Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2021-01-18 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2020-2021
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 35 704
 
 Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2021 (Incidentele suppletoire begroting inzake Herstel Toeslagen)
 
 
 Nr. 2
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 Wetsartikelen 1 en 2
 
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2021 wijzigingen aan te brengen in:
 
 
 –
 de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën.
 
 
 
 De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
 Normaliter wordt nieuw beleid pas in uitvoering genomen nadat de Staten-Generaal de begrotingswet heeft geautoriseerd. Aangezien uitvoering van de spoedeisende maatregelen die in deze eerste incidentele suppletoire begroting zijn opgenomen in het belang van het Rijk zijn en niet kunnen wachten tot formele autorisatie van beide Kamers, zal het kabinet de uitvoering van de maatregelen spoedig (vanaf eind januari 2021) starten. Hiermee wordt gehandeld conform lid 2 van artikel 2.27 van de Comptabiliteitswet 2016. Over de inhoud van deze incidentele suppletoire begroting wordt uw Kamer parallel geïnformeerd in de Kabinetsreactie rapport «Ongekend Onrecht» d.d. 15 januari 2021. Zoals in deze Kabinetsreactie toegelicht wordt hebben de voorgenomen maatregelen een spoedeisend karakter, omdat we de gedupeerde ouders van de kinderopvangtoeslag zo snel mogelijk willen compenseren.
 Wetsartikel 3
 Dit artikel regelt de inwerkingtreding van de wet.
 
 
 
 
 De Minister van Financiën,
 
 W.B.
 Hoekstra
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BEGROTINGSTOELICHTING
 
 Inleiding
 De budgettaire middelen zoals opgenomen in deze ISB zijn additioneel aan de reeds bij Voorjaarsnota 2020, Ontwerpbegroting 2021 en Najaarsnota 2020 beschikbaar gestelde middelen. Daarnaast is in de Veegbrief 2020 nog een mutatie aangekondigd. Het in totaal reeds beschikbare budget komt daarmee uit op € 537 mln. cumulatief voor de jaren 2020 t/m 2022 (onderverdeeld € 416 mln. programmabudget en € 121 mln. uitvoeringsbudget).
 
 Met deze ISB wordt in totaal € 1,229 mld. cumulatief additioneel beschikbaar gesteld voor de beleidswijzigingen die benoemd worden in de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht». Dit is opgebouwd uit:
 
 
 –
 cumulatief € 824 mln. programmauitgaven voor de forfaitaire € 30.000-regeling», de verbreding van de compensatieregeling naar alle gedupeerden die voorheen aanspraak maakten op de hardheidstegemoetkoming en bijstellingen o.b.v. de ervaringen en realisaties van het afgelopen jaar;
 
 
 –
 cumulatief € 155 mln. apparaatsuitgaven, verdeeld over artikel 1 en 13, voor extra capaciteit voor de uitvoering van de beleidswijzigingen zoals benoemd in de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» (in het bijzonder de uitvoering van de forfaitaire € 30.000-regeling voor gedupeerden);
 
 
 –
 een reservering van € 250 mln. in 2021 (op artikel 10) voor onder andere de uitwerking van een regeling om, in de overleg met het Kindpanel, recht te doen aan het leed dat gedupeerde kinderen is aangedaan.
 
 
 
 Dit betekent dat het totale en cumulatieve budget voor de herstelactie voor gedupeerden uitkomt op € 1,766 mld. Hiervan is in 2020 ongeveer reeds € 70 mln. gerealiseerd aan programma- en apparaatsuitgaven (in het jaarverslag 2020 van Financiën zal dit nader worden toegelicht). Dit betekent dat per saldo voor 2021 en 2022 in totaal cumulatief € 1,696 mld. beschikbaar is, opgebouwd uit € 1,466 mld. programmabudget en € 230 mln. uitvoeringsbudget.
 In de 5e Voortgangsrapportage Kinderopvangtoeslag die uiterlijk 1 februari aan het parlement verzonden zal worden, zal een uitgebreid en aanvullend budgettair overzicht worden gegeven. Dit in lijn met de financiële overzichten en toelichtingen die in de 4e Voortgangsrapportage van 4 december jl. is opgenomen.
 
 Budgettaire consequenties beleidsartikelen
 
 Artikel 1 Belastingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2021 incl. NvW
 
 
 Mutatie 1e ISB 2021
 
 
 Stand na 1e ISB
 
 
 Mutatie 2022
 
 
 Mutatie 2023
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.987.107
 
 
 
 
 14.000 
 
 
 
 
 3.001.107
 
 
 
 
 21.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan betalingsverplichtingen
 
 
 
 2.986.707
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garantie procesrisico's
 
 
 400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven (1) + (2)
 
 
 
 
 3.108.560
 
 
 
 
 14.000 
 
 
 
 
 3.122.560
 
 
 
 
 21.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1) Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 2.642.216
 
 
 
 
 14.000 
 
 
 
 
 2.656.216
 
 
 
 
 21.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan: Uitvoering fiscale wet- en regelgeving en douanetaken Caribisch Nederland
 
 
 14.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 2.213.751
 
 
 
 
 4.000 
 
 
 
 
 2.217.751
 
 
 
 
 10.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 1.886.602
 
 
 1.000
 
 
 1.887.602
 
 
 4.000
 
 
 
 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 
 318.167
 
 
 3.000
 
 
 321.167
 
 
 6.000
 
 
 
 
 
 
 
 Overig personeel
 
 
 8.982
 
 
 0
 
 
 8.982
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 428.465
 
 
 
 
 10.000 
 
 
 
 
 438.465
 
 
 
 
 11.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ICT
 
 
 25.928
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan SSO's
 
 
 279.116
 
 
 10.000
 
 
 289.116
 
 
 11.000
 
 
 
 
 
 
 
 Overige
 
 
 123.421
 
 
 0
 
 
 123.421
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (2) Programma-uitgaven
 
 
 
 
 466.344
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 66,6%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 6.290
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vergoeding proceskosten
 
 
 6.273
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige programma-uitgaven
 
 
 17
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 245
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garantie procesrisico's
 
 
 245
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's en RWT's
 
 
 
 
 15.780
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarderingskamer
 
 
 1.987
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kadaster
 
 
 2.006
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kamer van Koophandel
 
 
 4.345
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige bijdrage ZBO's/RWT's
 
 
 7.442
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 445
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Internationale Douaneraad
 
 
 175
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige internationale organisaties
 
 
 270
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 340.377
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ICT opdrachten
 
 
 288.654
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige opdrachten
 
 
 51.723
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage agentschappen
 
 
 
 
 89.574
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage Logius
 
 
 86.381
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage CIBG
 
 
 193
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage overige agentschappen
 
 
 3.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 85.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belasting-en invorderingsrente
 
 
 85.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 – 71.367
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toerekening uitgaven aan Douane
 
 
 – 71.367
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten (3) + (4)
 
 
 
 
 150.945.690
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-ontvangsten (3)
 
 
 
 
 150.889.259
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan: Belastingontvangsten
 
 
 
 150.164.278
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 181.827
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kosten vervolging
 
 
 181.827
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rente
 
 
 
 
 350.377
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belasting- en invorderingsrente
 
 
 350.377
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Boetes en schikkingen
 
 
 
 
 192.777
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten boetes en schikkingen
 
 
 192.777
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsontvangsten (4)
 
 
 
 
 56.431
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen en uitgaven
 Personele uitgaven (+ € 4 mln.)
 Verschillende dienstonderdelen van de Belastingdienst zijn betrokken bij de uitvoering van het Toeslagenherstel, bijvoorbeeld de Belastingtelefoon in de communicatie met gedupeerden. De beleidswijzigingen die benoemd worden in de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» zorgen voor extra personele uitgaven bij verschillende betrokken dienstonderdelen.
 Materiële uitgaven (+ € 10 mln.)
 De stijging in personele kosten gaat samen met een stijging van de overheadkosten, zoals opleiding, kantoorautomatisering en huisvesting. Deze overheadkosten hangen zowel samen met de extra inzet van personeel binnen DG Belastingdienst (verantwoord op artikel 1), als met de extra inzet van personeel binnen DG Toeslagen (verantwoord op artikel 13). Op termijn zullen deze kosten, samen met andere indirecte kosten van het nieuwe DG Toeslagen, worden ontvlochten en worden opgenomen onder artikel 13.
 
 Artikel 10 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2021 incl. NvW
 
 
 Mutatie 1e ISB 2021
 
 
 Stand na 1e ISB
 
 
 Mutatie 2022
 
 
 Mutatie 2023
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 264.052
 
 
 
 
 250.000
 
 
 
 
 514.052
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 264.094
 
 
 
 
 250.000
 
 
 
 
 514.094
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nog te verdelen
 
 
 
 
 264.094
 
 
 
 
 250.000
 
 
 
 
 514.094
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 3.103
 
 
 –
 
 
 3.103
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 9.713
 
 
 –
 
 
 9.713
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma onvoorzien
 
 
 216.756
 
 
 250.000
 
 
 466.756
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaat onvoorzien
 
 
 34.522
 
 
 –
 
 
 34.522
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 –
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen en uitgaven
 Programma onvoorzien (+ € 250 mln.)
 Het kabinet reserveert een bedrag van € 250 mln. voor de nadere invulling van enkele onderdelen uit de kabinetsreactie. Zo is in de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» aangekondigd dat, in overleg met het Kindpanel, gekeken zal worden op welke wijze recht kan worden gedaan aan het leed dat gedupeerde kinderen is aangedaan. De volledige budgettaire verwerking van de uiteindelijke regeling volgt als onderdeel van de reguliere budgettaire besluitvormingscyclus.
 
 Artikel 13 Toeslagen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2021 incl. NvW
 
 
 Mutatie 1e ISB 2021
 
 
 Stand na 1e ISB
 
 
 Mutatie 2022
 
 
 Mutatie 2023
 
 
 Mutatie 2024
 
 
 Mutatie 2025
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 118.125
 
 
 
 
 612.000 
 
 
 
 
 730.125 
 
 
 
 
 332.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven (1) + (2)
 
 
 
 
 118.125
 
 
 
 
 612.000 
 
 
 
 
 730.125 
 
 
 
 
 332.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1) Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 118.000
 
 
 
 
 49.000 
 
 
 
 
 167.000 
 
 
 
 
 71.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 115.040
 
 
 
 
 49.000 
 
 
 
 
 164.040 
 
 
 
 
 69.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen personeel
 
 
 84.402
 
 
 9.000
 
 
 93.402
 
 
 24.000
 
 
 
 
 
 
 
 Inhuur externen
 
 
 30.638
 
 
 40.000
 
 
 70.638
 
 
 45.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 2.960
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.960 
 
 
 
 
 2.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige materiële uitgaven
 
 
 2.960
 
 
 0
 
 
 2.960
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (2) Programma-uitgaven
 
 
 
 
 125
 
 
 
 
 563.000 
 
 
 
 
 563.125 
 
 
 
 
 261.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan juridisch verplicht
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's en RWT's
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige bijdrage ZBO's/RWT's
 
 
 100
 
 
 –
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 25
 
 
 
 –
 
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ICT opdrachten
 
 
 25
 
 
 –
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (Schade)vergoedingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 563.000 
 
 
 
 
 563.000 
 
 
 
 
 261.000 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Compensatie toeslagengedupeerden
 
 
 0
 
 
 563.000
 
 
 563.000
 
 
 261.000
 
 
 
 
 
 
 
 Overige (schade)vergoedingen
 
 
 0
 
 
 –
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 –
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Verplichtingen en uitgaven
 Personele uitgaven (+ € 49 mln.)
 Voor de uitvoering van de beleidswijzigingen die in de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» benoemd worden, is additionele uitvoeringscapaciteit nodig. In het bijzonder vergt de uitvoering van de «forfaitaire € 30.000-regeling» voor gedupeerden extra capaciteit om de vele beoordelingen en betalingen in de komende maanden uit te voeren. Tegelijkertijd blijft het voor gedupeerden mogelijk om hun dossiers integraal te laten beoordelen, bijvoorbeeld in het geval dat de gedupeerde recht heeft op meer dan de forfaitaire € 30.000 aan compensatie. De verwachting is dat het integraal beoordelen van deze dossiers meer personele capaciteit zal kosten dan in eerdere instanties werd verwacht. Om er zeker van te zijn dat alle gedupeerden die dat wensen hun dossier zo snel mogelijk integraal kunnen laten beoordelen, neemt het kabinet vooralsnog aan dat het aanbieden van de forfaitaire € 30.000 niet tot minder verzoeken om een integrale beoordeling zal leiden. Dit alles vertaalt zich naar verwachting in additionele personele uitgaven ten hoogte van € 49 mln. in 2021.
 (Schade)vergoedingen (+ € 563 mln.)
 In de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» worden maatregelen benoemd die eraan moeten bijdragen dat gedupeerden sneller en ruimhartiger recht wordt gedaan. Dit zijn onder meer de «forfaitaire € 30.000-regeling» en de verbreding van de compensatieregeling naar alle gedupeerden die voorheen aanspraak maakten op de hardheidstegemoetkoming. Daarnaast zijn, op basis van de ervaringen en realisaties van het afgelopen jaar, de verwachtingen rond de totale programma-uitgaven bijgesteld. In totaal leidt dit naar verwachting tot € 563 mln. aan additionele programma-uitgaven in 2021.