Experimentenwet vooropleidingseisen, selectie en collegegeldheffing; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29819, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

13-10-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29819 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN DEEL1.1. Algemeen1.2. Procedure1.3. Evidente meerwaarde1.4. Selectie van studenten1.5. Collegegelddifferentiatie1.6. Flexibele toelating doorvervangende vooropleidingseisen1.7. Evaluatie experimenten2. Financiële gevolgenII. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 11Artikel 12Artikel 13Artikel 14Artikel 15AlgemeenArtikel 7.37aArtikel 7.37bArtikel 7.43aArtikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29819Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 819Tijdelijke regels betreffende experimenten in het hoger onderwijs op
het gebied van vooropleidingseisen aan en selectie van aanstaande studenten
en op het gebied van heffing van collegegeld (Experimentenwet vooropleidingseisen,
selectie en collegegeldheffing)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI. ALGEMEEN DEEL1.1. AlgemeenMet het oog op het bevorderen van excellentie in het hoger onderwijs en
het verhogen van de deelname aan die vorm van onderwijs worden in de kabinetsnotitie
«Ruim baan voor talent» (Kamerstukken II 2003–2004, 29 388,
nr. 1) en het Hoger onderwijs- en onderzoekplan 2004 (HOOP 2004) verruiming
van de mogelijkheden voor selectie van studenten, differentiatie in de hoogte
van het collegegeld en een meer flexibele toelating voorgesteld. Bevordering
van excellentie in het hoger onderwijs en verhoging van de deelname aan die
vorm van onderwijs zijn doelstellingen die passen in een brede kennisstrategie
zoals neergelegd in het HOOP 2004.Excellentie in het hoger onderwijs is nu nog te weinig zichtbaar waardoor
het risico bestaat dat Nederland de groeiende internationale concurrentie
om excellente studenten niet aan zal kunnen. Verhoging van het collegegeld
biedt instellingen meer financiële mogelijkheden voor het realiseren
van excellentie in het hoger onderwijs. Selectie van studenten stelt de instellingen
in staat vervolgens de meest geschikte studenten te werven.De deelname aan het hoger onderwijs kan nog worden verbeterd. Omwille
van de ontwikkeling van Nederland als kennissamenleving is het noodzakelijk
al het potentieel te benutten. Personen onder de 21 jaar kunnen op dit moment
niet via beoordeling van «elders verworven competenties» worden
toegelaten tot het hoger onderwijs. Flexibele toelating is bedoeld om personen
die niet aan de wettelijk vereiste vooropleidingseisen voldoen maar door elders
verworven competenties een gelijkwaardig instroomniveau hebben, ook toe te
kunnen laten. Naast instroom in ook het rendement van belang.Selectie van studenten tot het hoger onderwijs kan eraan bijdragen dat
«de juiste student op de juiste plaats» komt. De kans dat de student
vervolgens de opleiding met succes afrondt wordt daarmee vergroot. Selectie
kan dus bijdragen aan een hoger rendement van opleidingen.Selectie van studenten, differentiatie in de hoogte van het collegegeld
en flexibele toelating worden echter in samenhang in het onderhavige wetsvoorstel
gepresenteerd, omdat het alledrie instrumenten zijn die effect hebben op de
toelating tot het hoger onderwijs en omdat met name collegegeldverhoging en
selectie kunnen samenwerken in het bereiken van excellentie in het hoger onderwijs.Om meer ervaring op te doen met selectie, collegegelddifferentiatie en
flexibele toelating zullen experimenten worden uitgevoerd, voordat die onderwerpen
definitief zullen worden geregeld. De experimenten hebben vooral een leerfunctie.
Zij zijn bedoeld om duidelijker zicht te krijgen in de effecten van selectie
van studenten, collegegeldverhoging en flexibele toelating. De experimenten
zullen inzicht moeten bieden in de mogelijkheden om «erkende evidente
meerwaarde1 » te realiseren. Voorts hebben
de experimenten ook doelstellingen die niet direct passen bij de definitie
van een experiment. Het gaat dan om het ontwikkelen van daadwerkelijke meerwaarde
in opleidingen en om het ontwikkelen toelatings- en selectie-instrumenten.
In die zin zijn de«experimenten» niet alleen experimenten maar
ook «pilots» die dienen als voorbereiding op een structurele situatie.De experimenten kunnen in samenhang worden uitgevoerd, of apart. Met name
bij experimenten met collegegeldverhoging en selectie is synergie voorstelbaar.Deze memorie van toelichting onderteken ik mede namens de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.1.2. ProcedureIn het kader van het onderhavige wetsvoorstel kunnen opleidingen worden
aangewezen als experiment. Experimenten kunnen betrekking hebben op selectie
van studenten en extraneï2, collegegelddifferentiatie
en/of flexibele toelating van studenten. Voor sommige opleidingen gaat het
om nieuwe of ruimere mogelijkheden op elk van deze terreinen. Het kan echter
zijn dat er voor een opleiding al vrijheid op een of meerdere van deze terreinen
geldt. Aanwijzing als experiment op deze terreinen is dan niet relevant. Zo
mogen bij aangewezen opleidingen, hbo-masteropleidingen en postinitiële
masteropleidingen al studenten worden geselecteerd en stellen de desbetreffende
instellingsbesturen al zelf het «collegegeld» vast.De voorstellen voor experimenten worden beoordeeld door de Commissie Ruim
baan voor talent. Deze commissie zal de minister adviseren over de vraag,
welke opleidingen geschikt zijn om te worden aangewezen als experiment. De
minister zal mede op grond van dit advies vervolgens de opleidingen aanwijzen,
waar de experimenten kunnen starten. Alleen de aldus aangewezen opleidingen
kunnen gebruikmaken van de extra ruimte voor toelating, selectie dan wel collegegelddifferentiatie
die in dit wetsvoorstel wordt geboden.Om goed inzicht te krijgen in de effecten is het niet per se nodig een
groot aantal experimenten te laten uitvoeren. Er kan ook geleerd worden van
voorstellen die niet aangewezen worden als experiment. Het gaat om ten minste
één experiment op het gebied van elk instrument met een grote
potentie voor positieve uitstralingseffecten. Het doel van de experimenten
is niet uitputtend het gedragseffect van instellingen te bestuderen. Dat neemt
niet weg dat bij collegegelddifferentiatie en selectie het de voorkeur heeft
om een aantal experimenten uit te voeren van verschillend type zowel in een
zelfde sector als in verschillende sectoren, zodat ook effecten op het gedrag
van instellingen gemeten kunnen worden (bijvoorbeeld prijsafspraken).De experimenten zijn mogelijk in de studiejaren 2005–2006 en 2006–2007.
Het onderhavige wetsvoorstel, waarbij tijdelijk afwijkingen van de Wet op
het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) met betrekking tot
vooropleidingseisen, selectie en collegegeldheffing mogelijk zullen worden
gemaakt, heeft dan ook op deze periode betrekking.Naar aanleiding van het nota-overleg met de Vaste Kamercommissie voor
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap uit de Tweede Kamer in april 2004 over het
ontwerp-HOOP 2004 en de beleidsnotitie «Ruim baan voor talent»
zullen in de WHW of in de toekomstige Wet op het hoger onderwijs structurele
mogelijkheden worden gerealiseerd. De aanpassing van de wet wordt parallel
aan de experimenten voorbereid en het voornemen is dat de definitieve regeling
met ingang van 1 september 2007 in werking zal treden.Het is overigens niet de bedoeling dat opleidingen onnodig tijdelijk terugvallen
naar het oude regime. Succesvolle experimenten zullen in de gelegenheid moet
worden gesteld het nieuwe regime te continueren. De bedoeling is daar een
regeling voor te treffen.1.3. Evidente meerwaardeHet beleid rondom selectie van studenten en differentiatie van collegegelden
sluit aan bij het regeerakkoord van het kabinet-Balkenende II, waarin staat
dat Nederland tot de Europese voorhoede moet behoren op het terrein van hoger
onderwijs, onderzoek en innovatie. Meer nog echter heeft het Strategisch Akkoord
van het kabinet-Balkenende I richting gegeven aan dit beleid. In dat Strategisch
Akkoord wordt de invoering van het bachelor-mastersysteem in het hoger onderwijs
doorgezet en wordt daarbij als vertrekpunt genomen dat selectie en collegegelddifferentiatie
mogelijk moeten worden voor specifieke opleidingen met «erkende evidente»
meerwaarde.De experimenten zullen inzicht moeten bieden in de mogelijkheden om erkende
evidente meerwaarde van opleidingen te realiseren (in relatie tot selectie
en collegegeldverhoging) en aan te tonen.Het is aan de instellingsbesturen, docenten, studenten en de Commissie
Ruim baan voor talent om het begrip «erkende evidente meerwaarde»
te operationaliseren. Instellingen zullen in het kader van de indiening van
voorstellen voor experimenten moeten aangeven, welke meerwaarde een opleiding
biedt. De commissie zal de onderbouwing door de instellingen van de meerwaarde
moeten beoordelen en nagaan, of deze ook daadwerkelijk wordt aangeboden.Bij «meerwaarde» wordt in ieder geval gedacht aan opleidingen
die iets extra's bieden ten opzichte van de reguliere opleidingen en zich
vanwege kwaliteit onderscheiden. Het zou dan kunnen gaan om elementen zoals:• uitstekende studiebegeleiding;• internationale oriëntatie;• verbinding met zwaartepunten in het onderzoek;• aanbod van speciale topcursussen binnen het onderwijsprogramma;• kwaliteit van docenten;• combinaties van leren en werken;• het profijt dat de student op de arbeidsmarkt heeft van de opleiding.De Commissie Ruim baan voor talent heeft inmiddels deze criteria nader
uitgewerkt in een beoordelingskader dat naar de Tweede Kamer (bijlage bij
kamerstukken II vergaderjaar 2003–2004, 29 388, nr. 5), universiteiten
en hogescholen is gezonden.1.4. Selectie van studentenOp grond van de wet hebben instellingen al de mogelijkheid van verwijzing
en selectie gedurende de propedeutische fase (bindend studie-advies). Maar
verder gaat ook de toelating voor veel studenten gepaard met enigerlei vorm
van selectie, dan wel wordt de methode van loting toegepast. Het gaat dan
om toelating tot speciale opleidingen waaronder de kunstopleidingen, toelating
tot een numerus fixus-opleiding, colloquium doctum-studenten, studenten met
een buitenlands diploma en studenten die met een beroep op vrijstellingen
de opleiding via een verkorte leerweg willen afronden. Selectie dient dan
ter afstemming van de instroom op de beschikbare plaatsen dan wel voorde vaststelling
of een persoon voldoet aan de instroomeisen voor de opleiding/verkorte leerweg.
Echter instellingen die aan de poort willen selecteren op andere criteria
zoals behaalde cijfers of motivatie, bijvoorbeeld met het oog op het aantrekken
van specifieke groepen studenten of het verhogen van het rendement, mogen
dat volgens de wet niet.Met dit wetsvoorstel wordt de bestaande praktijk uitgebreid. Voor door
de minister aangewezen experimenten wordt het mogelijk voor bacheloropleidingen
met een erkende evidente meerwaarde studenten toe te laten op basis van selectie
door de instelling.Instellingen kunnen zelf bepalen waar de selectiecriteria betrekking op
hebben. Selectiecriteria kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op motivatie
of op cijfers in de voorgaande opleiding in het voortgezet onderwijs of het
beroepsonderwijs. Daarbij dient het te gaan om voor de te volgen opleiding
relevante selectiecriteria.Vanzelfsprekend dienen instellingen zich te houden aan «gelijke
behandeling» van studenten en mogen zij niet discrimineren op grond
van leeftijd, politieke overtuiging, geslacht, nationaliteit, ras en dergelijke
gronden.Ook opleidingen waar nu al een vorm van selectie mogelijk is, kunnen aangewezen
wordenals experimenten. Bij opleidingen waarvoor aanvullende eisen gelden,
zoals bijvoorbeeld de opleidingen op het gebied van de kunst, kan het gaan
om selectiemogelijkheden bovenop de al bestaande aanvullende eisen. Zoals
eerder aangegeven, kunnen de selectiecriteria bijvoorbeeld betrekking hebben
op motivatie en cijfers in de voorgaande opleiding.Bij numerus fixus-opleidingen die als experiment worden aangewezen, komt
het experimenteerregime in de plaats van de gebruikelijke selectievormen,
dus in de plaats van de gebruikelijke loting en decentrale toelating. De toelatingseisen
voor niet-aansluitende masteropleidingen kunnen worden uitgebreid met andere
aspecten dan de in artikel 7.30b van de WHW genoemde, bijvoorbeeld motivatie.Van de experimenten worden de aansluitende masteropleidingen (of doorstroommasteropleidingen)
uitgesloten. De reden is dat de studenten van de corresponderende bacheloropleidingen
nog zijn ingestroomd met het vooruitzicht dat men het recht had op doorstroom
naar een aansluitende masteropleidingen. Ook unieke opleidingen, zoals Japans,
worden uitgesloten.1.5. CollegegelddifferentiatieVoor alle voltijdse studenten jonger dan 30 jaar geldt een wettelijk collegegeld.
Echter de instellingen mogen voor duale, deeltijdse en niet-EU/niet-EER-studenten
zelf de hoogte van het collegegeld vaststellen. Uit inventarisaties is gebleken
dat de collegegelden voor niet-EU-studenten aanmerkelijk hoger zijn dan het
wettelijk collegegeld; de collegegelden voor deeltijdse en duale studenten
wijken niet zoveel af van het wettelijk collegegeld. Verschillende universiteiten
bieden sinds de invoering van de bachelor-masterstructuur honour
programs aan voor de student die «wat meer wil en wat meer aan kan».
Collegegeldverhoging biedt de instellingen de mogelijkheid deze extra investeringen
te doen, in plaats van deze extra investeringen ten laste te brengen van hun
reguliere inkomsten die bedoeld zijn voor het gehele onderwijs.De bij de experimenten betrokken voltijdse opleidingen krijgen met dit
wetsvoorstel de mogelijkheid om af te wijken van artikel 7.43 van de WHW en
het collegegeld voor studenten, genoemd in het eerste lid van dit artikel,
door de instelling te laten vaststellen. Daarbij kan het collegegeld alleen
verhoogd worden ten opzichte van het wettelijk collegegeld.De verhoging van het collegegeld is aan een maximum gebonden. De keuze
voor een maximum van vijf keer het wettelijk collegegeld wordt ingegeven door
aan de ene kant de wens de opleiding toegankelijk te houden en aan de andere
kant de wens de opleiding ruimte te bieden om zich – ook internationaal –
te profileren. Door differentiatie van collegegelden kunnen extra middelen
worden aangeboord die nodig zijn voor kwaliteitsimpulsen in de opleiding.
Het is niet de bedoeling dat instellingen prijsafspraken maken. Het gedrag
van instellingen, waaronder het wel of niet maken van prijsafspraken, zal
zorgvuldig worden gemonitord door de Commissie Ruim baan voor talent.In de notitie Ruim baan voor talent zijn ook experimenten voorgesteld
met verlaging van het collegegeld bij opleidingen die relevant zijn om de
tekorten op de arbeidsmarkt op te lossen. Verlaging van het collegegeld was
daarbij bedoeld als financiële prikkel om studenten te stimuleren voor
een bepaalde opleiding te kiezen. Echter, gebleken is dat het verlagen van
het collegegeld negatieve associaties kan oproepen door het beeld van zorgelijke
en moeilijke opleidingen. De prikkel kan beter vorm worden gegeven via een
stimulerende, zo mogelijk prestigieuze, bonusregeling. Het idee van collegegeldverlaging
als middel om een grotere toestroom van studenten te realiseren wordt in het
verlengde hiervan verlaten.Voor bèta- en technische opleidingen is daarom gekozen voor een
experiment met bètabeurzen in plaats van verlaging van het collegegeld.
Dergelijke experimenten zijn ook denkbaar voor andere opleidingen die relevant
zijn om tekorten op de arbeidsmarkt op te lossen, zoals bij de talenopleiding
Duits. Deze experimenten vallen echter buiten het kader van het wetsvoorstel.De hoogte van het collegegeld mag geen belemmering vormen voor de keuze
van een initiële opleiding. In dit verband is van belang, op welke wijze
het experiment van differentiatie van collegegeld zich verhoudt tot het bepaalde
in artikel 13, tweede lid, aanhef en onder c, van het Internationaal Verdrag
inzake economische, sociale en culturele rechten (Trb. 1969, 100). Ingevolge
die verdragsbepaling dient het hoger onderwijs door middel van alle passende
maatregelen en in het bijzonder door de geleidelijke invoering van kosteloos
onderwijs voor een ieder op basis van bekwaamheid gelijkelijk toegankelijk
te worden gemaakt.Kern van deze bepaling is het sociale grondrecht van toegankelijkheid
van een ieder tot hoger onderwijs op basis van bekwaamheid. Niet het kosteloos
maken van het hoger onderwijs – dit is immers een middel – maar
het waarborgen van de toegankelijkheid voor een ieder die de bekwaamheid bezit
om dat onderwijs te volgen, staat op de voorgrond. Indien er dus van overheidswege
in wordt voorzien dat niemand vanwege de hoogte van de onderwijsretributie
dat onderwijs niet kan volgen, dan wordt aan de verdragsverplichting voldaan.Dit geldt ook voor het voorstel van collegegelddifferentiatie, zoals neergelegd
in het onderhavige wetsvoorstel. Het wetsvoorstel voorziet daarom in de mogelijkheid
van het aangaan van een lening tot het volledige bedrag van het collegegeld
met uitzondering van het bedrag van het wettelijk collegegeld;
voor dat laatste bedrag bestaat reeds een voorziening in de sfeer van de studiefinanciering.
Vanzelfsprekend zal het Europese recht hierbij in ogenschouw worden genomen.
Ook EU-studenten zullen in aanmerking komen voor een lening met het oog op
de betaling van het hogere collegegeld. De verwachting is overigens niet dat
deze faciliteit een mogelijk aanzuigende werking zal hebben op EU-studenten.
Om te beginnen betreft het hier een lening en geen gift. Bovendien is de lening
niet meeneembaar naar het buitenland en alleen van toepassing in verband met
opleidingen van Nederlandse instellingen.Zoals aangegeven, mag de hoogte van het collegegeld geen belemmering vormen
voor de keuze van een initiële opleiding. Het is de bedoeling dat in
de structurele situatie, dus na afloop van de experimenten, de financiële
toegankelijkheid voor studenten is geregeld via het nieuwe studiefinancieringsstelsel.1.6. Flexibele toelating doorvervangende vooropleidingseisenStudenten die niet beschikken over de wettelijk vereiste vooropleiding,
kunnen ook nu tot het hoger onderwijs worden toegelaten. Voor een studie aan
de Open Universiteit gelden geen toelatingseisen, behalve de minimumleeftijd
van achttien jaar. Echter de Open Universiteit biedt afstandsonderwijs, wat
niet voor iedereen het meest geschikte onderwijs is. Studenten van 21 jaar
en ouder kunnen een zogenaamd colloquium doctum afleggen. Dit is een toelatingsonderzoek
dat een onderwijsinstelling zelf afneemt en waarin onderzocht wordt of een
student blijk geeft van «geschiktheid voor het desbetreffende onderwijs
en van voldoende beheersing van de Nederlandse taal». Personen die nog
geen 21 jaar zijn, maar wel relevante werkervaring, kunnen nog geen colloquium
doctum afleggen.In de experimenten zal het mogelijk worden om personen die niet aan de
vooropleidingseisen voldoen, op basis van vervangende eisen toe te laten.
Op deze wijze kan meer potentieel benut worden. Daarbij is vooral te denken
aan personen die een zogenoemde mbo 3-opleiding hebben afgerond.In de experimenten gaat het niet om een toelatingsonderzoek zoals het
colloquium doctum. Bij het colloquium doctum wordt onder meer de «geschiktheid
voor de desbetreffende opleiding» beoordeeld, terwijl het hier gaat
om te toetsen of aan «eisen» (zogenaamde vervangende vooropleidingseisen)
wordt voldaan die tenminste gelijkwaardig zijn aan het mbo-diploma niveau
4 dan wel aan het havo- of vwo-diploma.Op dit moment bestaan nog geen gestandaardiseerde toetsen waarmee getoetst
kan worden of aan vergelijkbare eisen wordt voldaan als die van de reguliere
vooropleidingen (mbo niveau 4, havo of vwo). Het gaat dan om testen waarin
competenties worden getest die buiten de school zijn opgedaan en niet zijn
gerelateerd aan een specifiek schoolvak. Een belangrijk doel van eventuele
experimenten is dan ook het ontwikkelen van testen specifiek voor het toetsen
op vervangende vooropleidingseisen en inzicht te krijgen in de kwaliteit en
effectiviteit van dergelijke testen. In de experimenten kan ook worden onderzocht
of in het buitenland ontwikkelde competentietesten in de Nederlandse context
zijn toe te passen.Doel van deze experimenten is niet om toe te groeien naar een situatie
waarin instellingen gemakkelijk studenten kunnen inschrijven die niet aan
wettelijke vooropleidingseisen voldoen. Beoogd wordt in die uitzonderingsgevallen
waarin een student over een met de wettelijke vooropleidingseisen vergelijkbaar
niveau beschikt, de instelling de ruimte te geven deze student tot een opleiding
toe te laten. De experimenten moeten uitwijzen of het mogelijk
is met autoriteit een dergelijk niveau te meten. De voorstellen voor deze
experimenten zullen worden beoordeeld door de Commissie Ruim baan voor talent.
De minister zal vervolgens een beperkt aantal opleidingen aanwijzen waarin
met een dergelijke toelating kan worden geëxperimenteerd. Voor de definitieve
aanpassing van de wet zal, mede gelet op de ervaringen in de experimenten,
onderzocht worden op welke wijze de kwaliteit van de toelating gewaarborgd
kan worden.1.7. Evaluatie experimentenIn artikel 17 is voorzien dat de minister voor 1 februari 2007 aan
de Staten-Generaal een verslag zendt over de doeltreffendheid en de effecten
van de experimenten in de praktijk. Dit verslag zal hoofdzakelijk gebaseerd
zijn op het eindrapport van de Commissie Ruim baan voor talent. Conform de
instellingsbeschikking van de commissie wordt dit eindrapport voor 1 december
2006 uitgebracht en brengt de commissie daarin verslag uit over het verloop
van de experimenten.Er is dan twee jaar geëxperimenteerd. De evaluatie zal betrekking
hebben op de korte termijn effecten. Voor de lange termijneffecten, zoals
een verhoging van het rendement en excellentie in het hoger onderwijs, is
de duur van de experimenten te kort.Bij evaluatie van de experimenten wordt uitgegaan van het doel van de
experimenten, inzicht te krijgen in de effecten van selectie van studenten,
collegegeldverhoging en flexibele toelating. Dat levert de volgende ijkpunten
op voor de evaluatie.• Inzicht in de mogelijkheden om erkende evidente meerwaarde van
opleidingen te realiseren en aan te tonen. Daarbij gaat het in ieder geval
om inzicht in de veelvormigheid van meerwaarde, in het onderscheid tussen
meerwaarde in de bacheloren de masterfase en in het onderscheid tussen meerwaarde
gerelateerd aan selectie en meerwaarde gerelateerd aan collegegeldverhoging.
Verder verwacht ik inzicht in de «erkenning» van meerwaarde. Vraag
is daarbij wat de rol van de beoordeling van het accreditatieorgaan van bijzondere
kwaliteitskenmerken, van rankings en van visitatierapporten en andere vormen
van erkenning daarbij kan zijn.• Inzicht in de effecten van de experimenten op de toegankelijkheid.
Dit betreft zowel de (financiële) toegankelijkheid bij experimenten met
collegegeldverhoging als de toegankelijkheid bij experimenten met selectie.
Deze inzichten zouden bijvoorbeeld verkregen kunnen worden uit analyses van
de kenmerken en de resultaten van studenten aan opleidingen die meedoen aan
experimenten.• Inzicht in de vraag of bij experimenten met flexibele toelating
het vereiste instroomniveau met autoriteit gemeten kan worden. Dit kan bijvoorbeeld
blijken uit de ontwikkelde toetsen en de resultaten van toegelaten personen.Daarnaast zal bij de evaluatie van de experimenten ook gekeken worden
naar de opbrengst van de experimenten in de vorm van daadwerkelijk ontwikkelde
meerwaarde en ontwikkelde selectie- en toelatingsinstrumenten.2. Financiële gevolgenVoor financiële ondersteuning van experimenten met selectie van studenten,
flexibele toelating en differentiatie van collegegelden is in de jaren 2004
tot met 2007 een totaalbedrag gereserveerd van € 5 miljoen per jaar.Dit wetsvoorstel impliceert dat voor de periode van de duur van de experimentenwet
de minister een regeling treft voor leenfaciliteiten ten behoeve
van studenten die deelnemen aan opleidingen die zijn aangewezen als experiment
met betrekking tot collegegelddifferentiatie. Deze uitgaven zullen worden
gedekt uit het eerder voor experimenten genoemde en gereserveerde bedrag.II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1Uit onderdeel c van dit artikel volgt dat dit wetsvoorstel ook betrekking
heeft op de opleidingen aan de Open Universiteit. Nu voor de inschrijving
aan de Open Universiteit geen vooropleidingseisen gelden en die instelling
geen collegegeld maar cursusgeld heft, zal het bij die instelling in de praktijk
vooral gaan om experimenten met selectie. Artikel 3Dit artikel geeft een omschrijving van de doelstelling van de experimenten.
In afwijking van de desbetreffende bepalingen van de WHW kunnen experimenten
plaatsvinden met betrekking tot de vooropleidingseisen waaraan studenten moeten
voldoen, de selectie van studenten en de differentiatie van het wettelijk
collegegeld. In alle gevallen is de doelstelling van de experimenten waarop
dit wetsvoorstel ziet, het verkrijgen van een duidelijker inzicht in de gevolgen
en de uitwerking daarvan. Uit de evaluatie die ik uiterlijk in januari 2007
zal afronden, moet blijken of de experimenten positieve effecten zullen sorteren.Artikel 4In het eerste lid is aangegeven dat de experimentele regeling twee studiejaren
betreft. Het is de bedoeling dat de definitieve regeling na evaluatie van
dit wetsvoorstel in werking zal treden op het tijdstip waarop dit wetsvoorstel
vervalt. Het ligt dan ook in mijn voornemen te bevorderen dat het voorstel
van wet voor een definitieve regeling vroeg in het parlementaire jaar 2006–2007
bij de Tweede Kamer wordt ingediend.Het tweede lid sluit uit dat voor nieuwe opleidingen die nog niet in het
Centraal register opleidingen hoger onderwijs (CROHO) zijn opgenomen, voor
zogenoemde unieke opleidingen en voor doorstroommasteropleidingen een aanvraag
voor een experiment kan worden ingediend. Voor de eerste categorie opleidingen
geldt als reden dat zolang de opname in het CROHO niet heeft plaatsgevonden,
er geen zekerheid bestaat over het feit of die opleiding ook daadwerkelijk
van start zal gaan. In die situatie is het weinig zinvol de aanvraag van een
experiment mogelijk te maken.Met betrekking tot de unieke opleidingen merk ik het volgende op. In geval
van een experiment ontstaat de situatie dat studenten aan wie de WHW inschrijvingsrecht
toekent, van dat recht in het geheel geen gebruik meer kunnen maken. Immers
de studenten die voor een dergelijke opleiding opteren, kunnen nergens anders
in Nederland terecht.Met betrekking tot de doorstroommasteropleidingen ten slotte geldt het
volgende. Met ingang van 1 september 2002 maakt de WHW het mogelijk dat
de opleidingen in het wetenschappelijk onderwijs worden omgezet in een bacheloropleiding
en één of meer masteropleidingen. In elk geval moet één
masteropleiding worden aangewezen als doorstroomopleiding, zodat studenten
hun vierjarig of vijfjarig opleidingstraject desgewenst aan dezelfde universiteit
kunnen voltooien. Studenten die een bepaalde bacheloropleiding aan een bepaalde
universiteit hebben afgerond, hebben in het stelsel van de WHW namelijk het
recht om ingeschreven te worden voor een masteropleiding die aansluit op de
afgeronde bacheloropleiding. Indien een masteropleiding in het
kader van het experiment inzake selectie zou zijn aangewezen, hebben de betrokkenen
geen inschrijvingsrecht voor die opleiding meer, maar moeten zij deelnemen
aan de selectieprocedure. Ook bij een andere universiteit met«dezelfde»
masteropleidingopleiding moet men deelnemen aan de selectieprocedure, omdat
men geen graad aan die universiteit heeft behaald. Het is derhalve wenselijk
de doorstroommasteropleidingen eveneens een uitzonderingspositie toe te kennen,
en wel vanwege gewekte verwachtingen. Per 1 september 2002 is de bachelor-masterstructuur
ingevoerd. Per 1 september 2005 maar ook per 1 september 2006 zullen
zeer veel doorstroommasteropleidingen van start gaan. Het eveneens starten
van selectie-experimenten betekent voor studenten die er op 1 september
2002 vanuit mochten gaan aan hun eigen universiteit een ononderbroken studietraject
te kunnen doorlopen, dat die verwachtingen niet worden ingelost.Artikel 5Artikel 7.24 van de WHW bevat de vooropleidingseisen voor inschrijving
aan een universiteit, een hogeschool en de Open Universiteit. Voor de inschrijving
aan een universiteit geldt als vooropleidingseis het bezit van het diploma
v.w.o. en voor de inschrijving aan een hogeschool het bezit van het diploma
h.a.v.o. dan wel het diploma van een middenkaderopleiding, een specialistenopleiding
of een bij ministeriële regeling aangewezen vakopleiding uit het beroepsonderwijs.
Voor de Open Universiteit gelden daarentegen geen vooropleidingseisen.Om redenen als aangegeven in paragraaf 1.6 van het algemeen deel
van deze memorie is het wenselijk experimenten mogelijk te maken om personen
die niet aan de wettelijke vooropleidingseisen voldoen, toch via het stellen
van vervangende eisen te laten deelnemen aan het hoger onderwijs. Die eisen
behoeven niet per se betrekking te hebben op de genoten vooropleiding maar
kunnen ook betrekking hebben op elders verworven kennis en opgedane vaardigheden.
Het voldoen aan de vervangende eisen betekent overigens niet dat betrokkenen
zijn vrijgesteld van het voldoen aan de eisen, zoals neergelegd in de artikelen
7.25 (profielen en vakkenpakketten), 7.26 (aanvullende eisen), 7.26a (aanvullende
eisen kunstonderwijs) en 7.27 (eisen werkkring).Het eerste lid van artikel 5 kent de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap de bevoegdheid toe desgevraagd een bacheloropleiding aan te wijzen
waarvoor andere dan de wettelijke vooropleidingseisen gelden. Die vervangende
eisen dienen volgens het tweede lid ten minste gelijkwaardig te zijn aan de
wettelijke vooropleidingseisen; zie over de gelijkwaardigheid van de vooropleidingseisen
paragraaf 1.6 van het algemeen deel van deze memorie.Voor de goede orde merk ik op dat de eisen voor zover het betreft het
wetenschappelijk onderwijs ten minste gelijkwaardig dienen te zijn aan het
v.w.o.-diploma en dat de eisen voor zover het betreft het hoger beroepsonderwijs
ten minste gelijkwaardig dienen te zijn aan het h.a.v.o.-dipoma of één
van de diploma's uit het beroepsonderwijs.Het feit dat een student voldoet aan de vervangende eisen, betekent niet
dat er sprake is van omnivalentie; de betrokken student kan zich uitsluitend
voor de desbetreffende opleiding aan een bepaalde instelling laten inschrijven
doch niet voor een andere opleiding in het hoger onderwijs.Artikel 6Artikel 7.37 van de WHW bevat de voorwaarden voor inschrijving voor een
opleiding in het hoger onderwijs. Indien een student aan alle voorwaarden
van artikel 7.37 voldoet, heeft hij in beginsel recht op inschrijving voor de door hem gewenste opleiding. Eén van die voorwaarden
met betrekking tot een bacheloropleiding is het voldoen aan de wettelijke
vooropleidingseisen en voor zover relevant aan de nadere en aanvullende eisen
(artikelen 7.25 tot en met 7.27).Ingevolge het eerste lid van artikel 6 is de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap bevoegd desgevraagd een bacheloropleiding aan te wijzen met
het oog op selectie van gegadigden aan de poort. Het kan daarbij gaan om selectie
voor een opleiding waarop thans een inschrijvingsrecht geldt, of om een extra
selectie in een opleiding waarvoor al aanvullende (selectie)eisen van toepassing
zijn (bijvoorbeeld kunstopleidingen). Gedacht kan worden aan motivatie of
cijfers als extra selectiecriteria. Aanwijzing van een numerus fixus-opleiding
is ook mogelijk met als consequentie dat de selectieprocedure die in de artikelen
7.57a en volgende is opgenomen, vervalt en wordt vervangen door de selectie
op basis van artikel 6.Op grond van het tweede lid is aanwijzing slechts mogelijk, indien aan
twee voorwaarden wordt voldaan: het moet gaan om een bacheloropleiding met
evidente meerwaarde en door het experiment wordt bijgedragen aan de verdere
ontwikkeling van de meerwaarde in die opleiding; voor een nadere uiteenzetting
van het begrip «evidente meerwaarde» wordt verwezen naar paragraaf 1.3.
van het algemeen deel van deze memorie. Het betrokken instellingsbestuur moet
in het kader van de aanvraag voor een experiment aantonen dat aan deze voorwaarden
is voldaan (artikel 10, derde lid).Artikel 7Artikel 7.30b, eerste lid, vierde volzin, van de WHW bepaalt dat de eisen
die in het kader van de toelatingsprocedure tot een andere masteropleiding
in het wetenschappelijk onderwijs dan een doorstroommasteropleiding of tot
een masteropleiding in het hoger beroepsonderwijs door het instellingsbestuur
worden gesteld, betrekking hebben op kennis, inzicht en vaardigheden die kunnen
zijn verworven bij de beëindiging van de bacheloropleiding.Ingevolge het eerste lid van artikel 7 is de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap bevoegd desgevraagd een opleiding aan te wijzen waarvoor een
extra selectiecriterium aan de reeds bestaande criteria (kennis, inzicht en
vaardigheden) wordt toegevoegd. Hierbij kan worden gedacht aan het criterium
motivatie.Met betrekking tot het tweede lid wordt verwezen naar de toelichting op
artikel 6, tweede lid.Artikel 8Artikel 7.43, eerste lid, van de WHW bepaald dat studenten jonger dan
30 jaar die wensen te worden ingeschreven, een collegegeld van bijna € 1400
dienen te voldoen.Ingevolge het eerste lid van artikel 8 is de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap bevoegd desgevraagd een voltijdse bachelor- of masteropleiding
aan te wijzen waarvoor het instellingsbestuur een hoger collegegeld dan het
wettelijk collegegeld kan vaststellen. Het instellingsbestuur mag daarbij
gaan tot een maximum van vijf maal het wettelijk collegegeld (ruim € 6900).
Zie verder paragraaf 1.5 van het algemeen deel van deze memorie.Met betrekking tot het tweede lid wordt verwezen naar de toelichting op
artikel 6, tweede lid.Artikel 9Verwezen wordt naar paragraaf 1.5 van het algemeen deel van deze
memorie.Artikel 10Om onnodige administratieve lasten voor mijn departement en het instellingsbestuur
te voorkomen is in het eerste lid bepaald dat een aanvraag om een experiment
op de beide studiejaren waar het in dit wetsvoorstel om gaat, betrekking kan
hebben. Uit dit lid volgt verder dat een aanvraag voor een experiment aan
een opleiding op het gebied van landbouw en natuurlijke omgeving ook bij de
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wordt ingediend. De reden hiervoor
is dat alsdan een eenduidige beoordeling of aan de voorwaarden voor toekenning
van een experiment is voldaan, mogelijk wordt.Artikel 11Hoewel de aanvraag voor een experiment aan een opleiding op het gebied
van landbouw en natuurlijke omgeving bij de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap wordt ingediend, kan hij niet alleen over een zodanige aanvraag
beslissen. Het eerste lid garandeert de volledige betrokkenheid van de Minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit bij de besluitvorming.Artikel 12Dit artikel regelt het gevolg van de samenloop van een numerus fixus voor
een bepaalde bacheloropleiding en de aanwijzing van die opleiding op grond
van artikel 6. Indien een bacheloropleiding wordt aangewezen waarvoor al een
numerus fixus geldt, prevaleert de experimentele regeling. Dit betekent dat
de regels voor de selectie van studenten (artikelen 7.57a en volgende) buiten
werking worden gesteld en worden vervangen door selectiecriteria en een selectieprocedure
die het instellingsbestuur zelf vaststelt.Artikel 13Omdat deze experimentele regeling is vormgegeven als zelfstandige wet,
is het college van beroep voor de examens uitsluitend bevoegd, indien dat
uitdrukkelijk in deze wet is bepaald. Daartoe strekt artikel 13.Artikel 14In de artikelen 9.38, onderdeel b, en 10.22, onderdeel e, van de WHW is
geregeld dat de onderwijs- en examenregeling de instemming van de faculteitsraad
onderscheidenlijk de medezeggenschapsraad behoeft met uitzondering van een
aantal in de wet aangeduide onderdelen van die regeling die betrekking hebben
op de inhoud en de «zwaarte» van het onderwijsprogramma. De in
artikel 14 genoemde onderwerpen zijn aan te merken als zodanige onderwerpen
en behoren derhalve niet te worden onderworpen aan het instemmingsrecht van
de faculteitsraad of de medezeggenschapsraad. Wel maakt dit artikel mogelijk
dat de faculteitsraad en de medezeggenschapsraad adviesrecht ter zake van
bedoelde onderwerpen heeft.Artikel 15AlgemeenDit wetsvoorstel is vormgegeven als een zelfstandige wettelijke regeling.
Uit een oogpunt van transparantie en overzichtelijkheid voor betrokkenen is
ervoor gekozen de voorschriften die samenhangen met de inschrijving van studenten
en de voorwaarden waaronder die inschrijving kan plaatsvinden, voor de experimenteerperiode
in de WHW vast te leggen. Het gaat om een beperkt aantal wijzigingen in titel
3 van hoofdstuk 7 dat over de inschrijving en de eigen bijdragen van studenten
en extraneï handelt.Artikel 7.37aIndien voor een opleiding het regime van artikel 5 (vervangende vooropleidingseisen)
of artikel 7 (aanvullende selectie in de masteropleiding) geldt, brengt dat
mee dat de WHW op het punt van de inschrijvingsvoorwaarde, bedoeld in artikel
7.37, eerste lid, tijdelijk moet worden aangepast. Niet alleen de degenen
die voldoen aan de wettelijke vooropleidingseisen of toelatingseisen (kennis,
inzicht en vaardigheden) maar ook degenen die voldoen aan de vervangende vooropleidingseisen
of het aanvullend selectiecriterium, kunnen worden ingeschreven, mits uiteraard
tevens de overige inschrijvingsvoorwaarden zijn vervuld (artikel 7.37, tweede
tot en met zesde lid). Hierin voorziet artikel 7.37a.Artikel 7.37bIndien voor een opleiding het regime van artikel 6 (selectie en aanvullende
selectie in de bacheloropleiding) geldt, is het voor de inschrijving niet
meer voldoende dat men in het bezit is van een relevant diploma voortgezet
onderwijs of beroepsonderwijs. De betrokken studenten dienen tevens te voldoen
aan de door het instellingsbestuur vast te stellen criteria. Dit brengt tijdelijke
aanpassing van de WHW mee. Hierin voorziet artikel 7.37b.Artikel 7.43aAanwijzing van een voltijdse bachelor- of masteropleiding in de zin van
artikel 8 van deze wet houdt in dat het instellingsbestuur tot een bepaald
maximum het collegegeld mag vaststellen. Daarvoor is wel een wettelijke grondslag
vereist. Voorgesteld wordt die (tijdelijke) grondslag in de WHW op te nemen
(artikel 7.43a).Het gaat in het eerste lid om een maximaal bedrag, dus is het aan het
instellingsbestuur om te bepalen hoe van de bevoegdheid gebruik wordt gemaakt.Artikel 16Het wetsvoorstel heeft betrekking op de studiejaren 2005–2006 en
2006–2007. Dit betekent dat de tijdelijke artikelen van de WHW na afloop
van de experimentele periode kunnen vervallen. Daarin voorziet artikel 16.Artikel 17Gekozen is voor een evaluatie op een zodanig tijdstip in 2007 dat van
de resultaten van die evaluatie gebruik kan worden gemaakt bij de behandeling
van de definitieve regeling van de onderwerpen waar dit wetsvoorstel over
gaat.Artikel 18De datum van inwerkingtreding van deze wet is zodanig gekozen dat het
nog mogelijk is de procedure van indiening van aanvragen en de besluitvorming
daarover voor de start van het studiejaar 2005–2006 te realiseren.Artikel 19Nadat de experimenten zijn geëvalueerd en de tijdelijke artikelen
van de WHW zijn vervallen, is er geen reden meer deze wet in stand te houden.
Derhalve is voorzien in het laten vervallen van de wet op het eerst mogelijke
tijdstip daarna.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. RutteXNoot1Zie voor dit begrip paragraaf 1.3 van deze memorie.XNoot2Waar in het vervolg van deze memorie studenten worden genoemd, gaat het
ook om extraneï. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29819-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl