Biologische landbouw; Verslag algemeen overleg over biologische landbouw, stimuleringsbeleid agrificatie, besluit biotechnologie en uitvoering Wet BUDEP
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25127, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-04-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25127 nr. 8

18-03-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamDe brief van 27 november 1996 over biologische landbouw
(25 127, nr. 1) Vragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerNadere gedachtewisselingDe brief van 26 november 1996 over het stimuleringsbeleid
rond agrificatie (24 140, nr. 34) De heer Blauw (voorzitter) deelde mede dat de heer Stellingwerf
voornemens was over dit onderwerp tijdens een plenair debat een motie in te
dienen. Vragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerDe brief van 18 december 1996 over het Besluit biotechnologie
(25 174, nr. 1) Vragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerDe brief van de PvdA-fractie over uitvoering van de Wet
BUDEPHet antwoord van de ministerDe maatregelen in verband met het uitbreken van varkenspestOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25127Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 25174Toon alle publicaties in dit dossier
Kamerdossier 24140Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 127Biologische Landbouw24 140Beleidsvoornemens op het gebied van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij25 174Besluit biotechnologienr. 8VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 18 maart 1997De vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij1 heeft op 5 februari 1997 overleg gevoerd met minister Van Aartsen
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij over:– diens brief van 27 november 1996 over biologische landbouw (25 127, nr. 1);– diens brief van 26 november 1996 over het stimuleringsbeleid
rond agrificatie (24 140, nr. 34);– diens brief van 18 december 1996 over het Besluit biotechnologie (25 174, nr. 1);– de brief van de PvdA-fractie over uitvoering van de Wet BUDEP.Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. De brief van 27 november 1996 over biologische landbouw
(25 127, nr. 1) Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Vos (GroenLinks) verheugde zich over het in de brief
gepresenteerde plan van aanpak, waarin voor het eerst een breed overzicht
wordt gegeven van de totale sector die toekomst heeft en die een belangrijke
rol moet gaan spelen in het totaal van de Nederlandse landbouw en voedingsindustrie.
Het ministerie steunt de ontwikkeling ervan wel, maar de inzet daarbij zou
groter moeten zijn, gezien het door vele maatschappelijke organisaties gesteunde
Appel groen licht om een forse stap vooruit te zetten op dit gebied. Ook de
forse problemen binnen de landbouw, zoals de mestproblematiek, pleiten voor
een echte doorbraak op het gebied van de biologische landbouw. Wil de minister
ingaan op het pleidooi van het Appel om ernaar te streven dat in 2005 10%
van het totale areaal biologisch wordt beteeld? Landen als Denemarken en Oostenrijk
werken al wel met dergelijke streefcijfers. Waarom doet de minister dat niet? De voor de bevordering van de biologische landbouw beschikbaar gestelde
bedragen vond mevrouw Vos veel te laag in vergelijking tot wat het Appel tot
het jaar 2000 nodig vindt. Investeringen voor de versterking van onderzoek
en onderwijs zijn thans niet in het pakket begrepen. Wil men een echte doorbraak
kunnen maken, dan moet juist daaraan een extra impuls worden gegeven. Zorgelijk
zijn berichten als zou de vakgroep ecologische landbouw aan de landbouwuniversiteit
te Wageningen worden opgeheven. Is dit juist? Helaas is ook niet ingegaan
op de oproep van het Appel voor een bredere aanpak van de voorlichting dan
nu in het plan van aanpak is opgenomen. De consument moet via een gerichte
benadering worden bewogen naar de winkel te gaan en zich op de hoogte te stellen
van de biologisch geteelde producten. Kan binnen het beschikbare budget zodanig
worden geschoven dat er ruimte ontstaat voor het type promotiecampagne als
voorgesteld door het Appel? Zij kondigde aan, eventueel een desbetreffende,
nog aanhangige motie van haar hand in stemming te zullen brengen.Wordt in de ICES-besprekingen aandacht besteed aan de biologische landbouw
en zo ja, maakt de minister van de bevordering daarvan een hard punt? Wil
de minister zich inzetten om op Europees niveau de discussie over een nultarief
voor biologische producten gaande te houden? Hoe denkt hij over verhoging
van de zelfstandigenaftrek voor biologische bedrijven? Is hij (o.a. in het
kader van het EU-landbouwbeleid) bereid voorlopers binnen de sector aanvullend
te belonen? Is hij bereid 10% van het totaal van de onderzoeksgelden voor
landbouw te reserveren voor biologische landbouw?De heer Stellingwerf (RPF) had waardering voor het plan van
aanpak, dat hij zag als een forse stap in de goede richting, maar niet meer
dan dat. Op termijn moet er meer gebeuren. In dat verband benadrukte hij dat
biologische landbouw recht doet aan de taak voor de mens om de schepping als
rentmeester te beheren. Dat aspect verdient temeer aandacht, gezien de recente
ontwikkelingen op het gebied van genetische manipulatie. Het is dan ook een
gemis dat het plan van aanpak niet meer aandacht besteedt aan dit motief om
biologische landbouw na te streven. Biologische landbouw is de enige manier
om een voedselpakket te garanderen dat vrij is van genetisch gemanipuleerde
producten.De heer Stellingwerf signaleerde dat in Nederland de vraag naar biologische
producten ver achterblijft bij het aanbod. Om hier echt verandering in te
brengen moet het beleid, net als in andere landen, op een bepaald doel worden
gericht. Wil de minister de inspanningsverplichting aangaan om in 2005 10%
van het totale areaal biologisch beteeld te hebben? Hij kondigde aan zo nodig
de Kamer hierover een uitspraak te vragen.Vergroting van de vraag van de consument vereist een intensieve campagne
om het brede publiek te bereiken, zo constateerde de heer Stellingwerf. Is
de minister in dat kader bereid flexibel om te gaan met beschikbare voorlichtingsbudgetten?
In de landbouwonderwijsprogramma's op alle niveaus moet meer nadruk worden
gelegd op biologische landbouw als een belangrijke sector voor de toekomst.
Ook het onderzoeksbudget zou moeten worden gerelateerd aan een zeker quotum.
Op dit punt moet een inhaalslag worden gemaakt. Ook hij bepleitte om op Europees
niveau te blijven pleiten voor een nultarief voor biologische producten.De heer Van der Vlies (SGP) oordeelde in grote lijnen eveneens
positief over het plan van aanpak, al signaleerde ook hij dat daarmee nog
niet alle mogelijkheden worden benut die het Appel noemt om een goede verbinding
te leggen tussen productie en afzet. Ziet de minister het plan van aanpak
als onderdeel van een groeiproces en zo ja, welke conclusies trekt hij daaruit
voor de nabije toekomst? Hoe oordeelt hij over de verhouding tussen
de biologische en de reguliere landbouwsectoren? Als biologische landbouw
inderdaad duurzaam is en ook de belangen van milieu en volksgezondheid dient,
moet dat leiden tot een zekere omslag in de reguliere landbouw. Hoe denkt
de minister dat te bewerkstelligen? Welk einddoel heeft hij daarbij voor ogen?
Promotie moet een speerpunt in de bevordering van de biologische landbouw
zijn, want tot nu toe werd de groei ervan steeds gehinderd door problemen
met de afzet. Wil de minister hier bijzondere aandacht aan schenken, mede
in het licht van wat het Appel op dit gebied naar voren brengt? Is de stimuleringsregeling
biologische productiemethoden voor kleinere en groeiende bedrijven inderdaad
niet aantrekkelijk omdat de premie maar één keer kan worden
aangevraagd en aan criteria moet worden voldaan?De heer Ter Veer (D66) waarschuwde ervoor om naar aanleiding
van het op zich te waarderen plan van aanpak en de daaraan gekoppelde financiële
middelen de aandacht te eenzijdig te richten op de bevordering van de biologische
landbouw. De verwachting is immers dat de consument in de toekomst zijn voedselpakket
zal samenstellen uit producten die worden geproduceerd in zowel de biologische
als de reguliere landbouw, alsmede langs synthetische weg. Voor de bevordering
van de biologische landbouw is primair de consument van belang. Die zal door
zijn gedrag moeten laten zien welke waarde hij aan biologische producten hecht.
Voor de vergroting van de afzet is ook het prijsniveau van biologische producten
van groot belang. In dat verband is het (op zich begrijpelijke) standpunt
van het Centraal bureau voor de levensmiddelenhandel (CBL), dat per definitie
wordt gestreefd naar zo goedkoop mogelijke inkoop, niet goed te rijmen met
de ondertekening van het Appel door deze organisatie. Vraagtekens zette hij
ook bij ondertekening ervan door het Nederlands agrarisch jongerencontact,
dat ook de mestboycot steunt.De heer Huys (PvdA) had eveneens waardering voor het plan van
aanpak. Ervaringen in andere landen tonen aan, dat bevordering van biologische
landbouw vooral gediend is met vergroting van de consumptie van biologisch
geteelde producten. In dat licht had de doelstelling om in het jaar 2005 10%
van het landbouwareaal te gebruiken voor biologische teelt vooral een symbolische
waarde. Niemand kan erop worden afgerekend als zij niet wordt gehaald. Wel
bepleitte hij het LEI te laten onderzoeken wat het halen van die doelstelling
zou betekenen voor de werkgelegenheid op het platteland en voor de plattelandsontwikkeling
als zodanig. Wil de minister daarnaast aan zijn collega van Verkeer en Waterstaat
vragen welk gevolg dit zou hebben voor het grond- en oppervlaktewater? Zal
in de nota over milieu en economie ook aandacht worden besteed aan de biologische
landbouw?Met instemming nam de heer Huys kennis van de aanpassing van de regeling
biologische productiemethode. Een probleem is nog wel dat het niveau van de
standaard bedrijfseenheid (SBE) voor biologische teelt even hoog is als voor
reguliere teelt. De veel arbeidsintensievere biologische teelt zou echter
een hoger SBE-niveau moeten opleveren. Wil de minister hier aandacht aan geven?
Ook moet worden bezien welke extra stimulansen het protocol natuurwaarden
kan opleveren. Is er aanvullende financiering als blijkt dat de beschikbare
middelen voor omschakeling niet toereikend zijn?De heer Huys onderschreef het uitgangspunt dat stimulering van de vraag
naar biologische producten primair een verantwoordelijkheid is van de sector
zelf en dat de overheid slechts een ondersteunende rol kan vervullen. Het
is niet goed dat nu nog slechts 1% van de bevolking regelmatig in aanraking
komt met biologische producten. Het ware dan ook beter om als doelstelling
te nemen dat in het jaar 2005 10% van de consumenten regelmatig in aanraking
komt met biologische producten. Dat vergt voortgaande activiteiten
op het punt van aanbodsamenwerking. Ook een promotieteam zou goede diensten
kunnen vervullen. Ook kan worden overwogen om bedrijven met een bepaald percentage
ECO-producten in hun assortiment een ECO-keurmerk te geven. Overheids- en
semi-overheidsinstellingen moeten daarnaast een zeker percentage (25) van
hun inkoop laten bestaan uit biologische producten. Omdat dit alles niet kan
worden gefinancierd uit het beschikbaar gestelde budget bepleitte hij om óf
door verschuiving van budgetten óf met gebruikmaking van middelen uit
het stimuleringskader meer financiële ruimte te creëren. Ten slotte
vroeg ook hij aandacht voor berichten over een mogelijke sluiting van de vakgroep
ecologische landbouw te Wageningen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA) ontving het plan van
aanpak ook positief. Bevordering van de biologische landbouw moet aan de hand
van procentuele doelstellingen voor productie en consumptie worden nagestreefd.
Op zich is het sympathiek om het LEI te laten onderzoeken welk werkgelegenheidseffect
op het platteland kan worden bereikt als in het richtjaar 2005 10% van het
areaal zou worden gebruikt voor biologische landbouw, maar beter ware het
wellicht om dit instituut te laten bezien welke strategieën moeten worden
gebruikt om dit doel te bereiken door een betere afzet. Dat in het plan van
aanpak aansluiting wordt gezocht bij bestaand onderzoek, voorlichting, promotie
en afzet is begrijpelijk. Sluit het plan ook echt goed aan op de benadering
van de totale keten? Is het wellicht zinnig om in een voorbeeldproject te
bezien hoe de totale keten het best kan worden bereikt? Aandacht moet er ook
zijn voor de afstemming tussen nationaal en provinciaal beleid, dat zich in
sommige gevallen ook richt op de 10%-doelstelling. Zij bepleitte om in de
omslagfase vooral ook aandacht te schenken aan stimulering van geïntegreerde
landbouw. Opvallend is het, dat het plan van aanpak het ECO-keurmerk niet
noemt. Moet promotie niet specifiek hierop worden gericht?Mevrouw Van Ardenne vond de financiële paragraaf van het plan van
aanpak te mager. In een procesmatige benadering zou gedurende dit jaar de
besteding van middelen moeten worden gevolgd om in de begroting voor 1998
te kunnen beoordelen of budgetten moeten worden verhoogd. Ook moet er meer
aandacht zijn voor mogelijkheden voor EU-financiering. Aandacht voor biologische
landbouw impliceert aandacht voor plattelandsontwikkeling. Daartoe moet de
minister zich inzetten voor maximale toekenning van ICES-gelden. Wat is zijn
inzet en om welke bedragen gaat het? Onderzoek is een van de motoren voor
stimulering van de biologische landbouw. Daarin moet derhalve meer worden
geïnvesteerd. Introductie van het profijtbeginsel op dit gebied wees
zij af, omdat dit verspreiding van kennis belemmert.De heer Blauw (VVD) constateerde tot zijn genoegen dat het
draagvlak voor biologische landbouw groeit en dat ook het kabinet de biologische
landbouw erkent als een andere productiewijze dan de traditionele. In die
situatie is het te betreuren dat recent bij de bloemenveiling Aalsmeer een
project met biologisch geteelde bloemen en potplanten is mislukt. Dat het
grootwinkelbedrijf zich naar buiten toe presenteert als een enthousiast voorstander
voor biologische producten kon hij niet geheel rijmen met berichten als zouden
landelijk slechts 70 supermarktlocaties bereid zijn om er ook daadwerkelijk
een schap voor in te ruimen. Het zou een geweldige stap voorruit zijn als
alle supermarkten er een schap voor inruimden.Uit de stukken maakte de heer Blauw op dat de inspanningen van de Nederlandse
overheid ter stimulering van de omschakeling van traditionele naar biologische
landbouw niet kleiner zijn dan die van een land als Denemarken, waar men op
dit gebied veel verder gevorderd is. Waarom blijft de biologische
landbouw in Nederland toch achter? Ligt het aan de prijs van de producten
of moet de consument wellicht beter worden voorgelicht? Het laatste is primair
de verantwoordelijkheid van de sector zelf. De overheid kan daarbij slechts
faciliteren. Ook het stellen van een 10%-doelstelling beschouwde hij primair
als een uitdaging voor de sector en niet als een verantwoordelijkheid voor
de overheid. Ook hij pleitte voor ruime aandacht voor de biologische landbouw
in de ICES-besprekingen. Ook bepleitte hij om via verschuivingen binnen het
vastgestelde totaalbudget, in overleg met de sector in te gaan op aldaar levende
wensen. Het antwoord van de ministerDe minister zag het plan van aanpak als onderdeel van een groeiproces
dat gericht is op bevordering van de biologische landbouw via aanpak van de
totale keten. Omdat hij het niet haalbaar achtte in het jaar 2005 10% van
het totale areaal biologisch beteeld te hebben, was hij niet bereid het beleid
daaraan te binden. Net als andere sectoren is ook biologische landbouw marktgericht.
Niet de overheid bepaalt het gedrag van de consument. Ook kan zij boeren niet
voorschrijven op een bepaalde manier te telen. Hoogstens kan zij bepaalde
ontwikkelingen stimuleren met financiële prikkels. Het halen van bovengenoemde
doelstelling is bovendien hoogst onwaarschijnlijk als wordt bedacht dat biologische
teelt thans nog slechts 0,6% van het totale areaal beslaat, dat het grootste
deel van de producten bestemd is voor export en dat de groei in de sector
de afgelopen jaren steeds ongeveer 10% bedroeg. Door omschakeling te stimuleren
wordt getracht een groei van ongeveer 20% te bereiken. In dit verband moet
worden bedacht dat de Nederlandse overheid zich in vergelijking met overheden
van andere landen zeker niet minder inspant om de biologische landbouw te
bevorderen. Eerder doet zij meer. Dat de groei in Nederland toch achterblijft
bij die in Denemarken en Oostenrijk is mede te verklaren uit de historische
achtergrond van de Nederlandse landbouw. Cijfers tonen overigens aan dat,
ondanks voldoende vraag, het groeiproces in Denemarken thans stagneert. Dit
alles geeft aan dat het niet reëel is om nu vast te leggen dat op enig
moment in de toekomst een bepaald resultaat moet zijn behaald. Wel is het
beleid erop gericht om door een regelmatige voortgangscontrole en met een
uiterst flexibele inzet van middelen zo ver mogelijk trachten te komen. Naar
verwachting zal het in de komende jaren een enorme inspanning vergen om beschikbare
bedragen geheel te besteden. Zonder de 10%-doelstelling tot de zijne te maken,
was hij bereid het LEI te laten onderzoeken welk effect het halen ervan zou
hebben op de werkgelegenheid in het landelijk gebied en op waterkwaliteit
en waterhuishouding.De minister was niet bekend met een voornemen tot opheffing van de vakgroep
ecologische landbouw aan de Landbouwuniversiteit te Wageningen. Dit wordt
nagetrokken. Op voorhand gaf hij aan een dergelijke ontwikkeling niet wenselijk
te vinden. Voor de bevordering van duurzame landbouw is het van groot belang
dat onderzoek erop gericht is om reguliere en biologische landbouw dichter
naar elkaar te brengen. In dat kader is in de kaderbrieven voor praktijkonderzoek
en de DLO-instituten aangegeven dat meer aandacht besteed moet worden aan
biologische landbouw. Uit het verloop van een door zijn ministerie georganiseerd
rondetafelgesprek maakte hij op dat beide sectoren meer en meer begrip krijgen
voor elkaars productiewijze. Voor onderzoek in de totale keten en de mogelijkheden
tot samenwerking daarin, kan worden aangesloten bij de activiteiten van de
stichting Agroketenkennis (AKK). Het plan van aanpak richt zich vooral op
het vergroten van de afzet van biologische producten via de reguliere kanalen
en het vergroten van de wetenschap over deze producten bij de consument. Daartoe
zijn al impulsen gegeven aan promotie bij het grootwinkelbedrijf. Daarmee
zal worden doorgegaan. De minister wenste vooralsnog vast te houden
aan de voorgestelde opzet van de promotie van biologische producten. Promotie
is er niet alleen via Postbus 51 en via tv-programma's waarin aandacht wordt
besteed aan bijvoorbeeld koken, doch ook via de «winkelvloer».
Het succes dat het ministerie van LNV heeft met het aanbieden van biologische
producten aan zijn personeel wordt breder in kringen van de overheid verspreid.Hoewel de minister met het doen van mededelingen over voortgang en inhoud
van de ICES-besprekingen terughoudend was, maakte hij duidelijk dat de biologische
landbouw daarin niet aan de orde is. Wel gaf hij aan, blij te zijn met de
uit de inbreng van de Kamer blijkende steun voor de bevordering van plattelandsontwikkeling
als zodanig. Tot de prioriteitstelling tijdens het Nederlandse voorzitterschap
van de EU behoort niet het nultarief in de BTW voor biologische producten.
Dit laat echter onverlet dat na afloop van het Nederlandse voorzitterschap
voortgaand aandacht voor dit punt zal worden gevraagd. De opstelling van de
overige EU-partners maakt het echter illusoir op dit terrein op korte termijn
een doorbraak te verwachten. Naar verwachting rapporteert de commissie-Van
der Vaart in mei a.s. over vergroening van het fiscale stelsel. In dat kader
wordt eraan gedacht via de inkomstenbelasting een extra impuls te geven in
de zelfstandigenaftrek. Verder zijn er voor de biologische landbouw nu al
extra mogelijkheden in de regeling groenprojecten en de VAMIL-regeling. Om
te voorkomen dat middelen uit het stimuleringskader vooral toevloeien naar
grote, draagkrachtige ondernemingen is in de uitvoering ervan een helpdesk
ingericht voor de kleinere bedrijven. Het SBE-niveau in de stimuleringsregeling
voor biologische landbouw wordt nader bezien. In het algemeen is deze ondergrens
bedoeld om te garanderen dat bedrijven een zodanige omvang hebben dat er sprake
is van continuïteit op langere termijn. Nadere gedachtewisselingMevrouw Vos (GroenLinks) vroeg of de minister bereid was om
zodanig met budgetten te schuiven dat tegemoet wordt gekomen aan de wensen
van de sector op het gebied van consumentenvoorlichting.De minister benadrukte dat over voorlichting reeds afspraken
zijn gemaakt met de sector. Die moeten nu eerst worden gehonoreerd. Dat laat
onverlet dat het totale budget in overleg met alle betrokkenen flexibel kan
worden aangewend. Verhoging van het beschikbare budget sloot hij uit. De brief van 26 november 1996 over het stimuleringsbeleid
rond agrificatie (24 140, nr. 34) De heer Blauw (voorzitter) deelde mede dat de heer Stellingwerf
voornemens was over dit onderwerp tijdens een plenair debat een motie in te
dienen. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Van der Vlies (SGP) nam met belangstelling kennis van
de voortgangsrapportage. Hij drong aan op spoedige besluitvorming over o.a.
accijnsvrijstelling voor biotransportbrandstoffen. Als dit niet snel gebeurt,
dreigt Nederland de slag te verliezen op de markt voor alternatieve brandstoffen.
Belangrijke concurrenten binnen de EU zijn hier al verder mee. Op welke termijn
krijgt het op dit gebied actieve samenwerkingsverband het groene licht? Te
lang uitblijven van dit signaal kan «relatief fataal» zijn. Mevrouw Vos (GroenLinks) vond dat geen geld moet worden besteed
aan de verdere stimulering van de productie van biotransportbrandstoffen.
Ook was zij tegen accijnsvrijstelling op dit punt. Het is zeer twijfelachtig
of het uit een oogpunt van CO2-reductie wel voor de hand ligt om
prioriteit te geven aan de productie van bio-ethanol en -diesel. NOVEM-onderzoek
geeft nl. aan dat de netto energieopbrengst ervan heel klein tot zelfs negatief
is. Ook uit een oogpunt van kosteneffectiviteit is dit een uitermate dure
optie. Welke nieuwe inzichten uit het aanvullende NOVEM-onderzoek geven de
minister aanleiding om na het eerdere vernietigende NOVEM-onderzoek toch deze
weg in te slaan? Ook een gerenommeerd bedrijf als Shell wijst op de kleine
toegevoegde waarde die het gebruik van dit soort brandstoffen heeft voor de
bescherming van het milieu. Tegen die achtergrond is het zeer de vraag of
er in een vol land als Nederland wel ruimte is voor dit type agroproductie.
Voorkeur zou moeten worden gegeven aan de stimulering van de toepassing van
biomassa en het gebruik van landbouwproducten als grondstoffen voor de productie
van kunststoffen, smeermiddelen e.d.De heer Keur (VVD) oordeelde positief over de voorliggende
notitie. Hij bepleitte accijnsvrijstelling voor biofuels, biodiesel en bio-ethanol.
Aandacht vroeg hij ook voor de toepassing van biologische smeeroliën.
Met speciale stimuleringsprojecten moet de overheid op dit gebied een voortrekkersrol
spelen. Er moet worden aangesloten bij kennis die landen als Frankrijk en
Zweden al hebben verworven over de toepassing van biologische transportbrandstoffen.
Langs welke andere wegen dan accijnsvrijstelling wordt stimulering van agrificatie
nagestreefd? Welke bijdrage wil het ministerie van LNV geven aan een groot
bio-ethanolproject? Hoe kunnen de drie andere betrokken ministeries worden
bewogen om ook bij te dragen? Belangrijkste uitgangspunt voor projecten is,
dat de markt biologische producten moet willen en kunnen gebruiken. De notitie
geeft aan dat er in de markt behoefte is aan vele producten. Welk criterium
moet dan worden gehanteerd voor een prioriteitstelling tussen de diverse projecten?
Wordt de aandacht vooral gericht op grote projecten of ook op kleinere? Bij
dit laatste moet worden bedacht dat agrificatie lange adem vereist en de inzet
van veel vreemd vermogen.De heer Ter Veer (D66) onderstreepte dat de in de notitie gegeven
uitwerking van agrificatie in feite niet meer is dan de uitwerking van een
van de aanbevelingen uit de studie van de klimaatcommissie van de Tweede Kamer
zelf. Deze aanbevelingen moeten nu onverkort worden uitgevoerd. In grote lijnen
sloot hij zich dan ook aan bij het betoog van de heer Keur. Verder wees hij
erop dat het bij de aanwending van biotransportbrandstof om meer gaat dan
alleen de calorische balans. Uit een oogpunt van milieubescherming verdient
gebruik van dit soort brandstoffen aanbeveling, alleen al omdat ze het octaangehalte
in de benzine omlaag brengen. Bijzondere aandacht vroeg hij voor de bevordering
het gebruik van biobrandstoffen in de watersport.De heer Huys (PvdA) concludeerde uit de vele onderzoeksopdrachten
voor ATO-DLO dat agrificatie in Nederland in feite al een succes is, ook al
moet nog het nodige gebeuren aan de praktische toepassing van technieken.
Aandacht vroeg hij vooral voor de toepassing van biologische smeermiddelen.
Nu een levenscyclusanalyse (LCA) positief blijkt te zijn, moet worden bezien
hoe het gebruik ervan kan worden gestimuleerd. Verder sprak hij de hoop uit
dat het in Friesland lopende project met biodiesel in de watersport kan worden
voortgezet. Door het geven van overheidssteun (langs welke weg dan ook) moet
worden voorkomen dat onder druk van ontwikkelingen in het buitenland de zeer
geavanceerde Nederlandse industrie op het gebied van de productie
van bio-ethanol verloren gaat.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA) bepleitte om de in
1993 ingeslagen weg met nog meer inzet verder te bewandelen. Agrificatie is
in het belang van de landbouw, het milieu en het opwekken van duurzame energie.
Tegen deze achtergrond verbaasde het haar dat NEDALCO al anderhalf jaar wacht
op een antwoord op een verzoek tot accijnsvrijstelling voor de producten van
een op te starten proeffabriek. Waarom duurt het zo lang en wat zijn de belemmeringen
om dit verzoek te honoreren? Dat in de notitie geen duidelijke taakstelling
is gedefinieerd, maakt het moeilijk om het beleid af te stemmen op de percentages
die zijn neergelegd in het groenboek van de Europese Commissie. In dit verband
is in de Energienota van het ministerie van Economische Zaken hard verwoord
dat in 2010 de elektriciteitsproductie voor 10% geënt moet zijn op duurzame
bronnen, waaronder vaste biomassa. Hoe speelt de minister van LNV hierop in
met zijn agrificatiedoelstellingen?Dat er draagvlak is voor agrificatie blijkt uit de vele initiatieven die
worden ontwikkeld, zo constateerde mevrouw Van Ardenne. In het belang van
de continuïteit van dit soort projecten moet op Europees niveau worden
gepleit voor accijnsvrijstelling. Wat heeft de interdepartementale stuurgroep
agrificatie opgeleverd en hoe was de relatie met de inmiddels helaas ontbonden
taakgroep agrificatie? Komt er een nieuwe taakgroep? Bij de bevordering van
agrificatie moet worden uitgegaan van een marktgerichte benadering. In dat
verband moeten haalbaarheidsonderzoeken worden gedaan. Wordt gevolgd waarom
bijvoorbeeld Shell lijkt af te zien van de productie van een nieuwe plasticvariant?
Onduidelijk vond zij de financiële paragraaf van de notitie. Blijft de
tot en met 1999 gereserveerde 100 mln. beschikbaar en wat is de omvang van
de extra middelen waarvan in de notitie sprake is? Het antwoord van de ministerDe minister schetste dat de aandacht voor het proces van agrificatie
in de loop der jaren steeds meer is geconcentreerd op aspecten van duurzaamheid
en product- en procesinnovatie. Mede gezien de ontwikkelingen op dit gebied
wordt thans minder sceptisch gedacht over de mogelijkheden van agrificatie
dan in 1993. Bij de bevordering ervan is er niet alleen aandacht voor grote
projecten, maar ook voor kleinere. Vele onderzoeken lopen inmiddels of zijn
reeds voltooid. Waar mogelijk wordt getracht verdere ontwikkelingen te stimuleren.
Daarvoor gereserveerde bedragen blijven beschikbaar. Gezocht wordt naar aansluiting
bij ontwikkelingen in landen als Frankrijk en Zweden bij de productie van
biotransportbrandstoffen. Daarbij mag Nederland de boot niet missen. Wel moet
duidelijk zijn dat er voor deze producten een markt is. Na een proefproject
met toepassing van biomotorbrandstof in de watersport wordt thans gekeken
naar mogelijkheden om door accijnsmaatregelen het gebruik ervan verder te
stimuleren. Van de opmerking van de heer Ter Veer, dat ook met voorschriften
kan worden volstaan, nam de minister met dankbaarheid kennis. Verbaasd was
hij over de opstelling van mevrouw Vos tegenover de productie van biotransportbrandstoffen.
Recent NOVEM-onderzoek naar aanleiding van de aanvrage van NEDALCO wijst uit
dat door het gebruik van deze producten in de periode 2000 tot 2005 de netto
vermeden CO2-uitstoot zal oplopen van 36 000 ton tot 45 000
ton per jaar. Hoewel het hem gezien de uitkomsten van het NOVEM-onderzoek
zeer onwaarschijnlijk leek dat daar tegenover een kostprijs van f 1000
per vermeden ton CO2 zou staan, was hij bereid dit nader te laten
doorrekenen. Vooralsnog wijzen de gegevens erop dat het gebruik van deze brandstoffen
zeker op termijn kosteneffectief is. Dat de behandeling van de aanvrage van
NEDALCO voor accijnsvrijstelling te lang duurt, sprak hij tegen.
De aanvrage is in juli 1995 bij het ministerie van Financiën ingediend.
Dit ministerie ontving daarop pas in december 1995 een officieel verzoek om
hierover te adviseren. Op basis van het in april 1996 verschenen resultaat
van het NOVEM-onderzoek hebben de vier betrokken departementen na grondig
overleg in oktober 1996 positief geadviseerd. Het project is thans onderdeel
van de ICES-besprekingen. Parallel daaraan wordt het fiscale traject doorlopen.
Alles is erop gericht om een start per 1 januari 1998 mogelijk te maken. Naar
verwachting zal over een en ander in de eerste helft van 1997 meer duidelijkheid
ontstaan. De betrokken onderneming is van een en ander volledig op de hoogte.Gebleken is, dat de opheffing van de taakgroep agrificatie nog geen negatieve
invloed heeft gehad op de mogelijkheden om over het thema agrificatie met
het bedrijfsleven te overleggen. Instelling van een nieuwe groep vond de minister
dan ook niet nodig, althans niet op zeer korte termijn. De behandeling van
de aanvrage van NEDALCO heeft uitgewezen dat de interdepartementale stuurgroep
agrificatie goed werkt. De brief van 18 december 1996 over het Besluit biotechnologie
(25 174, nr. 1) Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA) kon uit de tekst op
de bladzijden 10 en 11 van de toelichting bij het besluit niet opmaken waarom
communautair recht onvoldoende aanknopingspunten zou bieden voor invoerbelemmeringen.
Gaat het daarbij om ethische of andere bezwaren? Wat verstaat het Europese
Hof onder ethische bezwaren en wat kan de minister doen om dit argument voldoende
te laten wegen? Wanneer zal de minister bij de Europese Commissie aandringen
op overname van het advies van de Group of advisors on ethical implications
of biotechnology (GAEIB) om in alle EU-lidstaten een vergunningstelsel voor
genetisch gemanipuleerde dieren te introduceren? Wat betekent deze ontwikkeling
voor het nu voorliggende besluit? Wat is er (ook op EU-niveau) gedaan met
de tijdens een AO van 8 oktober jl. door de Kamer geuite wens om import van
genetisch gemanipuleerde dieren of producten ervan onder een vergunningstelsel
te brengen?De heer Ter Veer (D66) sloot zich bij dit betoog aan.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) sloot zich aan bij de laatste
vraag van mevrouw Van Ardenne en vroeg met name ook wat er is gedaan om concreet
te inventariseren hoe dit soort import in de praktijk verloopt. Is daarover
al meer bekend en zo neen, op welke termijn worden resultaten verwacht?Mevrouw Vos (GroenLinks) nam met instemming kennis van het
voornemen een efficiënte procedure te volgen ten aanzien van experimenten
met een biomedische doelstelling en van het feit dat geen onderscheid wordt
gemaakt tussen diersoorten. Zij vond het van belang dat ook tegen een verzoek
tot een wijziging van geringe aard bezwaar kan worden gemaakt. Wat verstaat
de minister precies onder een wijziging van geringe aard? Zijn hiervan andere
voorbeelden te geven dan die welke zijn genoemd in de toelichting bij het
besluit? Moet de commissie biotechnologie adviseren over dergelijke verzoeken
en zo neen, waarom niet? Hoe spoort de mogelijkheid om één vergunning
te verstrekken voor een cluster biotechnologische handelingen met het uitgangspunt
dat vergunningplicht betrekking heeft op afzonderlijke biotechnologische handelingen
en niet op onderzoeksprojecten? Betekent dit dat alle afzonderlijke handelingen
binnen één vergunningplichtig project moeten voldoen aan de
toetsingscriteria? Problemen had mevrouw Vos met de regelgeving betreffende de import van
genetisch gemanipuleerde dieren. Europese harmonisatie zal nog lang op zich
laten wachten en tot die tijd is er in Nederland een duidelijk gat in de wetgeving.
Dit zal bedrijven ertoe aanzetten experimenten in het buitenland te verrichten
en de producten daarvan in Nederland te importeren. Wat is er op tegen om
vooruitlopend op de uitslag van de notificatieprocedure en het lopende onderzoek,
artikel 66, lid 1d. van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren in werking
te laten treden? Hoe staat het met het onderzoek?Aandacht vroeg mevrouw Vos ten slotte voor het nieuwe probleem van de
xenotransplantatie. De Britse regering heeft onlangs de transplantatie van
genetisch gemanipuleerde organen van varkens naar de mens verboden. De Nederlandse
dierenbescherming bepleit op grond van een gedegen rapport een moratorium
van minimaal twee jaar op dit soort experimenten. Hoe kijkt de minister hier
tegenaan?De heer Stellingwerf (RPF) sloot zich bij deze laatste vraag
aan. Hij was blij met het voorliggende besluit, waarin een aantal zaken uit
het algemeen overleg van 8 oktober jl. nader zijn uitgewerkt. Desondanks was
ook hij teleurgesteld dat nog niet is besloten tot inwerkingtreding van artikel
66, lid 1d van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren. Er is ruimte voor
een nationale regeling op dit gebied. Nederland had daarvan gebruik moeten
maken, parallel aan de stappen die op Europees niveau worden gezet. Op die
manier kan een vacuüm in de regelgeving worden voorkomen.De heer Van der Vlies (SGP) vroeg naar aanleiding van passages
in de nota van toelichting als: «stapsgewijze aanpak van het aanvaardbare»
en «de maatschappelijke consensus over de aanvaardbaarheid van bepaalde
handelingen» of niet ook de minister van mening is dat in de onderhavige
materie sprake is van enkele voor vaststaand te houden uitgangspunten. Ook
hij sloot zich aan bij de vraag betreffende het importverbod. Reeds nu is
waarneembaar dat instellingen die zich bezighouden met biotechnologie, pogen
een nationaal regime op dit gebied te ontwijken. Hoe en wanneer denkt de minister
uitvoering te geven aan het vijfde lid van artikel 12 van het besluit, in
welk verband hij nader zal bepalen hoe het derde lid van dit artikel moet
worden geïnterpreteerd?De heer Blauw (VVD) sloot zich aan bij de vragen van mevrouw
Van Ardenne en mevrouw Swildens. In zijn functie als voorzitter van de vergadering
oordeelde hij dat het onderwerp xenotransplantatie thans nog onvoldoende voorbereid
is om van de minister antwoord op desbetreffende vragen te verlangen. Op dit
onderwerp zal worden teruggekomen in de eerstvolgende procedurevergadering
van de commissie. Het antwoord van de ministerDe minister vond spoedige inwerkingtreding van het onderhavige
besluit van zeer groot belang. Het deed hem dan ook genoegen te kunnen mededelen
dat de Eerste Kamer zich hiermee inmiddels heeft verenigd. Problemen rondom
de inwerkingtreding van artikel 66, lid 1d betreffen de Europeesrechtelijke
aspecten van invoervergunningen. Daarbij gaat het vooral om de eruit voortvloeiende
handelsbelemmerende werking. Secundair speelt daarbij ook het probleem van
de hogere uitvoeringslasten. In het kader van de inmiddels gestarte notificatieprocedure
(waarvan ook het thema van de ethische bezwaren deel uitmaakt) heeft de Europese
Commissie medegedeeld dat conform de geldende voorschriften de overige lidstaten
en de Commissie tot medio april 1997 in de gelegenheid zijn zich over het
ontwerpbesluit uit te spreken. Hij hoopte de Kamer rond mei/juni
a.s. over de uitkomsten van de notificatieprocedure te kunnen informeren.
Daarbij kan worden ingegaan op eventuele inwerkingtreding van artikel 66,
lid 1d. Ook zal de Kamer daarbij worden geïnformeerd over de bevindingen
van het thans lopende onderzoek naar de praktijk rondom de import van genetisch
gemanipuleerde dieren.De procedure betreffende wijzigingen van geringe aard wordt nader uitgewerkt
in een ministeriële regeling. In aanvulling op de voorbeelden die worden
genoemd in de nota van toelichting noemde de minister o.a. nog een wijziging
van de plaats van het onderzoek, de uitbreiding van het aantal dieren of een
verlenging van een vergunningperiode. Ten aanzien van clusters moet een nieuwe
procedure worden gevolgd als er sprake is van substantiële wijzigingen.
Voor beperkte wijzigingen hoeft dit niet. Iedere wijziging, hoe gering ook,
zal vervat zijn in een besluit in administratief-rechtelijke zin, waartegen
bezwaar en beroep kan worden aangetekend. De commissie biotechnologie adviseert
niet over wijzigingen van geringe aard.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) stemde gezien het grote belang
van snelle invoering van regelgeving op het gebied van biotechnologie in met
het voorliggende besluit en drong erop aan zo spoedig mogelijk uitsluitsel
te geven over de uitkomsten van de notificatieprocedure.Mevrouw Vos (GroenLinks) drong er sterk op aan artikel 66,
lid 1d nu al in werking te laten treden. Ook bepleitte zij om de commissie
biotechnologie te laten adviseren over wijzigingen van geringe aard.De heer Stellingwerf (RPF) sloot zich aan bij het betoog van
mevrouw Swildens.De minister concludeerde met voldoening uit de opstelling van
de commissie dat ook de Tweede Kamer instemt met inwerkingtreding van het
besluit. De brief van de PvdA-fractie over uitvoering van de Wet
BUDEPMevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) signaleerde tot haar genoegen
dat de betere handhaving van de Wet BUDEP leidt tot meer inbeslagnemingen
van dieren. Bij de opvang van dieren kampt men hierdoor echter met een groot
gebrek aan ruimte en financiën, omdat het veelal onmogelijk blijkt de
dieren te repatriëren en de kosten te verhalen op de wetsovertreders.
Om deze problemen beter aan te kunnen pakken zou een nationaal coördinatiecentrum
in het leven moeten worden geroepen. Wil de minister op korte termijn de problematiek
inventariseren en aanzetten geven voor de oplossing van de problemen? Zullen
daarbij ook de initiatieven worden betrokken die thans worden ontplooid door
het nieuwe platform voor de opvang van dieren? Wil de minister de Kamer spoedig
over een en ander informeren? Ten slotte riep zij de minister op er binnen
de EU voor te blijven pleiten om de onderhavige problematiek bij de bron aan
te pakken.Mevrouw Vos (GroenLinks) sloot zich hierbij aan. Vooral vroeg
zij aandacht voor de bevordering van de repatriëring van de betrokken
dieren.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), de heer Passtoors
(VVD) en de heer Van der Vlies (SGP) sloten zich aan bij het betoog van mevrouw
Swildens. Het antwoord van de ministerDe minister gaf aan, naar aanleiding van desbetreffende berichtgeving
reeds opdracht te hebben gegeven tot het nemen van maatregelen. Inderdaad
leiden de successen bij de opsporing tot problemen in de opvang. In overleg
met de betrokken organisaties zal worden bezien wat de beste oplossing zou
kunnen zijn. Ook zal daarbij worden bezien in hoeverre het mogelijk is dieren
te repatriëren naar het land van herkomst. Probleem daarbij is echter
dat vele landen tot op heden niet bereid blijken dieren weer op te nemen.
Zodra meer bekend is, wordt de Kamer over een en ander geïnformeerd. De maatregelen in verband met het uitbreken van varkenspestOp diens verzoek gaf de voorzitter van de vergadering de minister de gelegenheid
enkele mededelingen te doen over de recent geconstateerde uitbraak van varkenspest
in de provincie Noord-Brabant.De minister deelde mede dat direct na het bekend worden van
een geval van varkenspest in Noord-Brabant forse maatregelen zijn genomen
om een verdere verspreiding van de ziekte te voorkomen. Conform EU-regelgeving
zullen de maatregelen vooralsnog gedurende enige weken van kracht zijn. Volgens
het draaiboek dat voor dit soort gevallen is opgesteld, is direct een crisisteam
in functie getreden. Op het besmette bedrijf worden alle dieren gedood en
personen mogen het bedrijf pas verlaten na toepassing van de voorgeschreven
ontsmettingsmaatregelen. Verder geldt voor het besmette bedrijf een aan- en
afvoerverbod van dieren, producten (waaronder mest en stro) en voorwerpen.
Tot het bedrijf hebben slechts bij ministeriële regeling aangewezen personen
toegang. Rondom het betrokken bedrijf is een beschermingsgebied van 10 km
afgekondigd. Conform Europese regelgeving is dit gebied tegelijkertijd ook
een toezichtgebied. In het beschermingsgebied gelden de maatregelen zoals
die staan beschreven in de desbetreffende EU-richtlijn. Daaronder is begrepen
een verbod op het vervoer van alle vee in het gebied. Inmiddels zijn alle
betrokken organen van de EU geïnformeerd. Het Permanent veterinair comité
heeft reeds over deze zaak vergaderd en gaat voor het moment akkoord met de
door Nederland genomen maatregelen. In de huidige situatie worden de thans
genomen maatregelen voldoende geacht om verdere verspreiding van de ziekte
tegen te gaan. Over het verdere verloop wordt de Kamer nauwgezet geïnformeerd.
Ten slotte sprak de minister zijn medeleven uit met alle veehouders in het
bewuste gebied en vroeg hij er begrip voor dat zo forse maatregelen moeten
worden genomen in het belang van alle betrokkenen.Van deze mededelingen nam de commissie kennis. De voorzitter van de commissie,BlauwDe griffier van de commissie,Coenen XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Linden (CDA), Blauw (VVD), voorzitter,
Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, M.M.H. Kamp (VVD), Smits (CDA), Reitsma
(CDA), Huys (PvdA), Swildens-Rozendaal (PvdA), Ter Veer (D66), Van Zijl (PvdA),
Witteveen-Hevinga (PvdA), Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels), Woltjer (PvdA),
Schuurman (CD), Augusteijn-Esser (D66), Van den Bos (D66), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), M.B. Vos (GroenLinks),
Van Waning (D66), Keur (VVD), O.P.G. Vos (VVD), Passtoors (VVD) en Th.A.M.
Meijer (CDA). Plv. leden: De Haan (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van Middelkoop (GPV), Remkes
(VVD), Bijleveld-Schouten (CDA), Biesheuvel (CDA), Van Gijzel (PvdA), Liemburg
(PvdA), Hoekema (D66), M.M. van der Burg (PvdA), Verspaget (PvdA), Verkerk
(AOV), Dijksma (PvdA), Poppe (SP), Van Walsem (D66), Jorritsma-van Oosten
(D66), Gabor (CDA), Leerkes (Unie 55+), De Cloe (PvdA), Oedayraj Singh Varma
(GroenLinks), Doelman-Pel (CDA), Cornielje (VVD), Verbugt (VVD), H.G.J. Kamp
(VVD) en Beinema (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25127-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl