Sociale Nota 1999; Lijst van vragen en antwoorden over de Sociale Nota (nrs. 1 en 2)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26202, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-11-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26202 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam12 en 34567891011121314151617181920212223242526272829Aandeel etnische minderheden in de werkloosheid, 1994–1997a30313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146Tabel: Verdeling aantal bijstandsgerechtigden met een
WAO/AAW/WAMIL-uitkering per ultimo 1997, uitgesplitst naar leeftijd en geslacht
(afgerond op aantallen * 1 000) 147148149150Tabel aantal uitkeringsperiode van personen die in de
periode 1989–1995 ooit een uitkering hebben ontvangen 151Lopende uitkeringen naar leeftijd en geslacht (x 1000) Instroom naar leeftijd en geslacht (x 1000) Uitstroom naar leeftijd en geslacht (x 1000) 152Tabel: Ontwikkeling bijstandsvolume 1995–2002 (* 1 000
uitkeringsjaren)1153154155156157Nieuwe uitkeringen AAW/WAO 1997 naar diagnose 158159Nieuwe- en beëindigde AAW/WAO-gevallen per uvi 1990–1997 160161162, 163 en 164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260Bijlage 7 261262263Bijlage 8.3 264Bijlage 9 265266267Bijlage 10 268269270Tabel: Verdeling bijstand naar verblijfsduur, ulitimo
1995 Bijlage 17 271Tabel Jeugdloonstaffeling huidige situatie en nieuw voorstel 272Tabel Bedrijfsgerelateerde training 273274
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26202Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 229 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 202Sociale Nota 1999nr. 3LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 20 november 1998De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft over de Sociale Nota 1999 (kamerstuk 26 202, nrs. 1 en
2) de navolgende vragen ter beantwoording aan de regering gelegd. Deze vragen,
alsmede de daarop op 19 november 1998 gegeven antwoorden, zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,TerpstraDe griffier voor deze lijst,Nava 1Is aan te geven hoe het komt dat er weer een stijging is in het aantal
mensen dat arbeidsongeschiktheidsregelingen benut? (blz. 5)Aan de thans weer stijgende WAO-instroom liggen voornamelijk endogene
factoren ten grondslag: een sterk stijgende werkgelegenheid en een groeiende
beroepsbevolking, die tevens gemiddeld ouder wordt. Daarnaast de nog steeds
groeiende arbeidsparticipatie van vrouwen. Deze endogene ontwikkeling, die
overigens al jaren aan de gang is, is een aantal jaren als het ware gecompenseerd
door de beleidsmatig beoogde effecten van TBA. Thans overstijgt de endogene
ontwikkeling de effecten van TBA. Ook de geraamde effecten van PEMBA en REA
zijn naar het zich thans laat aanzien onvoldoende om die endogene ontwikkeling
al te keren. Het kabinet zal conform de voornemens van het Regeerakkoord maatregelen
nemen met betrekking tot de verbetering van het keuringsproces bij arbeidsongeschiktheidsregelingen,
de verbetering van het arbo-beleid en het verminderen van de wachtlijsten
in de zorg. Het kabinet verwacht op grond van deze maatregelen duidelijke
besparingen te realiseren. 2 en 3Kan nader worden onderbouwd hoe en waarom de regering komt tot de
constatering dat mensen boven de 55 jaar geen groter risico lopen werkloos
te worden? Ligt hieraan onderzoek ten grondslag? (blz. 5)Kan voor diverse leeftijdsgroepen op de arbeidsmarkt de analyse over
werkloosheidsrisico's worden aangegeven alsmede de eventuele oorzaken hiervan?Op het WW-bestand is een analyse gepleegd, waarin de instroomkans berekend
is naar leeftijdsgroep. Hieruit blijkt dat de instroomkans voor ouderen niet
hoger ligt dan gemiddeld. In onderstaande tabel zijn deze gegevens gepresenteerd. LeeftijdsgroepInstroomkans
WW tot 25 jaar14% 25–35 jaar10% 35–45
jaar 7% 45–55 jaar 6% 55–65 jaar7%Bron: Sociale nota 1999, SZW, pagina 54. 4Kunnen de oorzaken van grotere instroom in de WW nauwkeurig worden
aangegeven? Kan daarbij ook een overzicht worden geboden van de diverse risicogroepen?
(blz. 5)De oorzaak van de grotere instroom in de WW kan niet met zekerheid worden
vastgesteld. Om meer nauwkeurigheid te verkrijgen is nader onderzoek noodzakelijk.Naar de kans op werkloosheid voor bepaalde risico-groepen heeft het NEI
in 1997 onderzoek verricht. Daaruit blijken de volgende kansen op werkloosheid: Gemiddeld13%
van de werkenden   Vrouwen13% van de werkende vrouwen Mannen13%
van de werkende mannen Allochtonen21% van de werkendenAutochtonen13% van de werkenden   24–34 jaar (leeftijd
in 1995)20% van de werkenden in de leeftijd 24–34 jaar 35–59
jaar (leeftijd in 1995)11% van de werkenden in de leeftijd 35–59
jaar   Basisonderwijs12% van de werkenden met een basisonderwijs-opleidingMAVO/VBO17% van de werkenden met een MAVO/VBO-opleidingDe percentages geven aan welk deel van de betreffende groep die in 1990
werkzaam was en in de vijf jaar daarna op enig moment werkloos is geworden. 5Als het aantal mensen met een WW-uitkering en het aantal bijstandsgerechtigden
eind 1997 wordt opgeteld gaat het om bijna 800 000 personen. Als wordt
gekeken naar het aantal geregistreerde werklozen is dat in juli 1998 300 000.
Rond de 500 000 mensen staan dus niet als werkloos geregistreerd maar
ontvangen wel een WW- of bijstandsuitkering. Hoe kan de grootte van dit verschil
worden verklaard? (blz. 5)Het (grote) verschil tussen het aantal mensen met een werkloosheidsuitkering
en het aantal geregistreerde werklozen heeft te maken met sollicitatieplicht
en beschikbaarheid. Het CBS registreert uitkeringsgerechtigden als werkloos
wanneer zij effectief op zoek zijn naar werk (voor 12 uur of meer) en direct
voor werk beschikbaar zijn. Uitkeringsgerechtigden die geen sollicitatieplicht
hebben (ouderen, moeders met kleine kinderen) en uitkeringsgerechtigden die
een reïntegratietraject, bijvoorbeeld een scholing, volgen worden door
het CBS niet tot de geregistreerde werklozen gerekend. 6Is bekend hoe het komt dat juist in grote bedrijven een omslag naar
stijgend ziekteverzuim voorkomt? (blz. 6)De indicatie van de onderzoekers van het SZW-werkgeverspanel is dat grote
bedrijven ten opzichte van kleine bedrijven relatief meer ouderen in dienst
hebben. Ouderen kennen een hoger ziekteverzuim. Daarnaast geldt dat de sociale
controle in een groot bedrijf geringer is dan in een klein bedrijf. Tot slot
kan een rol spelen dat een groot aantal grote bedrijven vóór
privatisering reeds eigen risicodrager was. Privatisering heeft dan minder
additioneel effect. 7Wanneer is het mogelijk een reëel beeld te geven ten aanzien
van de effectiviteit van financiële prikkels met betrekking tot ziekteverzuim?
(blz. 6)De eerste stap van introductie van financiële prikkels tot terugdringing
en beheersing van het ziekteverzuim is gezet met de wet Terugdringing Ziekteverzuim(TZ):
eigen risico voor de eerste 2/6 weken van het ziekteverzuim.De tweede stap die is gezet betreft de wet Uitbreiding Loondoorbetalingsplicht
bij Ziekte(Wulbz). TZ heeft een aantoonbare en indrukwekkende daling van het
ziekteverzuim te zien gegeven. Een verdere daling van het (langdurig)
ziekteverzuim, waartoe Wulbz prikkelt, vergt meer structurelere maatregelen
van de werkgever op het terrein van preventie, begeleiding en arbeidsomstandigheden.
Het doorvoeren van deze maatregelen kost tijd. Het neemt geruime tijd voordat
de effecten hiervan merkbaar worden. Essentieel is dat werkgevers door deze
wetgeving gestimuleerd worden een beleid te voeren dat gericht is op het terugdringen
van het ziekteverzuim. In hoeverre thans al sprake is van neerwaartse aanpassing
van de ziektelasten voor het bedrijfsleven valt moeilijk te zeggen. Dat vergt
een vergelijking van een groot aantal componenten dat het totale kostenbeeld
bepaalt van vóór en nà de privatisering van de Ziektewet.
Deze vergelijking is des te complexer omdat het twee verschillende stadia
van de conjuncturele ontwikkeling betreft. Met andere woorden, het is niet
mogelijk een vergelijking te maken tussen twee momenten in een overigens stationaire
situatie. Integendeel, in realiteit is sprake van een grote dynamiek. Zo fluctueert
de ontwikkeling van het ziekteverzuim met de conjunctuur. Daar liggen verschillende
oorzaken aan ten grondslag. Deze fluctuatie van het ziekteverzuim maakt het
noodzakelijk de ontwikkeling van het ziekteverzuimpercentage sinds TZ en Wulbz
genuanceerd te beoordelen. Vaststaat dat thans de ziekteverzuimpercentages
substantieel lager liggen dan in het verleden toen er ook sprake was van een
hoogconjunctuur.Over mijn voorlopige bevindingen met betrekking tot de effecten van de
privatisering van de Ziektewet zult u binnenkort een afzonderlijke nota ontvangen.Met nadruk wordt erop gewezen dat het hierbij gaat om voorlopige bevindingen.
De periode sinds de inwerkingtreding van Wulbz is te kort om een volledig
beeld te geven van de effectiviteit van de financiële prikkels met betrekking
tot ziekteverzuim. 8Waarom is de reïntegratie van (gedeeltelijk) arbeidsgehandicapten
niet als project in het kader van reïntegratiebeleid opgenomen? (blz. 7)De Wet op de (re)integratie van arbeidsgehandicapten (REA), die op 1 juli
1998 van kracht is geworden, beoogt de uitval uit het eigen werk te voorkomen
en de (re)integratie van arbeidsgehandicapten naar ander werk te bevorderen.Het was derhalve niet noodzakelijk de reïnte-gratie van arbeidsgehandicapten
opnieuw als project te benoemen. Dit onderwerp maakt immers al deel uit van
het bestaande reïntegratiebeleid, dat nu met de REA veel beter is geïnstrumenteerd. 9In welke concrete vorm wil de regering de betrokkenheid van sociale
partners bij de uitvoering van de sociale zekerheid realiseren? (blz. 8)De regering zal haar standpunt terzake in het vroege voorjaar bepalen
en aan de Kamer voorleggen. Inmiddels is terzake een discussienota Structuur
uitvoering werk en inkomen opgesteld. Deze is op 6 november jl. aan uw Kamer
aangeboden en is de afgelopen weken met diverse organisaties besproken. Op
basis van deze consultaties wordt momenteel gewerkt aan een kabinetsstandpunt.
Naar verwachting zal dit kabinetsstandpunt in het voorjaar aan u worden voorgelegd. 10Wat is de resterende waarde van de criteria voor erkenning als uitvoeringsinstelling
na de versoepeling daarvan? (blz. 8)Zie antwoord op vraag 9. 11Hoe denkt de regering de publieke poortwachtersfunctie van de CWI's
onafhankelijk van marktinvloeden te waarborgen? (blz. 8)Zie antwoord op vraag 9. 12Komen huidige werklozen en (gedeeltelijk) arbeidsongeschikten ook
in aanmerking voor de zogenaamde sluitende aanpak van langdurige werkloosheid?
(blz. 8)De sluitende aanpak richt zich – conform het tweede richtsnoer van
de EU – op de nieuwe instroom in de werkloosheid, en is erop gericht
om deze nieuwe instroom, voordat zij 12 maanden werkloos zijn, een aanbod
(scholing, werkervaring, beroepskeuze etc.) te doen ter bevordering van hun
inzetbaarheid. De sluitende aanpak is dus een preventieve aanpak (ter voorkoming
van langdurige werkloosheid). Deze preventieve beleidsintensivering komt bovenop
de continuering en intensivering (extra I/D-banen, extra WSW-plaatsen) van
de aanpak van de langdurige werkloosheid. Ook dit is in lijn met het tweede
richtsnoer, waar in een aanvullende tekst is aangegeven, dat de preventieve
sluitende aanpak moet worden gecombineerd met herintredingsmaatregelen voor
langdurig werklozen. Inmiddels heeft het Kabinet besloten om voor te stellen
het Europese tweede richtsnoer op dit punt te verhelderen, zodat duidelijk
wordt dat de sluitende aanpak de nieuwe instroom betreft, maar dat dit wel
gecombineerd moet worden met herintredingsmaatregelen voor langdurig werklozen. 13Wanneer komen nadere voorstellen naar de Kamer met betrekking tot
de uitvoeringsorganisatie? Worden deze voorstellen direct in de vorm van wetgevingsvoorstellen
aangeboden of wordt eerst een integrale hoofdlijnennotitie aangeboden? Welk
tijdstraject moet worden gevolgd om een en ander goed gestalte te geven? (blz. 8)Zie antwoord op vraag 9. 14Zijn er plannen om voor psychische problemen, die worden veroorzaakt
door prive-omstandigheden in de toekomst, geen arbeidsongeschiktheidsuitkering
te verstrekken? (blz. 9)Die plannen zijn er niet. Wel is van belang om meer aandacht te geven
aan de arbeidsgebondenheid van onder meer psychische aandoeningen en de belemmeringen
die psychische problemen (waar dan ook door veroorzaakt) opleveren voor het
uitvoeren van taken. De betrokken actoren (zoals werkgevers, arbodiensten,
werknemers) kunnen worden aangespoord deze problematiek de volle aandacht
te geven en gezamenlijk op te pakken. Hierbij kan gedacht worden aan trajecten
ter verbetering van preventie, zorg en begeleiding bij uitval uit arbeid om
psychische redenen.Hiermee is echter niet gezegd dat een wernemer met psychische problemen,
welke door privé-omstandigheden worden veroorzaakt, in de toekomst
geen aanspraak meer zal kunnen maken op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. 15Zullen in de komende nota's betreffende de I/D-banen en sluitende
aanpak ook de toedeling naar individuele gemeenten worden gepresenteerd? (blz. 9) De toedeling van de nieuwe I/D-banen aan individuele gemeenten zal worden
opgenomen in de nieuwe ministeriële regeling die met ingang van 1 januari
1999 van kracht wordt en die u t.k.n. zal worden toegezonden. Zie voorts het
antwoord op vraag 113. Wat betreft de sluitende aanpak zij verwezen naar het
antwoord op vraag 12. 16Is het in te schatten of er voor Nederland kortingen zullen optreden
in verband met de in ons land relatief gunstige werkloosheidscijfers ten opzichte
van andere EU-lidstaten? Indien dat het geval is, welke consequenties zou
dat hebben voor zowel de sluitende aanpak alsook voor de uitvoeringsorganisaties
die met middelen uit het Europees Sociaal Fonds (ESF) werken? Hoeveel ESF-middelen
voor de sluitende aanpak verwacht de regering vanuit Brussel te krijgen? (blz. 9)In het Regeerakkoord is aangegeven dat het Kabinet van oordeel is dat
bij de verdeling van de structuurfondsgelden over de lidstaten een sterkere
relatie met de relatieve welvaart van de lidstaten moet komen. Nederland ontvangt
in de huidige financieringsperiode in verhouding tot andere relatief rijke
lidstaten een gering bedrag uit de structuurfondsen. De inzet van het Kabinet
is er dan ook op gericht dat Nederland eenzelfde bedrag per capita uit de
structuurfondsen ontvangt als andere relatief rijke landen. Aangezien de ESF-middelen
onderdeel uitmaken van de totale financiële enveloppe die Nederland uit
de structuurfondsen wenst te ontvangen en de onderhandelingen daarover nog
moeten beginnen, is het op dit moment nog onzeker hoeveel ESF-middelen uiteindelijk
voor de sluitende aanpak beschikbaar zullen worden gesteld.De door de Commissie voorgestelde geconcentreerde inzet, onder andere
via de sluitende aanpak, zal in de nieuwe programmeringsperiode (2000 –
2006) wel tot gevolg hebben dat het aantal organisaties dat nu – via
projectaanvragen – jaarlijks rechtstreeks een beroep op ESF-middelen
doet, zal afnemen. 17Op welke wijze verhoudt zich de koopkrachtvooruitgang in 1999 van
gemiddeld 1 á 1,5% voor mensen met een bijstandsuitkering, 65-plussers
met alleen AOW en werknemers met een inkomen rond het minimumloon tot de koopkrachtontwikkeling
van andere groepen? (blz. 10)De koopkrachtberekeningen zoals die ook in de Sociale Nota zijn gepresenteerd
gaan uit van de ramingen over de gemiddelde ontwikkeling van de bruto lonen,
de prijzen en de premies zoals het Centraal Planbureau die in de Macro Economische
Verkenning 1999 (MEV99) heeft opgenomen. Op basis van deze uitgangspunten
zal de koopkrachtontwikkeling voor mensen met een bijstandsuitkering, 65-plussers
met alleen een AOW-pensioen en werknemers met een inkomen rond het minimumloon
naar verwachting gemiddeld 1 à 1½% bedragen. Voor bovenminimale
uitkeringen, ouderen met een aanvullend pensioen1
en werknemers met hogere inkomens komt de raming voor de koopkrachtontwikkeling
gematigder uit. Zie ook het antwoord op vraag 238. Dit verschil in de voorziene
koopkrachtontwikkeling tussen huishoudens met een inkomen rond minimumniveau
en huishoudens met een bovenminimaal inkomen is onder meer het gevolg van
de lastenverlichting uit hoofde van het lagere tarief over de nieuwe eerste
schijf ad 500 mln.Deze vorm van lastenverlichting is gekozen om op kosteneffectieve wijze
de inkomens aan de onderkant van het inkomensgebouw te kunnen ondersteunen. 18Kan de passage «(n)aar de mate dat een omslag naar een leeftijdsbewust
personeelsbeleid bereikt wordt, komt een (gefaseerde) herinvoering van de
sollicitatieplicht voor mensen boven de 57,5 jaar» worden gelezen als
een verdergaande concretisering van de in het Regeeerakkoord gemaakte afspraak
dat een passend aanbod ook door werkloze ouderen boven de 57,5 jaar wordt
aanvaard of wordt hier in concreto hetzelfde bedoeld? (blz. 11)De zinsnede is een letterlijk citaat uit het Regeerakkoord en derhalve
geen verdergaande concretisering. 19Hoe kunnen de structuurfondsen concreet worden aangewend voor nationaal
werkgelegenheidsbeleid en welke voorstellen zal de regering daarvoor indienen?
(blz. 12)De herziening van de Europese Structuurfondsen voor de periode 2000–2006
zijn een belangrijk onderdeel van Agenda 2000. Op dit moment zijn de onderhandelingen
gaande in Brussel over de concept-Verordeningen.In de concept-Verordening van het Europees Sociaal Fonds (ESF) wordt onder
meer aangegeven dat de lidstaten de middelen van het ESF in het kader van
de nieuwe doelstelling 3 kunnen inzetten voor werkgelegenheidsacties in het
kader van de Nationale Actieplannen voor Werkgelegenheid. In de Nationale
Actieplannen voor Werkgelegenheid wordt inge- gaan op de 19 richtsnoeren voor
werkgelegenheidsbeleid, zoals die zijn afgesproken tijdens de Werkgelegenheidstop
in Luxemburg in november 1997. Belangrijk onderdeel van deze werkgelegenheidsrichtsnoeren
is het traject van de sluitende aanpak als complement op het – voort
te zetten – geheel van het activerend arbeidsmarktbeleid. Gelet op de
door de Commissie voorgestelde en door Nederland gesteunde concentratie bij
de inzet van de ESF-middelen is de verwachting dat de lidstaten een deel van
de te ontvangen ESF-middelen zullen aanwenden voor de financiering van de
sluitende aanpak. Ook in het Regeerakkoord is een verwijzing gemaakt naar
de bijdrage vanuit het ESF aan de sluitende aanpak. 20Wat bedoelt de regering met de term «sociale vooruitgang»
in de passage over het Europees sociaal beleid? Wordt er meer bedoeld dan
het werkgelegenheidshoofdstuk? (blz. 12)Aan de doelstelling van sociale vooruitgang, die is opgenomen in het EU-Verdrag,
wordt invulling gegeven door middel van het sociale hoofdstuk. Hiervan maakt
sinds de totstandkoming van het Verdrag van Amsterdam het Protocol inzake
de Sociale Politiek integraal deel uit. In dit hoofdstuk zijn onder andere
bepalingen opgenomen inzake de veiligheid en gezondheid van werknemers, gelijke
kansen voor mannen en vrouwen, informatie en consultatie van werknemers en
inzake de bestrijding van sociale uitsluiting.Eveneens in het Verdrag van Amsterdam is het werkgelegenheidshoofdstuk
opgenomen, dat het sociale hoofdstuk completeert en een noodzakelijke aanvulling
vormt op de financieel-economische integratie. De algemene doelstelling van
sociale vooruitgang heeft daarmee een extra dimensie gekregen, maar is daar
nadrukkelijk niet toe beperkt. 21Wat wordt verstaan onder de meest uitbuitende vormen van kinderarbeid?
Waarom is het beleid niet gericht op het tegengaan van alle vormen van kinderarbeid?
(blz. 12) Op de ILO-conferentie van juni 1998 is een eerste discussie gevoerd over
een Verdrag gericht op onmiddellijke afschaffing van de ergste vormen van
kinderarbeid. Dat heeft een ontwerp-Verdrag en -Aanbeveling opgeleverd. Op
de ILO-conferentie van juni 1999 zullen deze ontwerpen verder worden besproken
en dat zal vermoedelijk een Verdrag met een Aanbeveling opleveren. Op dit
moment is nog geen internationale overeenstemming tot stand gekomen.Een nieuw verdrag tegen de ergste vormen van kinderarbeid is wenselijk
omdat een dergelijk verdrag vermoedelijk door meer landen geratificeerd kan
worden dan Verdrag 138, dat gericht is tegen alle vormen van kinderarbeid.De term «de meest uitbuitende vormen van kinderarbeid» die
in eerdere teksten werd gebruikt, is in de inmiddels vervangen door de term
«de ergste vormen van kinderarbeid».Onder de ergste vormen wordt onder meer verstaan:– alle vormen van slavernij en vergelijkbare praktijken zoals de
verkoop van en handel in kinderen en gedwongen of verplichte arbeid, – het gebruik en het aanbieden van kinderen voor prostitutie, de
productie van pornografie of pornografische voorstellingen,– het gebruik en het aanbieden van kinderen voor illegale activiteiten,
in het bijzonder de productie en smokkel van drugs,– elke ander type werk dat, door de aard van het werk of door de
omstandigheden waaronder het wordt verricht, de gezondheid, de veiligheid
of de morele ontwikkeling van kinderen bedreigt.Overigens is en blijft het beleid gericht op de bestrijding van alle vormen
van kinderarbeid. In ILO-verband wordt even goed aandacht besteed aan kinderarbeid
in het algemeen. Het verbod op kinderarbeid in het algemeen is met name geregeld
in het «minimum-leeftijdverdrag»; ILO-Verdrag 138 betreffende
de «Minimum leeftijd voor toegang tot de arbeidsmarkt». In dit
Verdrag is de minimum leeftijd voor arbeid in beginsel 15 jaar. Dit verdrag
is tamelijk gedetailleerd en mede daardoor hebben relatief veel lidstaten
dit verdrag niet geratificeerd. Overigens zijn ook andere verdragen relevant
zoals het VN-Verdrag betreffende de rechten van het kind. De ILO kent diverse
procedures om de naleving van verdragen, zoals Verdrag 138, te bevorderen.
De tijdens de Conferentie van juni 1998 aangenomen plechtige Verklaring inzake
fundamentele arbeidsnormen, inclusief de bestrijding van kinderarbeid, kan
beschouwd worden als een extra stimulans voor de bestrijding van kinderarbeid
in het algemeen. 22Wat wordt concreet verstaan onder «een spilfunctie» van
het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bij het goed functioneren
van de overlegeconomie? (blz. 14)Overleg is geen doel op zich, maar een instrument om belangrijke sociaal-economische
doelstellingen te realiseren. Het instrument overleg is in Nederland historisch
gezien effectief gebleken. Effectief, niet alleen wat de sociale dimensie
betreft, maar zeker ook als gekeken wordt naar de economische resultaten van
wat tegenwoordig het poldermodel heet.Het instrument overleg vergt permanent onderhoud: op welke wijze blijft
overleg maximaal bijdragen aan de realisatie van belangrijke doelstellingen.
De rol van de overheid – en met name ook van de minister van SZW –
is op hoofdlijnen tweeledig: ten eerste is de overheid één van
de overlegpartners, met een primaire verantwoordelijkheid voor het algemeen
belang, en ten tweede heeft de overheid een verantwoordelijkheid voor (functioneren
van) het overlegstelsel als zodanig. Aldus dient het overlegstelsel door het
creëren en verbreden van draagvlak te leiden tot gezamenlijke
doelstellingen, oriëntaties met het algemeen belang als kader. Een belangrijk
voortdurend aandachtspunt is dat het niet alleen om het formuleren, maar uiteindelijk
uiteraard om het realiseren van doelstellingen gaat. Dit alles vraagt publieke
aandacht, waarbij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een
spilfunctie vervult. 23Wat wordt precies bedoeld met de «hoge eisen» die worden
gesteld aan het gedrag van de overheid en de sociale partners? (blz. 14)Gedoeld wordt op de noodzaak om – bij de te verwachten onvermijdelijkheid
dat het aanpassingsvermogen op de nationale arbeidsmarkt zal moeten toenemen –
ondanks inherente belangentegenstellingen en verschillen van inzicht, steeds
te komen tot formulering en uitwerking van gezamenlijk gedragen doelstellingen
en instrumenten. Dit vereist van de drie betrokken partijen niet alleen een
(gezamenlijke) goede inschatting van de ontwikkelingen en oplossingsrichtingen,
maar ook respect voor elkaars opvattingen en positie, en het elk voor zich
nemen van de verantwoordelijkheid van de gemaakte keuzen. 24Wat bedoelt de regering met «het creëren van goede structuren»?
(blz. 14)De regering doelt op het waar nodig creëren of verbeteren van overlegstructuren
en uitvoeringsstructuren met een juiste verantwoordelijkheidstoedeling. 25Beschikt de regering over werkloosheidscijfers met betrekking tot
personen met een vluchtelingenstatus (A-status) of een vergunning tot verblijf?
Indien dit niet het geval is, wordt dan een onderzoek naar deze gegevens overwogen?
(blz. 15)Er zijn geen werkloosheidspercentages bekend van personen met een vluchtelingenstatus
of een vergunning tot verblijf. Wel is bekend dat per 30 september 1998 van
de werkzoekenden bij Arbeidsvoorziening er 7446 als «vluchteling»
waren geregistreerd. Daarvan waren er 489 ingedeeld in fase 1, 335 in fase
2, 1793 in fase 3, 4277 in fase 4 en 552 in de categorie «nader te bepalen».
De vluchtelingen in fase 4 en in de categorie «nader te bepalen»
zullen voor een belangrijk deel hun inburgeringsprogramma niet hebben afgerond.
Er wordt geen nader onderzoek overwogen naar deze groep. 26Er is sprake van een afname van het aantal langdurig werklozen in
percentages? Is dit ook in absolute termen het geval? (blz.15)Langdurige werkloosheid kan op verschillende manieren worden berekend.
In Tabel 2.1 is ervoor gekozen om het aantal langdurig werklozen uit te drukken
als percentage van de beroepsbevolking. Als de beroepsbevolking toeneemt,
kan een dalend percentage langdurig werklozen toch betrekking hebben op eenzelfde
absolute aantal.Het absolute aantal langdurig werklozen is begin jaren '90 nog opgelopen,
maar sinds 1995 daalt het cijfer weer:  1991199219931994199519961997Geregistreerde werkloosheid        > 1 jaar x 1000 (CBS)176166188244247221195Overigens komen de cijfers zoals die afkomstig zijn van het CBS niet geheel
overeen met die waarop de percentages uit tabel 2.1 zijn gebaseerd. De bron
voor de laatste tabel is Eurostat. De verschillen worden veroorzaakt doordat
Eurostat de cijfers van de verschillende landen onderling vergelijkbaar heeft
gemaakt. 27Waarom verlaten jaarlijks ongeveer 17 000 jongeren het voortgezet
onderwijs zonder enig diploma? Welke beleidsmaatregelen gaat de regering daarvoor
in deze kabinetsperiode voor ontwikkelen?Hoeveel procent van het totaal aantal leerlingen in het voortgezet
onderwijs verlaat dit soort onderwijs zonder enig diploma? Hoeveel procent
van deze leerlingen wordt vervolgens (of bij het bereiken van de leeftijd
van achttien jaar) afhankelijk van een uitkering?Welke tendens doet zich de laatste jaren voor in het aantal jongeren
dat het voortgezet onderwijs zonder diploma verlaat? (blz. 16)De oorzaken van voortijdig schoolverlaten zijn divers. Leer/onderwijs/motivatie
problemen en de juiste opleidingskeuze/aanbod kunnen aan voortijdige schooluitval
ten grondslag liggen. Daarnaast zijn er psycho-sociale en gezins problemen
van uiteenlopende aard die schooluitval kunnen veroorzaken.Op basis van het voornemen in het Regeerakkoord heeft de minister van
Onderwijs momenteel een plan voor de aanpak en preventie van voortijdig schoolverlaten
in voorbereiding.In 1997/98 zitten er ongeveer 825 000 leerlingen in het V.O. Van
hen verlaten naar schatting17 000 leerlingen zonder diploma de school.
Dat is 2% van de totale leerlingpopulatie. Hierbij moet worden aangetekend
dat deze leerlingen niet altijd definitief het onderwijs hebben verlaten.
Een deel van bovengenoemde uitvallers bezoekt het deeltijdonderwijs, gaat
verder met een opleiding in het beroepsonderwijs in een ROC of is verhuisd.Exacte cijfers over bijstandsuitkeringen aan voortijdige schoolverlaters
zijn thans niet voorhanden. De registratie van voortijdige schoolverlaters
en het kunnen volgen van deze categorie, zal de komende tijd worden verbeterd
met de invoering van het onderwijsvolgnummer. De sluitende aanpak voor jongeren
( tot 23 jaar) binnen de WIW biedt aan elke jongere een traject. In principe
zouden jongeren niet van een bijstandsuitkering afhankelijk hoeven te zijn.Er zijn indicaties dat er in 1997 ca. 10 000 jongeren langdurig in
de bijstand zaten. Uit een nog niet afgerond onderzoek naar de achtergronden
van deze jongeren blijkt dat deze bestaan uit vooral jonge moeders met kinderen,
ex-alleenstaande minderjarige asielzoekers (ex-AMA's) en jongeren met psychosociale
problemen. Binnenkort zal het rapport n.a.v. dit onderzoek worden gepubliceerd. 28Kan de regering aangeven waarom de werkloosheid onder Surinamers
aanzienlijk lager is dan onder andere groepen? (blz. 16)In de Rapportage Minderheden 1996 van het Sociaal Cultureel Planbureau,
verschenen als bijlage 4 bij het Jaaroverzicht Integratiebeleid Etnische Groepen
1997 is een analyse opgenomen van de afstand tot werk van de verschillende
minderheidsgroepen in Nederland. Voor wat betreft de afstand tot werk, onderstrepen
deze analyseresultaten nog een keer het grote belang van een tweetal factoren,
namelijk opleiding en beheersing van de Nederlandse taal, voor de arbeidspositie
van de minderhedenbevolking. Uit deze rapportage komt naar voren dat Surinamers,
maar overigens ook Antillianen en Arubanen, beschikken over een relatief grotere taalvaardigheid in de Nederlandse taal dan personen uit andere
minderheidsgroeperingen. Ook het opleidingsniveau van Surinamers en Antillianen/Arubanen
ligt in het algemeen hoger. 29Wat is vanaf 1994 per jaar het aandeel van etnische minderheden
in percentage van de totale werkloosheid uitgesplitst in leeftijdscategorie,
man, vrouw en de vier grootste etnische groeperingen (dus niet in een percentage
van de relevante beroepsbevolking)? (blz. 17)In onderstaande tabel zijn de percentages zoals gevraagd opgenomen voor
de jaren 1994 en 1997. Cijfers van de tussenliggende jaren zijn niet direct
beschikbaar. Voor een beeld van de ontwikkeling van het aandeel van etnische
minderheden in percentage van de totale werkloosheid is het echter voldoende
de jaren 1994 en 1997 met elkaar te vergelijken. Aandeel etnische minderheden in de werkloosheid, 1994–1997a Totaal werklozen
(x 1 000) wv: etnische minderhedenbwv:
vier grote groepenc 199419971994199719941997Totaal54743817%18%12%10% wv:      Mannen26619224%26%16%14% Vrouwen28024611%11%8%7%       15–24 jaar1268916%15%12%9%25–49 jaar37529718%20%13%11%50–64 jaar46529%7%7%4%Werklozen = alle mensen van 15–64 jaar zonder werk (of met werk
van minder dan 12 uur per week) die minsten 12 uur per week willen werken,
daarvoor direct beschikbaar zijn èn daar actief naar op zoek zijn.a Bepaling van etniciteit op basis van nationaliteit en geboorteland
van de respondent zelf, en niet ook van de ouders waardoor m.n. de tweede
generatie niet wordt gemeten.b Personen met de nationaliteit van, of geboren in: Turkije,
Marokko, Suriname, de Nederlandse Antillen, Aruba, voormalig Joegoslavië
of in overige niet-Europese landen met uitzondering van voormalig Nederlands
Indië/Indonesië en de Verenigde Staten van Amerika. Deze afbakening
is een benadering van de afbakening die voor de Wet Samen wordt gehanteerd.c Personen met de nationaliteit van, of geboren in: Turkije,
Marokko, Suriname of de Nederlandse Antillen/Aruba.Bron: SZW, op basis van Enquête beroepsbevolking (CBS). 30Waarom hanteert de regering in de sociale nota een andere definitie
van het begrip allochtoon dan het CBS? Welke definitie wordt precies gehanteerd?
(blz. 17)Het CBS hanteert een drietal definities voor het begrip allochtoon. Ten
eerste de ruime definitie waarbij het begrip allochtoon wordt gedefinieerd
als een persoon die óf in het buitenland is geboren óf in Nederland
geboren maar met tenminste één ouder die in het buitenland is
geboren. Ten tweede het combinatiecriterium waarbij het begrip allochtoon
wordt gedefinieerd als een persoon met een buitenlandse nationaliteit óf
met de Nederlandse nationaliteit maar in het buitenland geboren. En ten derde
de «niet Nederlanders» waaronder iedereen wordt verstaan die niet
de Nederlandse nationaliteit bezit. In de Sociale Nota 1999 wordt aangesloten
bij de tweede definitie omdat de standaard bron voor landelijk representatieve
gegevens met betrekking tot de arbeidsmarkt, de Enquête beroepsbevolking
van het CBS, deze definitie hanteert. 31Met welk arbeidsparticipatiecijfer vergelijkt de regering het Nederlandse
arbeidsparticipatiecijfer van ouderen? (blz. 17) De netto-arbeidsdeelname of werkgelegenheidsgraad wordt normaliter opgevat
als de werkzame beroepsbevolking in procenten van de bevolking in de leeftijd
15–64 jaar. In Nederland definiëren we de netto-arbeidsdeelname
als het aantal personen van 15–64 jaar dat meer dan 12 uur per week
werkt als aandeel in het totaal aantal personen van 15–64 jaar. In 1997
bedroeg de netto-arbeidsdeelname van 55-plussers slechts 28%, tegenover 61%
voor de gehele groep van 15–64 jarigen (p. 18, tabel 2.5). Nog opvallender
is het verschil tussen de arbeidsdeelname van mannen ouder dan 55 jaar (41%)
en mannen van 25–54 jaar (89%).Internationaal is gebruikelijk om ook kleine deeltijdbanen mee te rekenen
in de netto-arbeidsdeelname. Volgens deze definitie (inclusief banen van minder
dan 12 uur) bedroeg de netto-arbeidsdeelname van 55-plussers in 1997 zo'n
31%, lager dan in de EU als geheel (37%) en veel lager dan in de VS (57%)
(zie p. 17, tabel 2.4). 32In hoeverre is de verbetering op de arbeidsmarkt behalve conjunctureel
ook structureel van aard? Waar in de sociale nota is het anwoord op deze vraag
te vinden? (blz. 18)Om deze vraag te beantwoorden zijn op blz. 18–19 enkele kerngegevens
over de arbeidsmarkt in (topjaar) 1998 vergeleken met (vorig topjaar) 1990.
In deze periode is de arbeidsdeelname fors toegenomen en is de werkloosheid
afgenomen. Wel is het aantal werkloosheidsuitkeringen hoger dan in 1990.Op blz. 19 wordt dan ook geconcludeerd dat de Nederlandse arbeidsmarkt
er op veel punten structureel beter voorstaat dan begin jaren negentig. Belangrijke
kwetsbaarheden blijven echter de lage arbeidsdeelname van 55-plussers en het
hoge aantal personen dat langdurig een beroep doet op een uitkering. 33Wordt er als gevolg van de vacaturedruk ook steeds meer op medische
gronden geselecteerd? (blz. 19)De CTSV-augustusrapportage, waarover de Kamer bij brief van 16 september
1998 door Staatssecretaris Hoogervorst van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
is geïnformeerd, laat een neerwaartse lijn zien waar het het standaard
uitvoeren van aanstellingskeuringen betreft. Dit kan, blij- kens de rapportage,
niet gezegd worden over het stellen van vragen over de gezondheid tijdens
de sollicitatieprocedure door werkgevers, hetgeen na invoering van de Wet
op de medische keuringen (WMK) verboden is. In hoeverre dit invloed heeft
op de selectie van de uiteindelijke kandidaat met wie een arbeidsrelatie wordt
aangegaan is niet bekend.De overheid probeert via zelfregulering (gedragscode + klachtenbehandeling)
en de Wet op de medische keuringen (WMK), de praktijk van werving en selectie
te verbeteren. Recent heeft u hierover twee moties aangenomen. Over de WMK
vroeg mw. Schimmel c.s. de staatssecretaris van SZW dhr. Hoogervorst zelf
een klachtencommissie in te stellen als sociale partners in december aan zouden
geven daartoe niet te willen overgaan. En voorafgaand aan de instelling daarvan
per 1 januari 1999 alvast een meldpunt voor klachten te creëren. In de
motie van dhr.de Wit wordt de wens uitgesproken dat de regering zo spoedig
mogelijk in overleg zal treden met de Stichting van de Arbeid en de Raad voor
het Overheidsbeleid teneinde te komen tot een betere naleving door werkgevers
van de NVP-sollicitatiecode. Deze twee moties zullen tijdens het Najaarsoverleg
op 3 december 1998 door de regering aan de orde worden gesteld. 34Middels welke maatregelen wil de regering de kwalitatieve verschillen
tussen de vraag en het aanbod op de arbeidsmarkt aanpakken? (blz. 19)De verschillen doen zich voor een belangrijk deel voor in het onderste
segment van de arbeidsmarkt. Het Regeerakkoord bevat een pakket aan maatregelen
gericht op het vergroten van het effectief arbeidsaanbod. Belangrijke accenten
hierbij zijn de herziening van het belastingstelsel, die de lasten op arbeid
verlaagt en de toetreding tot de arbeidsmarktbevordert, het investeren in
een betere combineerbaarheid van zorg en arbeid, een zoveel mogelijk sluitende
aanpak van de werkloosheid en een nieuwe uitvoeringsorganisatie voor de sociale
zekerheid en arbeidsvoorziening met reïntegratie als hoofdtaak. Voorts
kan erop worden gewezen dat met de specifieke scholingsaftrek beoogd wordt
de scholing van zittende werknemers door de werkgever te stimuleren, om op
deze wijze de inzetbaarheid van werknemers te vergroten. Daarnaast zijn er
diverse maatregelen genomen gericht op het voorkomen van vroegtijdige schooluitval. 35Hoe kan het dat hoewel het werkloosheidspercentage is gedaald, het
aantal mensen met een werkloosheidsuitkering in 1998 nog altijd hoger is dan
in 1990? (blz. 19)Een percentage is iets anders dan een aantal uitkeringen. Het percentage
werklozen geeft bijvoorbeeld aan hoe het aantal werklozen zich verhoudt tot
de omvang van de beroepsbevolking. Als het aantal werklozen stijgt, terwijl
de beroepsbevolking gelijk blijft, dan stijgt het percentage. Naar verhouding
zijn er dan namelijk meer werklozen gekomen. Als de beroepsbevolking echter
evenredig stijgt, dan blijft het percentage werklozen gelijk. De verhouding
tussen het aantal werklozen en de omvang van de beroepsbevolking verandert
dan immers niet. Het is zelfs mogelijk dat het aantal werklozen stijgt, terwijl
het percentage werklozen daalt. De beroepsbevolking is dan relatief sterker
gegroeid dan het aantal werklozen.Dit laatste is het geval met het aantal werkloosheidsuitkeringen: het
aantal werkloosheidsuitkeringen is in 1998 hoger dan in 1990, maar als percentage
van de beroepsbevolking lager dan in 1990. 36Zijn de laatste twee jaar door de toename van het aantal vacatures
door werkgevers meer werknemers uit België en Duitsland aangetrokken?
In welke sectoren zijn deze werknemers in hoofdzaak werkzaam? (blz. 20)Voor de tewerkstelling van personen uit de EU op de Nederlandse arbeidsmarkt
is in principe geen tewerkstellingsvergunning ingevolge de Wet Arbeid Vreemdelingen
vereist. Dit betekent dat hiervan ook geen registratie wordt bijgehouden.Voor een goede indruk van de aantallen werkzame personen met de Belgische
en Duitse nationaliteit dient daarom te worden teruggevallen op de jaarstatistieken
van het CBS in het bijzonder de Enquete Beroepsbevolking. Aangezien deze statistieken
jaargemiddelden betreffen met een onzekerheidsmarge is het niet goed mogelijk
om uit de beschikbare cijfers op te maken in hoeverre sprake is van ontwikkeling
in het aantal in Nederland werkzame buitenlanders, die samenhangt met de vacature-ontwikkeling
in de onderscheiden bedrijfstakken in Nederland. Daar komt nog bij dat het
huidige hoge aantal openstaande vacatures een betrekkelijk recent fenomeen
is dat nog niet in de jaarcijfers over 1996 en 1997 tot uiting komt. Jaarcijfers over 1998, die echter pas in het voorjaar van 1999 beschikbaar
komen, kunnen hierover wellicht meer uitsluitsel geven. Overigens is er al
jaren sprake van een trendmatige ontwikkeling waarbij geleidelijk meer personen
uit andere EU-landen in Nederland werken, terwijl omgekeerd ook steeds meer
Nederlanders een baan in een van de andere EU-landen hebben. 37Voor welke beleidsmaatregelen kiest de regering in de aankomende
kabinetsperiode om de terugloop van de instroom in de opleidingen van operatie-assistenten,
verplegenden en verzorgenden tegen te gaan? (blz. 21)Voor het antwoord moge ik u verwijzen naar de brief van mijn collega van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, die u voor de behandeling van de begroting
van haar Ministerie zal bereiken. In deze brief (die tevens de aanbiedingsbrief
is van de Rapportage Arbeidsmarkt Zorg 1998 en het integrerend ROA-rapport
1998: Arbeid in de zorgsector) zal een uiteenzetting worden gegeven van het
arbeidsmarktbeleid van het kabinet met betrekking tot de zorgsector. 38Wat is het resultaat geweest van de wervingscampagne om het tekort
aan automatiseringsspecialisten op te lossen en met hoeveel is het tekort
nu ingelopen? (blz. 22)In april jl. is een convenant afgesloten gericht op de werving van 10 000
millenniumspecialisten die het grote aantal verwachte vacatures zouden kunnen
vervullen.Er hebben zich tot begin november ruim 8000 mensen als belangstellende
ingeschreven bij Arbeidsvoorziening. Hiervan zijn tot nu toe bijna 5000 mensen
direct te plaatsen, of daartoe geschikt te maken met een scholingstraject.
Er zijn bijna 1000 millenniumvacatures gemeld bij Arbeidsvoorziening. Dit
is minder dan eerder verwacht werd. Aan de hand van deze vacatures heeft Arbeidsvoorziening
kandidaten voorgedragen. De plaatsing van kandidaten blijft achter bij de
verwachtingen.Inmiddels ondernemen Arbeidsvoorziening, het Millenniumplatform en SZW
verschillende activiteiten gericht op onderzoek naar en vergroting van de
vraag. Nog dit jaar wil het Millenniumplatform een grote campagne richten
op het MKB en lagere overheden om de vraag naar millenniumpersoneel te stimuleren.
Arbeidsvoorziening zal op vrijwillige basis gepensioneerden inschakelen voor
het geven van een kort gratis advies aan MKB-bedrijven. Dit kan leiden tot
een vraag naar reguliere millenniumspecialisten.SZW laat een kort onderzoek uitvoeren naar het achterblijven van de vraag
en de prognoses voor de nabije toekomst. De uitkomsten worden eind december
verwacht. 39Voor welke beleidsmaatregelen kiest de regering in deze kabinetsperiode
om het tekort aan onderwijzend personeel te verminderen? (blz. 22)De Minister van OCW onderneemt diverse initiatieven om tekorten te voorkomen.
Op 2 november 1998 heeft OCW het «plan van aanpak lerarenbeleid»
aan de Kamer gestuurd waarin de voorgenomen maatregelen worden gepresenteerd. 40Hoe kan een vacaturetekort voor hogeropgeleide personen met een zwak
arbeidsmarktperspectief extra kansen op een baan bieden? (blz. 22) Bij de beantwoording van deze vraag wordt ervan uitgegaan dat met een
vacaturetekort voor hogeropgeleiden een tekort aan hogeropgeleiden wordt bedoeld.
Overigens worden niet alleen op hoger niveau, maar ook op middelbaar en lager
niveau tekorten verwacht.Een tekort aan hogeropgeleiden kan personen met een zwak arbeidsmarktperspectief
extra kansen op een baan bieden. Daar zijn een aantal redenen voor.Ten eerste zorgt een toenemend tekort aan hogeropgeleiden ervoor dat er
minder verdringing plaatsvindt op de arbeidsmarkt. Als de werkloosheid onder
hogeropgeleiden afneemt, hebben lageropgeleiden met een zwak arbeidsmarktperspectief
minder of geen concurrentie meer van (werkloze) hogeropgeleiden die op lagere
functies solliciteren.Ten tweede zal de krapper wordende arbeidsmarkt de doorstroming op de
arbeidsmarkt stimuleren. Als het steeds moeilijker wordt hogeropgeleide werknemers
aan te trekken, zullen werknemers in lagere functies sneller doorstromen naar
knelpuntfuncties. Hier kan het onder andere gaan om hogeropgeleiden die aanvankelijk,
in een beduidend andere arbeidsmarktsituatie, een lagere functie hadden aanvaard.
Op deze wijze ontstaan nieuwe vacatures op lagere niveau's. 41Welke acties zijn reeds gestart, of worden wellicht overwogen, om
de nu al weer vele jaren geconstateerde dalende belangstelling voor het VBO
om te buigen? (blz. 22)Ter beantwoording van deze vraag heeft de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen aangegeven dat de daling in het leerlingental in het VBO
het resultaat is van een proces van voorkeur voor algemeen vormend onderwijs.Doordat grotere groepen uit de samenleving de kans kregen te kiezen voor
hogere niveaus in het onderwijs, kozen er in de loop der jaren steeds meer
leerlingen en/of hun ouders voor algemeen vormend onderwijs in plaats van
VBO. Met de vernieuwing van de leerwegen in het MAVO/VBO/VSO (tot stand te
brengen als het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs: VMBO), die per
augustus van dit jaar in gang is ingezet, wordt getracht een nieuw evenwicht
tussen VBO en MAVO-onderwijs tot stand te brengen. De drie leerwegen: de theoretische
leerweg, de beroepsgerichte leerweg en de gemengde leerweg bestaan uit vier
sectoren die opleiden tot hetzelfde eindniveau. Het leerwegondersteunend en
praktijkonderwijs richt op risicogroepen. Ook de doorstroommogelijkheden binnen
het beroepsonderwijs zullen hiermee moeten worden bevorderd (VBO/MBO/HBO). 42Is het juist dat er nogal wat vacatures niet werkelijk aanwezig bleken
te zijn toen Arbeidsvoorziening met een behoorlijk personeelsaanbod kwam?
(blz. 22)Verwezen zij naar het antwoord op vraag 38. 43Welk tekort aan academici verwacht de regering nu voor het jaar 2002?
(blz. 22)Voor het jaar 2002 zijn geen afzonderlijke berekeningen voor het totale
tekort aan academici vervaardigd. Wel blijkt uit de recent gepubliceerde statistische
bijlage bij de tweejaarlijkse studie naar de arbeidsmarkt naar opleiding en
beroep tot 2002 van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt dat
er gezien de ontwikkeling van de vraag en aanbod in alle studierichtingen
met uitzondering van de landbouwwetenschappen, farmacie en de
kunstwetenschappen goede tot zeer goede arbeidsmarkt-vooruitzichten bestaan
voor afgestudeerden van het wetenschappelijk onderwijs.Omgekeerd betekent dit dat voor vrijwel alle studierichtingen knelpunten
bepaald niet denkbeeldig zijn. Overigens geldt dit ook voor het overgrote
deel van de HBO-opleidingen.Het tekort aan academici is wel gekwantificeerd in de recente studie naar
de arbeidsmarktvooruitzichten tot 2007 eveneens van het ROA.Afhankelijk van de gehanteerde veronderstellingen komt in deze studie
het tekort aan academici uit op tussen de 27 000 personen en de 122 000
personen.Worden ook de HBO-ers in de vergelijking betrokken dan bedraagt volgens
de studie het geprognosticeerde tekort in 2007 zonder aanvullend beleid tussen
de 225 000 en 380 000 personen.Bij deze uitkomsten van de studie kan het volgende worden opgemerkt. De
uitkomsten geven een cumulatief beeld over de jaren. Het zijn uitkomsten op
basis van een statische analyse. In de praktijk zullen dynamische aanpassingsprocessen
gaan optreden, die de tekorten zullen verminderen. Werkgevers zullen door
middel van interne scholing medewerkers geschikt maken voor de knelpuntvacatures
en voorts zullen werkgevers mogelijk minder hoge eisen stellen bij het extern
werven voor de vacatures. Deze ontwikkelingen hebben een matigende werking
op de werkelijk optredende tekorten. 44Zijn er VUT-fondsen die niet toestaan dat VUT-ers kunnen worden ingezet
als millenniumspecialist in de automatiseringsbranche? Zo ja, wat wordt er
ondernomen om deze fondsen op andere gedachten te brengen? (blz. 22)Mijn ambtsvoorganger heeft zich eind 1997 tot de Stichting van de Arbeid
gewend over deze thematiek. Hij heeft de Stichting gevraagd te bevorderen
dat barrières die vutters ondervinden om weer in te treden worden weggenomen.
Het gaat hierbij met name om het vrijlaten van bijverdienen door vutters.
De Stichting heeft het verzoek doorgestuurd aan de lidorganisaties van de
centrale werkgevers- en werknemersorganisaties die in de Stichting zijn vertegenwoordigd.De Arbeidsinspectie monitort het wegnemen van barrières door VUT-fondsen.
De belangrijkste conclusies van de peiling in juni '98 is dat nog maar weinig
vutters zich tot VUT-fondsen hebben gewend om te mogen bijverdienen in het
kader van het helpen oplossen van de millenniumproblematiek. Wel geldt dat
ongeveer de helft van de VUT-fondsen een besluit heeft genomen over het wegnemen
van drempels voor herintreding van vutters in dit kader en dat de meeste fondsen
aangeven individuele verzoeken tot herintreden welwillend zullen toetsen.De bevindingen van dit onderzoek zijn aan de bestuurders van die VUT-fondsen
ter kennis gebracht en van die gelegenheid is gebruik gemaakt om nogmaals
aandacht te vragen voor het grote belang om komend jaar alle beschikbare krachten
te mobiliseren om de millenniumproblematiek tijdig aan te pakken en verzoeken
van VUT-gerechtigden welwillend te behandelen. Arbeidsvoorziening heeft ondertussen
de vutters die belangstelling hebben getoond aangeschreven dat ze zich tot
hun VUT-fonds moeten wenden.Het blijft uiteindelijk de verantwoordelijkheid van de besturen van de
VUT-fondsen om de afweging te maken tussen het door mij aangegeven belang
van het oplossen van de millenniumproblematiek en zaken als precedentwerking,
controleerbaarheid en uitvoerbaarheid. 45In welke sectoren kan het inzetten van langdurig werklozen met de
juiste achtergrond de arbeidsmarktknelpunten deels oplossen? En welke opleidingsachtergrond
betreft dit in die gevallen? (blz. 23)In het ROA-rapport «Toekomstverkenning arbeidsmarkt en scholing
tot 2007» waar deze notie op is gebaseerd wordt in tabel 6.5 (blz. 88)
een onderverdeling gegeven van de effectiviteit van de inzet van langdurig
werklozen per ontwikkelingsscenario naar opleidingsniveau. Het aandeel langdurig
werklozen dat kan worden ingezet om tekorten aan personeel te verminderen
varieert van 33% in Divided Europe tot 45% in European Coordination (EC) waarmee
respectievelijk 14% en 21% van de knelpunten opgelost zouden kunnen worden.
In European Coordination zijn het met name de lagergeschoolde werklozen die
ingezet zouden kunnen worden, terwijl in beide andere scenario's voornamelijk
de hogeropgeleide werklozen weer werk zouden kunnen vinden. In Global Competition
zouden vrijwel alle hoogopgeleide langdurig werklozen (91 à 96%) ingezet
kunnen worden om de verwachte aanbodtekorten op te vullen. Vanwege de geringe
omvang van de groep werklozen op HBO- en WO-niveau zullen de knelpunten hier
echter nauwelijks verminderen (lost slechts 9 à 15% van de knelpunten
op).In het ROA-rapport «De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot
2002» wordt overigens gedetailleerder ingegaan op opleidingstypen waarbij
de verwachte aanbodtekorten opgelost kunnen worden door langdurig werklozen
in te schakelen.Bij een zestal opleidingstypen kan met de inzet van langdurig werklozen
een evenwicht tussen vraag en aanbod bewerkstelligd worden. Het gaat daarbij
om VBO mechanische techniek, VBO grafische techniek, MBO/LLW levensmiddelentechniek/vleesverwerking,
HBO lerarenopleiding expressie, HBO voeding, HBO maatschappelijk werk en hulpverlening. 46Kan cijfermatig worden aangegeven in welke beroepen de uitstroom
van oudere werknemers het grootst is? (blz. 23)Over de uitstroom van ouderen naar beroep zijn geen vergelijkende cijfers
beschikbaar. Dit komt omdat het probleem van de vergrijzing op de arbeidsmarkt
over het algemeen per bedrijf of per bedrijfstak wordt geïnventariseerd.
Werkgevers zijn ook de eerste belanghebbenden bij kennis over de te verwachten
uitstroom en de daaruit voortvloeiende vervangingsvraag.De uit de macro-gegevens bekende toenemende uitstroom van ouderen vormt
wel onderdeel van de studie toekomstverkenning arbeidsmarkt en scholing tot
2007. In deze studie is een aantal mogelijke varianten doorgerekend om het
hoofd te kunnen bieden aan dreigende tekorten op de arbeidsmarkt.Daarbij is in een geaggregeerd micro-model uitgegaan van de huidige participatiegraad
van diverse categorieën werknemers, zoals deze blijkt uit de Enquete
Beroepsbevolking van het CBS. Deze participatiegraad is modelmatig verhoogd
voor de toekomstige (2007) generatie werkende ouderen. Onder de veronderstelling
dat iedereen bereid is en in staat is tot de leeftijd van 65 jaar te blijven
werken worden veel knelpunten opgelost. Aan deze analytische berekening kunnen
echter geen cijfers over het feitelijk participatie-gedrag van mensen worden
ontleend. 47Wat wordt bedoeld met de zinsnede «door een betere benutting
van het huidige potentieel van de werknemers in bedrijven»? (blz. 23)Met deze zinsnede wordt bedoeld te zeggen dat het nogal eens voorkomt
dat zittende medewerkers een niveau van opleiding en vaardigheden hebben dat
de eisen van hun functie (ruim) te boven gaat. Indien hun kwaliteiten binnen
de arbeidsorganisatie beter benut zouden worden, kunnen knelpunten in hogere
functies beperkt worden en tevens vacatures ontstaan voor werkzoekenden die
op het eenvoudiger werk aangewezen zijn. 48Welke specifieke maatregelen zullen er voor de laaggekwalificeerden
in het kader van het werkgelegenheidsbeleid de komende jaren worden getroffen?
(blz. 23)In de vorige kabinetsperiode zijn al diverse specifieke maatregelen voor
laaggekwalificeerden getroffen (onder meer invoering EWLW-regeling, SPAK-
en VLW-afdrachtskortingen). Belangrijkste voorziene maatregelen betreffen
de 20 000 extra banen via de EWLW-regeling, de uitbreiding van de WSW-plaatsen
en de invoering van een zoveel als mogelijk sluitende aanpak van de werkloosheid.
Deze beleidsintensiveringen zullen in een meer dan evenredige mate aan lagergekwalificeerden
ten goede komen. Van belang is verder de herziening van het belastingstelsel,
die onder meer tot oogmerk heeft de lasten op arbeid te verlagen en de toetreding
tot de arbeidsmarkt te bevorderen. Lagergekwalificeerden zullen met name profiteren
van de in het Regeerakkoord afgesproken invoering van een heffingskorting
voor werkenden (arbeidskorting). Om de stimulans optimaal te richten op de
overstap van een uitkering naar werk zal de vormgeving naar verwachting zo
gekozen worden dat relatief het grootste voordeel wordt bereikt op het niveau
van het wettelijk minimumloon. Ten aanzien van overige specifieke inkomensondersteuning
en armoedevaleffecten zij verwezen naar het antwoord op de vragen 74 en 239. 49Op welke wijze wil de regering de instroom in HBO- en WO-opleidingen
verbeteren? (blz. 23)In de betreffende passage in de Sociale Nota worden enkele beleidsvarianten
genoemd die door het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt in een
onderzoek op hun getalsmatige effectiviteit zijn bekeken.Over de problematiek van de verwachte tekorten aan hogeropgeleiden is
inmiddels overleg gestart. Het thema is aan de orde in het najaarsoverleg
met de sociale partners. De gewenste ontwikkeling van het aantal hogeropgeleiden
in de toekomst en het terugdringen van het aanbodtekort aan hogeropgeleiden
zijn onderwerpen die op de gezamenlijke beleidsagenda van in eerste aanleg
het Ministerie van OC&W, de HBO-raad en de VSNU staan. Met instellingen
voor hoger onderwijs, departementen, werkgeversorganisaties en Arbeidsvoorziening
zullen voorstellen worden geformuleerd voor een brede aanpak.De resultaten daarvan kunnen worden meegenomen in het ontwerp-HOOP 2000,
dat in september 1999 zal worden uitgebracht. 50Wat wordt bedoeld met de mobiliteit binnen de sectoren? En is deze
mobiliteit in voldoende mate aanwezig? (blz. 25) Knelpunten bij bepaalde functieniveaus kunnen voor een belangrijk deel
worden opgelost (of worden voorkomen) indien er voldoende doorstroming binnen
bedrijven kan worden gerealiseerd. Medewerkers kunnen dan door middel van
interne scholing worden klaargestoomd voor knelpuntfuncties. Dit vereist dat
werkgevers anticiperen op mogelijke schaarste die bij sommige functies kan
ontstaan en tijdig geschikte medewerkers door middel van scholing en begeleiding
geschikt maken voor de knelpuntfuncties. De vrijkomende lagere functies zouden
dan door werkzoekenden van buiten het bedrijf kunnen worden vervuld.Hoewel veel bedrijven bezig zijn met een generiek beleid gericht op verhoging
van de employability van de eigen werknemers, zou meer aandacht voor het gericht
scholen van werknemers naar knelpuntfuncties bij kunnen dragen aan het voorkomen
c.q. oplossen van knelpunten.Verder kan het voorkomen dat het ene bedrijf in een sector mensen ontslaat,
terwijl een ander bedrijf in dezelfde sector en regio extra mensen nodig heeft.
Daartoe werken verschillende sectoren in samenwerking met Arbeidsvoorziening
met «transferpunten». 51Kan de regering aangeven hoe flexibele beloningselementen kunnen
meewegen in de pensioenopbouw en de opbouw van andere loongerelateerde uitkeringen?
(blz. 25)Welke beloningselementen meewegen in de op te bouwen pensioenen en pensioenuitkeringen
wordt bepaald in het pensioenreglement, dat wordt opgesteld door werkgevers
en werknemers(-organisaties) die het bestuur vormen van het betreffende pensioenfonds.
Hetzelfde geldt voor de opbouw van andere loongerelateerde uitkeringen, die
worden vastgelegd in CAO's. 52Op welke manier kan het niet-actieve deel van de (potentiële)
beroepsbevolking worden ingezet in de knelpunten van de arbeidsmarkt? Hoe
kan worden gegarandeerd dat de mobiliteit binnen sectoren voldoende blijft?
(blz. 25)Langs diverse wegen kan de instroom van personen op de arbeidsmarkt worden
bevorderd. Het arbeidsaanbod kan worden vergroot door belemmeringen voor arbeidsdeelname
weg te nemen, bijvoorbeeld door te investeren in een betere combineerbaarheid
van zorg en arbeid en door de herziening van het belastingstelsel, die de
lasten op arbeid verlaagt en de toetreding tot de arbeidsmarkt bevordert.
In het Regeerakkoord heeft het kabinet het voornemen bekend gemaakt om de
bestaande capaciteit aan kinderopvang te verdubbelen.Voorzover de arbeidsduur op dit moment een hindernis vormt, is van belang
het wetsvoorstel op aanpassing van de arbeidsduur dat de Kamer naar verwachting
nog dit jaar zal bereiken.Via het bestaande arbeidsmarktbeleid worden werklozen met een afstand
tot de arbeidsmarkt door middel van scholing of het benutten van werkervaringsplaatsen
geschikt gemaakt voor de arbeidsmarkt, en tevens voor functies met een gering
arbeidsaanbod. In het bijzonder bij beter bemiddelbare groepen werkzoekenden
zijn er mogelijkheden aanwezig om deze geschikt te maken voor functies waar
zich knelpunten voordoen. Arbeidsvoorziening is voornemens om (als onderdeel
van het actieplan dat de arbeidsmarktknelpunten aanpakt) onder voorwaarden
ook deze groepen in de arbeidstoeleiding te betrekken. 53Verwacht de regering dat een afname van het arbeidsaanbod de loonontwikkeling
opstuwt? (blz. 25) Zoals in de Sociale Nota reeds staat aangegeven, verwacht het CPB dat
specifieke arbeidsmarktknelpunten voorlopig niet tot generieke loonstijgingen
zullen leiden. Ook op langere termijn kan een opstuwende werking worden voorkomen
naarmate verdere voortgang wordt geboekt in het vergroten van de arbeidsmarktkansen
van nog altijd grote groepen van niet-actieven. Benutting van dit potentieel
maakt nog een aanzienlijke stijging van het arbeidsaanbod mogelijk. 54Wat is de inhoud van het concept-toetsingskader-AVV dat ter bespreking
ligt bij de Stichting van de Arbeid? (blz. 26)In het concept Toetsingskader AVV is in de kern het bestaand beleid voor
toetsing van verzoeken om algemeen verbindend verklaren van CAO-bepalingen
vastgelegd.Die toetsing heeft betrekking op.– representativiteit van CAO-partijen– rechtsgeldigheid van de CAO– het type CAO-bepaling (of die naar hun aard voor avv in aanmerking
kunnen komen).Opzet van het concept Toetsingskader AVV is de toetsing en de procedure
van aanvragen voor AVV transparant te maken. Om de afhandeling van AVV-verzoeken
te versnellen is het van belang dat de verantwoordelijkheidsverdeling tussen
overheid en sociale partners in het kader van de AVV-toetsingsprocedure duidelijk
is en stringent wordt toegepast. CAO-partijen zijn verantwoordelijk voor juridisch
correct geredigeerde CAO-bepalingen en voor een correcte aanvraag, het Ministerie
van SZW voor een consequente toetsing binnen een redelijke termijn.Ook de procedures voor aanvraag van AVV en de behandeling van ingebrachte
bedenkingen tegen AVV zijn in het concept Toetsingskader AVV vastgelegd. Op
punten worden de procedures enigszins vereenvoudigd en geformaliseerd.Op 25 maart 1998 is een concept Toetsingskader AVV aan de Stichting van
de Arbeid voorgelegd met het verzoek om een reactie. De Stichting heeft op
8 oktober jl. Publicatienr. 5/98 haar reactie vastgesteld. Naar aanleiding
van die reactie van de Stichting wordt momenteel gewerkt aan aanpassing van
het Toetsingskader AVV.Het Toetsingskader AVV zal zo spoedig mogelijk worden gepubliceerd in
de Staatscourant. 55Wat zijn de resultaten van de beleidsmaatregelen met betrekking tot
een verantwoorde loonkostenontwikkeling?Wat gaat de regering voor een stappen ondernemen als de loonkostenontwikkeling
onverantwoord hoog wordt? (blz. 26)Met deze vraag wordt gerefereerd aan de genoemde instrumenten algemeen
verbindend verklaren (AVV) en goedkopere laaggeschoolde arbeid.Een kwantificering van het effect van AVV op de loonkostenontwikkeling
is – uiteraard – moeilijk te geven. Wel is bekend dat het gemiddelde
beloningsniveau van werknemers die via avv aan een CAO zijn gebonden, beduidend
lager is dan van niet-CAO'ers. In kwalitatieve zin kan in ieder geval worden
opgemerkt dat het – in vele opzichten – van belang is dat een
zo groot mogelijk deel van de loonruimte wordt gebruikt voor «goede
doelen». Hierbij kan gedacht worden aan scholingsmaatregelen en werkgelegenheidsbevorderende
afspraken. Het AVV-instrument stimuleert afspraken over goede
doelen, omdat free riders-gedrag wordt voorkomen. Zonder AVV zou een belangrijk
groter deel van de loonruimte worden gebruikt voor loonsverhogingen.Het terugdringen van de loonkosten aan de onderkant van de arbeidsmarkt
is van groot belang voor het scheppen van werkgelegenheid voor laagopgeleiden.
De afgelopen periode hebben kabinet en sociale partners zich hier flink voor
ingespannen. In 1996 zijn de Specifieke afdrachtskorting (SPAK) en de Vermindering
langdurig werklozen (VLW) in werking getreden, waarmee de loonkosten voor
werkgevers van laagbetaalden en van langdurig werklozen worden gereduceerd.
Belangrijk is verder dat het gat tussen WML en laagste loonschaal de afgelopen
periode is verkleind: in 1994 lag de laagste loonschaal 11,8% boven WMLl en
in 1997 was dit 6,7%.In het eerste deel van het Najaarsoverleg hebben de sociale partners aangegeven
zich terdege bewust te zijn van hun verantwoordelijkheid voor een voortzetting
van een verantwoorde loonkostenontwikkeling. Mede gezien ook de wijze waarop
zij in het verleden hebben gezorgd voor een verantwoorde loonkostenontwikkeling,
is de vraag wat de regering gaat doen als de loonkostenontwikkeling onverantwoord
hoog wordt, niet aan de orde. 56Wat wordt bedoeld met de term «flink» in de passage:
«Daarmee worden de totale arbeidskosten voor werkgevers van zowel laagbetaalden
als langdurig werklozen flink gederuceerd»? (blz. 27)De loonkosten van laagbetaalden zijn structureel met maximaal circa 10%
gereduceerd (SPAK). De loonkosten van langdurig werklozen worden gedurende
vier jaar na indiensttreding met maximaal circa 23% gereduceerd (SPAK en VLW). 57Hoe kan het scheppen van concrete functies voor laagopgeleiden en
het daadwerkelijk laten in- en doorstromen van deze groep worden gerealiseerd?
(blz. 27)Met lage(re) loonschalen worden formele belemmeringen weggenomen voor
het scheppen van werkgelegenheid voor laagopgeleiden. Er ontstaat meer ruimte
om de loonkosten aan te passen aan de arbeidsproductiviteit. Of er ook werkelijk
gebruik wordt gemaakt van de ontstane ruimte en of er dus ook werkelijk concrete
functies op de lagere niveaus worden gecreëerd, is uiteindelijk een kwestie
van (arbeids)marktwerking. Het kabinet zal het belang hiervan onderstrepen
in het overleg met sociale partners. 58Hoe denkt de regering de kansen op employability van bepaalde groepen,
waaronder ouderen, laagopgeleiden, vrouwen en flexwerkers, te waarborgen en
te stimuleren, anders dan in de Wet Flexibiliteit en Zekerheid omschreven
staat?Komen er speciale scholingsfaciliteiten voor oudere werknemers? (blz. 27)De verantwoordelijkheid voor het bevorderen van de employability van werkenden
is in de eerste plaats een gemeenschappelijk belang van werkgever en werknemer.
Zij hebben beiden een eigen en gezamenlijke verantwoordelijkheid.Employability zal op individueel niveau gerealiseerd moeten worden; het
gaat immers om maatwerk. Een betere vormgeving van employability is dan ook
vooral een kwestie van bewustwording bij alle betrokken partijen; ook
bij de individuele werknemer en werkzoekende. In dit verband hecht de regering
eraan dat sociale partners het belang van employability onderschrijven en
uitdragen richting hun achterbannen. De regering acht het haar taak dit onderwerp
bij sociale partners te agenderen en geagendeerd te houden.De verantwoordelijkheid van de overheid bestaat uit het creëren van
de daarvoor noodzakelijke randvoorwaarden waarop onderstaand wordt ingegaan.Sinds 1 januari 1998 kunnen bedrijven reeds gebruik maken van de scholingsaftrek.
Door de regeling kunnen bedrijven 20% van de scholingskosten extra aftrekken
van de fiscale winst. Aangezien de non-profitsector geen gebruik kan maken
van de scholingsaftrek, wordt met ingang van 1 januari 1999 een analoge regeling
ingevoerd voor de non-profit sector. De scholingsaftrek voorziet in een speciale
faciliteit voor werknemers van 40 jaar en ouder. Voor deze groep wordt de
extra aftrek nog eens verhoogd met 40% van de scholingskosten. De analoge
regeling voor de non-profitsector voorziet eveneens in een extra stimulans
voor werknemers van 40 jaar en ouder en betekent dus ook een uitbreiding van
de speciale scholingsfaciliteiten voor oudere werknemers.Werkgevers en werknemers zullen, gestimuleerd door deze extra facilitei-
ten, verder een rol moeten spelen bij het ontwikkelen van hanteerbare methoden
van scholingsprogramma's voor oudere werknemers.Doelstelling 4 van het Europees Sociaal Fonds biedt een bijdrage in de
kosten voor vergroting van de employability van laagopgeleide werkenden.Daarnaast zijn de mogelijkheden voor het combineren van werkervaringsplaatsen
en scholing uitgebreid, waardoor het nu mogelijk is om een werkervaringsplaats
te combineren met de beroepsbegeleidende leerweg. Dit biedt kansen voor de
groep langdurig werklozen met geringe kwalificaties.Verder moet onder meer worden gedacht aan mogelijkheden voor verlof, financiering
en flexibele mogelijkheden voor betrokkenen om op maat afspraken te maken
over bijvoorbeeld werktijden. Ook de maatregelen die de mogelijkheden om zorg
en arbeid te combineren vergroten moeten er toe bijdragen dat de uitval uit
het arbeidsproces vanwege zorgtaken vermindert. De regering verwacht dat de
Wet financiering loopbaanonderbreking een belangrijke stimulans kan zijn.
Enerzijds biedt deze regeling de werknemer de mogelijkheid om verlof op te
nemen om bijvoorbeeld een studie op te pakken.Anderzijds biedt het voor de vervanger de mogelijkheid om zijn of haar
employability in de werksituatie te vergroten en voor de werkgever de mogelijkheid
om de verlofganger te vervangen. Ook zal het wetsvoorstel verbod op leeftijdsdiscriminatie
bij werving en selectie worden uitgebreid naar discriminatie bij het aanbieden
van scholing. 59Wanneer worden de effecten van de SPAK geëvalueerd? (blz. 27)De regering heeft een onderzoek naar de effecten van de SPAK en de VLW
op de werkgelegenheid en de werkloosheid in voorbereiding. Het vergt evenwel
enige tijd om goed zicht te krijgen op de effecten van beide regelingen. En
wel om de volgende redenen:A. De SPAK is na invoering in 1996 twee keer gewijzigd: met ingang van
1997 en 1998 zijn de SPAK-bedragen verhoogd en per 1 januari 1998 is tevens
het urencriterium aangepast van 32 naar 36 uur. B. De structurele effecten op de werkgelegenheid en de werkloosheid nemen
enige tijd in beslag. De doorwerking van de SPAK-effecten zal in de evaluatie
moeten worden betrokken. In het onderzoek zullen zowel de directe als de indirecte
effecten van de SPAK moeten worden meegenomen.C. De bestandsgegevens waarmee moet worden gewerkt lopen altijd wat achter.
De meest recente zijn over 1997 en komen deze maand pas beschikbaar.Onderzoek naar de werkgelegenheidseffecten van soortgelijke regelingen
in het buitenland kunnen wel een indicatie geven.Wel zal het kabinet de Kamer nog dit jaar informeren over het gebruik
van de SPAK en de doorstroom van SPAK-werknemers. Dit zal gebeuren op basis
van AVO-bestanden over 1997. 60Komt er op korte termijn een wetswijzigingsvoorstel leeftijdsdiscriminatie
bij werving en selectie zoals aangekondigd in het Regeerakkoord? Indien dit
niet het geval is, wanneer valt een ander wetsvoorstel te verwachten? (blz. 28)Bij brief van 27 oktober jl. heeft het kabinet de Tweede Kamer geïnformeerd
over de voortgang van het wetsvoorstel Verbod op leeftijdsdiscriminatie bij
werving en selectie (Kamerstukken II, 1997–1998, 25 677)De betrokken bewindslieden hebben het voornemen om de in het Regeerakkoord
neergelegde afspraken uit te werken in een nieuw wetsvoorstel onder intrekking
van het oude wetsvoorstel. Deze afspraken leiden namelijk tot een ingrijpende
wijziging van de structuur, de systematiek en de reikwijdte van het huidige
wetsvoorstel. In verband hiermee is verder besloten sociale partners in de
overheids- en de marktsector en de Commissie Gelijke Behandeling te consulteren
over de duidelijkheid, de uitvoerbaarheid en de handhaafbaarheid van het nieuwe
concept-wetsvoorstel. Gevraagd is uiterlijk 21 november a.s. te reageren.Het streven is om zo spoedig mogelijk na afronding van de consultatieronde
een nieuw wetsvoorstel ter advisering aan de Raad van State te zenden. 61Op welke wijze kan de overheid het breder vorm geven van employability,
bijvoorbeeld in het verband van de CAO's, verder stimuleren? (blz. 28)Voor beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar het antwoord bij
vraag 58. 62Is bij de regering bekend in welke mate – naast de geleidelijke
omzetting van VUT-regelingen in flexibele pensioneringsregelingen –
ook omzetting van VUT-regelingen in deeltijd-VUT en deeltijdpensioen in CAO-verband
wordt mogelijk gemaakt? (blz. 28)Op dit moment is geen specifieke informatie beschikbaar over bedoelde
omzetting van VUT-regelingen in deeltijd-VUT en deeltijdpensioen in CAO-verband.
Aan de ontwikkelingen in CAO's inzake de omzetting van VUT-regelingen zal
aandacht worden besteed in de gebruikelijke rapportage van de Arbeidsinspectie
over de CAO-ontwikkelingen in het komend voorjaar. 63Wanneer worden de experimenten met een andere systematiek van toelatingseisen
tot de ZW en de WW voor flexwerkers gestart? (blz. 29)Het kabinet wil – voorafgaand aan de start van de experimenten –
een goed beeld hebben van de oorzaken van de beperkte toegang tot de ZW en
de WW voor flexwerkers. Begin 1999 zal hiernaar een onderzoek worden gestart.
De resultaten van dit onderzoek zullen aan het parlement worden aangeboden.
Daarbij zullen het tijdpad en de opzet van de experimenten worden aangegeven. 64Op welke wijze moet de werkgever in het kader van de Arbeidstijdenwet
concreet rekening houden met de persoonlijke omstandigheden van de werknemer
en wat gebeurt er als hij dat niet doet? (blz. 30)In art. 4:1 van de ATW is aangegeven dat de werkgever zijn algemene ondernemingsbeleid
ook moet richten op de arbeids- en rusttijden en daarbij voor zover dat redelijkerwijs
van hem gevergd kan worden rekening moet houden met de persoonlijke omstandigheden
van de werknemers. De werkgever moet in dit kader de wensen en verlangens
van de organisatie en van de werknemers bij elkaar brengen en tegen elkaar
afwegen. De wijze waarop dat gebeurt is niet door de wet voorgeschreven. Per
bedrijf zal dat op een andere wijze geschieden, omdat de omgeving verschillend
is en de op de persoonlijke omstandigheden gebaseerde wensen van de werknemers
verschillend zijn. Het beleid ter zake moet evenals de risico-inventarisatie
en -evaluatie besproken worden met het medezeggenschapsorgaan. Wanneer de
werkgever in zijn beleid niet of onvoldoende rekening houdt met de persoonlijke
omstandigheden van de werknemers, dan is het dus in de eerste plaats aan het
medezeggenschapsorgaan om de werkgever daarop aan te spreken. Voorts maakt
de ATW het mogelijk dat wanneer de verplichtingen in dit artikel niet of onvoldoende
worden nageleefd een toezichthoudende ambtenaar (i.c. de Arbeidsinspectie)
een eis tot naleving stelt. 65Waarvan is de afname van de groei van het aantal flexwerkers het
gevolg? Wat is (in aantallen) de natuurlijke grens van het aantal flexwerkers?
(blz. 30)Het aantal flexwerkers neemt af, omdat het aantal vaste banen toeneemt.
Dat is conjunctureel bepaald. Bij een groeiend aantal orders trekken bedrijven
eerst flexwerkers aan, blijven de orders toenemen dan worden flexcontracten
omgezet in vast contracten. Uitzendbureaus lopen vooruit op de nieuwe wet
Flexibliteit en Zekerheid en bieden uitzendkrachten al vaste aanstellingen
aan. Het CBS registreert deze uitzendkrachten niet meer als flexkrachten.
De natuurlijke grens van het aantal flexwerkers is een kwestie van kosten
en baten die per bedrijf en sector anders kan uitpakken. In die zin is de
natuurlijke grens niet in het algemeen te kwantificeren. De kosten (werving,
inwerken van flexkrachten, beperkte binding met het bedrijf) kunnen de baten
van flexwerkers overtreffen, op dat moment is de natuurlijke grens in dat
bepaalde bedrijf bereikt. 66Voor welke categorieën op de arbeidsmarkt in het bijzonder blijken
flexibele banen een mogelijkheid te zijn om in het arbeidsproces ingeschakeld
te worden en hoe zou de doorstroming van deze groepen bevorderd kunnen worden?
(blz. 30) Flexwerkers kunnen naar contract, algemene kenmerken en persoonskenmerken
onderscheiden worden. Op basis van het soort contract kunnen de volgende categorieën
flexwerkers genoemd worden: 1. flexwerkers zonder vaste uren; 2. Werknemers
met een tijdelijk contract; 3. vaste oproepkrachten; 4. uitzendkrachten; 5.
tijdelijke invalkrachten. Uit de arbeidsaanbodpanels van de Organisatie voor
Strategische Arbeidsmarktonderzoek (OSA) blijkt de doorstroming van een tijdelijk
of flexibele baan naar een vaste baan vrij groot te zijn. Bepaalde flexwerkers
zijn niet uit op doorstroming zoals scholieren. De doorstroming van oproepkrachten
en werknemers zonder vaste uren behoeft echter bijzondere aandacht. De doorstroming
van deze groepen dient verder bevorderd te worden door hun employability te
versterken. Employability is een aspect van secundaire arbeidsvoorwaarden
waarover in CAO's afspraken worden gemaakt.Het is aan sociale partners om hier, ook voor flexwerkers, vorm aan te
geven. De overheid vervult daarbij een stimulerende rol. 67Is ook onderzocht wat de redenen zijn dat men niet het aantal uren
werkt dat men eigenlijk wil werken? Is onderzocht of de 13% van de mannen
die liever minder uren willen werken, ook meer uren willen «zorgen»?
(blz. 31)Uit het onderzoek «Mannen die zorgen zijn de kerels van morgen»
(Marianne Grunell, 1997) blijkt dat ongeveer de helft van de mannen met een
werkende partner na de geboorte van het eerste kind eigenlijk minder zouden
willen werken om ook voor het kind te zorgen. Uiteindelijk zet ongeveer een
op de tien van de jonge vaders deze wens om in werkelijkheid. In veel gevallen
vreest men voor verlies van carrière- en promotiemogelijkheden, verlies
van status en verlies van inkomen. Om deze redenen wordt dan geen uitvoering
gegeven aan de wens. 68Welke verklaringen zijn er voor het hoge percentage dat gebruik maakt
van een kinderdagverblijf in Scandinavische landen en bijvoorbeeld Frankrijk
ten opzichte van Nederland? (blz. 31)Hieraan ligt een complex aan verklaringen ten grondslag. Belangrijkste
factor is het percentage vrouwen dat op de arbeidsmarkt participeert. De arbeidsmarktparticipatie
van vrouwen in Nederland (54% in 1996) is relatief hoog in vergelijking met
de andere EU-landen, maar daarbij moet worden opgemerkt dat in Nederland –
vergeleken met de andere EU-landen – het hoogste percentage vrouwen
in deeltijd werkt. Omgerekend in fulltime equivalenten is de arbeidsparticipatie
van vrouwen in Nederland 34% tegenover een Europees gemiddelde van 42%. Tenslotte
speelt de financiële toegankelijkheid van de kinderopvang hierbij een
rol. 69Hoeveel procent van de groep 0- tot 4-jarigen zou feitelijk gebruik
van een kinderdagverblijf kunnen maken?Welke conclusies en aanbevelingen van de ambtelijke werkgroep neemt
de regering over? (blz. 31)Er is geen nauwkeurige informatie beschikbaar over het aantal kinderen
waarvoor de ouders gebruik zouden willen maken van een kinderdagverblijf.
Op basis van de omvang van de wachtlijsten voor kinderdagverblijven kan echter
wel een indicatie worden gegeven van de mogelijke omvang van deze groep. Uit informatie van SGBO, onderzoeks- en adviesbureau van de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten, blijkt een mogelijke behoefte onder 0 tot 4 jarigen
van 18%.Dit percentage is echter weinig hard. Wachtlijsten kunnen een onderschatting
geven van de daadwerkelijke vraag. Een kinderopvangvoorziening zou de wachtlijst
kort kunnen houden om ouders niet af te schrikken. Bovendien moeten ouders
soms aan bepaalde voorwaarden voldoen om toegelaten te kunnen worden tot de
wachtlijst. Anderzijds zouden wachtlijsten ook een overschatting kunnen geven
van de daadwerkelijke vraag. Ouders kunnen hun kinderen op meerdere wachtlijsten
inschrijven.Ten aanzien van de aanbevelingen van de ambtelijke werkgroep heeft de
regering reeds richtinggevend keuzes gemaakt in het Regeerakkoord. De staatssecretarissen
van VWS en van SZW (mw. Verstand) zullen uw Kamer informeren over de manier
waarop omgegaan zal worden met de resterende conclusies en aanbevelingen.
Deze informatie zal onderdeel uitmaken van de uitgangspuntennota die uitgebracht
zal worden als eerste stap op weg naar de Wet Basisvoorziening Kinderopvang. 70Worden werknemers in de praktijk inderdaad niet op grond van hun
arbeidsduur geconfronteerd met rechtspositionele onzekerheden en achterstellingen?
(blz. 31)Bij de beoordeling of in de praktijk (nog steeds) onderscheid wordt gemaakt
tussen voltijders en deeltijders dient gekeken te worden naar de rechtspositie
van deeltijders zoals die is vastgelegd in de (collectieve) arbeidsovereenkomsten,
de arbeidsvoorwaarden zoals die in de praktijk worden toegepast en tot slot
de feitelijke beloning.Uit onderzoeken in 1991 naar de rechtspositie en de feitelijk arbeidsvoorwaarden
van deeltijders bleek dat in de praktijk de rechtspositie van de deeltijder
niet altijd gelijk is met die van de voltijder. Uit de onderzoek van de Arbeidsinspectie
in de periode 1993–1996 blijkt dat zich beloningsverschillen voordoen
tussen deeltijders en voltijders.Deze beloningsverschillen worden grotendeels verklaard door achterliggende
structuurkenmerken zoals leeftijd en sectorverdeling. Nadere analyses duiden
erop dat de deeltijders in het algemeen jonger zijn en dat deeltijd vaker
in sectoren voorkomt waar de beloning relatief lager is.Een dezer dagen wordt opnieuw een onderzoek afgerond dat door de Arbeidsinspectie
wordt verricht naar de arbeidsvoorwaarden zoals die zijn vastgelegd in CAO's.
Rapportage aan de Tweede Kamer zal naar verwachting begin 1999 plaatsvinden. 71Wat bedoelt de regering met de «bestaande wettelijke instrumenten
ter ondersteuning van de arbeidsverhoudingen», die zouden bijdragen
aan een effectief terugdringen van het aantal mensen met een uitkering? (blz. 32)In de betreffende passage is gememoreerd dat in het najaar van 1999 met
de sociale partners de balans zal worden opgemaakt van de wijze waarop de
toepassing van de bestaande wettelijke instrumenten ter ondersteuning van
de arbeidsverhoudingen bijdraagt aan het effectief terugdringen van het aantal
mensen met een uitkering. 72Hoe en wanneer moet de onafhankelijke beoordeling van dispensatieverzoeken
tot stand worden gebracht? (blz. 32) Doelstelling is de instroom van laagopgeleiden en het terugdringen van
de uitkeringsafhankelijkheid. Hiertoe worden vele instrumenten ingezet. Eén
van de instrumenten is CAO-dispensatie en de onafhankelijke beoordeling van
eventuele verzoeken daartoe. Zoals aangekondigd in het Regeerakkoord en in
de Sociale Nota zal in het najaar van 1999 bezien worden hoe het er voor staat
met de instroom aan de onderkant van de arbeidsmarkt en zullen de verschillende
instrumenten op effectiviteit worden getoetst. Hiervan maakt de (onafhankelijke
beoordeling van ) CAO-dispensatie – als één van de instrumenten –
deel uit. 73Overweegt de regering om (eventueel op korte termijn) een deel van
het extra budget bijzondere bijstand te oormerken voor specifieke werkgelegenheid
stimulerend beleid? (blz. 33)De bijzondere bijstand is beleidsmatig en financieel gedecentraliseerd
aan de gemeenten. De financiering loopt via de algemene uitkering uit het
Gemeentefonds, waaraan het extra budget wordt toegevoegd. Dat staat aan oormerking
van het budget in de weg. Conform het gestelde in het Regeerakkoord zijn wij
voornemens afspraken te maken met de VNG. 74Welke criteria worden gehanteerd voor de gerichte inkomensondersteuning?
Welke maatregelen zullen worden getroffen met betrekking tot de armoedeval
van de middeninkomens?Kan de regering aangeven welke andere oorzaken van de armoedeval
er zijn? (blz. 33)Het kabinet heeft gekozen voor gerichte inkomensondersteuning van specifieke
groepen met relatief hoge lasten en/of specifieke uitgaven. Het gaat hierbij
o.a. om aan ziekte en/of handicap gerelateerde uitgaven van chronische zieken
en gehandicapten waarvoor extra geld beschikbaar komt via de WVG en de buitengewone
lastenaftrek voor chronisch zieken. Ook worden extra middelen ingezet voor
het mitigeren van huurlasten voor bepaalde groepen via de IHS en voor het
mitigeren van de kosten van onderwijs voor gezinnen met schoolgaande kinderen
via de Tegemoetkoming Studiekosten. Een belangrijke maatregel voor de middeninkomens
in dit verband is de geleidelijke uitbreiding van het bereik van de Tegemoetkoming
in de Studiekosten tot een inkomensgrens van f 60 000,– (in
plaats van de huidige f 50 000 voor de tegemoetkoming in het lesgeld
en de f 40 000 voor de tegemoetkoming in de overige studiekosten).
Deze maatregel betekent dus een verlenging van het inkomenstraject waarop
de Tegemoetkoming Studiekosten van toepassing is. Voor het studiejaar 1999/2000
wordt de inkomensgrens voor de overige studiekostenreeds opgetrokken tot op
gelijke hoogte als de grens voor het lesgeld.Tenslotte zal de gerichte inkomensondersteuning uit hoofde van de intensivering
in de bijzondere bijstand binnen de eigen beleidsruimte van gemeenten worden
ingevuld.Bij de overgang van uitkering naar een baan is sprake van armoedeval wanneer
de inkomenswinst behalve door het wegvallen van de uitkering voor een deel
teniet wordt gedaan door het toenemen van de eigen bijdrage(n), of de daling
(en in het uiterste geval het volledig wegvallen) van inkomensafhankelijke
subsidies.Dit armoedeval-effect wordt nog versterkt wanneer er extra inkomsten naast
de uitkering wegvallen (inkomsten die onder de vrijlatingsbepaling in de bijstand
vielen) en wanneer er extra kosten ontstaan in verband met de baan (zogenaamde
verwervingskosten. 75Bij welk verschil tussen loon en uitkering op minimumniveau is geen
sprake meer van een armoedeval? (blz. 33)Er is een groot scala aan inkomensafhankelijke regelingen en eigen bijdragen.
Niet iedere burger of huishouden maakt van alle inkomensafhankelijke regelingen
in gelijke mate gebruik. Dit geldt evenmin voor de eigen bijdragen. Dit is
namelijk afhankelijk van de individuele omstandigheden waarin de burger of
het huishouden in kwestie verkeert. Het is daarom niet mogelijk een algemeen
geldende uitspraak te doen over de vraag bij welk verschil tussen loon en
uitkering op minimumniveau geen sprake meer is van een armoedeval, alhoewel
de onderliggende gedachte dat de armoedeval meer betekenis heeft naar mate
het inkomen lager is, juist is. 76Welke financiële prikkel om deel te nemen aan betaalde arbeid
acht de regering wenselijk? In hoeverre zijn de voorgestelde maatregelen voldoende?
(blz. 33)Zoals ook reeds bij de beantwoording van vraag 75 is aangegeven is het,
gelet op uiteenlopende individuele omstandigheden, niet mogelijk om in algemene
zin uitspraken te doen over de vraag welke financiële prikkel wenselijk
is om deel te nemen aan betaalde arbeid. Wel is het zo dat de in het rapport
van de commissie Andriessen verslag is gedaan van een aantal onderzoeken terzake.
Het in dit rapport gememoreerde onderzoek van Antonides en Van Raaij wordt
binnenkort geactualiseerd.Dit neemt niet weg dat het kabinet een aanzienlijke financiële prikkel
in de vorm van de in te voeren arbeidskorting wenselijk acht. Uit bijlage
«Herziening belastingstelsel» uit het Regeerakkoord kan worden
afgeleid dat, bij de toenmalige inzichten, het netto voordeel van de invoering
van de arbeidskorting van f 1503 en de versobering van het arbeidskostenforfait
voor een minimumloner bijna f 800 per jaar bedraagt.Er zij met nadruk op gewezen dat de definitieve vaststelling van de hoogte
van de arbeidskorting en het versoberde arbeidskostenforfait pas bij de invoering
van het herziene belastingstelsel in 2001 aan de orde is. 77Om welke bedragen gaat het bij de versobering van het huidige arbeidskostenforfait
en hoeveel extra financiële middelen worden ingezet? (blz. 33)Uit de bijlage «Herziening belastingstelsel» uit het Regeerakkoord
blijkt dat het maximumbedrag van arbeidskostenforfait wordt versoberd van
ongeveer f 3100 tot circa f 1235. Het percentage van het arbeidskostenforfait
wordt verminderd van 12% tot 4%. Dit levert circa 3,8 miljard gulden op. Voor
een arbeidskorting van ongeveer f 1500 is circa 6,9 miljard gulden nodig,
zodat sprake is van een een additionele inzet van middelen van 3,1 miljard
gulden. Ook hier zij weer met nadruk er op gewezen dat de exacte bedragen
en budgettaire consequenties pas bij de invoering van het herziene belastingstelsel
bekend zullen zijn. 78Kan worden aangegeven hoe de voorgestelde arbeidskorting uitpakt
voor deeltijders (24 uur en 32 uur) met een inkomen in het traject van de
eerste schijf (situatie vóór de introductie van de knip in de
eerste schijf)? (blz. 33)Zoals ook in de bijlage «herziening belastingstelsel» uit
het Regeerakkoord is aangegeven «wordt de vormgeving van de faciliteit
zo gekozen dat onder 70% WML de faciliteit afwezig is en het
relatief grootste voordeel wordt bereikt in het traject van de huidige eerste
schijf». Overigens zal de genoemde 70% zonodig worden aangepast in het
licht van inkomenseffecten en gewenste activerende werking.Ook ten aanzien van deze vraag zij er wederom op gewezen dat de exacte
hoogte van de arbeidskorting pas bij de invoering van het herziene belastingstelsel
in 2001 bekend zal worden. Op dat moment kunnen de effecten van de arbeidskorting
voor deeltijders in beeld worden gebracht. 79Op welke wijze gaat de regering employabilityprojecten concreet stimuleren?
(blz. 34)De overheid heeft in de eerste plaats een voorwaarden scheppende en stimulerende
rol waar het gaat om het opzetten van van employability-projecten. Bestaande
fiscale regelingen en subsidiemogelijkheden (doelstelling 4 ESF) dienen door
betrokkenen, werkgevers en werknemers, optimaal benut te worden om employability-projecten
tot stand te brengen.Naast een intermediaire functie zet de overheid soms ontwikkelingen in
gang door pilotprojecten op te zetten. Zo kan gewezen worden op het voorgenomen
proefproject MKB-pools, dat bedoeld is om schoolverlaters en werkeloze jongeren
een aanvullende opleiding te laten volgen zodat zij snel (her)inzetbaar zijn
op de arbeidsmarkt. Voor dit project, dat is opgezet en zal worden uitgevoerd
door MKB-Nederland en de Arbeidsvoorziening, is na tussenkomst van het Ministerie
van SZW een subsidieaanvraag ingediend bij de Europese Commissie.Onder regie van het Ministerie van EZ heeft het pilotproject «investors
in people» plaatsgevonden, waarin is geëxperimenteerd met het toekennen
van een keurmerk aan bedrijven en instellingen die op gestructureerde wijze
aan employability werken. Er zal nog worden bezien of de resultaten aanleiding
geven om het keurmerk landelijk in te voeren.Voor het overige wordt verwezen naar de reactie van het Kabinet op het
standpunt van de Stichting van de Arbeid zoals neergelegd in «Een leven
lang lerend werkend». Deze kabinetsreactie zal naar verwachting tijdens
het komend overleg met sociale partners, begin december, worden beproken. 80Gaat de regering zelf nieuwe beleidsregels met betrekking tot de
uitbreiding van scholing ontwikkelen? (blz. 34)Deze vraag heeft betrekking op de uitbreiding van scholing voor flexwerkers.
Momenteel wordt gewerkt aan de afronding van een onderzoek dat in opdracht
van SZW is gedaan naar de scholing van laagopgeleide werkzoekenden en flexwerkers.
Naar aanleiding van de resultaten van dit onderzoek zal worden bezien in op
welke manier scholing van deze groep kan worden gestimuleerd. Overigens blijft
de scholing van werkenden, ook van flexwerkers, de verantwoordelijkheid van
werkgevers en werknemers. Daarom zouden ook de middelen en de infrastructuur
die op sectorniveau aanwezig zijn (O&O-fondsen) voor deze groep moeten
worden aangewend. In het (voortgezette) Najaarsoverleg op 3 december a.s.
zal het kabinet hierop met klem aandringen. 81Op welke termijn dienen de permanente (sector)monitor en bovengenoemde
actieplannen voltooid te zijn?Wordt naast de sectormonitor ook expliciet aan de Arbeidsvoorziening
gevraagd om een actieplan naar aanleiding van de bevindingen in de monitor
op te stellen? En welke status hebben sectormonitor en actieplan? (blz. 34)Arbeidsvoorziening heeft een sectormonitor opgezet, die op dit moment
verder wordt ontwikkeld.De monitor bevat gegevens voor 31 sectoren en heeft het karakter van een
databank. Voor het leeuwendeel van de sectoren is de monitor reeds gevuld.
Arbeidsvoorziening heeft het streven dat eind van dit jaar de sectormonitor
operationeel zal zijn.Wat betreft de status, de sectormonitor is een belangrijk hulpmiddel voor
de sectordeskundigen van Arbeidsvoorziening voor het opzetten van de arbeidstoeleidingstrajecten
in het overleg met de sectororganisaties, en daarmee een belangrijk instrument
voor eigen gebruik. Ook kan de monitor een belangrijke bijdrage leveren bij
het volgen van de ontwikkelingen op het terrein van vacatures en knelpunten
bij moeilijk vervulbare vacatures en CAO-afspraken over arbeidsmarktbeleid.
Voorts stelt deze Arbeidsvoorziening in staat nieuwe knelpunten in de vacaturevervulling
sneller te signaleren.Het Ministerie van SZW ziet de sectormonitor ook als een middel om beter
inzicht te krijgen in de structuur van de verschillende sectoren en mogelijke
knelpunten in de personeelsvoorziening in delen van een sector. Voorts kunnen
ontwikkelingen in de sectoren beter gevolgd worden, en kan de monitor gebruikt
worden als instrument ter versterking van het te voeren sectorbeleid.De regering heeft daarnaast Arbeidsvoorziening verzocht een actieplan
op te stellen om gericht knelpunten in de vacaturevervulling van werkgevers
aan te pakken. Arbeidsvoorziening is hiervoor in overleg getreden met de sectororganisaties
om per sector plannen op te stellen. Het actieplan zal gezamenlijk door Arbeidsvoorziening
en de sectororganisaties worden uitgevoerd. Het ligt in de bedoeling dat begin
1999 gestart kan worden met de uitvoering van het actieplan. 82Is de regering bereid initiatieven van sociale partners voor pro-actief
beleid (bijvoorbeeld het onderzoek naar arbeidspools) ter voorkoming en oplossing
van vacatureknelpunten mede te financieren? (blz. 34)Arbeidsvoorziening ontwikkelt op dit moment in overleg met de sectororganisaties,
plannen om knelpunten in de vacaturevervulling aan te pakken (zie antwoord
op vraag 81). Ik ben op dit moment in overleg met Arbeidsvoorziening over
zowel de inhoud als de financiering van de plannen. Uit de rijksbijdrage welke
aan Arbeidsvoorziening wordt toegekend, wordt overwogen een bedrag te bestemmen
voor de financiering van de plannen, op voorwaarde dat werkgevers en de sociale
partners in de sectoren door middel van co-financiering ook een bijdrage leveren.
Gezien de aard van de knelpunten en de eerstverantwoordelijkheid die werkgevers
en sociale partners op dit vlak hebben, is het gewenst dat zij een substantiële
bijdrage aan de financiering leveren. 83Welke maatregelen ter verbetering van de combinatie van betaald werk
en zorgtaken heeft de regering in gedachte voor de groep uitkeringsontvangers?
(blz. 35)In de komende Beleidsnota Arbeid en Zorg zal het kabinet aangeven welke
beleidsvoornemens het in gedachte heeft omtrent het beter mogelijk maken van
arbeid en zorg voor uitkeringsgerechtigden. 84Op welke wijze bevordert de Kaderwet de onbenutte talenten van vrouwen
en welke doelstellingen en garanties geeft de regering hiervoor? (blz. 35)Doelstelling van de Kaderwet is om – in samenhang met het beter
benutten van de talenten van mannen in zorg en opvoeding – te bereiken
dat de arbeidsparticipatie van vrouwen en mannen volwaardig is al naar gelang
de levensfase waarin zij verkeren. Ten opzichte van de huidige situatie betekent
dit perspectief dat de arbeidsparticipatie van vrouwen wordt vergroot evenals
de zorgparticipatie van mannen.Het streven dat het kabinet voor ogen staat met de Kaderwet Arbeid en
Zorg is in het Regeerakkoord neergelegd, de sociale nota verwijst daarnaar.
Met een recht op aanpassing van de arbeidsduur, een recht dat niet alleen
de vermindering maar ook de vermeerdering van de arbeidsduur omvat, heeft
de regering een eerste invulling gegeven aan dat streven.Het concept-wetsvoorstel zal de Kamer – naar verwacht wordt –
nog dit jaar ontvangen.Voor de overige voornemens zij verwezen naar de Beleidsnota
die de Kamer begin 1999 tegemoet kan zien. 85Wat wordt verstaan onder een «voorwaardelijk» recht op
aanpassing arbeidsduur? (blz. 36)De «geclausuleerde» aanspraak op aanpassing van de arbeidsduur
betreft de mogelijkheid van de werkgever om het verzoek van de werknemer af
te wijzen, indien er sprake is van een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang. 86Waarin zal de Kaderwet Arbeid en Zorg verschillen van het momenteel
in de Kamer voorliggende initiatiefwetsvoorstel Bijleveld-Schouten betreffende
het stellen van regels inzake het combineren van arbeid en zorg (wetsvoorstel
26 009)? (blz. 36)Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar het antwoord
bij vraag 84. 87Op welke termijn wordt de Kamer gerapporteerd over de resultaten
van de verkenning van de introductie van een wettelijk recht op betaald zorgverlof?
(blz. 36)Ten behoeve van de verkenning naar de introductie van een wettelijk recht
op betaald zorgverlof is behoefte aan informatie. Het gaat daarbij in de eerste
plaats om een verkenning van verschillende opties met de daarbij behorende
pro's en contra's. Deze analyse, waarbij ook naar buitenlandse voorbeelden
zal worden gekeken, vormt de input voor een aantal onderzoeken naar de praktijk.
Deze SZW-analyse komt medio 1999 gereed en zal teneinde de betrokkenheid van
sociale partners bij de onderzoeken en de daaraan te verbinden conclusies
te waarborgen met hen worden besproken. Voorts is informatie nodig over de
maatschappelijke kosten en baten en de macro-economische effecten van betaling
van zorgverlof. Deze elementen zullen door het SCP worden onderzocht in het –
reeds voorziene – Aanvullend Voorzieningengebruik Onderzoek dat in 1999
start. Het ligt in de reden het CPB hierbij te betrekken. Daarnaast zal informatie
worden verzameld over de behoefte en mogelijkheden aan zorgverlof in de praktijk,
onderzoek onder werkgevers en werknemers. Zorgverlof en ouderschapsverlof
zijn voorts twee van de verlofdoelen die op grond van de Wet financiering
loopbaanonderbreking, onder voorwaarden, voor financiering in
aanmerking komen. In het Regeerakkoord is afgesproken dat bij de eerste evaluatie,
binnen twee jaar na inwerkingtreding, zal worden nagegaan of en in hoeverre
de gronden voor financiering zonder het vereiste van vervanging kunnen worden
uitgebreid. De resultaten van deze evaluatie komen in het najaar van 2000
beschikbaar. De evaluatie naar de wettelijke regeling ouderschapsverlof tenslotte
zal op grond van de Wet op het ouderschapsverlof in 1999 plaatsvinden.Zodra al deze elementen beschikbaar zijn kan de verkenning worden afgerond
en kunnen de conclusies aan de Kamer worden aangeboden. 88Hoe wil de regering het overleg met het midden- en kleinbedrijf over
het moment van inwerkingtreding van het wettelijk recht op deeltijd vorm geven,
en hoe ziet zij de consequenties voor de datum van de inwerkingtreding? (blz. 36)Op informele wijze wordt overlegd met vertegenwoordigers van de werkgeversorganisaties.
Uitgangspunt voor het overleg is dat werkgevers voldoende de tijd krijgen
om zich voor te bereiden op de wet. De hoofdlijnen van het wetsvoorstel dat
recentelijk naar de Raad van State is gestuurd voor advies, zijn inmiddels
bekend. Uitgaande van de gebruikelijke tijd die gemoeid is met een parlementaire
behandeling zou het wetsvoorstel in de zomer van 1999 afgehandeld kunnen zijn. 89Is inmiddels al aan te geven wat men nog meer onder het begrip «zwaarwegend
bedrijfsbelang» verstaat? En wat zal men verstaan onder «moeilijk»?
(blz. 36)In het wetsvoorstel is bij vermindering van de arbeidsduur in elk geval
sprake van een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang als zich ernstige problemen
in de bedrijfsvoering voordoen bij de herbezetting van de vrijkomende uren,
als er ernstige roostertechnische problemen ontstaan of problemen op het gebied
van de veiligheid.Met deze omschrijving is ook een nadere invulling gegeven aan het woord
«moeilijk». Bij vermeerdering van de arbeidsduur gaat het in ieder
geval om ernstige financiële en organisatorische problemen of als er
niet voldoende werk is. Ook het ontbreken van formatieruimte of personeelsbeleidsbudget
gelden in het wetsvoorstel als zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen. 90Welke concrete experimenten zijn gepland voor 1999 in het kader van
de Stimuleringsmaatregel Commissie Dagindeling en wanneer zullen deze van
start gaan? Welke criteria worden daarbij gehanteerd? (blz. 36)De aanbevelingen van de Commissie Dagindeling worden door middel van een
tijdelijke stimuleringsmaatregel uitgewerkt in experimenten, ervaringsuitwisseling
en informatievoorziening. Voor de periode 1999 t/m 2002 is er jaarlijks respectievelijk
10, 20, 20, en 10 miljoen gulden beschikbaar.Als vervolg op de Commissie Dagindeling wordt momenteel het inhoudelijk
kader voor de experimenten voorbereid en uitgewerkt in een regeling. Er wordt
naar gestreefd, dat experimenten in de tweede helft van 1999 van start kunnen
gaan.Het gaat om experimenten op lokaal niveau, waarbij de lokale overheid,
bedrijven en maatschappelijke organisaties de gelegenheid krijgen experimenten
in te dienen en uit te gaan voeren. Begin 1999 zal de Kamer hierover nader
worden geïnformeerd. 91Op welke termijn zal de regering de Kamer inlichten over het omzetten
van calamiteitenverlof in een termijngebonden recht op zorgcalamiteitenverlof?
(blz. 36)Begin 1999 zal aan de Kamer de Beleidsnota Arbeid en Zorg worden aan-
geboden. In deze nota zal ook worden ingegaan op de omzetting van cala- miteitenverlof
in een termijngebonden recht op zorgcalamiteitenverlof. 92Op welke wijze is in Finland en Zweden aan het calamiteitenverlof
vorm gegeven? (blz. 36)In Finland heeft een werknemer recht op tijdelijk verlof, als een kind
dat jonger is dan 10 jaar plotseling ziek wordt. Volgens de wet op de arbeidsovereenkomst
duurt dit zorgverlof maximaal vier dagen per keer dat het kind ziek is. Voorwaarde
is dat beide ouders werken.De werkgever is niet verplicht deze dagen door te betalen. Maar in veel
CAO's is bepaald dat het loon wel wordt doorbetaald; soms niet voor vier maar
voor maximaal drie dagen.Daarnaast bestaat extra zorgverlof voor ernstig zieke kinderen. Voorwaarde
is dat het kind in het ziekenhuis ligt of thuis medische verzorging nodig
heeft. Dit extra zorgverlof wordt in het algemeen vergoed voor maximaal 60
dagen per kalenderjaar. Als de behandelend arts dat nodig vindt kan deze periode
worden verlengd; als het zieke kind thuis is, is die verlenging maximaal 30
dagen.De uitkering die de ouder krijgt is afhankelijk van het overige inkomen
in het huishouden en wordt zo nodig aangevuld tot minimumniveau. Ook zelfstandigen
komen hiervoor in aanmerking.Ouders in Zweden van een ziek kind jonger dan 12 jaar hebben samen recht
op maximaal 60 dagen verlof per kind per jaar. Men ontvangt dan een «tijdelijke
oudertoelage» (tillfällig föräldrapenning). De uitkeringsregeling
geldt ook als degene die normaal voor het kind zorgt ziek is. In bepaalde
gevallen kan dit verlof worden uitgebreid met nog eens 60 dagen, dus in totaal
120 dagen per kind. Alleen kunnen die tweede 60 dagen niet worden opgenomen
vanwege ziekte van degene die anders voor het kind zorgt.In bijzondere gevallen kan het verlof worden opgenomen voor zieke kinderen
van 12 t/m 15 jaar; een dokter moet dan verklaren dat het kind bijzondere
zorg en aandacht nodig heeft.Het verlof kan ook in deeltijd worden opgenomen: voor driekwart, voor
de helft of voor een kwart van de werktijd.De uitkering is per 1-1-1998 opgetrokken van 75% naar 80% van het loon.In 1996 maakten 684 duizend ouders (61% vrouwen) gebruik van de regeling.
Dit komt neer op 17% van de werkzame personen van 15 t/m 64 jaar. In totaal
zijn 4516 duizend dagen opgenomen (dit is een volumecijfer, dus halve dagen
zijn omgerekend tot hele). Dit komt neer op een verlof van gemiddeld 6½
dag per ouder.De regeling geldt voor alle werkenden, inclusief zelfstandigen. Zij betalen
ook premie voor deze verzekering. Bij hen wordt de uitkeringshoogte vastgesteld
aan de hand van de belastingaangifte van het voorgaande jaar.Zweden kent bovendien een uitkeringsregeling voor degenen die een familielid
of vriend die ernstig ziek is, verzorgt. Deze närståendepenning («verwantengeld») bestaat sinds 1990. De verzorger heeft
recht op betaald verlof van maximaal 60 dagen. Ook dit verlof kan voor driekwart,
de helft of een kwart van de werktijd worden opgenomen. De uitkering
ligt eveneens op 80% van het loon.In 1996 is er door 6 500 personen gebruik gemaakt van de regeling,
waarvan 73% vrouwen, en gemiddeld gedurende 10 dagen. 93De regering wil stimuleren dat de spaarloonregeling specifiek voor
verlofdoeleinden wordt aangewend door middel van het wijzigen van de voorwaarden
waaronder werknemers hun spaarloon belastingvrij kunnen opvragen. Aan welke
wijzigingen denkt de regering? (blz. 36)Zoals ook in bijlage 1 «Herziening belastingstelsel» bij het
Regeerakkoord is aangegeven wil het kabinet de automatische deblokkering na
vier jaar vervangen door een belastingvrije deblokkering voor uitsluitend
de volgende doeleinden: financiering eigen woning, starten eigen bedrijf;
pensioenopbouw, verlof (zorgverlof, sabbatsverlof, sabbatical leave, studieverlof)
en kosten van studie. 94Wanneer is de evaluatie van de regeling kinderopvang voor alleenstaande
ouders gereed? (blz. 37)Deze evaluatie is afgerond en is onlangs aan de Tweede Kamer aangeboden. 95Hoe wordt de beleidsafstemming met betrekking tot de maatregelen
op het gebied van kinderopvang tussen de verschillende Ministeries vormgegeven?
(blz. 37)De staatssecretaris van VWS is eerstverantwoordelijk voor de kinderopvang.
De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid draagt medeverantwoordelijkheid.
De beleidsafstemming tussen beide Ministeries wordt vormgegeven door een frequent
overleg op het niveau van de bewindslieden. Op ambtelijk niveau is er een
werkgroep waarvan in ieder geval ambtenaren van VWS en SZW deel uitmaken.
Op onderdelen wordt overlegd en samengewerkt met andere Ministeries. Daarbij
zijn bijvoorbeeld OC&W en Financiën betrokken. 96Worden andere mogelijkheden overwogen dan de regeling kinderopvang
voor alleenstaande ouders om de economische zelfstandigheid van deze groep
te bevorderen? (blz. 37)In het Regeerakkoord is opgenomen dat de voorgenomen Kaderwet Arbeid en
Zorg het ook voor mensen in een uitkeringssituatie beter mogelijk moet maken
arbeid en zorgtaken te combineren, en bij te dragen aan perspectief op reïntegratie
op de arbeidsmarkt. Het kabinet zal aan diverse mogelijkheden hiertoe aandacht
schenken in de beleidsnota Arbeid en Zorg, die het kabinet in het eerste kwartaal
van 1999 aan uw Kamer zal aanbieden. 97Wat wordt verstaan onder «kort» en «aanzienlijk»
als geschreven wordt dat de incidentele bouwimpuls «op korte termijn
tot aanzienlijke vergroting» van het aanbod kunnen leiden? (blz. 37)Met het begrip «kort» wordt bedoeld dat de beoogde vergroting
van het aanbod tussen nu en 2002 zijn beslag moet krijgen. Het begrip «aanzienlijk»
refereert aan de doelstelling uit het Regeerakkoord om te komen tot een
verdubbeling van de opvangcapaciteit. Overigens is een bouwimpuls op zichzelf
onvoldoende om deze doelstelling te realiseren. Om te waarborgen dat deze
capaciteit ook benut wordt heeft het kabinet 250 mln. Uitgetrokken ten behoeve
van een structurele verhoging van de subsidies voor kinderopvang. Daarnaast
worden in de fiscale sfeer maatregelen genomen die de drempel voor ouders
kunnen verlagen en werkgevers kunnen stimuleren om kinderopvang aan te bieden.
Daarvoor is 150 mln. beschikbaar. 98Welke opties zijn er in het overleg met gemeenten over de vraag hoe
geld dat nu voor kinderopvang beschikbaar is in de toekomst behouden kan blijven?
(blz. 37)Ten aanzien van het geld dat de gemeenten nu reeds uit eigen middelen
inzetten voor kinderopvang zal het kabinet het overleg met de VNG benutten
om aan te dringen op behoud van deze middelen voor de kinderopvang.Ten aanzien van de in 1997 beschikbaar gekomen middelen voor de Tijdelijke
Stimuleringsmaatregel Buitenschoolse opvang zijn met de gemeenten capaciteitsafspraken
gemaakt op basis waarvan additionaliteit kan worden gemeten. Het kabinet is
voornemens om de 250 mln. die beschikbaar is op basis van het Regeerakkoord
op een soortgelijke manier via de gemeenten aan kinderopvang te besteden. 99Wie is verantwoordelijk voor het tot stand brengen van een cultuur
en de kennis in de kinderopvang om achterstanden bij kinderen te signaleren?
(blz. 37)De verantwoordelijkheid voor het tot stand brengen van een dergelijke
cultuur ligt bij de sector zelf. Hierbij dienen de werkgeversorganisaties
in overleg met de opleidingsinstellingen het initiatief te nemen. Ook voor
gemeenten ligt hier een rol door te waarborgen dat instellingen op het gebied
voor kinder- en jeugdzorg hun werkzaamheden optimaal op elkaar afstemmen.
Ook bij het wettelijk vastleggen van de basiskwaliteiten zal dit aspect aan
de orde komen. 100Is de regering van plan de kwaliteitseisen waaraan kinderopvang moet
voldoen daadwerkelijk wettelijk vast te leggen? (blz. 37)Het kabinet overweegt inderdaad om een aantal basiskwaliteitseisen vast
te leggen in de Wet basisvoorziening Kinderopvang. Over de uitgangspunten
voor de inrichting van deze wet zal het kabinet begin 1999 een notitie aan
de Kamer voorleggen. 101Vindt de VNG ook dat de geboden structurele overheidsbijdrage ten
behoeve van meer kinderopvangvoorzieningen gemeenten in staat stelt de regierol
met betrekking tot beschikbaarheid en betaalbaarheid te vervullen? (blz. 37)Het kabinet heeft geen signalen dat de VNG een andere opvatting terzake
heeft. 102Welke fiscale maatregelen zullen worden getroffen om de financiële
drempels voor werkgevers en ouders betreffende kinderopvang te verlagen? (blz. 37) Over de structurele invulling van de 150 mln. die in de fiscale sfeer
beschikbaar is worden op dit moment voorstellen ontwikkeld. Teneinde de eerste
tranche (zijnde 25 mln. in 1999) aan te kunnen wenden is besloten om dit bedrag
tijdelijk te benutten nl. voor 1999 voor het fiscaal stimuleren van werkgevers
middels een verhoging van het percentage van de Wet Vermindering Afdrachtskorting
van 20% naar 30%. 103Op welke manier zijn sociale partners meer dan voorheen betrokken
bij de inhoud van beroepsopleidingen? (blz. 38)De geciteerde uitspraak maakt een vergelijking met de situatie voor invoering
van de Wet Educatie Beroepsonderwijs (WEB). Sinds de invoering van de WEB
dragen de sociale partners door hun vertegenwoordiging in de Landelijke Organen
Beroepsopleiding (LOB's) een primaire verantwoordelijkheid voor de inhoud
van het beroepsonderwijs. Via de LOB's zijn zij verantwoordelijk voor de landelijke
kwalificatiestructuur die met de WEB is geïntroduceerd. Daarnaast zijn
de sociale partners sinds de invoering van de WEB, naast hun betrokkenheid
bij het leerlingwezen (beroepsbegeleidende leerweg), nu ook betrokken bij
het MBO (tegenwoordig de beroepsopleidende leerweg. 104Kan iets worden gezegd over de eerste ervaringen met de Regionale
Opleidingscentra?En kan met name worden aangegeven of de Wet Educatie en Beroepsopleiding
reeds een zichtbare bijdrage heeft geleverd aan de gewenste verbetering van
de aansluiting tussen het beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt? (blz. 38)De resultaten van de evaluatie van de WEB zullen in 2001 beschikbaar komen.
Wel zijn de volgende trends zichtbaar. De ROC-vorming leidt tot een meer gecoördineerd
regionaal aanbod aan beroepsonderwijs en scholing. Door de combinatie van
verschillende onderwijssoorten (beroepsonderwijs en volwasseneneducatie) kunnen
ROC's meer maatwerk aanbieden aan cursisten en beter inspelen op de wensen
van het regionale bedrijfsleven. Hierdoor kunnen ze zich beter op de scholingsmarkt
begeven, en hun mogelijkheden ook inzetten voor een aanbod aan werkenden en
werkzoekenden. In toenemende mate wordt samengewerkt met de scholingsinstellingen
van Arbeidsvoorziening, en er zijn ook inspirerende voorbeelden van samenwerking
tussen bedrijven en ROC's, waarbij het zittende personeel op grote schaal
wordt geschoold om in te spelen op toekomstige veranderingen. De introductie
van de WEB heeft geleid tot een heldere kwalificatiestructuur. Hierdoor zijn
er meer doorstroommogelijkheden en daarmee meer flexibiliteit. Ook de grotere
invloed die sociale partners kunnen uitoefenen op de inhoud van het beroepsonderwijs
(zie ook het antwoord op vraag 103) leidt tot een verbetering van de aansluiting
tussen beroepsonderwijs en arbeidsmarkt. 105Wanneer worden de resultaten bekend gemaakt van het vervolgonderzoek
naar de werking van de fiscale kwaliteit? (blz. 38)De resultaten van het vervolgonderzoek zullen in december 1999 ter beschikking
komen. 106Als gevolg waarvan groeien vraag en aanbod van arbeid steeds verder
uit elkaar? (blz. 38) Hoewel het gemiddelde opleidingsniveau van de werkende beroepsbevolking
nog altijd stijgt, nemen kwalitatieve verschillen tussen de vraag naar en
aanbod van werkzoekenden eerder toe dan af.Internationalisering, nieuwe technologie en moderne management-concepties
leiden ertoe dat arbeidsorganisaties steeds hogere eisen stellen aan opleiding
en vaardigheden van (nieuwe) medewerkers. 107Wat houdt de extra voorziening in de scholingsaftrek voor oudere
werknemers en het midden- en kleinbedrijf precies in? (blz. 39)Door de scholingsaftrek kunnen bedrijven 20% van de scholingskosten extra
aftrekken van de fiscale winst. Voor het MKB is geregeld dat als de scholingskosten
minder dan f 250 000 bedragen, de extra aftrek over de eerste f 60 000
40% in plaats van 20% is. Voor scholing ten behoeve van werknemers ouder dan
40 jaar wordt de extra aftrek nog eens verhoogd met 40% van de scholingskosten.
De totale scholingsaftrek bedraagt maximaal f 5 000 000 per
bedrijf per jaar. 108Op welke manier zal de Taskforce Minderheden en Arbeidsmarkt de doelstelling
uitvoering geven? (blz. 39)De Taskforce noemt in het werkplan drie clusters van activiteiten voor
1998:Intern zal de Taskforce zich bezinnen op een aanpak voor een aantal deelterreinen:– een betere publieke en private arbeidsbemiddeling van minderheden;– een benadering die werkt voor het Midden- en Kleinbedrijf;– de voorbeeldfunctie van etnische minderheden op sleutelposities:
arbeidsbemiddelaars bij publieke en private intermediairs, personeelsfunctionarissen,
voorbeeldfuncties in bedrijven;– een sectorale/regionale infrastructuur;– een tweede cluster bestaat uit activiteiten die naar buiten gericht
zijn op de doelgroep werkgevers en de schil daaromheen;– bij werkgevers dient een beweging op gang te worden gebracht,
maar dan zullen ook de intermediaire organisaties klaar moeten staan om werkgevers
daarbij goed te kunnen bedienen. In het najaar 1998 houdt de Taskforce een zestal regionale activeringsbijeenkomsten
met werkgevers, personeelsfunctionarissen en ondernemingsraadleden: op 6 en
13 oktober, op 3, 16, 20, en 23 november a.s.;– in de 6 regio's bereiden werkgroepen van publieke en private intermediairs
een adequate dienstverlening voor aan werkgevers met eventuele verzoeken (tijdens
of na die regionale bijeenkomsten), om direct bemiddelbare werkzoekenden uit
minderheidsgroepen aan te leveren voor hun vacatures;– bijzondere partijen in de «tweede schil» zijn de CAO-onderhandelaars
en branche-organisaties. De Stichting van de Arbeid zal samen met de Taskforce
op 8 december 1998 een minderhedenconferentie voor CAO-onderhandelaars en
bedrijfstakorganisaties organiseren.Reacties van de Taskforce naar verantwoordelijke partijen op basis van
de verschillende evaluaties die in november 1998 uitgebracht worden vormen
het derde cluster.De activiteiten in 1999 zullen beschreven worden in het werkplan voor
1999 van de Taskforce. Dit werkplan voor 1999 zal de Taskforce eind 1998 aanbieden
aan de ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en voor Grote Steden
en Integratiebeleid. 109Hoe omvangrijk is het deel van de werkgevers dat bekend is met de
VLW? (blz. 41)Uit de evaluatie van de Vermindering Langdurig Werklozen1 blijkt dat 81% van de werkgevers bekend is met de VLW. 110In hoeverre is de werkgelegenheid onder laagstbetaalden toegenomen
onder invloed van de SPAK? (blz. 41)De effecten van de huidige SLAK (circa 0,25% BBP) zijn door het CPB ex
ante als volgt geraamd (CPB, Werkdocument 140): de werkgelegenheid stijgt
ten opzichte van het basispad met 0,45 procent. De werkgelegenheid onder ongeschoolden
stijgt zelfs met 2,7%. De werkloosheid daalt met 0,35% en de werkloosheid
onder ongeschoolden daalt met 1,8%. Volgens het CPB zijn de werkgelegenheidseffecten
van de SLAK groter dan bij een generieke werkgeverslastenverlichting. Het
daadwekelijk meten (ex post) van de SLAK op de werkgelegenheid van laagbetaalden
laat om verschillende redenen enige tijd op zich wachten. Hiervoor zij verwezen
naar het antwoord bij vraag 59. 111De SPAK is op 1 januari meer toegespitst op voltijdse laagbetaalde
banen. Hoe verhoudt deze regeling zich ten opzichte van de gelijke behandeling
van deeltijders? (blz. 41)De verhoging van het voltijdscriterium naar 36 uur heeft gevolgen voor
de hoogte van het toetsloon, zijnde het maximaal toegestane loon, en de hoogte
van de afdrachtsvermindering. De afdrachtsvermindering komt ten goede aan
de werkgever. Werknemers, voltijd of deeltijd, worden door de verhoging van
het voltijdscriterium derhalve niet bevoordeeld of benadeeld: de maatregel
wijzigt hun rechtspositie niet.Door de verhoging van het voltijdscriterium worden de verschillen in het
toetsloon (uurloongrens voor toepassing van de SPAK) tussen deeltijders en
voltijders echter minder groot.De aanleiding om het urencriterium voor de SPAK te veranderen is dat het
kabinet beoogt de afdrachtvermindering lage lonen meer toe te spitsen op de
doelgroep van laagbetaalde voltijdse banen die een volwaardig alternatief
bieden voor personen met een werkloosheidsuitkering. Door het verleggen van
de urengrens wordt de afdrachtvermindering meer toegespitst op het laagste
loonsegment. 112Wat wordt bedoeld met de opmerking dat de SPAK een relatief effectief
instrument is? Kan de regering het begrip «relatief» eens verduidelijken?
(blz. 41)Relatief betekent ten opzichte van generieke lastenverlichting. In vergelijking
met generieke werkgeverslastenverlichting is de SPAK (CPB: Economische verkenning
voor de volgende kabinetsperiode, pag 258) voor de onderkant van de arbeidsmarkt
een effectief instrument in termen van werkgelegenheidseffecten. 113Is er een verdeelsleutel voor de plaatsen die in het kader van de
EWLW zijn gecreëerd? Is het noodzakelijk (meer) specifieke maatregelen
te ne- men om ook de EWLW-plaatsen in de zorg te kunnen vervullen? (blz. 42) Bij aanvang van de uitvoering van de EWLW-regeling gold de afspraak dat
van de 40 000 banen, de helft bestemd was voor zorgsectoren en de andere
helft voor gemeenten. De 40 000 banen zou in jaarlijkse contingenten
aan beide sectoren beschikbaar worden gesteld. De gemeentelijke banen zouden
volgens een verdeelsystematiek worden verdeeld over de deelnemende gemeenten;
de zorgbanen werden op aanvraag van zorginstellingen door drie uitvoeringsinstanties
in de zorg, toegedeeld aan de instellingen.Voor de gemeentelijke banen stond op grond van politieke overwegingen
de regeling-EWLW in eerste instantie open voor de G4 en G15, waaraan de G6
vrijwel direct is toegevoegd. Gedurende de afgelopen kabinetsperiode zijn
enkele malen nieuwe groepen gemeenten toegevoegd, tot de regeling tenslotte
met ingang van 1 januari 1998 werd opengesteld voor alle gemeenten.Bij iedere tussentijdse uitbreiding van het aantal deelnemende gemeenten
tot het aantal van 79 gemeenten, is het criterium «meer dan 3000 ABW-gerechtigden
binnen de gemeente» en later «meer dan 1000 ABW-gerechtigden»
gehanteerd om te komen tot de afbakening van de groep die deel kon gaan nemen
aan de EWLW-regeling. Na deze hoofdkeuze werd steeds een toedeling per individuele
gemeente van een aantal arbeidsplaatsen gehanteerd naar rato van het aantal
bijstandsgerechtigden van de betrokken gemeente.In de afgelopen kabinetsperiode is twee maal besloten bij de toekenning
van de jaarlijkse contingenten de gemeenten te bevoordelen uit het kwantum
dat was voorzien voor de zorg, naar aanleiding van het snellere realisatietempo
van de gemeenten. De verdeling van het beschikbare aantal van 40 000
arbeidsplaatsen tussen gemeenten en zorg bedraagt thans circa 65/35.De 20 000 nieuwe banen die op basis van het Regeerakkoord als instroom-
en doorstroombanen voor de gemeenten zijn bestemd, zullen op korte termijn
aan de hand van een verdeelsleutel in één keer aan de gemeenten
worden toegekend. Een individuele gemeente verkrijgt hierdoor voor de komende
vier jaar inzicht in het jaarlijks te realiseren aantal arbeidsplaatsen. Daarbij
is overeengekomen dat ruim 70% van de nieuwe banen voor de G25 is bestemd
en het resterende percentage voor de overige gemeenten. Zorginstellingen die
behoefte hebben aan nieuwe arbeidsplaatsen zullen die met ingang van het komend
jaar bij gemeenten dienen aan te vragen. Met ingang van het jaar 2000 zal
het beheer van de huidige aan de zorg toegekende arbeidsplaatsen worden overgedragen
aan gemeenten, als bijdrage aan stroomlijning van de uitvoering. De Tweede
Kamer zal tijdig vóór de Begrotingsbehandeling schriftelijk
nader over deze uitwerking van het Regeerakkoord worden geïnformeerd.
 114Per 1 januari wordt in de VLW het voltijdscriterium verhoogd naar
36 uur. Hoe verhoudt deze regeling zich ten opzichte van gelijke behandeling
van deeltijders? (blz. 42)De verhoging van het voltijdscriterium naar 36 uur heeft gevolgen voor
de hoogte van het toetsloon, zijnde het maximaal toegestane loon, en de hoogte
van de afdrachtsvermindering. De afdrachtsvermindering komt echter ten goede
van de werkgever. Werknemers, voltijd of deeltijd, worden door de verhoging
van het voltijdscriterium derhalve niet bevoordeeld of benadeeld: de maatregel
wijzigt hun rechtspositie of arbeidsvoorwaarden niet.De verhoging van het voltijdscriterium heeft overigens wel gevolgen voor
werkgevers die deeltijders in dienst nemen. Ten eerste wordt de afdrachtsvermindering die werkgevers voor deeltijders kunnen toepassen lager.
Ten tweede wordt voor deeltijders het toetsloon, zijnde het maximaal toegestane
loon, lager. Voor mensen die meer dan 36 uur werken heeft de beleidswijziging
geen effecten op de afdrachtsvermindering of het toetsloon. Relatief bezien
is er echter geen sprake van achterstelling van deeltijders: naar rato van
het aantal gewerkte uren zijn de afdrachtsvermindering die werkgevers toepassen
voor deeltijders en het voor deeltijders geldende toetsloon juist hoger dan
voor werknemers die meer dan 36 uur werken. Dit is reeds het geval bij het
nu geldende voltijdscriterium en dat zal ook bij het nieuwe voltijdscriterium
zo zijn.Door de verhoging van het voltijdscriterium worden de verschillen tussen
deeltijders en voltijders echter minder groot. Het nieuwe voltijdscriterium
zal overigens alleen voor nieuwe gevallen gelden. 115Wat is het criterium voor de verdeling van extra middelen voor de
WSW? (blz. 43)Voor 1999 is f 50 mln. extra aan de gemeenten ter beschikking gesteld
voor de uitvoering van de WSW. Dit bedrag zal de komende vier jaar oplopen
tot een bedrag van f 200 mln.De f 50 mln. extra wordt verdeeld op grond van dezelfde criteria
als de overige middelen. De verdeelystematiek is vastgelegd in het Besluit
financieel verdeelmodel sociale werkvoorziening (Stbl. 468).Het financieel verdeelmodel voor de WSW kent in essentie de volgende verdeelsystematiek.Het model onderscheidt drie factoren:– het aantal gerealiseerde SW-arbeidsplaatsen;– de lengte van de wachtlijst;– de uitstroom.Bij de jaarlijkse verdeling van de subsidie over de gemeenten wordt uitgegaan
van de taakstelling van het voorgaande jaar minus de uitstroom. De vrijgekomen
uitstroomplaatsen (aangevuld met de extra plaatsen ten behoeve van de wachtlijstverkorting)
worden vervolgens herverdeeld op basis van de objectieve behoefte aan arbeidsplaatsen,
die wordt bepaald door de lengte van de wachtlijst. Daarbij geldt: hoe langer
de wachtlijst ten opzichte van het landelijk gemiddelde, hoe meer arbeidsplaatsen
worden toegedeeld. 116Hoeveel personen die na herindicatie niet langer in aanmerking kwamen
voor de WSW zijn doorgestroomd naar de WIW? (blz. 43)Bij de Regeling informatie sociale werkvoorziening is een registratieformulier
vastgesteld met betrekking tot personen die op 31 december 1997 tot de wachtlijst
van de WSW waren toegelaten en over wie de gemeente na 1 januari 1998 de beslissing
heeft genomen dat zij niet tot de WSW-doelgroep behoren.In dit formulier dient de gemeente onder meer vast te leggen of niet-geïndiceerden
voor de WSW een WIW-dienstbetrekking of WIW-werkervaringsplaats is geboden.Op gemeentelijk niveau is dus bekend hoeveel personen, die na de herindicatie
niet langer in aanmerking kwamen voor de WSW, zijn doorgestroomd naar de WIW
of zijn doorgeleid naar de Arbeidsvoorzieningsorganisatie. De gemeenten zal
worden verzocht deze gegevens voorzover dze betrekking hebben op het jaar
1998, vóór 1 maart 1999 aan het Ministerie toe te sturen. 117Gaat de regering speciaal beleid ontwikkelen voor de ondergrensproblematiek
in de sociale werkvoorziening? Kan de regering informatie geven over samenwerkingsverbanden
of plannen daartoe tussen SW-instellingen en AWBZ-zorginstellingen om de ondergrensproblematiek
samen aan te pakken in «tussenvoorzieningen» in/of aanpalend aan
SW-instellingen? Kunnen dit soort initiatieven bijdragen aan de vermindering
van de wachtlijsten in zowel de WSW als de dagbesteding? Is de regering, bij
een positieve benadering hiervan, bereid hier financieel aan bij te dragen?
(blz. 43)Bij de totstandkoming van de nieuwe WSW is een naadloze aansluiting geregeld
tussen de sociale werkvoorziening en de dagverblijven voor ouderen (AWBZ-zorgvoorzieningen),
waarbij de «bovengrenscriteria» voor toelating tot het dagverblijf
voor ouderen (DVO) gelijk zijn aan de «ondergrenscriteria» voor
de WSW. Samengevat houden de criteria in dat voor een WSW-indicatie:– meer dan één functie moet kunnen worden vervuld;– de noodzakelijke begeleidingstijd gelimiteerd is tot 10% van de
werktijd;– minimaal een uur aaneengesloten kan worden gewerkt;– betrokkenen in staat moet zijn een minimumprestatie te leveren
van ten minste 10%.Wordt niet aan deze criteria voldaan dan kan betrokkene aanspraak maken
op een DVO-plaatsing (Stcrt 1997, 245; Wijziging Regeling nadere regels zorgaanspraken
AWBZ i.v.m. afbakening aanspraak op dagverblijf voor gehandicapten).In deze benadering kan dus niet meer worden gesproken over een voorziening
die tussen de WSW-organisatie en de dagverblijven wordt geplaatst. In de nieuwe
regelgeving is nu een duidelijke scheiding tussen zorg en arbeid aangebracht.Daarbij geldt dat personen die als gevolg van een arbeidshandicap niet
in staat zijn om op een reguliere arbeidsplaats te werken, de gelegenheid
wordt geboden om op grond van de WSW te werken. Indien een arbeidsgehandicapte
in het geheel niet tot arbeid in staat is, bieden AWBZ-zorginstellingen, zoals
de DVO, een mogelijkheid tot dagopvang.Tussen SW-organisaties en de dagverblijven wordt regelmatig samengewerkt
om personen wederzijds te laten instromen en uitstromen. Over de schaal waarop
dit plaatsvindt ontbreken landelijk actuele gegevens.Tussenvoorzieningen kunnen de WSW- en DVO-wachtlijsten weliswaar verkorten,
maar vormen in die zin geen daadwerkelijke oplossing voor de wachtlijstproblematiek
daar ook tussenvoorzieningen op een of andere wijze zullen moeten worden gefinancierd.De verwachting is dat de nieuwe ondergrenscriteria voor de WSW tot gevolg
hebben dat een deel van de huidige DVO-populatie voor een WSW-plaatsing in
aanmerking komt, hetgeen zou kunnen leiden tot een verkorting van de DVO-wachtlijst.
De verkorting van de WSW-wachtlijst wordt verwacht als gevolg van de gewijzigde
doelgroepomschrijving voor de WSW, waarbij ook de «bovengrenscriteria»
zijn aangepast. 118Hoe groot was de wachtlijst voor de WSW eind 1997? Hoeveel bedragen
de WSW-middelen om de wachtlijsten voor de sociale werkvoorziening te verkorten?
(blz. 43)Ultimo 1997 telde de WSW-wachtlijst 20 376 personen.In het Regeerakkoord is aangekondigd dat voor de verkorting van de WSW-wachtlijsten
f 200 mln. extra aan de gemeenten ter beschikking zal worden
gesteld, hetgeen correspondeert met 4 000 tot 5 000 extra arbeidsplaatsen.Deze f 200 mln. zal de komende vier jaar gefaseerd aan de gemeenten
worden verleend. Voor 1999 is f 50 mln. extra beschikbaar gesteld; voor
het jaar 2000 zal dit gaan om f 100 mln. extra enz. 119Wat wordt precies bedoeld met «begeleid werken» in de
WSW? (blz. 43)Begeleid werken (ook wel job coaching of supported employment genoemd)
is een relatief nieuwe vorm van arbeidsinpassing voor personen met een arbeidshandicap,
waarbij integratie in de arbeid wordt nagestreefd buiten de beschutte omgeving
van de dagverblijven en buiten het «traditionele» sociale werkvoorzieningsbedrijf.
Bij het begeleid werken is een (veelal verstandelijk dan wel psychisch) gehandicapte
in dienst van een reguliere werkgever in een «gewoon» bedrijf,
waarbij een externe begeleidingsorganisatie de begeleiding op de werkplek
verzorgt.Artikel 7 van de nieuwe WSW biedt de mogelijkheid tot begeleid werken.
De subsidie die een gemeente ontvangt voor een (formele) WSW-geïndiceerde
kan namelijk op twee manieren worden aangewend, namelijk om een «traditionele»
arbeidsplaats in een WSW-bedrijf te creëren of om betrokkene begeleid
te laten werken, waarbij de rijkssubsidie enerzijds wordt ingezet als loonkostensubsidie
voor de werkgever die een begeleid werker in dienst neemt en anderzijds dient
ter financiering van de bemiddelings- en begeleidingskosten en eventuele kosten
voor de aanpassing van de werkplek. 120Op welke manier worden de mensen, die op 31 december 1998 onder een
Melkert-II-contract werkzaam waren, verder (naar een ander baan) begeleid?
(blz. 44)Gedurende de looptijd van het Tijdelijk besluit subsidiëring experimenten
activering van uitkeringsgelden zijn voortdurend arbeidscontracten van tenminste
6 en ten hoogste 24 maanden afgesloten. Derhalve stromen deelnemers niet alleen
uit op 31 december 1998 maar ook eerder. Het doel van de EAU-projecten is
om deelnemers d.m.v. werkervaring een perspectief te bieden op doorstroom
naar een reguliere baan bij, hetzij dezelfde werkgever hetzij een andere werkgever.
Uit een tussenmeting van Regioplan per ultimo 1997 blijkt dat 54% van de ex-deelnemers
een dienstverband heeft. Naar verwachting zal dit percentage nog toenemen
naar gelang meer deelnemers uitstromen en de volledige contractduur uitdienen.Voor ex-deelnemers die nog niet kunnen uitstromen naar een reguliere baan
zijn andere instrumenten beschikbaar (WIW-werkervaringsplaats, EWLW), mits
voldaan wordt aan de voorwaarden, (o.a. WIW-verklaring) waardoor aansluitend
doorstroming naar een andere (additionele) baan mogelijk is. 121Is bekend hoeveel WIW-ers, die doorgestroomd zijn naar regulier werk,
na korte tijd weer werkloos zijn geworden en dan niet meer in aanmerking komen
voor WIW? Hoeveel gemeenten proberen dit probleem te voorkomen door binnen
een bepaalde tijd een terugkeergarantie in de WIW aan te bieden? (blz. 44)De WIW voorziet met de Regeling langdurig werkloze Wet inschakeling werkzoekenden,
artikel 2, lid 2, sub e en f erin dat aan personen die na een WIW-dienstbetrekking
doorstromen naar een reguliere baan en vervolgens binnen één
jaar onvrijwillig werkloos worden, opnieuw een dienstbetrekking kan worden
aangeboden. Het is uitdrukkelijk de bevoegdheid van de gemeente om te bepalen
of iemand een terugkeergarantie wordt geboden. De gemeente kan hierop maatwerk
toepassen.Het is op dit moment nog niet aan te geven in welke mate gemeenten deze
mogelijkheid oppakken. Op basis van de Regeling informatie Wet inschakeling
werkzoekenden die op 1 juli 1998 is ingegaan, worden door het onderzoeksbureau
Research voor Beleid bij gemeenten verschillende statistische gegevens (onder
meer op dit punt) verzameld om nader inzicht te bieden in de wijze waarop
de wet wordt uitgevoerd. In de eerste helft van 1999 zullen deze gegevens
leiden tot een rapportage. 122Wat betekent het feit dat de gemeente de regie krijgt over de activering
en de toeleiding naar de arbeidsmarkt van alle personen met een grote afstand
tot de arbeidsmarkt, voor de zeggenschap over middelen van andere betrokken
instellingen en samenwerkingsverbanden als CWI's? (blz. 44)De gemeentelijke regie heeft betrekking op de WIW en de daaraan verbonden
middelen. Er is geen gemeentelijke regie op de inzet van middelen van andere
instellingen of samenwerkingsverbanden als CWI's, die op een andere wijze
dan uit het gemeentelijk werkfonds WIW worden gefinancierd. Wel is in het
SWI-samenwerkingsbesluit vastgelegd dat partijen in de samenwerkingsovereenkomst
afspraken moeten maken over middelencoördinatie zodat de verschillende
partijen in het samenwerkingsverband inzicht hebben in de totale beschikbare
middelen voor reïntegratie. 123Zijn er al meer specifieke resultaten bekend over de uitvoering van
de WIW, bijna tien maanden nadat hij in werking is getreden? (blz. 44)Gelet op de relatief korte periode sinds de invoering van de wet kan nu
nog niet een betrouwbaar en afgerond beeld worden geschetst van de wijze waarop
gemeenten in de praktijk de uitvoering ter hand hebben genomen. In de loop
van 1999 komen betrouwbare gegevens beschikbaar.Uit de eerste kwartaalopgaven van de gemeenten komt naar voren dat de
groeitrend in de categorie IV (voorheen de banenpool) zich lijkt voort te
zetten. In de categorie I (voorheen JWG) is sprake van een aanmerkelijke afname
van het aantal arbeidsovereenkomsten onder invloed van de sterk verbeterde
arbeidsmarktsituatie voor jongeren, die zich in de eerste helft van 1998 ook
in duidelijk lagere werkloosheidscijfers voor jongeren vertaalde.Voor de in de WIW geintroduceerde categorieën II en III met een werkloosheidsduur
tussen een en drie jaar lijkt in de eerste helft van 1998 sprake van een start
die zich nog slechts in beperkte mate in gerapporteerde arbeidsplaatsen vertaalt.Voor de werkervaringsplaatsen daarentegen worden de initiële schattingen
voor 1998 ruimschoots gehaald en zelfs meer dan dat: in de eerste twee kwartalen
van dit jaar zijn meer dan 1800 werkervaringsplaatsen gerealiseerd, terwijl
voor geheel 1998 een raming geldt van 1500. 124Hebben Melkert-II-banen reguliere banen verdrongen? Zijn daar cijfers
over bekend? (blz. 44)Bij de totstandkoming van het Tijdelijk besluit subsidiëring experimenten
activering van uitkeringsgelden is er op voorhand rekening mee gehouden dat
een beperkte mate van verdringing van reguliere banen zou kunnen
optreden. In artikel 5, tweede lid, onder c, d en e. van het Tijdelijk besluit
is daarom bepaald dat een projectaanvraag niet voor subsidie in aanmerking
komt indien het project leidt tot onaanvaardbare verdringing van bestaande
werkgelegenheid, andere werkgelegenheidsbevorderende maatregelen doorkruist
of leidt tot oneerlijke mededinging jegens derden.Deze voorwaarden zijn als volgt geoperationaliseerd:– is bij de inlenende werkgever voor dezelfde of soortgelijke functie
sprake van recent ontslag (binnen 6 maanden voorafgaand aan de inwerkingtreding
van de arbeidsovereenkomst);– is door de medezeggenschapsraad (OR) bezwaar gemaakt tegen deze
functie;– is een klacht bij de werkgever, medezeggenschapsraad (OR) of ombudsman
ingediend.Uit de voorlopige resultaten van Regioplan blijkt dat er bij de uitvoerders
van de EAU nauwelijks klachten over onaanvaardbare verdringing bekend zijn.
De enkele klachten die er waren berustten op misverstanden en onbekendheid
met de regelgeving.De eindevaluatie EAU welke medio 1999 beschikbaar zal komen zal expliciet
aandacht besteden aan het verdringingsaspect. 125In hoeverre heeft de stroomlijning van verschillende rijksregelingen
als gevolg van de WIW geleid tot stroomlijning in de uitvoering? (blz. 44)Uit een inventarisatie van de Rijksconsulenten Toezicht over de eerste
ervaringen met de WIW blijkt dat in de meeste gemeenten met de invoering van
de nieuwe wet een samenhangende aanpak van de langdurige werkloosheid wordt
bevorderd. Een van de eerste punten die gemeenten oppakken betreft de aanwijzing
van een uitvoeringsorganisatie. In vele gevallen wordt de uitvoering opgedragen
aan de voormalige JWG-banenpoolorganisatie. Soms worden WSW-organisaties bij
de uitvoering betrokken. Opmerkelijk is dat ook op voormalige JWG-banenpoolorganisaties
bij de uitvoering van de WSW een beroep wordt gedaan. Daarnaast blijken gemeenten
(te beginnen bij de grotere) steeds meer de regie op te pakken en te komen
tot met name samenwerkingsafspraken met Arbeidsvoorziening. Ook samenwerking
met andere bemiddelingsorganisaties als uitzendbureaus e.d. bij de invulling
van werkervaringsplaatsen komt in veel gemeenten voor. De samenwerking met
welzijns-, zorg- en opleidingsorganisaties en de uitvoeringsinstellingen sociale
verzekeringen (UVI's) blijkt moeizamer op gang te komen. Overigens is het
nadrukkelijk aan de gemeente zelf om te bepalen welke organisatie wordt ingezet
voor de uitvoering van de WIW. 126De werkloosheid in de grote steden (G-4) is 8,4% ten opzichte van
3,9% landelijk; de langdurige werkloosheid maakt hiervan een groot aandeel
uit. Staat de speciale subsidie voor de G-4 extra gelden voor uitstroom en
toeleiding tot de WIW in verhouding hiermee? (blz. 45)De Tijdelijke subsidieregeling bevordering uitstroom banenpools en JWG
met een looptijd van vier jaar tot 2000 is op 21 december 1995 ingevoerd naar
aanleiding van het op 12 juli van dat jaar gesloten Convenant Grote Stedenbeleid
tussen het Kabinet en de vier grote steden. De middelen die toentertijd op
de begroting beschikbaar waren voor een uitstroomregeling banenpools zijn
op basis van dit convenant volledig ten goede gekomen aan de vier grote steden
om de werkloosheid die zich in deze steden concentreerde in bepaalde wijken
en buurten daadkrachtig te kunnen aanpakken. Na de invoering van de WIW op 1 januari jl. is in overleg met de G-4 voor
de resterende periode tot het jaar 2000 een nieuwe invulling van de hierboven
genoemde subsidieregeling tot standgekomen.Het structureel beschikbare geld van 23 mln. gulden is deels toegevoegd
aan het scholings- en activeringsbudget uit het Werkfonds en voor de andere
helft via een subsidieregeling beschikbaar gesteld voor experimenten ter versterking
van de toeleiding naar, resp. de uitstroom uit de WIW. In de tweede helft
van 1999 zal op basis van de eerste resultaten van de experimentenregeling
worden bekeken op welke wijze de structurele middelen vervolgens beschikbaar
worden gesteld.Overigens wordt, zoals bekend, in het kader van het Grote Stedenbeleid
een gericht pakket maatregelen ingezet om de hoge werkloosheid in de G-4 te
verminderen. In de afgelopen kabinetsperiode is een aanmerkelijk deel van
de EWLW-banen voor de G-4 gereserveerd en de G-4 zullen in de komende periode
wederom een aanmerkelijk deel van de nieuwe 20 000 I/D-banen krijgen.
Ook wijst Arbeidsvoorziening een deel van haar middelen voor prestatiedienstverlening
specifiek toe aan de G-4. De daling van het werkloosheidspercentage in de
G-4 is overigens de laatste twee jaar groter geweest dan in de overeenkomstige
periode voor geheel Nederland. 127Blijft het de inzet van Arbeidsvoorziening om, behalve evenredige
plaatsing van minderheden, ook evenredige plaatsing van vrouwen en jongeren
te realiseren? (blz. 46)Arbeidsvoorziening hanteert niet langer een kwantitatieve taakstelling
voor vrouwen en jongeren. Wel worden nieuwe doelgroepen, zoals ouderen, arbeidsgehandicapten
en nieuwkomers als bijzondere aandachtscategorieën in het beleidsplan
genoemd. Arbeidsvoorziening blijft wel de plaatsingsresultaten voorlopig uitsplitsen
naar vrouwen en jongeren. 128Wat is globaal de inhoud van de kansmeting? Welke werklast en kosten
zijn te verwachten bij het opnieuw indelen van het huidige bestand werkzoekenden
volgens de uniforme kansmeting? (blz. 47)Voor de inhoud van de kansmeting zij kortheidshalve verwezen naar de publicatie
Zakelijke inhoud Kansmeter in de Staatscourant van vrijdag 18 september 1998.
Bij de voortgangsrapportage Samenwerking Werk en Inkomen (SWI) die ik u nog
voor de begrotingsbehandeling zal toezenden, zal ook de Kansmeter worden meegenomen.Het moment van opnieuw indelen van het huidige bestand werkzoekenden zal
worden gekoppeld aan bestaande reguliere dienstverleningsmomenten. Overigens
zal in 1999 kosten/baten-onderzoek worden gedaan naar de effecten van de kansmeter. 129Waarop is de verwachting gebaseerd dat een substantieel aantal werkzoekenden
dat nu in fase 4 is ingedeeld na uniforme kansmeting in fase 2 of 3 terechtkomt?
Betekent dat dat Arbeidsvoorziening gemiddeld genomen te hoge maatstaven aanhield
waardoor verhoudingsgewijs te veel mensen in fase 4 zijn terechtgekomen en
derhalve voor rekening van gemeenten? Is er een overzicht te geven van bovenstaande
situaties per regio? (blz. 47)De huidige fase-indeling is oorspronkelijk door Arbeidsvoorziening ontwikkeld
om zichtbaar te maken in hoeverre de organisatie zelf voor bepaalde personen
arbeidsmarktinstrumenten beschikbaar had. In de praktijk werkte
dit onder andere zo uit dat mensen die aangewezen waren op andersoortige scholings-
en begeleidingsaktiviteiten (bijv. taalcursussen), dan Arbeidsvoorziening
beschikbaar had, de kans liepen om ingedeeld te worden in fase 4.Ook mensen die tijdelijk waren vrijgesteld van de sollicitatieplicht werden
soms automatisch ingedeeld in fase 4.De kansmeter, die per 1 januari 1999 zal worden toegepast, is evenwel
gebaseerd op zo veel mogelijk geobjectiveerde criteria. De verwachting is
dat bij toepassing van de kansmeter, die niet alleen een instrument is van
Arbeidsvoorziening maar ook van gemeenten en UVI's, een substantieel deel
van de mensen die nu zijn ingedeeld in fase 4 alsnog zullen worden ingedeeld
in fase 2 of 3. De situatie per regio op dit punt kan niet gegeven worden.De Rijksbijdrage-middelen, die Arbeidsvoorziening beschikbaar heeft voor
aanbod-versterking worden m.n. ingezet voor fase 2- en fase 3-cliënten.
Eventuele inzet van middelen voor fase 4-cliënten is een zaak van gemeenten.
Het is mogelijk dat uiteenlopende interpretaties in de praktijk m.b.t. indeling
in fase 4 er in de afgelopen tijd toe hebben bijgedragen dat de druk op de
beschikbare middelen van gemeenten voor deze groep cliënten toenam. 130Hoeveel procent van de fase-1-werkzoekenden vindt ook daadwerkelijk
binnen een redelijke termijn (bijvoorbeeld een jaar) zonder extra begeleiding
een baan? (blz. 47)Volgens de fase-indeling die tot nu toe door Arbeidsvoorziening wordt
toegepast, worden jaarlijks tussen de 600 000 en 650 000 werklozen
als fase-1 ingeschreven. Circa 40 000 van hen wordt (langer dan 1 jaar)
langdurig werkloos. Dat betekent dat circa 95 procent van de fase-1-werkzoekenden
zonder extra begeleiding van Arbeidsvoorziening binnen een jaar weer uitstromen. 131Kan een iets preciezer tijdpad worden gegeven ten aanzien van de
sluitende aanpak? Kan nader worden ingegaan op de rol van sociale partners
bij de voorgenomen sluitende aanpak? (blz. 47)Zie het antwoord op vraag 12. 132Welk deel van de I/D-banen wordt gereserveerd voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten?
(blz. 48)Aan gemeenten zal worden gevraagd 10% van de instroom op de 20 000
nieuwe instroom- en doorstroombanen uit arbeidsgehandicapten te laten bestaan.
Voor de G25 wordt deze inspanningsverplichting opgenomen in de zogeheten doorstartconvenanten.
Daarnaast staat uiteraard de Wet op de (re)ïntegratie arbeidsgehandicapten
als instrument ter beschikking om de gehele nieuwe instroom van arbeidsgehandicapten
een traject aan te bieden. 133Wat zal het experiment met de inzet van Awf-gelden voor scholing
en reïntegratie meer specifiek in gaan houden? Wanneer zal het experiment
van start gaan? Hoeveel geld is voor dit experiment beschikbaar? (blz. 48)In het Regeerakkoord is de ambitie uitgesproken om aan iedere nieuwe werkzoekende
binnen 12 maanden na aanvang van de werkloosheid een aanbod te doen, gericht
op werk, scholing, werkervaring of beroepskeuzebegeleiding. De
thans in voorbereiding zijnde Wet experimenteren WW biedt een grondslag voor
het op experimentele basis inzetten van Awf-middelen in het kader van de sluitende
aanpak voor WW-gerechtigden, waarbij middelen uit het Awf worden ingezet voor
de financiering van scholing en andere maatregelen ter bevordering van de
reïntegratie in het arbeidsproces. Hiermee wordt voor WW-gerechtigde
invulling gegeven aan de sluitende aanpak, zoals bedoeld in het Regeerakkoord.Voor het totaal aan maatregelen dat het kabinet zal nemen in het kader
van de sluitende aanpak zijn door het kabinet voor de periode 1999–2002
middelen ter beschikking gesteld oplopend tot 250 miljoen in 2002. Het betreft
hier netto-bedragen. De budgettaire consequenties van het op basis van dit
wetsvoorstel in te stellen experiment zullen binnen deze budgettaire randvoorwaarde
worden ingepast. 134Waarom is het onmogelijk de precieze omvang van het potentieel aan
nieuwe banen in de collectieve sector vast te stellen? (blz. 48)In het Regioplan-onderzoek «Nieuwe banen in de collectieve sector»
is getracht het inzicht in de behoefte aan nieuwe banen in de collectieve
sector te vergroten.Het onderzoek is overwegend kwalitatief gericht geweest. De onderzoekers
merken in hun rapport op dat het beantwoorden van de vraag hoeveel nieuwe
banen in de collectieve sector gedacht kunnen worden afhankelijk is van vele
factoren. Het onderzoek gaat slechts op een aantal daarvan in. Zo relateert
het onderzoek de gebleken behoefte aan nieuwe banen bijvoorbeeld niet aan
de kostprijs. Ook zullen nieuwe banen, respectievelijk functies, in de praktijk
hun waarde moeten bewijzen om vervolgens een vraag te kunnen creëren.
Daarom geeft dit onderzoek slechts indicaties voor de omvang van het potentieel
aan nieuwe gesubsidieerde banen ten behoeve van de discussie. 135Waarom worden de mogelijkheden om (werk)ervaring en scholing te combineren
nog onvoldoende benut? Wat gaat de regering doen om de situatie te verbeteren?
(blz. 49)De mogelijkheden om werkervaring en scholing te combineren zullen naar
verwachting steeds meer worden toegepast. Met name voor de groep langdurig
werklozen met geringe kwalificaties biedt bijvoorbeeld de combinatie van een
WIW-dienstbetrekking met de beroepsbegeleidende leerweg perspectief. Aangezien
de koppeling met de beroepsbegeleidende leerweg sinds 1 januari van dit jaar,
met de inwerkingtreding van de Wet inschakeling werkzoekenden (WIW), is geïntroduceerd
zijn uitvoeringsinstanties nog niet altijd volledig op de hoogte van de mogelijkheden.
Om de toepassing van de combinatie werkervaring en scholing te stimuleren,
zal door middel van gerichte voorlichting worden geprobeerd om uitvoeringsinstanties
beter te informeren over de scholingsmogelijkheden. 136Hoeveel mensen zijn aan het werk via de Regeling Schoonmaakdiensten
particulieren? In welke steden kan gebruik worden gemaakt van deze regeling
door particulieren? Hoeveel particulieren willen gebruik maken van deze regeling
en is er een wachtlijst en hoe groot is die?Wordt er in deze kabinetsperiode extra geld voor deze regeling uitgetrokken?Wanneer is het onderzoek inzake de verbreding van de Regeling schoonmaakdiensten
particulieren afgerond? (blz. 49) Momenteel zijn er 442 personen werkzaam via de Regeling schoonmaakdiensten
particulieren (voorlopige cijfers per 30 oktober 1998). Er zijn rond de 1700
contracten met consumenten afgesloten. Voor 1998 was geraamd dat er over dat
jaar gemiddeld 250 personen aan de regeling zouden deelnemen. Gezien de iets
verlate start van de regeling betekent dit dat aan het eind van dit jaar rond
de 500 personen zouden moeten deelnemen. Het ziet er dan ook naar uit dat
de geschatte raming voor 1998 zal worden gehaald. De regeling is landelijk
en particulieren kunnen er gebruik van maken, maar alleen in die steden waar
schoonmaakbedrijven deelnemen aan de regeling. De landelijke dekking van de
regeling is redelijk goed. De wachtlijsten worden door de individuele schoonmaakbedrijven
bijgehouden en hiervan is geen totaalcijfer bekend. Wel is bekend dat wachtlijsten
voorkomen doordat in sommige regio's (met name Amsterdam, Utrecht en Eindhoven)
niet voldoende personen voor de regeling geworven kunnen worden. Hierover
vindt overleg met Arbeidsvoorziening plaats. Bij de huidige ontwikkeling van
de deelnemersaantallen zijn de geraamde bedragen voldoende. Het evaluatieonderzoek,
waarin ook de mogelijkheden tot verbreding zullen worden onderzocht, zal eind
1999 worden afgerond. 137Wat betekent de passage in: «Het perspectief van het institutioneel
samengaan van deze instellingen wordt opengehouden. Van rijkszijde zullen
de belemmeringen voor een dergelijk samengaan worden weggenomen»? Houdt
dit in dat op kortere termijn externe verzelfstandiging van de Abvo-scholingsinstituten
op komst is (conform de motie-Cornielje)? Zal één en ander betrokken
worden bij de uitwerking van het Regeerakkoord met betrekking tot de vernieuwing
van de uitvoering? (blz. 49)Deze zinsnede, die ontleend is aan het Regeerakkoord, geeft de ambitie
aan om in de komende jaren voortvarend te werken aan één infrastructuur
voor beroepsonderwijs en scholing voor jongeren, werkenden en werkzoekenden.
Momenteel wordt door de Ministeries van SZW en OC&W gewerkt aan de verdere
invulling daarvan, nu het proces van de interne verzelfstandiging van de Centra
Vakopleiding in een vergevorderd stadium is. Daartoe is een onderzoek uitgezet
naar de mogelijkheden en belemmeringen voor verdere samenwerking tussen ROC's
en de scholingsinstellingen van Arbeidsvoorziening.Bij de voorstellen voor de verandering van de organisatie van de uitvoering
van de sociale zekerheid en arbeidsvoorziening zal zeker de positionering
van de Centra Vakopleiding aan de orde komen. 138In hoeverre spreken sociale partners inderdaad ook per CAO een instroombeleid
af? (blz. 49)Uit de Voorjaarsrapportage CAO-afspraken 1998 van de Arbeidsinspectie
blijkt het volgende. In 90 van de 117 onderzochte CAO's zijn afspraken opgenomen
ter bevordering van de werkgelegenheid (werkervaringsplaatsen, werkgelegenheidsplannen).
Deze 90 CAO's hebben betrekking op 3,3 miljoen werknemers. Werkgelegenheidsplannen
die specifiek betrekking hebben op de regeling Extra Werkgelegenheid Langdurig
Werklozen (EWLW) en de subsidieregeling Experimenten Activering Uitkeringsgelden
(EAU) zijn aangetroffen in 15 CAO's. 139Zijn er wel gegevens bekend over het opleidingsniveau van vluchtelingen?
Zo ja, kan een overzicht worden gegeven van deze cijfers? (blz. 50) Er zijn op dit moment geen gegevens bekend over het opleidingsniveau van
Vluchtelingen.De op korte termijn verwachte rapportage van een onderzoek van Regioplan
naar de arbeidsmarktpositie van nieuwkomers zal een zeer globale indicatie
van het opleidingsniveau van vluchtelingen kunnen geven. 140Welke gemeenten komen voor stimuleringsprojecten voor allochtonen
in aanmerking, en op grond van welke criteria komen zij voor een dergelijke
subsidie in aanmerking? Hoeveel geld wordt hiervoor in totaal uitgetrokken?
(blz. 51)De 31 gemeenten met een SZW-subsidie voor een stimuleringsproject gericht
op Antilliaanse/Arubaanse, Turkse en Marokkaanse jongeren zijn : de vier grote
steden, Arnhem, Almere, Alkmaar, Almelo, Breda, Culemborg, Capelle a/d IJssel,
Den Helder, Dordrecht, Deventer, Doesburg, Eindhoven, Enschede, Groningen,
Gouda, Hoorn, Haarlem, Leerdam, Leiden, Lelystad, Nijmegen, Zaanstad, Zaltbommel,
Halderberge, Schoonhoven, Vlissingen en Zwolle. Daarnaast zijn er nog drie
gemeenten (Schiedam, Den Bosch en Tilburg) waarvoor de procedure nog niet
is afgerond. De selectie van al deze gemeenten heeft plaatsgevonden op basis
van CBS-gegevens betreffende het inwoneraantal van personen van Antilliaanse/Arubaanse,
Turkse resp. Marokkaanse afkomst. Voor de periode 1998–2001 is een totaal
budget van 24 mln voor deze projecten uitgetrokken. 141Waarom wordt in de paragraaf over dalende lasten geen aandacht besteed
aan de gevolgen van de Algemene nabestaandenwet? (blz. 52)In de tekst van paragraaf 4.2 over dalende lasten worden enkele hierbij
te onderscheiden aspecten namelijk werkloosheid, arbeidsongeschiktheid en
ziekteverzuim toegelicht. De tekst bedoelde niet alle hiermee samenhangende
aspecten te beschrijven. In bijlage 7 waarnaar in paragraaf 4.2.1. verwezen
wordt, wordt wel aandacht besteed aan de gevolgen van de Anw. 142Hoeveel WW-ers stromen per jaar door naar de Algemene bijstandswet
(ABW)? Wat is de gemiddelde duur van de WW-uitkering alvorens er een doorstroming
naar de ABW plaatsvindt? (blz. 53)Van de WW-ers die de WW-uitkering beëindigd zien vanwege het bereiken
van de maximale duur van de WW-uitkering stroomt gemiddeld 50% door naar een
ABW-uitkering. De uitstroom uit de WW vanwege het bereiken van de maximale
duur van de WW-uitkering bedroeg in 1996 ca 96-duizend personen en in 1997
ca 74-duizend personen. Naar schatting stroomden in 1996 dus 48-duizend personen
en in 1997 37-duizend personen van een WW-uitkering door naar een ABW-uitkering.De gemiddelde duur van een WW-uitkering die vanwege het bereiken van de
maximale duur beëindigd werd, bedroeg in 1997 ca 21 maanden. 143Kan inzicht worden gegeven op welke onderdelen de ABW wordt geëvalueerd
en welke criteria daarbij worden gehanteerd? (blz. 53)De evaluatie van de ABW richt zich op vier hoofdelementen, te weten het
bevorderen van activering en uitstroom, de inkomenswaarborg, het terugdringen
van misbruik en oneigenlijk gebruik en het bevorderen van een
adequate uitvoering. In dit kader is een aantal meetpunten geformuleerd, welke
meetpunten aan de Kamer zijn voorgelegd in de notitie «Implementatie
van de Algemene Bijstandswet» , kamerstuk 25 271, nr. 7. Op schriftelijke
vragen hierover van leden van de Vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
is ingegaan bij brief van 16 april 1998, kamerstuk 25 271, nr. 8.Over de (meetpunten)notitie is op 2 september 1998 een algemeen overleg
gevoerd met de Vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, naar
aanleiding waarvan aan de commissie een overzicht is toegezonden van de onderzoeken
die op basis van de meetpuntennotitie in het kader van de evaluatie van de
ABW worden uitgevoerd. 144Hoe is de ontwikkeling van de sociale zekerheidsquote van 1993 tot
1998 als wel rekening gehouden wordt met de AOW? (blz. 53)De sociale zekerheidsquote rekening houdend met de AOW kwam uit op 18,9
procent in 1993 en is sindsdien gedaald tot 15,0 procent in 1998. Dit is vermeld
op pagina 52 van de Sociale Nota 1999. 145Wat is de lengte van het verblijf van personen in de WW over de periode
1990–1998 gezien? (blz. 53)In onderstaande tabel wordt een overzicht van de gemiddelde duur in maanden
gegeven. Deze duren betreffen de gerealiseerde werkloosheidsduren van personen
die in de betreffende jaren uit de WW uitstroomden.Tabel gemiddelde duur van de WW-uitkering in maanden 19906,619916,9 19927,6 19937,9 19948,419958,8 19969,2 19979,5146Hoe groot is de groep arbeidsongeschikten in de bijstand? Hoe is
de specificatie naar leeftijd en geslacht? (blz. 53)De omvang van het aantal arbeidsongeschikten in de bijstand is niet bekend.
Wel kunnen schattingen worden gemaakt. Zo kan, uitgaande van de veronderstelling
dat er in de bijstand net zoveel arbeidsongeschikten zitten als in de werkzame
populatie, het aantal op ruim 40 000 worden geraamd.Wordt uitgegaan van de redenen tot ontheffing van de arbeidsverplichting
van bijstandsgerechtigden (gebaseerd op gegevens uit het op bladzijde 53 genoemde
onderzoek), dan kan het aantal bijstandsgerechtigden dat eind 1995 op medische
gronden ontheffing heeft gekregen op ruim 60 000 worden geschat.Een specificatie naar leeftijd en geslacht van bovenstaande geschatte
aantallen is niet te geven. Een dergelijke specificatie is wel bekend voor
een gedeelte van deze groep, namelijk de arbeidsongeschikten die daadwerkelijk
een (gedeeltelijke) arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangen. Per ultimo 1997 bedroeg het aantal bijstandsgerechtigden met een (gedeeltelijke)
WAO/AAW/WAMIL-uitkering 11 700 uitkeringsgerechtigden. Dit komt overeen
met 2,7% van de totale bijstandspopulatie, die ultimo 1997 438 000
bedroeg.De verdeling naar leeftijd en geslacht is weergegeven in bijgaande tabel. Tabel: Verdeling aantal bijstandsgerechtigden met een
WAO/AAW/WAMIL-uitkering per ultimo 1997, uitgesplitst naar leeftijd en geslacht
(afgerond op aantallen * 1 000)  manvrouwtotaal<= 20 jaar0,00,00,1 21–26 jaar0,30,40,727–34 jaar0,60,71,3 35–49 jaar2,02,14,150–64 jaar3,22,35,5 totaal6,15,611,7Bron: CBS.De omvang van de groep WAO-ers in de bijstand bedroeg per ultimo 1995
ca. 13 000 uitkeringsgerechtigden, hetgeen overeenkomt met 2,6% van de
totale bijstandspopulatie. Het cijfer over 1997 is nog niet beschikbaar. Uitgaande
van een gelijkblijvend percentage WAO-ers in de bijstand gaat het per ultimo
1997 om ca. 12 000 WAO-ers. Over de verdeling naar leeftijd en geslacht
is geen statistisch materiaal beschikbaar. 147Wat is de oorzaak van deze tegengestelde volume-ontwikkeling van
WW en bijstand? (blz. 53)De ontwikkeling van het aantal bijstandsgerechtigden wordt maar voor een
deel bepaald door de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Uit gegevens van het
Inkomenspanelonderzoek (IPO) over 1989 tot en met 1995 blijkt dat een deel
van de bijstandsgerechtigden uitstroomt naar een situatie waarin geen inkomen
wordt gegenereerd, zoals het volgen van een reguliere opleiding, het samenwonen
met een partner, enz. 148Wat is de samenstelling van de groep van 335 000 mensen met
een WW-uitkering, en wat zijn hun kenmerken? Wat zijn de oorzaken van de verhoogde
kans op instroom in de WW? (blz. 53)Samenstelling lopende WW-uitkeringen ultimo 1997 geslacht man190 938vrouw144 293   leeftijd  15–24 jaar22 93925–34 jaar82 303 35–44 jaar69 13345–54 jaar72 419 55–64 jaar88 437  type huishouden  gehuwd218 082 alleenstaand+kind9 485alleenstaand70 222 onbekend37 442Bron: LISV, het beroep op de werkloosheidswet 1997.De oorzaak van de grotere instroom in de WW kan niet met zekerheid worden
vastgesteld. Om nauwkeurigheid te verkrijgen is nader onderzoek noodzakelijk. 149Kan aangegeven worden hoeveel personen met een WW- of bijstandsuitkering
naar schatting beschikbaar is voor de arbeidsmarkt? Met andere woorden, hoe
groot is het totale effectieve arbeidsaanbod in Nederland (inclusief gedeeltelijk
arbeidsongeschikten)? (blz. 53)Van de 800 000 personen (raming voor 1998) met een WW- of bijstandsuitkering
(dit is inclusief personen met een gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering,
die daarnaast een WW- of bijstandsuitkering hebben) is op basis van CBS-gegevens
naar schatting circa 65% beschikbaar voor de arbeidsmarkt. Het effectieve
arbeidsaanbod vanuit de deze regelingen bedraagt derhalve circa 500 000. 150Kan over de afgelopen jaren inzicht worden gegeven in herhalingswerkloosheid
(procentueel en absoluut)? Hoe is dit bestand samengesteld (leeftijd, geslacht
enz.)? (blz. 54)Het NEI heeft in 1997 onderzoek verricht naar de herhalingswerkloosheid
in de periode 1989–1995. In de onderstaande tabel is de uitkomst hiervan
naar leeftijd en geslacht weergegeven.Tabel aantal uitkeringsperioden van personen die in de periode 1989–1995
ooit een uitkering hebben ontvangen. Tabel aantal uitkeringsperiode van personen die in de
periode 1989–1995 ooit een uitkering hebben ontvangen CategorieAantal
personen met uitkering (x 1 000)Aantal uitkeringsperiodeAantal
uitkeringsperiode > 1 (x 1 000)   1>
1 man123159%41%505 vrouw116465%35%407     15–192483%17%4 20–2427061%39%10525–2953555%45%241 30–3440956%44%18035–3929761%39%116 40–4423263%37%8645–4921663%37%80 50–5413569%31%4255–5913573%27%36 60–648880%20%1865–695581%19%10151Kunnen WAO-instroom, doorstroom en uitstroom cijfers worden gegeven
over de periode 1990–1997, waarbij wordt gespecificeerd naar leeftijd
en geslacht? (blz. 54)Lopende uitkeringen naar leeftijd en geslacht (x 1000)  15–2525–3535–4545–5555–65 manvrouwmanvrouwmanvrouwmanvrouwmanvrouw 199115,513,951,347,7110,763,5177,583,8245,793,0199215,213,551,148,8107,364,8180,588,4247,095,9199314,713,450,949,8105,667,2181,891,6247,099,0199412,811,542,343,2100,667,3179,791,8244,7100,2199512,310,938,140,686,452,0175,591,9241,7101,1199612,411,538,143,080,662,5171,293,9238,0104,1Instroom naar leeftijd en geslacht (x 1000)  15–2525–3535–4545–5555–65 manvrouwmanvrouwmanvrouwmanvrouwmanvrouw 19912,94,510,912,616,712,919,713,112,15,819923,04,110,011,513,511,116,211,010,44,719933,04,610,712,514,011,716,811,510,34,319941,42,26,49,49,69,413,89,98,33,619951,12,55,79,08,29,011,59,18,03,419961,22,76,511,09,710,512,110,28,34,9Uitstroom naar leeftijd en geslacht (x 1000)  15–2525–3535–4545–5555–65 manvrouwmanvrouwmanvrouwmanvrouwmanvrouw 19911,72,36,17,38,77,17,46,432,814,119921,82,56,78,47,77,57,65,730,010,719931,92,97,19,28,67,87,96,232,411,319942,23,011,913,97,98,07,86,731,711,519951,22,07,610,415,412,67,16,332,211,819960,81,44,06,48,47,78,05,533,112,8152Wat is in de afgelopen jaren de instroom in de bijstand en de uitstroom
per jaar? Wat is het telbestand per jaar? (blz. 54)In onderstaande grafiek wordt de volume ontwikkeling vanaf 1995 weergegeven: Tabel: Ontwikkeling bijstandsvolume 1995–2002 (* 1 000
uitkeringsjaren)1 19951996199719981999200020012002 thuiswonenden 65
jr492484463429415407406407> 65, inrichtingen en zelfstandigen1920212122232425totaal5115044844504374304304321 Bron: Rijksbegroting (realisaties t/m 1997), vanaf 1998
ramingen Najaarsnota 1998.Tegelijk met de inwerkingtreding van de ABW op 1 januari 1996 is via de
Regeling statistische gegevens ABW de bijstandsstatistiek van het CBS aangepast.
Eén van de aanpassingen betreft het opnemen van gegevens over instroom
in en de uitstroom uit de bijstand. Als gevolg van problemen bij de verschaffing
van gegevens door gemeenten ten behoeve van de statistiek is het nog niet
mogelijk om deze gegevens over instroom in en de uitstroom uit de bijstand
te leveren. 153Kan precies worden aangegeven welk deel van de ouderen betaalde arbeid
verricht? (blz. 54)Op genoemde pagina is gemeld dat amper een kwart (390 000 personen)
van de bijna anderhalf miljoen personen tussen 55 en 65 jaar werkt. Dit aantal
heeft, in relatie tot de analyse op deze pagina van de WW-instroom en de werkhervattingskansen
van WW-ers naar leeftijdscategorieën, betrekking op het jaar 1996. Een
preciezere kwantificering van het aantal werkzame ouderen in de genoemde leeftijdscategorie
in 1996 is te vinden in bijlage 3 (tabel 3a, blz. 106): 388 000,
overeenkomend met 26,5% van de bevolking in die leeftijdscategorie. 154Kan worden aangegeven waarom de instroomkans in de WAO weer een lichte
stijging vertoont en waarom deze stijging de komende jaren zal doorzetten?
(blz. 56)Zie het antwoord op vraag 1. 155Kan de regering aangeven welk deel van het totale WAO-bestand werk
hervat en welk deel in een andere uitkering of zonder uitkering komt? (blz. 56)Naar de werkhervatting van WAO-gerechtigden wordt regelmatig onderzoek
verricht. Uit het PES-onderzoek «De WAO als eindstation» blijkt
dat van de WAO-instroom in november 1991 twee en een half jaar later 32% (volledig
arbeidsongeschikten) respectievelijk 28% (gedeeltelijk arbeidsongeschikten)
hersteld is. Van de 32% volledig arbeidsongeschikten werkte 55% na herstel,
van de 28% gedeeltelijk arbeidsongeschikten was dat zelfs 85%. Dat gedeeltelijk
arbeidsongeschikten in dit opzicht zoveel beter scoren dan volledig arbeidsongeschikten
hangt samen met het feit dat veel gedeeltelijk arbeidsongeschikten al tijdens
hun uitkering werk hebben.Het LISV heeft zeer recent actueel onderzoek naar onder meer werkhervatting
afgerond.Dit onderzoek geeft gunstiger uitkomsten. 156Als de WAO-instroompercentages voor mannen en vrouwen worden gecorrigeerd
naar sector gezondheidszorg, welk beeld ontstaat dan? (blz. 56)Na correctie voor werken in de gezondheidszorg verdwijnt het verschil
in WAO-instroomkans ogenschijnlijk. Na correctie voor verschil in leeftijd
tussen vrouwelijke en mannelijke verzekerden (vrouwen in de WAO zijn gemiddeld
jonger) resulteert wederom een hoger WAO-risico voor vrouwen. Dat betekent
dat ook in sectoren buiten de gezondheidszorg vrouwen een hogere WAO-instroomkans
hebben dan mannen in dezelfde leeftijdscategorie. 157Kan voor de nieuwe uitkeringen AAW/WAO in 1997 ook worden aangegeven
door welke oorzaak mensen arbeidsongeschikt zijn geworden? (blz. 56) Nieuwe uitkeringen AAW/WAO 1997 naar diagnose AAandoeningen, niet elders geclassificeerd15 49018%BZiekten van bloed en bloedvormende organen3890% CZiekten
van hartvaatstelsel3 6654% DZiekten van huid,
subcutis en adnexen4811% EEndocriene ziekten6331%GZwangerschap, bevalling en kraambed9891% HZiekten
van oord en processus mastoideus4150% LZiekten van
botspierstelsel16 61019% NZiekten van zenuwstelsel2 9203%PPsychische aandoeningen en gedragsstoornissen23 31426%RZiekten van ademhalingsstelsel1 2001% SZiekten
van spijsverteringsstelsel1 4302% UZiekten van
urogenitaal stelsel1 4762% VZiekten van oog en
adnexen4681% ?Onbekend18 79221%  88 272100%158Waarom is het ziekteverzuim hoger naarmate een bedrijf meer werknemers
telt? (blz. 56)Zie antwoord op vraag 6. 159Kan aangegeven worden per uitvoeringsinstelling hoe de instroom,
doorstroom en uitstroom is? (blz. 56)Nieuwe- en beëindigde AAW/WAO-gevallen per uvi 1990–1997 Jaar199019911992199319941199519961997Nieuwe gevallen        Uvi         Cadans30 39328 51225 47927 16521 0152 37424 42224 101Gak54 68055 82550 96556 84439 26135 33841 28646 603Guo5 4005 7184 8135 0353 6393 1633 7883 785Sfb8 4088 1846 9436 7205 2274 0684 1763 820USZO17 56717 60711 5548 1599 5539 7229 2449 963Totaal116 448115 84699 754103 92378 69572 66582 91688 272         Beëindigde gevallenCadans15 97620 72720 36321 33124 06727 26321 73818 656Gak39 87947 76145 31351 68757 57952 81242 32840 816Guo3 3204 1344 1964 4894 9955 6805 0344 290Sfb6 5937 0177 1696 9537 9798 9027 2665 869USZO13 57114 31412 73610 92910 13611 86411 6
489 177 Totaal79 33993 95389 77795 389104 756106 52188 01478 8081 Per 1 januari 1994 is er een definitiewijziging geweest van
de begrippen nieuwe en beëindigde uitkeringen. Het gevolg van die definitiewijziging
is een daling van circa 10% bij nieuw en beëindigd. 160Kan worden aangegeven hoe het percentage van 4% ziekteverzuim in
historisch perspectief moet worden bezien? (blz. 56)Een ziekteverzuimpercentage van 4,6% moet in historisch perspectief als
laag worden beschouwd. In de periode 1989/ 1990, toen sprake was van overeenkomstige
economische groeipercentages als de afgelopen twee jaar, bedroeg het ziekteverzuim
bijna 8%. 161Wanneer kan wel worden aangegeven of de ziektelasten voor het bedrijfsleven
zijn gedaald? Wordt er al onderzoek naar gedaan? (blz. 57)Zie het antwoord op vraag 7. 162, 163 en 164Hoeveel bedrijven uit welke sectoren hebben een aanvraag gedaan om
de eerste vijf jaren zelf het eigen risico WAO te dragen? Hoeveel werknemers
betreft het? Is al aan te geven of deze aanvragen gehonoreerd kunnen worden?
(blz. 57)Is al bekend hoeveel ondernemingen van plan zijn in 1999 uit het
publieke WAO-bestel te stappen? Is er sprake van een groei ten opzichte van
1998? (blz. 57)Hoe is op dit moment de verhouding tussen eigen risicodragers en
particulier verzekerden? (blz. 57)Tot juli 1998 was aan 36 ondernemingen toestemming gegeven eigenrisicodrager
te worden uit een totaal van 698 aanvragen. Er blijkt op zich veel belangstelling
te zijn voor eigenrisicodragen, doch het aantal ondernemingen dat daar ook
daadwerkelijk toe besluit bleek nog gering. Aanvragen
per 1 januari 1999grootkleintotaalGAK1312 0852 216 GUO000CADANS14418 SFB8614 USZO101TOTAAL1542 0952 249Op dit moment liggen er 2249 aanvragen voor eigenrisicodragen per 1 januari
1999. Op dit moment is niet bekend om hoeveel werknemers het bij de aanvragen
gaat en in hoeverre deze verzoeken zullen worden toegekend.Voor het al dan niet verlenen van toestemming om eigen risicodrager te
worden, is de wijze van verzekeren niet van belang. Het gaat er om dat een
bank- of verzekeringsinstelling garant staat. Bij de eerdere aanvraagronden
is gebleken dat veel aanvragers geen garantie kunnen overleggen en aldus het
werkelijke aantal uittreders belangrijk kleiner is dan het aantal aanvragers. 165Kan de regering de conclusie dat de evaluatie van de WULBZ in grote
lijnen een redelijk positief beeld geeft, nader toelichten? (blz. 57)Zie antwoord op vraag 7. 166Wanneer zal de evaluatie van de Wet Boeten en Maatregelen plaatsvinden?
(blz. 58)De Wet Boeten, Maatregelen, Terug- en Invordering Sociale Zekerheid is
voor de sociale verzekeringen op 1 augustus 1996 in werking getreden. Voor
de bijstandssector is de wet op 1 juli 1997 in werking getreden. De evaluatie
van de wet vindt plaats door middel van diverse onderzoeken, die door het
Ctsv, het LISV, de SVb, de gemeenten (uitbesteed aan een onderzoeksbureau)
en het Ministerie (in samenwerking met het Ministerie van Justitie) worden
uitgevoerd. Een aantal rapporten is inmiddels afge- rond. Binnenkort zullen
nog enkele rapporten volgen. Naar verwachting zal het Ctsv in
maart/april 1999 een laatste integraal onderzoeksrapport aan mij zenden. Bij
brief van 9 oktober jl. is dit ook aan de Voorzitter van de Vaste Commissie
voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid medegedeeld. 167Wat is de gemiddelde netto inkomensvooruitgang van stimuleringspremies
en inkomensvrijlatingen?Is de regering op de hoogte van het feit dat bijstandsgerechtigden
vaak netto niets overhouden van een dergelijke premie, omdat zij meer belasting
moeten betalen? Is de regering van plan om de belastingwetgeving hiervoor
te gaan aanpassen of anderszins een oplossing te zoeken? (blz. 58)Een gemiddelde netto inkomensvooruitgang van stimuleringspremies en inkomensvrijlatingen
is op dit moment niet aan te geven, omdat absolute aantallen en precieze hoogten
van verstrekte premies en bedragen aan vrijgelaten inkomsten niet bekend zijn.
Naar verwachting zal medio 1999 op te leveren onderzoek naar activeringsinstrumenten
in de bijstand een indicatie mogelijk maken.In beginsel is de inkomensvooruitgang gelijk aan het door de gemeente
verstrekte bedrag aan stimuleringspremie of het vrijgelaten bedrag aan arbeidsinkomsten.
In de situatie van vrijgelaten arbeidsinkomsten volgt geen naheffing bij de
bijstandsgerechtigde, omdat de gemeente door toepassing van die vrijlating
meer aanvullende bijstand verstrekt en over dat meerdere eveneens belasting
en sociale premies afdraagt. Periodiek verstrekte stimuleringspremies zijn
fiscaal belast. Alleen in het geval dat de gemeente over de verstrekte stimuleringspremie
geen loonbelasting en premies sociale verzekering heeft afgedragen volgt een
naheffing van de fiscus bij de bijstandsgerechtigde.Zelfs als geen sprake is van een naheffing bij de bijstandsgerechtigde
kan achteraf per saldo sprake zijn van een lager dan verwacht besteedbaar
inkomen. Dit is gelegen in het feit dat het hogere inkomen leidt tot een hoger
belastbaar inkomen en aldus doorwerkt naar inkomensafhankelijke regelingen
zoals de individuele huursubsidie. Met het Ministerie van Financiën vindt
ambtelijk overleg plaats over mogelijkheden om deze doorwerking te voorkomen. 168Het aantal mensen met een gedeeltelijke WAO-uitkering is sterk toegenomen.
Hoe denkt men dit aantal omlaag te brengen de komende periode? (blz. 58)De constatering is dat er in het bestand een verschuiving optreedt van
volledig arbeidsongeschikten naar gedeeltelijk arbeidsongeschikten. Dit mag
niet zo worden opgevat dat gedeeltelijk arbeidsongeschikten verantwoordelijk
zijn voor de groei van het arbeidsongeschiktheidsvolume.Elders in deze beantwoording is reeds ingegaan op de ontwikkeling van
het arbeidsongeschiktheidsvolume en het beleid dat het kabinet te dien aanzien
voornemens is. Het feit dat er sprake is van een verschuiving naar gedeeltelijke
arbeidsongeschiktheid hangt onder meer samen met het herziene arbeidsongeschiktheidscriterium. 169Kan een overzicht worden gegeven van de aard van de besteding van
f 50 mln. reïntegratie-activiteiten in 1996 en 1997? (blz. 58)Sinds 1996 beschikken de uitvoeringsinstellingen over een bedrag van 50
miljoen gulden per jaar om reïntegratie-trajecten in te kopen bij de Arbeidsvoorzieningsorganisatie. Onlangs is van het LISV een overzicht
ontvangen van de feitelijke besteding van deze budgetten over de jaren 1996
en 1997. Dit overzicht treft u hierbij aan, zij het met de volgende drie kanttekeningen.
Ten eerste moet er de nadruk op worden gelegd dat het een momentopname is.
Het betreft de stand van zaken ultimo tweede kwartaal 1998. Nadien zijn er
nog vele bemiddelingsplannen door de uitvoeringsinstellingen geaccordeerd
die ten laste zijn gebracht van de budgetten 1996 en 1997. Cijfers hierover
ontbreken vooralsnog. Ten tweede dient te worden vermeld dat de cijfers gebaseerd
zijn op gegevens van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie. Het LISV heeft bij
het overzicht aangegeven dat de cijfers nog bij de uitvoeringsinstellingen
moeten worden geverifieerd. Ten derde blijkt uit de tabel dat het budget 1997
over twee tranches is verdeeld. De eerste tranche heeft betrekking op 60%
van het budget 1997 dat door de voormalige bedrijfsverenigingen is aanbesteed
op basis van een besluit van het Tijdelijk instituut voor coördinatie
en afstemming. Het resterende bedrag voor het jaar 1997 is door de uitvoeringsinstellingen
aanbesteed.  Budget
1996Budget 1997-IBudget 1997-II Gak86%33%22%GUO90%51%13% Sfb86%37%16%Cadans84%15%21%Uit het overzicht blijkt dat de feitelijke besteding van de zogenaamde
Veegwetbudgetten ernstig te wensen overlaat.In verband daarmee heb ik onlangs een brief aan het LISV verzonden met
het dringende verzoek om de uitvoeringsinstellingen op te dragen zo snel mogelijk
cliënten aan te wijzen voor het opstellen van een bemiddelingsplan. Mochten
de uitvoeringsinstellingen daarin niet slagen, dan verdient het aanbeveling
dat de Arbeidsvoorzieningsorganisatie de bevoegdheid krijgt om zelf cliënten
van de uitvoeringsinstellingen te selecteren teneinde de Veegwetbudgetten
volledig tot besteding te laten komen. 170Hoe is de omvorming van de LVO tot de Taskforce Bijstand verlopen?
Functioneert die nu naar tevredenheid? (blz. 59)De omvorming van de Landelijke Veranderingsorganisatie (LVO) naar de Taskforce
Kwaliteit Bijstand (TKB) heeft in oktober 1997 plaatsgevonden. De stichting
TKB is ontstaan door een integrale statutenwijziging van de stichting LVO,
waarna lopende LVO-verplichtingen en taken door de stichting TKB zijn overgenomen.Eén van de taken van de stichting TKB is om gemeenten die daaraan
behoefte hebben, te informeren en adviseren bij verbetertrajecten. In dit
kader kan de stichting TKB begeleiding geven gedurende het traject en heeft
zij, ten behoeve van gebruik door gemeenten, een quick-scan (een instrument
om de organisatie van de sociale dienst door te lichten en knelpunten te signaleren)
en een modelverbeterplan ontwikkeld. De stichting TKB levert op deze manier
een waardevolle bijdrage aan de verbetering van de kwaliteit van de uitvoering
door gemeenten. 171Wat is de stand van zaken op dit moment wat betreft de samenwerkingsovereenkomsten,
RBA's en uitvoeringsinstellingen? (blz. 59)Per 1 oktober jl. waren 179 samenwerkingsovereenkomsten in voorbereiding.
Zoals het zich thans laat aanzien zal er begin 1999 sprake zijn van een
landelijk dekkend netwerk van overeenkomsten, conform hetgeen bepaald is in
het samenwerkingsbesluit SWI. Zie ook antwoord op vraag 174. 172Op grond van welke gegevens wordt de conclusie getrokken dat vooruitgang
naar een professionele uitvoeringsorganisatie is waar te nemen? (blz. 59)In het algemeen kan worden gesteld dat de grotere verantwoordelijkheid
die in de nieuwe Bijstandswet is neergelegd bij het lokale bestuur, heeft
geleid tot een grotere betrokkenheid bij de uitvoering en tot een betere aansturing.
Deze verantwoordelijkheid heeft onder meer vorm gekregen met de in de ABW
ingevoerde verplichting beleidsplannen en beleidsverslagen op te stellen.
Een en ander heeft geleid tot een meer beleidsmatige aanpak en een professionelere
uitvoering.Sinds de herinrichting van de Algemene bijstandswet hebben er bij veel
sociale diensten reorganisaties plaatsgevonden en wordt er door veel sociale
diensten gebruik gemaakt van verbetertrajecten. Ook dit heeft geleid tot een
meer professionele werkwijze bij sociale diensten.Door opleidingsprogramma's is het kennis- en opleidingsniveau en daarmee
de professionaliteit van de medewerkers toegenomen. Naast een sterkere gerichtheid
op uitstroom, uit zich dit ook in een verhoogde alertheid op fraude.De Taskforce Kwaliteit Bijstand heeft gemeenten desgevraagd ondersteund
in deze professionaliseringsslag. 173Wat wordt precies bedoeld met «sector-specifieke» aangelegenheden?
Wie bepaalt of iets sector specifiek is of niet? (blz. 59)Sector-specifieke aangelegenheden zijn zaken die op sectoraal niveau zijn
afgesproken en die voor de betreffende sector als aanvulling dienen op bestaande
«centrale» wet- en regelgeving. Gedacht kan worden aan bovenwettelijke
aanvullingen of sectorale reïntegratiemaatregelen.De werkgevers en werknemers in de sector bepalen, door hierover op sectorniveau
afspraken te maken, wat sectorspecifiek is. 174Hoeveel Centra voor Werk en Inkomen (CWI) zouden eind 1998 in principe
operationeel moeten zijn? Zijn er aanwijzingen dat er CWI's zijn die eind
1998 nog niet operationeel zullen zijn? Zo ja, om hoeveel CWI's gaat het dan,
en in welke regio's? (blz. 59)Door het vorige kabinet is vastgesteld dat de Centra voor werk en Inkomen
in principe eind 2000 operationeel moeten zijn. Per 1 oktober jl. waren er
53 operationele CWI's en zijn er nog ongeveer 161 in voorbereiding (totaal
214 CWI's). In de voortgangsrapportage die nog voor de begrotingsbehandeling
zal worden toegezonden is een overzicht opgenomen van de spreiding van deze
CWI's over het land op 1 oktober jl. 175Is het juist dat ook onder de huidige wetgeving (TBA) uitkeringsgerechtigden
tussentijds opgeroepen kunnen worden voor een keuring als de arts dat noodzakelijk
vindt? (blz. 60)Dit is inderdaad juist. Ook vóór TBA konden uitkeringsgerechtigden
overigens te allen tijde worden opgeroepen voor een keuring. Dit vloeit voort
uit het algemene uitgangspunt van de arbeidsongeschiktheidsregelingen,
dat alleen personen die (nog steeds) arbeidsongeschikt zijn recht hebben op
een arbeidsongeschiktheidsuitkering. 176Wat wordt bedoeld met de zin: «Zo kan het beperkte aantal verzekeringsartsen
en arbeidsdeskundigen worden benut»? Door vaker te keuren? Kan dit nader
toegelicht worden? (blz. 60)De capaciteit aan verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen is beperkt.
De beschikbare capaciteit dient derhalve zo efficiënt mogelijk te worden
ingezet. Dit betekent dat de uitwerking van het in het Regeerakkoord verwoorde
voornemen, om meer aandacht te besteden aan de frequentie van beoordelingen,
wordt toegespitst op personen die een goede kans maken op herstel of reïntegratie. 177Welke categorie personen maakt volgens de regering een goede kans
op herstel of reïntegratie? Op welke wijze zal bepaald kunnen worden
wat de kans op herstel is? (blz. 60)De beoordeling of er sprake is van een goede kans op herstel of reïntegratie
vergt een medische en een arbeidskundige inbreng. Om die reden vindt over
de precieze omschrijving van de betrefende categorie personen thans overleg
plaats met het LISV. 178Kan de regering aangeven hoe groot de wachtlijsten voor de behandeling
van psychische ziekten en aandoeningen aan het bewegingsapparaat zijn, en
wat de kosten daarvan zijn doordat mensen moeten wachten? (blz. 60)De wachtlijsten voor behandeling van psychische aandoeningen verschillen
aanzienlijk per regio en per instelling, exacte cijfers hierover zijn niet
bekend.. De wachttijden voor behandeling van aandoeningen aan het bewegingsapparaat
betreffen vooral de orthopedie. Uit een recent evaluatierapport van het Nationaal
Ziekenhuis instituut (NZi) komt naar voren dat de in 1997 ingezette wachtlijstgelden
bijdragen aan een verkorting van de gemidddelde wachttijd voor orthopedie.
De minister van VWS constateert in haar recente brief aan de Tweede Kamer
dat zowel de algemene ziekenhuizen als de RIAGGs die op basis van een ingediend
plan om knelpunten op te lossen extra middelen uit het wachtlijstfonds hebben
gekregen de organisatie en de logistiek hebben verbeterd en daarmee de productie
hebben kunnen vergroten. Een landelijk uniforme registratie van wachttijden
is daarbij zowel voor de sector als voor de overheid een belangrijk instrument.
Lasten van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid als gevolg van psychische
aandoeningen voor het bedrijfsleven bedragen naar schatting 6,2 miljard per
jaar. Over de kosten van het wachten zijn geen gegevens bekend anders dan
te maken schattingen. Uitgaande van f 400,– per dag kost een maand
wachten de werkgever een bedrag van f 8000,–. Een dergelijke schatting
zegt echter niet zo veel. Immers vaak is de relatie tussen de lengte van wachtlijsten
en kosten van verzuim niet zo direct als verondersteld wordt. Veel mensen
die op een wachtlijst staan voor een medische behandeling werken gewoon door.Hoewel het duidelijk is dat wachtlijsten in algemene zin een negatief
effect hebben op de omvang van het ziekteverzuim is het moeilijk aantoonbaar
hoe sterk die relatie is. Bij het Regeerakkoord is er van uitgegaan dat verkorting
van de wachtlijsten een effect van 200 miljoen zal hebben, waarvan 30 miljoen
vangnet ZW, 20 miljoen WAO en 150 miljoen in de private ZV-kosten. 179Hoe kan een betere samenwerking tussen de artsen en een betere kennis
van psychische ziekten en aandoeningen van het bewegingsapparaat vanuit de
overheid worden bevorderd? (blz. 60)Er is een groeiende noodzaak tot afstemming tussen de stelsels van sociale
zekerheid en gezondheidszorg. Dit wordt door de SER in zijn advies van juni
1998 «Sociale Zekerheid en zorg» nog eens onderstreept. Concreet
kan zich dat vertalen in samenwerkings- en afstemmingsafspraken op met name
regionaal niveau die de samenhang in preventie, zorg en begeleiding kunnen
versterken. Het noodzakelijke overleg tussen de betrokken beroepsgroepen (bedrijfsartsen,
huisartsen, maatschappelijk werkers en eerstelijnspsychologen) kan worden
bevorderd en gefaciliteerd. Vanuit het Ministerie van VWS wordt geld beschikbaar
gesteld voor het opzetten en ontwikkelen van een aantal kenniscentra gericht
op de belangrijkste aandoeningen, waaronder psychische problematiek en aandoeningen
van het bewegingsapparaat.De samenwerking tussen artsen wordt door de overheid ondersteund via een
door ZorgOnderzoek Nederland (ZON) in opdracht van de minister van VWS uitgevoerd
programma Sociaal Medische Begeleiding. Daarnaast is medio dit jaar een door
VWS, SZW en NCCZ gefinancierd Programma Klachten Bewegingsapparaat van start
gegaan. Met dit laatste wordt vooral ingezet op het versterken van de implementatie
van reeds ontwikkelde kennis.Om de samenwerking bij preventie, behandeling en begeleiding bij uitval
om psychische redenen te versterken werken VWS en SZW aan een plan van aanpak.
Hierin zal worden aangegeven welke beleidsinitiatieven reeds genomen zijn
en welk nieuw beleid wordt ingezet (zie ook het antwoord op vraag 258). In
dit verband wordt overwogen het ZON-programma SMB uit te breiden om deskundigheidsbevordering
en samenwerking bij zowel psychische ziekten als bij aandoeningen aan het
bewegingsapparaat te verbeteren. Een landelijke conferentie met alle betrokken
actoren vormt een belangrijk punt uit het plan van aanpak.Daarnaast is de minister van VWS voornemens om in het kader van de wachttijdenaanpak
tijdelijk een aantal kenniscentra te financieren die zich richten op de kennisontwikkeling
en vooral -kennisverspreiding voor de meest voorkomende arbeidsgerelateerde
aandoeningen, waaronder psychische aandoeningen en aandoeningen aan het bewegingsapparaat. 180Zou een goede en uniforme toepassing van de richtlijnen voor de arbeidsongeschiktheidsbeoordeling
niet evenzeer kunnen leiden tot een stijging van het aantal volledig arbeidsongeschikten?
(blz. 60)Door een goede en uniforme toepassing van deze richtlijnen worden de in
de arbeidsongeschiktheidsbeoordeling aanwezige subjectieve elementen teruggedrongen.
Het gevolg hiervan is dat een wetsconforme arbeidsongeschiktheidsbeoordeling
in de praktijk beter gewaarborgd zal zijn. Aanwijzingen dat het volume van
het aantal volledig arbeidsongeschikten daardoor zal toenemen ontbreken. 181Is de meetwijzer die de ontwikkelingen met betrekking tot het pensioenconvenant
moet volgen, al ontwikkeld? Zijn er al resultaatberekeningen gedaan? Op welke
wijze zal de overheid het pensioenconvenant uitvoeren? (blz. 60)Naar verwachting zal het kabinet op afzienbare termijn met de Stichting
van de Arbeid overeenstemming kunnen bereiken over de pensioenmeetwijzer.
Zodra dit het geval is zal het kabinet u hierover inlichten. Omdat de meetmethodiek nog niet ontwikkeld is, zijn er ook geen resultaatberekeningen
gemaakt.Het convenant bevat een aantal afspraken over inspanningen van het kabinet.1. Afgesproken is dat het FVP geprivatiseerd wordt. De wet zal naar verwachting
op 1 januari 1999 in werking treden.2. In het convenant geven de partijen aan groot belang te hechten aan
beleid gericht op het bevorderen van de participatie van ouderen en er naar
te streven eventuele knelpunten wat betreft arbeidspensioenen uit de weg te
ruimen. In het Regeerakkoord heeft het kabinet dit streven nog eens vastgelegd.
Uitwerking van deze voornemens wordt ter hand genomen. Op dit moment wordt
een adviesaanvraag aan de SER voorbereid waarin meer concreet een aantal beleidsopties
worden voorgelegd.3. De afspraak in het convenant dat het in de nota Flexibilisering
en verplichtstelling in de pensioensectorgekozen uitgangspunt ten aanzien
van het handhaven van de verplichte deelneming in een bedrijfspensioenfonds
gehandhaafd blijft, vergt geen nadere actie. Aan de afspraak om nieuwe vrijstellingsgronden
bij de verplichtstelling van deelname aan bedrijfspensioenfondsen in te voeren,
is per 1 april 1998 voldaan.4. In het convenant is afgesproken dat het kabinet met wetgeving komt
ten aanzien van het begrip pensioentoezegging. De Stichting van de Arbeid samen met de pensioenkoepels en het Verbond
van Verzekeraars hebben inmiddels een alternatief aangekondigd voor het voorstel
van het kabinet. Naar aanleiding van dit advies zal het kabinet met een wetsvoorstel
komen.5. Tenslotte heeft het kabinet toegezegd de wetgeving naar aanleiding
van het rapport Witteveen snel ter hand te nemen. De nota naar aanleiding
van het verslag bij het betreffende wetsvoorstel is inmiddels naar de Tweede
Kamer gezonden. 182Hoe verklaart de regering de sterke stijging van het aantal vrouwen
in de WAO en hoe denkt ze deze tegen te gaan? (blz. 60)De stijging van het aantal vrouwen in de WAO heeft verschillende achtergronden.In de eerste plaats is het zo dat de invalideringskans van vrouwen fors
hoger ligt dan die van mannen. Dat is overigens geen nieuw fenomeen, maar
een al jarenlang geconstateerd feit. Dit verschil wordt niet door een eenduidige
oorzaak verklaard. De oorzakelijke factoren zijn divers en velerlei. Hier
is ook veel onderzoek naar gedaan. Laatstelijk, in opdracht van SZW, door
het onderzoeksbureau Astri. Over de uitkomsten van dat onderzoek en verdere
stappen heb ik de Kamer van de zomer geïnformeerd.Naast de hogere invalideringskans van vrouwen speelt de nog steeds toenemende
arbeidsparticipatie van vrouwen, in combinatie met een zich buitengewoon gunstig
ontwikkelende arbeidsmarkt, een rol. Van belang is ook dat de beroepsbevolking,
ook die van vrouwen, gemiddeld ouder wordt. Met het toenemen van de leeftijd
stijgt ook de invalideringskans. Tot slot moet gewezen worden op zogenaamde
samenstellingseffecten. De samenstelling van de arbeidsmarkt wijzigt door
de tijd. Sectoren krimpen en sectoren groeien. Wanneer sectoren met een hoog
invalideringsrisico aan betekenis winnen, dat kan zowel absoluut als relatief,
uit zich dat in hogere gemiddelde invalideringskansen. Het sprekende voorbeeld
in dit verband is de zorgsector, die sterk aan betekenis wint, waar de invalideringskansen
op een hoog niveau liggen en waar veel vrouwelijke werknemers werkzaam zijn. Het kabinet acht een preventieve aanpak urgent, met name in sectoren met
een hoge kans op arbeidsongeschiktheid.Verbeterde preventie van arbeidsgebonden aandoeningen en vroegtijdige
reïntegratie in het arbeidsproces zijn hier beleidsdoelen. Een verdere
impuls ter verbetering van de arbeidsomstandigheden en de sociaal medische
begeleiding is noodzakelijk.Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zal een vervolgonderzoek
laten houden naar de determinanten van ziekmelding en ziekteverzuim van vrouwen
in zijn algemeenheid, en naar specifieke arbeidsbelasting van vrouwen in een
aantal in het oog springende sectoren. De sector Zorg en Welzijn is een van
die sectoren (m.n. thuiszorg, verpleeghuizen en bejaardenhuizen, dat zijn
de sectoren met de grootste problemen met fysieke belasting).Vanuit het LISV is een onderzoek gepland specifiek gericht op de sector
Zorg en Welzijn en de uitvoeringsinstelling Cadans. Het LISV gaat met name
de gang van zaken rondom einde wachttijd en claimbeoordeling bij Cadans laten
onderzoeken. Van beide onderzoeken worden in het voorjaar 1999 de eerste resultaten
verwacht. 183Zijn er voldoende verzekeringsartsen en arbeidskundigen om uitkeringsgerechtigden
vaker te keuren? Hoeveel extra capaciteit zou hiervoor benodigd zijn? Is de
regering voornemens om het beperkte aantal verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen
uit te breiden? Welke mogelijkheden biedt de wet TBA hiertoe? (blz. 60)Het Ctsv heeft in de augustusrapportage 1998 geconstateerd, dat de arbeidsmarkt
voor verzekeringsartsen schaars is. De capaciteit aan verzekeringsartsen dient
derhalve zo effectief mogelijk te worden benut. Dit is een belangrijk aandachtspunt
bij de ontwikkeling van maatregelen om tot verbeteringen in de WAO-claimbeoordeling
te komen. Vooralsnog zijn er geen aanwijzingen dat intensivering van het herbeoordelingsbeleid
m.b.t. personen die een goede kans op herstel of reïntegratie maken,
niet met de huidige capaciteit zou kunnen plaatsvinden. De wet TBA stelt geen
eisen aan het aantal benodigde verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen voor
de claimbeoordeling arbeidsongeschiktheidsverzekering.De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de WAO ligt primair bij
LISV. Als het LISV meent dat de claimbeoordeling terzake van arbeidsongeschiktheid
niet (meer) goed kan worden uitgevoerd wegens een tekort van het aantal verzekeringsartsen
en arbeidsdeskundigen, dan zal zij dienen te bevorderen dat de UVI's deze
functionarissen werven en opleiden. 184Hoe is het met de samenwerking tussen uitvoeringsinstellingen, gemeenten
en Arbeidsvoorzieningsorganisatie gesteld? (blz. 61)Zie antwoord op vraag 174. 185Waarop is de verwachting gebaseerd dat het aantal geslaagde reïntegraties
door de Wet REA met 6500 per jaar zal toenemen?Welk deel van deze verwachte toename zal uit mensen met een WAO-uitkering
bestaan? Zijn hiervoor streefcijfers te geven? (blz. 61)De ramingen in de Memorie van Toelichting bij de Wet REA zijn gebaseerd
op ervaringsgegevens. In 1996 was er sprake van 25% succesvolle arbeidsinpassing
van arbeidsgehandicapten na bemiddeling. Verondersteld is dat dit aandeel
toeneemt na de inwerkingtreding van de Wet REA tot 30% van het jaarlijks aantal
bemiddelingen van personen met een arbeidshandicap. Uitgaande van 50 000
bemiddelingen per jaar door de UVI's en in eerste instantie van 10 000
bemiddelingen door gemeenten betekent dit in totaal 15 000 (her-)plaatsingen
van UVI-cliënten en 3000 plaatsingen van gemeente-cliënten.Ten opzichte van de realisatie in 1996 betekent dit een toename van 5000
(her-)plaatsingen door de UVI 's en van 1500 plaatsingen door gemeenten.Voor plaatsing van arbeidsgehandicapte cliënten die onder de reïntegratieverantwoordelijkheid
van Arbeidsvoorziening vallen, is vanwege de zeer moeilijk in te schatten
aantallen, geen aantal geraamd. Met betrekking tot het aandeel van WAO-gerechtigden in het totaal van
de te realiseren extra (her-)plaatsingen valt voorshands slechts een indicatie
te geven. Door de invoering van het bredere begrip arbeidsgehandicapte kan
geen gebruik gemaakt worden van ervaringsgegevens. Uitgaande van het geschatte
aandeel van WAO-gerechtigden in het aantal bemiddelingen wordt er rekening
mee gehouden dat van de 5000 extra plaatsingen in het UVI domein er 4000 afkomstig
zijn uit de WAO. 186Zijn er in het kader van het verbeteren van het toezicht van het
CTSV voornemens om de taken of bevoegdheden van het CTSV uit te breiden? (blz. 61)Zoals de Kamer reeds in september 1997 gemeld, is het Ctsv van mening
dat het Toezichtsinstrumentarium zoals dat is vastgelegd in wet- en regelgeving,
en dan met name in de OSV 1997, toereikend is. Wel heeft het Ctsv vragen ten
aanzien van de toezichtsmogelijkheden over kostenverdeelsystematieken en besluitvorming
op concernniveau. In de komende bestuurlijke overleggen met het Ctsv zal dit
onderwerp aan de orde komen. 187Is er al een nadere aanvangsdatum van het experiment met persoonsgebonden
budget in het kader van REA bekend? (blz. 62)De Experimentele regeling subsidieverstrekking arbeidsgehandicapten is
op 27 oktober 1998 gepubliceerd in de Staatscourant. 188Kunnen cliënten op grond van het experiment met een persoonsgebon-
den budget ook een eigen bedrijfje beginnen door het budget daarvoor aan te
wenden? Zo nee, waarom is dit niet mogelijk en zijn er plannen om dit in de
toekomst wel mogelijk te maken? (blz. 62)In de regeling is bepaald dat de subsidie dient ter bekostiging van activiteiten
gericht op behoud of herstel van de arbeidsgeschiktheid of die de arbeidsgeschiktheid
bevorderen, activiteiten die kunnen bijdragen aan een duurzame reïntegratie
in het arbeidsproces, alsmede ter bekostiging van de daarvoor noodzakelijke
voorzieningen. Indien het starten van een eigen bedrijf voor een cliënt
bijdraagt aan deze doelstelling kan het standaardbudget hiervoor worden aangewend.
Indien er sprake is van een budget op maat beoordeelt de verantwoordelijke
uitvoeringsinstantie of de kosten van de activiteiten en voorzieningen evenredig
zijn met het te bereiken doel. 189Leidt een vervanging van het fictief arbeidsverleden door het feitelijk
arbeidsverleden tot een verkorting van de duur van de (vervolg) WW-uitkering
voor sommige groepen. Zo ja, is in te schatten om hoeveel mensen dat gaat
en van welke omvang de verkorting gemiddeld zal zijn?Op welke wijze zou men het feitelijk arbeidsverleden kunnen aantonen?Wanneer valt de uitkomst van het onderzoek naar het omzetten van
fictief in feitelijk arbeidsverleden in de WW te verwachten? (blz. 62)Ten behoeve van het onderzoek is aan het LISV nadere informatie gevraagd.
Het LISV is gevraagd deze informatie voor het eind van het jaar te leveren.
Na ontvangst van deze informatie kan het onderzoek worden afgerond en de afweging
worden gemaakt. De verwachting is dat dit in het eerste half jaar van 1999
zal gebeuren.Een werknemer kan op diverse wijzen aantonen dat hij over een bepaalde
periode feitelijk arbeidsverleden heeft opgebouwd. Te denken valt bijvoorbeeld
aan statusoverzichten, loonstroken, salarisoverzichten, arbeidsovereenkomst,
verklaringen werkgever etc.Overigens wordt het arbeidsverleden door de uitvoeringsinstellingen geregistreerd
in de verzekerdenadministraties (VZA). In beginsel wordt van deze gegevens
uitgegaan, tenzij ze onvolledig zijn of elkaar tegenspreken en nader onderzoek
vergen.De duur van de loongerelateerde WW-uitkering is afhankelijk van de duur
van het (feitelijk en fictief) arbeidsverleden van de werknemer en varieert
van 6 maanden (bij 4 jaar arbeidsverleden) tot 4 jaar (bij 40 jaar arbeidsverleden).
Het feitelijk arbeidsverleden wordt nu berekend over de periode van 5 kalenderjaren
voorafgaand aan het jaar waarin de werkloosheid is ingetreden. Verlenging
van de periode waarover het feitelijk arbeidsverleden berekend wordt kan gevolgen
hebben voor de uitkeringsduur van een werknemer. Immers, indien de werknemer
in de verlengde periode (die nu als fictief arbeidsverleden geheel meetelt)
geen of slechts deels feitelijk arbeidsverleden heeft, wordt de totale duur
van zijn arbeidsverleden korter. Dit kan betekenen dat de werknemer recht
krijgt op een kortere uitkeringsduur.Om hoeveel mensen dat gaat en van welke omvang de verkorting gemiddeld
zal zijn, is moeilijk in te schatten. Daarom is aan het LISV gevraagd om dit
middels een steekproef te onderzoeken. 190Betekent het feit dat er gesproken wordt van inschrijfplicht voor
nieuwe werklozen bij Arbeidsvoorziening dat werklozen die op dit moment ouder
zijn dan 57,5 jaar, zich niet meer hoeven in te schrijven bij Arbeidsvoorziening?
Kan daaraan de conclusie worden verbonden dat werklozen die ouder worden dan
57,5 jaar, in principe ingeschreven blijven? (blz. 62)Beide conclusies zijn juist. 191Wanneer zal de regering voorstellen doen om de regels met betrekking
tot passende arbeid voor ouderen aan te scherpen? In welke richting zullen
deze voorstellen gaan? (blz. 62)Het LISV is bevoegd bepaalde groepen werknemers vrij te stellen van een
aantal verplichtingen gericht op arbeidsinpassing. Het LISV heeft van die
bevoegdheid gebruik gemaakt en heeft onder andere werknemers ouder dan 57,5
jaar vrijgesteld van de verplichting passende arbeid te aanvaarden en van
de verplichting tot registratie bij de Arbeidsvoorziening. Het LISV is inmiddels
verzocht om de vrijstellingsregeling aan te passen in die zin
dat werknemers van 57,5 niet meer worden vrijgesteld van deze verplichtingen. 192Welke knelpunten zijn er in de huidige informatievoorziening van
Arbeidsvoorziening aan de uitvoerders inzake signaleren van verwijtbaar arbeidsmarktgedrag?
(blz. 62)Artikel 7 van de Arbeidsvoorzieningswet 1996 bepaalt dat de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
meldt wanneer een werkzoekende niet voldoet aan de wettelijke verplichtingen
in verband met arbeidsinschakeling van de WW, ABW, IOAW of IOAZ. De melding
heeft betekenis voor eventuele sancties op te leggen door het uitkeringsorgaan.Er is enerzijds behoefte aan wederzijdse snelle, informatie-uitwisseling
tussen uitkeringsorgaan en arbeidsbureau over bij te sturen arbeidsmarktgedrag
van cliënten. Anderzijds vereist rechtszekerheid een zorgvuldige en adequaat
vastgelegde en onderbouwde behandeling.Arbeidsvoorziening zal bij constatering van weigerachtig gedrag hiervan
in principe melding maken. Wel acht Arbeidsvoorziening een geautomatiseerde
berichtenuitwisseling, zoals beoogd in het Cliënt Volg Communicatie Stelsel
(CVCS), een voorwaarde voor het effectief uitvoeren van een beleid om meldingen
inzake verwijtbaar arbeidsmarktgedrag altijd en om dezelfde redenen te doen
plaatsvinden.Op grond van het Samenwerkingsbesluit SWI worden afspraken neergelegd
op het punt van registratie en uitwisseling van gemeenschappelijke gegevens
tussen betrokken partijen. 193Wat betekent de voorziene afname van het volume in de WW concreet
voor het aantal WW-ers (procentueel en absoluut)? (blz. 62)Voor een daling van de uitkeringslasten met 100 miljoen gulden is een
daling van ca 3 700 uitkeringsjaren nodig. Dit komt overeen met ca 5 150
WW-uitkeringen, ofwel 1,4% van het totaal. 194Hoe gaat de regering het effect meten van de circulaire die in april
1998 naar gemeenten is gestuurd inzake de afweging een cliënt te ontheffen
van de arbeidsverplichting, onder andere in verband met zorgtaken? Is aan
te geven hoe gemeenten deze circulaire uitvoeren? (blz. 63)De circulaire van april 1998 over sollicitatieplicht voor alleenstaande
ouders stelt geen nieuwe eisen aan de uitvoering. In die zin kan er ook geen
sprake zijn van een «uitvoering» van de circulaire. Via het Rijkstoezicht
wordt in de gaten gehouden hoe de gemeenten omgaan met de tijdelijke ontheffing
van de sollicitatieplicht op grond van individuele omstandigheden.Bovendien zal de accountant in de gemeenten die voor 1998 vrijwillig kiezen
voor deelname aan single audit in de ABW de juistheid van de uitvoering beoordelen,
ook ten aanzien van de sollicitatieplicht voor alleenstaande ouders, op basis
van het daartoe vastgestelde protocol (Stctrt. 1998, nr. 140).Daarnaast zal het thans door Research voor Beleid uitgevoerde onderzoek
«Activeringsinstrumenten in de Bijstand» meer inzicht geven in
de mate waarin gemeenten sollicitatieplicht opleggen aan alleenstaande ouders
met kinderen boven 5 jaar, mede gezien in het licht van de aanwezigheid van
kinderopvang. De resultaten van dit onderzoek zullen eind juni van 1999 beschikbaar
zijn. 195Hoe is de groep van 20% langdurig werklozen in de bijstand die uitstroomt
naar werk samengesteld? Kan inzicht worden gegeven in de aard van dit werk
(sector, beloning enz.)? (blz. 63)In het onderzoek «Van bijstand naar werk. Een onderzoek naar blijvers
in en stromers uit de bijstand», dat onlangs naar het parlement is gestuurd
(kenmerk BZ/VOL/98/29 011a, 22 oktober 1998) worden de verschillen beschreven
tussen bijstandsgerechtigden die (nog) niet en bijstandsgerechtigden die wel
betaalde arbeid hebben gevonden. Beide groepen, de blijvers en de stromers,
hebben in het onderzoek een minimale uitkeringsduur van 4 jaar.Wat de samenstelling betreft kan het volgende worden opgemerkt:– gemiddeld zijn de blijvers ouder dan de stromers: 42 jaar ten
opzichte van 37 jaar;– het opleidingsniveau van de blijvers is lager dan van de stromers:
32% van de blijvers en 20% van de stromers heeft geen of alleen basisonderwijs;– de onderzochte blijvers hebben gemiddeld langer een bijstandsuitkering
dan de onderzochte stromers: 10,5 tegenover 9 jaar.Uit het onderzoek blijkt dat cliënten die uitstromen naar betaalde
arbeid voornamelijk uitstromen naar banen in loondienst (bijna 60%) en gesubsidieerde
arbeidsplaatsen (33%). Het merendeel krijgt een aanstelling voor tenminste
32 uur per week. Wat het soort dienstverband betreft blijkt dat 36% uitstroomt
naar een vaste baan, 14% naar een tijdelijke baan met uitzicht op een vaste
functie, 32% naar een tijdelijke baan voor een beperkte periode en 15% gaat
uitzendwerk verrichten. 196Hoeveel extra geld wordt er speciaal voor de eenoudergezinnen met
een bijstandsuitkering ingezet om hun kinderopvangfaciliteiten te verbeteren?
(blz. 63)Het totaalbudget voor de Regeling kinderopvang alleenstaande ouders in
de bijstand is voor 1998 f 90 miljoen. De Regeling zal in 1999 worden
gecontinueerd. 197Wat voor maatregelen om de mogelijkheden van sociale activering te
verruimen, heeft de regering in gedachte en wanneer komt daarover meer duidelijkheid?
(blz. 63)Eind 1998 zal een tussenrapportage met de bevindingen tot nu toe van de
evaluatie van de lopende experimenten ex. Artikel 144 ABW aan de Tweede Kamer
worden gezonden.Hierbij zal, naast de stand van zaken rond de experimenten, ook worden
ingegaan op eventuele andere intensiveringsmogelijkheden van sociale activering. 198Met wat voor vorm van informatievoorziening werken de CWI's die op
dit moment al in bedrijf zijn? Wanneer is het CVCS operationeel? (blz. 64)Bij de subsidieverlening in juli 1997 was voorzien om in 1998 de door
SZW gesubsidieerde proefprojecten («pilots») Cliënt Volg
Communicatie Stelsel (CVCS) af te ronden. De voorbereidingen, resp. de opstart
van de uitvoering van de pilots heeft echter enkele maanden vertraging ondervonden.
Derhalve zullen de resultaten van de evaluatie eerst in de loop van het tweede
kwartaal van 1999 beschikbaar zijn. De basisfuncties zijn nu
gerealiseerd en worden getest in de pilots. De stichting CVCS heeft inmiddels
verzocht om in 1999 in de gelegenheid te worden gesteld additioneel een aantal
pilots te kunnen aansluiten in afwachting van de beslissing over integrale
invoering van het stelsel. CWI's die niet over CVCS beschikken zijn nu aangewezen
op een combinatie van de bestaande systemen van de participerende uitvoerders.
Daartussen is niet altijd elektronisch gegevensuitwisseling mogelijk als gevolg
waarvan schriftelijk uitwisseling plaatsvindt. 199Wat wordt verstaan onder «ruime» regionale spreiding
(van uitvoeringsorganisatie voor werk en inkomen)? (blz. 64)Zie antwoord op de vragen 9 en 174. 200Hoeveel cliënten nemen deel aan het experiment persoonsgebonden
reïntegratiebudget? (blz. 64)Op dit moment zijn de RBA-regio's Haaglanden, Midden-Nederland en Maastricht
bezig met de voorbereidingen voor de uitvoering van het experiment. Naar verwachting
kunnen de eerste deelnemers eind 1998 instromen. 201Wat is precies de redenering achter de overtuiging dat verruiming
van de mogelijkheden om te kiezen tussen uitvoeringsinstellingen ertoe leidt
dat meer mensen met een uitkering aan het werk geholpen worden? (blz. 64)In het kabinetsstandpunt over de uitvoering van de Sociale Zekerheid zal
uitvoerig op deze vraag worden ingegaan. Een discussienota is op 6 november
jl. aan de voorzitter van de Vaste Commissie SZW ter kennis gebracht.In aanvulling op met name de daarbij gevoegde tweede bijlage over de incentivestructuur
kan worden opgemerkt dat werkgevers belang hebben bij reïntegratie in
verband met beperking uitkeringslasten en daarom de uitvoerder zoeken die
de beste reïntegratieresultaten behaalt. De uitvoeringsinstellingen streven
naar een zo groot mogelijk marktaandeel en hebben daarom uit concurrentie-overwegingen
belang bij het bevorderen van reïntegratie. De mogelijkheid voor de opdrachtgevers
om te kiezen en te wisselen tussen uitvoeringsinstellingen dwingt de uitvoeringsinstellingen
om zoveel mogelijk mensen met een uitkering te reïntegreren. 202Wat is de stand van zaken m.b.t. de ontwikkeling en invoering van
CVCS? (blz. 64)Zie antwoord op vraag 198. 203Welke leeftijdscategorie wordt bedoeld als gesproken wordt over «ouderen»
in het kader van de Wet REA en sollicitatieplicht beneden de 57,5 jaar? (blz. 64)Het beleid ter bevordering van arbeidsparticipatie van ouderen sluit aan
bij het gegeven dat in Nederland de participatie van werknemers van 55 jaar
en ouder aanmerkelijk lager is dan in de ons omringende landen. Dit komt ook
tot uitdrukking in de cijfers over de samenstelling van het AAW/WAO-bestand:
de leeftijdsgroep van 55 jaar of ouder vormde in 1996 40% van
dit bestand. De aangekondigde ontwikkeling van voorstellen ter bevordering
van de arbeidsdeelname door ouderen heeft daarom zeker ook betrekking op oudere
werkzoekenden met een arbeidshandicap. 204Hoe kan worden gegarandeerd dat de voorziene daling in uitgaven van
de ABW tot stand zal komen door een actievere begeleiding naar werk, en niet
door een strengere beoordeling van de uitkeringsaanvragen? (blz. 65)Logischerwijze kan een daling van de uitgaven op twee manieren tot stand
komen: door beperking van de instroom en door vergroting van de uitstroom.
Zie ook het antwoord op vraag 28. Aan de beperking van de instroom door een
strengere beoordeling van de aanvragen is de afgelopen periode aandacht besteed.
In het kader van de nieuwe ABW is er door de vergrote aandacht voor de bewaking
van de toegangspoort meer accent op een juiste beoordeling van de aanvragen
gekomen. Recent is er een onderzoek gestart naar beide aspecten dat door Regioplan
wordt uitgevoerd. De onderzoeksresultaten zullen worden meegenomen bij de
evaluatie van de ABW. Dit laat onverlet dat als gevolg van het groter financieel
belang, verwacht wordt dat gemeenten een extra prikkel krijgen om de poortwachtersfunctie
goed uit te voeren. 205Op welke manier moet het inzicht in de uitvoeringsprocessen en de
standaardisatie worden bereikt? (blz. 65)Allereerst is de afgelopen periode de beleidsmatige betrokkenheid van
de gemeentebesturen vergroot. Zo hebben gemeenten onder meer de verplichting
tot het opstellen van beleidsplannen en jaarverslagen gekregen in de nieuwe
ABW. Verder wordt er via diverse initiatieven gewerkt aan stroomlijning van
de uitvoering door de GSD-en. Zo heeft de Taskforce Kwaliteit Bijstand (TKB)
het werken met productbegrotingen, productvergelijkingen en kengetallen gestimuleerd
en stimuleert het Gemeentelijk Functioneel Ontwerp (GFO), dat ontwikkeld wordt
door de VNG, standaardisering d.m.v. standaarden voor gegevensdefinities,
procesbeschrijvingen en voor uitwisselingen met andere administraties. 206Gaat de groei van de financiële ruimte, die de gemeenten hebben
in het kader van de bredere verantwoordelijkheid ten aanzien van reïntegratie,
armoedebestrijding e.d. evenredig op met de groei van de verantwoordelijkheden?
Kan dat met cijfers worden onderbouwd? (blz. 65)De grotere verantwoordelijkheid van gemeenten ten aanzien van reïntegratie
en armoedebestrijding gaat gepaard met een vergrote financiële ruimte.
Zo zijn er in het Regeerakkoord extra middelen beschikbaar gesteld voor de
Bijzondere bijstand en de Wvg. Voor de Bijzondere Bijstand gaat het om een
bedrag oplopend tot 150 miljoen extra in 2002. Voor ondersteuning aan chronisch
zieken en mensen met een handicap is een bedrag van 50 mln. in 1999 oplopend
tot 225 mln. in 2002 uitgetrokken op de rijksbegroting. 207Aan welk aandeel verplichte inkoop bij Arbeidsvoorziening wordt gedacht?
(blz. 65)Zie antwoord op vraag 9. 208Hoe zal de bezuiniging van f 500 mln. op de ABW tot stand gebracht
worden? Uit welke elementen bestaat dit bedrag? (blz. 65)De besparing zal tot stand gebracht worden door een vergroting van de
financiële verantwoordelijkheid van gemeenten voor de ABW, hetgeen naar
verwachting bij tijdige invoering zal leiden tot een besparing van 250 mln
in 2000, oplopend tot 500 mln in 2002. Van deze verschuiving van de financiële
verantwoordelijkheid wordt meer doelmatigheid en minder bijstandsvolume verwacht.In dit kader speelt de creatie van een Fonds voor Werk en Inkomen een
rol. In dit Fonds zullen geldstromen zoals WIW en bijstand worden gebundeld
en zal een incentive voor gemeenten worden gecreëerd. Bij dit alles zal
gebruik gemaakt worden van elementen uit het rapport van de projectgroep Objectief
Verdeelmodel. Dit rapport is bij brief van 1 september jl. (kenmerk BZ/AV/98/2040)
naar de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer gestuurd. Thans wordt gewerkt
aan een nadere invulling van de genoemde voornemens uit het Regeerakkoord. 209Wanneer kan de Kamer de nota inhoudende het plan van aanpak verwachten?
(blz. 66)Zie het antwoord op vraag 9. 210Wat is de oorzaak van de stijging in 1998 van de uitvoeringskosten
voor de Ziektewet? (blz. 66)De stijging van de uitvoeringskosten voor de Ziektewet in 1998 wordt met
name veroorzaakt door een toename van het aantal Vangnetgevallen in het kader
van de Ziektewet. 211Hoe is het gesteld met de doelmatigheid van de verschillende uitvoeringsinstanties
in de sociale zekerheid? Zijn daar cijfers over bekend en waar zijn deze dan
te vinden? (blz. 66)De in de Sociale Nota geschetste ontwikkeling van de uitvoeringskosten
is gebaseerd op gegevens van het LISV en de SVb. In de Sociale Nota is een
beeld geschetst op hoofdlijnen met als voornaamste conclusie dat de uitvoeringskosten
de afgelopen jaren een dalende lijn laten zien.Deze ontwikkeling komt ten dele voort uit een verbetering van de doelma-
tigheid bij de uitvoeringsorganisaties en wordt daarnaast veroorzaakt door
exogene factoren als loon-en prijsontwikkeling, veranderingen in het uitkeringsvolume
en wijzigingen in wet- en regelgeving.Verder heeft het Ctsv onlangs de doelmatigheidsrapportage 1998 vastge-
steld. Deze rapportage ontvangt u een dezer dagen. 212Wat wordt concreet verstaan onder een «interactief beleidsproces»?
(blz. 66)Onder een interactief beleidsproces wordt verstaan een proces van beleidsontwikkeling,
beleidsbepaling, beleidsinvoering, beleidsuitvoering en beleidsevaluatie dat
in overleg met de uitvoering tot stand wordt gebracht. In een dergelijk proces
beperkt de wetgever zich er niet toe om de invoering van het beleid in samenspraak
met de uitvoering te laten plaatsvinden, maar heeft de uitvoering ook inbreng
in de overige fasen van de beleidscyclus. Een concrete uitwerking van het interactieve beleidsproces is de oprichting
van het uitvoeringspanel. Het panel is een gezamenlijk initiatief van VNG,
Divosa en SZW en wordt gevormd door een 14-tal gemeenten uit alle gemeentegrootten.
De taak van het panel is om beleidsvoornemens in het kader van de Algemene
bijstandswet en aanverwante wet- en regelgeving gedurende de gehele beleidscyclus
te toetsen aan uitvoeringsaspecten als interne organisatie, automatisering
en uitvoerbaarheid. Het panel brengt adviezen uit gericht op een efficiënte
en effectieve uitvoering.Adviezen van het beleidspanel moeten een onderdeel vormen in het proces
van beleidsontwikkeling en worden ter bewaking hierop teruggekoppeld in het
bestuurlijk overleg tussen de minister en de VNG. 213Kan meer duidelijkheid worden gegeven over de eventuele belemmeringen
die gereïntegreerde arbeidsongeschikten kunnen ondervinden bij hun pensioenopbouw?
In hoeverre is de overheid actief in het oplossen van dat probleem? Kan de
regering bevestigen dat de sociale partners vinden dat de overheid daarvoor
eventueel financieel moet bijspringen? (blz. 67)Reïntegrerende gedeeltelijk arbeidsongeschikten die op basis van
hun rest-verdiencapaciteit voltijds gaan werken, kunnen mogelijk geconfronteerd
worden met een lagere pensioenopbouw ten opzichte van de situatie waarin sprake
was van een WW-uitkering op basis van de rest-verdiencapaciteit met voortzetting
van de pensioenopbouw met behulp van het FVP. Dat kan twee oorzaken hebben.
Er kan sprake zijn van het toepassen van in totaal meer dan één
franchise of er kan sprake zijn van maximering van de pensioenopbouw op het
inkomen uit of in verband met in totaal maximaal één volledige
baan.Hierover is inmiddels aan de Stichting van de Arbeid advies gevraagd.
Het kabinet vindt het voor de hand liggen dat sociale partners in eerste instantie
zelf belemmeringen, die voortkomen uit door hen gecreëerde regelingen,
trachten op te lossen.Het terrein van de aanvullende pensioenen, inclusief elementen als de
premievrije voortzetting bij arbeidsongeschiktheid, zijn onderdeel van het
arbeidsvoorwaardenoverleg en vallen onder de verantwoordelijkheid van de sociale
partners. Mede daarom is in de adviesaanvraag gevraagd te bezien of het binnenkort
volledig geprivatiseerde FVP hierbij een rol zou kunnen spelen, door de extra
kosten die de oplossing van het probleem met zich meebrengt op zich te nemen.Het kabinet heeft dit advies inmiddels ontvangen en beraadt zich op dit
moment op de wijze waarop met dit advies wordt omgegaan. In dit advies geeft
de Stichting van de Arbeid aan het FVP vanuit financiële overwegingen
niet voor dit doel te willen aanwenden. Zij vindt het meer in de rede liggen
te overwegen het zogeheten REA-budget hiervoor aan te spreken. 214Is het juist dat van een modaal inkomen van f 52 946 na
aftrek van belasting, sociale premies en premie ziektekostenverzekering/ZFW
een beschikbaar inkomen van f 40 831 resteert en dat van een inkomen
ter hoogte van twee keer modaal van f 105 892 een beschikbaar inkomen
van f 63 637 resteert? (blz. 68)Uit de vraag wordt niet duidelijk op welk jaar het inkomen betrekking
heeft en welke categorie het betreft. Voor de beantwoording wordt verondersteld dat het gaat om 1999 en dat
naar het beschikbaar inkomen van een alleenverdiener in de marktsector wordt
gevraagd.Voor 1999 bedraagt het bruto inkomen inclusief een geraamde contractloonstijging
voor de modale werknemer f 53 560. Bij dit niveau resteert een beschikbaar
inkomen van f 41 240. Bij het twee keer modale inkomen van f 107 120
resteert een beschikbaar inkomen van f 64 126.Indien wordt uitgegaan van de gestelde bruto niveaus in de vraag resteert
een beschikbaar inkomen van f 40 913 respectievelijk f 63 545.
Hierbij is uitgegaan van de premie- en belastingbeeld zoals dat wordt gehanteerd
in de Macro Economische Verkenning 1999 en Sociale Nota 1999. 215Is een van de doelstellingen van de regering de totstandkoming van
een redelijke inkomensontwikkeling? Wat is een redelijke inkomensontwikkeling?
(blz. 68)Zoals in het Regeerakkoord is aangegeven zal het financieel-sociaal-economisch
beleid van het kabinet in het bijzonder gericht zijn op onder andere meer
mensen aan de slag en een evenwichtige inkomensontwikkeling.Een evenwichtige inkomensontwikkeling is een inkomensontwikkeling waarbij
alle inkomensgroepen kunnen delen in de welvaartsontwikkeling. In dit kader
blijft het streven erop gericht zoveel mogelijk mensen aan de slag te helpen.
Het kabinet wil dit streven ondersteunen door bij de voorgenomen belastingherziening
een belastingvoordeel voor actieven in de vorm van een arbeidskorting in te
voeren. Daarnaast zullen de wettelijke uitkeringen, het AOW-pensioen en het
minimumloon krachtens de WKA gekoppeld worden aan de gemiddelde contractloonstijging.
Voorts stelt het kabinet middelen beschikbaar voor gerichte inkomensondersteuning.Tot slot zij opgemerkt dat het realiseren van een evenwichtige inkomensontwikkeling
uiteraard mede afhankelijk is van de algemene economische ontwikkeling. 216Hoe is de ontwikkeling van de inkomensverschillen in de vorige kabinetsperiode
geweest? Hoe groot is de toename van de verschillen tussen de inkomensgroepen
geweest? (blz. 68)Zoals blijkt uit tabel 5.5 van de Sociale Nota 1999 (en meer gedetailleerd
bijlage 16) heeft het inkomensbeleid in de vorige kabinetsperiode bijgedragen
aan een reductie van inkomensverschillen. De relatief sterke huurstijging
en de daling van de hypotheekrente heeft daarentegen gezorgd voor een vergroting
van inkomensverschillen. Over de feitelijke invloed van andere ontwikkelingen
zoals het toenemend aantal alleenstaanden en tweeverdieners is nog weinig
bekend. Vanaf 1997 is het aantal personen met een werkloosheidsuitkering
gedaald, hetgeen bijdraagt aan kleinere inkomensverschillen.Statistische gegevens over de ontwikkeling van de inkomensverschillen
tussen huishoudens over de gehele vorige kabinetsperiode zijn nog niet beschikbaar.
Gegevens over 1995 duiden op een zeer geringe afname van inkomensverschillen.
Voorlopige cijfers over 1996 duiden op een geringe toename welke met name
is geconcentreerd onder de werknemers (Sociaal-Economische Maandstatistiek
maart 1998, CBS). 217Kan de regering nog eens een opsomming geven van de verschillende
instrumenten voor armoedebestrijding? (blz. 68)De nota De andere kant van Nederland (Armoedenota) noemt een
meersporenbeleid om armoede te bestrijden via participatiebevordering, inkomensverbetering,
bevordering rondkomen en terugdringing niet-gebruik. Belangrijke instrumenten
zijn: Op de eerste plaats het gehele instrumentarium gericht op het activerend
arbeidsmarktbeleid; de beste armoedebestrijding is immers activering gericht
op reguliere arbeids. Voorts de subsidieregeling kinderopvang voor alleenstaande
ouders met een uitkering, herinvoering van een centrale vrijlatingsregeling
voor inkomens uit arbeid voor specifieke groepen, fiscale maatregelen om de
inkomenspositie van ouderen en chronisch zieken te verbeteren, een aparte
bijstandsnorm voor ouderen met een ABW-uitkering, meer beleidsruimte en extra
middelen voor gemeenten op het terrein van bijzondere bijstand en kwijtschelding
van lokale heffingen, verruiming van de huursubsidie en verschillende acties
om het niet-gebruik van inkomensondersteunende voorzieningen te verminderen
en cliëntenparticipatie te bevorderen. In De andere kant van Nederland:
voortgangsrapportage 1998 zijn alle instrumenten en de eerste resultaten daarvan
op een rij gezet. 218Welke conclusie heeft de regering getrokken uit het advies van de
Sociaal-Economische Raad over koopkrachtplaatjes? Welke aspecten van de koopkrachtpresentatie
zullen verbeterd worden? (blz. 68)De SER concludeert in het advies «kengetallen koopkracht»
dat er geen ideaal allesomvattend koopkrachtkengetal bestaat. Alle door de
SER onderscheiden koopkrachtkengetallen voldoen aan hoge eisen maar kennen
tegelijkertijd beperkingen. Het gaat immers altijd om gemiddelden en abstracties.
Volgens de SER is de onderliggende beleidsvraag uiteindelijk bepalend voor
de keuze van het te hanteren kengetal. Voor het in kaart brengen van jaar-op-jaar
effecten van beleid kiest de SER bijvoorbeeld voor statische koopkrachtberekeningen
(dat wil zeggen berekeningen waarbij de omstandigheden waar huishoudens in
verkeren niet wijzigen). Voor de beoordeling van de ontwikkeling van de inkomensverhoudingen
in de tijd kiest de SER voor dynamische koopkrachtberekeningen (dat wil zeggen
berekeningen waarin de omstandigheden van huishoudens wel veranderen).Een ander belangrijk aspect waar de SER op wijst betreft de verantwoordelijkheidsverdeling
en de communicatie naar burgers toe. De SER merkt op dat de overheid slechts
gedeeltelijk verantwoordelijk is voor de veelheid aan factoren die de koopkracht
van burgers beïnvloedt. De overheid is verantwoordelijk voor de ontwikkeling
van de belastingen en slechts gedeeltelijk verantwoordelijk voor de ontwikkeling
van de premies. De invloed op de loonontwikkeling en persoonlijke omstandigheden
van huishoudens is hooguit indirect. Dit betekent dat de koopkrachtramingen
die het Centraal Planbureau en het kabinet hanteren niet louter de invloed
van het overheidsbeleid presenteren. Deze koopkrachtramingen bevatten ook
aannames over de ontwikkelingen van factoren zoals de particuliere ziektekostenpremies,
de indexering van de aanvullende pensioenen en de prijzen. Niet alleen heeft
de overheid hier geen directe invloed op, deze factoren kennen ook een niet
voor ieder huishouden gelijke ontwikkeling. De SER is van mening dat het kabinet
duidelijkheid moet betrachten over dit aspect in de communicatie naar burgers
toe. Met inachtneming van de door de SER gemaakte kanttekeningen kiest het
kabinet voor voortzetting van het gebruik van de gebruikelijke statische koopkrachtoverzichten.Daarnaast zal het kabinet de belangrijke notie van de SER, dat de overheid
slechts gedeeltelijk verantwoordelijk is voor de veelheid van factoren die
de koopkrachtontwikkeling van huishoudens beïnvloeden ter harte nemen,
en dit aspect in de communicatie naar burgers betrekken.In reactie op de suggestie van de SER om in bepaalde gevallen naast de
gebruikelijke (statische) koopkrachtberekeningen ook van microsimulatie-berekeningen
(die de gevolgen van beleidswijzigingen voor een groot aantal feitelijke situaties
doorrekenen) gebruik te maken zij opgemerkt dat het Ministerie van SZW dit
al geruime tijd doet. De resultaten van deze micro-simulatie-berekeningen
zijn regelmatig in diverse Sociale Nota's en daarvoor in de Inkomensnotities
gepubliceerd. Zie hiervoor ook de bijlage 3c van het SER-advies. 219Wat is de reden dat de beloningsverschillen naar opleiding in ons
land nauwelijks gewijzigd zijn? Kan nader worden toegelicht waarom de beloningsverschillen,
die geen verband houden met ervaring, opleiding of geslacht, wel zijn toegenomen?
(blz. 70)De beloningsverschillen worden in veel OESO landen groter. Over het algemeen
stijgen lonen aan de onderkant minder dan gemiddeld en aan de bovenkant meer
dan gemiddeld. Onderzoek naar de oorzaken van deze ontwikkelingen duidt op
een complex aan factoren. Een van de verklarende factoren is de daling van
de vraag naar laaggekwalificeerde arbeid. Oorzaken hiervan kunnen worden gezocht
in verschuivingen in het consumptiepatroon, internationale concurrentie en
technologische ontwikkelingen.Een andere factor betreft het aanbod van hogeropgeleide werknemers. In
Nederland is het aanbod van hogeropgeleiden sterk toegenomen. Vooral het aanbod
van hogeropgeleide vrouwen is gestegen. Dit heeft er toe bijgedragen dat de
lonen van hogeropgeleiden niet sterker dan gemiddeld zijn gestegen. In andere
landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, de VS en Canada, is de vraag naar hogeropgeleiden
meer gestegen dan het aanbod. In deze landen is de beloning van hogeropgeleiden
relatief sterk toegenomen.Naast marktwerking spelen ook de instituties in de loonvorming een rol. In landen met centrale loonafspraken of een hoge organisatiegraad van
werknemers nemen de beloningsverschillen minder sterk toe. Het relatieve belang
van al deze factoren is niet bekend.Een deel van de loonverschillen kan worden verklaard door verschillen
in leeftijd, opleidingsniveau en geslacht. Van een ander deel is de oorzaak
niet te achterhalen.In Nederland (en ook in de VS) wordt dit onverklaarde deel in de loop
der tijd steeds groter. De oorzaak hiervan is onduidelijk. Een mogelijke verklaring
is dat de beloning steeds minder gebaseerd wordt op formele criteria als leeftijd
en opleiding en meer op de individueel toerekenbare prestaties van de werknemer
of de situatie op de arbeidsmarkt. 220Wanneer komen de vereiste enquêtegegevens van wijzigingen in
de samenstelling van de bevolking en in de inkomensverschillen voor de laatste
kabinetsperiode beschikbaar? Wanneer zijn de resultaten van de «micro-simulatie»
over de laatste kabinetsperiode bekend? (blz. 71) De vereiste enquêtegegevens komen in de loop van 1999 beschikbaar.
De effecten van het inkomensbeleid in de laatste kabinetsperiode zijn reeds
opgenomen in de Sociale nota 1999. De effecten van veranderingen in de samenstelling
van de bevolking en incidentele loonmutaties kunnen eind 1999, begin 2000
berekend worden. 221Kan in kwantitatieve termen worden aangegeven in welke mate de overheid
geslaagd is de toename van de inkomensverschillen als gevolg van de sterke
stijging van de huren en de huizenprijzen te verkleinen met behulp van de
huursubsidie? Kan eveneens in kwantitatieve termen worden aangegeven in welke
mate het feit dat inkomensafhankelijke regelingen zijn gebaseerd op het belastbaar
inkomen, dus na aftrek van bijvoorbeeld hypotheekrenteaftrek, ongunstig uitpakken
voor mensen in een huuwoning ten opzichte van bezitters van een eigen woning?
(blz. 71)Uit bijlage 16 van de Sociale Nota 1999 blijkt dat de inkomensverschillen
in de vorige kabinetsperiode met 1.2% zijn toegenomen als gevolg van de relatief
sterke stijging van de huren en, voor eigenaar-bewoners, de economische huurwaarde
van de woning. De aanpassingen in de huursubsidie hebben in dezelfde periode
geleid tot een daling van de inkomensverschillen met 0.9%.Van het totale bedrag aan huursubsidie, woonkostentoeslag ABW, kwijt-
schelding, aanvullende studiefinanciering en tegemoetkoming studiekosten komt
ongeveer 80% terecht bij huurders en 20% bij eigenaar-bewoners. Dit terwijl
er ongeveer evenveel huurders als eigenaars zijn. De huursubsidie komt uiteraard
volledig terecht bij de huurders. Voor eigenaar bewoners met een inkomen op
het niveau van het sociaal minimum bestaat de woonkostentoeslag in de ABW.
Voor de eigenaar-bewoners is de huurwaarde van de woning belast en de hypotheekrente
aftrekbaar. Voor huishoudens met per saldo een aftrekpost levert dit een voordeel
op in de inkomensafhankelijke regelingen; voor huishoudens met een bijtelpost
levert dit een nadeel op. De fiscale behandeling van de eigen woning heeft
per saldo slechts een zeer beperkte invloed op het totale bedrag aan inkomensafhankelijke
regelingen. 222Wat wordt bedoeld met de tijdens de Sociale Top aangegeven noodzaak
voor een geïntegreerde aanpak van armoede? (blz. 73)Op de Sociale Top in Kopenhagen in 1995 hebben de deelnemende landen zich
verplicht om via nationale programma's en internationale samenwerking armoede
uit te bannen. Dit zou in samenhang langs meerdere beleidssporen (werk, inkomen,
onderwijs, huisvesting) moeten plaatsvinden. Nederland geeft hieraan onder
meer invulling met de Armoedenota als samenhangend programma van acties om
armoede en sociale uitsluiting in Nederland te bestrijden. 223Op welke termijn kan het jaarrapport «Arm Nederland»
tegemoet worden gezien? (blz. 73)Het derde jaarrapport «Armoede en sociale uitsluiting» wordt
op 3 december 1998 tijdens de Sociale Conferentie gepresenteerd. 224In welke mate is sprake van verschuiving van lasten naar midden-
en hogere inkomens als gevolg van o.a. het kwijtscheldingsbeleid van gemeenten
en de lastenverlichting voor de laagste inkomens? (blz. 73) Of per saldo sprake is van een verschuiving van lasten naar midden- en
hogere inkomens is afhankelijk van de wijze van financiering van de maatregelen
ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting. Voor wat betreft de centrale
overheid hoeft een zekere toespitsing van de ruimte voor lastenverlichting
(bijvoorbeeld als gevolg van economische groei) geen verschuiving van lasten
naar midden- en hogere inkomens te betekenen. Indien maatregelen op de gemeentebegroting
drukken zijn diverse financieringsvormen mogelijk. Voor bijvoorbeeld de financiering
van de kwijtschelding van gemeentelijke lasten hebben gemeenten diverse middelen
ter beschikking, waaronder financiering uit de opbrengst van de diverse gemeentelijke
belastingen, de bijzondere bijstand en het minimabeleid. Deze opties hebben
alle een andere uitwerking op de lastenverdeling. De keuze voor de wijze van
financiering en de bij deze keuze horende gevolgen voor de lastenverdeling
over het inkomensgebouw behoort tot de gemeentelijke beleidsvrijheid. 225Kan de regering aangeven welke maatregelen zijn genomen om tegemoet
te komen aan die vragen vanuit de maatschappij, waarbij kan worden verwezen
naar de armoedeconferenties in 1996 en 1997 waar aandacht is gevraagd voor
eigen initiatieven, vergroting van de ruimte voor vrijwilligerswerk, verhoging
voor sociaal minimum, betaalbaar wonen en vermindering van de eigen bijdrage
in de gezondheidszorg? Welke maatregelen zullen er in de toekomst worden genomen
om aan deze aandachtspunten tegemoet te komen? Hoe beoordelen de organisaties
betrokken bij de Sociale Conferenties het regeringsbeleid, in deze, in relatie
tot de uitkomsten van de conferenties? (blz. 73)In het antwoord op vraag 217 zijn diverse maatregelen gericht op armoedebestrijding
genoemd die de afgelopen periode zijn ingevoerd.Veel van deze maatregelen zijn mede geïnspireerd door de Sociale
Conferenties van 1996 en 1997. Daarbij kan in het bijzonder worden gewezen
op de verplichting tot cliëntenparticipatie die per 1 juli 1998 in de
ABW is opgenomen, het voornemen om een algemene mogelijkheid in de ABW op
te nemen om voor langdurig werkloze bijstandsgerechtigden premies voor het
verrichten van vrijwilligerswerk vrij te laten en de experimenten om via bestandsvergelijking
het niet-gebruik van voorzieningen terug te dringen.Een belangrijk resultaat van de Sociale Conferenties is verder dat uitkeringsgerechtigden
en hun vertegenwoordigers nadrukkelijker zijn betrokken bij de beleidsontwikkeling.
Betrokken organisaties zijn daarom in het algemeen positief over de met de
Sociale Conferenties ingeslagen weg. Dat neemt niet weg dat sommige organisaties
verstrekkender conclusies aan de conferenties zouden willen verbinden. 226Op welke termijn zijn de resultaten van de «Monitor gemeentelijk
armoedebeleid» bekend? (blz. 74)De resultaten van de Monitor Gemeentelijk Armoedebeleid (MGA) worden voorjaar
1999 verwacht. 227Kan worden aangegeven hoe het gebruik van de bijzondere bijstand
in de gemeenten zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld? Hoeveel geven gemeenten
uit aan bijzondere bijstand? Hoeveel meer of minder is dat ten opzichte van
het budget dat het Rijk daarvoor beschikbaar stelt? (blz. 74)In 1995 maakten circa 32 000 personen gebruik van een periodieke
bijzondere bijstandsuitkering, in 1996 waren dit er 58 000. De uitgaven voor bijzondere bijstand aan personen zoals die door het CBS worden
geregistreerd zijn in 1996 ten opzichte van de voorgaande jaren substantieel
gestegen van circa 230 miljoen in 1994 naar circa 340 miljoen in 1996. Daarnaast
hebben de gemeenten in 1996 circa 260 miljoen besteed aan andere vormen van
inkomensondersteuning, zoals gemeentelijke reductieregelingen, noodfondsen,
beperking van vaste lasten, schuldhulpverlening en kwijtschelding.Het kabinet heeft met ingang van 1 januari 1998 250 miljoen extra
beschikbaar gesteld voor bijzondere bijstand.De gemeenten ontvangen via het gemeentefonds nu 680 mln. In het Regeerakkoord
is een intensivering vermeld van 150 mln, waardoor het in het gemeentefonds
beschikbare budget voor bijzondere bijstand oploopt tot circa 830 mln in 2002.De Monitor Gemeentelijk Armoedebeleid moet de komende jaren inzicht geven
in de door de gemeenten in het kader van lokaal armoedebeleid beschikbaar
gestelde financiën in relatie tot de door het rijk ter beschikking gestelde
middelen. De eerste resultaten van de monitor komen voorjaar 1999 beschikbaar. 228Wat is het tijdpad waarmee de interdepartementale taakgroep, belast
met het opstellen van een voortzettingsprogramma van beleid gericht op armoedebestrijding,
werkt en wanneer kunnen de eerste voorstellen van deze taakgroep worden verwacht?
(blz. 75)Het kabinet zal de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting met
kracht voortzetten. Een interdepartementale taakgroep zal hiervoor een voortgangsnota
voorbereiden. Hierin zullen de voortgang van de beleidsontwikkeling en de
resultaten van de genomen maatregelen worden gemeld. Tevens zal worden aangegeven
hoe het kabinet uitwerking geeft aan de beleidsintensiveringen uit het Regeerakkoord.
De nieuwe voortgangsnota «Armoedebestrijding» zal naar verwachting
medio 1999 beschikbaar zijn. 229Wat is de stand van zaken met betrekking tot de evaluatie van de
fiscale maatregelen voor chronisch zieken? Wanneer kan de Tweede Kamer de
evaluatie tegemoet zien? (blz. 75)De specifieke fiscale faciliteit voor chronisch zieken is ingevoerd met
ingang van het jaar 1998 en geldt voor personen die twee jaar aaneengesloten
de drempel voor de buitengewone lastenaftrek i.v.m. ziektekosten hebben overschreden.
Deze personen mogen over het belastjaar 1998 een extra bedrag als buitengewone
last op hun inkomen in aftrek brengen. Een en ander betekent dat een evaluatie
naar het gebruik van de regeling niet eerder kan plaatsvinden dan na het binnenkomen
van de aangiftes over het belastingjaar 1998 (april 1999).Een extra complicatie daarbij is het gegeven dat de toepassing van deze
extra aftrekmogelijkheid binnen de buitengewone lastenaftrek thans niet apart
wordt geregistreerd.Inmiddels heeft het kabinet besloten het bedrag van f 50 mln dat
in 1999 conform het Regeerakkoord voor Wvg en chronisch zieken is uitgetrokken,
te bestemmen voor de Wvg en voor Wvg-gerelateerde duurdere woningaanpassingen.Voorts is besloten tot het instellen van een werkgroep van VWS, SZW en
Financiën die de komende maanden mogelijke maatregelen zullen inventariseren
ter invulling van de resterende intensiveringsruimte voor Wvg en chronisch
zieken (in totaal structureel f 25mln). Daarbij zullen zo mogelijk ook
de gegevens worden betrokken over het gebruik van de fiscale fiscaliteit voor
chronisch zieken. 230Kan nader worden ingegaan op de taken en werkwijze van het IPS? (blz. 75)De taken van het Informatie Service Punt (ISP) zijn monitoring en ondersteuning
van de 186 bijstandsexperimenten. Het ISP beheert een database, waarin alle
relevante aspecten van de experimenten zijn opgenomen. Monitoring en ondersteuning
vindt onder meer plaats via conferenties, themabijeenkomsten en werkbezoeken.
Daarnaast worden gemeenten via verschillende voorlichtingskanalen geïnformeerd
over de voortgang van de experimenten (videofilm, projectmap, informatiebulletin). 231Kan nader worden ingegaan op de experimenten van vergelijking van
bestanden die in vier gemeenten van start gaan? Om welke gemeenten gaat het
wat is het doel van de experimenten? (blz. 76)Eén van de aanbevelingen van de Sociale Conferentie 1997 was door
het koppelen van relevante bestanden het niet-gebruik van inkomensondersteunende
voorzieningen terug te dringen. Onder begeleiding van een extern bureau en
in afstemming met de Registratiekamer zullen hiertoe beleidsexperimenten plaats
vinden in een viertal steden. Het gaat hierbij om een betere benutting van
huursubsidie, bijzondere bijstand en gemeentelijke kwijtscheldings- en reductieregelingen.
Onder meer zal gebruik worden gemaakt van bestanden van de belastingdienst.
De experimenten moeten helder maken onder welke randvoorwaarden – technisch,
financieel en juridisch – bestandsvergelijking als vorm van pro-actieve
dienstverlening een bijdrage kan leveren aan armoedebestrijding.Op dit moment loopt nog een haalbaarheidsonderzoek in Den Haag, Tilburg,
Groningen en Alphen aan de Rijn. 232Hoe gaat de regering voorkomen dat de verruiming van de bijzondere
bijstand de overgang van uitkering naar werk zo min mogelijk belemmert? Welke
concrete beleidsmaatregelen heeft zij hierbij voor ogen? (blz. 76)In de Voortgangsnota armoedebestrijding zullen concrete stappen worden
aangekondigd ter vermindering van de armoedevalproblematiek. Daarnaast geldt
reeds dat de gemeenten vanaf 1 juli 1997 de bevoegdheid hebben bijzondere
bijstand categoriaal te verstrekken. Een belangrijke randvoorwaarde daarbij
is dat gemeenten bij de vormgeving en uitvoering van hun bijzondere bijstandsbeleid
werkaanvaarding niet belemmeren, maar zo mogelijk versterken. Om die reden
is bepaald dat categoriale bijzondere bijstandsvoorzieningen onafhankelijk
moeten zijn van de bron van het inkomen. Dat houdt in dat werkenden in een
vergelijkbare inkomenspositie ook voor een bepaalde categoriale regeling in
aanmerking moeten komen.Over de wijze waarop gemeenten bij de vormgeving van de categoriale bijzondere
bijstand rekening houden met de effecten op werkaanvaarding, zullen nadere
bestuurlijke afspraken met de gemeenten worden gemaakt. 233Waaruit bestaat de tegemoetkoming voor ouderen in verband met de
hogere energielasten als gevolg van de verhoging van de ecotax in 1999? (blz. 76)De terugsluis van de opbrengst van de milieubelastingen voor ouderen bestaat
uit een partiële daling van het tarief nieuwe eerste schijf met 0.9 procentpunt over de nieuwe eerste schijf (bekende «knip in de
huidige eerste schijf») voor de terugsluis naar gezinnen in combinatie
met een verhoging van de algemene en de aanvullende ouderenaftrek met 145
gulden resp. 115 gulden. 234Welk aanvullend beleid (naast de Wet schuldsanering natuurlijke personen)
heeft de regering voor ogen om daadwerkelijk de schulden aan te pakken? (blz. 76)De nota De andere kant van Nederland (Armoedenota) noemt een
meersporenbeleid om armoede te bestrijden via participatiebevordering, inkomensverbetering,
bevordering rondkomen en terugdringing niet-gebruik. Belangrijke instrumenten
zijn: de subsidieregeling kinderopvang voor alleenstaande ouders met een uitkering,
herinvoering van een centrale vrijlatingsregeling voor inkomens uit arbeid
voor specifieke groepen, fiscale maatregelen om de inkomenspositie van ouderen
en chronisch zieken te verbeteren, een aparte bijstandsnorm voor ouderen met
een ABW-uitkering, meer beleidsruimte en extra middelen voor gemeenten op
het terrein van bijzondere bijstand en kwijtschelding van lokale heffingen,
verruiming van de huursubsidie en verschillende acties om het niet-gebruik
van inkomensondersteunende voorzieningen te verminderen en cliëntenparticipatie
te bevorderen. In De andere kant van Nederland: voortgangsrapportage 1998
zijn alle instrumenten en de eerste resultaten daarvan op een rij gezet. 235Blijft de verlaging van de Zfw werkgeverspremie met 0,1% punt en
de verhoging van deze premie voor werknemers met 0,05% punt gehandhaafd voor
1999? (blz. 80)Ja, de partiële daling van de Zfw-werkgeverspremie van 0.1% punt
in combinatie met een partiële stijging van de Zfw-werknemerspremie met
0.05% punt in het kader van de terugsluis van de REB blijft gehandhaafd. Voorts
zij verwezen naar de beantwoording van de vragen van de g.a. Balkenende door
de Minister van Sociale Zaken d.d. 12-11-1998. 236In het kader van de terugsluis REB naar bedrijven daalt de Zfw-werkgeverspremie
met 0,1% in combinatie met een stijging van de Zfw-werknemerspremie met 0,05%.
In antwoord op een vraag naar aanleiding van de Miljoenennota 1999 en MEV
1999 is geantwoord dat de procentuele werknemerspremie Zfw verlaagd wordt
met 0,1%. Hoe zijn bovenstaande gegevens te rijmen zowel in vergelijking met
elkaar als met de stijging van zowel werkgevers- als werknemerspremie Zfw
ten opzichte van 1998 (van 5,6% naar 5,85% resp. van 1,2% naar 1,55%)? Of
gaat het hier om een wijziging ten opzichte van de aanpassing op grond van
de laatste tranche Wet Van Otterloo? (blz. 80)De stijging van de Zfw-werknemers en werkgeverspremie van respectievelijk
1.2% en 5.6% naar 1.55% en 5.85% betreft de totale ontwikkeling van de Zfw-werknemerspremie
en werkgeverspremie van 1998 op 1999 als gevolg van onder andere endogene
ontwikkelingen, de terugsluis van de REB naar bedrijven en het afschaffen
van de toegangsbijdrage thuiszorg en de eigen bijdrage in het ziekenfonds.In het kader van de terugsluis REB naar bedrijven treedt een partiële
daling van de Zfw-werkgeverspremie van 0.1 procentpunt in combinatie met een
partiële stijging van de Zfw-werknemerspremie van 0.05 procentpunt. De
in het antwoord op vraag 134 van de Miljoenennota 1999 en MEV 1999 genoemde
daling van het Zfw-werknemersdeel van 0.1 procentpunt betreft
de verlaging als gevolg van het vervallen van de eigen bijdrage in het Ziekenfonds
en het vervallen van de toegangsbijdrage thuiszorg.De laatste tranche Van Otterloo betreft de verhoging van de premie standaardpakketpolis
voor ouderen boven de 65 jaar met circa f 11,–, welke verhoging
wordt uitgesmeerd over 1999 en 2000. 237Bij de Wet inkomensmaatregelen 1998 zijn de algemene ouderenaftrek
en de aanvullende ouderenaftrek met f 270 resp. f 200 verhoogd.
Zowel in de Wet op de inkomstenbelasting als in de Wet op de loonbelasting
zijn de basisbedragen voor de ouderenaftrek en de alleenstaande ouderenaftrek
gelijk gebleven aan de per 1 januari 1998 vastgestelde bedragen (nl. beide
f 500). Slechts de verhoogde ouderenaftrek en de verhoogde alleenstaande
ouderenaftrek zijn met de hierboven genoemde bedragen verhoogd. Ook in 1999
worden de algemene en de aanvullende ouderenaftrek met f 145 resp. f 115
verhoogd. Kan er een uitleg gegeven worden wat er precies verstaan wordt onder
de algemene ouderenatrek en de aanvullende ouderenaftrek? Betreft dit niet
de basisbedragen maar slechts de verhoogde bedragen? (blz. 80)Bij de vormgeving van de compensatie van de verhoging van de milieubelastingen
voor ouderen is evenals bij de Wet Inkomensmaatregelen 1998 mede aansluiting
gezocht bij het bestaande instrumentarium. Te weten een verhoging van de door
deze leden aangeduide «verhoogde ouderenaftrek» en «verhoogde
aanvullende ouderenaftrek». 238Wat zal de omvang zijn van de koopkrachtdaling voor ouderen met een
hoger aanvullend pensioen? Gaan volgens de koopkrachtberekeningen alle groepen,
behalve de ouderen met een hoger aanvullend pensioen, erop vooruit in 1999?
(blz. 81)Met inachtneming van de kanttekeningen die in hoofdstuk 5 van de Sociale
Nota worden gemaakt ten aanzien van het gebruik van koopkrachtoverzichten
kan over het koopkrachtbeeld voor 1999 het volgende worden opgemerkt. In de
berekeningen is uitgegaan van de door het Centraal Planbureau opgestelde ramingen
over de ontwikkeling van de bruto-lonen, de prijzen en de premies in de Macro
Economische Verkenningen 1999. Sociale minima, 65-plussers met alleen een
AOW-pensioen en werknemers op minimumloonniveau zullen er naar verwachting
gemiddeld 1 à 1½% op vooruitgaan in 1999.De koopkrachtontwikkeling van mensen met een bovenminimale uitkering en
ouderen met aanvullend pensioen is naar verwachting gematigder. De koopkrachtontwikkeling
van mensen met een hoger aanvullend pensioen kan zelfs (licht) negatief uitvallen.
Ter illustratie: Voor alleenstaande ouderen met een aanvullend pensioen vanaf
circa f 40 000 en gehuwde ouderen (beiden 65 jaar) met een aanvullend
pensioen van ongeveer f 50 000 zal, naar het zich thans laat aanzien
het koopkrachtverlies bij gemiddelde indexering dooreengenomen maxmaal –¼
procentpunt in 19991 bedragen.Ook voor werknemers geldt dat bij de geraamde gemiddelde contractloonstijging
de koopkrachtontwikkeling voor de hogere inkomens in de ramingen gematigder
is. 239Kan de regering aangeven door welke maatregelen de armoedevaleffecten
van inkomensondersteuningsmaatregelen kunnen worden vermeden? (blz. 82) Belangrijk aspect van het zoveel mogelijk vermijden van armoedeval-effecten
is het zorgen voor een geleidelijke afbouw van het recht op inkomensondersteuning
bij een hoger inkomen. Dit aspect zal worden meegenomen bij de invulling van
de extra gelden die voor specifieke inkomensondersteuning zijn gereserveerd.Bij de Tegemoetkoming Studiekosten is bijvoorbeeld aangegeven dat –
gegeven de randvoorwaarden van financiële mogelijkheden en uitvoerbaarheid –
voor de structurele situatie gestreefd wordt naar een systematiek waarbij
sprake is van een trapsgewijze, glijdende schaal die, om een breder gebruik
te bewerkstelligen, tot f 60 000,– zal doorlopen. 240Kan de regering nader specificeren welke bedragen voor IHS, voor
studiekosten, voor WVG en voor bijzondere bijstand beschikbaar komen? (blz. 82)Zoals in het Regeerakkoord wordt vermeld, zal voor specifiek inkomensbeleid
een aantal intensiveringen plaatsvinden oplopend tot een bedrag van 750 miljoen
in 2002. De verdeling van de bedragen over de verschillende posten ziet er
als volgt uit:  1999200020012002Specifiek inkomensbeleid175375550750tegemoetkoming
studiekosten50125175250 WVG/chronisch zieken50100150225bijzondere bijstand5075125150 huursubsidie2575100125241Is bekend of in 1998 bepaalde categorieën van de bevolking ondanks
de koopkrachtreparatie zijn geconfronteerd met een negatieve koopkrachtontwikkeling?
(blz. 82)In april jl. heeft het toenmalige kabinet, ter aanvulling van het inkomen
van met name ouderen, uitkeringsgerechtigden en zelfstandigen, maatregelen
genomen om het netto-inkomen te verhogen. Aangezien de geraamde algemene koopkrachtontwikkeling
geen garantie vormt voor de koopkrachtontwikkeling van individuele huishoudens
kunnen er, ondanks de getroffen maatregelen altijd groepen zijn die in positieve
danwel negatieve zin afwijken van dit algemene beeld.Dit geldt ook in 1998, bijvoorbeeld in het geval van verandering van huishoudsamenstelling,
verandering van inkomenspositie en in het geval van bijzondere omstandigheden
en/of specifieke regelingen.Volledigheidshalve zij op het volgende gewezen. Wat betreft de inkomensaanvullende
maatregelen geldt dat, zoals ook aangegeven in de Memorie van Toelichting
bij de Wet Inkomensaanvulling 1998, er bepaalde categorieën zijn die
geen profijt hadden van de maatregelen. Het betreft hier onder meer bepaalde
categorieën grensarbeiders en personen met een gekort AOW-pensioen. Voor
zover deze groepen te maken hadden met een negatieve koopkrachtontwikkeling
voor 1998, komt daarin geen verandering door de aanvullende maatregelen. 242Kan in guldens worden aangegeven in welke mate de inkomensondersteuning
via de systematiek van de in 1999 te introduceren «koppeling plus»
beter uitpakt voor de laagste inkomens dan voor modaal en de hogere inkomens?
(blz. 82) Conform het Regeerakkoord zullen in 1999 de sociale uitkeringen en het
wettelijk minimumloon volledig gekoppeld worden aan de gemiddelde contractloonontwikkeling.
Daarnaast is er in de fiscaliteit sprake van invoering van een nieuwe eerste
schijf met een lager tarief.Het tarief van de nieuwe eerste schijf bedraagt 35.75% en ligt 1.3% (waarvan
0.9% ter compensatie van de verhoging van de ecotax) lager dan het tarief
van de nieuwe tweede schijf (het resterende deel van de huidige eerste schijf).
Van deze maatregel profiteren de meeste belastingplichtigen evenveel in guldens.
Voor mensen die de nieuwe eerste schijf volmaken bedraagt het effect in guldens
f 195,-. Het inkomenseffect van deze maatregel bedraagt % voor sociale
minima zonder kinderen, ½% voor een modale alleenverdiener met kinderen
en ¼% voor een tweemaal modale alleenverdiener met kinderen. 243Geldt het in het Regeerakkoord voorziene bedrag van f 100 mln.
voor verbetering van de arbeidsomstandigheden een jaarlijks bedrag? Is dit
bedrag kostendekkend? (blz. 84)Ja, het gaat om een jaarlijks bedrag vanaf 2002. Dit bedrag zal evenwel geleidelijk oplopen. In 1999 is dus 25 mln. beschikbaar,
in 2000 50 mln., in 2001 75 mln. en in 2002 100 mln, in 2003 eveneens
100 mln, enzovoort. Ja, dit bedrag is kostendekkend. 244Hoeveel procent van de bedrijven die wel verplicht zijn tot aansluiting
bij een arbo-dienst en het maken van een risico-inventarisatie en evaluatie
hebben dit niet gedaan? (blz. 84)De tabel in de Sociale Nota waarnaar deze vragen verwijzen geeft de percentages
van de bedrijven die op het moment van de meting (medio 1997) aan hun verplichtingen
voldeden. Het complement van die cijfers geeft het aantal bedrijven dat op
dat moment nog niet aan de verplichtingen voldeed: 8% van de bedrijven was
niet aangesloten bij een arbo-dienst; van de bedrijven met meer dan 100 werknemers
had 14% geen risico-inventarisatie en -evaluatie; van de kleinere bedrijven
had 65% deze nog niet uitgevoerd.Het aan de Kamer toegezonden rapport (ZARA werkgeverspanel, rapportage
1997) waaraan deze cijfers zijn ontleend, bevat gedetailleerder informatie,
ook over andere inspanningen van bedrijven op het terrein van arbozorg, naar
bedrijfsgrootte en sector. In het algemeen rijst hieruit geen beeld van grote
verschillen tussen sectoren, maar wel naar bedrijfsgrootte. 245Welke invloed heeft de schaalvergroting bij arbo-diensten voor de
prijzen die zij in rekening brengen? (blz. 85)Hierover bestaan geen cijfers. De algemene indruk is dat de schaalvergroting
tot een kostenverlaging heeft geleid en dat die is aangewend om de in de aanvangsjaren
als geheel verliesgevende sector tot positieve bedrijfsuitkomsten te brengen. 246Op wat voor manier kan worden bevorderd dat juist ook in kleine bedrijven
arbozorg beter wordt ontwikkeld? (blz. 85)Om kleinere bedrijven waar dat nog nodig is te bewegen arbozorg ter hand
te nemen is het in de eerste plaats van belang dat zij sectorspecifiek en
praktisch benaderd worden. Daarbij zijn van belang de kwaliteitsontwikkeling van arbodiensten en
de ontwikkeling van efficiënte instrumenten, vooral die voor de risico-inventarisatie
en -evaluatie. Daar is de afgelopen jaren door arbo-diensten, branche-organisaties
en Ministerie al veel werk voor verzet. In de komende periode zal dit ook
een vast aandachtspunt zijn bij het afsluiten van convenanten. 247Is de regering voornemens de kwaliteitsontwikkeling van Arbodiensten
te stimuleren?Ja. Er is voor de komende jaren een bedrag van jaarlijks f 600 000
gereserveerd als bijdrage voor een Programma Kwaliteitsontwikkeling Arbo-diensten,
dat wordt opgezet samen met de Branche Organisatie Arbo-diensten (BOA) (zie
ook blz. 90 van de Sociale Nota). Er vindt overleg plaats met de BOA
over de voorwaarden voor de subsidietoekenning. Voorwaarden zijn o.a. dat
er vanuit de branche tenminste een gelijk bedrag ter beschikking komt voor
dit programma en dat de resultaten toegankelijk zijn voor alle Arbo-diensten. 248Hoe en door wie kan of moet worden nagegaan of de kwaliteitsontwikkeling
van arbo-diensten ook daadwerkelijk op gang komt? (blz. 85)Het is moeilijk om objectieve criteria te formuleren aan de hand waarvan
de kwaliteitsontwikkeling kan worden gemeten. Wel zijn er voortdurend signalen
uit verschillende bronnen die bij elkaar een beeld kunnen vormen: opvattingen
van bijvoorbeeld werkgevers- en werknemersorganisaties en van arbo-deskundigen,
informatie uit de Arbomonitor, waarnemingen van de Arbeidsinspectie, gegevens
die SZW van certificerende instellingen ontvangt en rapportages van de klachtencommissie
die door de BOA wordt opgericht.Voorts zal door het Ministerie van SZW de effectiviteit van het bij de
vorige vraag genoemde programma regelmatig worden beoordeeld. 249Kan een overzicht gegeven worden van diverse soorten Arbozorg naar
de verschillende bedrijfssectoren? (blz. 85)Zie antwoord op vraag 244. 250Op welke wijze wordt in de koopkrachtberekeningen rekening gehouden
met de lokale lasten? (blz. 86)De standaard-koopkrachtberekeningen zoals die bijvoorbeeld gepresenteerd
worden in de Sociale Nota en de Macro Economische Verkenningen geven voor
de gepresenteerde categorieën huishoudens de verandering van het reële
besteedbare inkomen op jaarbasis. Dit betekent dat de verandering van het
nominale besteedbaar inkomen (dat wil zeggen het besteedbaar inkomen in guldens)
wordt gecorrigeerd voor de verandering van de prijzen van goederen en diensten
met behulp van de consumentenprijsindex. De consumentenprijsindex bevat (behalve
de hiervoor genoemde veranderingen van de prijzen van goederen en diensten)
ook de gemiddelde verandering van de tarieven van de lokale lasten. Lokale
lasten worden dus via het prijsindexcijfer meegenomen in de koopkrachtberekeningen.Op deze systematiek wordt een uitzondering gemaakt als er sprake is van
lokale lastenverlichting met een voor ieder huishouden gelijk nominaal bedrag, zoals bij de zogeheten «Zalm-snip» in 1998. In
dat jaar is het nominale bedrag per huishouden direct opgeteld bij het reële
besteedbare inkomen. 251Wat is de oorzaak van het feit dat in Nederland geen goede statistieken
over beroepsziekten bestaan? (blz. 86)Omdat in Nederland, in tegenstelling tot alle andere landen van de EU,
in het kader van de uitvoering van de sociale verzekeringswetten geen onderscheid
wordt gemaakt naar de oorzaak van arbeidsongeschiktheid, is het in dat verband
niet mogelijk een statistiek over beroepsziekten op te stellen. De met ingang
van 1998 door het LISV ingevoerde nieuwe diagnoseclassificatie zal overigens
wel leiden tot een beter inzicht dan in het verleden. De verplichting voor
de werkgever om beroepsziekten te registreren en te melden bij de Arbeidsinspectie
levert onvoldoende betrouwbare gegevens op om een statistiek samen te stellen.Daarom is voorgesteld een andere routing voor de melding van gegevens
over beroepsziekten in te voeren (namelijk melding door de arbo-dienst aan
een nog aan te wijzen instelling, zie hiervoor verder het antwoord op vraag
259 en toelichting bij het wetsvoorstel Arbeidsomstandighedenwet 1998 (25 879,
nr. 28). Voordeel van de nieuw voorgestane wijze van gegevensverzameling is
dat ook informatie beschikbaar komt over beroepsziekten, die niet of niet
altijd tot uitval uit het arbeidsproces leiden (zoals arbeidsgebonden gehoorschade
of allergische aandoeningen van huid en longen). 252Wat wordt verstaan onder «ernstige risico's» in de zin:
«Deze benadering laat onverlet dat bij ernstige risico's stringente
regelgeving en toezicht vereist is»? (blz. 89)De convenantenaanpak laat onverlet dat de overheid regels stelt en handhaaft
ten aanzien van ernstige risico's. De aanpak is derhalve complementair en
geen alternatief voor regelgeving en handhaving terzake. Van een ernstig risico
is onder meer sprake als een omstandigheid in de arbeidssituatie een duidelijke
kans met zich brengt op letsel of blijvende gezondheidsschade. 253Komen de belangrijkste klachten, psychische ziekten en aandoeningen
van het bewegingsapparaat (die gezamenlijk meer dan 60% van alle klachten
uitmaken) niet in alle bedrijfstakken voor? Zo ja, waarom is het arbobeleid
voor de komende jaren erop gericht convenanten af te sluiten met die bedrijfstakken
waarin de risico's hoog zijn? (blz. 92)Ja. Tussen bedrijfstakken zijn echter grote verschillen in de mate waarin
werknemers zijn blootgesteld aan arbeidsrisico's die kunnen leiden tot psychische
ziekten of aandoeningen van het bewegingsapparaat. Convenanten worden bij
voorkeur gesloten met bedrijfstakken waar absoluut en relatief de meeste werknemers
aan bedoelde arbeidsrisico's zijn blootgesteld. 254Kan de regering nu al aangeven met welke bedrijfstakken convenanten
zullen worden gesloten? In welke mate wordt preventie ten aanzien van psychische
factoren hierbij betrokken? (blz. 92)Nee. Of met bepaalde bedrijfstakken convenanten worden gesloten, hangt
af van de bereidheid hiertoe van de overheid en van werkgevers en
werknemers in de betreffende bedrijfstakken. In een nota aan de Tweede Kamer –
die nog dit jaar zal worden verzonden – zal worden aangegeven met welke
bedrijfstakken de overheid bij voorkeur convenanten wil sluiten. Naast deze
hoogrisicobedrijfstakken zal ruimte worden geboden aan bedrijfstakken die
zich uit eigener beweging met een plan melden voor een convenant met de overheid.
Convenanten om de werkdruk te verminderen behoren tot de mogelijkheden. 255Hoeveel klachten zijn er tot nu toe bij de onafhankelijke geschillencommissie
van de BOA binnen gekomen? Wat wordt er vervolgens met deze klachten gedaan?
(blz. 90)De geschillencommissie, tot de instelling waarvan in juli 1998 besloten
is, zal naar verwachting in januari 1999 operationeel zijn. Bij de BOA zijn
inmiddels vier klachten gedeponeerd die aan de geschillencommissie zullen
worden voorgelegd.Het reglement voorziet er in dat, wanneer de commissie strijdigheid constateert
met wettelijke of andere geldende regels of met normen van behoorlijk beleid,
gedrag of professioneel handelen, een zwaarwegend advies wordt gegeven aan
de betrokken arbodienst tot het nemen van een nieuwe beslissing of tot herziening
dan wel herstel van de gevolgen. De uitspraken van de commissie zijn toegankelijk
voor de instellingen die belast zijn met de certificering van arbo-diensten.
Bij herhaalde grove nalatigheid of weigering van de arbo-dienst om de uitspraken
van de commissie op te volgen is het aan het bestuur van BOA om maatregelen
te nemen. 256Hoe hard zijn de streefcijfers voor de arbeidsomstandigheden en welke
consequenties zullen verbonden worden aan het niet halen van deze cijfers?
(blz. 92)Landelijke streefcijfers worden vastgesteld op basis van representatieve
gegevens over blootstelling aan bepaalde arbeidsrisico's. Zij hebben tot doel
de effectiviteit van het beleid beter meetbaar en toetsbaar te maken en indien
nodig het beleid bij te stellen. 257Waarom wordt in de opsomming met belangrijke onderwerpen voor de
Arbeidsinspectie de werkdruk niet genoemd? (blz. 92)De Arbeidsinspectie hanteert voor actieve inspecties zowel een aanpak
per bedrijfstak als een aanpak per onderwerp. De opsomming op blz. 92
heeft betrekking op onderwerpinspecties voor de komende jaren. Werktijden
wordt hierbij genoemd. Via deze specifieke onderwerpinspecties rond werktijden
worden bestaande concrete normen voor werkdruk (structureel overwerk) gehandhaafd.Daarnaast heeft de Arbeidsinspectie vanaf 1997 werkdruk als prioritair
onderwerp aangemerkt bij de inspecties per bedrijfstak. Dergelijke prioritaire
onderwerpen worden bij iedere inspectie meegenomen, tenzij uit de bedrijfstakverkenning
blijkt dat werkdruk in de betreffende bedrijfstak geen probleem vormt. Dit
toezicht van de Arbeidsinspectie richt zich op het waarschuwen van de werkgever
dat wettelijke tekortkomingen zijn geconstateerd bij het voeren van preventief
beleid i.c. in de risico-inventarisatie en -evaluatie. 258Hoeveel draagt de regering bij aan de samenwerking preventieve en
curatieve sector? (blz. 93) In het kader van de beleidsintensivering arbeidsomstandigheden draagt
de regering gedurende deze kabinetsperiode in totaal ongeveer 10 à
15 miljoen gulden bij aan de bevordering van deskundigheid in de curatieve
sector inzake arbeid en gezondheid, de samenwerking tussen curatieve en arbozorg,
en de gespecialiseerde kennis over arbeidsgebonden aandoeningen en zorg. Daarnaast
komt geld beschikbaar uit middelen voor de aanpak van de wachttijden. 259Wordt de melding van beroepsziekten door Arbo-diensten verplicht?
Zo ja, hoe wordt dat dan gecontroleerd? Zo nee, wat is dan de waarde van de
aangemelde gevallen? Hoe kan in de komende jaren dit systeem verder worden
verbeterd? (blz. 93)Bij nota van wijziging van het wetsvoorstel Arbeidsomstandighedenwet 1998
(25 879, nr. 28), op 3 november 1998 aanvaard in de Tweede Kamer en inmiddels
in behandeling bij de Eerste Kamer, is de verplichting opgenomen dat indien
is aangetoond dat een werknemer lijdt aan een beroepsziekte, de arbo-dienst
daarvan mededeling doet aan een bij Ministeriële Regeling aan te wijzen
instelling. Die instelling zal hoogstwaarschijnlijk het Nederlands Centrum
voor Beroepsziekten van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam zijn.
Dat voert sinds begin 1997 een registratie van beroepsziekten, die op vrijwillige
basis wordt gevoed door meldingen vanuit de arbo-diensten. Controle op de
naleving van de verplichting tot melding van beroepsziekten zal plaatsvinden
via de certificatie van arbo-diensten. Getracht zal worden de registratie
te ontwikkelen zoveel mogelijk met betrokkenheid van onder andere de Branche
Organisatie Arbo-diensten en de beroepsgroep van bedrijfsartsen. In de Ministeriële
Regeling zal onder meer worden ingegaan op de aard van te verstrekken gegevens. 260Op welke manier kunnen vooroordelen door de Arbo- en personeelsdiensten
worden weggenomen? (blz. 94)In de Sociale Nota op p. 94 staat «Arbo-en personeelsbeleid moeten
zich richten op het wegnemen van vooroordelen.» Uitgangspunt hierbij
is dat aandacht voor werknemers met tijdelijke of blijvende beperkingen een
normaal onderdeel vormt van het te voeren arbo- en personeelsbeleid.Uit de Volksgezondheids Toekomst Verkenning (VTV 1997, RIVM) van de minister
van VWS komt naar voren dat gemiddeld 8% van de mannen en 9% van de vrouwen
een belemmering ervaren in de dagelijkse bezigheden. Met tussenpozen belemmerd
zijn 15% van de mannen en 21% van de vrouwen. Globaal gesproken wordt aangenomen
dat ongeveer 10% van de mensen een vorm van fysieke of psychische beperking
heeft. Met toenemende leeftijd neemt het aantal mensen met een arbeidshandicap
toe. Gezien de vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt mag verwacht worden
dat werkgevers en bedrijven aandacht voor mensen met beperkingen in hun arbo-
en personeelsbeleid zullen integreren. Meer aandacht voor individuele wensen
past ook bij flexibiliteit, in het kader van het combineren van arbeid en
zorg, van zorgverlof. Goede arbeidsomstandigheden dragen zo bij aan inzetbaarheid
en aan het werkklimaat.De overheid facilieert werkgevers met de Farbo-regeling om «arbo-vriendelijke»
arbeidsmiddelen aan te schaffen. Met de Wet Reïntegratie Arbeidsgehandicapten
worden voor zowel werkgevers als arbeidsgehandicapte werknemers drempels weggenomen
en incentives gegeven tot werkhervatting en (her)plaatsing.Om de beeldvorming rond arbeidsgehandicapten te verbeteren heeft de NCCZ
op verzoek van de staatssecretaris van SZW een prijs in het leven geroepen
«Kroon op het werk» voor de werkgever met het beste beleid voor
arbeidsgehandicapten. Bijlage 7 261Is de raming van de contractloonontwikkeling bijgesteld, gezien de
inzet voor de komende CAO-onderhandelingen? Welke consequenties heeft een
hogere contractloonontwikkeling dan geraamd? (blz. 115)De geraamde contractloonstijging van 3% voor 1999 betreft niet de inzet
maar de uitkomst van de komende CAO-onderhandelingen. Sommige partijen gaan
uit van een looneis van hoger dan 3%. Andere partijen vinden dat de loonstijging
onder de 3% moet blijven. De regering wil niet vooruitlopen op de uitkomsten
van het komend overleg met de sociale partners op 3 december a.s. De eventuele
consequenties van een hogere contractloonstijging dan geraamd zijn vooralsnog
niet aan de orde. 262Worden alle maatregelen en voornemens uit de Notitie fraudebestrijding
uitgevoerd? (blz. 117)Het kabinet streeft er naar alle in de Notitie fraudebestrijding aangekondigde
maatregelen te realiseren. Voor het terrein van de sociale zekerheid worden
in de notitie vier centrale thema's genoemd: kwaliteitsverbetering fraudebestrijding,
verbeteren gegevensverkeer, verbetering samenwerking en bestrijding internationale
fraude. Implementatie van een aantal intensiveringen binnen deze thema's is
reeds in gang gezet. 263Wat zijn precies de wijzigingen die aangebracht zijn in de afbakening
van de budgetsector sociale zekerheid en waarom zijn ze aangebracht? (blz. 118)In de nieuwe afbakening van de sector sociale zekerheid en arbeidsmarkt
zitten in het premiegefinancierde deel niet meer besloten de uitgaven Ziektewet
(ZW) behoudens de uitgaven aan het Vangnet Ziektewet. Dit omdat de uitgaven
in verband met ziekte per 1 maart 1996 zijn geprivatiseerd. De uitgaven Vangnet
Ziektewet worden gefinancierd uit het Algemeen werkloosheidsfonds (Awf) en
het Wachtgeldfonds (Wgf) waardoor deze wel binnen de sector sociale zekerheid
en arbeidsmarkt behoren te vallen.Voor wat betreft de begrotingsgefinancierde regelingen zijn in verband
met in het Regeerakkoord besloten intensiveringen een aantal nieuwe regelingen
aan de sector sociale zekerheid en arbeidsmarkt toegevoegd. De rede is dat
deze arbeidsmarkt gerelateerde uitgaven er op zijn gericht sociale zekerheidsuitgaven
te verminderen; er bestaat dus een samenhang tussen deze uitgavencategorieën.Het gaat hier om de zogenaamde instroom- doorstroombanen, de sluitende
aanpak en middelden voor arbeidsomstandighedenbeleid. Daarnaast is een tweetal
posten van het uitgavenkader rijksbegroting in enge zin gezien de aard van
de posten overgeboekt naar de sector sociale zekerheid en arbeidsmarkt. Het
betreft hier de rijksbijdragen aan de arbeidsvoorzieningsorganisatie (CBA)
en de inkoop van sociale diensten bij de arbeidsbureaus. Bijlage 8.3 264Wat is de huidige stand van zaken met betrekking tot de sociale fondsen,
gezien de recente berichten over nieuwe berekeningen van de Ziekenfondsraad?
(blz. 139)De minister van Financiën heeft op 26 oktober jl. mede namens de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en en de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport vragen van de heer Balkenende over de vermogenspositie bij
de zorgfondsen beantwoord. Voorts is in een brief van 12 november jl. ingegaan
op mondelinge vragen van de heer Balkenende over een samenhangend beeld aangaande
de vermogenspositie van de sociale fondsen (sociale verzekeringen en zorg).
Kortheidshalve zij hier naar deze antwoorden verwezen. Bijlage 9 265In welke mate is er sprake van herverzekering van het Anw-gat?Wat is de stand van zaken met betrekking tot de herverzekering van
de onverzekerbaren bij de SVB? Hoeveel personen hebben zich aangemeld en hoeveel
verzoeken zijn inmiddels gehonoreerd? (blz. 142)In hoeverre er sprake is van herverzekering van het Anw-gat is moeilijk
te zeggen. Voor zover het een verzekering middels een pensioenregeling betreft,
wordt dit onderzocht bij de Pensioenmonitor van de Verzekeringskamer; op dit
moment zijn nog geen resultaten beschikbaar. Deze worden voorjaar 1999 verwacht.
Voor zover het gaat om individuele verzekeringen bij een verzekeraar, zijn
geen gegevens bekend, omdat dergelijke verzekeringen administratief niet te
onderscheiden zijn van andere overlijdensrisicoverzekeringen. Deze vraag zal
worden onderzocht bij de evaluatie van de Anw.Met betrekking tot de regeling voor onverzekerbaren (besluit ex artikel
66a Anw) is het volgende bekend. Er hebben zich circa 380 mensen gemeld bij
de SVB met een verzoek om informatie en/of een aanmeldingsformulier. Er zijn
tot nu toe circa 50 ingevulde formulieren bij de SVB binnen gekomen. Niet
in alle gevallen zijn deze al compleet. Er zijn nog geen beslissingen genomen
door de SVB. 266Hoeveel is de instroom in de Anw? Hoeveel lager is dit dan verwacht
en wat zijn de oorzaken daarvan? (blz. 142)In de periode 1 juli 1996 t/m 30 september 1998 is aan 30 328 nabestaanden
een (volledige of gedeeltelijke) uitkering krachtens het nieuwe Anw-regime
toegekend. In diezelfde periode is bovendien aan 5 977 nabestaanden een
uitkering toegekend op grond van het overgangsrecht-AWW; voor deze personen
was het recht ontstaan vóór 1 juli 1996 maar heeft de toekenning
niet voor die datum kunnen plaatsvinden als gevolg van vertraging in de aanvraag
c.q. de met de afhandeling daarvan gemoeide tijd.Hoe de toekenningen voor beide categorieën zich tot dusverre ontwikkelen,
blijkt uit de volgende kwartaalgemiddelden; daarbij is het eerste kwartaal
na 1 juli 1996 apart vermeld omdat in dat kwartaal naar verhouding nog veel
toekenningen plaatsvonden op grond van het overgangsrecht-AWW. (instroom:
aantallen gemiddeld per kwartaal)instroom
AWW-overgangsrecht vóór 1-7-96instroom Anw (excl. nihil-uitkeringen)instroom
totaal (excl. nihil-uitkeringen) 3e kw 963 3761 1984 5744e kw 96 t/m 3e kw 974703 5023 972 4ekw
97 t/m 3e kw 981803 7803 960Ten tijde van de parlementaire behandeling van de Anw (najaar 1995) was
in de ramingen voor de eerstkomende jaren gerekend met een instroom in de
Anw van ongeveer 4100 nabestaanden per kwartaal (excl. nihil-uitkeringen).
Daarbij was toen geen rekening gehouden met een nog geruime tijd na inwerkingtreding
van de Anw optredende instroom op grond van het overgangsrecht-AWW. De verklaring
voor het enigermate bij de raming achterblijven van de instroom moet naar
alle waarschijnlijkheid vooral worden gezocht in gemiddeld hogere inkomens
van nabestaanden dan in de ramingen lag besloten. Daardoor krijgen als gevolg
van de inkomenstoets minder nabestaanden dan verwacht een uitkering, terwijl
de nabestaanden die wel een uitkering krijgen gemiddeld een lager uitkeringsbedrag
ontvangen dan was geraamd. 267Wat zijn de extra uitgaven voor het CVCS? (blz. 147)Er is sprake van extra uitgaven die bij de voorbereiding van de begroting
1997 werden voorzien. Zo werd rekening gehouden met de mogelijkheid dat de
kosten voor de testfase en voor ondersteuning van de eerste opschaling geheel
in 1997 zouden moeten worden betaald. Voor de testfase werd met ca. 15 miljoen
rekening gehouden, voor de financiële ondersteuning van de implementatie
werd nog eens met ca. 10 mln. gulden gerekend.Bij ondersteuning van de implementatie kan worden gedacht aan kosten die
in eerste aanleg nog niet omgeslagen kunnen worden over de in CVCS betrokken
partijen, zoals voor bijvoorbeeld direct benodigde centrale hardware en een
deel van de initiële exploitatie. Doordat de besluitvorming over de subsidie
voor CVCS later heeft plaatsgevonden dan voorzien, nl. in juli 1997, en ook
de start van de uitvoering derhalve later heeft plaatsgevonden, zijn kosten
doorgeschoven van 1997 naar 1998, voor een bedrag van f 20,4 miljoen.Daarnaast leidt de Stichting CVCS ook de test van het gegevensverkeer
voor de fraudebestrijding in de bijstand conform het concept van het Inlichtingenbureau.
Hiervoor zijn middelen aangewend die zijn verantwoord in de Begroting 1999
onder hoofdstuk 14 Bijstandszaken (onderverdeling artikelonderdelen blz 110,
ook hier onder «Overig»). De kosten die het Ministerie hiervoor
maakt zijn dus niet in de hier bedoelde extra uitgaven voor het CVCS opgenomen. Bijlage 10 268In welke mate bestaat zicht op de gevolgen van de verlaging van de
kinderbijslag met ingang van 1995 voor gezinnen met een inkomen rond het sociaal
minimum? Kan het toenemend beroep op de sociale diensten ten gevolge van deze
verlaging worden gekwantificeerd? Is bekend in hoeverre gezinnen met een inkomen
rond het sociaal minimum die een eigen woning bezitten in de financiële
problemen komen ten gevolge van deze verlaging? (blz. 150) Met de wetswijziging per 1 januari 1995 is de progressie in de kinderbijslag
afgeschaft. Progressie hield in dat de kinderbijslag toenam naarmate de gezinsgrootte
toenam. Voorts is de staffeling veranderd. Tot 1 januari 1995 bedroeg de hoogte
van de kinderbijslag voor de leeftijdsgroepen 0–5 jaar, 6–11 jaar
en 12–17 jaar respectievelijk 70, 100 en 130% van het basiskinderbijslagbedrag.
Sinds 1995 bedragen die percentages respectievelijk 70, 85 en 100.Om individuele gezinnen niet per 1 januari 1995 met een inkomensachteruitgang
te confronteren is een overgangsregeling getroffen. Individuele gezinnen zijn
er derhalve niet op achteruitgegaan, maar hebben te maken met een gelijkblijvend
kinderbijslagbedrag, waar in de oude situatie nog een verhoging optrad (bij
instroom in een hogere leeftijdscategorie).Tegelijkertijd met deze wijzigingen werd het basiskinderbijslagbedrag
verhoogd en dit zal tot en met 2012 jaarlijks een bijzondere verhoging ondergaan.Een andere compenserende maatregel betrof de tegemoetkoming voor huishoudens
met inwonende kinderen onder de 18 jaar via de kindertabel in de Wet individuele
huursubsidie.De gemeenten hebben de vrijheid om de compensatie die huurders via de
kindertabellen van de individuele huursubsidie ontvangen, aan minima met kinderen
en een eigen woning via een verhoging van de woonkostentoeslag toe te kennen.
In de praktijk blijken de meeste gemeenten de hoogte van de gemeentelijke
woonkostentoeslag ook te baseren op de huursubsidietabellen. Het bedrag dat
hiermee voor de bijzondere bijstand is gemoeid is echter niet te kwantificeren.
Uit cijfers van het CBS over 1995 blijkt overigens dat de groep eigen-woningbezitters
met een woonkostentoeslag via de bijzondere bijstand beperkt is tot ca. 3 500.
Van deze groep heeft een onbekend aantal kinderen jonger dan 18 jaar. 269Kan gesteld worden dat werkgevers te veel aan sociale premies betalen
en werknemers te weinig? Zo ja, in welke mate? (blz. 155)Gesignaleerd is het omgekeerde namelijk dat werknemers te veel en werkgevers
te weinig premies betalen. In het antwoord d.d. 12 november jl. op schriftelijke
vragen van mw. Schimmel is hierop ingegaan. Kortheidshalve zij hier naar dit
antwoord verwezen. 270Wat is de gemiddelde verblijfstijd in de bijstand per leeftijdscategorie,
per samenlevingsvorm (man, vrouw, paar, éénouder, idem alleenwonend)
in de afgelopen jaren? (blz. 155)De gemiddelde verblijfstijd in de bijstand kan worden vastgesteld aan
de hand van gegevens over de tijd die een groep mensen die in een bepaald
jaar in de bijstand stromen nodig heeft om weer uit de bijstand te geraken.
Dit soort gegevens wordt thans wel door de gemeenten aan het CBS verstrekt,
maar zijn nog niet geschikt om te worden gepubliceerd. Vandaar dat het niet
goed mogelijk is om informatie over de gemiddelde verblijfstijd in de bijstand
te verstrekken.Als een indicatie kan de verblijfsduur van het aanwezige bestand van bijstandsgerechtigden
worden gegeven. Bijgaande tabel geeft de verdeling van de bijstand naar verblijfsduur
per ultimo 1995. Recent materiaal is niet voorhanden. Te zien is dat ongeveer
een kwart (26%) van de bijstandsgerechtigden korter dan 1 jaar een uitkering
heeft. Anderzijds is eveneens het aandeel van de personen dat langer dan 5
jaar uitkeringsgerechtigd is aanzienlijk (31%). Tabel: Verdeling bijstand naar verblijfsduur, ulitimo
1995 verblijfsduurin
% korter dan 1 jaar 26% 1 – <2 jaar 17% 2 –
<3 jaar 12% 3 – <5 jaar 14% 5
jaar of langer 31% totaal100%Bijlage 17 271Kan worden toegelicht waarom in tabel 2 van bijlage 17 wordt uitgegaan
van een «voorgestelde» staffeling, die voor 15-jarigen begint
met 39,5% van het WML? Kan dezelfde tabel worden gegeven, waarbij voor 15-jarigen
wordt uitgegaan van het percentage van 30% van het WML? (blz. 172)De kolom «Voorstel» betreft, zoals toegelicht in de tekst
op p. 171, de verwerking van de voorstellen zoals gedaan in de motie van Zijl/Bakker,
waarin de jeugdloonstaffeling zou lopen tot een leeftijd van maximaal 21 jaar
en voor de daar onderliggende leeftijden navenant zou worden verhoogd.Conform het verzoek is hieronder een voorstel ontworpen voor een minimumjeugdloonstaffeling
die uitkomt op 30% WML voor 15-jarigen. Daarbij geldt dat de bedragen in de
kolommen 3 en 4 lineair muteren conform de in de kolomkoppen weergegeven formules.
In onderstaande tabel een computerberekening uitgevoerd waarbij als uitgangspunt
voor de staffeling is genomen een percentage van 30% voor een 15-jarige oplopend,
met gebruikmaking van de thans bestaande staffelingspercentages, tot 100%
voor een 21-jarige waarbij getracht is zoveel mogelijk bij de huidige vormgeving
van de minimumjeugdloonstaffeling aan te sluiten met een oog op het beperken
van eventuele negatieve arbeidsmarktconsequenties voor deze categorie. Tabel Jeugdloonstaffeling huidige situatie en nieuw voorstel leeftijd%
volwassen WML absolute mutatierelatieve mutatie  huidige
situatievoorstel    (1)(2)(3 = 2 – 1)(4 = 3/1)23 jaar100  100  0  0 22
jaar85  100  15  18 21 jaar72,5100  27,53820 jaar61,585  23,538 19 jaar52,572,520  3818 jaar45,561,516  35 17 jaar39,552,513  3316 jaar34,539,55  14 15 jaar30  30  0  0Bron: eigen berekeningen Ministerie SZW. 272Kan worden toegelicht, hoe het komt dat in het Verenigd Koninkrijk,
waar geen WML bestaat, de werkgelegenheid zich over het algemeen positief
ontwikkelt, maar uitgerekend onder jongeren slecht? (blz. 173)Bij het vergelijken van de ontwikkeling van werkgelegenheid voor jongeren
tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk, vormt beloning slechts
één kant waar het gaat om de beslissing iemand in dienst te
nemen. Productiviteit os een andere factor van belang. Dit wordt vaak benaderd
door het opleidingsniveau te nemen, zeker waar het gaat om jongeren. Onderstaande
tabel bevat een internationale vergelijking van bedrijfsgebonden scholing.
Daaruit komt naar voren dat er een belangrijk verschil is in bedrijfsscholing
naar leeftijd. Alle landen investeren veel meer in jongeren tot 24 jaar dan
in werknemers van 25 jaar en ouder. Op basis van deze cijfers blijkt dat Nederland,
Denemarken en Duitsland landen zijn waar relatief veel werknemers voor bedrijfsscholing
in aanmerking komen. Landen met weinig training zijn vooral Luxemburg en de
zuidelijke EU-lidstaten. Wordt ook de intensiteit van de scholing in aanmerking
genomen, dan blijkt dat vooral het Verenigd Koninkrijk (en ook België)
gekenmerkt wordt door kortdurende trainingen, dat wil zeggen trainingen van
minder dan 11 uur per week. Op basis van dit gegeven en de lage scholingsinvesteringen
in jongeren in het algemeen, concluderen Ashton en Green voor het Verenigd
Koninkrijk dat dit land haar jeugd opleidt voor een «low skilled society»1. De relatief lage scholingsgraad van jongeren in het
Verenigd Koninkrijk vormt dus een verklaring van de slechte werkgelegenheidsontwikkeling
van die groep. Tabel Bedrijfsgerelateerde training  Participatiegraad1Intensiteit2 16–24 jr25–59 jr16–24
jr25–59 jr België59.02.550.529.1Denemarken65.117.290.352.6 Frankrijk62.23.280.055.9Duitsland63.38.293.268.8 Griekenland55.01.398.381.5Italië48.83.688.166.6 Luxemburg45.03.178.840.0Nederland69.516.0100100 Portugal49.64.092.663.6Spanje56.03.794.468.8 VK47.412.961.541.11 % werknemers dat bedrijfsgebonden opleiding of training heeft
ontvangen in de afgelopen 4 weken. 2 % werknemers waarvan de training
meer dan 11 uur per week bedroeg. Bron: Ashton en Green, 1996, p. 94. 273Hoe verhoudt de conclusie dat met name de sectoren zakelijke dienstverlening,
horeca en detailhandel, last zullen krijgen met het vinden van goed personeel,
zich tot de opvatting in bijlage 17, dat het ook deze sectoren zullen zijn,
die het meest te «vrezen» hebben van een «bescheiden»
aanpassing van het wettelijk minimumjeugdloon? (blz. 173)Werkgevers zullen in het algemeen ernaar streven dat productiviteit en
beloning van hun werknemers met elkaar in overeenstemming zijn. Bij hogere
beloningsniveaus zullen zij ervoor kiezen om, zo mogelijk, arbeid door kapitaal
te vervangen of werknemers met meer ervaring of opleiding aan te stellen.
Een verhoging van het WMJL als gevolg van het opwaarts aanpassen van de staffelingspercentages
vermindert het «voordeel» van de lagere beloning in vergelijking
met de beloning van volwassen mini- mumloners (als compensatie voor het gebrek
aan opleiding en ervaring), te meer als de beloning voor andere werknemers
niet verandert. Zelfs als geen goede alternatieve oplossingen voorradig zijn,
zal de werkgever er niet gauw voor kiezen iemand meer te betalen dan de productiviteit
die daar tegenover staat.Dat het soms moeilijk is om personeel te vinden doet hieraan geen afbreuk. Dit probleem doet zich voor in een aantal deelmarkten. Zou men in reactie
hierop het WMJL verhogen dan zou dit de kosten, en daarmee de werkgelegenheid
van alle bestaande werknemers niet ten goede komen. 274Hoe verhoudt de angst voor banenverlies bij een geringe aanpassing
van het wettelijk minimumjeugdloon, zich tot de voorziene omslag op de arbeidsmarkt,
als gevolg van een snel afnemende beschikbaarheid van schoolverlaters? (blz. 173)Voor de beantwoording van deze vraag zij ook verwezen naar het antwoord
op vraag 273. Als ten gevolge van het opwaarts aanpassen van de WMJL-staffeling
de productiviteit van de minst productieve werknemers niet langer in overeenstemming
is met hun beloning zullen hun arbeidsmarktperspectieven versterken.Overigens vormt het WMJL zoals de naam reeds zegt een minimum beloningsniveau
waar werkgevers naar boven toe vanaf kunnen wijken, mochten zij dat nodig
achten. Gegeven het feit dat relatief veel jongeren een beloning op of vlak
boven het WMJL hebben, zoals is aangegeven op p. 172 en 173, staat daartoe
kennelijk (nog) geen aanleiding. De Nederlandse situatie contrasteert met
die in het buitenland waar relatief hoge minimumjeugdloonniveaus gepaard gaan
met vele uitzonderingsclausules, die zijn ingegeven om de werkgelegenheidsperspectieven
voor met name laagopgeleide jongeren te verbeteren. XNoot1Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Biesheuvel (CDA), Schimmel
(D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Rosenmöller (GL), Van Zijl (PvdA), Bijleveld-Schouten
(CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), ondervoorzitter, Kamp (VVD), Essers (VVD),
Van Dijke (RPF), Bakker (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD), Visser-van Doorn
(CDA), De Wit (SP), Harrewijn (GL), Balkenende (CDA), Smits (PvdA), Verburg
(CDA), Bussemaker (PvdA), Spoelman (PvdA), Orgü (VVD), Van der Staaij
(SGP), Santi (PvdA), Wilders (VVD).Plv. leden: E. Meijer (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Giskes
(D66), Hamer (PvdA), Van Gent (GL), Van der Hoek (PvdA), Dankers (CDA), Kortram
(PvdA), Blok (VVD), Hofstra (VVD), Van Middelkoop (GPV), Van Vliet (D66),
Klein Molekamp (VVD), Stroeken (CDA), Marijnissen (SP), Vendrik (GL), Van
den Akker (CDA), Schoenmakers (PvdA), Eisses-Timmerman (CDA), Wagenaar (PvdA),
Middel (PvdA), Weekers (VVD), Van Walsem (D66), Oudkerk (PvdA), De Vries (VVD).XNoot1Waarbij de hoogte van het aanvullend pensioen onafhankelijk is van de
ontwikkeling van de bruto AOW. Dit is conform de standaardkoopkrachtberekeningen.XNoot1Hoffius, R. e.a., «Evaluatie Vermindering Langdurig Werklozen», B&A Groep Beleidsonderzoek & Advies, Den Haag, VUGA, 1998.XNoot1Waarbij de hoogte van het aanvullend pensioen onafhankelijk is van de
ontwikkeling van de bruto AOW. Dit is conform de standaardkoopkrachtberekeningen.XNoot1D. Ashton en F. Green, Education, Training and the Global Economy, Cambridge University Press, 1996. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26202-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl