De SER is het eens met deze eerste stap. Vervolgens
is de vraag hoe deze frase moet worden uitgewerkt opdat een voor bedrijven
duidelijke en handhaafbare regeling tot stand komt.In de adviesaanvrage was voorgesteld om in een beleidsregel de aanduiding
«tenzij de mogelijkheden in het bedrijf onvoldoende zijn» uit
te werken. De beleidsregel zou inhouden dat bij een nader te
bepalen bedrijfsgrootte en risicoklasse de mogelijkheden in het bedrijf voldoende
worden geacht om een interne dienst in te stellen (in geval van de maatwerkregeling
een interne deskundige aan te wijzen of aan te stellen), tenzij dat de bedrijfsbelangen
onevenredig zou belasten. De SER acht dit minder gewenst. Of interne dienstverlening
kan plaatsvinden zou eerder dienen te worden bepaald aan de hand van de feitelijke
omstandigheden per bedrijf dan via min of meer geobjectiveerde criteria als
grootte en risicoprofiel van ondernemingen. De SER vindt steun voor dit standpunt
in de uitspraak van het Europese Hof. De SER stelt daarom voor, om vanuit
het uitgangspunt dat interne arbodienstverlening de regel is, het aan werkgever
en werknemers gezamenlijk over te laten gemotiveerd de vraag te beantwoorden
waarom interne arbodienstverlening in een desbetreffend geval in hun situatie
niet tot de mogelijkheden behoort1. De SER voegt
daaraan terecht toe dat dit oordeel van werkgever en werknemers getoetst moet
kunnen worden door de AI. Immers de richtlijn verlangt ook voorzieningen voor
handhaving van de wettelijke regels.Het kabinet wil dit voorstel van de SER volgen, maar merkt daar nog het
volgende bij op. De richtlijn en de daarop betrekking hebbende uitspraken
van het Europese Hof bevatten een zekere spanning tussen enerzijds beoordeling
van de feitelijke omstandigheden in het afzonderlijke bedrijf, en anderzijds
handhaving van heldere wettelijke regels. Het eerste sluit algemeen geldende
criteria uit, het tweede vraagt om criteria op grond waarvan het oordeel van
het bedrijf getoetst kan worden. Het kabinet wil in verband met deze spanning
de volgende lijn volgen. In de toelichting bij het wetsvoorstel zal een algemene
beschouwing worden opgenomen over de argumenten en criteria die een rol kunnen
spelen bij het vormen van een oordeel over de mogelijkheden in een bedrijf.
Houvast kan mede gevonden worden in wat praktijk was vóór de
introductie van de arbodienst in 1994, de beschikbaarheid van gecertificeerde
deskundigen en aard en omvang van de populaties die zij in het huidige stelsel
bedienen. Bedrijfsomvang en risicoprofiel blijven daarbij belangrijke, zij
het niet beslissende, criteria. Tijdig vóór het inwerkingtreden
van de nieuwe wettelijke bepalingen zal dit verder worden uitgewerkt in een
effectief toetsingskader.Ook het handhaven van de deskundigheidseisen aan de interne preventiemedewerker
(5.3.1) vergt een toetsing van de motivering van de werkgever indien hij afwijkt
van het (deskundigen)oordeel daarover in de ri&e. Daartoe zal op overeenkomstige
wijze een toetsingskader tot stand worden gebracht.7 Verdere procedureHet arrest van het Europese Hof vraagt om een zo spoedig mogelijke herziening
van de wet. De spoedige indiening van het voorstel tot wetswijziging is des
te urgenter nu de Europese Commissie, bij brief van 16 december 2003,
de Nederlandse regering al officieel heeft herinnerd aan haar bevoegdheid
om het Europese Hof te vragen dwangsommen op te leggen indien Nederland in
gebreke zou blijven. Met het oog hierop ben ik voornemens begin juni de Raad
van State advies te vragen over het volgens de in deze brief geschetste lijnen
opgestelde wetsvoorstel. Dat tijdpad is noodzakelijk om in de zomer een wetsvoorstel
bij uw Kamer te kunnen indienen, dat nog vóór 31 december
van dit jaar tot wet verheven kan worden.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,M. RutteXNoot1Richtlijn 89/391/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 12 juni
1989 betreffende de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van
de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van de werknemers op het
werk (Pb EG L 183).XNoot2Arbobalans 2002.XNoot1Arrest van 22 mei 2003, Commissie tegen Nederland in zaak C-441/01.XNoot2Adviesaanvraag «Arbodienstverlening: aansturen op vraag»,
d.d. 4 april 2003; in afschrift aan de Tweede Kamer bij brief van 4 april
2003, SZW 0326932.XNoot1Brief d.d. 15 juli 2003 aan de SER, in afschrift aan de Tweede Kamer,
AVB/VDB/0357069.XNoot2Advies Arbodienstverlening, d.d. 20 februari 2004.XNoot1De ondernemersleden benoemd door MKB-Nederland.XNoot1Het advies van de RWI is opgenomen als bijlage bij het SER-advies.XNoot1Notitie (zelf)regulering: relatie wetgever, sociale partners/medezeggenschapsorgaan
in de arbeidsverhoudingen, Eerste Kamer, 1999–2000, nr. 222.XNoot1De organisatie van de deskundige bijstand geldt als een regeling omtrent
arbeidsomstandigheden waarop het instemmingsrecht van toepassing is van art.
27 WOR. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25883-26.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl