Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleid; Brief regering; Rapport Wetenschaps- en Technologie Indicatoren
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141717
 2009-2010
 
 31 288
 Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 89
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 16 maart 2010
 
 Hierbij bied ik u het achtste rapport aan van het Nederlands Observatorium
van Wetenschap en Technologie (NOWT) «Wetenschaps- en TechnologieIndicatoren
2010». Het rapport is net als de vorige
rapporten opgesteld door het samenwerkingsverband van het CWTS (Universiteit
van Leiden) en UNU-MERIT (Universiteit van Maastricht). Het rapport beschrijft
de kwantitatieve ontwikkelingen op het terrein van wetenschap en technologie
in Nederland en zet deze af tegen internationale ontwikkelingen.
 Globale inhoud van het rapport
 Het rapport geeft een breed overzicht van de positie van de Nederlandse
kennisinfrastructuur, en kijkt daarbij naar:
 – de investeringen van overheid, bedrijven en andere partijen;
 – de uitvoering van onderzoek en ontwikkeling door universiteiten,
researchinstellingen en bedrijven;
 – de wetenschappelijke productie in de vorm van publicaties, de
invloed (citatiescore) en productiviteit van deze publicaties;
 – de technologische productie in de vorm van octrooien;
 – de wetenschappelijke samenwerking binnen en buiten Nederland als
ook de wisselwerking met private partijen en
 – kenniswerkers en mobiliteit.
 De bruikbaarheid van het rapport
 Het NOWT-rapport is een bruikbaar instrument in het kader van de discussies
over het wetenschapsbeleid. De gegevens in het NOWT-rapport zijn daarbij één
van de informatiebronnen, naast kwalitatieve en evaluatieve gegevens, die
specifieker ingaan op bepaalde beleidsonderwerpen.
 Het rapport geeft vooral een breed beeld van de kennisinfrastructuur en
is in die zin een eerste aanknopingspunt om dieper op specifieke aspecten
in te gaan.
 Verschillende gegevens uit het NOWT-rapport zijn goed bruikbaar voor de
OCW-publicaties «Kerncijfers OCW» en «Bestel in beeld».
Terwijl Kerncijfers OCW bij het jaarverslag in mei verschijnt, zal Bestel
in beeld dit jaar tegelijk met de begroting worden aangeboden. Daarnaast worden de gegevens ook regelmatig gebruikt door organisaties
in het wetenschapsveld.
 
 Verschillende onderdelen van het NOWT-rapport hebben een relatie met de
hoofdlijnen van het wetenschapsbeleid, zoals verwoord in de in 2007 verschenen
Strategische agenda voor het hoger onderwijs-, onderzoek- en wetenschapsbeleid.
 Herziening van de CBS-gegevens over het hoger onderwijs
 Het rapport is wat de Nederlandse gegevens over investeringen betreft
gebaseerd op CBS-gegevens. Het rapport geeft aan dat het CBS werkt aan een
herziening van deze gegevens voor de sector hoger onderwijs. De fasering van
de opstelling van het rapport en de herziening door het CBS liepen helaas
niet gelijk. Inmiddels is er meer duidelijkheid over de herziening van de
gegevens over de sector hoger onderwijs. De resultaten ervan laten zien dat
de herziene CBS-cijfers in vergelijking met de in het NOWT-rapport gebruikte
cijfers aanzienlijk hoger liggen.
 
 De doorlooptijd van de opstelling van een dergelijk rapport betekent dat
het cijfermateriaal op een bepaald moment wordt «bevroren». Voor
dit rapport heeft dat als gevolg dat niet meer gebruik gemaakt kon worden
van een herziening door het CBS van de cijfers over de Nederlandse R&D-investeringen
in de sector hoger onderwijs. Daarom bevat de bijlage bij deze brief een toelichting
op de herziene CBS-cijfers en de gevolgen die deze cijfers hebben voor de
interpretatie van het NOWT-rapport.
 
 De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart
 
 Toelichting op de herziening van de CBS-cijfers over het
hoger onderwijs
 Achtergrond: waarom een herziening van de cijfers
 Vanaf 2004 droegen de CBS-cijfers over de R&D-uitgaven en het
R&D-personeel in het hoger onderwijs een voorlopig karakter. De reden
hiervoor was dat de door het CBS gebruikte methodiek voor de berekening van
de R&D-uitgaven voor het hoger onderwijs, die gebruik maakt van databestanden
van de VSNU en niet van directe waarneming van de instellingen, tegen problemen
aanliep. Vanwege de geleidelijke overgang van de medische faculteiten naar
de universitaire medische centra (UMC’s) was het gebruik van deze VSNU-bestanden
op onderdelen niet meer mogelijk. Hoewel het CBS jaarlijks wel een schatting
maakte van de R&D-uitgaven in de sector hoger onderwijs, bestond er het
gevoel dat deze voorlopige cijfers aan de lage kant waren en een grondige
doorlichting van de gehanteerde methodiek nodig was.
 
 Vorig jaar heeft het CBS de herziening ter hand genomen door de gebruikte
bronnen onder de loep te nemen, de methodiek op onderdelen aan te passen en
deze op diverse manieren te toetsen. Daarbij hebben er twee aanpassingen plaatsgevonden:
 – het verzamelen van aanvullend bronmateriaal zodat de VSNU-databestanden
en de daarop gebaseerde methodiek weer gebruikt kunnen worden als basis voor
de berekeningen. Met name de waarneming van het onderzoek dat plaatsvindt
binnen de Medische Faculteiten die (deels) zijn opgegaan in Universitaire
Medische Centra is hierdoor verbeterd;
 – een verbreding van de dataverzameling op basis van de jaarverslaglegging
van instellingen, met als gevolg dat het onderzoek in het Hoger Onderwijs
nu ook het onderzoek aan de hbo-instellingen omvat en het zorggerelateerde
onderzoek als onderdeel van de academische functie van UMC’s.
 
 Dat heeft geleid tot een herziening van de cijfers voor 2007 en nieuwe
cijfers voor 2008. De komende maanden zal het CBS ook de cijfers voor de jaren
2003–2006 nog herzien, zodat een consistente reeks ontstaat. Indien
nodig, vindt er nog herziening van de jaren vóór 2003 plaats.
 De nu beschikbare cijfers
 In de volgende tabel wordt een vergelijking gemaakt tussen de eerder beschikbare
cijfers (de cijfers waarop het NOWT-rapport 2010 is gebaseerd) en de herziene
cijfers, zij het dat de cijferreeks 2003–2006 nog moet worden aangepast.
Daarbij wordt allereerst gekeken naar de cijfers vóór en na
de herziening van de hoger onderwijs en de umc’s (zowel in absolute
bedragen als in procenten van het BBP. Vervolgens naar de R&D-uitgaven
als % van het BBP van de gehele publieke sector (inclusief de onderzoeksinstituten),
omdat deze gegevens vaak worden gebruikt in vergelijkingen met andere landen.
Tot slot bevat de tabel een overzicht van de R&D-uitgaven als %
van het BBP voor Nederland in totaliteit, inclusief de uitgaven in de private
sector. De cijfers na de herziening betreffen voorlopig alleen de cijfers
voor de jaren 2007 en 2008. De cijfers voor de periode 2000 – 2006 zijn
nog niet vergelijkbaar met die voor de jaren 2007 en 2008.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2000
 2001
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 
 
 R&D-uitgaven hoger
onderwijs en umc’s (in miljoenen euro)
 
 
 Voor herziening
 2 120
 2 184
 2 312
 2 356
 2 430
 2 457
 2 516
 2 566
 –
 
 
 Na herziening
 
 
 
 
 
 
 
 3 589
 3 904 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 R&D-uitgaven hoger
onderwijs en umc’s in % van het BBP
 
 
 Voor herziening
 0,51
 0,49
 0,50
 0,49
 0,49
 0,49
 0,47
 0,45
 –
 
 
 Na herziening
 
 
 
 
 
 
 
 0,63
 0,66
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 R&D-uitgaven publieke
sector als % van het BBP 
 
 
 Voor herziening
 0,74
 0,74
 0,74
 0,74
 0,75
 0,73
 0,70
 0,67
 –
 
 
 Na herziening
 
 
 
 
 
 
 
 0,85
 0,87
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 R&D-uitgaven in Nederland
als % van het BBP 
 
 
 Voor herziening
 1,82
 1,80
 1,72
 1,76
 1,78
 1,72
 1,71
 1,70
 
 
 
 Na herziening
 
 
 
 
 
 
 
 1,82
 1,76
 
 
 
 
 Bron: CBS
 Noot:
 1) de cijfers voor 2007 en 2008 zijn bijgestelde cijfers; de cijfers 2003–2006
worden nog bijgesteld.
 2) de R&D-uitgaven in de publieke sector zijn een optelsom van de
uitgaven van de hoger onderwijsinstellingen en umc’s en de uitgaven
van de sector onderzoeksinstituten.
 Gevolgen van de herziene cijfers voor het internationale
beeld
 Deze nieuwe cijfers hebben gevolgen voor het internationale beeld en de
positie die Nederland in internationale vergelijkingen speelt. Gekeken is
naar de positie van Nederland ten opzichte van de andere OESO-landen op basis
van de meest recente OESO-cijfers voor het jaar 2008 met voor Nederland 2
cijfers: die van voor de herziening (de oude cijfers voor 2007) en de herziene
cijfers (het nieuwe cijfer voor 2008).
 
 Dit leidt tot het volgende beeld voor Nederlandse wat betreft de verschillende
sectoren waar R&D wordt uitgevoerd:
 – de sector hoger onderwijs en umc’s:
de positie van Nederland is hier aanzienlijk verbeterd, van positie 13 naar
positie 5, na Zweden, Denemarken, IJsland, en Zwitserland.
 – de sector (onderzoeks-)instituten:
hier heeft geen verandering plaatsgevonden.
 – de totale publieke sector (hoger onderwijs
en umc’s): ook bij de totale publieke sector is de positie
van Nederland sterk verbeterd, van positie 16 naar positie 4, na IJsland,
Zweden en Finland.
 – de sector bedrijven: de toch al niet
hoge positie van Nederland is nog verder achteruit gegaan als gevolg van een
daling van de R&D-uitgaven van bedrijven in 2008 (ook het cijfer voor
2007 ligt inmiddels lager dan het cijfer dat in het NOWT-rapport is gebruikt
als gevolg van een bijstelling).
 – alle sectoren gezamenlijk: in het
totale beeld is er geen verandering in de positie van Nederland.
 
 De volgende twee figuren brengen de Nederlandse situatie – voor
en na de herziening in beeld ten opzichte van de meeste OESO-landen.
 
 
 Bron: OESO / MSTI 2009/2 en CBS voor Nederland (2) Noot:
 – NED (1) betreft de in het NOWT 2010 rapport gebruikte cijfers
(rood)
 – NED (2) betreft de herziene cijfers (groen)
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Het document wordt hiervoor verrijkt met beelden uit de OESO publicatie «Education
at a Glance» en de OCW publicatie «Kennis in Kaart» (over
het Hoger onderwijs en onderzoek). Met deze aanpak wordt de verbinding met
de begroting versterkt: het document kan inzicht en ondersteuning bieden bij
het debat over koers en keuzes op hoofdlijnen.