Vaststelling begroting Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2006; Brief staatssecretaris met de acquisitiebrief 'In actie voor acquisitie; hoe Nederland profiteert van buitenlandse investeringen'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300-XIII, nr. 98

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-09-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300-XIII nr. 98

28-08-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamIN ACTIE VOOR ACQUISITIEHoe Nederland profiteert van buitenlandse investeringenSamenvattingI. De opkomst van nieuwe wervingsgebiedenII. Veranderende sleutelfactoren voor succesvolle
acquisitieIII. Verbreding en verscherping van de concurrentie
bij de wervingNaar een nieuwe acquisitie agenda1. De Nederlandse uitgangspositie1.1 Buitenlandse bedrijven belangrijk voor de Nederlandse
economieVooral bedrijven uit Europa en de Verenigde StatenTabel 1.1 Buitenlandse vestigingen in Nederland naar land/regio
van herkomst (2005) Productie nog altijd dominante activiteit; daarnaast vooral
verkoop, handel en logistiekWerkgelegenheid in productie neemt af; compensatie door
groei in andere activiteiten1.2 Acquisitieresultaten NederlandVanaf 2003 herstel van Nederlandse acquisitieresultatenTabel 1.2 Acquisitieresultaten Totaal (2000–2005) Projecten worden gemiddeld kleiner in aantal arbeidsplaatsenVooral Europese distributie, hoofdkantoren en ICT-bedrijven1.3 Het Nederlandse marktaandeelMarktaandeel Nederland gemiddeld 4%Nederland vooral in trek voor marketing & sales, hoofdkantoren
en logistiekWeinig buitenlandse R&D-investeringen in NederlandTabel 1.3 Vestigingslanden EU naar activiteit (aantal
projecten en marktaandeel 2002–2005) 2. Trends in (de acquisitie van) buitenlandse investeringen2.1 De opkomst van nieuwe investeringslanden en wervingsgebiedenAzië in opkomst als bestemming voor buitenlandse
investeringen......maar ook opmars van bedrijven uit opkomende landen
als investeerder in het buitenlandFiguur 2.1 Footloose investeringsprojecten voor een aantal
opkomende investeringslanden Opmars Azië ook zichtbaar in Nederlandse acquisitieprojectenTabel 2.1 Aantal actieve investeringsprojecten o.b.v.
ontvangen intakes (2003–2005) – Top 10 Tabel 2.2 Acquisitieresultaten naar regio van herkomst
(2000–2005) 2.2 Het toenemend belang van reeds gevestigde buitenlandse
bedrijvenTabel 2.3 Eerste vestigingen versus uitbreiding/toevoeging
bestaande vestigingen (1998–2005) 2.3 De concurrentieslag binnen Europa en het belang
van onderscheidend vermogen3. Buitenlandse investeringen en het Nederlandse
vestigingsklimaat 3.1 Motieven en locatiefactoren voor buitenlandse
investeringenInvesteringsmotieven per bedrijfsactiviteitBelangrijkste locatiefactoren per bedrijfsactiviteit3.2 Het Nederlandse vestigingsklimaat door de ogen
van buitenlandse bedrijvenArbeidFiscaliteitRuimte en fysieke infrastructuurWet- en regelgevingInnovatie4. Beleidsconclusies: in actie voor acquisitie4.1 Naar een nieuwe acquisitie agenda4.2 Werving met beleid: naar een acquisitiestrategie
die gericht is op de sterke kanten van Nederland en de realisatie van prioritaire
beleidsdoelenNaar een beleidsgerichte wervingEn beleidsinput vanuit de werving4.3 Speuren naar S&O: gerichte acquisitie op
buitenlandse R&D4.4 Investeren in doorgroei: het realiseren van strategisch
accountmanagement gericht op het zittende buitenlandse bedrijfsleven4.5 Nieuwe markten, nieuwe kansen: versterking van
het buitenlandse acquisitienetwerk en de samenwerking met de economische postenHet buitenlandse acquisitienetwerk uitbreidenSamenwerking met de economische posten versterken4.6 Veelzijdig Nederland maar met één
gezicht naar buiten: versterking van de merknaam Nederland en de samenhang
in de Nederlandse acquisitie-inspanningen4.7 Vreemde ogen dwingen: versterking van de beleidsrol
ten aanzien van het Nederlandse vestigingsklimaat zoals gezien door buitenlandse
investeerdersTot slotBIJLAGENFiguur 1.1 Top 10 investeringslanden op basis van voorraad
ingekomen DBI per ultimo 2004Figuur 1.2 Buitenlandse vestigingen naar provincie (2005)  Figuur 2.2 Kengetallen m.b.t. buitenlandse vestigingen
van multinationals 1982–2004Tabel 1.4 Buitenlandse vestigingen naar hoofdactiviteit
in Nederland (2005) Tabel 1.5 Acquisitieresultaten Gemiddelden per project
(1998–2005) Tabel 1.6 Acquisitieresultaten naar activiteit in Nederland
(2003–2005) Tabel 1.7 Buitenlandse investeringsprojecten in de EU –
Top 10 landen en totaal (2002–2005)1Tabel 2.4 Mondiale Directie Buitenlandse Investeringen
in de tijd Tabel 2.5 Inkomende buitenlandse investeringen (stroom)
in US$ miljard (2000–2004) Tabel 2.6 Prognose versus realisatie (projecten aangetrokken
in de periode 1992–1998) Tabel 2.7 Top 25 niet-financiële multinationals naar
omvang buitenlandse activa 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300-XIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 286 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300 XIIIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische
Zaken (XIII) voor het jaar 2006nr. 98BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 28 augustus 2006Hierbij wordt u de acquisitiebrief, getiteld «In actie voor acquisitie;
Hoe Nederland profiteert van buitenlandse investeringen» aangeboden.
De brief gaat in op één van de doelstellingen van het buitenlands
economisch beleid, te weten het bevorderen van investeringen van buitenlandse
bedrijven in Nederland.De vorige acquisitiebrief ontving u in december 2003 en was voornamelijk
gewijd aan de behaalde resultaten op het gebied van het aantrekken van investeringen.
De voortgaande globalisering heeft grote gevolgen voor de internationale investeringsstromen.
Dat vraagt om een vernieuwing van de aanpak en daarom is de nu voorliggende
brief behalve op de acquisitie-resultaten, met name gericht op de nieuwe beleidsacties
die ik mij voorneem.Belangrijkste conclusie is dat door het vervagen van de grenzen de vijver
waarin Nederland vist gegroeid is (meer bedrijven investeren en ook vanuit
nieuwe landen, zoals India en China), terwijl tegelijkertijd het aantal vissers
is toegenomen (zo hebben bijvoorbeeld de Midden-Europese landen inmiddels
ook een aantrekkelijk investeringsklimaat). Nederland moet daar, kort gezegd,
op inspelen door de kwaliteit van de acquisitie te verhogen en het acquisitienetwerk
beter te benutten.De Staatssecretaris van Economische Zaken,C. E. G. van Gennip IN ACTIE VOOR ACQUISITIEHoe Nederland profiteert van buitenlandse investeringenMinisterie van Economische ZakenDirectoraat-Generaal voor de Buitenlandse Economische BetrekkingenDirectie Buitenlandse Investeringen in NederlandDen Haag, augustus 2006 Samenvatting    1.De Nederlandse uitgangspositie 1.1Buitenlandse bedrijven belangrijk
voor de Nederlandse economie 1.2Acquisitieresultaten Nederland  1.3Het Nederlandse marktaandeel    2.Trends in (de acquisitie van) buitenlandse investeringen 2.1De opkomst van nieuwe investeringslanden
en wervingsgebieden  2.2Het toenemend
belang van reeds gevestigde buitenlandse bedrijven2.3De concurrentieslag binnen Europa
en het belang van onderscheidend vermogen    3.Buitenlandse investeringen en het Nederlandse vestigingsklimaat 3.1Motieven en locatiefactoren voor
buitenlandse investeringen 3.2Het Nederlandse vestigingsklimaat
door de ogen van buitenlandse bedrijven     4.Beleidsconclusies: In actie voor acquisitie 4.1Naar een nieuwe acquisitie agenda 4.2Werving met beleid  4.3Speuren naar buitenlandse S&O 4.4Investeren in doorgroei  4.5Nieuwe markten, nieuwe kansen  4.6Veelzijdig Nederland, maar met één
gezicht naar buiten  4.7Vreemde ogen dwingen    Bijlagen «You can flourish in this flat world, but it
does takethe right imagination and the right motivation.»«When the world goes flat – and you are
feeling flattened –reach for a shovel and dig inside yourself. Don’t
try to build walls.»«If you want to grow and flourish in a flat world,you better learn how to change and align yourself with
it.»The World is Flat – Thomas L. FriedmanSamenvattingDe voortgaande globalisering stelt Nederland voor grote uitdagingen. Onze
economische prestaties, concurrentiepositie en welvaart worden voor een belangrijk
deel bepaald door het vermogen om in te spelen op de dynamiek en veranderingen
in onze omgeving. Globalisering en internationaal ondernemen bieden tal van
kansen, maar de mate waarin de Nederlandse economie daarvan de vruchten plukt,
zal sterk afhangen van het vernieuwingsvermogen en de flexibiliteit van onze
bedrijven, werknemers en overheid.Met de acquisitie van buitenlandse investeringen, naast handel de belangrijkste
vorm van internationaal ondernemen, kan Nederland op een zeer directe wijze
profiteren van globalisering. Nederland is niet alleen een handelsland, maar
ook een belangrijk vestigingsland voor buitenlandse bedrijven: voor de ontwikkeling,
productie, verkoop of distributie van hun producten of als basis voor de organisatie
en aansturing van (delen van) hun bedrijfsprocessen (bijvoorbeeld hoofdkantoren).
Buitenlandse bedrijven leveren nu al een vitale bijdrage aan de Nederlandse
economie. Eén op de tien werknemers in de marktsector werkt bij een
buitenlands bedrijf. Buitenlandse bedrijven genereren economische groei, zijn
goed voor substantiële directe en indirecte werkgelegenheid, versterken
de Nederlandse innovatiekracht, houden het Nederlandse bedrijfsleven scherp
en geven ons land aansluiting op internationale netwerken van bedrijvigheid.In de afgelopen drie jaar zien we een voorzichtig herstel in de acquisitieresultaten.
Nederland heeft echter de mogelijkheid om nog meer dan nu te profiteren van
buitenlandse investeringen. Daarvoor is het wel nodig dat Nederland inspeelt
op een aantal ingrijpende veranderingen, die zich voordoen op het vlak van
buitenlandse investeringen: de opkomst van nieuwe wervingsgebieden, veranderende
sleutelfactoren voor succesvolle acquisitie en de verbreding en verscherping
van de internationale concurrentie bij de werving van buitenlandse investeringen.I. De opkomst van nieuwe wervingsgebiedenIn de eerste plaats is er de snelle opmars van buitenlandse investeerders
uit «nieuwe» landen. De sterke economische groei in landen als
China en India, gestimuleerd door investeringen van buitenlandse bedrijven,
leidt tot sterke en snel groeiende ondernemingen aldaar, die op hun beurt
willen investeren in het buitenland. Naast China en India gaat het om bedrijven
uit landen die zich al eerder hadden gemeld aan het investeringsfront: Brazilië,
Rusland en de olierijke landen in het Midden Oosten, die omvangrijke investeringen
doen in het buitenland om hun inkomsten te diversificeren. Bedrijven uit Noord-Amerika,
West-Europa en de andere ontwikkelde economieën blijven daarnaast een
uiterst belangrijke bron van buitenlandse investeringen.II. Veranderende sleutelfactoren voor succesvolle
acquisitieIn de tweede plaats worden bestaande vestigingen van buitenlandse bedrijven
steeds belangrijker. Daarbij gaat het niet alleen om behoud en verankering,
maar ook om de uitbreidingsinvesteringen van reeds gevestigde bedrijven, waarvan
blijkt dat ze – in termen van werkgelegenheid en investeringen –
een grotere meerwaarde vertegenwoordigen dan de eerste vestigingen van buitenlandse
bedrijven. Deze trend is in heel Noordwest-Europa zichtbaar en maakt bestaande
vestigingen én hun moederbedrijven tot een belangrijke doelgroep in
de werving. Daar worden de beslissingen genomen over nieuwe investeringen.
Ook zijn bestaande buitenlandse vestigingen, vanwege de permanente
interne concernconcurrentie, beter dan wie ook in staat om feedback te geven
aan de overheid over het Nederlandse investeringsklimaat en suggesties aan
te dragen voor verdere verbetering. Tot slot zijn deze bedrijven belangrijke
ambassadeurs bij de werving van nieuwe bedrijven. De ervaringen van buitenlandse
investeerders in ons land zijn de meest objectieve en daarmee krachtigste
argumenten om in Nederland te investeren.III. Verbreding en verscherping van de concurrentie
bij de wervingEen derde dominante ontwikkeling is de enorm toegenomen concurrentie bij
de werving van buitenlandse investeringsprojecten. Deze ontwikkeling is uiteraard
sterk in de hand gewerkt door de globalisering, die buitenlandse en Nederlandse
bedrijven, als gevolg van technologische ontwikkelingen en de vrijmaking van
markten, vrijwel volledig footloose heeft gemaakt.
Steeds meer landen beschikken daarnaast over een acquisitie-organisatie en
voeren een actief beleid gericht op het aantrekken van buitenlandse bedrijvigheid.
De slag om de buitenlandse investeerder is daarmee een mondiale slag geworden,
waarbij inzicht in de motieven achter een buitenlandse investering en de factoren
die bepalend zijn voor de locatiekeuze, van steeds groter belang zijn. Het
is cruciaal geworden om je bij de acquisitie te onderscheiden van de concurrentie
en buitenlandse bedrijven begeleiding op maat te kunnen bieden.Naar een nieuwe acquisitie agendaDe hierboven geschetste ontwikkelingen creëren een belangrijk nieuw
momentum in de acquisitie van buitenlandse investeringen. De vijver is groter
geworden, maar dat geldt ook voor het aantal vissers. Nederland heeft een
goede uitgangspositie om nog meer dan nu te profiteren van buitenlandse investeringen.
Nederland is een open land, met een uitstekende ligging en infrastructuur,
een sterke handelsgeest en internationale oriëntatie, en met grote innovatieve
en creatieve kracht. En ons land beschikt op diverse terreinen over bedrijven
en kennisinstellingen die zich kunnen meten met de besten van de wereld. Er
liggen dus kansen, maar die moeten wel worden aangegrepen. Dit stelt hoge
eisen aan de Nederlandse acquisitie-inspanningen en de daarvoor verantwoordelijke
organisaties. Wat zien we?Wat willen we?Wat doen
we? Opkomst van nieuwe wervingsgebiedenMaximaal profiteren van nieuwe markten– Uitbreiding kantorennetwerk in China, India
en onderzoeken van potenties Singapore, Midden Oosten en Brazilië – Betere
samenwerking met economische postennetwerk    Toenemend belang van bestaande vestigingen van buitenlandse
bedrijvenBestaande bedrijven sterker binden en
helpen bij doorgroei – Opzet
programma voor verankering en investor development
in samenwerking met regionale en lokale acquisitiepartners    Verscherpte concurrentie in de werving die vraagt
om onderscheidend vermogen Nederland sterker profileren
in het buitenland – Pioniers in Internationaal
Ondernemen – Strategische reisagenda – Betere
afspraken tussen acquisitie organisaties    Toenemende interactie tussen beleid en werving  Nederland
trekt weinig buitenlandse R&D aan Buitenlandse
bedrijven aantrekken die Nederland sterker maken – Proactieve targeting en werving van buitenlandse
bedrijven die aansluit bij kansrijke en belangrijke sectoren en technologiegebieden – Offensief
gericht op aantrekken buitenlandse R&D Buitenlandse bedrijven geven inzicht in het vestigingsklimaat Een excellent vestigingsklimaat voor buitenlandse
bedrijven – Signalen
buitenlandse bedrijven meer benutten in economische beleidsagendaHet Kabinet heeft zich tot doel gesteld om maximaal in te spelen op de
mogelijkheden die er liggen voor de werving van buitenlandse investeringsprojecten
en onderneemt daartoe de volgende acties:1. De marketingstrategie en doelgroepkeuze worden aangescherpt. Onder
de noemer policy based acquisition staat het benutten
en uitbouwen van de regionale, sectorale en technologische sterktes van Nederland
voortaan centraal in de werving. De focus komt te liggen op buitenlandse investeringen
waarvoor Nederland kansrijk is en die het meest (duurzaam) bijdragen aan onze
economie, bijvoorbeeld doordat ze bestaande ketens en clusters versterken.
Deze benadering sluit aan bij het bredere kabinetsbeleid gericht op het uitgaan
van eigen kracht en het voortbouwen op sterktes, zoals dat onder meer vorm
heeft gekregen in het ruimtelijk economisch beleid en het innovatiebeleid.
In de werving zullen buitenlandse bedrijven, vanuit kansrijke sectoren en
technologiegebieden, actief worden gescout en benaderd met informatie/begeleiding
op maat. Gebieden die zich hiervoor lenen, zijn: creatieve industrie, duurzame
energie, farmacie, nanotech, embedded systemen,
polymeren, agri-food, logistiek en financiële instellingen.2. Er komt een offensief gericht op de werving van buitenlandse R&D-investeringen,
die tot dusver te weinig hun weg naar Nederland vinden. Zowel een proactieve
marketing naar buitenlandse bedrijven als het aanpakken van resterende knelpunten
in het innovatieklimaat vormen onderdeel van dit offensief. Ook zal worden
onderzocht op welke wijze buitenlandse bedrijven, voorafgaand aan vestiging,
beter inzicht kunnen krijgen in het Nederlandse innovatie-instrumentarium,
zodat ze al tijdens het locatiekeuzeproces – in concurrentie met andere
landen – gestimuleerd kunnen worden om over te gaan tot vestiging in
Nederland.3. In nauwe samenwerking met onder meer de regionale ontwikkelingsmaatschappijen
wordt, in aansluiting op de reguliere EZ-contacten met het zittende bedrijfsleven,
een programma ontwikkeld voor investor development: een
structurele aanpak gericht op in Nederland gevestigde buitenlandse bedrijven
met als doelen de verankering van bestaande activiteiten, het helpen realiseren
van uitbreidingsprojecten, het inzetten van buitenlandse bedrijven in de werving
en het monitoren van het Nederlandse vestigingsklimaat. Het programma is gericht
op buitenlandse vestigingen in Nederland en hun moederbedrijven. Bedrijfsbezoeken
spelen een belangrijke rol, maar ook andere instrumenten (conferenties, platform
bijeenkomsten, nieuwsbrieven, mailings, enquêtes, publicaties e.d.)
worden ingezet.4. Het Nederlandse acquisitienetwerk in het buitenland wordt versterkt.
Het kantorennetwerk in China is recentelijk uitgebreid en er wordt een nieuw
acquisitiekantoor geopend in India. Daarnaast wordt onderzocht of de vestiging
van nieuwe acquisitiekantoren in Singapore/Maleisië, Brazilië en
het Midden Oosten wenselijk en mogelijk is. Voor het Midden Oosten en wellicht
ook Rusland ligt er in de opening van een acquisitiekantoor een additioneel
belang in het vraagstuk van energievoorzieningszekerheid. Daarnaast zullen
de andere onderdelen van het economische postennetwerk (ambassades, consulaten-generaal,
NBSO’s) meer worden ingezet en, met beschikbaarstelling van een toolkit, beter worden geëquipeerd voor het verrichten
van promotiewerk en investeringsbevordering.5. De economische beeldvorming over Nederland wordt reeds aangepakt met
als uitgangspunt het concept «Pioniers in Internationaal Ondernemen».
De economische posten in het buitenland vervullen hierin een belangrijke
rol. Bij de promotie van Nederland in het buitenland is het daarnaast zaak
dat regionale verschillen worden onderkend en benut, maar dat Nederland wel
met één gezicht naar buiten treedt. Daarom zullen aanvullende
afspraken worden gemaakt over de afstemming van nationale, regionale en lokale
acquisitie-inspanningen. Zo wordt onder de vlag van de Dutch Trade Board gewerkt
aan de totstandkoming van een strategische reisagenda, waarbij afspraken worden
gemaakt tussen EZ, andere departementen, Kamers van Koophandel, provincies
en gemeenten over te ondernemen handels- en acquisitiemissies.6. Tot slot zal – sterker dan voorheen – de invalshoek van
buitenlandse bedrijven, die in hun proces van locatiekeuze alle relevante
locatiefactoren internationaal vergelijken, gebruikt worden als bron van informatie
voor de economische beleidsagenda. 1. De Nederlandse uitgangspositie1.1 Buitenlandse bedrijven belangrijk voor de Nederlandse
economieNederland is wereldwijd een van de belangrijkste bestemmingen van directe
buitenlandse investeringen1. De continue instroom
van buitenlandse investeringen heeft zich door de jaren heen vertaald in een
substantiële aanwezigheid van buitenlandse bedrijven in de Nederlandse
economie. Nederland telt op dit moment bijna 5 400 vestigingen van buitenlandse
bedrijven2. Deze vestigingen zijn in totaal goed
voor ruim 535 000 arbeidsplaatsen, zo’n 7% van de totale
werkgelegenheid in Nederland, 10% van die in de marktsector en zelfs
22% van de arbeidsplaatsen in de industrie.Buitenlandse bedrijven vallen in de prijzenTeijin Twaron is winnaar geworden van de AWVN-innovatietrofee.
De prijs wordt toegekend aan een bedrijf dat zich onderscheidt met vooruitstrevend
personeelsbeleid. Het bedrijf, dat de sterke kunstvezel Twaron produceert,
heeft samen met vakbonden en medewerkers initiatieven genomen om met name
ouder wordend personeel «vitaal, gemotiveerd, inzetbaar en productief
te houden», aldus de jury. In de laatste CAO-onderhandelingen maakte
Teijin Twaron, voorbeeld van een succesvolle buitenlandse overname, als een
van de eerste bedrijven in Nederland een afspraak over de levensloopregeling.
Teijin Twaron is een dochter van de Japanse multinational Teijin. Het hoofdkantoor
van Twaron staat in Arnhem. In het Noorden zijn twee grote productielocaties:
in Delfzijl (245 fte) en Emmen (630).(Dagblad van het Noorden, 9 november 2005)Het Amerikaanse farmaciebedrijf Amgen, met een groot
distributiecentrum in Breda, is een van de winnaars geworden van de «Gazellen
Award» 2005, een door Het Financieele Dagblad ingestelde prijs voor
de snelst groeiende ondernemingen. Met de prijs, die onder meer wordt ondersteund
door EZ, en de publicatie van de Gazellen ranglijst wil het FD ondernemerschap
stimuleren en de aandacht vestigen op bedrijven in Nederland die snel in omzet
groeien. Amgen Europe B.V. kende tussen 2002 en 2004 een omzetgroei van 82%.(Persbericht FD, 15 november 2005)Uit diverse onderzoeken3 is gebleken dat buitenlandse
bedrijven naast directe (en indirecte) werkgelegenheid ook op andere wijzen
bijdragen aan de Nederlandse economie. Ze stimuleren de concurrentie, geven
ons land aansluiting op internationale netwerken van bedrijvigheid en houden
ons een spiegel voor wat ons investeringsklimaat betreft. Buitenlandse bedrijven –
zowel in de industrie als de dienstensector– zijn minstens zo innovatief
als het overige in Nederland gevestigde bedrijfsleven. Ze exporteren relatief
meer dan de totale bedrijvenpopulatie en presteren tot slot bedrijfseconomisch
beter, onder meer gemeten in saldo winst/verlies en bruto toegevoegde waarde
per werknemer.Vooral bedrijven uit Europa en de Verenigde StatenDe meeste van de buitenlandse vestigingen in Nederland zijn afkomstig
uit Europa en Noord-Amerika (met name Verenigde Staten). Europese bedrijven
zijn goed voor bijna 60% van zowel het aantal buitenlandse vestigingen
in Nederland als de daarmee gepaard gaande werkgelegenheid (tabel 1.1). Nederland
is vooral populair bij Duitse en Engelse bedrijven. Noord-Amerika heeft een
aandeel van één derde van de buitenlandse vestigingen en arbeidsplaatsen. Tabel 1.1 Buitenlandse vestigingen in Nederland naar land/regio
van herkomst (2005) Land/regioVestigingenArbeidsplaatsenNoord-Amerika1 672176 223Duitsland1 01571 996 Verenigd Koninkrijk69886 883 Scandinavië38243 508Europa (overig)1 020116 179 Azië54438 101– Japan2224 034 – Taiwan712 480– Korea 1 193 – China 3 298 – Overig 5 296 Overig494 447Totaal5 380535 537Productie nog altijd dominante activiteit; daarnaast vooral
verkoop, handel en logistiekRuim een kwart van de buitenlandse bedrijven in Nederland houdt zich bezig
met productie en assemblage1. Deze productiebedrijven
leveren een kleine 35% van de buitenlandse werkgelegenheid in Nederland
en 22% van de totale industriële werkgelegenheid in ons land.
Andere belangrijke activiteiten van buitenlandse bedrijven in ons land zijn
sales/marketing/advies, groothandel, logistiek en hoofdkantoren. Een interessante
groep zijn de R&D-centra van buitenlandse bedrijven, waarvan ons land
er ruim 100 kent. Gezien het belang van innovatie en R&D voor economische
en productiviteitsgroei en de stevige ambities van Nederland op dit terrein,
ligt het aandeel van R&D-vestigingen in de buitenlandse bedrijvenpopulatie
relatief laag. Uit onderzoek blijkt daarnaast dat in Nederland het aandeel
van buitenlandse bedrijven in de private R&D lager ligt dan in andere
EU-landen met een vergelijkbaar open en internationaal karakter. Ook is het
Nederlandse marktaandeel binnen de EU bij het aantrekken van buitenlandse
R&D-vestigingen beneden gemiddeld. Een belangrijke oorzaak voor de achterblijvende
inkomende R&D is gelegen in het Nederlandse vestigingsklimaat (zie 3.2).Werkgelegenheid in productie neemt af; compensatie door
groei in andere activiteitenTussen 2002 en 2005 is het aantal buitenlandse productievestigingen in
ons land licht gedaald (van 1 439 naar 1 387). De daling in de werkgelegenheid
bij buitenlandse productievestigingen lag met 16% een stuk hoger. De
voornaamste reden lijkt de door kostenmotieven gedreven verplaatsing van productie
activiteiten naar landen met een lager loonkostenniveau. De daling in industriële
werkgelegenheid bij buitenlandse bedrijven werd in die periode echter meer
dan gecompenseerd door de stijgende werkgelegenheid bij andere typen vestigingen.
De meest opvallende daarvan zijn logistiek en hoofdkantoren. Per saldo nam
de totale werkgelegenheid bij buitenlandse bedrijven tussen 2002 en 2005 toe
van zo’n 529 000 naar zo’n 536 000.Uitsplitsing naar sectoren van herkomst wijst uit dat ICT (11%
van de vestigingen, 13% van de arbeidsplaatsen) en logistiek (10%
vestigingen, 12% werkgelegenheid) de belangrijkste zijn. De rest van
de buitenlandse vestigingen en werkgelegenheid is tamelijk gelijk verdeeld
over een groot aantal bedrijfssectoren.1.2 Acquisitieresultaten NederlandVanaf 2003 herstel van Nederlandse acquisitieresultatenSinds 2003 is er sprake van een langzaam maar zeker herstel van de Nederlandse acquisitieresultaten (tabel 1.2)1.
De resultaten kenden een scherpe terugval in de jaren 2001 en 2002. Deze terugval
was met name het gevolg van het uiteenspatten van de internet-bubble en de
daarmee gepaard gaande economische neergang, alsmede de nasleep van 11 september
2001 waarbij vooral Amerikaanse bedrijven hun investeringsplannen on hold zetten. Deze combinatie van factoren leidde tot
een mondiale terugloop in de buitenlandse investeringen. De terugloop in de
Nederlandse resultaten werd daarnaast beïnvloed door de relatieve verslechtering
van het vestigingsklimaat en de opkomst van nieuwe concurrenten bij de werving
van buitenlandse investeringsprojecten, met name in Centraal- en Oost-Europa.Tabel 1.2 Acquisitieresultaten Totaal (2000–2005)  200020012002200320042005Aantal projecten948671104102112Investeringsbedrag (in € miljoen)434573137597265506Arbeidsplaatsen5 0713 4821 9042 7372 4753 121In de afgelopen drie jaar is weer sprake van een substantiële toename
van het aantal investeringsprojecten van buitenlandse bedrijven. In 2005 werd
door DBIN zelfs een record aantal projecten van 112 geboekt. Ook het totaal
aantal directe arbeidsplaatsen dat met de buitenlandse investeringsprojecten
wordt aangetrokken, neemt weer toe. De met de aangetrokken projecten gerealiseerde
investeringsbedragen fluctueren sterk in de tijd. De positieve en negatieve
uitschieters in het gerealiseerde investeringsbedrag worden vooral bepaald
door het in enig jaar al dan niet aantrekken van een of enkele grote investeringsprojecten
uit kapitaalintensieve sectoren, waaronder met name de chemie.Projecten worden gemiddeld kleiner in aantal arbeidsplaatsenHoewel er vanaf 2003 weer sprake is van een stijgende lijn in het
aantal aangetrokken investeringsprojecten en arbeidsplaatsen, is de gemiddelde
omvang van de aangetrokken investeringsprojecten gemeten in arbeidsplaatsen
structureel kleiner dan voorheen. Het gemiddeld per project gerealiseerde
aantal arbeidsplaatsen is tussen 1998–2000 en vorig jaar vrijwel gehalveerd.
Het aantal projecten met meer dan 100 arbeidsplaatsen was in 2005 nog maar één
derde van dat in de periode 1998–20002.
Deze ontwikkeling heeft vooral te maken met het feit dat Nederland steeds
minder in trek is als locatie voor arbeidsintensieve activiteiten. Dat geldt
overigens ook voor andere landen in West-Europa.Vooral Europese distributie, hoofdkantoren en ICT-bedrijvenOok in de acquisitieresultaten over de afgelopen jaren voeren Europese
distributie en Europese hoofdkantoren de boventoon3.Informatietechnologie is nog altijd de belangrijkste sector van herkomst,
maar veel minder dominant dan in de jaren voor het uiteenspatten van de internet-bubble
in 20014. Buitenlandse IT-bedrijven waren in 2005
goed voor 18% van de projecten en 13% van de arbeidsplaatsen.
Naast IT zijn medische technologie, elektronische componenten, telecommunicatie
en chemie sectoren, waaruit veel van de aangetrokken buitenlandse investeringsprojecten
afkomstig zijn.1.3 Het Nederlandse marktaandeelMarktaandeel Nederland gemiddeld 4%Het Nederlandse marktaandeel binnen de Europese Unie bij het aantrekken
van buitenlandse investeringsprojecten heeft zich in de periode
2002–2005 bewogen tussen de 3% en 5%. Nederland bevindt
zich daarmee binnen de EU op de tiende plaats, te midden van traditionele
concurrenten als Ierland, België en Zweden1.
De Europese top 3 van bestemmingslanden voor buitenlandse investeringsprojecten
wordt nog altijd gevormd door het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland.
Drie van de nieuwe toetreders zijn terug te vinden in de top 10: Hongarije
op de vierde plaats, Polen op de vijfde en Tsjechië op de zevende positie.
Opvallend is het feit dat landen als Denemarken, Oostenrijk en Finland, die
erg hoog scoren op internationale concurrentieranglijsten zoals die van de
IMD, WEF en de Economist, qua generiek marktaandeel buiten de top 10 vallen.Nederland vooral in trek voor marketing & sales, hoofdkantoren
en logistiekDe prestaties van landen bij het aantrekken van buitenlandse investeringsprojecten
hangen uiteraard sterk samen met het type investeringsproject en de daaraan
verbonden motieven en locatiefactoren (tabel 1.3). Zo vinden productievestigingen
hun weg vooral naar landen met relatief lage arbeidskosten en grote thuismarkten.
Polen, Hongarije en het VK trekken de meeste productieprojecten aan.Nederland, op plaats 13 voor productievestigingen, komt prominent in beeld
bij marketing & sales operaties, logistieke centra en hoofdkantoren. In
die categorieën projecten bezet ons land respectievelijk de vijfde, zesde
en vijfde plaats met EU-brede marktaandelen van tussen de 5% en 8%.Weinig buitenlandse R&D-investeringen in NederlandNederland doet het erg matig bij het aantrekken van buitenlandse R&D-vestigingen,
terwijl juist inward R&D een belangrijke bijdrage
zou kunnen leveren aan realisatie van de Nederlandse ambities op innovatievlak.
In de recente CBS-publicatie «Kennis en economie 2006» wordt de
achterblijvende private R&D-intensiteit deels toegeschreven aan een gebrek
aan buitenlandse R&D-investeringen.Tabel 1.3 Vestigingslanden EU naar activiteit (aantal
projecten en marktaandeel 2002–2005) Productie (2 823 projecten)Marketing & Sales (1 734 projecten)Logistiek
(689 projecten)R&D (494 projecten) Hoofdkantoor (482 projecten)  1. Polen (12%) 1. VK (24%) 1. VK (13%) 1. VK (19%) 1. VK (33%)   2. Hongarije (12%) 2. Frankrijk
(17%) 2. Frankrijk (12%) 2. Frankrijk (13%) 2. Duitsland (10%) 3. VK (10%) 3. Duitsland
(12%) 3. Duitsland (8%) 3.
Duitsland (11%) 3. Frankrijk (9%) 4. Tsjechië (10%) 4.
Spanje (6%) 4. Polen (8%) 4. Ierland (10%) 4. Ierland (8%)   5. Frankrijk (9%) 5. Nederland (5%) 5. België
(8%) 5. Spanje (8%) 5. Nederland (8%)   6. Spanje (8%) 6. Italië
(4%) 6. Nederland (8%) 6. Zweden (7%) 6.
Denemarken (7%)   7. Duitsland (8%) 7. Denemarken
(4%) 7. Spanje (7%) 7.
Tsjechië (5%) 7. Spanje (6%)   8. Slowakije (6%) 8. Zweden
(4%) 8. Hongarije (7%) 8.
Polen (5%)  8. Zweden (5%)  9. België (4%) 9. België
(3%) 9. Oostenrijk (4%) 9.
Hongarije (5%) 9. België (5%) 10. Oostenrijk (3%)10. Polen (3%)10. Tsjechië (4%)10. Denemarken
(4%)10. Hongarije (2%)      13. Nederland (2%)  15. Nederland (2%) Bron: Locomonitor (2006)Met een marktaandeel van slechts 2% moet Nederland niet alleen
de grote drie (VK, Frankrijk, Duitsland) en de productiemagneten Polen, Hongarije
en Tsjechië voor laten gaan, maar ook landen als Ierland, Spanje, Zweden
en Denemarken.Buitenlandse R&D-investeringen worden gedreven door twee motieven:
de toegang tot markten en de toegang tot kennis. Oorspronkelijk waren buitenlandse
R&D-activiteiten vooral gekoppeld aan productievestigingen, teneinde producten
aan lokale marktwensen te kunnen aanpassen. In de afgelopen periode
vinden buitenlandse R&D-investeringen steeds meer plaats om toegang te
krijgen tot excellente kennis en vaardigheden. Voor productiegebonden R&D
is Nederland – vanwege zijn beperkte thuismarkt en relatief hoge kostenniveau –
niet echt in beeld. Voor het aantrekken van meer knowledge
seeking R&D-investeringen is onder andere verdere verbetering
van het Nederlandse innovatieklimaat van belang. De locatiefactoren die daarbij
van belang zijn, zijn de beschikbaarheid van hooggekwalificeerd personeel,
de internationale bereikbaarheid, de publiek-private samenwerkingsmogelijkheden
en de aanwezigheid van kennisclusters.2. Trends in (de acquisitie van) buitenlandse investeringen2.1 De opkomst van nieuwe investeringslanden en wervingsgebiedenDe mondiale directe buitenlandse investeringen (DBI) hebben in de afgelopen
twee decennia een explosieve ontwikkeling doorgemaakt en zijn daarmee een
belangrijke exponent van de steeds verder gaande globalisering van economische
activiteiten1. Structurele drijfveren achter
de enorme groei van DBI zijn de voortgaande liberalisering van het internationale
handels- en kapitaalverkeer, technologische ontwikkelingen en de als gevolg
daarvan sterk gedaalde transport- en communicatiekosten en, als gevolg van
de eerste twee, zeer scherpe concurrentie tussen internationaal opererende
ondernemingen. Deze ontwikkelingen hebben het voor bedrijven in toenemende
mate mogelijk gemaakt om de wereld te beschouwen als hun afzetmarkt en het
hen daarnaast mogelijk, maar in vele gevallen ook noodzakelijk, gemaakt om
de hele wereld in beschouwing te nemen als productielocatie en – op
zoek naar comparatieve voordelen – over de gehele wereld te opereren
en te investeren. Dat gebeurt zowel met eigen vestigingen als in de vorm van outsourcing.Azië in opkomst als bestemming voor buitenlandse
investeringen...De toenemende mobiliteit van bedrijfsinvesteringen heeft in de afgelopen
jaren geleid tot belangrijke verschuivingen in de geografische spreiding van
de mondiale DBI. De meeste dominante trend is het langzaam maar zeker groeiende
marktaandeel van de opkomende markten2 in de
instroom van buitenlandse investeringen. Deze verschuiving speelde zich af
tegen een decor van een mondiale daling van de instroom van DBI in de afgelopen
drie jaar3. In het jaar 2000 hadden de ontwikkelde
landen nog een marktaandeel van ruim 80% van de wereldwijde inkomende
DBI-stroom en waren de «ontwikkelingslanden» (developing economies) goed voor ruim 18% van die stroom. In
2004 is het marktaandeel van de ontwikkelde landen inmiddels gedaald naar
zo’n 59%, terwijl dat van de ontwikkelingslanden is gestegen
naar 36%. Wereldwijd was er in 2004 weer sprake van een lichte stijging.
Deze is toe te schrijven aan het snelle herstel van de buitenlandse investeringen
in Azië, die al vanaf 2003 weer stijgen. Met name de positie van
China is opvallend. Dat land onttrok zich volledig aan de wereldwijde malaise
en kende vanaf 1998 alleen maar stijgingen in de inkomende DBI. China
was in 2004, na de VS en het VK, inmiddels uitgegroeid tot wereldwijd de derde
ontvanger....maar ook opmars van bedrijven uit opkomende landen
als investeerder in het buitenlandVanuit acquisitie-optiek minstens zo belangwekkend is de vaststelling
dat de opmars van opkomende landen zich niet beperkt tot de inkomende investeringen,
maar zich inmiddels ook manifesteert in investeringen door bedrijven uit die
landen in het buitenland (figuur 2.1). De sterk toenemende activiteit vanuit
de «nieuwe» Aziatische landen (China, India, Singapore, Maleisië)
en Rusland is evident. Ook Brazilië timmert aan de weg. Het aantal investeringsprojecten
van bedrijven uit het Midden Oosten kent eveneens een stijgende
lijn. Met name de opmars van de Verenigde Arabische Emiraten is opvallend,
maar ook bedrijven uit Saoedi Arabië en Koeweit worden actiever in het
buitenland. De voornaamste drijfveer achter de buitenlandse investeringen
van bedrijven uit het Midden Oosten is de wens tot diversificatie van hun
inkomsten.Figuur 2.1 Footloose investeringsprojecten voor een aantal
opkomende investeringslanden Bron: Locomonitor, OCO ConsultingOpmars Azië ook zichtbaar in Nederlandse acquisitieprojectenDe opkomst van nieuwe investeringslanden wordt ook zichtbaar in de projectenportefeuille
(actieve projecten)1 en de acquisitieresultaten.
Zo is het aantal actieve projecten uit China zeer sterk gestegen. Daaruit
blijkt dat de opening van een buitenkantoor op het vasteland van China (Shanghai)
in de loop van 2004 (er was reeds een acquisitiekantoor in Hong Kong) een
goede keuze is geweest. China bezet inmiddels, na de Verenigde Staten –
de nog altijd belangrijkste markt – de tweede plaats qua actieve projecten
(tabel 2.2).Tabel 2.1 Aantal actieve investeringsprojecten o.b.v.
ontvangen intakes (2003–2005) – Top 10  200320042005 Land van herkomst   1. Verenigde Staten691581862. China111443 3. Japan2131324. Verenigd Koninkrijk924225. Taiwan252420 6. Zuid-Korea2015167. Canada1610138. Duitsland2222669. India330310. Maleisië003 Totaal aantal actieve projecten2003253601 Canada wordt bediend vanuit de kantoren in de VS.2 Het DBIN-buitenkantoor in Duitsland (Stuttgart) werd
in de loop van 2005, wegens efficiencytaakstellingen en vooralsnog achterblijvende
resultaten, gesloten.3 India en Maleisië worden bediend vanuit DBIN-buitenkantoor
Hong Kong.De opkomst van met name Azië komt eveneens naar voren in de acquisitieresultaten
van DBIN over de afgelopen jaren (tabel 2.3). Daarbij wordt nogmaals opgemerkt
dat de Amerikaanse markt nog altijd dominant is. De VS zijn goed voor ruim
de helft van het aantal gerealiseerde projecten, bijna 60% van het
geboekte investeringsbedrag en bijna 70% van het aantal arbeidsplaatsen.
Toch is de dominantie, met name in het aantal gerealiseerde projecten,
minder dan in de jaren negentig toen gemiddeld zo’n tweederde van de
projecten afkomstig was uit de VS.Het Chinese Huawei Technologies breidt zijn aanwezigheid
in Nederland gestaag uitHuawei Technologies, met 40 000 werknemers een
van de grootste telecombedrijven van China, breidt zijn investeringen in Nederland
gestaag uit. Na het sluiten van een contract (eind 2004) met Telfort voor
de ontwikkeling van een UMTS-netwerk, opende Huawei begin 2005 haar kantoor
in Amsterdam en een logistieke operatie in Wijchen (uitbesteed).In 2005 en 2006 zet het bedrijf de ontwikkeling op
de Nederlandse telecommarkt door en is inmiddels een belangrijke partner voor
KPN. De groei van de afzetmarkt gaat samen met een gestage groei van het aantal
medewerkers (200) en een verdere verbreding van de locale activiteiten zoals
een omvangrijk R&D- en trainingscenter in Amsterdam.Bron: DBINMet name Azië heeft wat het aantal gerealiseerde projecten aangaat
in de afgelopen vijf jaar terrein gewonnen op de VS. Sinds 2002 is zo’n
40% van de aangetrokken projecten afkomstig uit Azië. In 2005
waren de meeste Aziatische projecten afkomstig uit Japan (12), gevolgd door
China dat goed was voor 11 investeringsprojecten; in 2004 waren dat er nog
5 en in 2003 slechts 3. Hieruit blijkt dat China niet meer alleen een belangrijk
bestemmingsland is voor buitenlandse investeringen vanuit de Europese Unie,
maar dat Chinese bedrijven zelf in toenemende mate Europa zien als potentiële
vestigingslocatie voor uiteenlopende activiteiten. Daarbij gaat het wat Nederland
betreft vooralsnog vooral om kleine hoofdkantoren, verkoopkantoren en logistieke
operaties.Tabel 2.2 Acquisitieresultaten naar regio van herkomst
(2000–2005)  200020012002200320042005Aantal projecten % % % % % %Noord-Amerika5761%5564%3447%5452%5655%6054%Azië3133%2428%3042%4038%3635%4237%Europa66%78%710%99%1010%98%Overig00%00%11%11%00%11%De opkomst van nieuwe investeringslanden (als bron- en bestemmingsland),
zoals die in deze paragraaf eenduidig naar voren kwam, geeft aan dat de slag
om de buitenlandse investeerder een mondiale slag is geworden. Tegelijkertijd
biedt deze ontwikkeling interessante aanknopingspunten voor het aanboren van
nieuwe markten in de acquisitie van buitenlandse investeringsprojecten.2.2 Het toenemend belang van reeds gevestigde buitenlandse
bedrijvenMultinationaal opererende ondernemingen spelen een steeds dominantere
rol in de wereldeconomie1. De totale voorraad
aan uitstaande directe buitenlandse investeringen werd per ultimo 2004 becijferd
op $ 9 000 miljard. Deze investeringen worden toegeschreven aan zo’n
70 000 multinationaal opererende ondernemingen met hun in totaal 690 000
buitenlandse vestigingen.Dit soort multinationals, waarvan het overgrote deel afkomstig is uit «rijpere»
economieën als de Verenigde Staten, Japan en West-Europa, is –
in de wereldwijde concurrentieslag – voortdurend op zoek naar optimalisatie van zijn vestigingen- en relatienetwerk in binnen- en buitenland.
Voor een steeds belangrijker deel gebeurt dat in de vorm van herstructurering,
relocatie, centralisatie en uitbreidingen van bestaande operaties. En voorzover
deze bedrijven nieuwe vestigingen realiseren, is dat meestal niet in West-Europa,
waar men in de regel al veel langer vertegenwoordigd is. Het groeiproces van Abbott Laboratories in NederlandDe Amerikaanse healthcare firma Abbott Laboratories
(farmaceutische producten, gezondheidsgerelateerde voedingsmiddelen), wereldwijd
goed voor meer dan 65 000 arbeidsplaatsen en een jaaromzet van US$ 22
miljard, streek in 1952 neer in Hoofddorp met een verkoopkantoor, waar tegenwoordig
zo’n 200 mensen werken. In 1962 volgde een majeure productievestiging
in Zwolle, die in de loop der jaren meermalen is uitgebreid (thans circa 400
werknemers). In 1974 werd daaraan een Europees distributiecentrum toegevoegd
dat is gegroeid naar zo’n 150 arbeidsplaatsen. In 2003 en 2004 werden
twee nieuwe verkoopkantoren van Abbott (Abbott Vascular Devices en EAS International)
in Nederland gerealiseerd. In 2005 werd besloten tot realisatie van een nieuw
hoogwaardig Europees distributiecentrum, dat nodig is om de sterke groei van
de Europese afzet te accommoderen. Na uitgebreid internationaal locatie-onderzoek
koos Abbott uiteindelijk voor Breda. Het distributiecentrum (90 arbeidsplaatsen)
werd in mei 2006 geopend. Daarbij is direct een optie genomen op grond om
verdere uitbreiding mogelijk te maken.Bron: DBINDe uitbreidingen van, en toevoegingen aan, bestaande vestigingen van buitenlandse
bedrijven zijn in de loop der jaren steeds belangrijker geworden. Dat blijkt
ook uit de acquisitieresultaten (tabel 2.3).Tabel 2.3 Eerste vestigingen versus uitbreiding/toevoeging
bestaande vestigingen (1998–2005)  1998–2000 gemiddeld2001–2003 gemiddeld20042005 Eerste vestigingen    Aantal projecten76626570Investeringsbedrag (€ miljoen)315142103150Aantal arbeidsplaatsen3 6151 4551 1941 338Uitbreiding/toevoeging bestaande vestigingen    Aantal projecten11152830Investeringsbedrag (€ miljoen)182287159350Aantal arbeidsplaatsen1 2681 0811 2171 615Wanneer we kijken naar het gemiddeld aantal arbeidsplaatsen en het gemiddelde
investeringsbedrag, wordt duidelijk dat uitbreidingsinvesteringen van reeds
gevestigde buitenlandse bedrijven relatief meer bijdragen aan het acquisitieresultaat.
Het gemiddeld aantal arbeidsplaatsen van een eerste vestiging van een buitenlands
bedrijf in Nederland bedroeg vorig jaar 19; voor de uitbreidingen/ toevoegingen
lag dat aantal op 54. Het gemiddelde investeringsbedrag lag in 2005 op € 2
miljoen voor de nieuwkomers en € 12 miljoen voor de projecten van
reeds gevestigde buitenlandse bedrijven.Een andere, meer defensieve, invalshoek die het belang van current investors onderstreept, is die van behoud en verankering
van buitenlandse bedrijven. Zoals eerder aangegeven, wordt de ontwikkeling
van buitenlandse bedrijven die in de loop der jaren hebben besloten tot vestiging
in Nederland, op de voet gevolgd1. Het blijkt
dat 30% van de buitenlandse vestigingen die in de periode 1992–1998
in Nederland zijn neergestreken, na vijf jaar niet meer bestond (i.c. vertrokken
of gesloten). In de meest recente jaren die zijn onderzocht (1997–1998),
ligt het percentage vertrokken/gesloten vestigingen nog hoger
(bijna 39%). Deze constatering pleit ervoor om meer aandacht te besteden
aan behoud en verankering van de aangetrokken buitenlandse bedrijven. Dit
komt ook naar voren uit diverse onderzoeken1.
Tegelijkertijd blijken de overgebleven buitenlandse vestigingen na vijf jaar
verblijf veel sterker te zijn gegroeid dan voorzien in de oorspronkelijke
prognose. Het feitelijke aantal arbeidsplaatsen bij deze bedrijven ligt in
totaal zo’n 30% hoger dan de totale prognose, dus met inbegrip
van de prognoses van de bedrijven die inmiddels niet meer bestaan. Het groeipad
van de buitenlandse vestigingen in Nederland die de eerste vijf jaar hebben «overleefd»,
blijkt derhalve zeer dynamisch en voorspoedig, in ieder geval in relatie tot
de eigen verwachtingen van de betrokken buitenlandse ondernemingen.2.3 De concurrentieslag binnen Europa en het belang
van onderscheidend vermogenDe Europese slag om de gunst van de buitenlandse investeerder heeft zich
in de afgelopen jaren verbreed. Lange tijd waren het vooral Nederland, Duitsland,
Frankrijk, België, het Verenigd Koninkrijk en Ierland die met elkaar
concurreerden bij de werving van buitenlandse investeringsprojecten. Later
voegden Spanje, de Scandinavische landen en – voor financiële operaties –
Luxemburg en Zwitserland zich bij dit gezelschap. In de afgelopen jaren bewegen
in het bijzonder de landen in Centraal- en Oost-Europa, waarvan een aantal
inmiddels is toegetreden tot de EU, zich zeer succesvol op het acquisitiepad,
zoals bleek uit de marktaandelen in paragraaf 1.3.Hún belangrijkste troef zijn de lage arbeidskosten, maar ook op
andere elementen van het vestigingsklimaat boeken ze snel vooruitgang.De meeste landen in deze regio hebben inmiddels ook de beschikking over
een eigen investment promotion agency (IPA) en
ze kunnen doorgaans royaal gebruik maken van – deels door de EU gefinancierde –
subsidies en andere incentives. Met de verbreding
en verscherping van de concurrentie binnen de EU, de convergentie van wetgeving
en andere locatiefactoren, en de beperkte beschikbaarheid van incentives, wordt beleidsbeïnvloeding (policy
advocacy) voor – met name West-Europese – wervingsorganisaties
steeds belangrijker. De rol in de begeleiding van buitenlandse bedrijven schuift
op in de richting van beïnvloeding van beleid en de uitvoering van beleid
op rijks- en lokaal niveau, zowel direct ten gunste van individuele bedrijven
en investeringsprojecten als ter verbetering van het vestigingsklimaat voor
buitenlandse bedrijven in algemene zin. Projectgerelateerde interventies op
terreinen als migratie, milieu, energie en belastingen zijn een almaar belangrijker
onderdeel van het acquisitiewerk geworden. De interactie tussen acquisitie
en beleid neemt daarmee steeds meer toe.De toegenomen concurrentie onderstreept daarnaast het belang van een scherpe
profilering van het Nederlandse aanbod in de werving en vraagt dus om een
scherp bewustzijn en diepgaande kennis van de Nederlandse sterktes op regionaal,
sectoraal en technologisch gebied. En het vereist selectiviteit in de werving
en inzicht in de motieven en afwegingen van buitenlandse investeerders.3. Buitenlandse investeringen en het Nederlandse
vestigingsklimaat 3.1 Motieven en locatiefactoren voor buitenlandse
investeringenInvesteringsmotieven per bedrijfsactiviteitDe sterke groei van de buitenlandse investeringen wereldwijd onderstreept de enorme prikkel die bedrijven hebben om buiten hun landsgrenzen
te investeren. De vraag is wat de belangrijkste drijfveren zijn om bedrijfsactiviteiten
elders te ontplooien. Belangrijke motieven1 zijn
het aanboren van nieuwe markten (market seeking),
het reduceren van kosten (efficiency seeking) en de zoektocht naar excellente
kennis en vaardigheden (knowledge seeking). Andere
veel gehanteerde motieven van bedrijven zijn het verkrijgen van toegang tot
productiemiddelen die in eigen land niet beschikbaar zijn (resource seeking) en het bedienen van een regio vanuit één
uitvalsbasis (export seeking). Ook kunnen bedrijven
overgaan tot buitenlandse investeringen als reactie op het investeringsgedrag
van directe concurrenten (competitive strategic seeking).Uiteraard verschillen de motieven per bedrijfsactiviteit. Zo zal een bedrijf
in de textielindustrie voor de locatie van een productievestiging andere motieven
hanteren dan een chemiebedrijf dat zijn R&D-capaciteit wil uitbreiden.
Voor productie (zowel laaggeschoold als hooggeschoold) geldt dat het aanboren
van nieuwe markten het belangrijkste investeringsmotief is. Door dezelfde
productieactiviteiten internationaal te spreiden, kunnen schaalvoordelen worden
behaald die niet gerealiseerd kunnen worden door alle activiteiten te concentreren
op de thuisbasis. Naast marktoverwegingen spelen efficiëntieoverwegingen
een rol. Dit houdt in dat bedrijven hun productieactiviteiten ergens vestigen
om te profiteren van comparatieve voordelen.Voor internationale R&D-activiteiten geldt dat deze oorspronkelijk
vooral werden opgezet om productie in het buitenland te ondersteunen. Het
is wenselijk om R&D dichtbij de markt te lokaliseren om producten aan
lokale marktwensen te kunnen aanpassen. In de jaren ’90 is echter een
kentering waarneembaar geworden: internationale R&D vindt niet meer uitsluitend
plaats vanuit marktoverwegingen, maar steeds meer vanuit de wens om toegang
te krijgen tot excellente kennis en vaardigheden, waar ook ter wereld aanwezig.Voor distributieactiviteiten is het belangrijkste motief buitenlandse
vestigingen als een exportplatform te laten functioneren. Hierbij wordt een
internationale distributievestiging gebruikt als uitvalsbasis om een hele
regio te bedienen. Ook efficiëntieoverwegingen kunnen bij een bedrijf
een rol spelen bij de internationale spreiding van distributieactiviteiten.
De distributieactiviteiten worden in dit geval opgezet om bestaande bedrijfsprocessen
te stroomlijnen.Tot slot geldt dat de motivatie van bedrijven om hoofdkantoren internationaal
te lokaliseren, verschilt per type hoofdkantoor. In het algemeen kan gesteld
worden dat hoofdkantoren in het buitenland worden opgezet om in te spelen
op lokale marktomstandigheden, financiële zaken te coördineren/consolideren
en de strategische wereldwijde coördinatie en facilitering te verzorgen.Belangrijkste locatiefactoren per bedrijfsactiviteitWanneer een bedrijf op basis van uiteenlopende motieven besloten heeft
tot een buitenlandse investering, is keuze van de investeringslocatie de gebruikelijke
vervolgstap. De keuze van de vestigingsplaats hangt doorgaans af van de kwaliteit
van de belangrijkste locatiefactoren. Het gewicht van de diverse locatiefactoren
verschilt, net als de investeringsmotieven, per bedrijfsactiviteit.Bij hooggeschoolde productie geldt dat de kwaliteit op algemene macro-economische
factoren, zoals een gunstig financieel-economisch klimaat, politieke stabiliteit
en de beschikbaarheid van hoogwaardig personeel, belangrijker lijken te zijn
dan kostenaspecten. Dit betekent dat landen actief kunnen inspelen
op het aantrekken van hooggeschoolde productie door te zorgen voor de juiste
macro-economische randvoorwaarden, zoals een goede infrastructuur, een flexibele
arbeidsmarkt en het terugdringen van administratieve lasten. Voor laaggeschoolde
productie spelen kostenaspecten een veel belangrijkere rol. Doorslaggevende
factoren zijn de vooruitzichten op marktgroei, de reële loonkosten, de
transportkosten en investeringssubsidies. Uit de studie blijkt dat Westerse
landen veel van de nominale loonkosten goedmaken door een aanzienlijk hoger
productiviteitsniveau.Voor R&D is het aandeel van buitenlandse bedrijven in de totale toegevoegde
waarde in een land doorslaggevend als het gaat om R&D die wordt opgezet
vanuit marktoverwegingen. Deze R&D is dus vooral gebonden aan productie.
Met andere woorden: bedrijven zullen eerder geneigd zijn R&D-investeringen
te plegen in een land wanneer ze daar al actief zijn met bijvoorbeeld een
productiefaciliteit. Daarnaast trekt de aanwezigheid van buitenlandse ondernemingen
op zichzelf ook nieuwe buitenlandse activiteiten (waaronder R&D) aan.
Bij knowledge seeking R&D spelen daarentegen
de beschikbaarheid van hooggekwalificeerde mensen, de kwaliteit van kennisinstituten
en de hoeveelheid privaat R&D-kapitaal een grote rol. Privaat R&D-kapitaal
is een indicator voor de mate van concentratie van onderzoeksinspanningen
van bedrijven. Een bedrijf kan profiteren van kennisspillovers door te participeren
in deze onderzoeksclusters.Een doorslaggevende locatiefactor voor distributieactiviteiten is de centrale
ligging, hoewel deze locatiefactor niet door overheidsbeleid te beïnvloeden
is. Ook de fysieke infrastructuur, de kosten en beschikbaarheid van distributieopslag
en bedrijfsbelastingen zijn cruciale locatiefactoren voor deze activiteiten.Tot slot verschillen de locatiefactoren per type hoofdkantoor. Voor hoofdkantoren
die vooral in willen spelen op regionale marktontwikkeling, is de ICT-infrastructuur
van groot belang. Hoofdkantoren die tot doel hebben financiële zaken
te coördineren zijn vooral gebonden aan een goed ontwikkelde kapitaalmarkt.
Voor hoofdkantoren die de wereldwijde coördinatie verzorgen geldt dat
gunstige arbeidsmarktomstandigheden, de beschikbaarheid van meertalig personeel,
de nabijheid van luchthavens en een gunstige institutionele omgeving (belastingen
en regelgeving) een belangrijke rol spelen in de investeringsbeslissing.3.2 Het Nederlandse vestigingsklimaat door de ogen
van buitenlandse bedrijvenAansluitend op de vorige paragraaf, weerspiegelen zich in de buitenlandse
bedrijvenpopulatie en de Nederlandse acquisitieresultaten in wezen de sterke
en minder sterke kanten van het Nederlandse vestigingsklimaat voor buitenlandse
bedrijven. De sterke kanten van Nederland, de unique selling
points, vormen de basis voor de wervingsactiviteiten van DBIN en
haar acquisitiepartners.De meest markante voordelen van Nederland, ook in de ogen van buitenlandse
investeerders, zijn:– De geografische ligging die Nederland maakt tot een natuurlijke hub voor Europa;– De hoogwaardige mainports, de goede infrastructuur en het hoge
niveau van logistieke dienstverlening;– De uitstekende telecommunicatie-infrastructuur en internet connectivity;– Een business environment en cultuur
van zaken doen, die zeer open zijn en sterk georiënteerd
op bedrijven die grensoverschrijdend opereren;– Een hoogopgeleide beroepsbevolking met een eveneens sterke internationale
oriëntatie;– Een aantal hoogwaardige clusters van bedrijvigheid, waaronder
chemie, high tech systemen en materialen, food & flowers, ICT, life sciences &
health, watertechnologie en maritiem, creatieve industrie en financiële
dienstverlening;– Een aantrekkelijk leefklimaat.Anderzijds kent het Nederlandse vestigingsklimaat elementen, waardoor
ons land bij buitenlandse bedrijven niet of minder in beeld is als potentiële
vestigingslocatie, buitenlandse investeringsprojecten verliest aan andere
landen of die door buitenlandse bedrijven wanneer ze opereren in Nederland
als knelpunt worden ervaren. Zowel de sterke kanten als de knelpunten komen
naar voren uit de wervingspraktijk en de talrijke contacten die in dat verband
worden onderhouden met buitenlandse bedrijven in en buiten Nederland. Deze
bedrijven toetsen in hun proces van (re)locatiekeuze ons vestigingsklimaat
intensief aan dat van andere landen.Het is belangrijk om de signalen van buitenlandse bedrijven te analyseren
en te vertalen naar de beleidsontwikkeling van EZ, andere ministeries en regionale
en lokale overheden. Hieronder wordt ingegaan op het vestigingsklimaat voor
buitenlandse bedrijven aan de hand van informatie uit internationaal vergelijkende
onderzoeken, contacten met buitenlandse bedrijven, analyse van buitenlandse
investeringsprojecten die Nederland heeft verloren aan de concurrentie, contacten
met vertegenwoordigers van buitenlandse bedrijven als de Amerikaanse en Japanse
Kamer van Koophandel, alsmede een enquête onder 1 200 in Nederland
gevestigde buitenlandse bedrijven. Specifieke aandacht wordt besteed aan de
locatiefactoren die het grootste gewicht hebben en – op zijn minst gedeeltelijk –
binnen de invloedssfeer liggen van de overheid: arbeid, belastingen, ruimte
en infrastructuur, regelgeving en innovatie.ArbeidDe kosten van arbeid worden door de buitenlandse bedrijven, die eind 2005
zijn geënqueteerd, gewaardeerd met een 5,4 en zijn daarmee een van de
laagst scorende locatiefactoren. De stijging van de arbeidskosten per eenheid
product heeft Nederlandse en buitenlandse bedrijven in ons land inderdaad
een behoorlijke periode parten gespeeld1. Sinds
1997 zijn onze arbeidskosten per eenheid product in totaal meer dan 10%
harder gestegen dan die van onze concurrenten in het eurogebied.Voor de komende periode voorziet het CPB wel een verbetering in de Nederlandse
positie.Een ander zorgpunt voor buitenlandse bedrijven is de flexibiliteit van
arbeid. De belangenorganisatie van Amerikaanse bedrijven in Nederland, de
Amerikaanse Kamer van Koophandel (AmCham), pleit in zijn Investors’ Agenda of Priority Points al een aantal jaren voor
versoepeling van het ontslagrecht. De Japanse Kamer van Koophandel (JCC) deelt
deze opinie. Pijnpunten zijn zowel de invloed van derde partijen (i.c. CWI,
kantonrechter) bij de beëindiging van arbeidscontracten als de hoogte
van de afkoopsom (volgens de kantonrechtersformule). De AmCham ziet graag
een einde aan de noodzaak tot goedkeuring van ontslag door een derde partij,
zou de criteria voor ontslag wettelijk vastgelegd willen zien en wil tot slot
toe naar een lagere ontslagvergoeding. Ook de OESO heeft al herhaaldelijk
gewezen op het hoge beschermingsniveau van de individuele werknemer in vaste
dienst en de negatieve invloed die dit heeft op de flexibiliteit van de arbeidsmarkt2. Het Nederlandse ontslagrecht is met een
gemiddeld rapportcijfer van 4,8 het slechtst scorende element van het Nederlandse
vestigingsklimaat.Recentelijk zijn aanpassingen in het sociale zekerheidsstelsel doorgevoerd
die een relatie hebben met het ontslagrecht: vervanging van het lifo-beginsel
door het afspiegelingsbeginsel (ingegaan per 1 maart 2006), het niet
langer toetsen van de bedrijfseconomische noodzaak van een collectief ontslag
door het CWI indien de vakbonden hebben ingestemd (ingegaan per 1 maart
2006) en beperking van de verwijtbaarheidstoets in de WW (nog in behandeling
bij de Eerste Kamer). Enquête onder in Nederland gevestigde buitenlandse
bedrijvenIn de periode december 2005-maart 2006 heeft DBIN haar
jaarlijkse enquête uitgevoerd onder 1 200 in Nederland gevestigde
buitenlandse bedrijven. Het betrof een dwarsdoorsnede van het DBIN-relatiebestand,
in termen van landen van herkomst, sectoren en in Nederland ondergebrachte
activiteiten. Hoofdthema van de enquête was de gepercipieerde kwaliteit
van het Nederlandse vestigingsklimaat. Daartoe is het vestigingsklimaat onderverdeeld
in een 9-tal categorieën van locatiefactoren, waarover de bedrijven hun
oordeel konden aangeven middels een kwalificatie vanaf 1 (zeer slecht)
tot en met 10 (uitmuntend). Elke locatiefactor is weer onderverdeeld in een
aantal subthema’s. Hieronder volgt een overzicht van de resultaten,
van hoog naar laag gerangschikt op basis van de gemiddelde score.Locatiefactoren
naar themaGemiddelde scoreKwalificatie naar subthema1. Nederland algemeen7,5Bijzonder hoog scoren de mainports (8,0), de
internationale oriëntatie (7,9) en de geografische positie (7,8). 2. Afzetmarkt7,2De toegang tot andere Europese markten wordt zeer
hoog gewaardeerd (7,6).3. Infrastructuur6,8De kwaliteit van de nutsvoorzieningen wordt
als goed beoordeeld (7,4) evenals de ICT-infrastructuur (7,3). Een zorgpunt
vormen mobiliteit en bereikbaarheid (6,0).4. Innovatie6,7De kwaliteit van de kennisinfrastructuur wordt
als tamelijk goed (6,9) ervaren. De beschikbaarheid van onderzoekers scoort
minder (6,5). 5. Leefomgeving6,6Vrije tijdsbesteding en culturele faciliteiten
scoren goed (7,1). De kosten van levensonderhoud krijgen de laagste waardering
in dit cluster (5,9).6. Bedrijventerreinen en kantoorruimte6,6De beschikbaarheid en kwaliteit
van kantoorruimte krijgen een hoge waardering (7,4). Zorgpunten zijn de kosten
van bedrijfsruimte (6,4) en met name de toenemende onveiligheid en criminaliteit
(6,2).7. Fiscaliteit6,4De 30%-regeling krijgt de hoogste waardering
(6,8). De andere aspecten (winstbelasting, rulingpraktijk, douane en attitude
belastingdienst) scoren tussen 6,2 en 6,4.8. Arbeid6,2Een hoge waardering krijgt de meertaligheid van de Nederlandse
werknemer (7,6). Ook goed scoort de kwaliteit van de beroepsbevolking (6.8).
Slecht scoren de kosten van arbeid (5,4). De locatiefactor die door buitenlandse
ondernemingen het laagst wordt gewaardeerd is het Nederlandse arbeidsrecht
(4,8). 9. Wet- en regelgeving5,7Regelgeving bij het opstarten van een bedrijf
wordt nog redelijk gewaardeerd (6,2). Wet- en regelgeving op het vlak van
werk- en verblijfsvergunningen (5,5) en milieu (5,3) wordt al een stuk minder
geapprecieerd.Met de introductie van een nieuwe regeling voor kennismigranten in 2004
is een belangrijke verbetering op het vlak van werk- en verblijfsvergunningen gerealiseerd. Toch is er, ook naar het oordeel van buitenlandse
bedrijven, ruimte voor verdere verbetering, met name in de afhandeling van
verblijfsvergunningen. In mei jl. heeft het Kabinet een voorstel voor een
modern migratiebeleid gepresenteerd, waardoor toelatingsprocedures naar verwachting
sneller kunnen verlopen.De door het Kabinet genomen maatregelen om de arbeidsparticipatie te verhogen
(aanpassingen sociale zekerheid, hervorming WAO, ontmoediging prepensioen)
worden door de buitenlandse bedrijven en hun vertegenwoordigers verwelkomd1. Enige quotes van buitenlandse bedrijven in relatie
tot de factor arbeid in Nederland«Cost of labor has risen too fast in the last
few years.» «Restructuring costs are the highest within the EU.» «The
factor labor is the one that requires most improvements. Especially in the
bigger Dutch cities.» «Labor is not flexible enough.» «Employees
with bad behaviour are too expensive to fire; too well protected when it is
very obvious that they are to blame, not the company. Labour costs are high
in NL, which scares investors in the first instance.» «The Kennismigrantenregeling
is a good improvement!»Bron: Enquête onder buitenlandse bedrijven in
Nederland, Ministerie van EZ, maart 2006FiscaliteitAls Nederland, in de ogen van buitenlandse bedrijven, ergens aan concurrentiekracht
heeft gewonnen in de afgelopen drie jaar, dan is dat op het terrein van de
fiscaliteit. Dat was ook nodig, want de fiscale concurrentiepositie was, met
name in de perceptie van buitenlandse investeerders, sinds circa 1999 behoorlijk
verslechterd. Dat had enerzijds te maken met de «inhaalslag» die
andere landen in die jaren hebben gepleegd. Diverse Europese landen namen
stappen in de sfeer van neerwaartse tariefaanpassingen, vrijstellingen, aangepaste
verdragen ter voorkoming van dubbele belasting en de introductie van een eigen
rulingpraktijk. Belangrijke elementen van het gunstige Nederlandse belastingklimaat
werden daarmee gekopieerd. Anderzijds voerde Nederland, om tegemoet te komen
aan internationale kritiek op bepaalde delen van de belastingpraktijk, een
aantal wijzigingen door in het belastingregime, die – op zijn minst
in de beeldvorming – negatief uitpakten voor onze fiscale concurrentiepositie.
Zo werd de oude rulingpraktijk omgevormd naar een zogenaamde APA/ATR-praktijk2 die is gemodelleerd naar internationaal geaccepteerde
maatstaven. Ook werd het regime voor concernfinanciering afgebouwd. Met deze
aanpassingen werd het relatief hoge tarief in de vennootschapsbelasting (Vpb),
dat Nederland destijds had, een extra last.Inmiddels is een aantal maatregelen doorgevoerd die het fiscale vestigingsklimaat
voor buitenlandse bedrijven hebben verbeterd. De APA/ATR-praktijk, die in
de uitvoering aanloopproblemen kende, loopt inmiddels en de Belastingdienst
heeft zijn aanzien als coöperatieve en constructieve gesprekspartner
voor bedrijven voor een belangrijk deel hersteld. Ook werd de kapitaalsbelasting3, die door buitenlandse bedrijven werd beschouwd als
een «strafheffing» op investeringen, dit jaar afgeschaft. Het
tarief voor de Vpb werd verlaagd van 34,5% in 2004 naar 29,6%
in 2006.Als het wetsvoorstel «Werken aan Winst» dit najaar door de
Kamer wordt geaccepteerd, gaat het tarief in 2007 zelfs omlaag naar 25,5%.4 Al deze maatregelen zijn door buitenlandse bedrijven
en hun vertegenwoordigers in Nederland verwelkomd als initiatieven die het
klimaat voor buitenlandse investeringen in Nederland bevorderen. Door een
aantal gezamenlijke promotionele activiteiten van EZ en Financiën is
ook de beeldvorming bij buitenlandse bedrijven over het Nederlandse
fiscale vestigingsklimaat weer ten goede bijgesteld.In het buitenland zijn de Nederlandse aanpassingen in het belastingklimaat
niet onopgemerkt gebleven. Uit een onderzoek van KPMG onder «senior
finance executives» van 50 Engelse bedrijven in maart van dit jaar,
bleken Nederland en Ierland als de meest aantrekkelijke locatie vanuit fiscaal
perspectief te worden gezien, vóór landen als het VK, Frankrijk,
Duitsland, Spanje en België. Uit een in opdracht van EZ door Ernst &
Young uitgevoerde internationale benchmark naar Europese hoofdkantoorlocaties,
bleek Nederland van de 7 onderzochte landen, ná Zwitserland, over het
beste vestigingsklimaat voor Europese hoofdkantoren te beschikken. De fiscaliteit
vormt daarvan een belangrijk element. Tot slot is het aangetrokken aantal
Europese hoofdkantoren in de afgelopen 3 jaar flink gestegen. Enige quotes van buitenlandse bedrijven over het Nederlandse
belastingklimaat«Taxation: excellent experience in this area.» «Tax
authorities’ attitude towards business: improving over the years.»«Corporate tax is dropping and that will encourage
other foreign companies to settle themselves in Holland. Getting a sofi-number
is quite a job.»«Payroll tax is getting too complicated.»Bron: Enquête onder buitenlandse bedrijven in
Nederland, Ministerie van EZ, maart 2006Ruimte en fysieke infrastructuurDe kwaliteit van de fysieke infrastructuur wordt door buitenlandse bedrijven
op een aantal onderdelen als goed beoordeeld. Dat geldt bijvoorbeeld voor
de ICT-infrastructuur en het aantal breedbandaansluitingen. Ook de omvang
van het luchtvaartnetwerk ziet men als goed en is vaak nog een belangrijke
factor bij vestiging in Nederland (m.n. Europese hoofdkantoren). Ook de weginfrastructuur
is in beginsel van voldoende niveau, maar deze loopt in hoog tempo vast. Congestie
wordt door buitenlandse bedrijven, met name in de Randstad, ervaren als een
groeiend probleem.Ook uit internationale vergelijkingen1 blijkt
dat Nederland, ondanks zijn imago van Nederland Distributieland, de aansluiting bij de kopgroep op dit onderdeel maar met moeite
kan behouden.Het Kabinet is zich daarvan ten volle bewust. In juni jl. is met de beleidsbrief «Logistiek
en supply chains»2 een aantal beleidsacties
gepresenteerd om ook in de toekomst een hoog niveau van logistieke dienstverlening
te kunnen bieden.De kwaliteit van de nutsvoorzieningen wordt als goed beoordeeld, maar
buitenlandse bedrijven zijn erg ontevreden over de hoge energieprijzen in
Nederland vergeleken met omringende Europese landen. Deze klacht komt met
name vanuit energie-intensieve buitenlandse industrieën zoals de chemie.
De in hun ogen hoge energieprijzen leiden tot aantasting van de prijsconcurrentiepositie.
Ook zijn er klachten over het tekortschietende aanbod van energie. Enige quotes van buitenlandse bedrijven over ruimte
en fysieke infrastructuur in Nederland«Rules are not obeyed and not enforced on traffic.
The only rule that is enforced is speeding. Red traffic lights have no meaning
etc.»«Electricity prices too high in comparison with
other European countries.»«Privatization of utilities companies has brought
us no benefit.»«It took more than 50 years to decide on extending
the A4 from Dinteloord to Bergen op Zoom: actual construction still to start.»«Traffic jams become too excessive.»«A2 every day traffic jams...»«Er zijn te veel gedecentraliseerde industrieterreinen.
Men moet terug gaan naar enkele centrale industrieterreinen waar men de grond
optimaal benut door in de diepte en de hoogte tot het technisch mogelijke
maximum te bouwen teneinde landschapsvernietiging tegen te gaan. Buiten de
industrieterreinen moeten zeer strikte bouwvoorschriften gelden.»Bron: Enquête onder buitenlandse bedrijven in
Nederland, Ministerie van EZ, maart 2006Wet- en regelgevingBuitenlandse bedrijven ervaren nog flink wat problemen met de weten regeldruk
in Nederland.Eerder bleek al dat buitenlandse bedrijven moeite hebben met de ontslagwetgeving
en de regels voor werk- en verblijfsvergunningen. Ook andere elementen van
de arbeidswetgeving, zoals de Arbowetgeving en de Ziektewet, worden door sommige
buitenlandse bedrijven ervaren als knelpunt. Dat heeft zowel betrekking op
het hoge beschermingsniveau van de werknemer als op de administratieve lasten
voor de bedrijven.De strikte interpretatie en toepassing van (Europese) milieuregels wordt
door buitenlandse bedrijven eveneens als probleem ervaren1. Dat geldt bijvoorbeeld voor de allocatie van CO2-emissierechten.
In de ervaring van buitenlandse bedrijven maken andere landen ruimer gebruik
van uitzonderingsmogelijkheden voor hun CO2-gevoelige bedrijfstakken
(onder meer chemie) en is men veel meer dan in Nederland bereid om op voorhand
zekerheid te geven aan potentiële nieuwkomers over de toekenning van
CO2-emissierechten voor een langere periode. Voor de tweede allocatieperiode
van CO2-emissierechten wordt, mede naar aanleiding van deze signalen,
veel meer aandacht besteed aan het level playing field rondom dit systeem.Verlaging van de wet- en regeldruk is een belangrijk aandachtsgebied van
het Kabinet. Het Meldpunt Strijdige Regels, het project «Vermindering
administratieve lasten» en de task force «Vereenvoudiging vergunningen»
zijn initiatieven in dit verband. Afgelopen april heeft het Kabinet nog een
aantal praktische verbeteringen voorgesteld om de regeldruk voor ondernemers
te verminderen2. Enige quotes van buitenlandse bedrijven over Nederlandse
wet- en regelgeving«Too much rules, too much inspections with unnecessary,
high costs, wishes for adaptions. No time for business, too much time involved
in renewal of permits, implementation of new rules, etc.»«The Netherlands are introducing more and more
rules and regulations which are coupled to one another, thereby slowing down
decision making tremendously. Rules and regulations do need a major overhaul
in order to speed up many processes while reducing the costs of the overall
bureacracy. Deregulation should be No. 1 priority in the coming years, in
particular when the economy is picking up, in order to be ready for the next
downturn.»Bron: Enquête onder buitenlandse bedrijven in
Nederland, Ministerie van EZ, maart 2006InnovatieDe innovativiteit van het bedrijfsleven is essentieel voor onze concurrentiekracht.
Kennis is internationaal dé centrale concurrentiefactor, innovatie
is de sleutel tot hogere arbeidsproductiviteit en economische groei. Buitenlandse bedrijven die in Nederland zijn gevestigd, beoordelen het
Nederlandse innovatieklimaat met het rapportcijfer 6,7 als relatief gunstig.
De kwaliteit van de kennisinfrastructuur wordt met een 6,9 beoordeeld, de
beschikbaarheid van onderzoekers scoort een 6,5. De AmCham pleit wel voor
meer directe prikkels voor wetenschappers om de interactie met het bedrijfsleven
te stimuleren. De innovatievouchers beoordeelt men als een goed instrument.
De AmCham zou voorts graag zien dat de overheid meer als launching customer optreedt voor innovatieve MKB-bedrijven.Uit internationale vergelijkingen komt naar voren dat Nederland op het
gebied van innovatie de nodige uitdagingen kent. Een van die uitdagingen is
het aantrekken van meer buitenlandse R&D-investeringen. Om de Lissabon-doelstelling
van de Europese Unie te behalen, is in de afgelopen kabinetsperiode fors geïnvesteerd
in kennis en innovatie. Allereerst via een coherent basispakket met een uitbreiding
van de WBSO en bijvoorbeeld innovatievouchers. Daarnaast wordt ingezet op
die gebieden waarin Nederland internationaal gezien kan uitblinken, door in
te zetten op kansrijke sectoren, technologieën en netwerken. Zoals bijvoorbeeld
het recent gestarte programma Point-One. Om een extra impuls te geven aan
de wisselwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen is de Smart Mix opgesteld.
En via het recente Actieplan Launching Customer wordt bovendien de rol van
de overheid als innovatieve aanbesteder versterkt. Kortom, het bevorderen
van innovatie is en blijft een speerpunt voor de toekomst.4. Beleidsconclusies: in actie voor acquisitie4.1 Naar een nieuwe acquisitie agendaDe koppeling van de Nederlandse uitgangspositie en ambities aan de meest
dominante trends op het vlak van buitenlandse investeringen vraagt om een
herijking van de acquisitiestrategie. Die herijking is nodig om belangrijke
kansen die er liggen op het vlak van buitenlandse investeringen te kunnen
benutten. Deze nieuwe agenda voor acquisitie behelst een additionele beleidsinspanning
op diverse onderdelen van het acquisitieproces en tegelijkertijd een anders
gerichte inzet van bestaande middelen en instrumenten:– Toesnijden van de acquisitie inspanningen op de sterke kanten
van Nederland en versterking van de interactie tussen werving en beleid;– Proactieve werving van buitenlandse R&D-investeringen;– Realiseren van strategisch accountmanagement gericht op het zittende
buitenlandse bedrijfsleven;– Versterking van het buitenlandse acquisitienetwerk en de samenwerking
met de economische posten;– Versterking van de merknaam Nederland en de samenhang in de acquisitie
inspanningen; en:– Versterking van de beleidssignalering en -interventie ten aanzien
van het Nederlandse vestigingsklimaat zoals beoordeeld door buitenlandse bedrijven.4.2 Werving met beleid: naar een acquisitiestrategie
die gericht is op de sterke kanten van Nederland en de realisatie van prioritaire
beleidsdoelenNaar een beleidsgerichte wervingHiervoor werd duidelijk dat de concurrentie bij het aantrekken van buitenlandse
investeringsprojecten zich in de afgelopen jaren, ook binnen Europa, heeft
verbreed en verscherpt. Deze ontwikkeling onderstreept niet alleen het belang
van een excellent vestigingsklimaat, maar maakt het in de werving ook noodzakelijk
om het Nederlandse aanbod overtuigend over het voetlicht te brengen
en scherp te onderscheiden van dat van de concurrentie. Dit vraagt om diepgaande
kennis van de Nederlandse sterktes op regionaal, sectoraal en technologisch
gebied.Het denken en handelen van dit Kabinet wordt gekenmerkt door het uitgaan
van eigen kracht, het voortbouwen op sterktes en het realiseren van optimale
randvoorwaarden voor het bedrijfsleven. Zo worden met Pieken in de Delta de
sterktes van zes economische regio’s in Nederland gestimuleerd. Dit
gebeurt in nauwe samenwerking met partners in de regio’s: bedrijfsleven,
kennisinstellingen, provincies en gemeenten. Ook in het innovatiebeleid is
veel aandacht voor het uitbouwen van sterktes, via de programmatische aanpak,
zoals beschreven in hoofdstuk 3.Deze benaderingswijze laat zich uitstekend toepassen op de werving van
buitenlandse investeringsprojecten, waarbij verkoopargumenten (unique selling points) in essentie de basis vormen. De kans van slagen
bij de het aantrekken van buitenlandse bedrijven is uiteraard het grootst
bij een zo goed mogelijke match tussen de voor
een investeringsproject belangrijke succesfactoren en de propositie van Nederland
in termen van locatiefactoren en randvoorwaarden. Daarnaast draagt een dergelijke
acquisitiestrategie, die zich richt op het aantrekken van buitenlandse bedrijven
die de bestaande sterktes verbreden en uitbouwen, maximaal bij aan de beleidsprioriteiten
van EZ.En beleidsinput vanuit de wervingTegelijkertijd leveren de contacten met buitenlandse bedrijven op hun
beurt weer belangrijke input voor de vormgeving van het overheidsbeleid op
terreinen als innovatie, energie, ruimtelijke economie, milieu, migratie,
fiscaliteit, etc.We zagen al dat de rol van de wervingsorganisatie in de begeleiding van
buitenlandse bedrijven steeds meer opschuift in de richting van beïnvloeding
van beleid en de uitvoering van beleid op rijks- en lokaal niveau, zowel direct
ten gunste van individuele bedrijven en investeringsprojecten en als ter verbetering
van het Nederlandse vestigingsklimaat voor buitenlandse bedrijven in algemene
zin. Projectgerelateerde interventies op terreinen als vergunningen (verblijf,
arbeid, bouw), belastingen (APA/ATR, invoerheffingen, douane), stimuleringsinstrumenten
(R&D, financiering) en milieu (CO2-emissierechten) zijn een
steeds belangrijker onderdeel van het acquisitiewerk geworden. De interactie
tussen acquisitie en beleid neemt derhalve steeds meer toe.In dit licht introduceert EZ een proactieve wervingsstrategie:policy based acquisition – en zal de marketing worden
vormgegeven langs de lijnen van value propositions
voor een aantal kansrijke regio’s, sectoren en technologiegebieden.
Daarmee wordt bedoeld een samenhangend pakket van integrale en op maat gesneden
informatie over het Nederlandse aanbod in termen van belangrijke verkoopargumenten,
dominante spelers, de relatieve scores van Nederland op de relevante locatiefactoren
alsmede het randvoorwaardelijke en stimuleringsbeleid van de overheid. Deze value propositionszullen worden ontwikkeld in nauwe samenwerking
met andere ministeries, regionale en lokale acquisitiepartners, branche-organisaties,
strategische spelers, etc. Op basis van de value propositions zullen buitenlandse
bedrijven actief worden gescout en benaderd met informatie/begeleiding op
maat.Binnen de vernieuwde acquisitiestrategie is in eerste instantie gekozen
voor uitwerking van in ieder geval de volgende gebieden: creatieve industrie
(gaming), duurzame energie, farmacie, nanotechnologie,
embedded systemen, polymeren, agri-food, logistiek en financiële instellingen.
Ook in de keuze van marketing events (beurzen, seminars e.d.)
zal aansluiting worden gezocht bij de gekozen en nog te kiezen gebieden. Bij
de regionale invulling van value propositions
is het nadrukkelijk de bedoeling om ook de internationale potenties van grensoverschrijdende
regio’s in ogenschouw te nemen. Bij de nieuwe wervingsstrategie zullen,
in aanvulling op de huidige set1, passende prestatie-indicatoren
worden ontwikkeld.4.3 Speuren naar S&O: gerichte acquisitie op
buitenlandse R&DBinnen de vernieuwde acquisitiestrategie (policy based
acquisition) zal speciale aandacht worden besteed aan de werving
van buitenlandse R&D-investeringen. Zoals in deze notitie bleek, slaagt
Nederland er slechts zeer beperkt in om buitenlandse R&D-vestigingen aan
te trekken. Tegelijkertijd kan het aantrekken van inward R&D een belangrijke bijdrage leveren aan de zo noodzakelijke
versterking van de Nederlandse innovatiekracht. Deze situatie geeft aanleiding
voor een «R&D-offensief» in de acquisitie van buitenlandse
investeringen. Onderdeel van het offensief gericht op de acquisitie van buitenlandse
R&D-vestigingen, is buitenlandse bedrijven, voorafgaand aan vestiging
in Nederland, een beter inzicht te geven in het Nederlandse innovatie-instrumentarium,
zodat buitenlandse R&D-bedrijven al tijdens het locatiekeuzeproces –
in concurrentie met andere landen – gestimuleerd kunnen worden om tot
investering in Nederland over te gaan.Een ander instrument dat kan worden ingezet bij de werving van buitenlandse
R&D-investeringen is de dienst technologische matchmaking (TMS). Daarbij
worden buitenlandse bedrijven op aanvraag geassisteerd bij het vinden van
technologische partners in Nederland. Hoewel het aantal TMS aanvragen van
buitenlandse bedrijven in 2004 en 2005 beperkt bleef tot een kleine 20, is
besloten tot continuering van de dienst. De inventarisatie van mogelijk relevante
Nederlandse partijen heeft namelijk geleid tot waardevolle nieuwe contacten
en samenwerkingsverbanden. Ook is het inzicht in wat Nederland op deze –
soms zeer gespecialiseerde – terreinen te bieden heeft, vergroot. Daarnaast
past TMS natuurlijk zeer goed in de extra inspanningen gericht op het aantrekken
van buitenlandse R&D-investeringen.4.4 Investeren in doorgroei: het realiseren van strategisch
accountmanagement gericht op het zittende buitenlandse bedrijfslevenHiervoor is gebleken dat het vanuit de optiek van investeringspromotie
de moeite waard is om op structurele basis contacten te onderhouden met de
belangrijkste buitenlandse multinationals en hun vestigingen in Nederland
(current investors). Ook werd duidelijk dat uitbreidingen/aanvullingen
van bestaande vestigingen van buitenlandse bedrijven en grensoverschrijdende
herstructurering van bestaande operaties een steeds belangrijkere bijdrage
leveren aan de acquisitieresultaten. Tot slot is het zaak om meer aandacht
te besteden aan behoud en verankering van bestaande buitenlandse vestigingen,
omdat zo’n 3 op de 10 aangetrokken buitenlandse vestigingen na gemiddeld
vijf jaar weer verdwenen zijn.Om deze redenen gaat EZ, in nauwe samenwerking met de regionale en lokale
acquisitiepartners, werk maken van investor development. Daaronder wordt verstaan het stimuleren en begeleiden van de verdere
ontwikkeling, versterking en verankering van bestaande activiteiten van buitenlandse
bedrijven in Nederland. Deze aanpak sluit aan bij de reguliere contacten die
er, in lijn met de EZ-Industriebrief2, bestaan
met het zittende bedrijfsleven in Nederland. Een belangrijk instrument voor investor development is het accountmanagement. In de praktijk betekent dit het op structurele en gerichte basis
onderhouden van contacten met en bezoeken en begeleiden van individuele
bedrijven op directieniveau. Daarbij gaat het zowel om vestigingen van buitenlandse
bedrijven in Nederland als hun moedermaatschappijen. Daarnaast gaat het om
het opbouwen en onderhouden van netwerken met strategische partijen die hen
vertegenwoordigen, waaronder bilaterale Kamers van Koophandel, ambassades,
branche-organisaties en sector- en technologieplatforms.De doelstellingen van investor development
zijn de volgende:– werving van nieuwe leads bij buitenlandse
bedrijven in Nederland;– realisatie van uitbreidings- en additionele investeringen;– verankering (en behoud) van buitenlandse bedrijven in Nederland;– informatievergaring ten behoeve van de economische beleidsagenda
(zie 3.6);– en het verzamelen van testimonials
van buitenlandse bedrijven en andere informatie ten behoeve van de proactieve
werving/marketing van Nederland.Wat de doorontwikkeling van bestaande buitenlandse vestigingen betreft,
lijkt de grootste slaagkans vooralsnog te liggen bij de grotere vestigingen
afkomstig uit de «rijpere» markten, zoals de VS, het VK, Japan,
Korea en Taiwan. Bij die categorie bedrijven komt dus het zwaartepunt te liggen.
Ook zullen de investor development activiteiten
worden toegespitst op de voor Nederland meest kansrijke sectoren, technologieën
en activiteiten. Gezien de grote hoeveelheid buitenlandse bedrijven in Nederland
(zo’n 5 400) is een goede werkverdeling en informatieoverdracht
binnen het acquisitienetwerk van cruciaal belang. Met de introductie van een
programma voor investor development zal ook een
aanvullende prestatie-indicator worden ontwikkeld, die de resultaten op dit
vlak inzichtelijk maakt.4.5 Nieuwe markten, nieuwe kansen: versterking van
het buitenlandse acquisitienetwerk en de samenwerking met de economische postenHet buitenlandse acquisitienetwerk uitbreidenNederland beschikt op dit moment over 12 buitenlandse acquisitiekantoren
in 6 landen. De samenstelling van het kantorennetwerk is flexibel en wordt
voortdurend getoetst aan de behaalde acquisitieresultaten, trends in de wervingsgebieden
en de opkomst van nieuwe markten. Uit het tweede deel van deze notitie kwam
de opkomst van diverse nieuwe investeringslanden naar voren, niet alleen als
investeringsbestemming, maar inmiddels ook als bron van buitenlandse investeringen
in Europa. Om maximaal in te spelen op de wervingskansen die deze ontwikkeling
voor Nederland biedt, zal het buitenlandse kantorennetwerk worden versterkt.Dat geldt in de eerste plaats voor China. Het bereik en de capaciteit
van de bestaande kantoren in Hong Kong en Shanghai zijn onvoldoende om de
grote en snel groeiende belangstelling van potentiële investeerders in
Zuid-China (m.n. de provincie Guangdong) te kunnen accommoderen.Daarom is besloten tot opening van een derde kantoor in China. Dit kantoor,
dat is ondergebracht op het consulaat-generaal te Guangzhou, wordt in de loop
van 2006 operationeel. Ook is de opening van een nieuw buitenkantoor in India
(New Delhi) in voorbereiding. Tot slot wordt onderzocht of vestiging van nieuwe
acquisitiekantoren in Singapore/Maleisië, Brazilië en het Midden
Oosten wenselijk en mogelijk is. In het geval van het Midden Oosten en wellicht
ook Rusland ligt er een additioneel belang op het vlak van de energieleveringszekerheid.
In het licht van die problematiek is het instrumenteel om het wederzijdse
belang in de relatie met energie-exporteurs te vergroten, zowel op het gebied
van energie als op andere terreinen. Nederland is reeds een speler op de energiemarkten door de gasvoorraad, de kennis van gastransport en -opslag en via
de Rotterdamse haven (olie-opslag, raffinage, kolenoverslag e.d.). Dit profiel
kan worden versterkt door het aangaan van samenwerkingsrelaties in het buitenlandse
en economische beleid. Het aantrekken van investeringen uit olie- en gasrijke
landen in industriële installaties in Nederland is een van de instrumenten
die kan bijdragen aan de doelstelling van energieleveringszekerheid.Samenwerking met de economische posten versterkenNaast de eigen presentie in het buitenland, is er uiteraard het uitgebreide
Nederlandse economische postennetwerk (inclusief NBSO’s) dat een belangrijke
rol kan vervullen bij het bevorderen van buitenlandse investeringen in ons
land. Om de acquisitiekansen van Nederland optimaal te benutten, zal de samenwerking
bij investeringsbevordering tussen de verschillende economische posten in
het buitenland worden versterkt. Zo zal dit jaar een toolkit worden ontwikkeld waarmee economische posten gerichter aan investeringsbevordering
kunnen doen. De toolkit bevat informatie over
de Nederlandse acquisitie-organisatie, de omgang met potentiële investeerders
alsmede (uiteraard) het Nederlandse investeringsklimaat in al zijn facetten.
Nieuwe medewerkers, die worden uitgezonden naar de economische posten, worden
beter geïnformeerd over het Nederlandse acquisitiebeleid. En ambassades
zullen intensiever worden betrokken bij acquisitie-activiteiten.4.6 Veelzijdig Nederland maar met één
gezicht naar buiten: versterking van de merknaam Nederland en de samenhang
in de Nederlandse acquisitie-inspanningenDe economische beeldvorming van een land is niet alleen van belang voor
het internationaal opererend bedrijfsleven uit dat land, maar evenzeer voor
de positionering van het land zelf in de globaliserende economie. Uit het
advies van de werkgroep Economische Beeldvorming Nederland1 bleek dat Nederland nog steeds een sterk en positief imago heeft.
Op internationaal erkende karakteristieken van ons land zoals open, inventief,
zakelijk en vooruitstrevend kunnen we voortbouwen, waarbij een gezamenlijke
en consistente strategie met publieke en private partijen het economische
beeld kan versterken. In de brief die aan de Kamer is gestuurd in reactie
op het advies is aangegeven welke acties, verzameld onder de noemer «Pioniers
in Internationaal Ondernemen», zullen worden ondernomen2.Ook op het punt van investeringsbevordering is het van groot belang dat
Nederland regionale verschillen onderkent en benut, maar wel met één
gezicht naar buiten treedt. Daartoe worden intensieve contacten onderhouden
met regionale en lokale acquisitie organisaties. Desondanks is er een tendens
waarbij regio’s de neiging hebben om zich autonoom en zo nodig ten koste
van andere Nederlandse regio’s te profileren in het buitenland en in
sommige gevallen zelfs over te gaan tot een geheel zelfstandige presentie
in het buitenland. Deze ontwikkeling is niet goed voor de beeldvorming ten
aanzien van Nederland en kan zelfs contraproductief werken bij de werving
van buitenlandse investeringsprojecten.Om dat te voorkomen, is het zaak dat de onderlinge samenhang in de Nederlandse
acquisitie inspanningen wordt versterkt. Op dit moment bestaan reeds convenanten
met de vier regionale ontwikkelingsmaatschappijen en Nederland Distributieland.
Daarin zijn afspraken gemaakt over onder meer presentie en activiteiten in
het buitenland, informatiedeling, de afstemming van acquisitieresultaten,
publicitaire acties, de organisatie van fact finding missies, etc. Met de overige acquisitiepartners bestaan werkafspraken, maar
deze hebben – ook door het ontbreken van een financiële relatie –
een meer vrijblijvend karakter. In de komende periode zullen
waar mogelijk soortgelijke convenanten worden afgesloten met de niet-ROM provincies,
de 4 grote steden en de gemeentelijke havenbedrijven. Daarnaast wordt, onder
de vlag van de Dutch Trade Board, gewerkt aan de strategische missieagenda,
waarin de handels- en acquisitiemissies van EZ, andere departementen, Kamers
van Koophandel, grote steden en provincies worden geïntegreerd.4.7 Vreemde ogen dwingen: versterking van de beleidsrol
ten aanzien van het Nederlandse vestigingsklimaat zoals gezien door buitenlandse
investeerdersEZ onderhoudt op jaarbasis honderden contacten met buitenlandse bedrijven.
Meestal zijn het buitenlandse bedrijven die overwegen om zich in Nederland
te vestigen en in het proces van locatiekeuze alle relevante facetten van
het Nederlandse vestigingsklimaat vergelijken met die van andere landen. Een
deel van die bedrijven kiest voor vestiging in Nederland, waarna ze dagelijks
te maken krijgen met de voors en tegens van het Nederlandse ondernemingsklimaat.
Ook met die bedrijven is EZ geregeld in contact. Andere buitenlandse bedrijven
geven uiteindelijk de voorkeur aan vestiging elders.Het staat vast dat, hoe de locatiekeuze ook uitpakt, de bedrijven waarmee
EZ in contact staat, een vitale bron van informatie vormen. De signalen die
deze bedrijven afgeven, vormen een belangrijke indicator van de concurrentiepositie
van Nederland als vestigingsland. Daarmee zijn ze ook van belang voor beleidsmakers
op nationaal, regionaal en lokaal niveau. Een van de taken is het verzamelen
en analyseren van de signalen van buitenlandse investeerders ten aanzien van
het vestigingsklimaat en de vertaling naar de beleidsagenda en -ontwikkeling
van EZ, andere departementen en andere overheden. Het eerder gepresenteerde
overzicht van het Nederlandse vestigingsklimaat gezien door de ogen van buitenlandse
bedrijven vormt daarvan een illustratie. In de afgelopen jaren wordt een steeds
sterker beroep gedaan op deze beleidsfunctie en raakt de acquisitie-organisatie
ook steeds meer betrokken bij de daadwerkelijke beleidsvorming, zeker op terreinen
als arbeidswetgeving en fiscaliteit.Een belangrijk instrument voor de vervulling van de beleidsfunctie zijn,
naast internationale benchmarks, de contacten met het (georganiseerde) buitenlandse
bedrijfsleven. Het gaat dan niet alleen om directe bedrijfscontacten in het
kader van accountmanagement, maar ook om relaties met platforms en belangenorganisaties
van buitenlandse bedrijven. In 2006 zullen de twee bestaande platforms (shared services centers en Duitse investeerders in Nederland)
verder worden uitgebouwd, net als de contacten met organisaties als JCC en
AmCham. Ook de netwerken die zijn opgebouwd op het gebied van technologie
(life sciences, duurzame energie, ICT) zullen de nodige aandacht krijgen.
Zo mogelijk wordt een platform ingesteld met een aantal gerenommeerde buitenlandse
spelers op het vlak van R&D met als doel de verbeterpunten ten aanzien
van ons innovatieklimaat scherp in beeld te krijgen.Een ander instrument is de jaarlijkse enquete onder in Nederland gevestigde
buitenlandse bedrijven (zie 3.2). Daarnaast wordt blijvend de dialoog gezocht
met buitenlandse bedrijven die hebben besloten (delen van) hun activiteiten
in Nederland te staken c.q. te verplaatsen naar andere landen. Een ander initiatief
van de Staatssecretaris is «Going for Gold». Dit is een serie
bijeenkomsten van AmCham en EZ in 2006/2007, waarbij Nederlandse CEO’s
uit binnen- en buitenland uiteenzetten hoe de concurrentiekracht en het vestigingsklimaat
van Nederland kunnen worden verbeterd en wat Nederland in dat verband kan
leren van het buitenland. In het verlengde van deze bijeenkomsten wordt gedacht aan de oprichting
van een netwerk Investeer in Nederland, met vertegenwoordigers
van onder andere: buitenlandse en Nederlandse multinationals, organisaties
als AmCham, JCC, bilaterale Kamers van Koophandel en VNO/NCW, en acquisitieorganisaties
op nationaal en regionaal niveau. Doelstellingen van een dergelijk netwerk
zijn: bewustwording van de impact van globalisering en internationale concurrentie,
het opvangen van signalen en het counteren van mythes t.a.v. het vestigingsklimaat,
en het uitdragen van het belang van buitenlandse investeringen. Daarbij kan
onder meer aan de volgende activiteiten worden gedacht: discussiebijeenkomsten
met beleidsmakers, bestuurders en politici; (internationaal vergelijkend)
onderzoek; instelling van een foreign investor award; en het verzamelen van testimonials over Nederland.Tot slotMet de hierboven gepresenteerde nieuwe acquisitie agenda denkt het Kabinet
optimaal te kunnen profiteren van de kansen die zich – inspelend op
de diverse verschijningsvormen van de globalisering – aandienen bij
de werving van buitenlandse investeringen. Deze agenda is geschreven vanuit
de vaste overtuiging dat buitenlandse bedrijven een wezenlijke bijdrage kunnen
en zullen (blijven) leveren aan versterking van het innovatief vermogen, de
concurrentiekracht en de economische prestaties van Nederland. BIJLAGENFiguur 1.1 Top 10 investeringslanden op basis van voorraad
ingekomen DBI per ultimo 2004Bron: World Investment Report 2005, UNCTADFiguur 1.2 Buitenlandse vestigingen naar provincie (2005)  Bron: Stec Groep (2006) Figuur 2.2 Kengetallen m.b.t. buitenlandse vestigingen
van multinationals 1982–2004Bron: World Investment Report 2005, UNCTAD Tabel 1.4 Buitenlandse vestigingen naar hoofdactiviteit
in Nederland (2005) ActiviteitAantal bedrijvenAantal arbeidsplaatsen AbsoluutRelatiefAbsoluutRelatief Productie & assemblage1 38726%185 88635% Sales, marketing & advies1 33125%97 34618%Groothandel1 09120%41 7268%Distributie62012%70 00713%Hoofdkantoor4549%86 93516% Research & Development1062%9 1072% Shared Services Center271%6 1631% Call Center301%6 1781%Datacenter170%2 3771%Overig3125%29 8125%Totaal5 380100%535 537100%Bron: Stec Groep (2006)Tabel 1.5 Acquisitieresultaten Gemiddelden per project
(1998–2005)  1998–2000
gemiddeld2001–2003 gemiddeld20042005 Gemiddeld investeringsbedrag per project (€ mln.)5,35,02,64,5 Gemiddeld aantal arbeidsplaatsen per project53312428 Aantal projecten met > 100 arbeidsplaatsen12554Bron: DBIN (2006)Tabel 1.6 Acquisitieresultaten naar activiteit in Nederland
(2003–2005)  ProjectenInvesteringsbedrag(in €
miljoen)Arbeidsplaatsen  200320042005200320042005200320042005Totaal1041021125972655062 7372 4753 121          Productie /Assemblage13101537893199720197372Europese Distributie151427554866342429645Europees Hoofdkantoor393826734694846823820Call Center05401260336585Repair Center134125123659Shared Services Center4226631245135100 R&D Center14651418207555 Marketing & Sales23161715119284192316Overig81011536108268252169Bron: DBIN (2006) Tabel 1.7 Buitenlandse investeringsprojecten in de EU –
Top 10 landen en totaal (2002–2005)1 Totaal 2002–20052002200320042005 #%#%#%#%#%1. VK1 40018%24318%32117%37318%46319%2. Frankrijk86811%1169%1397%20010%41317%3. Duitsland7309%1118%21711%20210%2008%4. Hongarije5557%14611%1558%1397%1155%5. Polen5457%705%1005%1809%1958%6. Spanje5307%1068%1578%1567%1115%7. Tsjechië4115%816%1126%1045%1145%8. Ierland3224%675%895%834%833%9. België2954%584%543%934%904%10. Nederland2884%373%905%723%894%TOTAAL EU-257 774100%1 320100%1 909100%2 105100%2 440100%Bron: Locomonitor (2006)Ontleend aan de Locomonitor (www.locomonitor.com), een product van OCO
Consulting, een online database waarin footloose investeringsprojecten (greenfields
en brownfields) van buitenlandse bedrijven wereldwijd, aangekondigd en gerealiseerd,
worden geregistreerd. De database wordt bijgehouden sinds 2002 en bevat op
dit moment zo’n 38 000 geregistreerde projecten.Tabel 2.4 Mondiale Directie Buitenlandse Investeringen
in de tijd  Jaarlijkse groei in procenten 1986–19901991–19951996–20002001200220032004Inkomende DBI (stroom)23%21%40%– 41%– 13%– 12%3%Uitgaande DBI (stroom)25%16%36%– 40%– 12%– 5%18%Inkomende DBI (stand)17%10%17%7%8%19%12%Uitgaande DBI (stand)18%9%17%7%11%20%12%Bron: World Investment Report 2005 (2005)Tabel 2.5 Inkomende buitenlandse investeringen (stroom)
in US$ miljard (2000–2004)  20002001200220032004Wereld1 397826716633648 Ontwikkelde landen1 134596548442380Ontwikkelingslanden253218156166233Zuid-Oost Europa & GOS1912132435      Europese Unie696383420339216 Verenigde Staten314160715796Azië14610992101148 waarvan China4147535461Bron: World Investment Report 2005 (2005)1 Hieronder vallen de volgende landen: Albanië, Bosnië
Herzegovina, Bulgarije, Kroatië, Macedonië, Roemenië, Servië
Montenegro, Armenië, Azerbeizjan, Wit-Rusland, Georgië, Kazachstan,
Kirgistan, Moldavië, de Russische Federatie, Tadzjikistan, Turkmenistan,
Oekraïne en Oezbekistan.Tabel 2.6 Prognose versus realisatie (projecten aangetrokken
in de periode 1992–1998) Jaar van vestigingGerealiseerde projectenIngetrokken projectenPrognose aantal arbeidsplaatsenRealisatie aantal arbeidsplaatsenSaldo realisatie en prognose aantal arbeidsplaatsen199267202 6053 445+ 840199370202 3762 823+ 447199479293 4112 757–/– 654199595173 3775 387+ 2 010199688163 9288 799+ 4 871199784334 5874 855+ 2681998108415 2535 019–/– 234Totaal59117625 53733 085+ 7 548% 30%  + 30%Bron: DBINTabel 2.7 Top 25 niet-financiële multinationals naar
omvang buitenlandse activa  BedrijfWerkgelegenheidAantal vestigingen   BuitenlandTotaalBuitenlandTotaal1General Electric150 000305 0001 0681 3982Vodafone Group Plc47 47360 109712013Ford Motor Company138 663327 5315246234General Motors104 000294 0001772975British Petroleum Co. Plc86 650103 700601176ExxonMobil Corporation53 74888 3002182947Royal Dutch/Shell Group100 000119 0004549298Toyota Motor Corporation89 314264 4101243309Total60 931110 783419602 10France Telecom88 626218 52311821111Suez111 445172 29160594712Electricité de France51 847167 30920426413E.On29 65169 383478790 14Deutsche Telekom AG75 241248 51997178 15RWE Group53 554127 028377650 16Hutchison Whampoa Ltd104 529126 2501 9002 350 17Siemens AG247 000417 0007531 011 18Volkswagen Group160 299334 873203283 19Honda Motor Co Ltd93 006131 600102133 20Vivendi Universal32 34849 617106238 21Chevron Texaco Corp. 33 84361 53393201 22News Corporation35 60438 500213269 23Pfizer Inc73 200122 0007392 24Telecom Italia Spa14 91093 1873373 25BMW AG26 086104 342129157Bron: World Investment Report 2005 (2005)1 World Investment Report 2005, UNCTAD, september 2005.XNoot1Onder directe buitenlandse investeringen (DBI) worden die transacties
verstaan waarbij ondernemingen een blijvend belang in het aandelenkapitaal
van een buitenlandse onderneming verwerven (door oprichting, fusie of overname)
met als doel zeggenschap in het bestuur van die onderneming te verkrijgen.
De directe investeringsstromen bestaan, in termen van financiering, naast
kapitaaldeelnemingen uit ingehouden winsten en andere financiële transacties
binnen concernverband. Voor DBI-cijfers over Nederland zie figuur 1.1 in
bijlagen.XNoot2Ontleend aan «Operations of foreign companies in the Netherlands
in 2005», Stec Groep B.V., juli 2006. Deze database wordt jaarlijks
geactualiseerd.XNoot3Zie o.m. Werving voor Werk en Welvaart, Motieven en middelen voor het
Nederlandse acquisitiebeleid (Kamerstuk EZ-99-657); en Innovatie en Inkomende
Investeringen, De bijdrage van buitenlandse bedrijven aan de Nederlandse kenniseconomie
(Kamerstuk EZ00000465), Ministerie van Economische Zaken, 1999 respectievelijk
2001.XNoot1Zie tabel 1.4 in bijlagen.XNoot1Betreft buitenlandse investeringsprojecten waarbij de Directie Buitenlandse
Investeringen in Nederland (DBIN), onderdeel van het DG voor de Buitenlandse
Economische Betrekkingen, betrokken was. Een investeringsproject wordt als
resultaat geboekt wanneer van het bedrijf een confirmation letter is ontvangen.
Daarin wordt bekrachtigd, dat de betrokkenheid van DBIN mede heeft geleid
tot het besluit van het bedrijf om een project in Nederland te realiseren.
In de brief geeft het bedrijf ook aan hoeveel directe arbeidsplaatsen en welk
investeringsbedrag men bij aanvang en binnen 3 jaar verwacht te realiseren.
De gedurende het jaar ontvangen confirmation letters en de daarin opgenomen
data vormen – naast kritische interne toetsing – de basis voor
de bepaling van het DBIN-jaarresultaat. De door de aangetrokken bedrijven
afgegeven prognoses worden structureel getoetst aan de realisatiecijfers.XNoot2Zie tabel 1.5 in bijlagen.XNoot3Zie tabel 1.6 in bijlagen.XNoot4Uit de notitie «Innovatie en Inkomende Investeringen» (Ministerie
van Economische Zaken, september 2001) bleek dat ICT-bedrijven in de periode
1988–2000 goed waren voor 40% van de in totaal via DBIN aangetrokken
buitenlandse investeringsprojecten en 40% van de in totaal gerealiseerde
arbeidsplaatsen.XNoot1Zie tabel 1.7 in bijlagen.XNoot1Zie tabel 2.4 in bijlagen.XNoot2Landen die wij bij voorkeur als «opkomende markten» zouden
classificeren, zoals Brazilië, Mexico, Singapore, China, India, etc.
vallen volgens de definitie van UNCTAD in de categorie developing economies.XNoot3Zie tabel 2.5 in bijlagen.XNoot1Het aantal actieve projecten wordt bepaald aan de hand van zogenaamde
intake-formulieren, waarin buitenlandse bedrijven – naast een omschrijving
van het desbetreffende investeringsproject – aangeven dat ze gebruik
wensen te maken van de diensten van DBIN. Deze nieuwe prestatie-indicator
werd aangekondigd in de notitie «Groei zonder Grenzen, De werving van
buitenlandse investeringen in een veranderende wereld», Kamerstuk 29 200
XIII, bijlage bij Kamerstuk 29 200 XIII, nr. 37, december 2003.XNoot1Zie ter illustratie figuur 2.2 en tabel 2.7 in de bijlagen.XNoot1Gemiddeld zo’n 5 jaar na vestiging wordt door DBIN onderzocht in
hoeverre het aantal daadwerkelijk gerealiseerde arbeidsplaatsen overeenkomt
met de eerder door het bedrijf zelf afgegeven prognose. Zie tabel 2.6 in 
bijlagen.XNoot1O.a. Verankering van buitenlandse bedrijven in Nederland, René
Wintjes, MERIT, augustus 2005.XNoot1Zie onder meer «Investeringsbeslissingen in de EU, Quickscan onder
bedrijven in Nederland», Ministerie van Economische Zaken, juli 2006.XNoot1o.a. Aard, omvang en effecten van verplaatsing bedrijfsactiviteiten naar
het buitenland, Berenschot in opdracht van het Ministerie van Economische
Zaken, 2004; en Investeringsbeslissingen in de EU, Quickscan onder bedrijven
in Nederland, Ministerie van Economische Zaken, 2006.XNoot2o.a. Employment Outlook 2004, OECD, 2004.XNoot1Zie o.a. AmCham’s Investors’ Agenda of Priority Points 2006.XNoot2APA=Advance Pricing Agreement: een afspraak over de te gebruiken verrekenmethode;
ATR=Advance Tax Ruling: een afspraak over de Nederlandse fiscale kwalificatie
van internationale structuren.XNoot3Een belasting van 0,55% op stortingen van aandelenkapitaal.XNoot4Met opstaptarieven van 20% voor winsten tot € 25 000
en 23,5% voor winsten tussen € 25 000 en € 60 000.
Het wetsvoorstel voorziet daarnaast in de introductie van een «rentebox»
met een tarief van 5%, een «octrooibox» met een tarief
van 10%, en verlaging van het tarief van de dividendbelasting van 25%
naar 15%.XNoot1Zie o.a. «Het Nederlandse Ondernemingsklimaat in Cijfers 2006»,
CBS, 2006.XNoot2TK 2005–2006, 29 644, nr. 68, 16 juni 2006.XNoot1Zie o.m. «Milieuregelgeving beoordeeld door internationale bedrijven
in Nederland», DHV i.o.v. ministerie van Economische Zaken, augustus
2006.XNoot2Het betrof de volgende voorstellen: introductie van vaste wijzigingsmomenten
voor wet- en regelgeving; verlaging van de frequentie van APK-keuringen; toestemming
voor bedrijven om de boekhouding elektronisch te bewaren; dezelfde brandvoorschriften
in alle gemeenten; vereenvoudiging Arbowet; en waar mogelijk een «enquetevakantie»
 voor het MKB.XNoot1DBIN werkt met de volgende prestatie-indicatoren: aantal aangetrokken
buitenlandse investeringsprojecten; aantal daarmee gerealiseerde directe arbeidsplaatsen;
daarmee gerealiseerde directe investeringsbedrag; percentage projecten afkomstig
van bedrijven uit high-tech sectoren; en aantal actieve projecten.XNoot2«Industriebrief, Hart voor de industrie», Ministerie van Economische
Zaken, oktober 2004.XNoot1«Advies economisch imago Nederland», Werkgroep Economische
Beeldvorming Nederland, Kamerstuk 30 300 XIII (2005–2006).XNoot2Kamerstuk 30 300 XIII (2005–2006) nr. 6. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-XIII-98.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl