Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30034, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

22-03-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

30034 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAfkortingen 1. Inleiding2. De aanbevelingen van de Commissie Donner en de SER2.1 Het advies van de Commissie Donner2.1.1 Activering van arbeidsgeschiktheidPreventieMechanisme en motoriekGeschillen beslechten2.1.2 Inkomensbescherming zieke werknemers2.1.3 Inkomensbescherming volledig én duurzaam
arbeidsongeschiktenArbeidsongeschiktheidscriteriumHet claimbeoordelingsprocesArbeidsongeschiktheidsuitkering2.1.4 Inkomensbescherming gedeeltelijk arbeidsgeschiktenOverbruggingsuitkeringWerkloosheid2.1.5 Samenvatting2.2 De adviezen van de SER2.2.1 Activering van arbeidsgeschiktheidPreventie en begeleiding van ziekteverzuimReïntegratiebeleidVerbetering onderlinge afstemming en ketenbenadering2.2.2 Inkomensbescherming zieke werknemers2.2.3 Inkomensbescherming volledig én duurzaam
arbeidsongeschiktenArbeidsongeschiktheidscriteriumHet claimbeoordelingsprocesArbeidsongeschiktheidsuitkering2.2.4 Inkomensbescherming gedeeltelijk arbeidsgeschiktenWerknemers met lichte arbeidsbeperkingenWerknemers met substantiële arbeidsbeperkingen die
feitelijk arbeid verrichtenWerknemers met substantiële arbeidsbeperkingen die
onvrijwillig werkloos zijnEnkele beschouwingen2.2.5. Bijzondere groepen: flexibele arbeidsrelaties en
militairen2.2.6 Samenvatting3. De regeringsvoornemens in het kort3.1 Activering van arbeidsgeschiktheid3.1.1 Uitgangspunten3.1.2 De eerste twee ziektejaren3.1.3 Volledige én duurzame arbeidsongeschiktheid3.1.4 Gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid3.2 Inkomensbescherming3.2.1 De eerste twee ziektejaren (loondoorbetalingsperiode)3.2.2 Volledige én duurzame arbeidsongeschiktheid
(IVA)3.2.3 Gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid (WGA)Uitgangspunten WGAVormgeving WGAAanvulling tot sociaal minimum3.3 Toekomstbestendigheid wetsvoorstel3.4 Opbouw van de memorie van toelichting4. Het arbeidsongeschiktheidscriterium4.1. De begrippen ziekte en objectiviteit4.2. Het arbeidsongeschiktheidscriterium voor volledig
en duurzame arbeidsongeschiktheid4.2.1 Volledige arbeidsongeschiktheid4.2.2 Duurzame arbeidsongeschiktheid4.3. Het arbeidsongeschiktheidscriterium voor gedeeltelijke
arbeidsgeschiktheid5. Het claimbeoordelingsproces5.1 De poortwachtertoets5.2 De verzekeringsgeneeskundige beoordeling5.3 De arbeidskundige beoordeling5.4 De uiteindelijke beslissing5.5 Kwaliteitsborging6. Activeren van arbeidsgeschiktheid6.1 Reïntegratie van gedeeltelijk arbeidsgeschikten6.2 Reïntegratie gedurende de WGA-uitkering6.2.1 Balans tussen rechten en plichten6.2.2 RechtenDe reïntegratievisieHet reïntegratieplanOverige rechten6.2.3 PlichtenReïntegratievisie en reïntegratieplan: nadere
invulling verplichtingen6.3 Ondersteuning gedeeltelijk arbeidsgeschikte tijdens
de reïntegratieUitvoering WGA door werkgevers/verzekeraarsUitvoering WGA door het UWV6.4 Stimuleren van de werkgever6.4.1 No risk polis6.4.2 Premiekorting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten6.4.3 Doelgroep van de no risk polis en de premiekorting
gedeeltelijk arbeidsgeschikten6.5 Arbeidsplaatsvoorzieningen6.6 Sanctiebeleid6.6.1 Sanctiebeleid UWVSanctie-instrumentariumBevoegdheid tot het opleggen van sancties door het UWVLik-op-stuk beleid6.6.2 Sanctiebeleid eigenrisicodrager6.7 Reïntegratie van volledig en duurzaam arbeidsongeschikten7. De inkomensbescherming van volledig en duurzame arbeidsongeschikten7.1 Hoogte van de uitkering7.2 Anticumulatie7.3 Flexibele keuring8. De inkomensbescherming van gedeeltelijk arbeidsgeschikten8.1 De loongerelateerde periode8.2 De fase na de loongerelateerde periode9. Het recht op uitkering9.1 Ontstaan van het recht op uitkeringOntstaansvoorwaarden9.2 Eindiging van het recht op uitkering9.3 Herleving van het recht op uitkering9.4 Toe- en afname van de mate van arbeidsongeschiktheid9.5 Twee dienstbetrekkingenHoofdstuk 10. Uitvoering en financiering10.1 Uitvoering van de IVA en de WGA10.1.1 Uitvoering van de IVAStructurele situatieOvergangssituatie10.1.2 Uitvoering van de WGA10.2 Financiering van de IVA en de WGA10.2.1 Eigenrisicodragen en premiedifferentiatie WGA in
de structurele situatieEigenrisicodragen en premiedifferentiatie in het algemeenAfbakening van WGA-lasten die vallen onder eigenrisicodragen
en premiedifferentiatieDuur van de periode van eigenrisicodragen en premiedifferentiatieNiveau eigenrisicodragen en premiedifferentiatie WGA10.2.2 Voorwaarden voor optimale keuzevrijheid werkgevers10.2.3 Vormgeving premiedifferentiatie10.2.4 (Procedure) eigenrisicodragen10.2.5 Overgangssituatie financiering WGA10.3 Pemba en het oude en nieuwe arbeidsongeschiktheidsstelselPemba en WAOPemba en WIA10.4 Financiering en uitvoering van de WIA voor werknemers
die eerder onder het vangnet-ZW vielenDe bijzondere positie van vangnetwerknemersDe regeling voor WGA-vangnetlastenDe regeling voor IVA-vangnetlasten11. Overgangsrecht en internationaal-rechtelijke aspecten11.1 Overgangsrecht11.2 Internationaal-rechtelijke aspectenAlgemeenAlgemene invaliditeitBeroepsrisico12. Ontvangen commentaren12.1 Het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen
(UWV)Nadere brief UWV46 uitkeringspercentagesInkomenseisDuurzaamheidLijstenBeslissingsautoriteitPremiedifferentiatieInvoeringsdatumReactie regeringDe activerende werking van de WIAReactie regering12.2 De Inspectie Werk en Inkomen (IWI)ToezichtbereikToezicht op het UWVReactie regeringToezichtbereikToezicht op het UWV12.3 ActalReactie regering12.4 De Centrale organisatie werk en inkomen (CWI)Reactie regering12.5 Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP)ToetsingskaderInrichting van het stelselPositionering van de verzekeraarsGegevensregimeSofi-nummerRechten en plichtenMedezeggenschapHandhavingToezichtReactie regeringToetsingskaderInrichting van het stelselPositionering van de verzekeraarsGegevensregimeSofi-nummerRechten en plichtenMedezeggenschapHandhavingToezicht12.6 Raad voor de rechtspraakReactie regering13. Financiële en economische gevolgen13.1 Ontwikkelingen bij ongewijzigd beleidFiguur 1: Ontwikkeling aantal WAO'ers 1976–2003Figuur 2: Ontwikkeling aantal nieuwe WAO-uitkeringen 1976–2003 Figuur 3: Ontwikkeling aantal WAO'ers 2004–2040
bij ongewijzigd beleidTabel 1: Aantal uitkeringen en uitkeringslasten WAO bij
ongewijzigd beleid 13.2 Gevolgen van de stelselherziening voor het aantal
nieuwe uitkeringen13.2.1 Gevolgen aanpassingen keuringspraktijkTabel 2: Gevolgen aanpassingen keuringspraktijk voor de
verdeling van de instroom 13.2.2 Gevolgen duurzaamheideis in de IVA13.2.3 Schatting van de instroom in de IVA en de WGA Vals
ook gemeld in het deeld, br feitelijk uitstroomt loop van het eerste WAO-jaar
beter is geworden ,5% waardoor toegerekend aFiguur 4: Vertaling basisinstroomniveau WAO naar de WIA13.2.4 Veronderstelling met betrekking tot arbeidsparticipatie
in de WGA13.3 Aantallen uitkeringen en uitkeringslasten in de WIA13.3.1 Raming ontwikkeling WAOTabel 3: Aantal uitkeringen en uitkeringslasten WAO 13.3.2 Raming ontwikkeling IVATabel 4: Aantal uitkeringen en uitkeringslasten IVA Tabel 5: Uitkeringslasten IVA bij IVA-uitkering van 75%
en afschaffing Pemba in de IVA 13.3.3 Raming ontwikkeling WGATabel 6: Replacement rates WGA-populatie Tabel 7: Aantal uitkeringen en uitkeringslasten WGA 13.3.4 Samenvatting raming WIAFiguur 5: Ontwikkeling aantal WAO/WIA'ers 2004–2040
t.o.v. ongewijzigd beleidTabel 8: Uitkeringslasten huidige stelsel ten opzichte
van nieuwe stelsel excl. weglek 13.4 Gevolgen voor WW, Toeslagenwet en bijstandsregelingen
(WWB/IOAW)13.4.1 Gevolgen voor de WWTabel 9: Gevolgen WIA voor aantal WW-uitkeringen en WW-uitkeringslasten 13.4.2 Gevolgen voor de Toeslagenwet (TW)Tabel 10: Gevolgen WIA voor aantal TW-uitkeringen en TW-uitkeringslasten 13.4.3 Gevolgen voor de WWB en IOAWTabel 11: Gevolgen WIA voor aantal WWB/IOAW-uitkeringen
en WWB/IOAW-kosten 13.5 Uitvoeringskosten13.6 Overzicht financiële gevolgen13.6.1 Overzicht korte termijn financiële gevolgen
op begrotingsniveauTabel 12: Aankondigingeffect WIA Tabel 13: Totaaloverzicht besparingen op de SZW-begroting 13.6.2 Gevolgen voor de WAO-hiaatuitkeringenTabel 14: Gevolgen WIA voor uitgekeerde bedragen WAO-hiaatuitkeringen 13.6.3 Overzicht langetermijn financiële gevolgen
incl. bovenwettelijke componentTabel 15: Besparing uitkeringen WIA ten opzichte van ongewijzigd
beleid incl. weglek 13.7 Financiering13.7.1 PremiestellingTabel 16: Totale WAO-lasten en gemiddelde WAO-premie bij
ongewijzigd beleid Tabel 17: Totale lasten (WAO, IVA en WGA) en gemiddelde
premie nieuwe stelsel 13.7.2 Premiedifferentiatie en eigenrisicodragen13.8 Reïntegratie13.8.1 TrajectenTabel 18: Samenvatting inzet trajecten nieuwe stelsel 13.8.2 No risk polis Ziektewet13.9 Arbeidsparticipatie en macro-economische gevolgenTabel 19: Aantal werkenden huidige stelsel ten opzichte
van nieuwe stelsel 13.10 Gevolgen van de WIA voor vrouwenTabel 20: Structureel aantal uitkeringen WIA naar geslacht 13.11 Administratieve lasten van werkgevers13.12 Gevolgen voor de rechterlijke machtOverzicht van grafieken en tabellen 14. BIJLAGEVolledig en duurzaam arbeidsongeschiktTijdelijk volledig arbeidsongeschiktGedeeltelijk arbeidsgeschikt (niet werkend)Gedeeltelijk arbeidsgeschikt (werkend)Gedeeltelijk arbeidsgeschikt (werkend; hoog dagloon)ARTIKELSGEWIJSHoofdstuk 1 Definities en Algemene Bepalingen§ 1.1 Diverse algemene begrippenArtikel 1.1.1 Algemene begrippen en artikel 1.1.2 Gelijkstelling
niet-gehuwden met gehuwdenArtikel 1.1.3 Woon- en vestigingsplaats§ 1.2 Begrip volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
en gedeeltelijk arbeidsgeschiktArtikel 1.2.1 Definitie volledig en duurzaam arbeidsongeschiktEerste lidTweede lidDerde lidArtikel 1.2.2 Definitie gedeeltelijk arbeidsgeschiktArtikel 1.2.3 Nadere bepalingen definitie volledig en
duurzaam arbeidsongeschikt en definitie gedeeltelijk arbeidsgeschiktEerste lidTweede lidDerde lidVierde lidVijfde lidZesde lid§ 1.3 Begrip verplicht verzekerdeArtikel 1.3.1 De verplicht verzekerdeArtikel 1.3.2 De werknemerArtikel 1.3.3 Uitbreiding werknemerschapArtikel 1.3.4 Nawerking verzekeringEerste en tweede lidDerde lidVierde lid§ 1.4 Begrip werkgeverArtikel 1.4.1 De werkgever§ 1.5 Het begrip loon en het begrip dagloonArtikel 1.5.1 Het loonArtikel 1.5.2 Dagloon en maandloonArtikel 1.5.3 Indexering§ 1.6 Het begrip arbeidsverledenArtikel 1.6.1 ArbeidsverledenHoofdstuk 2 De Verzekering§ 2.1 De verzekeringArtikel 2.1.1 De verzekerdenArtikel 2.1.2 Aaneensluitende verzekeringen§ 2.2 De vrijwillige verzekeringArtikel 2.2.1 Verplichte toelating tot vrijwillige verzekeringEerste lidTweede lid en vierde lidDerde lidVijfde en zesde lidArtikel 2.2.2 Indiening verzoek en aanvang vrijwillige
verzekeringArtikel 2.2.3 Beëindiging vrijwillige verzekeringArtikel 2.2.4 Hoogte dagloon en WGA-uitkering vrijwillige
verzekeringArtikel 2.2.5 SchakelbepalingHoofdstuk 3 De Wachttijd en de verlenging van de LoondoorbetalingsverplichtingArtikel 3.1 De wachttijdEerste, tweede, derde en vierde lidVijfde lidZesde lidArtikel 3.2 Vrijwillige loondoorbetaling werkgeverArtikel 3.3 Reïntegratieverplichtingen en verplichte
loondoorbetaling werkgeverArtikel 3.4 VangnetsituatiesHoofdstuk 4 Rechten en plichten in verband met het recht
op een uitkering op grond van deze wet§ 4.1 Verplichtingen van de verzekerdeArtikel 4.1.1 Informatieplicht en medewerking aan controleEerste lidTweede lid, onderdeel bDerde lidVierde lidVijfde lidZesde lidZevende lidAchtste lidArtikel 4.1.2 Plichten ter voorkoming van ontstaan en
bestaan van recht op uitkeringEerste lidTweede lidDerde lidArtikel 4.1.3 Plichten gericht op vergroten van mogelijkheden
tot het verrichten van arbeidEerste lidTweede lid, onderdeel aTweede lid, onderdeel bTweede lid, onderdeel cTweede lid, onderdeel d en eArtikel 4.1.4 Plichten gericht op inschakeling in de arbeidEerste lid, onderdelen a en bEerste lid, onderdeel cTweede lidDerde en vierde lidVijfde lidArtikel 4.1.5 Plichten wettelijk vertegenwoordigerArtikel 4.1.6 DelegatiebevoegdheidEerste lidTweede lid§ 4.2 Rechten van de verzekerde en de uitkeringsgerechtigdeArtikel 4.2.1 Mogelijkheid geldend maken aanspraken en
naleven plichtenArtikel 4.2.2 Recht op ondersteuning bij arbeidsinschakeling
van UWVTweede lidDerde lidArtikel 4.2.3 Arbeidsplaatsvoorzieningen en voorzieningen
ter ondersteuning van toeleiding naar arbeidArtikel 4.2.4 Subsidieregeling werkgeverEerste lidTweede lidDerde lidVierde lidArtikel 4.2.5 ProefplaatsingEerste en vijfde lidDerde lidSamenhang met artikel 7.1.3§ 4.3 Bevoegdheden en verplichtingen van het
UWVArtikel 4.3.1 ControlevoorschriftenArtikel 4.3.2 Reïntegratie-aanpak door het UWVEerste en tweede lidDerde lidVierde lidVijfde lidZesde lidZevende lidArtikel 4.3.3 Instroomcijfers WIAAlgemeenTweede lidDerde lidArtikel 4.3.4 Periodieke beoordeling volledig en duurzaam
arbeidsongeschikte met geringe kans op herstel§ 4.4 Verplichtingen van de eigenrisicodragerArtikel 4.4.1 Reïntegratieplicht eigenrisicodragerEerste lidTweede lidDerde lidVierde lidVijfde lidHoofdstuk 5 Uitsluitingsgronden voor het recht op een
uitkeringAlgemeenArtikel 5.1. UitsluitingsgrondenArtikel 5.5 Arbeidsongeschiktheid en gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid
bij aanvang van de verzekeringEerste lidTweede en derde lidVierde lidHoofdstuk 6 Inkomensverzekering voor volledig en duurzaam
arbeidsongeschiktenAlgemeen§ 6.1 Bepalingen in verband met het recht op
arbeidsongeschiktheidsuitkeringArtikel 6.1.1 Ontstaan van het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkeringArtikel 6.1.2 Later ontstaan van het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkeringArtikel 6.1.3 Eindigen van het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkeringArtikel 6.1.4 Herleven van het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering§ 6.2 De duur en hoogte van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringArtikel 6.2.1 De hoogte van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringArtikel 6.2.2 Inkomsten uit arbeid tijdens het recht op
de arbeidsongeschiktheidsuitkeringArtikel 6.2.3 Verhoging uitkering bij hulpbehoevendheidHoofdstuk 7 Uitkering in verband met werkhervatting gedeeltelijk
arbeidsongeschiktenAlgemeen§ 7.1 Bepalingen in verband met het recht op
een WGA-uitkeringArtikel 7.1.1 Ontstaan van het recht op een WGA-uitkeringArtikel 7.1.2 Later ontstaan van het recht op een WGA-uitkeringArtikel 7.1.3 Eindigen van het recht op een WGA-uitkeringArtikel 7.1.4 Herleven van het recht op een WGA-uitkeringArtikel 7.1.5 Referte-eis§ 7.2 De duur en hoogte van deWGA-uitkeringArtikel 7.2.1 De duur van de loongerelateerde uitkering
van de WGA-uitkeringArtikel 7.2.2 De loonaanvullingsuitkering en de vervolguitkering
van de WGA-uitkeringArtikel 7.2.3 De hoogte van de loongerelateerde uitkering
en de loonaanvullingsuitkering van de WGA-uitkeringEerste lid: hoogte loongerelateerde WGA-uitkeringTweede, derde en vierde lid: hoogte loonaanvullingsuitkering
van de WGA-uitkeringVijfde en zesde lid: minimale hoogte loongerelateerde
uitkering en loonaanvullingsuitkering van de WGA-uitkeringZevende lidAchtste lidNegende en tiende lidArtikel 7.2.4 De hoogte van de vervolguitkering van de
WGA-uitkeringArtikel 7.2.5 Verhoging uitkering bij hulpbehoevendheidHoofdstuk 8 De aanvraag van de uitkering en de betaling
van de uitkering door het uwv§ 8.1 De aanvraag van de uitkeringArtikel 8.1.1 Aanvraag van de uitkeringEerste, tweede, derde, vierde, vijfde en zevende lidZesde lidAchtste lidArtikel 8.1.2 Reïntegratieverslag bij aanvraagArtikel 8.1.3 Aanvraag van de uitkering bij verkorte wachttijd§ 8.2 De betaling van de uitkeringArtikel 8.2.1 BetaalbaarstellingArtikel 8.2.2 Betaling vakantiebijslagArtikel 8.2.3 Opschorting betaling uitkering aan vreemdelingenArtikel 8.2.4 Betaling aan minderjarigeArtikel 8.2.5 Betaling aan instellingenArtikel 8.2.6 Betaling door UWV bij meerdere werkgeversArtikel 8.2.7 Betaling in geval van samenloopArtikel 8.2.8 OverlijdensuitkeringArtikel 8.2.9 VerjaringstermijnArtikel 8.2.10 Intrekking en herziening beschikkingenArtikel 8.2.11Artikel 8.2.12 Beschikking als executoriale titelArtikel 8.2.13 Nadere regelgevingArtikel 8.2.14 Onvervreemdbaarheid van verstrekkingenArtikel 8.2.15 Niet voor beslag vatbare verstrekkingenHoofdstuk 9 Eigenrisicodragen door de werkgeverArtikel 9.1 Periode van eigenrisicodragenArtikel 9.2 Betaling bij eigenrisicodragenArtikel 9.3 Afbakening eigenrisicoArtikel 9.4 AdministratiekostenArtikel 9.5 Nadere regelgevingHoofdstuk 10 HandhavingArtikel 10.1 MaatregelenEerste lidOnderdeel aOnderdeel bOnderdeel cTweede lidDerde lidArtikel 10.2 Maatregelen eigenrisicodragerEerste lidOnderdelen a en bTweede lidDerde lidVierde lidVijfde lidArtikel 10.3 Afstemming maatregel op ernst gedragingEerste lidTweede lidDerde lidArtikel 10.4 Boete bij niet-nakoming inlichtingenverplichtingEerste lidTweede lidDerde lidVierde lidVijfde lidZesde lidZevende lidArtikel 10.5 Voorschriften rond voorgenomen boete-opleggingArtikel 10.6 Voorschriften rond boetebeschikkingArtikel 10.7 Niet-oplegging van boeteArtikel 10.8 Termijnstelling van boeteArtikel 10.9 Boetebeschikking executoriale titelArtikel 10.10 In kennis stellen reïntegratiebedrijf
van sanctie-opleggingHoofdstuk 11 Invloed van de verzekering op het burgerlijk
rechtArtikel 11.1 Samenloop aansprakenArtikel 11.2 Regresrecht UWV en eigen risicodragerArtikel 11.3 Regresrecht binnen arbeidsverhoudingHoofdstuk 12 Bepalingen in verband met de algemene wet
bestuursrecht en de rechtsgang§ 12.1 BeslistermijnenArtikel 12.1.1 Algemene beslistermijnenArtikel 12.1.2 Bijzondere beslistermijnenEerste lidTweede lidDerde en vijfde lidVierde lidZesde lid§ 12.2 Bijzondere bepalingen in verband met
medische beschikkingenAlgemeenArtikel 12.2.1 DefinitiebepalingenArtikel 12.2.2 Toestemming werknemer voor inzage medische
stukken door werkgeverArtikel 12.2.3 Inzage door gemachtigde van werkgever indien
door de werknemer geen toestemming is gegevenArtikel 12.2.4 Motivering medische beschikkingArtikel 12.2.5 Bekendmaking medische beschikkingArtikel 12.2.6 Gronden bezwaar en beroep in bijlageArtikel 12.2.7 Onderzoek ter zitting met gesloten deurenArtikel 12.2.8 Voorlopige voorziening en hoger beroep§ 12.3 Beslistermijnen in bezwaarArtikel 12.3.1 Beslistermijn in bezwaarArtikel 12.3.2 Bijzondere beslistermijn in bezwaar§ 12.4 Overige bepalingen in verband met de
Algemene wet bestuursrecht en de rechtsgangArtikel 12.4.1 Beperking begrip belanghebbendeArtikel 12.4.2 Beperking bezwaar- en beroepsgronden werkgeverArtikel 12.4.3 Beroep in cassatieArtikel 12.4.4 Wijzigingen in uitkering na bezwaar of
beroep door werkgeverArtikel 12.4.5 Afwijking 8:69 AwbHoofdstuk 13 OvergangsrechtHoofdstuk 14 StrafbepalingenArtikel 14.1 Strafbepaling overtreding wetsartikelArtikel 14.2 Verval van recht tot strafvorderingArtikel 14.3 OvertredingenHoofdstuk 15 SlotbepalingenArtikel 15.1 Vervallen particuliere verzekeringArtikel 15.2 Buiten toepassingverklaring van Algemene
termijnenwetArtikel 15.3 EvaluatiebepalingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30034Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 719 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 034Bevordering van het naar arbeidsvermogen verrichten van werk of van
werkhervatting van verzekerden die gedeeltelijk arbeidsgeschikt zijn en tot
het treffen van een regeling van inkomen voor deze personen alsmede voor verzekerden
die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn (Wet werk en inkomen naar
arbeidsvermogen)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING     1.Inleiding3    2.De aanbevelingen
van de Commissie Donner en de SER5 2.1Het
advies van de Commissie Donner5 2.1.1Activering van arbeidsgeschiktheid6 2.1.2Inkomensbescherming zieke werknemers7 2.1.3Inkomensbescherming volledig én duurzaam arbeidsongeschikten8 2.1.4Inkomensbescherming gedeeltelijk arbeidsgeschikten9 2.1.5Samenvatting10 2.2De
adviezen van de SER11 2.2.1Activering van arbeidsgeschiktheid11 2.2.2Inkomensbescherming zieke werknemers13 2.2.3Inkomensbescherming volledig én duurzaam arbeidsongeschikten13 2.2.4Inkomensbescherming gedeeltelijk arbeidsgeschikten15 2.2.5Bijzondere groepen: flexibele arbeidsrelaties en militairen18 2.2.6Samenvatting19    3.De regeringsvoornemens in het kort19 3.1Activering
van arbeidsgeschiktheid20 3.1.1Uitgangspunten20 3.1.2De eerste twee ziektejaren20 3.1.3Volledige én duurzame arbeidsongeschiktheid21 3.1.4Gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid21 3.2Inkomensbescherming22     3.2.1De eerste twee ziektejaren (loondoorbetalingsperiode)22 3.2.2Volledig én duurzame arbeidsongeschiktheid (IVA)22 3.2.3Gedeeltelijk arbeidsgeschiktheid (WGA)23 3.3Toekomstbestendigheid
wetsvoorstel24 3.4Opbouw
van de memorie van toelichting 25    4.Het arbeidsongeschiktheidscriterium25 4.1De
begrippen ziekte en objectiviteit25 4.2Het
arbeidsongeschiktheidscriterium voor volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid28 4.2.1Volledige arbeidsongeschiktheid28 4.2.2Duurzame arbeidsongeschiktheid29 4.3Het
arbeidsongeschiktheidscriterium voor gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid32    5.Het claimbeoordelingsproces32 5.1De
poortwachtertoets35 5.2De
verzekeringsgeneeskundige beoordeling36 5.3De
arbeidskundige beoordeling38 5.4De
uiteindelijke beslissing39 5.5Kwaliteitsborging40    6.Activeren van arbeidsgeschiktheid40 6.1Reïntegratie
van gedeeltelijk arbeidsgeschikten40 6.2Reïntegratie
gedurende de WGA-uitkering43 6.2.1Balans tussen rechten en plichten43 6.2.2Rechten43 6.2.3Plichten46 6.3Ondersteuning
gedeeltelijk arbeidsgeschikte tijdens de reïntegratie48 6.4Stimuleren
van de werkgever50 6.4.1No risk polis50 6.4.2Premiekorting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten51 6.4.3Doelgroep van de no risk polis en de premiekorting gedeeltelijk arbeidsgeschikten52 6.5Arbeidsplaatsvoorzieningen52 6.6Sanctiebeleid54 6.6.1Sanctiebeleid UWV55 6.6.2Sanctiebeleid eigenrisicodrager56 6.7Reïntegratie
van volledig en duurzaam arbeidsongeschikten58     7.De inkomensbescherming van volledig en duurzame arbeidsongeschikten58 7.1Hoogte
van de uitkering58 7.2Anticumulatie58 7.3Flexibele
keuring59     8.De inkomensbescherming van gedeeltelijk arbeidsgeschikten60 8.1De
loongerelateerde periode61 8.2De
fase na de loongerelateerde periode62     9.Het recht op uitkering66 9.1Ontstaan
van het recht op uitkering66 9.2Eindiging
van het recht op uitkering69 9.3Herleving
van het recht op uitkering70 9.4 Toe-
en afname van de mate van arbeidsongeschiktheid71 9.5Twee
dienstbetrekkingen73    10. Uitvoering en financiering75 10.1Uitvoering
van de IVA en de WGA76 10.1.1Uitvoering van de IVA76 10.1.2Uitvoering van de WGA76 10.2Financiering
van de IVA en de WGA77 10.2.1Eigenrisicodragen en premiedifferentiatie WGA in de structurele situatie77 10.2.2Voorwaarden voor optimale keuzevrijheid werkgevers82 10.2.3Vormgeving premiedifferentiatie83 10.2.4(Procedure) eigenrisicodragen83 10.2.5Overgangssituatie financiering WGA84 10.3Pemba
en het oude en nieuwe arbeidsongeschiktheidsstelsel84 10.4Financiering
en uitvoering van de WIA voor werknemers die eerder onder het vangnet-ZW vielen 85    11. Overgangsrecht en internationaal-rechtelijke aspecten87 11.1Overgangsrecht87 11.2Internationaal-rechtelijke
aspecten88     12. Ontvangen commentaren91 12.1Het
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV)91 12.2De
Inspectie Werk en Inkomen (IWI)97 12.3Actal98 12.4De
Centrale organisatie werk en inkomen (CWI)100 12.5Het
College Bescherming Persoonsgegevens (CBP)102 12.6Raad
voor de rechtspraak109    13. Financiële en economische gevolgen109 13.1Ontwikkelingen
bij ongewijzigd beleid110 13.2Gevolgen
van de stelselherziening voor het aantal nieuwe uitkeringen115 13.2.1Gevolgen aanpassingen keuringspraktijk115 13.2.2Gevolgen duurzaamheideis in de IVA116 13.2.3Schatting van de instroom in de IVA en de WGA116 13.2.4Veronderstelling met betrekking tot arbeidsparticipatie in de WGA118 13.3Aantallen
uitkeringen en uitkeringslasten in de WIA119 13.3.1Raming ontwikkeling WAO119 13.3.2Raming ontwikkeling IVA120 13.3.3Raming ontwikkeling WGA121 13.3.4Samenvatting raming WIA122 13.4Gevolgen
voor WW, Toeslagenwet en bijstandsregelingen (WWB/IOAW)123 13.4.1Gevolgen voor de WW124 13.4.2Gevolgen voor de Toeslagenwet (TW)124 13.4.3Gevolgen voor de WWB en IOAW125 13.5De
uitvoeringskosten126 13.6Overzicht
financiële gevolgen127 13.6.1Overzicht korte termijn financiële gevolgen op begrotingsniveau127 13.6.2Gevolgen voor de WAO-hiaatuitkeringen128 13.6.3Overzicht lange termijn financiële gevolgen incl. bovenwettelijke component129 13.7Financiering130 13.7.1Premiestelling130 13.7.2Premiedifferentiatie en eigenrisicodragen131 13.8Reïntegratie131 13.8.1Trajecten132 13.8.2No risk polis Ziektewet133 13.9Arbeidsparticipatie
en macro-economische gevolgen134 13.10Gevolgen van de WIA voor vrouwen135 13.11Administratieve lasten van werkgevers137 13.12Gevolgen voor de rechterlijke macht138     14. Bijlage141Afkortingen ABWAlgemene bijstandswetAofArbeidsongeschiktheidsfondsAokArbeidsongeschiktheidskas AwbAlgemene wet bestuursrecht AWfAlgemeen WerkloosheidsfondsBWBurgerlijk Wetboek CAOcollectieve arbeidsovereenkomstCBBSClaimbeoordelings-
en borgingssysteem CBPCollege Bescherming
Persoonsgegevens CPBCentraal PlanbureauCWICentrum voor werk
en inkomen IOAWWet inkomensvoorziening
oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers IROindividuele reïntegratieovereenkomstIVAInkomensvoorziening
volledig arbeidsongeschiktenIWIInspectie Werk en
Inkomen PembaWet premiedifferentiatie
en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen RWIRaad voor werk en
inkomen SERSociaal-Economische
Raad SUWIWet structuur uitvoeringsorganisatie
werk en inkomen SZWSociale Zaken en Werkgelegenheid TWToeslagenwet UWVUitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen VLZWet verlenging loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte WAOWet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering Wet REAWet op de (re)integratie
arbeidsgehandicapten WFSVWet financiering
sociale verzekeringen WGA(regeling) Werkhervatting
gedeeltelijk arbeidsgeschikten WIA(ontwerp van) Wet
werk en inkomen naar arbeidsvermogen WVPWet verbetering poortwachter WswWet sociale werkvoorziening WWWerkloosheidswet WwbWet werk en bijstand ZWZiektewet1. InleidingHet wetsvoorstel Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA) beoogt activering
van arbeidsgeschiktheid. Daarnaast biedt het wetsvoorstel inkomensbescherming
bij arbeidsongeschiktheid.Het wetsvoorstel vormt een breuk met de bestaande arbeidsongeschiktheidswetgeving.
Deze wetgeving was primair gericht op inkomensondersteuning en is in de loop
van de tijd aangevuld en uitgebreid met instrumenten en stimulansen voor activering
en reïntegratie. Het wetsvoorstel WIA stelt daarentegen werkhervatting
voorop en biedt in aanvulling daarop inkomensondersteuning.Aanleiding voor het wetsvoorstel vormt het weinig activerende karakter
van het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel in Nederland. Zo onderscheidt
Nederland zich van het buitenland niet zozeer in het totale aantal uitkeringsgerechtigden,
maar vooral door het aandeel arbeidsongeschikten daarin. De regering beschouwt
dit laatste als een groot probleem. In de maatschappelijke beeldvorming bestaat
er namelijk een groot verschil tussen werklozen en arbeidsongeschikten. Werklozen
staan in die beeldvorming tijdelijk buiten het arbeidsproces. Ze zijn «between
jobs». Arbeidsongeschikten staan in die beeldvorming definitief
buiten het arbeidsproces. Ze zijn afgeschreven voor de arbeidsmarkt. Die beeldvorming
is in veel gevallen niet juist en in al die gevallen onnodig stigmatiserend
en demotiverend.Het relatief grote beroep op de arbeidsongeschiktheidsregelingen is het
gevolg van een decennialang gegroeide praktijk waarin ziekte en arbeidsongeschiktheid
een geaccepteerde weg uit het arbeidsproces zijn geworden voor mensen met
uiteenlopende problemen. De regering onderschrijft de opvatting van de commissie
Donner en de SER dat het verstrekken van een arbeidsongeschiktheidsuitkering
niet vanzelfsprekend de oplossing kan zijn voor die veelheid aan problemen.
Zoals de commissie opmerkte werkt de combinatie van ziekteverzuim en WAO als
«fuik», in de zin dat tijdelijke ziekte en moeilijkheden bij de
arbeid vaak onnodig tot langdurig verzuim en instroom in de WAO leiden. Anders
gezegd, de activerende werking van het arbeidsongeschiktheidsstelsel schiet
tekort.Sinds de publicatie van het rapport van de Commissie Donner in 2001 zijn
enkele maatregelen genomen waardoor de activerende werking van het arbeidsongeschiktheidsstelsel
is vergroot. De eerste stap was de invoering van de Wet
verbetering poortwachter op 1 april 2002. In 2004 volgden de Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting bij ziekte 2003
en een wijziging van het Schattingsbesluit. Het
onderhavige wetsvoorstel sluit naadloos aan op deze maatregelen om de activerende
werking van het stelsel te vergroten. Ook na de loondoorbetalingsperiode moet
een omslag worden gemaakt naar het leggen van de nadruk op arbeidsgeschiktheid
in plaats van arbeidsongeschiktheid.Het geven van prioriteit aan de activering van arbeidsgeschiktheid is
van belang voor mensen met arbeidsbeperkingen. Zij zijn er bij gebaat als
het accent wordt gelegd op wat zij nog wel kunnen in plaats van wat zij niet
meer kunnen. Het is bovendien van belang voor de samenleving als geheel en
voor de economie. De samenleving is gebaat bij een optimale inschakeling van
arbeidsgeschiktheid in het arbeidsproces.Naar verwachting zal de uitval door arbeidsongeschiktheid bij ongewijzigd
beleid, na een aanvankelijk scherpe daling als gevolg van de Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting bij ziekte 2003, weer
gaan toenemen. Behalve door de groei van de beroepsbevolking komt dit door
de relatieve veroudering van de beroepsbevolking en het toenemende aantal
vrouwen in de beroepsbevolking. In de praktijk blijkt namelijk dat ouderen
een hoger WAO-risico hebben dan jongeren en vrouwen een hoger WAO-risico dan
mannen.Een optimale inschakeling van de potentiële beroepsbevolking in het
arbeidsproces wint nog aan belang in het licht van de vergrijzing. Om de gevolgen
van die vergrijzing op te vangen is een grotere inzet nodig van de potentiële
beroepsbevolking. De regering wil dit bereiken door van iedereen participatie
te vragen naar arbeidsvermogen.Het wetsvoorstel WIA draagt daaraan bij. Het beoogt de beeldvorming van
arbeidsongeschiktheid te doorbreken door een radicale verandering van invalshoek.
Het wetsvoorstel stelt niet langer de arbeidsongeschiktheid centraal, maar
de arbeidsgeschiktheid. Het gaat er immers niet om wat mensen níet
meer kunnen bijdragen aan de maatschappelijke productie, het gaat erom wat
ze daaraan wél kunnen bijdragen. Die verandering van perspectief moet
plaatsvinden bij arbeidsongeschikten zelf, bij werkgevers, bij het UWV en
uiteindelijk ook in de maatschappelijke beeldvorming. Het wetsvoorstel WIA sluit aan bij de Wet verbetering
poortwachter en de Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte 2003. Deze wetten leggen een zware verantwoordelijkheid
bij werkgever en werknemer om langdurig ziekteverzuim en uiteindelijk arbeidsongeschiktheid
te voorkomen. De wetten voorzien behalve in financiële prikkels voor
werkgever en werknemer ook in een instrumentarium waarmee zij reïntegratie
in het arbeidsproces kunnen realiseren.Het wetsvoorstel WIA ligt in het verlengde van deze wetten. Voor al degenen
die direct of op termijn nog wel mogelijkheden hebben om te werken is een
arbeidsongeschiktheidsuitkering oude stijl niet de aangewezen weg. Werkgever
en werknemer moeten in eerste instantie de onderling gegroeide problemen,
medisch of anderszins, oplossen. Als dat niet lukt, mag de werknemer niet
worden afgeschreven, maar moet hem een uitkering worden verstrekt die is gericht
op herstel en reïntegratie.Het wetsvoorstel maakt dan ook onderscheid tussen enerzijds gedeeltelijke
arbeidsgeschiktheid en anderzijds duurzame en volledige arbeidsongeschiktheid.Bij gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid geeft de regering prioriteit aan
de activering van de arbeidsgeschiktheid. Het wetsvoorstel voorziet in instrumenten
die de reïntegratie van deze mensen in het arbeidsproces mogelijk moeten
maken en in financiële prikkels voor zowel werkgevers als werknemers
om die reïntegratie aantrekkelijk te maken. De uitkering voor deze mensen
is zo vormgegeven dat werken altijd lonender is dan het ontvangen van een
uitkering.Voor de gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer biedt het wetsvoorstel
inkomensbescherming voor zijn inkomensverlies en vervolgens voor zijn verlies
van verdiencapaciteit. Deze inkomensbescherming is maximaal wanneer de werknemer
zijn resterende verdiencapaciteit volledig inzet in het arbeidsproces.Het wetsvoorstel voorziet ook in inkomensondersteuning in het geval een
werknemer zijn arbeidsgeschiktheid niet volledig inzet in het arbeidsproces.
Deze ondersteuning is zo vormgegeven dat hiervan een financiële stimulans
uitgaat om te reïntegreren.Bij volledige én duurzame arbeidsongeschiktheid biedt activering
geen perspectief. Daarvan is sprake als een werknemer als gevolg van ziekte
blijvend en volledig niet meer in staat is om te werken. De regering acht
de inkomensondersteuning voor deze groep mensen bij uitstek de verantwoordelijkheid
van de overheid.Het wetsvoorstel WIA is in belangrijke mate gebaseerd op de adviezen die
de regering heeft ontvangen van de commissie Donner en de Sociaal-Economische
Raad. In het tweede hoofdstuk van de memorie van toelichting wordt bij deze
adviezen dan ook uitgebreid stilgestaan. De hoofdlijnen van het wetsvoorstel
worden uiteengezet in hoofdstuk 3.2. De aanbevelingen van de Commissie Donner en de SER2.1 Het advies van de Commissie DonnerOp 30 mei 2001 heeft de commissie Donner haar rapport Werk maken van arbeidsgeschiktheid uitgebracht. Hieronder volgt een
korte samenvatting van hetgeen in het rapport is overwogen met betrekking
tot activering van arbeidsgeschiktheid en de inkomensbescherming van respectievelijk
zieke werknemers, volledig én duurzaam arbeidsongeschikten en gedeeltelijk
arbeidsgeschikten. 2.1.1 Activering van arbeidsgeschiktheidDe commissie is van oordeel dat activering van beschikbare arbeidscapaciteit,
en niet fixatie op het verlies daaraan, het uitgangspunt moet zijn van de
wetgeving. Het toekennen van prioriteit aan werkhervatting berust zowel op
het belang van de direct betrokkenen als op het algemeen maatschappelijk belang.PreventieArbeidsongeschiktheid is doorgaans geen objectieve overmacht, zodat het
begin van verzuim in die gevallen voorkomen kan worden. Als de oorzaak is
gelegen in geleidelijk toenemende klachten, is verzuim niet onvermijdelijk,
maar mede afhankelijk van de inspanning van de werkgever en de werknemer om
het ontstaan te voorkomen. Verzuim voorkomen is goedkoper en doorgaans doeltreffender
dan herstel. Preventie is dan ook een variant op inzet van werkhervatting.
Het ontstaan van verzuim is als het ware het bewijs van falen van preventie.
Het begin van verzuim is een onmiskenbaar signaal dat er klachten zijn. Daar
kunnen werkgever en werknemer op aangesproken worden. De inzet op preventie
zal gewicht in de schaal moeten leggen bij de toetsing van de reïntegratie-inspanningen.Mechanisme en motoriekKern van de voorgestelde aanpak is dat werkgever en werknemer samen verantwoordelijk
zijn voor de kwaliteit van de inzet. Ieder is tot eigen inzet gehouden, maar
kan een beroep doen op de zorg van de ander. Er moet dus een wisselwerking
ontstaan tussen eigen initiatief, steun van de wederpartij en onderlinge afstemming
en versterking door het mechanisme van aanspraak op elkaar. De motoriek van
dit mechanisme is niet de wettelijke plicht, maar de prikkel dat bij niet
leveren van de inzet de verplichting tot loondoorbetaling eindeloos doorgaat
of de werknemer met vermindering van inkomen of eventueel ontslag wordt geconfronteerd.Het initiatief tot vaststelling van de mogelijkheden tot (volledige) werkhervatting
ligt doorgaans bij de werkgever. Bij het begin van het verzuim ligt de bewijslast
dat de werknemer kan hervatten bij de werkgever, door verloop van tijd verschuift
de bewijslast echter naar de werknemer. Bij de meeste aandoeningen is er op
basis van ervaringen zicht op de gemiddelde duur van het verzuim. Als de werkgever
op grond daarvan concludeert dat het verzuim langer duurt of dat volledige
werkhervatting uitgesloten is, kan hij aangepast of ander werk dan wel reïntegratie
aanbieden. Staat een redelijk aanbod van aangepast of ander werk de werknemer
niet aan, dan kan hij kiezen voor hervatting in zijn oude functie of voor
ontslag. Achteruitgang in inkomen bij aanvaarding van aangepaste arbeid of
een andere werkkring is geen argument om dit af te wijzen.Het initiatief ligt niet alleen bij de werkgever, het mechanisme van aanspraken
geeft ook de werknemer de kans om mogelijkheden te onderzoeken of met suggesties
te komen en zich daarbij zo nodig te laten begeleiden. Dit geldt ook bij het
zoeken van een andere werkkring.De verantwoordelijkheden en de aanspraken over en weer vormen het mechanisme
bij de aanpak van verzuim. De mogelijkheid om op elkaar een beroep te doen,
zal doorgaans al voldoende zijn om de dynamiek in de wisselwerking op gang
te brengen. Dit mechanisme behoeft wel aanvullende prikkels om te kunnen functioneren.
Daarom moet voorwaarde voor toelating tot de WAO zijn dat het verzuim adequaat
is aangepakt en alles is gedaan om arbeidsongeschiktheid te voorkomen. Dit
geldt ook voor toelating tot de Werkloosheidswet. Als de inzet
van beiden of van de werkgever faalt, loopt de arbeidsovereenkomst door en
de verplichting tot loondoorbetaling. Blijft de werknemer in gebreke, dan
zal dit moeten leiden tot ontslag en daaraan voorafgaande tot stopzetting
van de bovenwettelijke aanvulling op het ziekengeld.In het verlengde van de toets van de inzet van de werkgever dient de Pemba-premie
te vervallen. De Pemba-premie bestaat onder andere uit een variabele premie
die per onderneming wordt gedifferentieerd. Deze variabele premie dient ter
financiering van de lasten van nieuwe uitkeringsgerechtigden, voor zover de
uitkeringsduur nog niet vijf jaar is verstreken, en is bedoeld als stimulans
voor de werkgever om instroom in de WAO te voorkomen. Dit is echter niet meer
nodig als de arbeidsovereenkomst doorloopt, indien de werkgever onvoldoende
reïntegratie-inspanningen heeft verricht.Voor de werknemer zijn de belangrijkste prikkels de uitsluiting van toegang
tot de WAO en de mogelijkheid van ontslag bij onvoldoende inspanning. Als
enige mogelijkheid zal dit in veel gevallen disproportioneel zijn. Bij wijze
van eerste stap moet de mogelijkheid bestaan om de bovenwettelijke aanvulling
boven 70% te beëindigen of te verminderen. Het gericht toepassen van
de korting is zinvol om de medewerking van de werknemer te stimuleren en is
juist in het belang van de werknemer. Pas als dit niet helpt dient ontslag
mogelijk te zijn. Op deze wijze ontstaat evenwicht in de prikkels van de werkgever
en de werknemer.Geschillen beslechtenVoor het functioneren van het systeem van wederzijdse inspanning moet
er ook een mechanisme bestaan voor de beoordeling van geschillen hierover.
Hierbij kan worden gedacht aan een onafhankelijke vertrouwenspersoon die zo
snel mogelijk en met zo min mogelijk procedure onderzoek kan verrichten en
een oordeel kan geven. Die beoordeling heeft niet het karakter van bemiddeling
en ook niet van bindende arbitrage. Het oordeel betreft de beoordeling van
de omstandigheden van het geval en de redelijkheid van de inspanningen daarin.
Uiteindelijk moet de rechter oordelen in het licht van de rechtsverhouding,
maar de beoordeling zal daar deel van uitmaken. Uit een oogpunt van snelheid
zou één persoon moeten worden ingeschakeld, maar ook een college
van drie personen verdient overweging. Gelet op de taak moet gedacht worden
aan iemand anders dan een personeelslid, een arbodienst of de verzekeraar.
In grotere bedrijven kan er een permanent functionerende persoon of college
zijn, bij kleinere bedrijven kan men overwegen met meerdere bedrijven een
persoon of college aan te wijzen. Betrokkenheid van de ondernemingsraad bij
de benoeming zal voor de hand liggen. Het gaat om een institutionele voorziening
en niet om een aanwijzing per geval, want dan wordt dat onderdeel van het
conflict.2.1.2 Inkomensbescherming zieke werknemersDe commissie stelt voor de wettelijke plicht tot loondoorbetaling bij
ziekte te verlengen tot twee jaar. Indien de werkgever echter in die twee
jaar onvoldoende reïntegratie-inspanningen heeft verricht, blijft de
plicht tot loondoorbetaling doorlopen totdat komt vast te staan dat hij zich
adequaat heeft ingezet om de werknemer aan werk te helpen. Zo lang de loondoorbetalingsplicht
geldt, kan geen recht op een WAO-uitkering ontstaan in het voorstel van de
commissie. 2.1.3 Inkomensbescherming volledig én duurzaam
arbeidsongeschiktenHet uitgangspunt van de Comissie Donner is dat niet arbeidsongeschiktheid
moet worden verzekerd, maar dat arbeidsgeschiktheid moet worden geactiveerd.
Er dient wel een goede inkomensbescherming te zijn voor mensen die echt niet
meer kunnen werken.ArbeidsongeschiktheidscriteriumDe Commissie Donner stelt dat van arbeidsongeschiktheid slechts sprake
is als de beperkingen ten gevolge van ziekte: 1. onvermijdelijk zijn; 2 duurzaam
zijn, en 3. arbeidsmogelijkheden volledig uitsluiten.Arbeidsongeschiktheid wordt vastgesteld aan de hand van het verlies van
arbeidscapaciteit in plaats van het inkomensverlies. Voordat de vraag naar
eventuele arbeidsongeschiktheid aan de orde komt, moet eerst bezien worden
wat er gedaan is of nog gedaan kan worden om de arbeidsgeschiktheid te herstellen.
Deze toetsing betreft de ontvankelijkheid van de aanvraag.Is de aanvraag ontvankelijk dan kan slechts in het geval van duurzame
beperkingen – de arbeidscapaciteit kan niet herstellen – sprake
zijn van arbeidsongeschiktheid. Het oordeel over de duurzaamheid van beperkingen
betreft een voorspelling van een ontwikkeling op basis van bepaalde symptomen
en de gevolgen daarvan voor de arbeidscapaciteit. In de praktijk zal daarbij
uitgegaan worden van standaardprognoses: wat naar ervaring bij de gegeven
klachten de normale duur van de arbeidsuitval is.Van arbeidsongeschiktheid is ten slotte pas sprake in geval van een volledig
verlies van arbeidscapaciteit. Zolang er een mogelijkheid bestaat voor werkhervatting
dient deze ontwikkeld te worden en is er geen sprake van arbeidsongeschiktheid.De Commissie Donner stelt dat het onmogelijk zal zijn om in de beknopte
formulering van een criterium alle elementen die inhoudelijk bepalend zijn
voor de vaststelling van arbeidsongeschiktheid, ondubbelzinnig vast te leggen.
Zij geeft daarom geen definitie van het begrip arbeidsongeschiktheid, maar
volstaat met een illustratie van haar gedachtegang in de volgende woorden: «Als arbeidsongeschikt wordt beschouwd diegene die feitelijk
aantoont dat hij/zij, gemeten naar algemeen geldende medische maatstaven,
lijdt aan ernstige ziekten of gebreken die zich manifesteren in een duurzame
en aanzienlijke vermindering van zijn/haar mogelijkheden om maatschappelijk
te functioneren.».Het claimbeoordelingsprocesVolgens de commissie moet de keuring voor de toegang tot de nieuwe regeling
noodzakelijkerwijs stringenter zijn dan de huidige praktijk. De beoordelingen
van de aanvragen voor de nieuwe arbeidsongeschiktheidsregeling kunnen worden
verricht door de verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen bij de uitvoeringsinstanties.
De beoordeling heeft een professioneel karakter en behoeft als zodanig onderlinge
toetsing en interactie met anderen. Uniformiteit en consistentie zijn dan
ook essentieel. Daartoe stelt de Commissie voor om een autonoom college van
onafhankelijke deskundigen uit verschillende disciplines in te stellen dat
tot taak heeft:• de validiteit, betrouwbaarheid en selectiviteit van het nieuwe
criterium te bevorderen en te bewaken;• beoordelingsprotocollen op te stellen; • de (inhoudelijke) kwaliteit en uniformiteit van de beoordelingspraktijk
te verzekeren.ArbeidsongeschiktheidsuitkeringDe Commissie Donner stelt dat, indien alleen in geval van een duurzaam
en volledig verlies van arbeidscapaciteit recht op een uitkering bestaat,
er aanleiding is om het niveau van de uitkering opnieuw te overwegen. Mits
bij een adequate toepassing van het nieuwe criterium de kosten van het totale
systeem daarmee niet toenemen, beveelt zij aan om de uitkering van volledig
arbeidsongeschikten te verhogen, met name door het afschaffen van de vervolguitkering.
Daardoor krijgt iedereen een loongerelateerde uitkering van 70% van het laatstverdiende
loon voor de volledige duur van de uitkering.2.1.4 Inkomensbescherming gedeeltelijk arbeidsgeschiktenIn het door de Commissie Donner voorgestelde stelsel zal alleen nog sprake
zijn van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid. De verzekering van het
risico van loonderving als gevolg van partiële arbeidsongeschiktheid
dient te vervallen, omdat het concept van partiële arbeidsongeschiktheid
de nadruk legt op mogelijkheden die er niet meer zijn, terwijl als gevolg
van technische ontwikkelingen en arbeidsdifferentiatie ieders mogelijkheden
steeds breder zijn.Centraal staat dat een werknemer die als gevolg van ziekte of ongeval
zijn oude functie niet meer (volledig) kan verrichten, zich moet richten op
werkhervatting. Hij dient ieder redelijk aanbod van werk te aanvaarden. Als
die arbeid tegen een lager loon dan het huidige loon wordt aangeboden, kan
de werknemer deze arbeid niet zonder meer weigeren. De commissie stelt wel
een ondergrens aan de inkomensachteruitgang die de werknemer dient te accepteren.
Die ondergrens is gelijk aan de hoogte van de WW-uitkering waar hij bij werkloosheid
recht op zou hebben, dat wil zeggen 70% van het (gemaximeerde) laatstverdiende
loon. Indien een redelijk werkaanbod derhalve gepaard gaat met een loon dat
lager is dan het niveau van de WW-uitkering, dient de betrokken werknemer
daarom, volgens de commissie, aanspraak te kunnen maken op een WW-uitkering
(WW-optie).OverbruggingsuitkeringDe werknemer heeft volgens de commissie vanzelfsprekend ook de mogelijkheid
om arbeid te aanvaarden tegen een loon dat lager is dan het hiervoor aangegeven
niveau. Omdat dit een inkomensachteruitgang zou betekenen die groter is dan
gebruikelijk, is er in de ogen van de commissie reden om dat verschil te overbruggen.
Daarbij moet niet gedacht worden aan een permanente, maar aan een wettelijk
geregelde, tijdelijke, degressieve overbrugging van het verschil ten laste
van de werkgever.De precieze vormgeving van deze overbruggingsregeling ziet er als volgt
uit. Indien de werknemer arbeid aanvaardt tegen een loon lager dan 70% van
het oude loon heeft hij recht op een aanvulling van zijn werkgever, waardoor
(een deel van) het verschil onder de 70% tijdelijk wordt overbrugd. In dat
verband kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een overgangsregeling van drie
jaar, waarbij het eerste jaar 50% van het verschil, het tweede jaar 35% en
het derde jaar 15% van het verschil wordt overbrugd. WerkloosheidEen ander concept van arbeidsongeschiktheid vergt volgens de commissie
ook een wijziging van de regeling van ontslag bij ziekte. Uitgangspunt daarbij
is de plicht van zowel werkgever als werknemer om binnen de grenzen van wat
redelijk en mogelijk is mee te werken aan werkhervatting, al dan niet in de
vorm van ander werk of een andere werkkring. Dit brengt onder meer mee dat
de werkgever verplicht is om de werknemer passende arbeid aan te bieden. Wordt
een redelijk aanbod van arbeid door de werknemer geweigerd, dan vormt dit
aanleiding om de bovenwettelijke aanvulling op het loon te beëindigen.
Als dat niet leidt tot de noodzakelijke medewerking van de werknemer, kan
tot ontslag worden overgegaan. De werknemer dient in dat geval volgens de
commissie geen aanspraak te kunnen maken op een WW-uitkering. Het betreft
immers een ontslag dat een direct gevolg is van het eigen handelen van de
werknemer.Indien ondanks de adequate inspanningen van de werkgever en de werknemer
er ook na twee jaar ziekte geen geschikte arbeid voorhanden is, kan de werkgever
de arbeidsovereenkomst opzeggen. Dat is ook mogelijk als de werkgever een
redelijk werkaanbod doet maar de werknemer het aanbod weigert, omdat de aangeboden
arbeid gepaard gaat met een loon dat lager is dan het niveau van de WW-uitkering.
De werkgever kan de arbeidsovereenkomst uitsluitend opzeggen als hij het redelijke
en mogelijke heeft gedaan om werkhervatting te bevorderen. De werknemer heeft
na de opzegging van de arbeidsovereenkomst recht op een WW-uitkering van 70%
van het laatstverdiende loon. Daarbij dient – vergelijkbaar met de ontvankelijkheidstoets
bij de toegang tot de WAO – wel een toetsing plaats te vinden van de
geleverde inspanningen van werkgever en werknemer met betrekking tot werkhervatting.Werknemers die na het einde van de WW-uitkering nog (steeds) geen baan
hebben gevonden, kunnen in aanmerking komen voor een IOAW-uitkering. De commissie
stelt voor de IOAW zodanig aan te passen dat uitkeringen krachtens aanvullende
private arbeidsongeschiktheidsverzekeringen niet op de uitkering in mindering
worden gebracht.De toekenning (en hoogte) van de IOAW-uitkering is mede afhankelijk van
het inkomen van de partner. Volgens de commissie ontneemt deze partnertoets
aan de uitkering het geïndividualiseerde karakter, hetgeen afsteekt tegen
het aspect dat de betrokkenen wel beschikbaar moeten zijn voor de arbeidsmarkt.
Tegen die achtergrond meent de commissie dat er weliswaar aanleiding is om
de partnertoets in de IOAW te heroverwegen, maar dat het daarbij gaat om een
algemeen vraagstuk dat niet specifiek in het kader van de problematiek van
de arbeidsongeschiktheid kan worden opgelost.2.1.5 SamenvattingKort samengevat komen de voorstellen van de commissie met betrekking tot
gedeeltelijk arbeidsgeschikten op het volgende neer. De werknemer heeft bij
ziekte twee jaar recht op doorbetaling van 70% van zijn loon. Bij een redelijk
werkaanbod tegen een loon hoger dan 70% van het laatstverdiende loon is de
werknemer verplicht dit aanbod te accepteren. Indien de werknemer hervat tegen
een loon lager dan 70% van het oude loon heeft hij recht op een tijdelijke,
degressieve aanvulling van zijn werkgever. De hoogte daarvan is 50% van het
verschil tussen het loon en 70% in het eerste jaar; 35% in het tweede jaar
en 15% in het derde jaar.Ingeval geen passende arbeid wordt gevonden of indien de werknemer een
aanbod van lager dan 70% van het laatstverdiende loon weigert, heeft de werknemer recht op een WW-uitkering van 70% van het laatstverdiende
loon. Na afloop van de loongerelateerde WW-uitkering bestaat twee jaar recht
op een WW-vervolguitkering ter hoogte van maximaal 70% van het minimumloon.
Na het bereiken van de maximale uitkeringsduur voor de WW, heeft de werknemer
eventueel recht op een IOAW-uitkering; ten aanzien hiervan doet de commissie
de suggestie om de partnerinkomenstoets af te schaffen.2.2 De adviezen van de SERDe SER heeft twee adviezen uitgebracht over de toekomstige inrichting
van de wettelijke regelingen bij ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Op
22 maart 2002 verscheen zijn adviesWerken aan arbeidsgeschiktheid, en op 20 februari 2004 zijn vervolgadvies Verdere uitwerking WAO-beleid. Hieronder volgt een korte samenvatting
van hetgeen in beide adviezen is overwogen met betrekking tot activering van
arbeidsgeschiktheid en de inkomensbescherming van respectievelijk zieke werknemers,
volledig én duurzaam arbeidsongeschikten en gedeeltelijk arbeidsgeschikten.2.2.1 Activering van arbeidsgeschiktheidUitgangspunt in de visie van de SER is een heldere verdeling van verantwoordelijkheden
tussen overheid, sociale partners en individuele werkgevers en werknemers.Preventie en begeleiding van ziekteverzuimPreventie vormt naar het oordeel van de raad een noodzakelijke voorwaarde
voor een adequate aanpak van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Dit begint
met goede arbeidsomstandigheden in brede zin. Deze dragen bij tot het voorkomen
van ongevallen en ziekten en leveren een bijdrage aan versnelde werkhervatting
en reïntegratie van zieke en arbeidsongeschikte werknemers. Uit onderzoek
blijkt dat in arbeidsorganisaties met een actief arbeidsomstandighedenbeleid
er een substantieel effect is op het verzuimvolume.Op mesoniveau ziet de raad met name mogelijkheden voor een beleidsaanpak
via arboconvenanten tussen overheid en bedrijfssectoren en via CAO-afspraken
op het gebied van arbeidsomstandigheden.Op macroniveau zijn volgens de raad instrumenten als voorlichting, informatie
en monitoring van belang. De overheid heeft, als eindverantwoordelijke voor
het arbeidsomstandighedenbeleid op nationaal niveau, een primaire verantwoordelijkheid
voor het ontwikkelen en instandhouden van een tweedelijnsinfrastructuur. Preventie
is ook zeer gebaat bij meer toezicht op de toepassing en handhaving van de
bestaande regels ten aanzien van arbeidsomstandigheden en sociaal beleid op
ondernemingsniveau. De raad vraagt ook aandacht voor enkele suggesties zoals
het zichtbaar en openbaar maken van de prestaties van arbodiensten, het classificeren
van de arbodienstverlening naar kwaliteitsniveau en aan een premiekorting
door verzekeraars aan een onderneming die een overeenkomst afsluit met een
arbodienst met een hoge kwaliteitsclassificatie.ReïntegratiebeleidDe verantwoordelijkheid van werkgever en werknemer staat centraal in een
beleid gericht op een effectieve aanpak van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid.
Beide dienen zoveel als mogelijk te worden voorkomen dan wel aangepakt binnen
het kader van de arbeidsverhouding. Gedurende de eerste twee
jaar moeten werkgever en werknemer al het mogelijke doen om tot werkhervatting
te komen. De wederzijdse reïntegratie-inspanningen moeten worden gestimuleerd
door aangescherpte reïntegratieverplichtingen voor de werkgever en de
werknemer conform de Wet verbetering poortwachter, de verlenging van de periode
van loondoorbetaling met forse inkomensconsequenties in het tweede ziektejaar
en het ontbreken van een WAO-perspectief voor werknemers met substantiële
en lichte arbeidsbeperkingen. Daarnaast zijn van belang de wettelijke ontslagbescherming
gedurende twee jaar en handhaving van de preventieve ontslagtoets voor de
zieke werknemer.Voorgesteld wordt de rechten en plichten van de werkgever in de loondoorbetalingsfase
waar mogelijk aan te sluiten bij die in de Wet verbetering poortwachter. De
werkgever is civielrechtelijk verplicht zo tijdig mogelijk zodanige maatregelen
te treffen en voorschriften te geven als redelijkerwijs nodig zijn opdat de
werknemer in staat is de eigen of andere passende arbeid te verrichten. Als
de werknemer niet kan worden geplaatst in het bedrijf van de werkgever, bevordert
de werkgever inschakeling in passende arbeid bij een andere werkgever. De
werkgever stelt een plan van aanpak op dat in overeenstemming met de werknemer
regelmatig wordt geëvalueerd en zo nodig wordt bijgesteld. Als deze werknemer
bereid is passende arbeid te verrichten, is de werkgever verplicht de werknemer
te werk te stellen. Deze verplichting geldt alleen niet als op grond van door
de werkgever te stellen en bewijzen omstandigheden dit redelijkerwijs niet
van hem kan worden gevergd. De werkgever is onder omstandigheden verplicht
de arbeidsorganisatie zo aan te passen dat de werknemer daar passende arbeid
kan verrichten.De zieke werknemer moet zich houden aan schriftelijk gegeven redelijke
voorschriften over het verstrekken van inlichtingen in verband met het recht
op loondoorbetaling. De werkgever kan de loondoorbetaling opschorten als de
werknemer zich daar niet aan houdt. De werknemer mag verder zijn genezing
niet belemmeren of vertragen. Komt hij die verplichting niet na, dan verliest
hij voor de duur van de vertraging zijn recht op loondoorbetaling. Op grond
van de Wet verbetering poortwachter gelden voor de werknemer ook specifieke
verplichtingen als spiegelbeeld van de werkgeversverplichtingen. Hij moet
dus gevolg geven aan getroffen maatregelen, zijn medewerking verlenen aan
het plan van aanpak en hij moet passende arbeid verrichten waartoe hij in
de gelegenheid wordt gesteld door zijn werkgever. Zolang de werknemer niet
aan zijn reïntegratieverplichtingen voldoet, kan de werkgever de loondoorbetaling
opschorten. De werkgever heeft ook de mogelijkheid in die gevallen de arbeidsovereenkomst
op te zeggen.Van belang is dat het UWV pas in beeld komt bij een aanvraag voor een
nWAO-uitkering en bij toekenning van reïntegratie-instrumenten. Het UWV
moet bij een nWAO-aanvraag de reïntegratie-inspanningen toetsen. Denkbaar
is dat het UWV ook in de voorafgaande periode een rol vervult. Zo zou het
UWV op verzoek van de werkgever of de werknemer een second opinion kunnen
geven over de vraag of er in het bedrijf passende arbeid aanwezig is en of
er voldoende reïntegratie-inspanningen worden gepleegd. Gezien de gezamenlijke
verantwoordelijkheid van de werkgever en de werknemer is denkbaar dat voor
de beantwoording van deze vragen en de beslechting van geschillen een laagdrempelige
voorziening op het niveau van de onderneming of de bedrijfstak wordt gerealiseerd.
Voordeel daarvan is dat het UWV zijn beschikbare capaciteit kan benutten voor
de uitvoering van zijn kerntaken. Verbetering onderlinge afstemming en ketenbenaderingDe gezamenlijke verantwoordelijkheid van werkgever en van werknemer staat
centraal in de voorgestane aanpak. Het optreden van de andere actoren in de
«zorgketen» van zieke werknemers moet daaraan ondergeschikt zijn.
Door de regie in handen te leggen van werkgever en werknemer gezamenlijk,
kan ook worden voorkomen dat de verzekeringsgeneeskundige en de curatieve
sector langs elkaar heen werken. Voorts kan worden bereikt dat deze sectoren
onderling goed communiceren en relevante informatie uitwisselen, vanzelfsprekend
met inachtneming van de terzake geldende privacybescherming.2.2.2 Inkomensbescherming zieke werknemersDe raad stelt voor dat de periode van de wettelijk verplichte loondoorbetaling
bij ziekte wordt verlengd tot in beginsel twee jaar en dat de wettelijke loondoorbetaling
van 70 procent tijdens het tweede ziektejaar niet wordt aangevuld. Een mogelijke
teruggang in het inkomen na één jaar ziekte, is een belangrijke
prikkel voor de werknemer om langdurige uitval uit het arbeidsproces zoveel
mogelijk te voorkomen.Een verlenging van de periode van loondoorbetaling kan aan de orde zijn
als de werkgever tekortschiet bij de invulling van zijn reïntegratie-inspanningen
of wanneer werkgever en werknemer daartoe gezamenlijk besluiten. Een verkorting
van de periode van twee jaar kan aan de orde zijn als de werknemer zich onvoldoende
inspant voor zijn reïntegratie en indien al na drie maanden duidelijk
is dat sprake is van volledige én duurzame arbeidsongeschiktheid.2.2.3 Inkomensbescherming volledig én duurzaam
arbeidsongeschiktenDe SER is – in navolging van de Comissie Donner – van oordeel
dat niet arbeidsongeschiktheid moet worden verzekerd, maar dat arbeidsgeschiktheid
moet worden geactiveerd. Er dient wel een goede inkomensbescherming te zijn
voor mensen die echt niet meer kunnen werken of die substantiële arbeidsbeperkingen
hebben als gevolg van gezondheidsbelemmeringen.ArbeidsongeschiktheidscriteriumDe SER stelt voor om alleen duurzaam volledig arbeidsongeschikte werknemers
recht op WAO te verlenen. Van duurzamearbeidsongeschiktheid
is sprake wanneer op grond van medisch objectieve indicatoren binnen een periode
van vijf jaar geen reële mogelijkheden tot herstel kunnen worden verwacht.
In dat kader zal volgens de SER in ieder geval voor de meest voorkomende aandoeningen
gebruik moeten worden gemaakt van standaardprognoses en protocollen met vermelding
van de op gezondheidsprofielen gebaseerde herstelkansen. Deze dwingende positieve
lijsten, op basis waarvan de betrokkene in beginsel in aanmerking komt voor
een uitkering, worden bij een individuele beoordeling als uitgangspunt gehanteerd.
Afwijking van de lijsten is alleen mogelijk op basis van een afdoende argumentatie.
De SER stelt voor dat de desbetreffende medische disciplines onder verantwoordelijkheid
van het UWV worden belast met het opstellen van limitatieve lijsten van ziekten
die op basis van statistische ervaringsgegevens in beginsel tot duurzame arbeidsongeschiktheid
leiden of, met andere woorden, naar verwachting langer dan vijf jaar zullen
duren.In zijn vervolgadvies van 20 februari 2004 heeft de SER het duurzaamheidsbegrip
nader gespecificeerd en geoperationaliseerd. De SER maakt onderscheid
tussen volledig arbeidsongeschikten die in een stabiele situatie verkeren
waarbij herstel uitgesloten is en volledig arbeidsongeschikten waarbij er
op lange termijn een geringe kans op herstel is. De SER heeft hiertoe een
procesmatig stappenplan opgesteld. Hierbij wordt informatie over de prognosestelling
in relatie tot de diagnose en herstelkansen in relatie tot bepaalde termijnen
(aan de hand van zogenaamde neutrale lijsten) gebruikt om te bezien of de
ziekte en de beperkingen duurzaam zijn, en (ingeval herstel mogelijk is) op
welke termijn dat zou optreden. Als herstel op relatief korte termijn niet
is uitgesloten, dan is geen sprake van duurzame arbeidsongeschiktheid. Als
de kans op herstel op langere termijn gering is, is er sprake van duurzame
arbeidsongeschiktheid.In de zienswijze van de SER is van volledige
arbeidsongeschiktheid sprake bij een verlies van 80 tot 100 procent van de
verdiencapaciteit. Dit impliceert dat alleen toelating tot de regeling voor
volledig arbeidsongeschikten mogelijk is als de betrokkene nog maximaal 20%
van zijn oude loon kan verdienen, of bij de verwachting dat er binnen vijf
jaar – gegeven het duurzaamheidselement – geen sprake zal zijn
van de mogelijkheid om meer dan 20 procent van het oude loon te verdienen.
Een strikte handhaving van de arbeidsongeschiktheidsbeoordeling leidt ertoe
dat toegang tot de nieuwe wet alleen mogelijk is als sprake is van:• ofwel medische volledige arbeidsongeschiktheid, namelijk bij afwezigheid
van duurzaam benutbare mogelijkheden om zelfstandig te functioneren;• ofwel loonkundige volledige arbeidsongeschiktheid in die zin dat
de resterende verdiencapaciteit lager is dan 20 procent van het loon in het
oude beroep.De invulling van het nieuwe arbeidsongeschiktheidscriterium laat de SER
over aan de regering. Hij merkt hierover op: «De
overheid draagt de verantwoordelijkheid voor een adequate inkomensbescherming
van werknemers die duurzaam volledig arbeidsongeschikt zijn en naar verwachting
niet meer inzetbaar kunnen zijn op de arbeidsmark . (...) Hier geldt uitdrukkelijk
en uitsluitend een publieke verantwoordelijkheid voor het zekerstellen van
een goed uitkeringsniveau en voor een passende en adequate selectie van de
personen die toegang krijgen tot deze sociale verzekering».Het claimbeoordelingsprocesDe SER deelt de kritiek van de Commissie Donner op de huidige keuringspraktijk.
Omdat de SER van mening is dat de toekenning van een WAO-uitkering voor volledig
arbeidsongeschikten op zichzelf genomen een zeer zware beslissing is, stelt
hij voor om binnen het UWV een organisatorisch onderscheid aan te brengen
tussen enerzijds de (medische en arbeidsdeskundige) arbeidsongeschiktheidskeuring
en anderzijds de besluitvorming door een onafhankelijke commissie binnen het
UWV. Deze commissie neemt uiteindelijk de beslissing ten aanzien van de vraag
of iemand wel of niet als duurzaam volledig arbeidsongeschikt wordt beschouwd.
Met dit model kan effectief worden bijgedragen tot een zorgvuldige en zo objectief
mogelijke beoordeling en langs die weg tot een beperking van de instroom.
Tevens wordt daarmee de mentale druk zoveel mogelijk uit de spreekkamer van
de individuele keuringsarts weggehaald. Volgens de SER draagt de overheid
de uitsluitende verantwoordelijkheid voor de uitwerking, toepassing en handhaving
van het voorgestelde arbeidsongeschiktheidscriterium in de keuringspraktijk.
In het vervolgadvies van 20 februari 2004 heeft de SER zijn eerder genoemde
punten met betrekking tot de inrichting van het claimbeoordelingsproces herhaald,
en nog eens het belang van een flexibele keuring (eerder dan na twee
jaar) benadrukt. Conclusie van de SER in het vervolgadvies is dat de raadsvoorstellen
sporen met de kabinetsvoornemens, zoals verwoord in de adviesaanvraag van
18 november 2003.ArbeidsongeschiktheidsuitkeringDe SER stelt voor dat de hoogte van de nieuwe uitkering wordt gesteld
op 75 procent van het gemiddelde, geïndexeerde loon van de werknemer
in de drie jaar voorafgaande jaren voorafgaande aan de arbeidsongeschiktheid.
Dat komt gemiddeld genomen neer op 73% van het laatstverdiende loon. De SER
acht deze uitkeringshoogte verantwoord aangezien in de nieuwe wet alleen nog
aan duurzaam volledig arbeidsongeschikte werknemers een uitkering zal worden
toegekend.2.2.4 Inkomensbescherming gedeeltelijk arbeidsgeschiktenWerknemers die gedeeltelijk arbeidsgeschikt, maar niet volledig of niet
duurzaam arbeidsongeschikt zijn (hierna kortweg gedeeltelijk arbeidsgeschikten
genoemd), komen niet in aanmerking voor de door de SER voorgestelde nWAO-uitkering.
De primaire verantwoordelijkheid voor de inkomens- en arbeidspositie van gedeeltelijk
arbeidsgeschikten ligt in de zienswijze van de SER gezamenlijk bij werkgevers
en werknemers op sectoraal en ondernemingsniveau. De SER acht het zinvol en
verantwoord om – met het oog op een blijvende deelname aan het arbeidsproces
dan wel reïntegratie – binnen deze groep een onderscheid aan te
brengen tussen werknemers met substantiële arbeidsbeperkingen en werknemers
met lichte arbeidsbeperkingen. In grote lijnen komt dit erop neer dat degenen
die met relatief zware beperkingen worden geconfronteerd, via afzonderlijke
regelingen extra worden gesteund dan wel gestimuleerd om betaalde arbeid te
blijven of te gaan verrichten. Van substantiële arbeidsbeperkingen is
sprake bij een verlies van verdiencapaciteit van ten minste 35 procent. Binnen
de categorie werknemers met substantiële arbeidsbeperkingen maakt de
SER voorts een onderscheid tussen werkenden en niet-werkenden.Werknemers met lichte arbeidsbeperkingenDe SER stelt voor deze groep werknemers geen specifieke regeling voor.
De verantwoordelijkheid voor werknemers met lichte arbeidsbeperkingen (minder
dan 35 procent arbeidsongeschikt) ligt op het niveau van de arbeidsorganisatie.Ten aanzien van de inkomenspositie van deze categorie werknemers stelt
de SER dat na afloop van de periode van de wettelijk verplichte loondoorbetaling,
zich verschillende situaties kunnen voordoen. Zo kan de werkgever ervan afzien
loonconsequenties te verbinden aan de beperktere arbeidscapaciteit van de
werknemer, al dan niet tijdelijk. Ook bestaat de mogelijkheid dat het loon
wordt aangepast aan de verminderde arbeidscapaciteit.Voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten geldt gedurende de eerste twee jaar
een ontslagverbod. Daarna kan de werknemer, na toestemming van het CWI, in
het uiterste geval worden ontslagen. De betrokken werknemer kan in dat geval
een beroep doen op de WW, tenzij sprake is van verwijtbare werkloosheid (bijvoorbeeld
vanwege het frustreren van werkhervatting of reïntegratie), en bij voortdurende
werkloosheid op de ABW. Werknemers met substantiële arbeidsbeperkingen die
feitelijk arbeid verrichtenDe SER stelt voor om een wettelijke loonaanvullings- of activeringsregeling
in te voeren voor werknemers met substantiële arbeidsbeperkingen die
feitelijk arbeid verrichten. Deze loonaanvullingsregeling dient te worden
vormgegeven als een wettelijk verplichte, particuliere werkgeversverzekering,
die de werkgever – in overleg met de vertegenwoordigers van werknemers –
voor zijn werknemers afsluit. Het betreft hier een bipartiete opdrachtgeverschap
op decentraal niveau. Daarbij geldt voor de uitvoerder van de regeling een
acceptatieplicht ten aanzien van alle bij de werkgever in dienst zijnde werknemers.
Het ligt volgens de SER in de rede dat deze uitvoering in handen is van particuliere
verzekeraars of plaatsvindt door een pensioenfonds binnen de kaders van de
regeling Taakafbakening pensioenfondsen en de Wet verplichte deelneming bedrijfstakpensioenfonds
2000.Om in aanmerking te komen voor een uitkering of prestatie ingevolge de
loonaanvullingsregeling dient de gerechtigde een inkomen uit feitelijke arbeid
te verwerven, bij de eigen of een andere werkgever. Daarmee moet genoemde
uitkering of prestatie worden beschouwd als een wettelijke loonaanvulling.
Voorts dient de betrokkene, als gezegd, ten minste 35% arbeidsongeschikt te
zijn, dat wil zeggen een verlies aan verdiencapaciteit te hebben van ten minste
35%.De beoordeling van een aanvraag voor een uitkering of prestatie ingevolge
de loonaanvullingsregeling vindt plaats op basis van een keuring. Op zichzelf
genomen kan deze keuring volgens de SER zowel in het publieke als private
domein plaatsvinden. De voorkeur van de SER gaat daarbij uit naar een keuring
door private actoren. Dit moet leiden tot een substantiële verlaging
van de belasting van degenen die verantwoordelijk zijn voor de nWAO-arbeidsongeschiktheidsbeoordeling
(het UWV). In het verlengde daarvan gaat de SER ervan uit dat de nWAO-keuring
en de keuring voor de loonaanvullingsregeling volkomen gescheiden trajecten
of activiteiten zijn, zij het met een intercollegiale toetsing van de uitkomsten
van beide keuringen. Met dit laatste moet worden voorkomen dat de uitkomsten
van beide keuringen op gespannen voet met elkaar komen te staan. Voorts acht
de SER het wenselijk om de keuringspraktijk wettelijk in te kaderen. Tot slot
is de SER van oordeel dat met een periodieke herkeuring (bijvoorbeeld tweejaarlijks)
rekening kan worden gehouden met het dynamische karakter van arbeidsbeperkingen
als gevolg van gezondheidsbelemmeringen.Voorts stelt de SER voor dat het recht op loonaanvulling herleeft, indien
de betrokken werknemer na een werkloosheidsperiode opnieuw betaalde arbeid
verricht. Deze mogelijkheid tot herleving van het recht geldt ook voor werknemers
die tijdens de eerste twee jaren van ziekte werkloos zijn geworden en is ook
van belang voor tijdelijk (niet-duurzaam) volledig arbeidsongeschikten na
een periode van werkloosheid.De SER stelt voor om de hoogte van deze loonaanvulling te baseren op de
mate van arbeidsongeschiktheid en op 70 procent van het gemiddelde, geïndexeerde
loon van de laatste drie jaren, berekend naar het arbeidsongeschiktheidsdeel.
De SER denkt daarbij aan een beperkt aantal arbeidsongeschiktheidsklassen.
Zo is denkbaar dat uitgegaan wordt van de volgende drie arbeidsongeschiktheidsklassen:
35–50 procent, 50–65 procent en 65–80 procent arbeidsongeschiktheid.
De SER stelt voorts voor dat de loonaanvullingen worden geïndexeerd conform
de indexering van de sociale uitkeringen (thans op grond van de WKA). Ten
slotte stelt de SER voor dat de wettelijke loonaanvulling in
beginsel (tot de leeftijd van 65 jaar) een onbeperkte duur kent.De financiering van de loonaanvullingsregeling dient op grond van de Wet
toezicht verzekeringsbedrijf 1993 gebaseerd te zijn op rentedekking.
Het gaat hier immers om mogelijk langlopende verplichtingen. De financiering
op basis van rentedekking impliceert een affinanciering van de schadelast.
Voorts stelt de SER voor om de loonaanvullingsregeling te financieren uit
een gedeelde premie van werkgever en werknemer (elk 50 procent). De SER beveelt
aan om de voorgestelde premieverdeling wettelijk te verankeren, met de mogelijkheid
dat partijen op decentraal niveau tot andersluidende afspraken kunnen komen
(semi-dwingend recht).Werknemers met substantiële arbeidsbeperkingen die
onvrijwillig werkloos zijnDe SER stelt voor dat werknemers met substantiële arbeidsbeperkingen
bij (onvrijwillig) volledige werkloosheid een beroep kunnen doen op de WW,
indien aan de WW-toetredingsvoorwaarden is voldaan. De SER gaat daarbij uit
van een onverkorte handhaving van de WW-toegangsvoorwaarden en WW-uitkeringsvoorwaarden.
Tot deze verplichtingen behoort ook de eis van beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt.
De SER neemt aan dat bij de toepassing van dit beschikbaarheidsvereiste wordt
uitgegaan van de arbeidscapaciteit van de betrokkene, dat wil zeggen van zijn
mogelijkheden om passende arbeid te verrichten.Na afloop van de loongerelateerde uitkering dan wel ingeval er (bijvoorbeeld
als gevolg van de referte-eis) geen recht op een loongerelateerde WW-uitkering
bestaat, is er beroep mogelijk op de WW-vervolguitkering. De hoogte van deze
uitkering bedraagt 70 procent van het wettelijk minimumloon of 70 procent
van het WW-dagloon als dit lager is dan het minimumloon.Daarna kunnen de betrokkenen een beroep doen op een nieuwe minimumregeling
die voorziet in een uitkering van 70 procent van het wettelijk minimumloon,
zonder vermogens- en partnerinkomenstoets. Deeltijdwerkers krijgen deze minimumuitkering
naar rato van het aantal uren dat zij hebben gewerkt. Alleen in het bijzondere
geval dat de partner eveneens aanspraak heeft op de minimumuitkering vindt
er een maximering plaats, waardoor de partners gezamenlijk een uitkering van
maximaal 100 procent van het minimumloon ontvangen. Aldus is volgens de SER
ten opzichte van de huidige IOAW sprake van een verregaande mate van individualisering,
hetgeen de raad van groot belang acht met het oog op het realiseren van economische
zelfstandigheid. De SER stelt voor dat het UWV de minimumregeling uitvoert
en dat de financiering ervan geschiedt uit de algemene middelen.Enkele beschouwingenHet vergroten en benutten van de arbeidskansen vereist volgens de SER
een participatiebevorderende incentivestructuur. De SER geeft daarbij de volgende
randvoorwaarden: «Gegeven de verschillende voorgestelde regelingen (met
de daaraan verbonden knippen en systeemovergangen en derhalve mogelijkheden
tot afwenteling) moet er in zijn zienswijze sprake zijn van een optimale incentivestructuur.
Daarbij is de grondgedachte dat de prikkels voor de betrokken actoren zoveel
mogelijk parallel aan het maatschappelijk belang moeten lopen. Daarvan uitgaande
moet de loonaanvullingsregeling afdoende incentives bevatten die gericht zijn
op de werknemer met substantiële arbeidsbeperkingen, de (potentiële)
werkgever en de private uitvoerder (de verzekeraar).» Dit brengt volgens de SER onder meer mee dat de inrichting van de loonaanvullingsregeling
maatschappelijk ongewenste vormen van schadelastbeheersing moet voorkomen.
Dit zou in het bijzonder aan de orde kunnen zijn als werknemers met substantiële
arbeidsbeperkingen geen beroep doen op de loonaanvullingsregeling in geval
van werkloosheid, maar aanspraak (moeten) maken op een WW-uitkering dan wel
een minimumuitkering. Belangrijk aandachtspunt daarbij is op welke wijze bij
de verzekeraar een financieel belang tot bevordering van de arbeidsdeelname
van de genoemde werknemers ontstaat en blijft bestaan. In geval van arbeidsdeelname
moet immers een loonaanvulling worden betaald. Naar het oordeel van de SER
kunnen de volgende elementen effectief bijdragen tot het voorkomen van maatschappelijk
ongewenste vormen van schadelastbeheersing. Ten eerste is er de cruciale rol
van degenen, waaronder het UWV, die betrokken zijn bij de vaststelling van
het recht op uitkering op grond van de WW dan wel de voorgestelde minimumregeling.
Ten tweede bevat de voorgestelde financiering van de loonaanvullingsregeling
prikkels die gericht zijn op het voorkomen van arbeidsongeschiktheid en het
vergroten van de arbeidsgeschiktheid. Ten derde moeten volgens de SER de aangescherpte
reïntegratieverplichtingen van de werkgever op grond van de Wet verbetering
poortwachter (WVP) mede voorkomen dat werknemers met substantiële arbeidsbeperkingen
een beroep doen op de WW of de minimumregeling in plaats van op de loonaanvullingsregeling.
Tekortschietende reïntegratie-inspanningen van de werkgever kunnen er
immers toe leiden dat de periode van de wettelijk verplichte loondoorbetaling
doorloopt, ook na het tweede ziektejaar. Ten vierde geeft de SER in overweging
om de vormgeving van de loonaanvullingsregeling als volgt te clausuleren.
«In geval de verzekerde werknemer een arbeidsinkomen heeft, betaalt
de verzekeraar de loonaanvulling. In geval van werkloosheid van de werknemer
stort de verzekeraar een in duur beperkte en in bepaalde mate actuarieel te
berekenen reïntegratiebijdrage in een fonds ter financiering van de voor
de verdere reïntegratie van de betrokkene noodzakelijke inspanningen.»2.2.5. Bijzondere groepen: flexibele arbeidsrelaties en
militairenMet betrekking tot flexibele arbeidsrelaties heeft de SER op 20 februari
2004 een vervolgadvies uitgebracht. De SER bepleit daarin zowel ten aanzien
van de ziekteperiode als ten aanzien van de periode van arbeidsongeschiktheid
afwijkende regelingen. Wat betreft de ziekteperiode adviseert de SER dat de
reeds ingevoerde verlenging van de vangnet-ZW-periode tot twee jaar alsnog
niet van toepassing wordt verklaard op die uitzendkrachten voor wie ziekte
leidt tot beëindiging van het uitzendcontract. Voor de tussenperiode
tot aan de invoering van het nieuwe stelsel adviseert de SER bovendien om
voor de individuele uitzendbedrijven de bestaande gedifferentieerde WAO-premie
te maximeren tot het landelijk gemiddelde percentage, en wel met terugwerkende
kracht tot 1 januari 2004.Wat betreft de regeling voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten adviseert
de SER om voor werknemers die bij ziekte aanspraak hebben op een vangnet-ZW-uitkering
een vangnet-regeling te treffen met een publieke uitvoering en met lastenverevening
op landelijk of sectoraal niveau.In zijn vervolgadvies gaat de SER ook in op de positie van militairen.
De SER is van oordeel dat bij de positie van militairen sprake is van een
specifieke voor deze groep geldende problematiek waarvoor bijzondere regelingen
tot stand zijn gebracht. De Raad ziet geen aanleiding in het kader van de
herziening van de WAO met specifieke voorstellen ten aanzien van militairen
te komen of om geldende specifieke regelingen voor militairen
te wijzigen. Overleg over deze regelingen hoort volgens de SER thuis in het
Sectoroverleg Defensie.2.2.6 SamenvattingKort samengevat komen de voorstellen van de SER met betrekking tot gedeeltelijk
arbeidsgeschikten op het volgende neer. De werknemer heeft bij ziekte maximaal
twee jaar recht op doorbetaling van 70% van zijn loon. Daarna ligt de verantwoordelijkheid
voor de werknemer met lichte arbeidsbeperkingen, dat wil zeggen de werknemer
die minder dan 35 procent arbeidsongeschikt is, op het niveau van de arbeidsorganisatie.
In het uiterste geval kan de werknemer worden ontslagen. Deze kan dan een
beroep doen op de WW mits hij aan de toetredingsvoorwaarden voldoet, en bij
voortdurende werkloosheid op de ABW. De werknemer met substantiële arbeidsbeperkingen,
dat wil zeggen de werknemer die ten minste 35 procent arbeidsongeschikt is,
kan na twee jaar van ziekte een beroep doen op de loonaanvullingsregeling,
mits hij feitelijke arbeid verricht. De hoogte van deze loonaanvulling is
afhankelijk van de mate van arbeidsongeschiktheid. De duur van het recht op
loonaanvulling is in beginsel onbeperkt, dat wil zeggen dat het recht uiterlijk
bestaat tot de leeftijd van 65 jaar is bereikt. De werknemer met substantiële
arbeidsbeperkingen die onvrijwillig werkloos is, kan na twee jaar ziekte een
beroep doen op de WW, mits hij aan de toetredingsvoorwaarden voldoet. Bij
voortdurende werkloosheid kan de betrokkene na afloop van de WW-periode een
beroep doen op een nieuwe minimumregeling die voorziet in een uitkering van
70 procent van het wettelijk minimumloon, zonder vermogens- en partnerinkomstentoets.3. De regeringsvoornemens in het kortHet onderhavige wetsvoorstel voorziet in activering van en inkomensbescherming
voor werknemers met arbeidsbeperkingen.Gedurende de eerste twee ziektejaren is de activering en reïntegratie
van zieke werknemers primair de verantwoordelijkheid van werkgever en werknemer
zelf. De wettelijke plicht tot loondoorbetaling legt de verantwoordelijkheid
voor inkomensbescherming bij de werkgever.Na afloop van de periode van loondoorbetaling beoordeelt het UWV eerst
of de werkgever en de werknemer voldoende hebben gedaan om de werknemer terug
te doen keren in het arbeidsproces. Vervolgens stelt het UWV op basis van
een keuring vast of de werknemer ofwel volledig én duurzaam arbeidsongeschikt
is, ofwel gedeeltelijk arbeidsgeschikt, waaronder ook tijdelijk volledige
arbeidsongeschiktheid wordt verstaan.In het geval van volledige én duurzame arbeidsongeschiktheid is
activering niet aan de orde. De inkomensvoorziening van de arbeidsongeschikte
is dan primair de verantwoordelijkheid van de overheid.In het geval van gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid is activering wél
aan de orde. De verantwoordelijkheid voor activering ligt bij het UWV of –
als de werkgever eigenrisicodrager is – bij de werkgever en werknemer.
De overheid draagt, voor zover nodig, zorg voor inkomensbescherming.Het verschil tussen deze beide groepen – volledig én duurzaam
arbeidsongeschikt versus gedeeltelijk arbeidsgeschikt – is een essentieel
onderdeel van dit wetsvoorstel. De eerste groep bestaat uit personen die geen
mogelijkheden tot het verrichten van arbeid hebben, terwijl de tweede groep
die wel heeft, en dus gestimuleerd wordt hun mogelijkheden te benutten
en zoveel mogelijk te reïntegreren. Bij deze groep staat de oriëntatie
op werk, het centrale punt is dit wetsvoorstel, centraal.Dit hoofdstuk gaat eerst in op de taken en verantwoordelijkheden in het
kader van de activering en vervolgens op de taken en verantwoordelijkheden
in het kader van de inkomensbescherming. Daarna volgt een beschouwing over
de toekomstbestendigheid van het wetsvoorstel. Het hoofdstuk sluit af met
een overzicht van de inhoud van de memorie van toelichting.3.1 Activering van arbeidsgeschiktheidVan zieke en gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers wordt verwacht dat
zij zelf alles doen om terug te keren naar de arbeidsmarkt. Deze werknemers
mogen op hun beurt dan ook verwachten dat ze de kans krijgen om mee te doen
in het arbeidsproces en de kans krijgen om zich daarin te ontplooien. De regering
verwacht dan ook van werkgevers dat zij deze mogelijkheden bieden. Alle betrokken
partijen – werknemers, werkgevers, verzekeraars en het UWV – moeten
zich inspannen om de duurzame deelname van zieke en gedeeltelijk arbeidsgeschikte
werknemers aan het arbeidsproces te bevorderen. Zij moeten reïntegratie
een maximale kans van slagen geven.3.1.1 UitgangspuntenBij de reïntegratie van zieke en gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers
is een groot aantal partijen betrokken. Behalve de werknemer zelf zijn dat
de werkgever, de arbodienst, de private verzekeraar en het UWV. Voor al deze
partijen gelden bij de vormgeving van het reïntegratiebeleid dezelfde
centrale uitgangspunten:• Optimale aansluiting van de reïntegratieactiviteiten tijdens
en ná de loondoorbetalingsperiode.• Optimale inzet van menskracht en middelen: snelle interventie,
een actieve betrokkenheid van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte en een evenwichtig
systeem van rechten en plichten.• Maatwerk voorop: het reïntegratietraject moet aansluiten bij
de individuele situatie van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte.• Eenvoud in regelgeving: voldoende ruimte en flexibiliteit voor
de uitvoering.• Duidelijkheid en zakelijkheid: voornemens en verwachtingen vastleggen
in concrete schriftelijke afspraken. Sancties als deze afspraken niet worden
nagekomen.3.1.2 De eerste twee ziektejarenIn de eerste twee ziektejaren zijn werknemer en werkgever samen verantwoordelijk
voor werkhervatting. Zij moeten beiden al het mogelijke doen om de reïntegratie
tot een succes te maken.In de Wet verbetering poortwachter en de Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting bij ziekte 2003
is voorzien in een stelsel van rechten en plichten, instrumenten en mechanismen
om reïntegratie te bevorderen en arbeidsongeschiktheid te voorkomen.
Een nadere uitwerking hiervan is opgenomen in de memorie van toelichting op
het voorstel van Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte 2003 (Kamerstukken II 2003/04, 29 231, nr. 3).Kern van deze wet is dat werkgever en werknemer al het redelijkerwijs
mogelijke moeten doen om de kansen op werkhervatting te vergroten en alle
mogelijkheden moeten benutten om de werknemer weer aan de slag te krijgen. Stimulansen voor reïntegratie liggen bij beide partijen. Als de werkgever
nalatig is bij het reïntegreren van een werknemer, wordt de loondoorbetalingsperiode
verlengd. Dit spoort werkgevers aan om werk te maken van de reïntegratie
van zieke werknemers. Als de werknemer onvoldoende heeft meegewerkt aan zijn
reïntegratie, wordt zijn uitkering ingevolge de WIA geheel of gedeeltelijk,
blijvend of tijdelijk geweigerd.De overheid heeft in de periode van loondoorbetaling slechts een beperkt
faciliterende rol. Zij verstrekt vergoedingen voor arbeidsplaatsvoorzieningen
die mensen met arbeidsbeperkingen een gelijke toegang tot het arbeidsproces
bieden.3.1.3 Volledige én duurzame arbeidsongeschiktheidAan het eind van de loondoorbetalingsperiode stellen werkgever en werknemer
samen een reïntegratieverslag op. Daarin zetten ze uiteen welke activiteiten
ze ten behoeve van de reïntegratie hebben ondernomen. Het verslag moet
de uitkeringsinstantie ervan overtuigen dat werkgever en werknemer er alles
aan hebben gedaan om het werk te hervatten.Als uit het reïntegratieverslag blijkt dat de werknemer volledig
en duurzaam arbeidsongeschikt is, heeft hij aanspraak op een uitkering op
grond van de in het wetsvoorstel opgenomen regeling Inkomensvoorziening voor
volledig en duurzaam arbeidsongeschikten (IVA; zie hoofdstuk 6 van het wetsvoorstel).Een werknemer is volledig arbeidsongeschikt als hij vanwege ziekte of
gebrek niet meer kan verdienen dan 20% van zijn maatmaninkomen. Hij is duurzaam
arbeidsongeschikt als het uitgesloten is dan wel de kans klein is dat zijn
resterende verdiencapaciteit zal toenemen tot boven die grens.Het UWV stelt vast of er sprake is van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid
op grond van een medische beoordeling en – in de meeste gevallen –
een arbeidskundig onderzoek.Voor mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn biedt activering
geen perspectief. Voor deze mensen voorziet het wetsvoorstel dan ook in inkomensbescherming
(zie 3.2.2).3.1.4 Gedeeltelijke arbeidsgeschiktheidAls uit het reïntegratieverslag blijkt dat werkgever en werknemer
zich voldoende hebben ingespannen om reïntegratie te realiseren, maar
daarin niet zijn geslaagd, heeft een gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer
aanspraak op een uitkering op grond van de in het wetsvoorstel opgenomen regeling
Werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA; zie hoofdstuk 7 van het
wetsvoorstel). De systematiek van deze regeling bevat zowel voor de werknemer
als voor de werkgever een prikkel voor reïntegratie.De prikkel voor de werknemer is erin gelegen dat verdiensten uit arbeid
slechts gedeeltelijk op de uitkering in mindering worden gebracht. Daardoor
is zijn totale inkomen hoger naarmate hij meer verdient met werken. Met andere
woorden, (meer) werken is financieel lonend.De prikkels voor werkgevers zijn gelegen in de uitbreiding van de no risk
polis, de premiekorting voor gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers en de
gedifferentieerde premie en de mogelijkheid tot eigenrisicodragen in de WGA. De no risk polis voor werkgevers houdt in dat de werkgever niet het loon
behoeft door te betalen van een werknemer met een WGA-uitkering die ziek wordt
binnen vijf jaar nadat deze uitkering is ingegaan. Deze no risk polis geldt
dus niet alleen voor de werkgever die een gedeeltelijk arbeidsgeschikte in
dienst neemt, maar ook voor de werkgever die een werknemer in dienst heeft
en die gedeeltelijk arbeidsgeschikt wordt.De premiekorting houdt in dat de werkgever die een gedeeltelijk arbeidsgeschikte
in dienst houdt één jaar korting krijgt op de af te dragen socialeverzekeringspremies
en een werkgever die een gedeeltelijk arbeidsgeschikte in dienst neemt drie
jaar korting krijgt.De WGA kent een per onderneming gedifferentieerde premie voor de loongerelateerde
WGA-uitkering, voor een deel van de loonaanvulling en de WGA-vervolguitkering.
Een werkgever betaalt daardoor minder premie naarmate een gedeeltelijk arbeidsgeschikte
werknemer meer werkt. De werkgever kan er ook voor kiezen om eigenrisicodrager
te worden gedurende de eerste tien jaar waarover de uitkering wordt verstrekt.3.2 Inkomensbescherming3.2.1 De eerste twee ziektejaren (loondoorbetalingsperiode)De inkomensbescherming gedurende de eerste twee ziektejaren is geregeld
in de Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting bij ziekte. Op grond van
deze wet ligt de verantwoordelijkheid voor de inkomensbescherming van zieke
werknemers gedurende de eerste twee jaar bij de werkgever.3.2.2 Volledige én duurzame arbeidsongeschiktheid
(IVA)De verantwoordelijkheid voor de inkomensbescherming voor volledig én
duurzaam arbeidsongeschikten ligt bij de overheid. Het is de taak van de overheid
om deze mensen een toekomstbestendige en stabiele sociale verzekering te bieden
die de inkomensgevolgen van volledig duurzame arbeidsongeschiktheid opvangt.De overheid is verantwoordelijk voor een redelijk uitkeringsniveau en
voor een passende en adequate selectie van de personen die toegang krijgen
tot deze sociale uitkering. Deze selectie vindt plaats twee jaar na de ziekmelding
of zoveel eerder als volstrekt duidelijk is dat sprake is van volledige en
duurzame arbeidsongeschiktheid.Volledig en duurzaam arbeidsongeschikten komen in aanmerking voor een
uitkering ingevolge de IVA. De uitkering bedraagt 70% van het dagloon. Deze
uitkering loopt in beginsel door tot de werknemer 65 jaar is.De arbeidsongeschiktheidsuitkering zal met terugwerkende kracht met ingang
van 1 januari 2006 worden verhoogd met 5%-punt, indien voldaan is aan
twee voorwaarden: de instroom in de IVA is in 2006 beperkt gebleven tot 25 000
personen op 12-maandsbasis (vast te stellen in augustus 2007 op basis van
de in juli 2007 beschikbare cijfers), en de intentie van de in de Stichting
van de Arbeid vertegenwoordigde centrale organisaties van werkgevers en werknemers
(zoals verwoord in punt 2 van de Stichtingsverklaring van 5 november
2004) is gerealiseerd door CAO-partijen. 3.2.3 Gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid (WGA)Een werknemer is gedeeltelijk arbeidsgeschikt als hij ten minste 35% arbeidsongeschikt
is. Voor werknemers die minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn, ligt de verantwoordelijkheid
voor de inkomensbescherming bij de werkgever en de sociale partners. Deze
werknemers moeten behouden worden voor het arbeidsproces, hetzij in het eigen
bedrijf, hetzij bij een andere werkgever. In het uiterste geval kan de werknemer,
na toestemming van de Centrale organisatie werk en inkomen (CWI), worden ontslagen.
Doorgaans kan hij dan een beroep doen op de Werkloosheidswet.Gedeeltelijk arbeidsgeschikten komen in aanmerking voor een uitkering
ingevolge de WGA. Deze regeling voorziet in een gedeeltelijke compensatie
voor het verlies aan inkomen of van verdiencapaciteit.Uitgangspunten WGABij de vormgeving van de WGA heeft de regering twee uitgangspunten gehanteerd.In de eerste plaats moet de uitkering de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
stimuleren om (meer) arbeid te gaan verrichten. Het verrichten van betaalde
arbeid moet financieel lonender zijn dan inactiviteit. Die beloning moet hoger
zijn naarmate de gedeeltelijk arbeidsgeschikte een groter deel van zijn verdiencapaciteit
benut.In de tweede plaats moet de uitkering de werkgever stimuleren om gedeeltelijk
arbeidsgeschikten in dienst te houden of te nemen.Vormgeving WGADeze uitgangspunten hebben tot de volgende vormgeving van de WGA geleid.
Na afloop van de loondoorbetalingsperiode heeft een gedeeltelijk arbeidsgeschikte
eerst aanspraak op een loongerelateerde WGA-uitkering. De duur van deze loongerelateerde
WGA-uitkering is – net als de WW-uitkering – afhankelijk van het
arbeidsverleden, en varieert van een half tot vijf jaar. Voor een niet werkende
gedeeltelijk arbeidsgeschikte bedraagt de uitkering 70% van het dagloon. Voor
een wel werkende gedeeltelijk arbeidsgeschikte bedraagt de uitkering 70% van
het verschil tussen het dagloon en het met werken verdiende inkomen. De loongerelateerde
uitkering kan ook in formulevorm worden weergegeven, te weten als 0,7 * (daglooninkomen).Deze vormgeving van de loongerelateerde WGA-uitkering betekent een vereenvoudiging
ten opzichte van de huidige situatie. Een gedeeltelijk arbeidsgeschikte hoeft
niet meer zowel een WAOals een WW-uitkering aan te vragen, maar kan volstaan
met het aanvragen van één WGA-uitkering.Na afloop van de loongerelateerde periode heeft de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
aanspraak op hetzij een WGA-vervolguitkering, hetzij een loonaanvulling.Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte ten minste 50% van zijn resterende
verdiencapaciteit benut kan hij aanspraak maken op een loonaanvulling. De
hoogte van deze loonaanvulling bedraagt, als de betrokkene een inkomen verdient
tussen 50% en 100% van zijn resterende verdiencapaciteit, 70% van het verschil
tussen het dagloon en die resterende verdiencapaciteit (zie de bijlage voor
voorbeelden). Als de betrokkene een inkomen verdient dat ten
minste gelijk is aan zijn resterende verdiencapaciteit, bedraagt de hoogte
van de loonaanvulling – net als de loongerelateerde uitkering –
70% van het verschil tussen het dagloon en het met werken verdiende inkomen.Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte niet werkt of minder dan 50% van
zijn resterende verdiencapaciteit benut, maakt hij aanspraak op een WGA-vervolguitkering.
Deze uitkering bedraagt een percentage van (70% van) het wettelijk minimumloon.
Dit percentage is hoger naarmate de betrokkene minder arbeidsgeschikt is.
Het recht op de loonaanvulling of de WGA-vervolguitkering loopt door tot de
uitkeringsgerechtigde de leeftijd van 65 jaar bereikt.Aanvulling tot sociaal minimumHet is mogelijk dat het gezinsinkomen van een volledig én duurzaam
arbeidsongeschikte of een gedeeltelijk arbeidsgeschikte – ondanks de
IVA-uitkering, de loongerelateerde WGA-uitkering, de WGA-vervolguitkering
of de loonaanvulling – onder het voor hem geldende sociale minimum komt.
Deze werknemer heeft op grond van de Toeslagenwet (TW) recht op een aanvullende
uitkering tot dat minimum. De TW wordt zo aangepast dat een beroep op de IOAW
niet meer nodig is. Hierdoor hoeft geen overdracht meer plaats te vinden van
het UWV naar de gemeenten.3.3 Toekomstbestendigheid wetsvoorstelHet kabinet heeft onlangs in de notitie «Nieuwe accenten op het
terrein van werk en inkomen» (Kamerstukken II 2004/05, 29 804,
nr. 1) de overwegingen en doelstellingen geschetst die ten grondslag liggen
aan zijn beleid op het terrein van werk en inkomen. Tegen de achtergrond van
economische en maatschappelijke veranderingen is in de notitie een aantal
bouwstenen aangedragen voor een toekomstbestendige Nederlandse verzorgingsstaat.
Centraal daarbij staat een verhoging van de arbeidsparticipatie. Dit vergt
een stelsel van sociale zekerheid dat solide en solidair is. Via een nieuwe
balans tussen inkomensbescherming en eigen verantwoordelijkheid kan het activerende
karakter van het stelsel worden versterkt.Op basis van deze beleidsfilosofie zijn in voornoemde notitie enkele mogelijke
beleidsrichtingen geschetst. Uitgangspunt daarbij is dat een toekomstbestendig
stelsel niet alleen de gewenste inkomensbescherming biedt, maar daarnaast
de burgers (en werkgevers) aanmoedigt om hun eigen risico's ten gunste te
beïnvloeden, en dus vermijdbaar of onbedoeld gebruik van de sociale zekerheid
terug te dringen.Het voorgestelde arbeidsongeschiktheidsstelsel is in lijn met voornoemde
beleidsfilosofie. Voor werkgever en werknemer is een grotere plaats voor hun
eigen verantwoordelijkheid ingeruimd. Zo zijn beiden vanaf 1 januari
2004 gedurende de eerste 104 weken van ziekte volledig verantwoordelijk voor
de reïntegratie en de inkomensbescherming van de werknemer. Ook kunnen
werkgever en werknemers in onderling overleg beslissen welke andere partijen,
zoals arbodiensten, reïntegratiebedrijven en private verzekeraars, ze
daarbij inschakelen. En als ze willen kunnen ze ook na 104 weken ziekte verantwoordelijk
blijven voor de reïntegratie en de inkomensbescherming van de werknemer.
De incentivestructuur is daarop toegesneden: het stelsel bevat zowel voor
de werkgever als voor de werknemer financiële prikkels om zijn verantwoordelijkheid
waar te maken. Het stelsel is dus zodanig vormgegeven dat, met behoud van
de waarborgfunctie (inkomensbescherming) van het stelsel, de werkgever en
werknemer grote keuzevrijheid hebben en met behulp van financiële
prikkels worden aangemoedigd het beroep op het stelsel zoveel mogelijk te
beperken.3.4 Opbouw van de memorie van toelichtingDe regeringsvoornemens die in dit hoofdstuk in het kort aan de orde zijn
gekomen, worden in het vervolg van deze memorie van toelichting nader uitgewerkt.Het arbeidsongeschiktheidscriterium en het claimbeoordelingsproces worden
besproken in de hoofdstukken 4 en 5.Het activeren van arbeidsgeschiktheid is aan de orde in hoofdstuk 6.De inkomensbescherming wordt behandeld in de hoofdstukken 7 en 8.Het recht op uitkering wordt besproken in hoofdstuk 9.De uitvoering en financiering van de IVA en de WGA komen aan de orde in
hoofdstuk 10.Hoofdstuk 11 behandelt het overgangsrecht en de internationaal-rechtelijke
aspecten. Hoofdstuk 12 geeft een overzicht van de ontvangen commentaren. Hoofdstuk
13 bevat een overzicht van de financiële en economische gevolgen van
het wetsvoorstel.4. Het arbeidsongeschiktheidscriteriumIn dit wetsvoorstel wordt het uitkeringsregime geregeld voor volledig
en duurzaam arbeidsongeschikten en voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten. De
definitie van deze beide begrippen (volledig duurzaam arbeidsongeschikt en
gedeeltelijk arbeidsgeschikt) verschilt. Dit hangt samen met de doelstelling
van beide uitkeringsregimes. Bij beide begrippen speelt hetzelfde ziektebegrip
een rol omdat het bij alle vormen van arbeidsongeschiktheid gaat om verminderde
mogelijkheden om arbeid te kunnen verrichten ten gevolge van ziekte. Er moet
sprake zijn van objectief medisch vast te stellen gevolgen van ziekte. Voor
de volledigheid worden deze begrippen hieronder uiteengezet. De twee arbeidsongeschiktheidscriteria
worden daarna toegelicht. De wijze waarop wordt beoordeeld of iemand volledig
en duurzaam arbeidsongeschikt of verminderd arbeidsgeschikt is, verloopt in
beide situaties volgens hetzelfde stramien. Het nieuwe claimbeoordelingsproces
is geënt op het proces onder de WAO, maar het zal op veel punten aangepast
worden om de doelstelling van het nieuwe stelsel te kunnen bereiken. Dit proces
wordt in het volgende hoofdstuk beschreven.4.1. De begrippen ziekte en objectiviteitBij het bepalen van de arbeidsongeschiktheid is het al dan niet aanwezig
zijn van een ziekte alleen en op zichzelf beschouwd een noodzakelijke, maar
geen voldoende voorwaarde. Er spelen bij dit vraagstuk verschillende aspecten:• het ziektebegrip als zodanig,• de relatie tussen het hebben van een ziekte en het kunnen werken,
en• het vaststellen van een ziekte en de daaruit voortvloeiende beperkingen.Om te beginnen moet gesteld worden dat het ziektebegrip als zodanig de
laatste decennia nogal is verruimd. Het begrip ziekte heeft een veelbredere
betekenis gekregen. Allerlei maatschappelijke ontwikkelingen zoals de toegenomen
mondigheid van de burger, de grotere toegankelijkheid tot medische informatie,
het gezondheidsideaal en de toegenomen therapeutische mogelijkheden hebben
er toe geleid dat het ziektebegrip niet meer uitsluitend tot het terrein van
de arts behoort, maar ook tot dat van de patiënt. Men noemt een gevoel
van onbehagen of onwelbevinden al snel een ziekte en richt zich er mee tot
een arts. Dit algemene beeld is scherp te zien bij het ziekteverzuim van werkenden:
afwezigheid op grond van allerlei uiteenlopende oorzaken worden met instemming
van alle betrokkenen als ziekte gelabeld en op deze wijze gemedicaliseerd.
Men kan zich gemakkelijk ziekmelden: er zijn vaak geen directe inkomensgevolgen,
en de begeleiding richt zich vervolgens niet alleen op de (vermeende) ziekte,
terwijl veel vormen van fysiek onbehagen zowel het gevolg kunnen zijn van
ziekte als van andere oorzaken. Ook als de begeleiding zich richt op andere
zaken dan ziekte, zoals een conflict, is het thans veelal geaccepteerd dat
iemand thuis is wegens ziekte.Voor de inhoud van dit wetsvoorstel is het belangrijk te stellen dat het
hebben van een ziekte niet per se betekent dat iemand niet zou kunnen werken.
Veel mensen met een chronische ziekte of handicap of een tijdelijk medisch
probleem werken. Volgens recente medische inzichten is het zo dat in veel
gevallen niet-werken het genezingsproces juist kan belemmeren, omdat het activiteitenniveau
afneemt. Het hebben van een ziekte is dus wel noodzakelijk, maar niet voldoende
om als arbeidsongeschikt aangemerkt te worden. Het gaat om de beperkingen
in arbeid die men daardoor ondervindt.De verzekeringsgeneeskundige beoordeling begint daarom met het objectief
vaststellen van de ziekte, aan de hand van de door de cliënt naar voren
gebrachte klachten. Een ziekte is volgens de World Health Organisation «een
afwijkende toestand van het menselijk organisme met vermindering van autonomie
die zich uit in stoornissen, beperkingen en handicaps». Verlies aan
autonomie betekent dat iemand niet in staat is een deel van de sociale rollen
te vervullen: er is sprake van een vermindering of verlies van een lichamelijke
of psychische functie als gevolg waarvan een vermindering of verlies van normale
gedragingen, activiteiten en sociale rolvervulling optreedt. De normale sociale
rollen worden geheel of gedeeltelijk verdrongen door de ziekterol.Is de ziekte vastgesteld, dan moet de verzekeringsarts de beperkingen
in beeld brengen. Een ziekte die niet leidt tot beperkingen voor het verrichten
van arbeid is voor het uitkeringsrecht niet relevant. Het is hierbij ook niet
relevant of een ziekte ernstig genoemd wordt, maar of de beperkingen die door
de ziekte worden veroorzaakt, zodanig zijn dat ze de mogelijkheid om te werken
beïnvloeden. Het moet gaan om aantoonbare beperkingen die rechtstreeks voortvloeien uit de ziekte.De toevoeging dat de beperkingen moeten voortvloeien uit ziekte, is van
belang, omdat deze beperkingen onderscheiden moeten worden van beperkingen
tengevolge van bijvoorbeeld veroudering of overbelasting. Bij het vaststellen
van de beperkingen moet expliciet beoordeeld worden dat de mogelijkheden naar medisch oordeel aanzienlijk moeten zijn beperkt,
niet alleen ten opzichte van het verleden maar ook ten opzichte van hetgeen
bij qua leeftijd en constitutie vergelijkbare personen gebruikelijk is.Bij de claimbeoordeling denkt de cliënt vaak dat hij zijn claim primair
moet legitimeren vanuit zijn ziekte, wat er toe kan leiden dat de discussie
over het al dan niet bestaan van arbeidsongeschiktheid zich concentreert op
de vraag of er sprake is van ziekte in plaats van op de beperkingen en de mogelijkheden van betrokkene. Niet genoeg kan worden benadrukt
dat het aanwezig zijn van ziekte wel noodzakelijk is, maar niet voldoende.
Het gaat immers om de gevolgen ervan voor het functioneren. De verzekeringsarts
staat hierbij voor de uitdaging om bij sommigen uit te moeten leggen dat ondanks
het aanwezig zijn van een ziekte er nog wel degelijk mogelijkheden zijn om
te werken, en bij anderen uit te moeten leggen dat er weliswaar beperkingen
zijn maar dat die niet voortvloeien uit ziekte.Het vaststellen van de ziekte en de beperkingen moet objectief geschieden.
In het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten is dit als volgt uitgewerkt.
De ziekte en de beperkingen moeten naar algemeen medische maatstaven gemeten
worden. Algemeen medische maatstaven wil zeggen volgens de criteria van de
reguliere geneeskunde en ook daarbinnen algemeen geaccepteerd, dus niet op
basis van de bijzondere opvatting van een enkele arts of speciale groep. Gemeten
wil zeggen feitelijk vastgesteld. De arts mag niet volstaan met af te gaan
op de perceptie van de aanvrager van de uitkering.Voor sommige ziektes en voor sommige personen zal het vaststellen van
de ziekte of de beperkingen gemakkelijker zijn dan voor andere. Er zij op
gewezen dat het niet altijd mogelijk is een lichamelijke of psychische oorzaak
voor de ziekte te meten of aan te tonen. Dit betekent dat in die gevallen
het medisch onderzoek uitvoeriger en grondiger zal moeten zijn. De bedrijfsarts
is er voor verantwoordelijk dat de benodigde gegevens verzameld worden en
dat ze bij het UWV aanwezig zijn bij de uitkeringsaanvraag. De werknemer zelf
zal moeten aantonen dat hij in behandeling is bij een specialist. Slechts
in uitzonderingsgevallen zal hiervan afgeweken kunnen worden.Het gaat er vervolgens om dat de verzekeringsarts beziet of er sprake
is van verminderd functioneren, beperkingen in mogelijke activiteiten en handicaps
voor het verrichten van arbeid. De arts moet op alle drie niveaus's (stoornissen,
beperkingen en handicaps) logisch samenhangende consistente uitingen van ziekte
constateren. Hoe moeilijker het is om vast te stellen of de belemmeringen
het gevolg zijn van ziekte, des te meer eisen in de zin van controleerbaarheid,
reproduceerbaarheid en consistentie er gesteld worden aan het verzekeringsgeneeskundige
oordeel. De gang van zaken bij en de resultaten van de beoordeling moeten
schriftelijk worden vastgelegd zodat zij toetsbaar en controleerbaar zijn.
Onder reproduceerbaar wordt verstaan dat andere gekwalificeerde beroepsgenoten
dan de betreffende verzekeringsarts, in eenzelfde geval tot dezelfde bevindingen
en conclusies zullen kunnen komen. Met consistent wordt bedoeld dat de feiten
en conclusies vrij van innerlijke tegenspraak en logisch samenhangend moeten
zijn. Bevindingen die elkaar tegen lijken te spreken, moeten op basis van
professionaliteit tegen elkaar afgewogen worden.De hier vermelde onderliggende noties met betrekking tot begrippen als
ziekte en objectiviteit zijn in essentie niet anders dan die ten grondslag
liggen aan de huidige regelgeving onder de WAO. De regering is echter van
mening dat deze begrippen zorgvuldiger gehanteerd moeten worden. In de uitvoering
van de nieuwe wet zal daarom aan de operationalisering ervan meer aandacht
worden gegeven, onder andere door een strikter claimbeoordelingsproces. Op
het uitvoeringsproces van de claimbeoordeling en de kwaliteitsborging daarvan
wordt uitvoerig ingegaan in hoofdstuk 5. Wat betreft het criterium om het
bestaan van arbeidsongeschiktheid vast te kunnen stellen, heeft de regering
aangesloten bij het bestaande criterium in de WAO en bij de breed gedragen
wens binnen de SER om dit criterium te behouden. Werkgevers en werknemers
binnen de SER hechten namelijk als direct betrokkenen groot belang
aan het criterium van verdiencapaciteit en aan de daarbij gehanteerde grens
van 80% verlies van verdiencapaciteit. Hiermee heeft de regering principieel
gekozen voor het criterium van verdiencapaciteit en is dit criterium als verzekerd
risico voor de WIA gehandhaafd.4.2. Het arbeidsongeschiktheidscriterium voor volledig
en duurzame arbeidsongeschiktheid4.2.1 Volledige arbeidsongeschiktheidHet begrip volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid kent twee essentiële
elementen die hier achtereenvolgens besproken worden. In deze paragraaf komt
het begrip volledig aan de orde, in de volgende paragraaf het begrip duurzaam.Voor de IVA-regeling geldt iemand als volledig arbeidsongeschikt als hij
20% of minder van zijn oude loon kan verdienen. Om deze vraag te beantwoorden
zal in ieder geval altijd een medisch onderzoek, en in veel gevallen ook een
arbeidskundig onderzoek nodig zijn. Nadere bepalingen hierover staan in het
Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten. Dit besluit zal ook op de
claimbeoordeling in het kader van het nieuwe stelsel zien.Met de uitwerking van het begrip volledige arbeidsongeschiktheid in dit
wetsvoorstel wordt aangesloten bij de uitgebrachte adviezen. Zowel de commissie
Donner als de SER willen de arbeidsongeschiktheidsuitkering exclusief toekennen
aan diegenen die duurzaam niet meer kunnen werken. Er moet volgens de SER
bij de claimbeoordeling meer dan thans het geval is, gestreefd worden naar
methoden die leiden tot een zo hoog mogelijke resterende verdiencapaciteit.
Het huidige Claim Beoordelings- en Borgingssysteem (CBBS) zou volgens de SER
in aanzienlijke mate strenger gemaakt moeten worden, zodat het vóórkomen
van volledige arbeidsongeschiktheid op loonkundige gronden zoveel mogelijk
tegengegaan wordt. De regering kan hier geheel bij aansluiten en hanteert
net als de SER het begrip verdiencapaciteit.De vaststelling of iemand volledig arbeidsongeschikt is, kan afhankelijk
van de situatie twee grondslagen hebben: alleen op verzekeringsgeneeskundige
gronden, of op verzekeringsgeneeskundige en arbeidskundige gronden.Er is een groep personen waarvan op verzekeringsgeneeskundige gronden
gezegd kan worden dat hun toestand zodanig is dat zij niet kunnen werken.
Het betreft dan personen die geen benutbare mogelijkheden hebben. Hieronder
worden verstaan personen die zijn opgenomen in een inrichting, personen die
bedlegerig zijn, personen die lichamelijk niet zelfredzaam zijn (dat wil zeggen
dat zij de zeer basale dagelijkse activiteiten zoals eten, wassen en toiletgang,
die van belang zijn voor de primaire fysieke zelfstandigheid, niet kunnen
verrichten) en personen met een ernstige psychische stoornis waarbij sprake
is van onvermogen tot persoonlijk en sociaal functioneren. Van deze groep
personen is het op voorhand duidelijk dat zij dusdanige ernstige medische
beperkingen hebben dat zij niet kunnen werken; een arbeidskundig onderzoek
is dan niet nodig. Dit is uiteraard een zeer kleine groep.Daarnaast is er een groep personen waarbij weliswaar wordt vastgesteld
dat zij ernstige beperkingen tengevolge van ziekte hebben, maar die nog wel
mogelijkheden hebben. Door de arbeidskundige zal dan onderzocht worden of
deze mogelijkheden dusdanig zijn dat betrokkene er arbeid mee
kan verrichten en welk loon hij daarmee kan verdienen. De procedure van dit
onderzoek is dat de verzekeringsarts de mogelijkheden van betrokkene vastlegt
(in het kader van het huidige CBBS-systeem in de zogenaamde Functionele Mogelijkheden
Lijst) en dat de arbeidsdeskundige daar functies bij zoekt. Het loon van de
geschikte functies wordt vervolgens vergeleken met het maatmanloon (dit komt
globaal overeen met het oude loon) waarbij de uitkomst van de vergelijking
[(maatmanloon minus het loon van de geschikte functie) gedeeld door maatmanloon]
het arbeidsongeschiktheidspercentage bepaalt. Bij de arbeidskundige schatting
zal primair gezocht worden naar functies waardoor de mate van arbeidsongeschiktheid
zo laag mogelijk is. Is het loonverlies 80% of meer, dan is betrokkene volledig
arbeidsongeschikt. Hoe het arbeidskundig onderzoek precies in zijn werk gaat,
is bepaald in het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten.4.2.2 Duurzame arbeidsongeschiktheidVan duurzame arbeidsongeschiktheid is sprake in twee situaties: herstel
is uitgesloten (er is een duurzaam verlies van mogelijkheden tot functioneren)
en er is een geringe kans op herstel op lange termijn.Bij de invulling van het begrip duurzaamheid heeft de regering aangesloten
bij de SER-adviezen uit 2002 en 2004. De SER verstaat onder duurzame arbeidsongeschiktheid
«een voorzienbare langdurige arbeidsbeperking in die zin dat binnen
een periode van vijf jaar geen reële mogelijkheden tot herstel kunnen
worden verwacht». In het SER-advies van 2004 heeft de SER dit nader
ingevuld, omdat het de SER gebleken was dat de oorspronkelijke invulling in
de praktijk moeilijk uitvoerbaar leek. In dit wetsvoorstel sluit de regering
hierbij aan.Dit betekent dat het duurzaamheidscriterium van toepassing is bij twee
categorieën volledig arbeidsongeschikten: als herstel uitgesloten is
en als er na twee jaar ziekte een geringe kans op herstel is op lange termijn.De categorie «herstel uitgesloten» betekent dat de mogelijkheden
om te functioneren definitief verloren zijn gegaan: er is stabiliteit van
de afwezigheid van mogelijkheden.De categorie «geringe kans op herstel op lange termijn» betekent
dat de verzekeringsarts de situatie na de claimbeoordeling inschat. Hij maakt
hierbij onderscheid tussen de prognose in het eerste jaar, en de kansen daarna.Bij de procedure die gevolgd zal worden bij het vaststellen van de duurzaamheid,
kunnen de volgende stappen onderscheiden worden.• Eerst beziet de verzekeringsarts of de prognose «herstel
uitgesloten» geldt. Zo ja, dan is er sprake van duurzaamheid.• Zo neen, dan vervolgt hij het onderzoek door het eerst volgende
jaar te bezien.• Is er in het eerste jaar een meer dan geringe kans op herstel,
dan is er geen sprake van duurzaamheid.• Is er in dat eerste jaar geen of een geringe kans op herstel, dan
wordt ook de kans op herstel op enig moment in de toekomst bij de beoordeling
betrokken.• Is er in de toekomst een meer dan geringe kans op herstel, dan
is er geen sprake van duurzaamheid.• Is er ook in de toekomst een geringe kans op herstel, dan is er
sprake van duurzaamheid.Samengevat zijn de volgende volledig arbeidsongeschikte personen dus duurzaam
arbeidsongeschikt: personen zonder kans op herstel (zij die ineen
stabiele situatie verkeren) en personen met een geringe kans op herstel zowel
in het eerste jaar als daarna.Van duurzame arbeidsongeschiktheid wordt ook gesproken als iemand nog
zal verslechteren (of zelfs zal komen te overlijden).Het UWV zal gedurende vijf jaar jaarlijks bij de groep volledig arbeidsongeschikten
met een geringe kans op herstel onderzoeken of dit herstel inderdaad al is
opgetreden, en of zij nu gedeeltelijk (of misschien zelfs helemaal) arbeidsgeschikt
zijn. Het is de verwachting dat binnen een periode van vijf jaar in alle gevallen
duidelijk is geworden dat men of in een stabiele situatie verkeert van niet
kunnen functioneren, of dat men niet meer volledig arbeidsongeschikt is. Het
recht op IVA-uitkering eindigt als men geheel of gedeeltelijk arbeidsgeschikt
is. Overigens kan indien dit door de verzekeringsarts nodig wordt geacht,
ook na de periode van vijf jaar een oproep voor een professionele herbeoordeling
gedaan worden.Indien betrokkene na de herbeoordeling gedeeltelijk arbeidsgeschikt is,
wordt de duur van zijn loongerelateerde WGA-uitkering verminderd met de duur
dat hij een IVA-uitkering heeft gehad. Het is echter zo dat hij altijd gedurende
minimaal een jaar recht heeft op een loongerelateerde WGA-uitkering. In die
periode kan hij zijn resterende verdiencapaciteit zo goed mogelijk benutten,
zodat hij na afloop van die periode in aanmerking kan komen voor de loonaanvulling.Personen die volledig arbeidsongeschikt zijn maar niet als duurzaam zijn
aangemerkt, krijgen een uitkering op grond van de WGA-regeling. Mochten zij
na verloop van tijd toch duurzaam arbeidsongeschikt blijken te zijn, dan kunnen
zij op dat moment zonder nadere voorwaarden instromen in de IVA-regeling en
een IVA-uitkering krijgen. Tot dat moment ontvangen zij overigens ook altijd
een volwaardige WGA-uitkering ter hoogte van 70% van het dagloon. Dit wordt
bereikt doordat voor deze groep geen inkomenseis voor de loonaanvulling geldt.
Door personen die volledig maar niet duurzaam arbeidsongeschikt zijn, een
dergelijke uitkering te geven, wordt bereikt dat zij alle kansen krijgen op
herstel en reïntegratie terwijl zij tegelijkertijd zekerheid hebben over
hun uitkering.Bij de claimbeoordeling zal de duurzaamheid van de volledige arbeidsongeschiktheid
worden vastgesteld. In de eerste periode na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
zal deze beoordeling niet eenvoudig zijn omdat er nog geen ervaring mee is
opgedaan. In de voorbereidingsfase zal het UWV daarom bijzondere aandacht
besteden aan dit nieuwe aspect van de claimbeoordeling en bij de uitvoering
zullen de resultaten nauwlettend gevolgd worden. Met name de invulling van
het begrip geringe kans op herstel vereist een nauwkeurige uitwerking. UWV
zal hiertoe een protocol met een stappenplan opstellen. Het feit dat de IVA-uitkeringen
worden toegekend door de Beslissingsautoriteit (zie hiervoor ook hoofdstuk
5.4), zal een positieve uitwerking hebben op een consistente invulling van
dit begrip.In grote lijnen verloopt de beoordeling als volgt.Bij de claimbeoordeling wordt iemand na twee jaar ziekte beoordeeld. In
deze twee jaar moet er op medisch gebied en qua reïntegratie al het mogelijke
zijn geprobeerd. Voordat de claimbeoordeling van start gaat, worden de reïntegratie-inspanningen
getoetst. Als de werkgever onvoldoende reïntegratie-inspanningen heeft
verricht, volgt een loonsanctie voor de werkgever en wordt de claimbeoordeling
uitgesteld tot na afloop van de sanctieperiode. Ook de werknemer kan een sanctie
krijgen bij onvoldoende reïntegratie-inspanningen.Nadat de verzekeringsarts en de arbeidsdeskundige volledige arbeidsongeschiktheid
hebben vastgesteld, zal het aspect duurzaamheid bepaald worden.
Ook hier spelen zowel verzekeringsgeneeskundige als arbeidskundige aspecten.
Bij de beoordeling van het ontbreken van voldoende verdiencapaciteit en de
kans dat dit in de toekomst zal verbeteren, gaat het om een samenspel van
het ziektebeeld als zodanig en de functionele mogelijkheden. Het ziektebeeld
kan nog fluctueren terwijl de mogelijkheden en beperkingen ongeveer op hetzelfde
niveau zullen blijven. Het kan echter ook zo zijn dat het ziektebeeld weliswaar
stabiel is, maar dat de mogelijkheden tot functioneren nog wel een substantiële
verandering of verbetering kunnen ondergaan. Dit hangt ondermeer samen met
de omstandigheid of er nog adequate behandelopties zijn, het vermogen van
mensen met de gevolgen van hun ziekte om te gaan en het vermogen om compensatiemogelijkheden
te ontwikkelen. Of iemand hiertoe daadwerkelijk in staat is, hangt van verschillende
factoren af. Het is van belang te onderkennen dat het oordeel van de verzekeringsarts
kan verschillen van dat van de cliënt. Iemand kan de eigen situatie als
zonder kans op herstel beoordelen, omdat hij zijn niveau van functioneren
heeft geaccepteerd en geen veranderingen meer verwacht, terwijl de arts van
mening is dat nog niet al het redelijke is gedaan om het herstel van de arbeidsgeschiktheid
te bevorderen.De verzekeringsarts zal bij de beoordeling van de duurzaamheid meerdere
relevante factoren onderscheiden en daartussen een afweging maken. Het gaat
dan primair om medische factoren maar daarnaast om persoonsgebonden factoren
die de invloed van de ziekte op de beperkingen mede bepalen. Medische factoren
zijn zowel randvoorwaardelijk als kaderstellend. Randvoorwaardelijk in de
zin dat er een relatie moet zijn tussen de mogelijkheden tot functioneren
en het aanwezig zijn van ziekte. Kaderstellend in die zin dat de ziekte zelf
in zekere zin een autonome factor is of kan zijn en daarmee een factor is
die niet te beïnvloeden is en als het ware losstaat van de persoon van
de individuele cliënt. Sommige ziektebeelden zijn erg bepalend voor de
mogelijkheden tot herstel van functioneren, andere laten meer ruimte. Medische
factoren worden bepaald door het ziektebeeld als zodanig (sommige ziektes
zijn wel, andere niet, of niet definitief, te genezen) en de behandelbaarheid
en resterende behandelmogelijkheden op het moment van de beoordeling. Soms
kan de ziekte zelf niet behandeld worden, maar kunnen de gevolgen van de ziekte
wel goed worden bestreden. De verzekeringsarts gaat na in hoeverre behandeling
die van invloed kan zijn op het functioneren nog mogelijk is op het moment
van de beoordeling.Ook persoonsgebonden factoren spelen een rol als de verzekeringsarts moet
beoordelen in hoeverre de cliënt in staat is om, gegeven zijn ziekte,
zijn mogelijkheden tot functioneren te vergroten. Het gaat hierbij om eigenschappen
van de cliënt om zich aan te kunnen passen aan veranderende omstandigheden
en compensatiemogelijkheden te ontwikkelen, en activiteiten van de cliënt
die er op gericht zijn, zijn mogelijkheden optimaal te ontwikkelen en te benutten
(herstelgedrag). Altijd zal de verzekeringsarts in relatie tot de relevante
factoren beoordelen of van de cliënt verdere inspanning tot verbetering
van zijn mogelijkheden mag worden geëist. Het gegeven dat ten tijde van
de claimbeoordeling er al geruime tijd sprake is van een gelijkblijvende toestand
is zeker niet voldoende om te concluderen dat er sprake is van stabiele onmogelijkheden
tot functioneren. Juist wanneer de invloed van omgevingsfactoren een belangrijke
rol heeft gespeeld bij uitblijven van verder herstel, moet worden beoordeeld
of wel sprake is geweest van voldoende herstelgedrag. De verzekeringsarts
zal kritisch moeten onderzoeken of de cliënt nog aangesproken kan worden
op ander gedrag. 4.3. Het arbeidsongeschiktheidscriterium voor gedeeltelijke
arbeidsgeschiktheidIndien een werknemer na de ziekteperiode niet volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
is, is hij wellicht gedeeltelijk arbeidsgeschikt. Het criterium om dit te
beoordelen is net als bij de beoordeling van de volledige arbeidsongeschiktheid
of iemand ten gevolge van zijn ziekte minder kan verdienen dan voor zijn ziekte.
Hiertoe wordt het loon dat iemand kan verdienen vergeleken met het maatmanloon,
zodat het verlies van verdienvermogen bepaald kan worden. Indien uit de claimbeoordeling
blijkt dat betrokkene minder dan 35% loonverlies heeft, is er geen sprake
van arbeidsongeschiktheid en blijft de verantwoordelijkheid liggen op het
niveau van de arbeidsorganisatie. Werkgever en werknemer dienen alles in het
werk te stellen om de werknemer te behouden voor het arbeidsproces, al dan
niet bij de eigen werkgever. Werknemers die ten minste 35% maar niet volledig
én duurzaam arbeidsongeschikt zijn, zijn gedeeltelijk arbeidsgeschikt
en hebben recht op een inkomensvoorziening krachtens de WGA-regeling.In gevallen waarin iemand volledig arbeidsongeschikt is, maar waarin herstel
te verwachten of niet uit te sluiten is, heeft hij geen recht op uitkering
op grond van volledig en duurzaam arbeidsongeschiktheid. Hij zal dan recht
hebben op een uitkering op grond van de WGA-regeling. Omdat betrokkene op
het moment van de claimbeoordeling wel volledig arbeidsongeschikt is, kan
van hem uiteraard op dat moment geen arbeidsdeelname of pogingen daartoe verwacht
worden. In de WGA-regeling geldt daarom voor hem voor de loonaanvulling geen
inkomenseis. Op die manier wordt bereikt dat hij een uitkering ontvangt van
70% van zijn oude loon. In alle gevallen kan hij indien zijn oorspronkelijke
arbeidsongeschiktheid toch duurzaam blijkt te zijn, alsnog recht krijgen op
een uitkering op grond van volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid.5. Het claimbeoordelingsprocesOm de doelstelling van het nieuwe arbeidsongeschiktheidsstelsel te bereiken,
is het zaak het claimbeoordelingsproces zo in te richten dat een goede beoordeling
van de reïntegratie-inspanningen in de twee ziektejaren mogelijk is,
dat de professionals bij de claimbeoordeling aangesproken worden op hun eigen
verantwoordelijkheid en dat een optimale sturing door het UWV-management mogelijk
is. De SER heeft hier in zijn adviezen terecht op gewezen en de regering sluit
hier bij aan.Een aanvraag na twee jaar ziekte1 voor een
uitkering in het nieuwe stelsel moet vergezeld gaan van het reïntegratieverslag,
waarin alle activiteiten rond herstel en reïntegratie in de ziekteperiode
beschreven staan. Hierin moet ook een medisch dossier van de bedrijfsarts
zitten. Dit zal in samenspraak met het UWV geregeld worden in de ministeriële
regeling Procesgang eerste ziektejaar. Gelet op het feit dat betrokkene twee
jaar onafgebroken ziek is geweest, zal uit het dossier als regel ook blijken
dat de betreffende ziekte al twee jaar duurt en behandeld is door een specialist.
Ziektes die in beginsel niet binnen twee jaar over zijn, zullen immers behandeld
worden door een specialist. Mocht blijken dat het voor de claimbeoordeling
van belang is dat de verzekeringsarts over meer medische gegevens beschikt,
dan kan, met instemming van de cliënt, de behandelend specialist hierom
worden gevraagd.Het kabinet onderzoekt thans samen met het UWV hoe het claimbeoordelingsproces
zodanig vorm kan worden gegeven dat een totaalbeoordeling bereikt wordt waarbij
alle aspecten worden afgewogen en waarbij iedere fase van het proces toetsbaar
is. Uitgangspunt hierbij is primair dat demedicalisering moet
plaatsvinden. Oorzaken van arbeidsuitval die met ziekte niets van doen hebben,
zijn tot nu toe vaak aanleiding geweest voor het toekennen van een uitkering.
Een actief beleid gericht op demedicalisering moet hier een einde aan maken.
Met het algemene begrip medicalisering wordt bedoeld dat er een overmatige
bemoeienis van de geneeskunde met het menselijk leven is. Bij demedicalisering
in de verzekeringsgeneeskunde gaat het erom dat niet-medische problemen worden
opgelost met niet-medische oplossingen. Iemand die niet ziek is, zal de oplossing
voor problemen waardoor hij niet kan werken, in de niet-medische sfeer moeten
zoeken.Demedicalisering zal al moeten beginnen in de eerste twee ziektejaren.
Bekende oorzaken die tot arbeidsuitval kunnen leiden zonder dat van ziekte
sprake is, zijn bijvoorbeeld moeilijkheden in de privé-sfeer zoals
echtscheiding; het ontbreken van een behoorlijk niveau van sociale vaardigheden
of van een normaal aanpassingsvermogen of tekorten aan scholing of werkervaring
die het realiseren van een bepaald ambitieniveau verhinderen, vormen andere
voorbeelden hiervan. Ook verstoorde arbeidsverhoudingen kunnen leiden tot
niet door ziekte veroorzaakte inactiviteit. Een cliënt kan dus belemmerd
zijn om goed te functioneren, maar overigens niet ziek zijn. In dergelijke
gevallen kan de cliënt kiezen de omstandigheden te veranderen -of hij
had dat kunnen doen-, waardoor hij wel in zijn werk zou kunnen functioneren.
Indien er geen sprake is van ziekte is het dus niet relevant of het verlies
aan mogelijkheden door niet-medische oorzaken wordt veroorzaakt. Het probleem
en de oorzaak zijn dan helder en de verzekeringsarts zal de cliënt uitleggen
dat er geen sprake is van arbeidsongeschiktheid. Dit neemt niet weg dat iemand
ziek kan zijn en beperkingen kan hebben, terwijl daaraan ook een niet-medische
oorzaak ten grondslag ligt.Bij de claimbeoordeling zal primair worden gekeken naar wat mensen medisch
gezien nog wél kunnen. Daarbij is alleen verlies aan mogelijkheden
dat veroorzaakt is door medische oorzaken relevant en wordt verlies aan mogelijkheden
door niet-medische oorzaken genegeerd. Hierdoor ontstaat de paradox dat om
demedicalisering in de arbeidsongeschiktheid te bereiken er dus scherp gekeken
moeten worden naar de medische kant. Er zullen meer eisen worden gesteld aan
het onderbouwen van de medische kant. Een belangrijk aspect van het proces
is ook dat de definitieve beslissing over het al dan niet aanwezig zijn van
volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid wordt genomen door een onafhankelijk
claimbeoordelaar (de beslissingsautoriteit), vergelijkbaar aan hetgeen is
voorgesteld door de Commissie Donner en door de SER.In overleg met het UWV zal het nieuwe claimbeoordelingsproces worden uitgewerkt.
Het nieuwe claimbeoordelingsproces heeft de volgende kenmerken. Het is zo
gestructureerd dat er voldoende waarborgen zijn voor een wetsconforme uitvoering
en er voldoende ruimte is voor de professionals om maatwerk te leveren. Moeilijkere
beoordelingen vergen meer aandacht, tijd en deskundigheid en wellicht een
andere vormgeving. Hiermee wordt bedoeld dat bij de start van een arbeidsongeschiktheidsbeoordeling
eerst wordt bepaald of sprake is van een bepaalde risicocategorie; dit laatste
kan samenhangen met de diagnose, de sector, het soort bedrijf of van individuele
kenmerken. Een bepaalde risicocategorie kan betekenen dat er meer tijd nodig
is voor de beoordeling, dat andere onderzoekstechnieken of -hulpmiddelen nodig
zijn of dat andere deskundigheid wordt ingeschakeld, bijvoorbeeld in de vorm
van een tweede verzekeringsarts of arbeidsdeskundige, een psycholoog, een
specialist of een fysiotherapeut. Er zullen protocollen worden vastgesteld
voor het bepalen van risicoprofielen en het bepalen van welke soort extra
beoordeling daarvoor nodig is. Deze zullen zodanig vorm krijgen dat gemakkelijk ingespeeld kan worden op nieuwe inzichten en nieuwe ontwikkelingen
in de populatie arbeidsongeschikten.Onderdeel van het claimbeoordelingsproces is het gebruik van een lijst
met ziektes. Deze lijst die een indicatief karakter heeft, bestaat uit een
neutrale opsomming van ziektes met de daarbij behorende gebruikelijke hersteltermijnen,
gegeven een geëigende behandeling, en de spreiding die daarbij optreedt.
Deze lijst is een hulpmiddel bij de poortwachtertoets, bij de bepaling van
de duurzaamheid, bij het vaststellen van een tijdstip voor een herbeoordeling
en bij de verzuimbegeleiding. Bij het bepalen van de duurzaamheid zal de lijst
met name van belang zijn voor het operationaliseren van het begrip «geringe
kans op herstel op lange termijn», omdat op grond van de lijst kan worden
vastgesteld op welke termijn er kans op herstel mogelijk is, en of die kans
groot of klein is. Voor het gebruik van de lijst is van belang dat duidelijk
is welke behandeling en begeleiding voorgeschreven zijn bij een bepaalde ziekte.
Deze aspecten en de protocollen die daarbij gehanteerd kunnen worden, zullen
daarom bij het opstellen van de lijst betrokken worden.De lijst heeft een indicatief karakter, dus uitzonderingen zijn mogelijk.
Wel is er bij afwijken van de lijst een versterkte bewijslast nodig: een verzekeringsarts
kan er in een individueel geval wel van afwijken, maar hij zal dan moeten
aangeven waarom er in dat individuele geval kan worden afgeweken van de standaard.
Indien bijvoorbeeld uit de lijst blijkt dat een ziekte gegeven een zekere
spreiding normaliter niet langer dan twee jaar duurt, betekent dit in beginsel
dat met een dergelijke ziekte de uitkeringsaanvraag wordt afgewezen en de
loondoorbetalingsperiode verlengd. In uitzonderlijke gevallen zal iemand ook
met een ziekte die normaliter niet langer dan twee jaar hoeft te duren, toch
zodanige beperkingen hebben dat hij arbeidsongeschikt wordt bevonden. Het
UWV zal in overleg met de minister een protocol opstellen waarin wordt aangegeven
welke procedure dan afhankelijk van de situatie gevolgd moet worden. Hierbij
kan bijvoorbeeld gedacht worden aan toetsing door een tweede verzekeringsarts
of het opvragen van specialistische medische gegevens. De lijst fungeert dan
als een hulpmiddel dat leidt tot een grotere uniformiteit van de claimbeoordeling
en het meer benutten van medische kennis.De lijst zal ook gebruikt kunnen worden als hulpmiddel door bedrijfsartsen
en arbodiensten bij de begeleiding van zieke werknemers. De lijst biedt werkgever
en werknemer op voorhand meer inzicht in welke gevallen reïntegratie
mogelijk is. Een ander voordeel van de lijst is dat deze een ondersteuning
en hulpmiddel kan vormen voor de verzekeringsarts om objectiever te kunnen
oordelen bij cliënten met eisend of compassie oproepend gedrag. Deze
cliënten zullen daardoor eerder de uitkomst van de claimbeoordeling accepteren.Over de inhoud van de lijst is advies gevraagd aan de Gezondheidsraad.
De lijst zal vervolgens door de minister worden vastgesteld in een ministeriële
regeling. Het is waarschijnlijk dat bij de inwerkingtreding van het nieuwe
stelsel de lijst nog in opbouw is, omdat de lijst volgens een groeimodel zal
worden opgesteld en ook na voltooiing periodiek bijgesteld en aangevuld wordt
aan de hand van de nieuwste inzichten.Bij iedere claimbeoordeling zal bezien worden wat de datum van een volgende
claimbeoordeling, een professionele herbeoordeling, is. Dit hangt af van de
prognose van de verzekeringsarts en arbeidsdeskundige met betrekking tot herstel
van de gezondheid of van functionele mogelijkheden. Een professionele herbeoordeling
is een beoordeling op aangeven van de verzekeringsarts of arbeidsdeskundige,
of omdat betrokkene er zelf om verzoekt. In het nieuwe stelsel zijn geen wettelijke
periodieke herbeoordelingen meer. Indien een professionele herbeoordeling
binnen enkele jaren niet zinvol lijkt, zal in ieder geval een datum voor een
administratief heronderzoek worden vastgesteld om te monitoren of een arbeidsongeschikte
in aanmerking komt voor een herbeoordeling. Een professionele herbeoordeling
verloopt volgens het stramien zoals in dit hoofdstuk beschreven. Tot slot
zij opgemerkt dat personen die tijdelijk volledig arbeidsongeschikt zijn,
niet afhankelijk zijn van bepaalde vastgelegde momenten van een herbeoordeling.
Zodra blijkt dat zij volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn, kunnen zij
over naar de IVA.Alle personen die volledig arbeidsongeschikt zijn maar een geringe kans
op herstel hebben, zullen gedurende maximaal vijf jaar jaarlijks worden herbeoordeeld.
Personen echter die volledig arbeidsongeschikt zijn en in een stabiele situatie
verkeren, worden in beginsel niet herbeoordeeld.5.1 De poortwachtertoetsDe claimbeoordeling start met een beoordeling van de reïntegratieactiviteiten,
de zogenaamde poortwachtertoets. Deze heeft betrekking op de vraag of de werkgever
en de werknemer in de ziekteperiode het juiste hebben gedaan om de werknemer
weer zo snel mogelijk aan de slag te krijgen en richt zich op zowel de medische
kant als de arbeidskundige kant. Onvoldoende reïntegratie-inspanningen
van de werkgever leiden er toe dat de aanvraag wordt afgewezen en dat de werkgever
het loon van de zieke werknemer langer moet doorbetalen. Ook werknemers kunnen
gesanctioneerd worden bij onvoldoende reïntegratie-inspanningen. Bij
mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn, zal het vaak voorkomen
dat er geen mogelijkheden tot inschakeling in de arbeid zijn geweest en derhalve
ook geen reïntegratie-inspanningen zijn verricht of dat deze al gestopt
zijn. Indien tijdens de eerste twee ziektejaren bij werkgever of werknemer
twijfel bestaat over de vraag of er voldoende of geschikte reïntegratie-inspanningen
zijn verricht, kunnen zij een deskundigenoordeel vragen aan het UWV. Bij de
poortwachtertoets worden alle activiteiten van de werkgever, de arbodienst
en overige door hen ingeschakelde deskundigen derden, zoals een reïntegratiebedrijf,
onderzocht die zijn gericht op het reïntegreren van de zieke werknemer,
en bovendien de activiteiten van de werknemer zelf. De activiteiten zijn in
eerste instantie gericht op het weer aan het werk krijgen, in de oude baan
of een andere baan bij de werkgever, al dan niet met aanpassingen, of bij
een andere werkgever. Medisch herstelgedrag maakt hiervan een essentieel onderdeel
uit, omdat het bijdraagt aan het herstel of vergroting van de arbeidsmogelijkheden.
Voor het beoordelen van de reïntegratie-inspanningen wordt ook in het
nieuwe stelsel gebruik gemaakt van de ministeriële regeling procesgang
eerste en tweede ziektejaar en de Beleidsregels beoordelingskader poortwachter.Wat betreft het herstelgedrag vindt in deze fase van het beoordelingsproces
een plausibiliteitstoets plaats op het vóórkomen van ziekte
en op de vraag of er voldoende activiteiten gericht op medisch herstel zijn
geweest. In gevallen dat er bijvoorbeeld ook sprake was van een arbeidsconflict
zal de beoordeling kritischer zijn ten aanzien van de vraag of wel de op dit
probleem toegespitste activiteiten zijn verricht en of er überhaupt wel
echt sprake is van ziekte. Hiertoe maakt de arbodienst een zogenaamde multifactorele
probleemanalyse, waarbij ook aandacht is voor sociale omstandigheden. Van
belang is dat de behandelende sector heeft gehandeld volgens de gangbare algemeen
geaccepteerde richtlijnen. De bedrijfsarts is hier als «regisseur»
voor verantwoordelijk. Afwijking van de richtlijnen kan alleen met een deugdelijke
beargumentering; indien die ontbreekt, kan geoordeeld worden dat er onvoldoende
reïntegratie-inspanningen zijn verricht. In beginsel zal op grond daarvan de zieke werknemer die een arbeidsongeschiktheidsuitkering
aanvraagt, altijd behandeld zijn door een specialist. Immers, ziektes waarbij
dat niet is aangewezen, zullen in het algemeen voor de twee jaar om zijn,
al genezen zijn. Zonder een specialistenbehandeling zal in het algemeen geen
sprake zijn van een adequaat herstelgedrag en voldoende reïntegratie-inspanningen.
In het uitzonderingsgeval dat iemand niet onder behandeling is of is geweest
bij een specialist, zal de afwijking van dit uitgangspunt beargumenteerd moeten
worden door de bedrijfsarts.De beoordeling van de activiteiten in deze eerste fase zal, gelet op de
veelheid van aspecten, door de arbeidsdeskundige worden gedaan. Deze functionaris
heeft voldoende overzicht van alle relevante aspecten en heeft voldoende gezag.
De beoordeling wordt in eerste instantie zoveel mogelijk op de stukken gedaan.
Deze werkwijze die ook nu al wordt gehanteerd bij de poortwachtertoets en
daar een goed bruikbare werkwijze is gebleken, heeft behalve efficiencywinst
grote inhoudelijke voordelen omdat in het algemeen een oordeel op grond van
de stukken objectiever is dan op grond van een persoonlijk contact. Uiteraard
is het wel essentieel dat de stukken volledig en waarheidsgetrouw zijn; indien
hier twijfel aan bestaat, vindt altijd een daarop toegespitst onderzoek plaats.
Indien de stukken een onvoldoende helder beeld geven, worden aanvullende vragen
gesteld. Op deze werkwijze geldt een uitzondering voor de categorie waar geen
of nauwelijks reïntegratie-inspanningen gedaan zijn omdat naar het oordeel
van de bedrijfsarts betrokkene «geen benutbare mogelijkheden»
heeft. In dat geval vindt beoordeling door verzekeringsarts plaats.In het nieuwe stelsel bestaat de mogelijkheid van een eerdere keuring
voor personen die menen in aanmerking te komen voor een IVA-uitkering en in
een stabiele situatie verkeren (zie hiervoor hoofdstuk 7). In dat geval geldt
een extra voorwaarde. Indien een zieke werknemer eerder dan na twee jaar ziekte
een aanvraag indient voor een IVA-uitkering moet deze aanvraag vergezeld gaan
van een verklaring van de bedrijfsarts dat er naar zijn mening evident sprake
is van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid en er geen kans op herstel
is. De verklaring van de bedrijfsarts moet mede gebaseerd zijn op een verklaring
van de behandelende medisch specialist. Hiertoe zullen nadere regels worden
gesteld.Als de reïntegratieactiviteiten voldoende zijn geweest, wordt de
claimbeoordeling vervolgd met een gesprek van de arbeidsdeskundige met de
cliënt. Dit gesprek heeft als doel de cliënt voor te lichten over
de procedure en over de bedoeling van de WIA: zo snel mogelijk en zo veel
mogelijk reïntegreren. Dit gesprek heeft een algemeen en verkennend karakter.5.2 De verzekeringsgeneeskundige beoordelingDe volgende stap in het claimbeoordelingsproces is de beoordeling door
de verzekeringsarts. De beoordeling moet volgens objectieve verzekeringsgeneeskundige
maatstaven geschieden. Dat betekent dat de claimbeoordeling toetsbaar, reproduceerbaar
en consistent is. Hierbij past een zorgvuldige controle en borging van de
kwaliteit, waarbij ook het werken met schriftelijke stukken geïntensiveerd
zal worden. De oordelen van artsen zullen op verschillende niveaus gemonitord
worden, zodat afwijkingen gesignaleerd kunnen worden en besproken.De verzekeringsarts beziet met behulp van het medisch dossier van de bedrijfsarts
en een spreekuurcontact met betrokkene of er sprake is van objectief vast
te stellen beperkingen. Ook beoordeelt hij of er sprake is van een stabiele
situatie. De medische beoordeling zal uitgebreider en met meer waarborgen omkleed
zijn dan thans het geval is. Vaker zullen, zoals in de inleiding beschreven,
experts of andere artsen geraadpleegd worden.Personen die in aanmerking komen voor een uitkering op grond van volledig
en duurzame arbeidsongeschiktheid, worden door de verzekeringsarts onderscheiden
in twee groepen: de groep die volgens medische standaarden helemaal geen mogelijkheden
om te functioneren heeft en daarom door de verzekeringsarts volledig arbeidsongeschikt
wordt verklaard, en de groep met nog wel enige mogelijkheden.De omschrijving van de groep personen die door de verzekeringsarts volledig
arbeidsongeschikt kunnen worden verklaard, is aangescherpt in het met ingang
van 1 oktober 2004 gewijzigde Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten.
In het Schattingsbesluit is geregeld dat personen van wie het zonder meer
duidelijk is dat zij geen mogelijkheden om te functioneren in arbeid hebben,
niet arbeidskundig onderzocht hoeven te worden. Onder deze categorie wordt
(naast onder andere bedlegerigen en mensen die zijn opgenomen) onder meer
verstaan personen die psychisch niet zelfredzaam zijn. Met betrekking tot
deze laatste groep is bepaald dat het moet gaan om personen met een ernstige
psychische stoornis waarbij sprake is van onvermogen tot persoonlijk en sociaal
functioneren. Bij deze laatste groep gaat het om mensen die zowel in hun zelfverzorging
(hygiëne, dagritme), als in hun directe samenlevingsverband als in sociale
contacten daarbuiten (inclusief het onderhouden van werkrelaties) ten gevolge
van ernstige psychische aandoeningen niet zelfredzaam zijn.De beoordeling of er sprake is van geen benutbare mogelijkheden is aangescherpt
om te voorkomen dat deze bepaling te ruim wordt uitgelegd. In geval van psychische
niet-zelfredzaamheid kan een psychiater worden ingeschakeld. Als er volgens
de verzekeringsarts sprake is van geen benutbare mogelijkheden, zal een landelijke
commissie hier over het eindoordeel vellen. Door middel van pilots zal eerst
ervaring worden opgedaan met de beste werkwijze voor een dergelijke landelijke
commissie; daarna zal de commissie gefaseerd worden ingevoerd.Van de groep die nog wel mogelijkheden heeft om te functioneren, worden
de mogelijkheden vastgelegd in een gestandaardiseerde lijst die vervolgens
door de arbeidsdeskundige wordt gematched met mogelijkheden op de arbeidsmarkt.
Door middel van het CBBS wordt bezien of er nog functies gevonden kunnen worden
die betrokkene ondanks zijn beperkingen nog kan verrichten. Indien dit niet
het geval is of indien het loonverlies 80% of meer is, krijgt betrokkene indien
de arbeidsongeschiktheid duurzaam is, recht op een uitkering op grond van
volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid, de IVA.Personen die wel volledig arbeidsongeschikt zijn maar niet duurzaam arbeidsongeschikt
zijn, die gedeeltelijk werken en alle anderen die een arbeidsongeschiktheidsuitkering
claimen, kunnen vervolgens in aanmerking komen voor een uitkering voor gedeeltelijke
arbeidsgeschiktheid. Ook van deze categorieën worden de mogelijkheden
die zij ondanks hun ziekte nog hebben vergeleken met de functies in het CBBS.
Het loon van de geschikte functies wordt vergeleken met hun loon voordat zij
ziek werden, en als het theoretisch loonverlies tenminste 35% is, is er sprake
van gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid en bestaat in beginsel recht op een
uitkering op grond van de WGA-regeling. Ook volledig tijdelijk arbeidsongeschikten
hebben recht op een WGA-uitkering. 5.3 De arbeidskundige beoordelingOok de arbeidskundige beoordeling of iemand ondanks zijn beperkingen nog
in een baan kan functioneren, moet zo efficiënt en strikt mogelijk verlopen.
Het systeem waarmee dat thans gebeurt, het CBBS, zal ook in het nieuwe stelsel
worden gebruikt. Voor een goed begrip van het arbeidskundig onderzoek worden
de inhoud en de procedure kort geschetst.In het CBBS zijn ca. 320 beroepen opgenomen. Dit zijn clusters van gelijksoortige
functiebeschrijvingen. De beroepen verschillen onderling duidelijk van elkaar
omdat bij de schatting drie verschillende beroepen geduid moeten worden. Ieder
beroep komt in alle vijf regio's van Nederland voor. In het Schattingsbesluit
wordt voor het woord beroep het begrip «functie» gebruikt.Binnen de beroepen zijn 7500 functiebeschrijvingen opgenomen. Bijvoorbeeld
het beroep portier kent allerlei soorten functiebeschrijvingen (bijvoorbeeld
portier bij een disco of een vijf-sterrenhotel, binnen/buiten werken, staand/zittend
werken, vreemde talen beheersen, telefoon bedienen, bagage tillen). Iedere
soort portier is in het CBBS opgenomen met een aantal arbeidsplaatsen zoals
die voorkomen bij de betreffende onderzochte werkgever.Bij de schatting wordt gekeken hoeveel portiersfuncties iemand kan vervullen,
en worden de arbeidsplaatsen van de verschillende beschrijvingen opgeteld.
Deze optelling is van belang voor het beantwoorden van de vraag of een beroep
geduid kan worden met voldoende arbeidsplaatsen (namelijk drie).In het CBBS zijn zowel grote bedrijven als kleine bedrijven opgenomen,
in totaal 3500 bedrijven. Per functiebeschrijving zitten er tussen de 1 en
30 à 40 arbeidsplaatsen. Alle functiebeschrijvingen samen kennen 64 000
arbeidsplaatsen.Door de procedure die het UWV volgt bij het vullen van het CBBS is gegarandeerd
dat het CBBS een representatieve afspiegeling is van de Nederlandse arbeidsmarkt
met zijn 7 miljoen banen. Iedere arbeidsplaats die in het CBBS voorkomt vertegenwoordigt
gemiddeld genomen bijna 100 feitelijke arbeidsplaatsen in Nederland. Het CBBS
geeft zo een operationalisering van het begrip gangbare arbeid.De arbeidsdeskundige beziet dus of hij drie functies met minimaal drie
arbeidsplaatsen per functie kan vinden die betrokkene ondanks zijn beperkingen
kan verrichten. Het loon van de functie dat qua hoogte het middelste is van
de drie functielonen, wordt de resterende verdiencapaciteit genoemd. Door
een vergelijking te maken van het maatmanuurloon en het uurloon van de resterende
verdiencapaciteit wordt het arbeidsongeschiktheidspercentage bepaald.Bij het bepalen van de verdiencapaciteit worden de mogelijkheden van iemand
vergeleken met reëel bestaande banen op de arbeidsmarkt waarmee tenminste
het wettelijk minimumloon verdiend kan worden. Het aansluiten bij feitelijk
bestaande banen leidt tot een toetsbare beoordeling, die zich in de praktijk
heeft bewezen. Hoewel het CBBS goed voldoet, is wel een punt van kritiek dat
het systeem te gedifferentieerd en complex zou zijn geworden. Daarom is momenteel
in onderzoek hoe het systeem kan worden vereenvoudigd. De precieze invulling
hiervan is nog in ontwikkeling bij het UWV. Het is de bedoeling dat in de
toekomst de uitkomst van de schatting wordt gepresenteerd in de vorm van representatieve
functies of functieprofielen die iemand kan vervullen. Hiermee wordt bedoeld
dat concrete functies worden gegroepeerd en daarmee veralgemeniseerd.
Er zal bijvoorbeeld gesproken worden van «licht administratief werk
op laag opleidingsniveau» of «zittend licht productiewerk».
De ontwikkeling in deze richting is nog gaande maar zal niet al bereikt zijn
bij het inwerkingtreden van het nieuwe stelsel.5.4 De uiteindelijke beslissingUiteraard moet voor het recht op uitkering ook aan andere eisen voldaan
worden naast de medische en de arbeidskundige beoordeling, zoals het verzekerd
zijn; daarnaast moet de hoogte van het dagloon worden vastgesteld.Op basis van het Poortwachterdossier, het verslag van de verzekeringsarts,
het verslag van de arbeidsdeskundige en een beoordeling van de juridische
aspecten, wordt vervolgens de definitieve beslissing genomen over het recht
op en de hoogte van de uitkering.In het onderhavige wetsvoorstel is de beslissing ten aanzien van de volledig
duurzame arbeidsongeschiktheid een nieuw element. Het is daarom belangrijk
dat deze beslissing met voldoende waarborgen omringd wordt. Op die manier
kan bereikt worden dat het begrip duurzaam in de gehele uitvoering consistent
wordt uitgevoerd.Om dit te bereiken zal worden geregeld dat de primaire besluiten ten aanzien
van de volledig duurzame arbeidsongeschiktheid uitsluitend genomen worden
door de zogenaamde beslissingsautoriteit. UWV benoemt als beslissingsautoriteit
een of meer personen, die als taak hebben de beschikkingen over het toekennen
van de IVA-uitkering af te geven. Deze personen die in dienst zijn van UWV,
hebben een dusdanige wettelijke status dat zij een onafhankelijke positie
kunnen innemen bij het toekennen van de IVA-uitkeringen. Zij zijn niet zelf
betrokken bij de voorbereiding van de uiteindelijke beslissing (waaronder
het verzekeringsgeneeskundig en arbeidskundig onderzoek). Voordeel van deze
constructie is dat er een grotere objectiviteit wordt bewerkstelligd omdat
er meer afstand komt van de persoon van de cliënt. Daardoor kunnen medische
en sociale beperkingen beter worden onderscheiden. De interactie met de cliënt
is weliswaar van belang voor het goed kunnen vaststellen van diens mogelijkheden,
maar nadat het verslag door de verzekeringsarts en de arbeidsdeskundige is
vastgesteld moet dit en de daarin gehanteerde argumenten door anderen met
distantie gewogen worden. Tegelijkertijd wordt gewaarborgd dat de verschillende
onderdelen van de beoordeling (het poortwachterdossier waaruit onder andere
de behandeling door de specialist blijkt, het medisch dossier van de verzekeringsarts
en het arbeidskundig dossier) gelijktijdig kunnen worden gewogen en op hun
consistentie en kwaliteit beoordeeld. De beslissingsautoriteit wordt geadviseerd
door een adviesteam van deskundigen waarin andere verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen
zitting hebben dan die betrokken waren bij de feitelijke beoordeling. De procesgang
zal in overeenstemming met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
worden geregeld. De figuur van de beslissingsautoriteit wordt geregeld door
een aanpassing van de wet Suwi; deze wijziging maakt deel uit van de Invoeringswet
WIA.Voor alle overige beslissingen ten aanzien van het recht op uitkering
zal zoals hiervoor al vermeld UWV een procedure ontwikkelen waarbij onderscheid
gemaakt wordt tussen beoordelingen die wel respectievelijk geen extra aandacht
behoeven, afhankelijk van de vraag of sprake is van een bepaalde risicocategorie. 5.5 KwaliteitsborgingAlom wordt onderkend dat een kwalitatief goede uitvoering van het nieuwe
arbeidsongeschiktheidsstelsel van het grootste belang is om de activeringsdoelstelling
te bereiken. De wetgever en de uitvoerder zijn samen verantwoordelijk voor
een stelsel dat de beoogde doelstelling realiseert. Het UWV is verantwoordelijk
voor een rechtmatige uitvoering die ook voor de burger begrijpelijk is.Het UWV werkt al enige tijd aan verbetering van de claimbeoordeling door
een stelsel van borging en conditionering te ontwikkelen. Dit stelsel zal
bij de uitvoering van dit wetsvoorstel meer nadruk krijgen en worden toegespitst.Centraal bij de claimbeoordeling staan professionaliteit en kwaliteit.
Vooropgesteld zij dat de claimbeoordeling geen kwestie is van mathematische
precisie. Er is altijd sprake van een professionele beoordelingsruimte en
van een individuele beoordeling. Om die reden is er naast toegespitste uitvoeringsregels
ook behoefte aan een kwaliteitsborgingssysteem om een eenduidige, stringente
en objectieve uitvoering te kunnen garanderen.De claimbeoordeling is een multidisciplinaire activiteit. In het algemeen
zal het UWV de procedure en zwaarte van het claimbeoordelingsproces per individuele
claimbeoordeling nader invullen, afhankelijk van verschillende aspecten. Uitgangspunt
is dat naarmate de claimbeoordeling moeilijker is, deze meer aandacht en meer
deskundigheid vergt. Onder meer aandacht kan bijvoorbeeld verstaan worden
dat er meer tijd voor wordt uitgetrokken of dat een tolk wordt ingeschakeld.
Onder meer deskundigheid wordt verstaan dat er een tweede verzekeringsarts
of arbeidsdeskundige wordt ingeschakeld, dat een stafarts of stafarbeidsdeskundige
wordt ingeschakeld, of dat er specialisten zoals een psycholoog, een fysiotherapeut
of een medisch specialist wordt geraadpleegd. Dergelijke specialisten kunnen
al dan niet in dienst zijn van het UWV. De vorm waarin iemand wordt ingeschakeld
kan variëren: bijvoorbeeld een consultatie, een gezamenlijk spreekuuronderzoek
of een onafhankelijk meervoudig onderzoek.6. Activeren van arbeidsgeschiktheid6.1 Reïntegratie van gedeeltelijk arbeidsgeschiktenIn dit wetsvoorstel staat bevordering van de arbeidsparticipatie voorop.
De regering vindt het van groot belang dat iedereen die kan werken, deelneemt
aan het arbeidsproces. Daarmee sluit de regering aan bij de Commissie Donner
en de SER, die beide de activering van gedeeltelijk arbeidsgeschikten centraal
stellen. Ook de werknemers die enige belemmeringen met betrekking tot hun
gezondheid ervaren, moeten maximaal kunnen meedoen in het arbeidsproces en
zich daarin verder ontplooien. Het doel van de WGA is zoveel mogelijk gedeeltelijk
arbeidsgeschikten aan het werk te helpen dan wel te houden. De inspanningen
van alle betrokken partijenwerknemers, werkgevers, verzekeraars en UWV- moeten
erop gericht zijn om de duurzame deelname van gedeeltelijk arbeidsgeschikten
in het werkproces te bevorderen. Reïntegratie moet maximaal kans van
slagen worden gegeven.Natuurlijk is voorkomen beter dan genezen. Preventie en een vroegtijdig
en adequaat ingrijpen bij ziekte, is daarom van essentieel belang. De laatste
jaren zijn belangrijke ontwikkelingen doorgemaakt op deze terreinen. Zo zijn
in diverse sectoren convenanten afgesloten waarbij het ministerie
van SZW met de sociale partners ambitieuze afspraken heeft gemaakt op het
gebied van ziekteverzuimreductie, WAO-instroom en reïntegratie van arbeidsongeschikten.
De recentelijk in werking getreden Wet gelijke behandeling op grond van handicap
of chronische ziekte verbiedt ongelijke behandeling vanwege handicap of chronische
ziekte. Deze wet legt de werkgever bovendien de verplichting op, indien noodzakelijk,
doeltreffende aanpassingen te bewerkstelligen, tenzij deze voor hem een onevenredige
belasting vormen. Ook de Arbeidsomstandighedenwet 1998 vraagt om het zo nodig
aanpassen van arbeid en arbeidsomgeving aan de veranderende eigenschappen
van de werknemer.Daarnaast hebben de Wet verbetering poortwachter en de Wet verlenging
loondoorbetalingsverplichting bij ziekte 2003 een belangrijk positief effect
op het vroegtijdig ingrijpen bij ziekte en daardoor de snelle werkhervatting.
Werkgevers en werknemers zijn immers samen gedurende twee jaar verantwoordelijk
voor de reïntegratie. Beide partijen hebben er belang bij dit tot een
succes te maken, ook vanwege de financiële prikkels. De werkgever betaalt
immers het loon door, in elk geval de eerste twee jaar van ziekte en langer
bij niet voldoende reïntegratie-inspanningen. De werknemer krijgt in
sommige gevallen te maken met een vermindering van het loon in het tweede
ziektejaar. Bij onvoldoende medewerking aan de reïntegratie wordt de
werknemer geconfronteerd met een vermindering van het loon.De reïntegratieactiviteiten zullen vooral gericht zijn op herstel
van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer en terugkeer naar zijn oude
functie, dan wel een andere functie bij zijn werkgever. Mocht dit niet leiden
tot werkhervatting dan neemt de werkgever de mogelijkheden voor reïntegratie
van de werknemer bij een andere werkgever in ogenschouw.Indien de inspanningen niet tot volledige werkhervatting hebben geleid,
volgt een keuring voor de WGA. In deze regeling is de systematiek zó
vorm gegeven dat de prikkels voor reïntegratie optimaal zijn: de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte gaat er financieel altijd op vooruit indien hij, rekening
houdend met vermogen en arbeidsbeperkingen, blijft werken dan wel na een periode
van verzuim het werk hervat.Ook gedurende de WGA-periode wordt de werknemer, indien de resterende
verdiencapaciteit nog niet voldoende wordt benut, op diverse manieren bij
zijn reïntegratie geholpen. Vanwege het grote belang dat wordt gehecht
aan reïntegratie hebben alle WGA-gerechtigden een recht op ondersteuning
bij reïntegratie. De wijze waarop dit is uitgewerkt verschilt echter.
In de wet is een recht op ondersteuning bij reïntegratie opgenomen voor
WGA-gerechtigden voor wie de reïntegratieverantwoordelijkheid bij het
UWV ligt. UWV stelt hiertoe voor alle WGA-gerechtigden een reïntegratievisie
op. Ook ten aanzien van een eigenrisicodrager heeft een gedeeltelijk arbeidsgeschikte
recht op ondersteuning. Dit vloeit voort uit de wettelijk vastgelegde reïntegratieverplichting
van de eigenrisicodrager. Hoe zij deze verantwoordelijkheid invullen, bepalen
zij in grote mate zelf. UWV en eigenrisicodrager zullen bij reïntegratie
maatwerk leveren. Afhankelijk van de individuele situatie, kan bijvoorbeeld
een bemiddelingstraject, scholing of sollicitatietraining worden ingezet.
De inzet van op maat gesneden reïntegratieactiviteiten sluit vanzelfsprekend
aan op de inspanningen tijdens de loondoorbetalingsperiode.Bij volledig en duurzaam arbeidsongeschikten is door het UWV bij de claimbeoordeling
vastgesteld dat zij geen mogelijkheden hebben tot het verrichten van arbeid
bij een reguliere werkgever. Er is voor deze groep daarom geen verplichting
zich beschikbaar te stellen voor de arbeid of om te trachten arbeid te verwerven.
Indien een volledig en duurzaam arbeidsongeschikte van mening is dat toch
sprake is van resterende arbeidscapaciteit, dan kan hij het UWV
vragen om een herbeoordeling. In het geval uit deze herbeoordeling blijkt
dat toch nog resterende verdiencapaciteit aanwezig is, dan wordt deze persoon
beschouwd als gedeeltelijk arbeidsgeschikte en kan hij aanspraak maken op
ondersteuning bij reïntegratie door het UWV in de vorm van een reïntegratietraject.Werkgevers spelen een zeer belangrijke rol bij het succes van de reïntegratieactiviteiten.
Zij zijn immers degenen die de keuze moeten maken de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
in dienst te houden of in dienst te nemen. Daarom zet de regering een tweetal
instrumenten in die deze keuze in het voordeel van de arbeidsgehandicapte
kunnen doen uitvallen: de no risk polis en de premiekorting gedeeltelijk arbeidsgeschikten.Daarnaast stimuleert de regering werkgevers om gedeeltelijk arbeidsgeschikten
in dienst te nemen. Waar mogelijk neemt de regering door werkgevers ervaren
belemmeringen bij reïntegratie weg.Naast de ondersteuning van de werknemer bij de reïntegratie-inspanningen
en het stimuleren van werkgevers, is het van belang dat geen praktische fysieke
belemmeringen worden ondervonden bij arbeidsdeelname. De werknemer en werkgever
kunnen daarom aanspraak maken op arbeidsplaatsvoorzieningen. Dit zijn niet
algemeen gangbare hulpmiddelen of aanpassingen voor een werknemer zonder welke
hij als gevolg van beperkingen door ziekte of handicap niet in staat zou zijn
de werkzaamheden te verrichten of zijn arbeidsplaats te bereiken.Bij de vormgeving van het gehele reïntegratiebeleid zoals hiervoor
geschetst gelden de volgende uitgangspunten: eenvoud in regelgeving, de aanwezigheid
van voldoende ruimte en flexibiliteit voor de uitvoering, een optimale aansluiting
van reïntegratieactiviteiten tijdens en ná de loondoorbetalingsperiode,
het helder maken van voornemens en verwachtingen in concrete schriftelijke
afspraken en het voeren van een effectief beleid indien deze afspraken niet
worden nagekomen. Uiteraard gelden deze uitgangspunten niet alleen voor het
UWV maar ook voor de eigenrisicodragers. Om de mogelijkheid van het eigenrisicodragen
ten volle te benutten, worden er ten aanzien van de invulling van de reïntegratieverantwoordelijkheid
slechts minimumvoorwaarden gesteld.Om de vormgeving van het reïntegratiebeleid aan de hand van deze
uitgangspunten te bewerkstelligen zal de huidige Wet op de (re)integratie
arbeidsgehandicapten (Wet REA) geheel worden vervangen. Sinds de invoering
van de Wet REA zijn er diverse veranderingen opgetreden waardoor een afzonderlijke
wet voor de arbeidsgehandicapten niet meer correspondeert met de vernieuwde
situatie.Om een «level playing field» voor UWV en verzekeraars te creëren
is het noodzakelijk de financiering van reïntegratietrajecten van het
UWV geheel uit de WGA-premie te financieren. Op dit moment worden trajecten
voor WAO'ers geheel uit de Wet REA gefinancierd. Als gevolg van deze wijziging
wordt het voornaamste bestanddeel uit het REA-budget gehaald. Daarnaast zijn
de verantwoordelijkheden en instrumenten met betrekking tot reïntegratie
verder ontwikkeld en gemoderniseerd. In de Wet structuur uitvoering werk en
inkomen (Wet SUWI) zijn de verantwoordelijkheden van de uitkeringsinstantie
(voorheen uitvoeringsinstellingen (uvi's), na 2002 het UWV) bijvoorbeeld opnieuw
geregeld. Met de Wet verbetering poortwachter en de Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte 2003 zijn de verantwoordelijkheden van de werkgever en de werknemer
nader vormgegeven. Door afschaffing van de verplichte verzekering op grond
van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen dienen zelfstandigen
zich, indien gewenst, te verzekeren bij een private verzekeraar. Vervolgens
is ook een deregulering van het reïntegratie-instrumentarium ingezet.
Met het Belastingplan 2002 en de Wet tot wijziging van enkele
socialeverzekeringswetten en enige andere wetten in verband met het aanbrengen
van enige vereenvoudigingen (Stb. 2004, 728) is het instrumentarium in de
Wet REA vereenvoudigd. De verschillende budgetten zijn vervangen door een
premiekorting en voor werkgevers die extra kosten maken is een subsidie ingevoerd.
Daarnaast is ook de reïntegratie-uitkering ingetrokken.Tot slot kan een aantal instrumenten worden afgeschaft dan wel nader vormgegeven
op grond van gegevens over het feitelijke gebruik en inzichten over de effectiviteit
en efficiëntie ervan. Hierbij gaat het onder meer om de quotumregeling,
loondispensatie en het begeleid werken. De instrumenten loondispensatie en
begeleid werken worden in de WAJONG opgenomen.In het licht van deze ontwikkelingen lijkt de functie van de Wet REA achterhaald.
Er is aanleiding voor een nieuwe invulling en positionering van het instrumentarium
voor mensen met een handicap. Daarin past dat de Wet REA niet meer als afzonderlijke
wet in stand blijft. De vervolgens nog relevante bepalingen uit de Wet REA
worden opgenomen in (o.a.) de materiewetten, de Wet SUWI en de Wet financiering
sociale verzekeringen (Wfsv). Dit wordt geregeld en nader uitgewerkt in de
Invoeringswet op dit wetsvoorstel.In het hiernavolgende worden onderdelen van het reïntegratiebeleid
tijdens de WGA-periode nader beschreven: rechten en plichten met betrekking
tot reïntegratie (paragraaf 6.2), ondersteuning voor de werknemer
tijdens de reïntegratie (paragraaf 6.3), stimulering van de werkgever
(paragraaf 6.4), verstrekking van arbeidsplaatsvoorzieningen (paragraaf 6.5),
een effectief sanctiebeleid (paragraaf 6.6) en reïntegratie van
volledig en duurzaam arbeidsongeschikten (paragraaf 6.7).6.2 Reïntegratie gedurende de WGA-uitkering6.2.1 Balans tussen rechten en plichtenMet de rechten en plichten die in dit wetsvoorstel zijn opgenomen, wordt
beoogd een zo snel mogelijke en duurzame reïntegratie te bewerkstelligen.
Het gaat dan niet alleen om rechten en plichten van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte,
maar ook om plichten van de werkgever als eigenrisicodrager en/of van het
UWV. Een effectieve en efficiënte reïntegratie komt namelijk alleen
tot stand als alle betrokkenen bereid en gemotiveerd zijn om samen hetzelfde
doel na te streven: het minimaliseren van de uitkeringsafhankelijkheid.De regering meent dat in dit wetsvoorstel een evenwichtig pakket rechten
en plichten is opgenomen. Dit pakket wordt behandeld in de volgende subparagrafen.
Sluitstuk van het geheel is het klachtrecht en bezwaar- en beroepsmogelijkheden
enerzijds, en het sanctiebeleid anderzijds (het sanctiebeleid wordt in paragraaf 6.6
behandeld).In paragraaf 6.2.2 wordt eerst ingegaan op de rechten die de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte in het kader van reïntegratie heeft. Centraal in deze
paragraaf staat de introductie van de aanspraak op ondersteuning bij reïntegratie.
Daarnaast zullen reeds bestaande rechten kort worden behandeld. In paragraaf 6.2.3
komen de plichten van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte aan de orde.6.2.2 RechtenOok na de wachttijd (na de eerste twee ziektejaren) blijft de verantwoordelijkheid
van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte om zich actief in te zetten voor een
spoedige en duurzame terugkeer naar de arbeidsmarkt onveranderd.
Hij staat hier niet alleen voor, maar kan aanspraak maken op (een vorm van)
ondersteuning door de eigenrisicodrager of het UWV. Zoals hierboven reeds
opgemerkt verschilt de wijze waarop dit recht op ondersteuning is uitgewerkt.Uiteraard is het niet de bedoeling dat de eigenrisicodrager en het UWV
wachten totdat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte een verzoek tot ondersteuning
heeft gedaan. De werkgever is verplicht gedurende de loondoorbetalingsperiode
van zijn (zieke) werknemer die reïntegratie-inspanningen te verrichten
die redelijkerwijs van hem verlangd mogen worden. Op het moment dat de loondoorbetalingsperiode
eindigt, houdt deze verantwoordelijkheid van de werkgever niet abrupt op.
Zolang er nog sprake is van een dienstbetrekking blijft de werkgever verantwoordelijk
voor de reïntegratie van zijn werknemers.Het is de bedoeling dat de overgang van de verplichte loondoorbetalingsperiode
naar de WGA-periode soepel verloopt en dat beiden zo naadloos mogelijk op
elkaar aansluiten. Er wordt dus gekeken naar de reïntegratieactiviteiten
en -inspanningen die in de eerste periode zijn verricht. Dit betekent dat
de basis voor de reïntegratie wordt gevormd door het plan van aanpak
en het reïntegratieverslag dat de werkgever heeft opgesteld in de loondoorbetalingsperiode.
In aansluiting hierop zullen de eigenrisicodrager dan wel het UWV, moeten
bezien welke mogelijkheden er (na de wachttijd) in het kader van de reïntegratie
van de desbetreffende persoon nog zijn.Voor de gedeeltelijk arbeidsgeschikte van wie de uitkering door het UWV
wordt betaald, is een recht op ondersteuning bij reïntegratie opgenomen.
Het UWV zal dit recht invullen door het opstellen van een reïntegratievisie
voor de gedeeltelijk arbeidsgeschikte, waarin wordt aangegeven wat de reïntegratiemogelijkheden
nog zijn. Indien aan de orde, wordt de visie nader uitgewerkt in een reïntegratieplan.Het recht op ondersteuning wordt in geval van eigenrisicodragen afgeleid
van de wettelijk vastgelegde reïntegratieverantwoordelijkheid van de
eigenrisicodrager. Gezien de financiële prikkels die de eigenrisicodrager
heeft, is volstaan met het stellen van (wettelijke) minimumvoorwaarden aan
de reïntegratietaak. Hij krijgt dus een grote vrijheid om zijn reïntegratieverantwoordelijkheid
in te vullen. Eén van de minimumvoorwaarden is dat de eigenrisicodrager
het plan van aanpak dat alle werkgevers tijdens de periode van verplichte
loondoorbetaling moeten opstellen periodiek moet evalueren, ook na de loondoorbetalingsperiode.
Een reeds bestaande verplichting loopt voor deze werkgevers dus door. In het
plan van aanpak zullen de afspraken die eigenrisicodrager (of de verzekeraar)
met de gedeeltelijk arbeidsgeschikte maakt schriftelijk worden vastgelegd.
Indien de betrokkene meent dat de eigenrisicodrager onvoldoende invulling
geeft aan zijn reïntegratietaak dan kan hij de eigenrisicodrager verzoeken
om (bepaalde) ondersteuning. Het plan van aanpak biedt voor de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte daarvoor in voldoende mate aanknopingspunten. Doet de eigenrisicodrager
in de ogen van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte na zijn uitdrukkelijke verzoek
dan nog onvoldoende, of iets anders dan wat hij heeft verzocht, dan kan hij
bezwaar maken tegen de weigering en vervolgens beroep aantekenen bij de bestuursrechter
tegen de weigering van de eigenrisicodrager om (bepaalde) ondersteuning te
bieden (zie verder paragraaf 6.3).De reïntegratievisieHet UWV wordt verplicht een reïntegratievisie op te stellen. In de
reïntegratievisie wordt op hoofdlijnen aangegeven wat de reïntegratiemogelijkheden
voor de betrokkene (nog) zijn. Daarbij wordt zoveel mogelijk
uitgegaan van de wensen van betrokkenen, doch zonder de haalbaarheid uit het
oog te verliezen.De reïntegratievisie is een product waaruit ondubbelzinnig blijkt
welke stappen zullen worden gezet om aan het werk te geraken. Uitgangspunt
is dat in de reïntegratievisie zo veel mogelijk de (algemene) rechten
en plichten, en de gevolgen van niet of onvoldoende naleving van de verplichtingen
worden opgenomen. De reïntegratievisie dient gedurende het reïntegratieproces
onderhouden te worden.Het UWV borduurt bij het opstellen van de reïntegratievisie verder
op eerdere reïntegratieactiviteiten in de loondoorbetalingsperiode (gebaseerd
op het plan van aanpak en het reïntegratieverslag). Indien deze reïntegratie-inspanningen,
gericht op werkhervatting bij een andere werkgever, nog niet zijn afgerond
kan het UWV in overleg met de werknemer en werkgever een voor alle partijen
aanvaardbare oplossing uitwerken. In andere gevallen zal het noodzakelijk
zijn nieuwe reïntegratie-inspanningen op te starten, bijvoorbeeld in
de vorm van bemiddeling door UWV, dienstverlening van CWI of het starten van
een reïntegratietraject bij een reïntegratiebedrijf.De eigenrisicodrager mag zelf bepalen of hij een reïntegratievisie
opstelt Om toch ook in geval van eigenrisicodragen de reïntegratiemogelijkheden
van een betrokkene (na de verplichte loondoorbetalingsperiode) vast te leggen,
dient de eigenrisicodrager wel verder te bouwen op het plan van aanpak dat
hij in de eerste twee jaar heeft opgesteld. Hij zal naar aanleiding van de
claimbeoordeling moeten bepalen of het plan nog moet worden bijgesteld. De
werkgever als eigenrisicodrager zal zich – evenals tijdens de loondoorbetalingsperiode
het geval is – in ieder geval moeten laten bijstaan door een of meerdere
Arbo-diensten en ook door een reïntegratiebedrijf indien de Arbo-dienst
geen reïntegratieactiviteiten verricht.Het reïntegratieplanIn vervolg op de reïntegratievisie, die door het UWV in samenspraak
met de cliënt wordt opgesteld, kan een reïntegratieplan worden opgesteld.
In het reïntegratieplan worden de afspraken vastgelegd tussen reïntegratiebedrijf
en cliënt die in het kader van de reïntegratie zijn gemaakt. Deze
afspraken zullen zo concreet mogelijk worden gemaakt en worden gekoppeld aan
het beoogde eindresultaat. Het is belangrijk dat partijen weten waar ze elkaar
over en weer op kunnen aanspreken. De gedeeltelijk arbeidsgeschikte heeft
dus niet alleen verplichtingen maar ook rechten jegens degene die verantwoordelijk
is voor zijn reïntegratie. De instemming van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
met deze rechten en plichten uit zich in het feit dat deze de overeenkomst
voor gezien moet tekenen.Het UWV kan een reïntegratiebedrijf de opdracht geven een reïntegratieplan
op te stellen. Dit is een bevoegdheid en geen verplichting. Er zijn namelijk
situaties denkbaar waarin het UWV hiertoe geen opdracht geeft. Ten eerste
blijft het opstellen van een reïntegratieplan achterwege als het UWV
van mening is dat geen reïntegratiebedrijf behoeft te worden ingeschakeld.
Volstaan wordt dan met het opstellen van de reïntegratievisie. Ten tweede
kan de gedeeltelijk arbeidsgeschikte ook zelf (zonder tussenkomst van het
UWV) een concreet voorstel voor zijn reïntegratie (een reïntegratieplan)
indienen. Hij verzoekt het UWV dan om een zogeheten individuele reïntegratieovereenkomst
(IRO). Het UWV toetst de IRO-aanvraag. De gedeeltelijk arbeidsgeschikte die
gebruik maakt van een IRO heeft -uiteraard- dezelfde rechten en plichten als
de gedeeltelijk arbeidsgeschikte die deelneemt aan een regulier reïntegratietraject.Als echter in de reïntegratievisie wordt vermeld dat een reïntegratiebedrijf
ingeschakeld moet worden, zal altijd wèl een reïntegratieplan
worden opgesteld. Het UWV legt dan contact met een reïntegratiebedrijf.
Laatstgenoemde zal in samenspraak met de gedeeltelijk arbeidsgeschikte een
reïntegratieplan opstellen. Daarbij zal uiteraard gekeken worden naar
het in de loondoorbetalingsperiode opgestelde plan van aanpak.In een reïntegratieplan kan bijvoorbeeld worden vastgelegd dat de
gedeeltelijk arbeidsgeschikte als hij ziek wordt tijdens het reïntegratietraject,
hij dit vóór een bepaalde tijd moet melden bij het reïntegratiebedrijf,
maar ook kunnen afspraken worden vastgelegd terzake van specifieke sollicitatieactiviteiten
en afspraken over het maken van huiswerkopdrachten.Overige rechtenZoals gebruikelijk kunnen zowel de gedeeltelijk arbeidsgeschikte als de
volledig arbeidsgeschikte aanspraak maken op de volgende algemene, niet specifiek
uit het onderhavige wetsvoorstel voortvloeiende, rechten. De gedeeltelijk
arbeidsgeschikte heeft recht op een adequate, behoorlijke behandeling door
het UWV. Als hij niet tevreden is over de manier waarop hij wordt behandeld,
of over de wijze van afhandeling van zijn vragen of betalingen heeft hij het
recht daarover een klacht in te dienen. Ook heeft hij recht op informatie
over zijn uitkering, zijn rechten en plichten met betrekking tot reïntegratie
en de gevolgen van niet of onvoldoende naleving van deze plichten. De afspraken
tussen UWV en/of reïntegratiebedrijf en gedeeltelijk arbeidsgeschikte
op het terrein van reïntegratie (en zijn uitkering) worden schriftelijk
vastgelegd. Als in de reïntegratievisie dan wel het reïntegratieplan
opgenomen afspraken niet worden nageleefd, kan dit reden zijn voor het UWV
om de verzekerde een sanctie (boete of maatregel) op te leggen. Zowel reïntegratievisie
als reïntegratieplan zijn op rechtsgevolg gericht. Tegen besluiten met
rechtsgevolg van het UWV én van de eigenrisicodrager staat voor de
gedeeltelijk arbeidsgeschikte bezwaar of beroep open.Verder heeft de uitkeringsgerechtigde recht op informatie over de over
hem opgeslagen gegevens en het recht op inzage van zijn dossier.6.2.3 PlichtenIn dit wetsvoorstel staat bevordering van arbeidsparticipatie centraal.
De gedeeltelijk arbeidsgeschikte heeft bij reïntegratie duidelijk een
eigen verantwoordelijkheid. Om deze verantwoordelijkheid te benadrukken zijn
de verplichtingen die de uitkeringsgerechtigde heeft zo actief mogelijk geformuleerd.
In dat kader is het ook noodzakelijk dat de verplichtingen zo duidelijk mogelijk
zijn. Zowel de gedeeltelijk arbeidsgeschikte enerzijds als de eigenrisicodrager
en het UWV anderzijds moeten precies weten wat over en weer van elkaar mag
worden verwacht en waar ze elkaar op mogen aanspreken.Hierdoor wordt eveneens duidelijk dat reïntegratie niet vrijblijvend
is. Het is niet vanzelfsprekend -voorzover dat idee bestond- dat een gedeeltelijk
arbeidsgeschikte, die niet of onvoldoende deelneemt aan noodzakelijk of wenselijk
geachte reïntegratieactiviteiten zijn rechten gewoon behoudt. Aan het
recht op een uitkering zijn voor de gedeeltelijk arbeidsgeschikte ook verplichtingen
verbonden.In de WGA zijn verplichtingen tot (pro)actief gedrag opgenomen. Proactief
of actief gedrag houdt in elk geval in dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
de WGA-uitvoerder informeert, meewerkt aan verzoeken of opdrachten, er alles
aan doet om te voorkomen dat hij een beroep moet doen op een uitkering, dan
wel dit beroep zo veel mogelijk beperkt. Daarnaast is de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte steeds verplicht tot een actieve opstelling tijdens het ontvangen
van de uitkering.Binnen de verplichtingen tot (pro)actief gedrag wordt in het systeem van
de wet aldus een onderscheid gemaakt naar:1. Informatieplicht en medewerking aan controle;2. Plichten ter voorkoming van ontstaan en bestaan van recht op uitkering
op grond van deze wet;3. Plichten gericht op vergroten van mogelijkheden tot het verrichten
van arbeid;4. Plichten gericht op inschakeling in de arbeid.Ad 1.: Onder de informatieplicht en medewerking aan controle vallen alle
plichten die erop gericht zijn om al hetgeen relevant is voor de uitkering
uit zichzelf of op verzoek mondeling mede te delen of schriftelijk te verstrekken.
Daarnaast valt onder deze verplichting het meewerken aan verzoeken of opdrachten
van het UWV, de eigenrisicodrager, de Centrale organisatie werk en inkomen
of het reïntegratiebedrijf om deze in staat te stellen de wet uit te
voeren.Ad 2.: Plichten ter voorkoming van ontstaan en bestaan van recht op uitkering
op grond van deze wet houden in dat de verzekerde uitkeringsafhankelijkheid
tracht te vermijden en gehouden is schadebeperkende maatregelen te nemen.Ad 3.: Plichten gericht op het vergroten van de mogelijkheden tot het
verrichten van arbeid kunnen zowel de medische mogelijkheden omvatten als
de mogelijkheden die zijn gericht op competenties die vereist zijn voor het
verrichten van arbeid. Het gaat erom dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
zijn kansen op de arbeidsmarkt vergroot, nadat die kansen door zijn verminderde
arbeidsgeschiktheid zijn afgenomen.Ad 4.: Onder plichten gericht op inschakeling in arbeid worden de inspanningen
verstaan die de gedeeltelijk arbeidsgeschikte moet verrichten om zich daadwerkelijk
aan te bieden op de arbeidsmarkt. Het gaat dan in ieder geval om de verplichting
zich als werkzoekende te laten registreren bij het CWI (registratieplicht),
te zoeken naar werk (sollicitatieplicht) en aangeboden passende arbeid te
aanvaarden (acceptatieplicht).Omdat de regering het belangrijk vindt dat iedereen die mogelijkheden
heeft om arbeid te verrichten hiervan ook gebruik maakt, geldt de sollicitatieplicht
voor iedereen met een WGA-uitkering. Een WGA-uitkering impliceert immers dat
een betrokkene (op termijn) nog arbeidsmogelijkheden heeft. Iedereen met een
WGA-uitkering is derhalve in beginsel verplicht in voldoende mate te solliciteren.
De regering realiseert zich echter ook dat er situaties denkbaar zijn waarin
het voor bepaalde groepen uitkeringsgerechtigden gedurende een bepaalde periode
niet wenselijk of mogelijk is om te solliciteren. Daarbij wordt vooral gedacht
aan gedeeltelijk arbeidsgeschikten die volledig maar niet duurzaam arbeidsongeschikt
zijn. Daarom is in de WIA, evenals in de WW het geval is, de mogelijkheid
op genomen voor bepaalde groepen uitkeringsgerechtigden bij ministeriële
regeling een ontheffing voor de sollicitatieplicht te verlenen. In deze regeling
kan dan ook de duur van de ontheffing worden bepaald.Uit het bovenstaande blijkt dat de verplichtingen zijn actief opgesteld.
De genoemde vier categorieën plichten benadrukken dat de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte moet meewerken aan zijn reïntegratie.Reïntegratievisie en reïntegratieplan: nadere
invulling verplichtingenDe wettelijke verplichtingen zijn algemeen geformuleerd. De eerste concretisering
van de verplichtingen geschiedt in de reïntegratievisie, die wordt
opgesteld tussen cliënt en het UWV. Een nadere invulling vindt plaats
door een vertaling van die visie naar concrete resultaatgerichte reïntegratieafspraken,
die in samenspraak tot stand komen tussen cliënt en reïntegratiebedrijf
en vastgelegd in het reïntegratieplan.Uitgangspunt is dat in de reïntegratievisie zo veel mogelijk de rechten
en plichten, en de gevolgen van niet of onvoldoende naleving van de verplichtingen
worden opgenomen. In het reïntegratieplan kan worden volstaan met nadere
aanvullingen, dan wel bijstellingen op de reeds in de visie opgenomen rechten
en plichten (en de gevolgen daarvan bij niet of onvoldoende naleving).Reïntegratievisie en reïntegratieplan sluiten steeds op elkaar
aan. Als het reïntegratieplan wordt bijgesteld betekent dit dat moet
worden bezien of ook de reïntegratievisie moet worden bijgesteld. Omgekeerd
geldt dat als de reïntegratievisie wordt bijgesteld gelijk het reïntegratieplan
moet worden bijgesteld. Het is dan ook van belang dat partijen (UWV, verzekerde
en het ingeschakelde reïntegratiebedrijf) over bijstellingen met elkaar
communiceren en duidelijke procedures hierover maken.6.3 Ondersteuning gedeeltelijk arbeidsgeschikte tijdens
de reïntegratieGedurende de WGA-periode wordt de gedeeltelijk arbeidsgeschikte op diverse
manieren bij zijn reïntegratie geholpen. Zoals vermeld, zal in de wet
een recht op ondersteuning bij reïntegratie worden opgenomen. Deze specifieke
bepaling geldt voor die personen waarvoor de reïntegratieverantwoordelijkheid
bij het UWV ligt.Als de reïntegratieverantwoordelijkheid bij de eigenrisicodrager
ligt, vloeit het recht op ondersteuning voort uit de wettelijk omschreven
reïntegratietaak. In beide gevallen is er dus sprake van een recht op
ondersteuning.Bij het recht op ondersteuning bij reïntegratie gaat het niet om
een recht op een specifieke voorziening of aanbod door de werkgever dan wel
het UWV. Immers, reïntegreren is maatwerk. De in te zetten reïntegratieactiviteiten
moeten aansluiten bij de inspanningen tijdens de periode van verplichte loondoorbetaling.
Daarnaast moeten de activiteiten aansluiten bij de situatie en problematiek,
bij de competenties en beperkingen van de cliënt. Per individueel geval
zal dit verschillen. Zo zal de ene persoon voldoende hebben aan een (bemiddelings-)gesprek
of sollicitatietraining, maar zal een andere persoon meer of intensievere
ondersteuning nodig hebben. Reïntegratieactiviteiten, die niet uitgaan
van de capaciteiten van de cliënt, lopen het risico niet te leiden tot
succes: te weten een duurzame werkhervatting waarbij de resterende verdiencapaciteit
zo veel mogelijk wordt benut. Deze noties en uitgangspunten gelden ongeacht
de uitvoerder van de WGA-regeling: werkgever, verzekeraar of UWV. Hieronder
wordt nader ingegaan op de nadere invulling door de diverse partijen.Naast het recht op ondersteuning bij de reïntegratie, kan de werknemer
gebruik maken van de mogelijkheid tot proefplaatsing (als onderdeel van de
inspanningen van werkgever, verzekeraar of UWV). De proefplaatsing biedt een
werknemer de mogelijkheid om maximaal 3 maanden werk te verrichten bij een
nieuwe werkgever met behoud van uitkering. Op deze wijze kan de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte wennen aan een nieuwe baan, terwijl de werkgever ervaring
kan opdoen met een gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer. Een proefplaatsing
is niet geheel vrijblijvend, zowel werknemer als werkgever dienen de intentie
te hebben met elkaar verder te willen. Gezien deze intentie is de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte gedurende de proefplaatsing vrijgesteld van het verwerven
van passende arbeid elders. Doel van de proefplaatsing voor zowel de gedeeltelijk arbeidsgeschikte als de werkgever is immers te komen tot een duurzame
plaatsing. De proefplaatsing beïnvloedt de duur van het recht op een
WGA-uitkering noch in positieve noch in negatieve zin. De gedeeltelijk arbeidsgeschikte
werknemer is gedurende de proefplaatsing wel ontheven van de sollicitatieverplichting.Uitvoering WGA door werkgevers/verzekeraarsWerkgevers die er voor kiezen eigenrisicodrager te worden, kunnen de ondersteuning
bij de reïntegratie zelf verzorgen (en zich laten bijstaan door een of
meerdere Arbo-diensten en/of reïntegratiebedrijf) of inkopen bij een
private verzekeraar. Beiden hebben een evident financieel belang bij schadebeperking,
dus een geslaagde reïntegratie. Het recht op ondersteuning zal daarom
naar verwachting adequaat worden ingevuld. Om werkgevers en verzekeraars in
de gelegenheid te stellen optimaal in te spelen op individuele wensen en behoeften
(«maatwerk») worden er aan de vormgeving van het reïntegratiebeleid
van de werkgever als eigenrisicodrager geen specifieke voorwaarden gesteld
en wordt volstaan met het stellen van minimumvoorwaarden.Als de verzekerde meent dat de eigenrisicodrager onvoldoende invulling
geeft aan zijn reïntegratietaak, kan hij bezwaar maken bij de eigenrisicodrager.
Vervolgens kan de verzekerde beroep instellen tegen het besluit van de eigenrisicodrager
bij de bestuursrechter. Ongeacht een publieke of private uitvoering is in
principe de rechtsbescherming voor alle verzekerden op gelijke wijze geregeld
en is de Algemene wet bestuursrecht van toepassing.Uitvoering WGA door het UWVWerkgevers kunnen er ook voor kiezen verzekerd te blijven bij het UWV.
De gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer wordt dan bij zijn reïntegratie
ondersteund door het UWV. Een belangrijke rol is hierbij weggelegd voor de
reïntegratiecoach van het UWV: deze bepaalt in samenspraak met de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte de in te zetten activiteiten. Hierbij speelt de inbreng van
de cliënt een cruciale rol.De activiteiten kunnen variëren van begeleiding door de reïntegratiecoach
bij het zoeken naar een baan tot het inkopen van reïntegratietrajecten
bij private reïntegratiebedrijven. Om maatwerk te waarborgen, wordt een
breed pakket aan reïntegratieactiviteiten aangeboden bij verschillende
reïntegratiebedrijven. Daarnaast hebben de cliënten van het UWV
de mogelijkheid zelf initiatieven te ontplooien door de reïntegratietelefoon
te bellen of een aanvraag voor een IRO in te dienen. De IRO biedt een gedeeltelijk
arbeidsgeschikte de mogelijkheid zelf een reïntegratieplan op te stellen
en zelf een reïntegratiebedrijf te kiezen. De IRO biedt de cliënt
zo de mogelijkheid zelf de regie over zijn reïntegratie te voeren. Voorwaarde
voor een goed functionerende IRO-regeling is transparantie van de reïntegratiemarkt
voor de cliënt. Reïntegratiebedrijven zullen zich als gevolg van
invoering van de IRO meer richten op de cliënt als opdrachtgever van
reïntegratie. Dit komt de transparantie van en marktwerking op de reïntegratiemarkt
ten goede.Voor het opstellen en uitvoeren van het reïntegratieplan koopt het
UWV reïntegratiedienstverlening in bij reïntegratiebedrijven in
de vorm van reïntegratietrajecten. Bij de inkoop van trajecten hanteert
het UWV een aanbestedingsprocedure, die transparante besteding van publieke
middelen en marktconforme prijsvorming waarborgt. De contouren van marktwerking
heeft het kabinet geschetst in de nota «Naar een werkende reïntegratiemarkt»
(TK 2002–2003, nr 28 719, nr. 1). In
dat verband zijn ook stappen gezet ten aanzien van aspecten als het frequenter
aanbesteden, het contracteren van meerdere reïntegratiebedrijven
voor dezelfde doelgroepen en het aanbesteden van meer homogene doelgroepen,
zodat voor meer cliënten van het UWV maatwerk gerealiseerd kan worden.
Met homogene groepen is het bovendien mogelijk juist ook de moeilijk plaatsbare
groepen afzonderlijk en tegen marktconforme prijzen aan te besteden. Hiermee
wordt het risico dat reïntegratiebedrijven zich richten op de meer perspectiefrijke
gevallen ondervangen. Met het aanbesteden van meer homogene doelgroepen kan
ook de juiste inhoud van trajecten voor de juiste doelgroep gerealiseerd worden,
hetgeen resulteert in maatwerk.6.4 Stimuleren van de werkgeverWerkgevers spelen een zeer belangrijke rol bij het succes van de reïntegratieactiviteiten.
Zij zijn immers degenen die de keuze moeten maken de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
in dienst te houden of in dienst te nemen. Daarom zet de regering een tweetal
instrumenten in, die deze keuze in het voordeel van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
kunnen doen uitvallen: de no risk polis en de premiekorting gedeeltelijk arbeidsgeschikten.De no risk polis vrijwaart werkgevers van de kosten van verplichte loondoorbetaling
bij het in dienst nemen van gedeeltelijk arbeidsgeschikten. De premiekorting
beloont werkgevers die een gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer in dienst
nemen of houden.De regering is van mening dat het verbeteren van de beeldvorming bij werkgevers
over gedeeltelijk arbeidsgeschikten een cruciaal onderdeel is van het reïntegratiebeleid.
De regering ontplooit activiteiten die erop gericht zijn de beeldvorming van
werkgevers over gedeeltelijk arbeidsgeschikten te verbeteren. Daarbij is het
van belang dat waar dat nodig is instrumenten ingezet worden die eventuele
belemmeringen voor reïntegratie wegnemen. De beeldvorming van werkgevers
hangt samen met bijvoorbeeld de kennis over gedeeltelijk arbeidsgeschikte
werknemers, maar ook met de kennis van wet- en regelgeving. Voor een goede
werking van reïntegratie-instrumenten is het dan ook belangrijk dat werkgevers
op de hoogte zijn van wet- en regelgeving.Betrokkenheid van werkgevers is essentieel om reïntegratie van gedeeltelijk
arbeidsgeschikten maximaal kans van slagen te bieden. De regering vraagt sociale
partners en uitvoeringsorganisaties daarom ook mee te denken hoe zij hieraan
een praktische invulling kunnen geven. Zo tracht de regering door werkgevers
ervaren belemmeringen bij het in dienst nemen van gedeeltelijk arbeidsgeschikten
weg te nemen. Daarmee stimuleert de regering werkgevers om gedeeltelijk arbeidsgeschikten
in dienst te nemen. Op deze wijze moet het regeringsbeleid zijn praktische
weerslag krijgen op de werkvloer.6.4.1 No risk polisWerkgevers verwachten risico's bij het in dienst nemen of houden van een
gedeeltelijk arbeidsgeschikte. Het belangrijkste risico dat werkgevers zien,
is veelvuldige uitval wegens ziekte of hernieuwde arbeidsongeschiktheid. De
verwachtingen van werkgevers over de mogelijke risico's en de daaraan verbonden
kosten van onder meer loondoorbetaling kunnen belemmeringen vormen voor de
werkhervatting van gedeeltelijk arbeidsgeschikten.Om te voorkomen dat werkgevers door de mogelijke kosten van uitval van
de werknemer als gevolg van ziekte of arbeidsongeschiktheid geen dienstbetrekking
aangaan of een bestaande dienstbetrekking beëindigen, voorziet
de no risk polis in een bescherming tegen deze kosten. De no risk polis vergoedt
in het geval van ziekte de kosten van loondoorbetaling. In het geval van arbeidsongeschiktheid,
voorkomt de no risk polis een hogere pemba- en WGA-premie.Een werkgever die een gedeeltelijk arbeidsgeschikte in dienst neemt, krijgt
gedurende 5 jaar aanspraak op de no risk polis Ziektewet. Dat wil zeggen dat
het UWV de werkgever tegemoet komt voor de kosten van de verplichte loondoorbetaling
(no risk polis ZW) als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer binnen vijf
jaar ná indiensttreding uitvalt wegens ziekte. Deze tegemoetkoming
is zo vormgegeven dat de werknemer aanspraak krijgt op een ZW-uitkering, in
het geval van ziekte. Deze uitkering bedraagt 70% van het dagloon van de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte werknemer. Op verzoek van de werkgever kan het ziekengeld
op het dagloon van de werknemer worden gesteld. Indien die ziekte vervolgens
leidt tot arbeidsongeschiktheid, hoeft de werkgever geen hogere Pemba- en
WGA-premie te betalen (no risk polis WGA). De termijn van 5 jaar kan nog eens
met hetzelfde aantal jaren verlengd worden als sprake is van een verhoogd
risico op ernstige gezondheidsklachten of een sterk wisselend ziektebeeld.
De duur van de no risk polis is ongeacht de mate van arbeidsongeschiktheid.
Dit betekent dat indien na werkhervatting de mate van arbeidsongeschiktheid
afneemt tot onder de 35% de aanspraak op de no risk polis blijft bestaan.
Na beëindiging van de WGA-uitkering kan deze aanspraak dus nog enige
tijd blijven bestaan.Nieuw in de WGA is dat de werkgever niet alleen de no risk polis ontvangt
bij in dienst nemen, maar ook bij in dienst houden van een werknemer, die
gedeeltelijk arbeidsgeschikt is verklaard. Voor het doel van reïntegratie,
duurzame werkhervatting, is het immers niet relevant of dat gebeurt door het
in dienst houden of nemen van een gedeeltelijk arbeidsgeschikte. Voor de werkgever
die de gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer in dienst houdt wordt de risicodekking
geboden gedurende de eerste vijf jaar na afloop van de loondoorbetalingsperiode.Voorwaarde voor de no risk polis is dus dat de werknemer gedeeltelijk
arbeidsgeschikt bevonden moet worden. Indien een werknemer in de periode van
verplichte loondoorbetaling aan het werk gaat bij een andere werkgever (reïntegratie
tweede spoor), dan wordt deze nieuwe werkgever niet gecompenseerd met een
no risk polis. De nieuwe werkgever kan met de oude werkgever, bij wie de werknemer
is uitgevallen, zo nodig afspraken maken over de dekking van het risico van
uitval. Indien deze werknemer na twee jaar ziekte alsnog gedeeltelijk arbeidsgeschikt
bevonden wordt, dan maakt de nieuwe werkgever vanaf dat moment aanspraak op
de no risk polis.6.4.2 Premiekorting Gedeeltelijk ArbeidsgeschiktenDe regering prikkelt werkgevers met een premiekorting op positieve wijze
om meer gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers in dienst te nemen of te
houden. De premiekorting biedt de werkgever een financiële compensatie
voor eventuele kosten van bijvoorbeeld aanpassingen van de werkplek of extra
kosten van begeleiding in de eerste periode van het dienstverband. Deze premiekorting
wordt gecontinueerd.De werkgever die een gedeeltelijk arbeidsgeschikte in dienst neemt, krijgt
op dit moment gedurende 3 jaar een premiekorting van € 2 042
op zijn SV-premie. Voor een gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer die minder
dan 50% van het wettelijk minimumloon verdient op jaarbasis, bedraagt de premiekorting € 454.
De werkgever die een gedeeltelijk arbeidsgeschikt geworden werknemer in dienst
houdt, krijgt deze premiekorting eenmalig. In de invoeringswet op dit wetsvoorstel
wordt in verband met de samenhang met de financieringssystematiek
van het onderhavige wetsvoorstel aangegeven op welke premie(s) de korting
in het nieuwe stelsel betrekking zal hebben. Daarbij wordt tevens ingegaan
op aspecten die samenhangen met de overheveling van de premieheffing naar
de belastingdienst.6.4.3 Doelgroep van de no risk polis en de premiekorting
gedeeltelijk arbeidsgeschiktenZoals hiervoor aangegeven is het van groot belang dat werkgevers worden
gestimuleerd en gefaciliteerd om personen met beperkte mogelijkheden op de
arbeidsmarkt in dienst te nemen. Daarom zullen werkgevers van werknemers die
gedeeltelijk, dus ten minste 35% arbeidsongeschikt zijn, in aanmerking komen
voor de instrumenten no riskpolis en premiekorting gedeeltelijk arbeidsgeschikten.
Dit zijn dus in elk geval werkgevers van personen met een WGA-uitkering. Daarnaast
zullen de no risk polis en de premiekorting ook ter beschikking worden gesteld
aan werkgevers die personen in dienst nemen die qua medische problematiek
vergelijkbaar zijn met gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer waarop deze
wet van toepassing is.Omdat deze personen geen uitkering ontvangen, zal de doelgroep op andere
wijze moeten worden bepaald. Er zal dus een indicatie gesteld moeten worden.
Het gaat dan om personen die:1. een indicatie hebben voor de Wsw, zoals vastgesteld door het CWI;2. behoren tot de populatie waarbij de gemeente verantwoordelijk is voor
de reïntegratie, en van wie de verdiencapaciteit met meer dan 35% is
afgenomen.Bij deze groepen gaat het om personen van wie door middel van een indicatiestelling
is vastgesteld dat ze een beperking in verdiencapaciteit op de reguliere arbeidsmarkt
hebben. Deze personen ontvangen reïntegratie-ondersteuning op grond van
de Wsw of de WWB. Hun (potentiële) werkgever ontvangt de no risk polis
en de premiekorting op grond van deze wet.De doelgroep zal nader worden uitgewerkt bij algemene maatregel van bestuur.6.5 ArbeidsplaatsvoorzieningenDe overheid is verantwoordelijk voor het waarborgen van een gelijke toegang
tot de arbeidsmarkt. Met de nadruk op activering is een doel van dit wetsvoorstel
zo veel mogelijk gedeeltelijk arbeidsgeschikten aan het werk te helpen en
te houden. Gezien ook het streven tot meer arbeidsparticipatie van chronisch
zieke, gehandicapte en oudere werknemers, is extra inspanning nodig om arbeid
en arbeidsplaatsen geschikt te maken en te houden voor mensen met een beperking.
Goed arbobeleid is daartoe noodzakelijk, de regering ondersteunt dit beleid,
door in overleg met patiëntenverenigingen en arbodienstverleners te werken
aan een gericht pakket arbodienstverlening en met het verzamelen en verspreiden
van best-practices.Het is ook belangrijk dat arbeid en arbeidsplaats toegankelijk en in principe
flexibel en aanpasbaar zijn en daarmee zo veel mogelijk al bij voorbaat geschikt
zijn voor mensen met een beperking. Toepassing van dit door de regering ondersteunde
principe van «design for all» zal er toe leiden dat veel arbeidsplaatsen
niet meer aangepast hoeven te worden als een werknemer geconfronteerd wordt
met een beperking tijdens zijn levensloop. De eerste ervaringen laten zien
dat er in verschillende bedrijfstakken reeds goede voorbeelden zijn van de
toepassing van dit principe met overwegend een goede tot zeer goede kosten-batenbalans
(SZW-Werkdocument nr. 202/juli 2001 Politstudy Design for All in werksituaties, Inventarisatie van werkaanpassingen; dr. Ir. F.M. Molenbroek
c.s., Vakgroep I.O. TU Delft, en SZW-Werkdocument 289/juni 2003, Pilotstudy
naar kosten en baten van oplossingen in werksituaties met Desifgn4All en Disability
Management; TNO Arbeid, ir. E.A.P. Koningsveld c.s.).Waar aanpassing van de arbeidsplaats aan de orde is die verder gaat dan
de normale arbo-verantwoordelijkheid van de werkgever biedt het UWV arbeidsplaatsvoorzieningen
aan. Het gaat bij de arbeidsplaatsvoorzieningen om aanpassingen op de werkplek
van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer bijvoorbeeld in de vorm van
een brailleregel, om vervoersvoorzieningen voor de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
werknemer en om persoonlijke hulp op de werkplek in de vorm van een jobcoach
enerzijds of een doventolk of voorleeshulp anderzijds. Onder aanpassingen
op de werkplek valt niet alleen een aangepaste inrichting van de arbeidsplaats,
maar vallen ook aanpassingen aan de bedrijfsinrichting (bijvoorbeeld opgangen
voor rolstoelen of een invalidentoilet).Deze voorzieningen kunnen tevens worden ingezet ten behoeve van werknemers
die geen uitkering ontvangen op grond van deze wet, maar die in verband met
structurele functionele beperkingen als gevolg van ziekte of handicap zonder
de voorziening hun werkzaamheden niet kunnen verrichten. Het risico is aanzienlijk
dat de structurele functionele beperkingen zonder voorziening zullen leiden
tot instroom in een WIA-uitkering. Zonder de voorziening zijn hun beperkingen
qua ernst vergelijkbaar met een arbeidsongeschiktheid van tenminste 35%. Dit
betekent dat de beperkingen als gevolg van ziekte en handicap moeten leiden
tot beperkingen in het functioneren. Bij deze beperkingen moet sprake zijn
van een structureel karakter: de aandoening en beperkingen in functioneren
moeten minstens een jaar voorafgaande aan de aanvraag hebben bestaan. Als
dat niet het geval is kan het ook voldoende zijn dat de klachten en beperkingen
naar alle waarschijnlijkheid tenminste een jaar zullen bestaan. Het is noodzakelijk
dat de beperkingen zich op het moment van de aanvraag voordoen. Indien in
het verleden sprake is geweest van een aandoening, maar deze is genezen, ontstaat,
net als in de huidige situatie geen aanspraak op arbeidsplaatsvoorzieningen.
Het UWV kan de Arbo-dienst laten beoordelen of de werknemer structurele functionele
beperkingen ondervindt als gevolg van ziekte of handicap. De Arbo-dienst adviseert
het UWV over het treffen van een voorziening. Op deze adviezen vindt marginale
toetsing door het UWV op plausibiliteit plaats. Bij gerede twijfel doet het
UWV eigen onderzoek.De voorzieningen die het UWV op grond van deze wet verstrekt zijn een
aanvulling op de inspanningen, die de werkgever reeds verricht op grond van
de Arbeidsomstandighedenwet 1998 en het Burgerlijk Wetboek. Deze inspanningen
zijn immers algemeen gebruikelijk. Op grond van de Arbeidsomstandighedenwet
1998 is een werkgever verplicht om een zo goed mogelijk arbeidsomstandighedenbeleid
te voeren. Ingevolge het Burgerlijk Wetboek wordt verder van de werkgever
verwacht dat hij zich als een goed werkgever gedraagt. Dit betekent dat de
inrichting van het bedrijf, het productieproces en de daarbij te gebruiken
hulpmiddelen zoveel als redelijkerwijs kan worden gevergd onder de algemene
verantwoordelijkheid van de werkgever vallen. Aanpassingen die gericht zijn
op het voorkomen van uitval (preventie) vallen dus niet onder deze regeling.
Ook kunnen er geen voorzieningen worden verstrekt die geacht worden te liggen
op het terrein van de gezondheidszorg.Een werkgever is er ook bij gebaat om zich als een goed werkgever te gedragen.
Immers, in het Burgerlijk Wetboek, de Wet verbetering poortwachter, de Wet
verlenging loondoorbetalingsverplichting bij ziekte 2003 en de Wet SUWI is
de verantwoordelijkheid voor reïntegratie gedurende de loondoorbetalingsperiode
bij ziekte belegd bij de werkgever en de werknemer. Met een adequaat preventief
beleid kan de werkgever verzuim voorkomen en de kosten als gevolg van ziekteverzuim
in de vorm van loondoorbetaling beperken. Het UWV weegt met het oog op een
verantwoorde besteding van gelden ten slotte altijd af in hoeverre de gevraagde
voorziening is te beschouwen als een adequate oplossing voor de opheffing
van de beperkingen.Het verstrekken van voorzieningen was in de Wet REA onderverdeeld in verschillende
voorzieningenregelingen voor arbeidsgehandicapte werknemers en niet-werknemers
enerzijds en een subsidieregeling voor werkgevers anderzijds. In het onderhavige
wetsvoorstel wordt een vernieuwd pakket arbeidsplaatsvoorzieningen gecreëerd.
Dit pakket omvat een algemeen geldende voorzieningenregeling voor werknemers
en een subsidieregeling voor werkgevers. Daarnaast kan het UWV voorzieningen
inzetten voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten voor wie het UWV een reïntegratietraject
inzet.Het bevorderen van de eenvoud en de snelheid van de verstrekking van voorzieningen
en subsidie staan voorop. Onzekerheid over het al dan niet verstrekken van
deze voorzieningen, mag immers geen belemmering voor reïntegratie zijn.
De cliënt dient in feite al voordat hij solliciteert te weten welke voorzieningen
hij kan verwachten van UWV en bij zijn toekomstige werkgever, zodat hij daar
bij sollicitaties naar kan verwijzen. Een heldere en uitvoerbare voorzieningenregeling
moet werkgevers en werknemers duidelijkheid bieden over wat wel en niet behoort
tot het pakket voorzieningen. Van belang is daarnaast dat het UWV binnen redelijke
termijnen komt tot een beslissing over de aanvraag en tot verstrekking van
de voorzieningen. Werkgevers en werknemers weten zo snel waar ze aan toe zijn.
Goede voorlichting door UWV is dus een vereiste.Voor de arbeidsplaatsvoorzieningen voor werknemers geldt dat het UWV de
voorzieningen waar mogelijk verstrekt aan de werknemer. Dit bevordert diens
onafhankelijke positie en daarmee diens mobiliteit op de arbeidsmarkt. Sommige
voorzieningen maken uit de aard der zaak echter deel uit van het bedrijf van
de werkgever en/of zijn niet meeneembaar. In die situatie zal de voorziening
aan de werkgever worden verstrekt.6.6 SanctiebeleidHet succes van reïntegratie wordt voor een groot deel bepaald door
de inspanningen van de uitkeringsgerechtigde. Als een gedeeltelijk arbeidsgeschikte
onverhoopt niet of onvoldoende meewerkt aan reïntegratieactiviteiten,
moet er een middel zijn om het gedrag van deze persoon te beïnvloeden.
In sommige gevallen zal het voldoende zijn dat een gedeeltelijk arbeidsgeschikte
rechtstreeks wordt aangesproken op zijn gedrag. In andere gevallen zal een
zwaarder middel in de vorm van een sanctie (blijvende of tijdelijke, gehele
of gedeeltelijke weigering van de uitkering dan wel een administratieve boete)
noodzakelijk zijn om de reïntegratie-inspanningen van de uitkeringsgerechtigde
te stimuleren.Kortom de mogelijkheid om sancties op te leggen, vormt de sluitpost van
reïntegratie en is dus geen doel op zich.In dit wetsvoorstel wordt de mogelijkheid van eigenrisicodragen voor de
WGA-uitkering ingevoerd. De eigenrisicodrager wordt verantwoordelijk voor
de reïntegratie. Dit maakt dat de eigenrisicodrager de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
ook tot medewerking aan reïntegratieactiviteiten moet kunnen aansporen.
Immers, eigenrisicodragers hebben een financieel belang om een gedeeltelijk
arbeidsgeschikte te reïntegreren. Daarom is er voor gekozen
de eigenrisicodrager binnen bepaalde voorwaarden, verantwoordelijk te maken
voor het sanctiebeleid.In paragraaf 6.6.1 wordt eerst het sanctiebeleid en het daarbij behorende
sanctie-instrumentarium van het UWV besproken. In paragraaf 6.6.2 komt
het opleggen van sancties door eigenrisicodragers aan de orde.6.6.1 Sanctiebeleid UWVDe WIA heeft voor het UWV geen ingrijpende wijzigingen in de uitvoering
van het sanctiebeleid tot gevolg. Het sanctie-instrumentarium is voor het
UWV ongewijzigd gebleven en bestaat, evenals in de huidige WAO, uit administratieve
boeten en maatregelen. Een snelle sanctieoplegging draagt bij aan succesvol
sanctiebeleid. Hieronder wordt nader ingegaan op het gewenste lik-op-stuk
beleid.Sanctie-instrumentariumIndien de gedeeltelijk arbeidsgeschikte niet of in onvoldoende mate meewerkt
aan zijn reïntegratie, kan net als in de huidige situatie een sanctie
worden opgelegd. Hierbij is het sanctie-instrumentarium zoals dat na de inwerkingtreding
van de Wet boeten, maatregelen, terug- en invordering sociale zekerheid in
de verschillende materiewetten, o.a. in de WAO en ZW, is ingevoerd, overgenomen.
Dat betekent dat de sanctie kan bestaan uit een maatregel (verlaging van uitkering)
of een bestuurlijke boete. Bij niet of onvoldoende medewerking aan de reïntegratie
kan een maatregel in de vorm van een blijvende of tijdelijke, gehele of gedeeltelijke
weigering van de uitkering worden opgelegd. Indien de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
niet of niet behoorlijk voldoet aan zijn informatieplicht wordt een administratieve
boete opgelegd. Ook indien een eigenrisicodrager verantwoordelijk is voor
de reïntegratie van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte, zal het UWV bij
overtreding van de informatieplicht de administratieve boete opleggen. In
paragraaf 6.6.2 wordt toegelicht waarom deze bevoegdheid niet aan de
eigenrisicodrager zelf wordt toegekend.De hoogte van de sanctie moet -zoals ook op grond van de huidige wetgeving
het geval is- worden afgestemd op de ernst van de gedraging en de mate waarin
de belanghebbende de gedraging verweten kan worden. Indien de sanctie bestaat
uit het opleggen van een boete worden bij de belangenafweging ook de omstandigheden
waarin de uitkeringsgerechtigde verkeert, betrokken. Bij het ontbreken van
elke vorm van verwijtbaarheid wordt in elk geval afgezien van het opleggen
van een sanctie.Bevoegdheid tot het opleggen van sancties door het UWVHet UWV is bevoegd om sancties (maatregelen en bestuurlijke boeten) op
te leggen. Dit kunnen sancties zijn in verband met het niet of in onvoldoende
mate (bijvoorbeeld het niet tijdig) naleven van verplichtingen in het kader
van het recht en de hoogte van de uitkering. Hiervan kan bijvoorbeeld sprake
zijn indien de uitkeringsgerechtigde bepaalde informatie niet of niet tijdig
heeft verstrekt. Daarnaast kan het gaan om sancties die worden opgelegd op
het moment dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte niet of in onvoldoende mate
meewerkt aan zijn reïntegratie.Tegen de beslissing tot sanctieoplegging kan de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
uiteraard bezwaar maken en daarna eventueel beroep instellen. Langs deze weg
heeft de uitkeringsgerechtigde dezelfde rechtsbescherming als hij thans op
grond van de huidige wet- en regelgeving heeft. Lik-op-stuk beleidNoodzakelijk voor een succesvol sanctiebeleid is de snelheid waarmee een
sanctie wordt opgelegd. Immers, hoe minder tijd er zit tussen de geconstateerde
niet of onvoldoende naleving van de verplichtingen, des te meer wordt de sanctie
gevoeld als een reactie op de gedraging. Daarom wordt bij niet of onvoldoende
naleving van de reïntegratieverplichtingen gestreefd naar een lik op
stuk beleid. Het UWV zal hiertoe zijn werkprocessen zo efficiënt mogelijk
moeten inrichten.Na een melding van sanctiewaardig gedrag, moet onderzoek plaatsvinden
door het UWV om te bezien of daadwerkelijk tot sanctieoplegging moet worden
overgegaan. Dit kost enige tijd, wat in de praktijk ten koste gaat van het
voeren van een lik op stuk beleid. Dit kan voorkómen worden als het
UWV vaker dan thans het geval is, gebruikt maakt van de mogelijkheid om de
uitkering geheel of gedeeltelijk op te schorten dan wel te schorsen voor een
periode van maximaal 8 weken. Tijdens deze periode dient het UWV te onderzoeken
of de melding van het reïntegratiebedrijf moet leiden tot sanctieoplegging.
Het is de bedoeling dat het UWV zo snel mogelijk na ontvangst van de melding
van het reïntegratiebedrijf met het onderzoek begint.De bevoegdheid om een uitkering op te schorten dan wel te schorsen is
niet nieuw voor het UWV.Nieuw is wel de bepaling dat het UWV op het moment dat hij van een reïntegratiebedrijf
een melding krijgt dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte niet of in onvoldoende
mate meewerkt aan zijn reïntegratie, verplicht is een besluit te nemen
over opschorting dan wel schorsing van de uitkering. Het belang van niet-naleving
van de reïntegratieverplichtingen wordt afgewogen tegen het belang van
het tijdelijk opschorten of schorsen van de uitkering in verband met het te
starten onderzoek naar de noodzaak van het opleggen van een sanctie aan de
betrokkene. In dit geval hoeft het UWV nog geen belangenafweging omtrent de
eventuele sanctieoplegging te maken. Ook nieuw is de expliciete bepaling dat
een uitkering gedeeltelijk kan worden opgeschort of geschorst.Tegen de beslissing van het UWV om de betaling van de uitkering geheel
of gedeeltelijk op te schorten of te schorsen kan de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
bezwaar en beroep instellen.In de praktijk kan een besluit tot schorsing gevolgd worden door een besluit
om geen maatregel op te leggen. Voorts kan een besluit om niet te schorsen
gevolgd worden tot een besluit om een maatregel op te leggen. Het UWV kan
met heldere toelichting in de besluiten voorkomen dat dit leidt tot verwarring
of onduidelijkheid bij de verzekerde of het ingeschakelde reïntegratiebedrijf
(aan wie wordt teruggekoppeld wat er met de melding is gebeurd).6.6.2 Sanctiebeleid eigenrisicodragerMet betrekking tot het sanctiebeleid voor eigenrisicodragers, zijn de
volgende uitgangspunten voor de regering leidend geweest. Ten eerste: degene
die zelf verantwoordelijk is voor reïntegratie èn de uitkering
moet betalen, moet ook zelf directe invloed kunnen uitoefenen op een eventueel
op te leggen sanctie. Ten tweede: niet alleen voor UWV, maar ook voor eigenrisicodragers
is het van belang dat de periode tussen constatering en sanctieoplegging zo
kort mogelijk is, dus dat er een effectief lik-op-stuk beleid kan worden gevoerd. Naar het oordeel van de regering komen beide uitgangspunten het best tot
hun recht door eigenrisicodragers de bevoegdheid te geven zelf sancties op
te leggen. Een variant, waarbij het UWV op verzoek van de eigenrisicodrager
sancties oplegt, zou de integrale verantwoordelijkheid van de eigenrisicodrager
doorbreken en bovendien een vertraging opleveren bij de sanctieoplegging doordat
altijd eerst voorlegging aan het UWV moet plaatsvinden.Door eigenrisicodragers de bevoegdheid tot sanctieoplegging te geven,
worden zij (voor wat betreft deze bevoegdheid) aangemerkt als bestuursorgaan.
Dat betekent dat de eigenrisicodrager bij sanctieoplegging, evenals het UWV,
gehouden is aan eisen die uit de Algemene wet bestuursrecht voortvloeien.
Dit betekent bijvoorbeeld dat de eigenrisicodrager de beslissing tot een sanctieoplegging
gedegen moet motiveren, gebonden is aan beslistermijnen en dat de betrokkene
de mogelijkheid heeft om tegen de beslissing bezwaar te maken. De eigenrisicodrager
zal derhalve een bezwaarprocedure moeten inrichten. Tegen de beslissing op
bezwaar kan de gedeeltelijk arbeidsgeschikte beroep instellen bij de rechtbank.
Voordeel hiervan is dat voor alle gedeeltelijk arbeidsgeschikten, ongeacht
of de WGA door het UWV of een eigenrisicodrager wordt uitgevoerd, dezelfde
rechtsgang geldt met dezelfde laagdrempelige toegang en dezelfde waarborgen.Naast de eisen die de Awb stelt, zal de eigenrisicodrager de hoogte van
de sanctie moeten afstemmen op de ernst van de gedraging en de mate waarin
de belanghebbende de gedraging verweten kan worden. Ook zal hij moeten afzien
van het opleggen van een maatregel indien elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt.De bevoegdheid van de eigenrisicodrager om sancties op te leggen, betreft
uitsluitend het opleggen van maatregelen. De eigenrisicodrager krijgt niet
de mogelijkheid om een bestuursrechtelijke boete op te leggen. De bestuurlijke
boete is een sanctie die valt onder het begrip «criminal charge»,
daarom is besloten om deze sanctie voor te behouden aan het UWV. Daarbij heeft
ook meegewogen dat het strafkarakter van de bestuursrechtelijke boete, de
relatie tussen de eigenrisicodrager en de gedeeltelijk arbeidsgeschikte ernstig
kan verstoren. Bovendien is bestraffing voorbehouden aan de overheid.De bevoegdheid van de eigenrisicodrager strekt zich niet uit tot de sanctie
om de uitkering blijvend, geheel te weigeren (thans 5de categorie, verzekerde
mag zijn arbeidsongeschiktheid niet opzettelijk veroorzaken). Deze sanctie
kan uitsluitend door het UWV worden opgelegd. Dit houdt in dat het UWV bij
de vaststelling van het recht op uitkering ook moet toetsen of de arbeidsongeschiktheid
opzettelijk is veroorzaakt.Hoewel het lik-op-stuk beleid voor de eigenrisicodrager niet (wettelijk)
wordt voorgeschreven, heeft dit wel een belangrijke rol gespeeld bij de afweging
van de regering om de eigenrisicodrager een eigen bevoegdheid tot sanctieoplegging
toe te kennen. Zoals gesteld is het ook voor de eigenrisicodrager van belang
dat de periode tussen constatering en sanctieoplegging zo kort mogelijk is.
Dit maakt dat de eigenrisicodrager met de betrokken partijen (reïntegratiebedrijf,
verzekeraar, UWV) goede afspraken moet maken over procedures over (o.a.) meldingen
inzake medewerking aan reïntegratie en gegevensuitwisseling, waardoor
ook hij een effectief lik-op-stuk beleid kan voeren. 6.7 Reïntegratie van volledig en duurzaam arbeidsongeschiktenVoor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten geldt dat het UWV bij de
claimbeoordeling heeft vastgesteld dat zij geen mogelijkheden hebben tot het
verrichten van arbeid bij een reguliere werkgever. Er is voor deze groep daarom
geen verplichting zich beschikbaar te stellen voor de arbeid of om te trachten
arbeid te verwerven. Het UWV zet voor deze groep geen reïntegratietrajecten
in.Ofschoon een volledig en duurzaam arbeidsongeschikte beschikt over een
beperking, waardoor er geen mogelijkheden zijn tot het verrichten van arbeid
bij een reguliere werkgever, is het toch mogelijk dat hij of zij erin slaagt
op eigen kracht inkomsten te verwerven. Dit is mogelijk indien de volledig
en duurzaam arbeidsongeschikte een bij de claimbeoordeling door niemand te
voorziene inkomensbron weet te verwerven. In dat geval kan de volledig en
duurzaam arbeidsongeschikte aanspraak maken op arbeidsplaatsvoorzieningen.
Mocht sprake zijn van een dienstbetrekking dan kan de werkgever van de volledig
en duurzaam arbeidsongeschikte aanspraak maken op de no-riskpolis en de premiekorting.Indien een volledig en duurzaam arbeidsongeschikte van mening is dat toch
sprake is van resterende arbeidscapaciteit, dan kan hij het UWV vragen om
een herbeoordeling. In het geval dat uit deze herbeoordeling blijkt dat toch
nog resterende verdiencapaciteit aanwezig is, dan wordt deze persoon beschouwd
als gedeeltelijk arbeidsgeschikte en kan hij aanspraak maken op ondersteuning
bij reïntegratie door het UWV in de vorm van een reïntegratietraject.7. De inkomensbescherming van volledig en duurzame arbeidsongeschikten7.1 Hoogte van de uitkeringDe hoogte van de arbeidsongeschiktheidsuitkering (de IVA-uitkering) bedraagt
70% van het dagloon. Het dagloon is gemaximeerd op het maximumdagloon. De
arbeidsongeschiktheidsuitkering zal met terugwerkende kracht met ingang van
1 januari 2006 worden verhoogd met 5%-punt, indien voldaan is aan twee
voorwaarden: de instroom in de IVA is in 2006 daadwerkelijk beperkt gebleven
tot 25 000 op 12-maandsbasis (vast te stellen in augustus 2007 op basis
van de in juli 2007 beschikbare cijfers), en de intentie van de in de Stichting
van de Arbeid vertegenwoordigde centrale organisaties van werkgevers en werknemers
(zoals verwoord in punt 2 van de Stichtingsverklaring van 5 november
2004) is ook daadwerkelijk uitgevoerd door CAO-partijen.7.2 AnticumulatieEen arbeidsongeschikte die op enig moment meer dan 20% van zijn oorspronkelijk
loon verdient, voldoet de facto niet meer aan de definitie van volledig arbeidsongeschiktheid
maar is gedeeltelijk (of zelfs geheel) arbeidsgeschikt. Het zou echter niet
redelijk zijn het recht op uitkering meteen te beëindigen. Het is immers
niet duidelijk of deze inkomsten blijvend zullen zijn of eenmalig. Het inkomen
van een volledig duurzaam arbeidsongeschikte wordt gekort met 70% van het
inkomen in een betreffende maand. Na een periode van één jaar
wordt betrokkene, als hij nog steeds inkomsten uit arbeid ontvangt die de
20%-loonverschil te boven gaan, opnieuw beoordeeld. In beginsel zal dan het
recht op IVA-uitkering eindigen en zal betrokkene veelal als gedeeltelijk
arbeidsgeschikt aangemerkt worden. Voor de volledigheid zij vermeld dat dit
niet geldt voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten die
WSW-arbeid verrichten; bij hen kan de anticumulatie voortduren.7.3 Flexibele keuringEr zijn zieke werknemers waarvan het al in een eerder stadium dan na twee
jaar ziekte duidelijk is dat zij volledig en duurzaam arbeidsongeschiktheid
zijn. In dat geval vervalt de ratio van de reïntegratie-inspanningen
en de financiële prikkel voor de werkgever. De SER heeft hier terecht
op gewezen en ook de Tweede Kamer heeft hiervoor gepleit (motie Dittrich,
Kamerstukken 2003/04, 29 231, nr. 15). Om die reden is in dit wetsvoorstel
geregeld dat deze categorie al eerder dan na de reguliere wachttijd van twee
jaar in aanmerking kan komen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Daartoe
kunnen zij een aanvraag voor een kortere wachttijd indienen, die dan tevens
geldt als aanvraag voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Als zij inderdaad
volledig en duurzaam arbeidsongeschiktheid zijn, krijgen zij vanaf dat moment
een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Het recht op loondoorbetaling loopt door
tot de termijn van twee jaar ziekte verstreken is: de arbeidsongeschiktheidsuitkering
wordt hierop in mindering gebracht. De reden hiervoor is dat werknemers anders
benadeeld zouden worden in het geval zij van hun werkgever in het eerste ziektejaar
een volledige loondoorbetaling zouden ontvangen. Om harmonisatie met de ontslagbescherming
te bewerkstelligen loopt die door tot er twee jaar verstreken zijn.Er kan alleen een eerdere aanvraag voor uitkering worden ingediend als
aan een aantal voorwaarden voldaan is: een vervroegde aanvraag kan slechts
één keer worden ingediend (als hij wordt afgewezen kan na twee
jaar ziekte een nieuwe aanvraag worden ingediend) en de aanvraag moet vergezeld
gaan van een verklaring van de bedrijfsarts dat er naar zijn stellige overtuiging
sprake is van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid. De verklaring van
de bedrijfsarts moet mede gebaseerd zijn op een verklaring van de behandelende
medisch specialist. Dit wordt geregeld in de ministeriële regeling procesgang.
Daarnaast geldt dat de verkorte wachttijd minimaal 26 weken en maximaal 78
weken bedraagt. De reden voor de minimale termijn is dat in het algemeen pas
daarna een stabiele situatie bereikt wordt, en voor de maximale termijn dat
zo voorkomen wordt dat iemand bij een afwijzing twee keer binnen een half
jaar beoordeeld zou worden. Tot slot is een voorwaarde is dat alleen een eerdere
aanvraag voor uitkering kan worden gedaan als er sprake is van een stabiele
situatie, dat wil zeggen dat er geen mogelijkheden zijn om in arbeid te functioneren
en dat er ook geen kans op herstel is.Personen die een geringe kans op herstel hebben, kunnen wel na twee jaar
in aanmerking komen voor een IVA-uitkering, maar zij kunnen niet in aanmerking
komen voor een flexibele keuring.Zieke werknemers met een ziektewetuitkering (die onder het vangnet ZW
vallen) kunnen niet in aanmerking komen voor een flexibele keuring. De redenen
hiervoor hangen samen met de bijzondere positie van vangnetters bij ziekte.
Zij hebben in het algemeen geen werkgever, waardoor er geen aanleiding is
voor een flexibele keuring voor deze categorie. In hun situatie zijn reïntegratie-inspanningen
en financiële prikkels in de vorm van een loondoorbetalingsplicht voor
de werkgever immers niet aan de orde. Het UWV is hiervoor verantwoordelijk. 8. De inkomensbescherming van gedeeltelijk arbeidsgeschiktenHet uitkeringsregime voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten staat in het
teken van het benutten van hun arbeidsmogelijkheden. Gedeeltelijk arbeidsgeschikten
zijn personen die – nadat zij gedurende ten minste twee jaar wegens
ziekte hun bedongen arbeid niet (volledig) konden verrichten – ten minste
35% arbeidsongeschikt zijn, maar niet volledig én duurzaam. Het uitkeringsregime
beoogt hen zoveel mogelijk te stimuleren tot voortzetting van de arbeid dan
wel tot activiteiten waarmee zij (meer) passende arbeid kunnen verkrijgen.
Dit brengt mee dat het verrichten van (meer) betaalde arbeid altijd financieel
lonend moet zijn. Voorts dient de gedeeltelijk arbeidsgeschikte te worden
gestimuleerd om zijn resterende verdiencapaciteit te benutten. Deze uitgangspunten
hebben ten grondslag gelegen aan het uitkeringsregime, dat er – kort
samengevat – als volgt uit ziet:1. Na twee jaar ziekte heeft de gedeeltelijk arbeidsgeschikte eerst aanspraak
op een loongerelateerde uitkering ingevolge de
regeling Werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA). De hoogte van
deze loongerelateerde WGA-uitkering is 70% van het dagloon als de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte niet werkt en 70% van het verschil tussen het dagloon en
het met werken verdiende inkomen als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte wel
werkt. De loongerelateerde uitkering kan ook in formulevorm worden weergegeven,
te weten als 0,7 * (dagloon – inkomen).Volledigheidshalve: het dagloon
kent een maximum. De duur van de loongerelateerde WGA-uitkering is –
conform de WW – afhankelijk van het arbeidsverleden.2. Na afloop van de loongerelateerde WGA-uitkering heeft de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte bij niet of onvoldoende werken aanspraak op een WGA-vervolguitkering, en bij voldoende werken aanspraak op een loonaanvulling. Van voldoende werken is sprake als de
gedeeltelijk arbeidsgeschikte 50% van zijn resterende verdiencapaciteit benut.– Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte niet aan deze inkomenseis
voldoet, heeft hij recht op een WGA-vervolguitkering, waarvan de hoogte een
percentage van (70% van) het wettelijk minimumloon bedraagt. Dit percentage
is hoger naarmate de betrokkene minder arbeidsgeschikt is, en varieert van
28% tot en met 50,75%.– Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte wel aan deze inkomenseis
voldoet, heeft hij recht op een loonaanvulling, waarvan de hoogte 70% van
het verschil tussen het dagloon en de resterende verdiencapaciteit bedraagt.
Ofwel: de loonaanvulling bedraagt 0,7 * (dagloon – resterende verdiencapaciteit).
Indien de gedeeltelijk arbeidsgeschikte meer verdient dan zijn resterende
verdiencapaciteit, bedraagt de hoogte van de loonaanvulling 70% van het verschil
tussen het dagloon en dat inkomen, ofwel 0,7 * (dagloon – inkomen).De gedeeltelijk arbeidsgeschikte heeft in beginsel tot zijn 65e jaar aanspraak
op één van beide uitkeringen. Hierbij geldt een maandsystematiek:
de gedeeltelijk arbeidsgeschikte heeft in een bepaalde kalendermaand hetzij
recht op de WGA-vervolguitkering, hetzij recht heeft op de loonaanvulling.Dit uitkeringsregime wordt hieronder nader toegelicht, terwijl in de bijlage
een aantal voorbeelden is beschreven waarmee duidelijk wordt gemaakt hoe de
uitkerings- en inkomensontwikkeling is in verschillende situaties. Voorts
wordt in het volgende hoofdstuk ingegaan op de voorwaarden voor het ontstaan
van het recht op een uitkering ingevolge de WGA, de eindigingsgronden van
het recht en de mogelijkheid tot herleving van het recht. 8.1 De loongerelateerde periodeDe gedeeltelijk arbeidsgeschikte heeft na twee jaar ziekte recht op een
uitkering ingevolge de WGA, mits aan een aantal voorwaarden is voldaan (zie
volgend hoofdstuk). Hij heeft eerst aanspraak op een loongerelateerde WGA-uitkering.
De hoogte van deze loongerelateerde uitkering is afhankelijk van de vraag
of de gedeeltelijk arbeidsgeschikte een inkomen verdient door het verrichten
van arbeid (als werknemer of als zelfstandige). Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
geen arbeid verricht, is de hoogte van de loongerelateerde WGA-uitkering 70%
van het dagloon. Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte wel arbeid verricht,
is de hoogte van de loongerelateerde WGA-uitkering 70% van het verschil tussen
het dagloon en het met werken verdiende inkomen. In formulevorm weergegeven
bedraagt de hoogte van de loongerelateerde uitkering 0,7 * (dagloon –
inkomen). Voorts geldt er een bodem: de loongerelateerde WGA-uitkering kan
niet lager zijn dan de hoogte van de WGA-vervolguitkering, dat wil zeggen
de loongerelateerde WGA-uitkering bedraagt ten minste een percentage van het
wettelijk minimumloon (of het dagloon als dat lager is). Deze bodem is van
belang voor degenen die (veel) meer verdienden dan het maximumdagloon. Voor
een nadere toelichting wordt verwezen naar het laatste voorbeeld in de bijlage.Deze vormgeving van de loongerelateerde WGA-uitkering heeft een aantal
voordelen. Ten eerste komt het loondervingskarakter van de WGA in de uitkeringsstructuur
goed tot uitdrukking. De hoogte van de loongerelateerde WGA-uitkering bedraagt
immers 70% van het feitelijke loonverlies dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
lijdt. Ten tweede heeft de uitkeringsstructuur tot gevolg dat de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte er in inkomen op vooruit gaat als hij (meer) gaat werken.
Bij iedere euro aan extra inkomsten uit arbeid neemt zijn totale inkomen met € 0,30
toe, doordat € 0,70 wordt verrekend met de uitkering. Op deze manier
wordt de gedeeltelijk arbeidsgeschikte gestimuleerd om (meer) te gaan werken.
Tot slot heeft de uitkeringsstructuur tot gevolg dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
geen beroep behoeft te doen op twee loondervingsuitkeringen. Dit betekent
een vergaande vereenvoudiging ten opzichte van de huidige situatie; een gedeeltelijk
arbeidsgeschikte met een WAO-uitkering moet nu – indien hij (gedeeltelijk)
werkloos is – tevens een WW-uitkering aanvragen.Evenals in de huidige situatie kan de gedeeltelijk arbeidsgeschikte een
beroep doen op de TW, als zijn (gezins)inkomen onder het voor hem geldende
sociale minimum ligt. Dit zal zich vooral voordoen bij gedeeltelijk arbeidsgeschikten
die – voor de aanvang van de loongerelateerde WGA-uitkering –
een inkomen op of rond het wettelijk minimumloom verdienden en een partner
zonder inkomsten hebben. Als het (gezins)inkomen van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
die een loongerelateerde WGA-uitkering ontvangt, lager is dan het voor hem
geldende sociale minimum, kan hij ingevolge de TW aanspraak maken op een aanvulling
tot dat minimum. Op een aanvulling tot het sociaal minimum bestaan –
evenals in de huidige situatie – twee uitzonderingen. De eerste uitzondering
betreft de situatie dat het dagloon van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte lager
is dan het minimumloon. In dat geval geeft de TW een aanvulling tot het dagloon.
De tweede uitzondering betreft de situatie dat de echtgenoot van de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte geboren is na 31 december 1971, terwijl tot hun huishouden
niet een eigen kind, aangehuwd kind of pleegkind behoort dat jonger is dan
12 jaar. In dat geval bestaat geen recht op een aanvulling ingevolge de TW.De duur van de loongerelateerde WGA-uitkering is, overeenkomstig de WW,
afhankelijk van het arbeidsverleden en varieert van een half tot vijf jaar. De koppeling van de duur van de loongerelateerde uitkering aan
het arbeidsverleden zal overigens pas op 1 januari 2008 effectief worden,
omdat het UWV in zijn commentaar heeft aangegeven dat invoering ervan per
1 januari 2006 niet mogelijk is (zie hierna in paragraaf 12.1).
In de periode vanaf de invoeringsdatum van het wetsvoorstel tot 1 januari
2008 zal de duur van de loongerelateerde uitkering daarom worden gerelateerd
aan de leeftijd van betrokkene op de dag waarop zijn WGA-uitkering ingaat.
Daarbij geldt bij elke leeftijdscategorie een zodanige duur dat deze vrijwel
gelijk is aan de duur ingevolge het onderhavige wetsvoorstel. Deze overgangsregeling
zal worden geregeld in het wetsvoorstel Invoeringswet WIA.8.2 De fase na de loongerelateerde periodeOok na de loongerelateerde periode kunnen gedeeltelijk arbeidsgeschikten
aanspraken ontlenen aan het onderhavige wetsvoorstel. Eén groep gedeeltelijk
arbeidsgeschikten is direct aangewezen op deze aanspraken, omdat zij geen
recht hebben op een loongerelateerde WGA-uitkering. Dit betreft de gedeeltelijk
arbeidsgeschikten die niet voldoen aan de referte-eis (zie volgend hoofdstuk):
zij komen direct in aanmerking voor de aanspraken die hieronder worden besproken.Na afloop van de loongerelateerde periode is van belang of de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte al dan niet 50% van zijn resterende verdiencapaciteit benut.
Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte in een bepaalde maand geen inkomsten
uit arbeid heeft of een inkomen verdient dat lager is dan 50% van zijn resterende
verdiencapaciteit, heeft hij aanspraak op een WGA-vervolguitkering. De hoogte
van deze uitkering bedraagt een percentage van het wettelijk minimumloon,
of – als het dagloon lager is dan het wettelijk minimumloon –
een percentage van het dagloon.Dit percentage is lager naarmate de betrokkene minder arbeidsgeschikt
is:• Bij een mate van arbeidsongeschiktheid vanaf 35% tot 45%,
is het percentage 28%.• Bij een mate van arbeidsongeschiktheid vanaf 45% tot 55%,
is het percentage 35%.• Bij een mate van arbeidsongeschiktheid vanaf 55% tot 65%,
is het percentage 42%.• Bij een mate van arbeidsongeschiktheid vanaf 65% tot 80%,
is het percentage 50,75%.Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
die ten minste 80% arbeidsongeschikt is niet in aanmerking komt voor de WGA-vervolguitkering,
omdat hij aanspraak heeft op de loonaanvulling. Op deze situatie wordt in
het vervolg van deze paragraaf nog ingegaan.Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte in een bepaalde maand een inkomen
verdient dat ten minste gelijk is aan 50% van zijn resterende verdiencapaciteit,
heeft hij aanspraak op een loonaanvulling. De hoogte van deze loonaanvulling
bedraagt 70% van het verschil tussen het dagloon en de resterende verdiencapaciteit,
indien de gedeeltelijk arbeidsgeschikte een inkomen verdient dat ligt tussen
50% en 100% van zijn resterende verdiencapaciteit. In dit inkomenstraject
is de loonaanvulling dus een vast bedrag. Het voorgaande betekent dat als
de betrokkene een inkomen verdient dat gelijk is aan zijn resterende verdiencapaciteit,
de hoogte van zijn loonaanvulling gelijk is aan 70% van het verschil tussen
het dagloon en het met werken verdiende inkomen. Dit komt overeen met de wijze
waarop de hoogte van de loongerelateerde WGA-uitkering wordt berekend. Ook
als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte meer verdient dan zijn resterende verdiencapaciteit
bedraagt de hoogte van de loonaanvulling – evenals de loongerelateerde
WGA-uitkering – 70% van het verschil tussen het dagloon en het met werken
verdiende inkomen. Bij het voorgaande geldt als bodem de hoogte
van de WGA-vervolguitkering: de hoogte van de loonaanvulling kan nooit lager
zijn dan de WGA-vervolguitkering waar de gedeeltelijk arbeidsgeschikte aanspraak
op zou hebben gehad als hij niet zou hebben voldaan aan de inkomenseis. Deze
bodem is, als gezegd, van belang voor degenen die (veel) meer verdienden dan
het maximumdagloon (zie het laatste voorbeeld in de bijlage).De gedeeltelijk arbeidsgeschikte heeft in beginsel tot zijn 65e jaar aanspraak
op de WGA-vervolguitkering of de loonaanvulling. Hierbij geldt een maandsystematiek:
de gedeeltelijk arbeidsgeschikte heeft in een kalendermaand hetzij recht op
de WGA-vervolguitkering, hetzij recht heeft op de loonaanvulling.Ook de vormgeving van deze uitkeringsstructuur zorgt ervoor dat de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte wordt gestimuleerd om zijn arbeidsmogelijkheden zoveel mogelijk
te benutten. Indien en zolang hij minder verdient dan zijn resterende verdiencapaciteit
ontvangt hij een WGA-vervolguitkering die een percentage van het wettelijke
minimumloon bedraagt. Dit percentage is ongeveer gelijk aan 0,7 maal het arbeidsongeschiktheidspercentage.
Anders gezegd, de hoogte van de WGA-vervolguitkering is ongeveer gelijk aan
0,7 * het arbeidsongeschiktheidspercentage * het wettelijke minimumloon. Met
iedere euro aan extra inkomsten neemt het totale inkomen van de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte ook met één euro toe, want de inkomsten uit
arbeid worden niet (gedeeltelijk) verrekend met de WGA-vervolguitkering. In
het inkomenstraject tot 50% van de resterende verdiencapaciteit is werken
dus financieel lonend. Op het moment dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
een inkomen gaat verdienen van 50% van zijn resterende verdiencapaciteit,
heeft hij aanspraak op een loonaanvulling. De hoogte daarvan bedraagt 70%
van het verschil tussen het dagloon en de resterende verdiencapaciteit, wat –
als het dagloon gelijk is aan het maatmaninkomen – overeen komt met
0,7 * het arbeidsongeschiktheidspercentage * het dagloon. De loonaanvulling
is bij een inkomen gelijk aan 50% van de resterende verdiencapaciteit dus
hoger dan de WGA-vervolguitkering, behalve ingeval het dagloon gelijk is aan
het wettelijke minimumloon. In dat laatste geval is de loonaanvulling gelijk
aan de WGA-vervolguitkering. In alle andere gevallen is, als gezegd, de loonaanvulling
bij een inkomensniveau van 50% van de resterende verdiencapaciteit hoger dan
de WGA-vervolguitkering. Het verschil tussen beide bedragen is groter naarmate
het dagloon hoger is dan het minimumloon en naarmate de mate van arbeidsongeschiktheid
groter is. Met andere woorden, het is afhankelijk van deze omstandigheden
hoe groot de prikkelwerking is die van de inkomenseis uitgaat. Voorts heeft
de gedeeltelijk arbeidsgeschikte in het inkomenstraject tussen 50% van de
resterende verdiencapaciteit en 100% van de resterende verdiencapaciteit ook
een financiële prikkel om meer te gaan werken: in dit traject neemt met
iedere euro aan extra inkomsten het totale inkomen van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
ook met één euro toe, want de loonaanvulling bedraagt in dat
traject een vast bedrag. Anders gezegd, de inkomsten uit arbeid worden in
dat traject niet (gedeeltelijk) verrekend met de WGA-vervolguitkering. Tot
slot heeft de gedeeltelijk arbeidsgeschikte ook een financiële prikkel
om meer te gaan verdienen dan zijn resterende verdiencapaciteit. In dat inkomenstraject
geldt hetzelfde als in de loongerelateerde periode (zie hiervoor): bij iedere
euro aan extra inkomsten neemt het totale inkomen van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
met € 0,30 toe, doordat € 0,70 wordt verrekend met de
loonaanvulling.De WGA is dus zo vormgegeven dat er financiële prikkels bestaan om
het werk te hervatten en om de werkzaamheden zoveel mogelijk uit te breiden.
Deze prikkelstructuur is van groot belang voor het welslagen van de doeleinden
van de WGA. De regering zal dan ook volgen of deze prikkelstructuur
niet wordt doorkruist, en zal eventuele bovenwettelijke aanvullingen die sociale
partners afspreken in cao's in dat licht beoordelen. Overigens is het van
belang op te merken dat het onderhavige wetsvoorstel, dat in de plaats komt
van de huidige WAO, is te beschouwen als compleet nieuw en dus niet als een
wijziging van de WAO. Het zal daarom van de inhoud van de betreffende cao
of rechtspositieregeling afhangen of de bestaande afspraken over aanvullingen
op de WAO-uitkeringen van kracht blijven naast of in aanvulling op uitkeringen
ingevolge dit wetsvoorstel.De hierboven geschetste uitkeringsstructuur heeft tot gevolg dat de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte er belang bij heeft dat hij in een zo vroeg mogelijk stadium
weet wat hij moet verdienen om voor de loonaanvulling in aanmerking te komen.
Daarom zal hij bij de toekenning van de loongerelateerde WGA-uitkering worden
geïnformeerd over deze inkomenseis, en zal hem worden meegedeeld wat
50% van zijn resterende verdiencapaciteit op dat moment inhoudt. Daarbij zal
wel de kanttekening worden geplaatst dat de resterende verdiencapaciteit in
de loop der tijd nog kan wijzigen, omdat zijn arbeidsmogelijkheden kunnen
toe- of afnemen. Vervolgens zal hem uiterlijk twee maanden voor afloop van
de loongerelateerde WGA-uitkering worden meegedeeld welk bedrag hij ten minste
moet verdienen om voor de loonaanvulling in aanmerking te komen. Op deze manier
wordt niet langer de mate van arbeidsongeschiktheid
bepaalt, maar juist benadrukt welke mogelijkheden de werknemer wél
heeft.Volledigheidshalve wordt hier opgemerkt dat de (tijdelijk) volledig arbeidsongeschikten
niet aan de inkomenseis voor de loonaanvulling behoeven te voldoen. Dit betekent
dat de tijdelijk volledig arbeidsongeschikte geen inkomen behoeft te verwerven
om voor de loonaanvulling in aanmerking te komen. Bovendien kan de tijdelijk
volledig arbeidsongeschikte alsnog in aanmerking komen voor een IVA-uitkering,
indien bij een herbeoordeling blijkt dat zijn volledige arbeidsongeschiktheid
duurzaam is. In de bijlage wordt met voorbeelden toegelicht hoe de uitkeringsstructuur
uitwerkt voor volledig arbeidsongeschikten.Evenals tijdens de loongerelateerde periode kan de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
in deze fase een beroep doen op de TW, indien zijn (gezins)inkomen lager is
dan het voor hem geldende sociale minimum. In dat geval ontvangt hij, als
gezegd, veelal een aanvulling tot dat minimum. Deze wet wordt zo aangepast
dat een beroep op de IOAW niet meer nodig is.Het uitkeringsregime voor de gedeeltelijk arbeidsgeschikten vertoont materieel
veel overeenkomsten met het voorstel in het SER-advies van 22 maart 2002.
Wel is er qua vormgeving op vier punten sprake van een verschil.• In de eerste plaats is er een verschil met betrekking tot de uitkeringsregeling
waarop niet-werkende gedeeltelijk arbeidsgeschikten een beroep moeten doen.
De SER heeft voorgesteld dat gedeeltelijk arbeidsgeschikten bij (onvrijwillige)
volledige werkloosheid aanspraak hebben op een WW-uitkering, indien aan de
WW-toetredingsvoorwaarden is voldaan. In het onderhavige wetsvoorstel wordt,
anders dan in het SER-voorstel, één uitkeringsregime voor gedeeltelijk
arbeidsgeschikten geregeld. Bij volledige werkloosheid hebben gedeeltelijk
arbeidsgeschikten aanspraak op een loongerelateerde uitkering ingevolge de
WGA, die qua hoogte en duur overeenkomt met de loongerelateerde WW-uitkering.
Materieel betekent dit dus geen verschil. Wel maakt dit het stelsel voor werknemers
en werkgevers inzichtelijker en bijgevolg meer klantvriendelijk en eenvoudiger
uitvoerbaar. Bij afwisselend werken en niet werken behoeft de
gedeeltelijk arbeidsgeschikte immers niet afwisselend een beroep te doen op
de WGA respectievelijk de WW.• In de tweede plaats is er een verschil in de wijze waarop de uitkering
bij werken wordt berekend. In het SER-voorstel is deze uitkering, loonaanvulling
genoemd, een vast bedrag dat afhankelijk is van
de mate van arbeidsongeschiktheid en het dagloon. Gevolg daarvan kan zijn
dat het totale inkomen bij werken (loon plus loonaanvulling) lager kan zijn
dan het inkomen bij niet-werken (WW-uitkering). Een inkomensachteruitgang
kan zich in het SER-voorstel ook voordoen als de arbeidsongeschiktheid van
betrokkene afneemt doordat hij meer gaat verdienen. Dit komt door het hanteren
van arbeidsongeschiktheidsklassen. Vanwege deze nadelen is in dit wetsvoorstel
gekozen voor een loongerelateerde WGA-uitkering, waarvan de hoogte gelijk
is aan 70% van het verschil tussen het dagloon en het met werken verdiende
inkomen. Anders dan in het SER-voorstel gaat de betrokkene er daardoor altijd
in inkomen op vooruit bij het aanvaarden van (meer) arbeid. Bij iedere euro
aan extra inkomsten uit arbeid gaat hij er in totaal € 0,30 op vooruit,
omdat € 0,70 wordt verrekend met de uitkering. Ook de uitkeringsstructuur
na de loongerelateerde periode is zodanig vormgegeven dat (meer) werken altijd
financieel lonend is.• In de derde plaats is er na de loongerelateerde periode sprake
van een verschil tussen de voorwaarden om in aanmerking te komen voor de loonaanvulling.
In het SER-voorstel heeft men aanspraak op een loonaanvulling, mits men inkomen
uit feitelijke arbeid verwerft. Daarbij wordt geen eis gesteld aan de omvang
van de inkomsten. Dit zou betekenen dat het verdienen van € 1 voldoende
om voor de loonaanvulling in aanmerking te komen. Aan deze eis is derhalve
snel voldaan. Daarentegen dient men in het wetsvoorstel ten minste 50% van
zijn resterende verdiencapaciteit te benutten om in aanmerking te komen voor
de loonaanvulling. Daarvan gaat een prikkel richting werknemer uit om te werken
naar arbeidsvermogen.• In de vierde plaats is er een verschil met betrekking tot de uitkering
bij niet-werken na de loongerelateerde periode. De SER heeft voorgesteld dat
de betrokkene alsdan recht heeft op een individuele minimumuitkering, die
geen vermogenstoets kent (overeenkomstig de huidige IOAW) en evenmin een partnerinkomenstoets
(in afwijking van de huidige IOAW), met dien verstande dat indien de partner
eveneens recht heeft op die minimumuitkering, een maximering plaatsvindt in
die zin dat de partners gezamenlijk een uitkering ontvangen van maximaal 100
% van het minimumloon. Aldus is ten aanzien van de huidige IOAW sprake van
een verdergaande mate van individualisering van uitkeringsrechten, hetgeen
de SER van groot belang acht met het oog op het realiseren van economische
zelfstandigheid. In het onderhavige wetsvoorstel heeft de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
die niet of onvoldoende werkt, na de loongerelateerde periode aanspraak op
een WGA-vervolguitkering en daarnaast eventueel op een TW-uitkering. De TW
kent – evenals de IOAW – geen vermogenstoets maar wel een gezinsinkomenstoets.
De belangrijkste reden om de gezinsinkomenstoets te handhaven is dat een individuele
minimumuitkering, zoals de SER die voorstelt, voor veel gedeeltelijk arbeidsgeschikten
een hoger inkomen zou betekenen in vergelijking met de huidige situatie. Dit
zou de financiële prikkel om werk te aanvaarden verkleinen. In de huidige
situatie hebben veel gedeeltelijk arbeidsgeschikten met een gecombineerde
WAO- en WW-uitkering, na eindiging van hun WW-uitkering geen recht op een
IOAW-uitkering vanwege de inkomsten van hun partner. Dit betekent dat zij
«slechts» recht hebben op een gedeeltelijke WAO-uitkering. Deze
uitkering is veelal lager dan 70 % van het minimumloon, zodat een individuele
uitkering op minimumniveau tot een hoger inkomen voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten
zou leiden dan waar ze nu recht op hebben. Dat vermindert de financiële
prikkel voor deze groep om werk te aanvaarden, terwijl deze prikkel
juist zou moeten worden vergroot, omdat een groot deel van deze groep momenteel
niet werkt. Daarom is er in dit wetsvoorstel voor gekozen om de hoogte van
de WGA-vervolguitkering (mede) te relateren aan het wettelijk minimumloon,
dat in veel gevallen lager zal zijn dan het huidige WAO-vervolgdagloon. Dit
stimuleert de niet-werkende gedeeltelijk arbeidsgeschikten om hun resterende
verdiencapaciteit te benutten.9. Het recht op uitkeringIn de vorige twee hoofdstukken is ingegaan op de hoogte en duur van de
verschillende uitkeringen die op basis van dit wetsvoorstel kunnen worden
verkregen. In dit hoofdstuk komt aan de orde wanneer een recht op uitkering
ontstaat, wanneer dit recht eindigt en wanneer het herleeft. Het UWV stelt
vast of in het individuele geval aan de voorwaarden voor het ontstaan of herleven
van het recht is voldaan dan wel of zich een eindigingsgrond voordoet. Daarbij
heeft het UWV geen beleidsvrijheid: als aan de in de wet genoemde voorwaarden
voor het ontstaan of herleven van het recht is voldaan, heeft de betrokkene
recht op een uitkering; zo niet, dan heeft hij geen recht op een uitkering.
En als zich een in de wet genoemde eindigingsgrond voordoet, stelt het UWV
vast dat het recht op uitkering is geëindigd.Bij lezing van het navolgende is het volgende van belang. Het wetsvoorstel
onderscheidt twee rechten: een recht op uitkering ingevolge de IVA (ook wel
IVA-uitkering genoemd) en een recht op uitkering ingevolge de WGA (ook wel
WGA-uitkering genoemd). Het object van het recht, de IVA-uitkering of de WGA-uitkering,
is niet een vast bedrag maar kan qua hoogte variëren in de loop der tijd.
Behalve van inkomsten uit arbeid is dit vooral het gevolg van een andere berekeningswijze.
Om dat laatste onderscheid duidelijk te maken is in hoofdstuk 8 gesproken
van de loongerelateerde WGA-uitkering respectievelijk WGA-vervolguitkering
of loonaanvulling. Het is echter niet zo dat het recht op WGA-uitkering eindigt
aan het eind van de loongerelateerde fase; dit recht loopt in beginsel door,
zij het dat de hoogte van de uitkering op een andere wijze wordt berekend.
Deze wijziging wordt verwoord door te spreken over de loongerelateerde WGA-uitkering
respectievelijk de WGA-vervolguitkering of loonaanvulling, maar het betreft
formeel gesproken één recht op WGA-uitkering. Het recht op WGA-uitkering
loopt ook door als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte, die minder verdient dan
50% van zijn resterende verdiencapaciteit, zijn werkzaamheden zodanig uitbreidt
dat hij alsnog dat bedrag gaat verdienen. Deze uitbreiding heeft wel tot gevolg
dat hij een hogere uitkering, loonaanvulling genoemd, ontvangt.9.1 Ontstaan van het recht op uitkeringUitgangspunt is dat direct na afloop van de wachttijd van 104 weken, waarin
recht op loondoorbetaling of ziekengeld bestond, moet worden voldaan aan alle
ontstaansvoorwaarden voor het recht op een IVA- of een WGA-uitkering. In een
viertal situaties kan het recht echter op een latere datum ontstaan, als op
dat moment alsnog aan alle ontstaansvoorwaarden is voldaan.In de eerste plaats kan het zijn dat de werkgever na afloop van de wachttijd
het loon door moet betalen. Dit kan zich in de volgende drie gevallen voordoen.• Ten eerste als het UWV de loondoorbetalingsplicht heeft verlengd,
omdat de werkgever onvoldoende reïntegratie-inspanningen heeft verricht.
In dat geval ontstaat het recht op een IVA- of een WGA-uitkering
als de periode is verstreken waarmee de loondoorbetalingsplicht is verlengd.• Ten tweede loopt de loondoorbetalingsplicht van de werkgever na
de wachttijd door als hij zijn werknemer te laat heeft ziek gemeld bij het
UWV. De duur van de verlenging van de loondoorbetalingsperiode is in dit geval
gelijk aan het aantal dagen dat de ziekmelding te laat is gedaan.• Ten derde loopt de loondoorbetalingsplicht door als de werkgever
en de betrokken werknemer daartoe gezamenlijk een verzoek hebben ingediend
bij het UWV. Deze vrijwillige verlenging van de loondoorbetalingsperiode bestaat
ook nu reeds in de WAO. Deze keuzemogelijkheid kan onnodig verblijf in de
uitkering, omdat het herstelproces nog gaande is, voorkomen.In de tweede plaats kan de betrokkene na afloop van de wachttijd van 104
weken én de loondoorbetalingsplicht recht hebben op een IVA-uitkering,
omdat hij aan de ontstaansvoorwaarden voor dat recht voldoet. Hij heeft dan
uiteraard geen recht op een WGA-uitkering. Als de betrokkene op een later
moment echter wordt afgeschat, dat wil zeggen als wordt vastgesteld dat hij
niet meer volledig en duurzaam arbeidsongeschikt maar wel gedeeltelijk arbeidsgeschikt
is, dan ontstaat alsnog recht op een WGA-uitkering, mits wordt voldaan aan
de referte-eis (zie hierna) en zich op dat moment geen uitsluitingsgrond voordoet.
Ook de omgekeerde situatie kan zich voordoen: de betrokkene is na afloop van
de wachttijd van 104 weken én de loondoorbetalingsplicht gedeeltelijk
arbeidsgeschikt, maar niet volledig duurzaam arbeidsongeschikt. Als op een
later moment wordt vastgesteld dat de betrokkene volledig duurzaam arbeidsongeschikt
is, heeft hij alsnog recht op een IVA-uitkering.In de derde plaats kan de betrokkene na afloop van de wachttijd van 104
weken én de loondoorbetalingsplicht minder dan 35% arbeidsongeschikt
zijn, maar wel aan alle overige ontstaansvoorwaarden voor het recht op een
IVA- of WGA-uitkering voldoen. Als de betrokkene binnen vier weken na het
einde van de loondoorbetalingsplicht ten minste 35% of duurzaam volledig arbeidsongeschikt
wordt, ontstaat alsnog recht op een WGA- respectievelijk IVA-uitkering. Deze
regeling komt overeen met het huidige artikel 19, derde lid, WAO en heeft
te maken met het feit dat perioden van arbeidsongeschiktheid die elkaar met
een onderbreking van minder dan vier weken opvolgen, worden samengeteld. In
dit geval doet niet ter zake wat de oorzaak is van de arbeidsongeschiktheid
die intreedt binnen vier weken na de loondoorbetalingsperiode. Deze oorzaak
is wel van belang bij de volgende regeling. Als binnen vijf jaar na het einde
van de loondoorbetalingsplicht de arbeidsongeschiktheid van betrokkene zodanig
toeneemt dat hij ten minste 35% of volledig duurzaam arbeidsongeschikt is,
dan ontstaat alsnog recht op een WGArespectievelijk IVA-uitkering, mits de
toegenomen arbeidsongeschiktheid voortkomt uit dezelfde oorzaak op basis waarvan
de betrokkene recht had op loondoorbetaling of ziekengeld. Bovendien dient
zich op dat moment geen uitsluitingsgrond voor te doen. De mogelijkheid dat
het recht alsnog op een later moment kan ontstaan bij toegenomen arbeidsongeschiktheid
uit dezelfde oorzaak, is een voorzetting van het huidige beleid (artikel 43a
WAO).In de vierde plaats kan na afloop van de wachttijd van 104 weken én
de loondoorbetalingsplicht zich een uitsluitingsgrond voordoen, terwijl de
betrokkene wel aan alle overige ontstaansvoorwaarden voor het recht op een
IVA- of WGA-uitkering voldoet. Een uitsluitingsgrond houdt in dat een recht
op uitkering niet ontstaat of een bestaand recht eindigt als de bedoelde omstandigheid
zich in het individuele geval voordoet. Bij het ontstaan van het recht op
uitkering moet in tweeërlei opzicht onderscheid worden gemaakt tussen
de verschillende uitsluitingsgronden. Ten eerste zijn er enkele
uitsluitingsgronden (65 jaar worden, overlijden en vrijstelling van verzekering
wegens gemoedsbezwaren) die, als ze zich hebben voorgedaan in de loondoorbetalingsperiode
of zich voordoen op de eerste dag na afloop van de loondoorbetalingsperiode,
ertoe leiden dat een recht op uitkering ook later niet alsnog kan ontstaan.
Men zou ze kunnen aanmerken als «definitieve» uitsluitingsgronden.
Bij de overige uitsluitingsgronden kan het recht op een uitkering in beginsel
wel alsnog later ontstaan, en wel op het moment dat ze zich niet meer voordoen.
Aan de mogelijkheid voor het alsnog ontstaan van het recht op uitkering wordt
in een aantal gevallen echter een begrenzing in de tijd gesteld. Daarbij wordt
onderscheid gemaakt tussen de IVA en de WGA. Bij de hier bedoelde uitsluitingsgronden,
te weten detentie («rechtens zijn vrijheid zijn ontnomen»), en
wonen buiten Nederland, kan het recht op een IVA-uitkering alsnog ontstaan,
ongeacht hoe lang de uitsluitingsgrond zich heeft voorgedaan. Het argument
hiervoor is dat de volledig én duurzaam arbeidsongeschikte na zijn
detentie geen arbeid kan verrichten, maar de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
is daartoe wel in staat. Daarom geldt voor het alsnog ontstaan van een recht
op een uitkering ingevolge de WGA wel een beperking in de tijd: binnen vijf
jaar na afloop van de wachttijd of de loondoorbetalingsplicht dienen de uitsluitingsgronden
detentie en wonen buiten Nederland zich niet meer voor te doen, wil het recht
op een WGA-uitkering alsnog kunnen ontstaan. Deze termijn is gelijk aan de
termijn dat het recht op WGA-uitkering alsnog kan ontstaan als de betrokkene
minder dan 35% arbeidsongeschikt is na afloop van de wachttijd of de loondoorbetalingsplicht.
Een en ander betekent dat een recht op een WGA-uitkering dat niet ontstaat
na afloop van de wachttijd of de loondoorbetalingsplicht, niet meer kan ontstaan
als sindsdien vijf jaar zijn verstreken.OntstaansvoorwaardenHet recht op de IVA- en het recht op de WGA-uitkering hebben een aantal
gemeenschappelijke ontstaansvoorwaarden. Daarnaast heeft ieder recht zijn
eigen specifieke ontstaansvoorwaarden. Deze voorwaarden worden hieronder op
een rij gezet en sommige worden van kort commentaar voorzien. Voor een uitgebreidere
toelichting wordt verwezen naar het artikelsgewijze deel van de memorie van
toelichting.Het recht op de IVA- en het recht op de WGA-uitkering hebben de volgende
ontstaansvoorwaarden gemeenschappelijk:• De betrokkene dient tot de kring van verzekerden te behoren. Hij
dient verzekerd te zijn op het moment van het intreden van de ongeschiktheid
tot het verrichten van de bedongen of zijn arbeid vanwege ziekte of gebrek,
dat wil zeggen op de eerste ziektedag. De kring van verzekerden in dit wetsvoorstel
is gelijk aan de kring van verzekerden in de huidige WAO. Er is geen aanleiding
tot uitbreiding of beperking van de huidige kring van verzekerden, die bestaat
uit werknemers en daarmee gelijkgestelden, alsmede enkele categorieën
uitkeringsgerechtigden.• De wachttijd moet zijn vervuld. Dit houdt in dat de betrokkene
onafgebroken gedurende 104 weken ongeschikt is geweest tot het verrichten
van de bedongen of zijn arbeid wegens ziekte of gebrek. In die periode had
hij recht op loondoorbetaling of recht op ziekengeld. De periode van 104 weken
begint te lopen vanaf de eerste ziektedag. Voor het bepalen van het tijdvak
van 104 weken worden periodes van arbeidsongeschiktheid samengeteld, indien
zij elkaar met een onderbreking van minder dan vier weken opvolgen.• Er mag zich geen uitsluitingsgrond voordoen. Deze zijn hiervoor
reeds genoemd.• De betrokkene mag niet volledig arbeidsongeschikt zijn geweest
bij de aanvang van de verzekering. Evenmin ontstaat er recht op een uitkering als de betrokkene binnen een ½ jaar na aanvang van de
verzekering volledig arbeidsongeschikt wordt, terwijl zijn gezondheidstoestand
bij aanvang van de verzekering het intreden van die arbeidsongeschiktheid
kennelijk moest doen verwachten. Ook dit is een voortzetting van het huidige
beleid (artikel 30 WAO) en berust op de gedachte dat het verzekerde risico
niet reeds mag zijn ingetreden voordat men verzekerd is («brandende
huizen kan men niet verzekeren»).Voor het ontstaan van het recht op de IVA-uitkering geldt daarnaast dat de betrokkene volledig én duurzaam arbeidsongeschikt
dient te zijn. Op de inhoud en betekenis van deze voorwaarde is in hoofdstuk
5 reeds uitvoerig ingegaan.Voor het ontstaan van het recht op de WGA-uitkering geldt daarnaast dat de betrokkene gedeeltelijk arbeidsgeschikt dient
te zijn. Ook op deze voorwaarde is in hoofdstuk 5 reeds uitvoerig ingegaan.
Voorts geldt nog de volgende bijzonderheid in de WGA. Alleen degene die voldoet
aan de referte-eis heeft eerst aanspraak op de loongerelateerde WGA-uitkering.
Dit heeft de volgende achtergrond. Zoals gezegd is de WW voor gedeeltelijk
arbeidsgeschikten in de WGA geïncorporeerd. De betrokkene heeft daarom
aanspraak op een loongerelateerde WGA-uitkering, ongeacht of hij wel of niet
werkt. Daarom is de referte-eis uit de WW in dit wetsvoorstel overgenomen.
De referte-eis houdt in dat de betrokkene in de 39 weken onmiddellijk voorafgaande
aan de eerste dag na afloop van de wachttijd of de loondoorbetalingsperiode,
in ten minste 26 weken als werknemer arbeid moet hebben verricht. Op deze
wijze geldt dezelfde dag als ijkpunt die geldt voor degenen die na twee jaar
ziekte een beroep doen op de WW, omdat ze minder dan 35% arbeidsongeschikt
en werkloos zijn. Het is bij de bepaling van de 26 weken niet van belang hoeveel
dagen per week is gewerkt: één werkdag is reeds voldoende om
als week meegeteld te worden. Het aantal uren dat men op een dag werkt doet
evenmin ter zake. Voorts kunnen weken waarin geen arbeid is verricht, met
gewerkte weken worden gelijkgesteld, zoals de weken waarover de werknemer
zonder te werken loon heeft ontvangen (bijvoorbeeld ingeval van vakantie of
feestdagen). Bij de vaststelling van de 39 weken (de zogenaamde referteperiode)
blijven bepaalde weken buiten beschouwing. Een voorbeeld betreft de weken
van ziekte of arbeidsongeschiktheid waardoor de verzekerde in het geheel niet
tot werken in staat was. In dat geval wordt de referteperiode verlengd met
de duur van de ziekte of arbeidsongeschiktheid. De verlenging vindt plaats
met de gehele periode van ziekte of arbeidsongeschiktheid, ook indien die
periode zelf voor een deel buiten de (niet-verlengde) referteperiode valt.Na de loongerelateerde fase heeft de betrokkene aanspraak op een loonaanvulling
of een WGA-vervolguitkering. Ook de gedeeltelijk arbeidsgeschikte die niet
aan de referte-eis voldoet, kan hierop aanspraak maken. Anders gezegd, deze
heeft geen aanspraak op een loongerelateerde uitkering, maar is direct aangewezen
op de loonaanvulling of de WGA-vervolguitkering. In het vorige hoofdstuk is
reeds uitgebreid ingegaan op de vraag wanneer iemand in aanmerking komt voor
de loonaanvulling dan wel de WGA-vervolguitkering.9.2 Eindiging van het recht op uitkeringEen recht op uitkering dat is ontstaan, bestaat totdat het UWV vaststelt
dat zich een in de wet genoemde eindigingsgrond voordoet. Eindiging van een
recht houdt in dat de betrokkene geen aanspraak meer heeft jegens het UWV
of zijn (ex-)werkgever tot het betalen van een uitkering. Het betekent echter
niet altijd het definitieve einde van het recht: een geëindigd
recht kan onder bepaalde – in de wet genoemde – voorwaarden herleven
(zie 9.3).Het recht op de IVA- en het recht op de WGA-uitkering hebben de volgende
gemeenschappelijke eindigingsgronden:• Het verstrijken van de uitkeringsduur. In het vorige hoofdstuk
is ingegaan op de duur van de verschillende uitkeringen.• Het zich voordoen van een uitsluitingsgrond. Deze zijn hiervoor
reeds genoemd.Het recht op de IVA-uitkering eindigt daarnaast als de betrokkene niet
meer volledig én duurzaam arbeidsongeschikt is.Het recht op de WGA-uitkering eindigt in beginsel ook als de betrokkene
niet meer gedeeltelijk arbeidsgeschikt is. Daarop geldt een uitzondering als
de betrokkene een WGA-uitkering in de loongerelateerde fase ontvangt. In die
fase eindigt het recht op de WGA-uitkering niet
als hij minder dan 35% arbeidsongeschikt wordt. De reden daarvan is dat de
loongerelateerde WGA-uitkering in de plaats komt van de WW-uitkering. De WW
kent een dergelijke eindigingsgrond niet. Als het recht op de WGA-uitkering
in de loongerelateerde fase op basis van deze grond wel zou eindigen, zou
dat meebrengen dat de betrokkene:• Ofwel nog eens een WW-uitkering kan claimen die even lang duurt
als de loongerelateerde WGA-uitkering, en wel vanwege dezelfde periode van
werken voor ingang van het recht op de WGA-uitkering. Dat zou betekenen dat
de betrokkene tweemaal een (volledige) uitkering ontvangt: eenmaal omdat hij
na de loondoorbetalingsperiode gedeeltelijk arbeidsgeschikt is en eenmaal
omdat hij na de loondoorbetalingsperiode (gedeeltelijk) werkloos is.• Ofwel geen recht op een WW-uitkering hebben omdat hij niet aan
de referte-eis voldoet, terwijl zijn loongerelateerde uitkering ingevolge
de WGA (veel) korter heeft geduurd dan waar hij ingevolge de WW recht op zou
hebben gehad als hij direct na twee jaar ziekte minder dan 35% arbeidsongeschikt
zou zijn geweest.Na de loongerelateerde fase eindigt het recht op de WGA-uitkering dus
in beginsel wel als de betrokkene niet meer gedeeltelijk arbeidsgeschikt is.
Daarbij geldt in het algemeen een uitlooptermijn van twee maanden. Voorts
is het volgende van belang. Als de betrokkene vanwege zijn inkomsten uit arbeid
minder dan 35% arbeidsongeschikt wordt verklaard, eindigt het recht pas één
jaar later. Dit is bedoeld om hem te stimuleren zijn werkzaamheden zoveel
mogelijk uit te breiden. De betrokkene zou hiervan kunnen worden weerhouden
als hij meer kan verdienen dan 65% van zijn (gemaximeerde) dagloon.Na eindiging van het recht op de WGA-uitkering kan de betrokkene eventueel
een WW-uitkering ontvangen op basis van de periode van werken tijdens het ontvangen van de WGA-uitkering. In dit geval is er dus
geen sprake van dat de betrokkene tweemaal een uitkering claimt vanwege dezelfde
periode van werken.9.3 Herleving van het recht op uitkeringEen geëindigd recht kan, als gezegd, onder bepaalde voorwaarden weer
herleven. Herleving heeft tot gevolg dat het oude recht weer bestaat en dat –
althans ingeval recht bestond op de loongerelateerde uitkering – deze
uitkering zoveel later eindigt als de periode van onderbreking heeft geduurd.
De belangrijkste voorwaarde voor herleving is dat de grond op basis waarvan
het recht is geëindigd zich niet langer voordoet. Voorts wordt in een
aantal gevallen een begrenzing in de tijd gesteld (een zogenaamde
herlevingstermijn), dat wil zeggen dat de eindigingsgrond zich binnen een
bepaalde tijd niet meer moet voordoen.Bij de volgende eindigingsgronden kan een recht op uitkering herleven:• Het recht op de IVA- of de WGA-uitkering is geëindigd omdat
de verzekerde minder dan 35% arbeidsongeschikt is. Als de betrokkene opnieuw
volledig én duurzaam arbeidsongeschikt of gedeeltelijk arbeidsgeschikt
wordt, kan het recht op uitkering herleven als de toegenomen arbeidsongeschiktheid
voortkomt uit dezelfde oorzaak op basis waarvan het geëindigde recht
bestond. In dit geval geldt een herlevingstermijn van vijf jaar.• Het recht op de IVA- of de WGA-uitkering is geëindigd omdat
de betrokkene buiten Nederland woont, omdat hem rechtens zijn vrijheid is
ontnomen of – bij de loongerelateerde WGA-uitkering- omdat de betrokkene
een uitkering ingevolge de Wet arbeid en zorg ontvangt. In dit geval geldt
voor het recht op de IVA-uitkering een onbeperkte herlevingstermijn en voor
het recht op de WGA-uitkering een herlevingstermijn van vijf jaar. In 9.1
is reeds ingegaan op de reden van dit onderscheid.Bij de situatie dat de hiervoor genoemde eindigingsgronden zich tegelijkertijd
of aansluitend voordoen is voorts het volgende van belang. Het recht op de
WGA-uitkering kan niet meer herleven als het recht reeds vijf jaar geëindigd
is geweest. Dit betekent bijvoorbeeld dat het recht niet meer kan herleven
als de betrokkene eerst vier jaar minder dan 35% arbeidsongeschikt is geweest
en vervolgens aansluitend meer dan één jaar buiten Nederland
woont.9.4 Toe- en afname van de mate van arbeidsongeschiktheidHiervoor is in de paragraaf over het ontstaan van het recht op uitkering
reeds aangegeven dat een gedeeltelijk arbeidsgeschikte die op een later moment
volledig duurzaam arbeidsongeschikt wordt, alsnog recht heeft op een IVA-uitkering.
Dit is onder meer van belang voor iemand met een chronisch progressieve ziekte.
Aan het ontstaan van het recht op een IVA-uitkering worden geen andere voorwaarden
gesteld dan dat de betrokkene tijdens het ontvangen van een WGA-uitkering
bij een herbeoordeling volledig en duurzaam arbeidsongeschikt wordt verklaard.
Het recht op de IVA-uitkering gaat direct in, dat wil zeggen er geldt geen
wachttijd.Ingeval bij de herbeoordeling blijkt dat de mate van arbeidsongeschiktheid
van degene met een WGA-uitkering is toegenomen, maar dat hij niet volledig
en duurzaam arbeidsongeschikt is, dan heeft dat de volgende gevolgen:• Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte een loongerelateerde WGA-uitkering
ontvangt, heeft een toename van de mate van arbeidsongeschiktheid geen gevolgen
voor zijn uitkering. De hoogte van de loongerelateerde WGA-uitkering is immers
onafhankelijk van de mate van arbeidsongeschiktheid. Wel impliceert de toename
van de mate van arbeidsongeschiktheid dat de voorwaarde om daarna in aanmerking
te komen voor de loonaanvulling, te weten het benutten van 50% van de resterende
verdiencapaciteit, voor de betrokkene lager uitvalt dan bij het ontstaan van
het recht op de loongerelateerde WGA-uitkering. Een uitzondering op het voorgaande
geldt als de betrokkene de bodemuitkering, te weten ter hoogte van de WGA-vervolguitkering,
ontvangt. In dat geval heeft een toename van de mate van arbeidsongeschiktheid
wel gevolgen voor de hoogte van de uitkering. Daarbij geldt een wachttijd
van twee maanden.• Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte een WGA-vervolguitkering ontvangt, betekent een toename van de mate van arbeidsongeschiktheid
dat zijn resterende verdiencapaciteit lager is. Afhankelijk van zijn eventuele
inkomsten heeft dit tot gevolg dat de betrokkene recht heeft op een loonaanvulling
of op een hogere WGA-vervolguitkering. In beide gevallen geldt een wachttijd
van twee maanden.• Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte een loonaanvulling ontvangt,
impliceert een toename van de mate van arbeidsongeschiktheid dat zijn resterende
verdiencapaciteit lager is dan voor de herbeoordeling. De toename heeft echter
geen gevolgen voor zijn uitkering, omdat de hoogte van de loonaanvulling onafhankelijk
is van de mate van arbeidsongeschiktheid. Ook in dit geval geldt een uitzondering
als de betrokkene de bodemuitkering ontvangt. In dat geval wordt de loonaanvulling
na een wachttijd van twee maanden verhoogd.Het voorgaande is het meest eenvoudige systeem. Een toename van de mate
van arbeidsongeschiktheid betekent altijd dat de betrokkene in aanmerking
komt voor de IVA als hij volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is geworden,
dat de inkomenseis voor de loonaanvulling lager wordt gesteld of dat de WGA-vervolguitkering
wordt verhoogd. Daarbij is niet – zoals in de huidige WAO – van
belang of de mate van arbeidsongeschiktheid voor de toename meer of minder
dan 45% is (zie artikel 38, eerste lid, WAO), de toename voortvloeit uit dezelfde
of een andere oorzaak (zie artikel 39a, eerste lid, WAO) en of de betrokkene
werkt naast zijn uitkering (zie artikel 37, tweede lid, WAO). Het is derhalve
een bijzonder gunstige regeling voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten: ook iemand
die bijvoorbeeld 20 jaar lang niet heeft gewerkt naast zijn WGA-vervolguitkering
krijgt aanspraak op de loonaanvulling of de IVA-uitkering als hij volledig
arbeidsongeschikt raakt, ongeacht de oorzaak van de toename van arbeidsongeschiktheid.
Dit is echter aanvaardbaar, want anders moet een complexe regeling worden
ontworpen om te discrimineren tussen de situaties waarin een toename van de
mate van arbeidsongeschiktheid wel tot de hiervoor genoemde gevolgen kan leiden
en de situaties waarin dat niet kan gebeuren. De regeling is in feite een
voortzetting van het huidige beleid ten aanzien van WAO-gerechtigden die ten
minste 45% arbeidsongeschikt zijn: hun WAO-uitkering wordt – zonder
nadere voorwaarden – na een wachttijd van vier weken verhoogd (artikel
38, eerste lid, WAO).Bij de herbeoordeling kan ook blijken dat de mate van arbeidsongeschiktheid
is afgenomen. Als dit wordt vastgesteld bij degene die een IVA-uitkering ontvangt,
heeft dit tot gevolg dat deze wordt beëindigd als de mate van arbeidsongeschiktheid
is afgenomen tot minder dan 80%. In plaats daarvan heeft de betrokkene recht
op de loongerelateerde uitkering ingevolge de WGA, mits hij voldoet aan de
referte-eis en gedeeltelijk arbeidsgeschikt is. Als niet aan de eerstgenoemde
voorwaarde wordt voldaan, komt de betrokkene in aanmerking voor de WGA-vervolguitkering
of de loonaanvulling. Als (ook) niet aan de laatstgenoemde voorwaarde wordt
voldaan, komt de betrokkene eventueel in aanmerking voor een WW-uitkering
of een Wwb-uitkering. In dat geval geldt een uitlooptermijn van twee maanden
alvorens de IVA-uitkering daadwerkelijk wordt beëindigd, teneinde de
betrokkene in staat te stellen zich op zijn nieuwe inkomenssituatie voor te
bereiden.Ingeval de mate van arbeidsongeschiktheid afneemt van degene die een uitkering
ingevolge de WGA ontvangt, dan heeft dat de volgende gevolgen:• Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte een loongerelateerde WGA-uitkering
ontvangt, heeft een afname van de mate van arbeidsongeschiktheid geen gevolgen
voor zijn uitkering, behalve als hij de bodemuitkering ontvangt. In dat laatste
geval wordt de uitkering na twee maanden verlaagd. Als de mate
van arbeidsongeschiktheid afneemt naar een percentage lager dan 35, heeft
dat ook geen gevolgen voor de uitkering. De reden hiervan is reeds uiteengezet
in de paragraaf over de eindiging van het recht op uitkering (zie 9.2).• Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte een WGA-vervolguitkering ontvangt,
heeft een afname van de mate van arbeidsongeschiktheid tot gevolg dat hetzij
deze uitkering wordt verlaagd (hierbij geldt een overgangstermijn van twee
maanden), hetzij dat het recht op deze uitkering – ingeval de betrokkene
minder dan 35% arbeidsongeschikt is – wordt beëindigd. In dat laatste
geval geldt in beginsel een uitlooptermijn van twee maanden alvorens de WGA-vervolguitkering
daadwerkelijk wordt verlaagd of beëindigd. Hierop geldt dezelfde uitzondering
als bij de volgende categorie.• Als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte een loonaanvulling ontvangt,
heeft een afname van de mate van arbeidsongeschiktheid hetzij geen gevolgen
(tenzij de bodemuitkering wordt ontvangen), hetzij tot gevolg dat aanspraak
bestaat op een WGA-vervolguitkering (hierbij geldt in beginsel een overgangstermijn
van twee maanden; voor volledig arbeidsongeschikten geldt een overgangstermijn
van vierentwintig maanden), hetzij tot gevolg dat het recht op loonaanvulling
wordt beëindigd. In dat laatste geval geldt in beginsel een uitlooptermijn
van twee maanden alvorens het recht op loonaanvulling daadwerkelijk wordt
beëindigd. Hierop geldt de volgende uitzondering. Ingeval de mate van
arbeidsongeschiktheid is afgenomen tot minder dan 35%, omdat de betrokkene
meer is gaan verdienen dan 65% van zijn (gemaximeerde) dagloon. De reden voor
deze uitzondering is toegelicht in de paragraaf over de eindiging van het
recht op uitkering (zie 9.2).9.5 Twee dienstbetrekkingenEr kunnen zich complexe situaties voordoen als de gedeeltelijk arbeidsgeschikte –
al dan niet gelijktijdig – twee dienstbetrekkingen heeft. In deze paragraaf
worden de volgende vijf situaties onderscheiden en toegelicht:1. De werknemer heeft twee dienstbetrekkingen (A en B) en kan wegens ziekte
zijn arbeid in beide dienstbetrekkingen niet meer verrichten.2. De werknemer heeft twee dienstbetrekkingen en kan wegens ziekte zijn
arbeid in één van beide dienstbetrekkingen (dienstbetrekking
A) niet meer verrichten.3. In afwijking van de vorige situatie kan de werknemer, nadat hij zijn
werkzaamheden in één van beide dienstbetrekkingen (dienstbetrekking
A) wegens ziekte heeft neergelegd, binnen 104 weken daarna wegens ziekte ook
zijn arbeid in de andere dienstbetrekking (dienstbetrekking B) niet meer verrichten.4. In afwijking van de vorige drie situaties is één van
beide dienstbetrekkingen (dienstbetrekking B) een dienstbetrekking in de zin
van artikel 4 of 5 ZW/WAO.5. De werknemer heeft één dienstbetrekking (dienstbetrekking
A) en kan wegens ziekte zijn arbeid niet meer verrichten. Na 104 weken heeft
hij aanspraak op een WGA-uitkering. Daarna aanvaardt hij arbeid in dienstbetrekking
B. Vervolgens kan hij wegens ziekte zijn arbeid in dienstbetrekking B niet
meer verrichten.Deze situaties worden hierna achtereenvolgens besproken.De eerste situatie is dat een werknemer twee
dienstbetrekkingen (A en B) heeft en wegens ziekte zijn werkzaamheden in beide
dienstbetrekkingen niet meer kan verrichten, dat wil zeggen dat hij zich op
dezelfde dag bij beide werkgevers ziek meldt. Na 104 weken zou hij, omdat
hij twee dienstbetrekkingen heeft, aanspraak kunnen maken op twee loongerelateerde WGA-uitkeringen, althans als aan alle voorwaarden voor het recht op
uitkering is voldaan. In het wetsvoorstel is echter geregeld dat in deze situatie
er één recht op een WGA-uitkering ontstaat. Het dagloon van
deze uitkering wordt berekend aan de hand van het loon uit alle dienstbetrekkingen
die de werknemer in het refertejaar heeft vervuld. De omstandigheid dat de
betrokkene twee dienstbetrekkingen heeft vervuld, heeft geen invloed op de
wijze waarop de duur van de loongerelateerde WGA-uitkering wordt berekend.Het voorgaande geldt ook ingeval in één dienstbetrekking
niet aan alle voorwaarden voor het recht op de loongerelateerde WGA-uitkering
is voldaan, bijvoorbeeld als de werknemer slechts kort in dienstbetrekking
B heeft gewerkt waardoor niet aan de referte-eis wordt voldaan.De tweede situatie is dat een werknemer twee
dienstbetrekkingen (A en B) heeft en wegens ziekte zijn werkzaamheden in dienstbetrekking
A niet meer kan verrichten. Wel kan hij zijn werkzaamheden in dienstbetrekking
B blijven verrichten. Na 104 weken ziekte kan hij vanwege gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid
aanspraak maken op een loongerelateerde WGA-uitkering. Ook in dit geval wordt
het dagloon van deze uitkering berekend aan de hand van het loon uit alle
dienstbetrekkingen die de werknemer in het refertejaar heeft vervuld. Dit
heeft de volgende reden. Stel dat het loon in dienstbetrekking A € 70
is en in dienstbetrekking B € 30. Als het dagloon zou worden bepaald
door het loon uit de dienstbetrekking waarin hij ziek is geworden, zou zijn
dagloon dus € 70 zijn. De hoogte van de loongerelateerde WGA-uitkering
is echter geen 70% van die € 70, maar 70% van € 40 (hij
verdient immers met werken een inkomen van € 30). Als daarentegen
het dagloon wordt gesteld op € 100 (de optelsom van de lonen per
dag in beide dienstbetrekkingen), bedraagt zijn loongerelateerde WGA-uitkering
70% * (€ 100 – € 30). Dit is het gewenste resultaat.De derde situatie is een wijziging van de
vorige casus: nadat de betreffende werknemer zijn werkzaamheden in dienstbetrekking
A wegens ziekte niet meer kan verrichten, moet hij vervolgens binnen 104 weken
daarna tevens zijn werkzaamheden in dienstbetrekking B wegens ziekte neerleggen.
Ook in dit geval wordt het dagloon uiteraard berekend aan de hand van het
loon uit alle dienstbetrekkingen die de werknemer in het refertejaar heeft
vervuld.De bepaling van de duur van de loongerelateerde WGA-uitkering is in dit
geval echter ingewikkelder. De duur van de loongerelateerde WGA-uitkering
wordt in eerste instantie bepaald door berekening van het arbeidsverleden
op het moment waarop de betrokkene zijn werkzaamheden heeft neergelegd in
dienstbetrekking A. De duur kan echter worden verlengd nadat de betrokkene
in dienstbetrekking B 104 weken niet heeft gewerkt wegens ziekte. Aan de hand
van het arbeidsverleden op dat moment wordt de einddatum berekend van de loongerelateerde
WGA-uitkering die de betrokkene op basis van dienstbetrekking B zou hebben
ontvangen. Als deze einddatum ligt na de einddatum van de loongerelateerde
WGA-uitkering die hij reeds (op basis van dienstbetrekking A) ontvangt, wordt
laatstgenoemde einddatum verschoven naar eerstgenoemde einddatum. Ingeval
de betrokkene reeds een WGA-vervolguitkering of loonaanvulling ontvangt, wordt
deze omgezet in een loongerelateerde WGA-uitkering met diezelfde einddatum.De vierde situatie is dat een werknemer een
dienstbetrekking A in de zin van artikel 3 ZW/WAO heeft en daarnaast een dienstbetrekking
B in de zin van artikel 4 of 5 ZW/WAO (bijvoorbeeld thuiswerker). In deze situatie kunnen de drie hiervoor genoemde situaties zich voordoen.
Ook in dit geval wordt het dagloon van de WGA-uitkering berekend aan de hand
van het loon uit alle dienstbetrekkingen die de werknemer in het refertejaar
heeft vervuld. Dat levert in alle situaties dezelfde uitkomsten op. Wel wordt
bij de hiervoor als derde genoemde situatie aangetekend dat zich een samenloop
van ZW- en WGA-uitkering voordoet, vanaf het moment dat de betrokkene zijn
werkzaamheden in dienstbetrekking B neerlegt. Deze ZW-uitkering komt «gewoon»
tot uitbetaling, maar zal worden gelijkgesteld met het ontvangen van loon,
zodat 70% ervan wordt verrekend met de loongerelateerde uitkering ingevolge
de WGA.De vijfde situatie oogt relatief eenvoudig,
maar is het meest complex. Deze situatie wordt daarom met een cijfervoorbeeld
toegelicht. De betrokkene werkt in dienstbetrekking A tegen een loon per dag
van € 100. Na twee jaar ziekte heeft hij recht op een loongerelateerde
uitkering ingevolge de WGA van € 70. Daarna gaat hij in dienstbetrekking
B werken (dan wel passende arbeid bij werkgever A verrichten) tegen een loon
per dag van € 50, waardoor zijn loongerelateerde WGA-uitkering wordt
verlaagd naar € 35. Vervolgens kan hij wegens ziekte zijn werkzaamheden
in dienstbetrekking B niet meer verrichten. Vanwege de no risk-polis heeft
de werknemer in dit geval aanspraak op een ZW-uitkering en mag de werkgever
het loon verminderen met deze ZW-uitkering. Doordat de ZW-uitkering, als gezegd,
gelijk wordt gesteld met loon, heeft de ziekte van de werknemer geen invloed
op de hoogte van zijn loongerelateerde WGA-uitkering; deze blijft € 35
bedragen.Na 104 weken wegens ziekte niet gewerkt te hebben in dienstbetrekking
B, heeft de betrokkene in beginsel aanspraak op een nieuwe, tweede loongerelateerde
uitkering ingevolge de WGA, althans als aan alle voorwaarden voor het recht
op uitkering is voldaan. Deze tweede uitkering komt echter «slechts»
tot uitbetaling indien en voor zover deze hoger is dan de eerste WGA-uitkering.
Met andere woorden, de eerste WGA-uitkering wordt gekort op de tweede WGA-uitkering.
Op deze manier wordt voorkomen dat zich een opeenstapeling van aanspraken
ingevolge de WGA kan voordoen, opdat de betrokkene niet meer aan uitkering
ingevolge de WGA kan ontvangen dan hij ooit heeft verdient. Zo zou de betrokkene
in dit voorbeeld – na 104 weken ziekte in dienstbetrekking B –
aanspraak hebben op een tweede loongerelateerde WGA-uitkering van € 35.
Op dat moment stijgt zijn eerste loongerelateerde WGA-uitkering echter ook
van € 35 naar € 70. Zonder anticumulatie zou zijn totale
uitkering (€ 105) dus hoger zijn dan zijn oude loon (€ 100).Hoofdstuk 10. Uitvoering en financieringIn dit hoofdstuk wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de uitvoering en
financiering van de Wet WIA en de daaronder vallende regelingen (IVA en WGA)
wordt vormgegeven. Steeds wordt eerst ingegaan op de uitvoering en financiering
in de structurele situatie en vervolgens op de overgangssituatie, die om uitvoeringstechnische
redenen noodzakelijk is. De structurele situatie vangt voor de WGA aan in
2007 en voor de IVA in 2008. Voor de IVA geldt bijgevolg een overgangssituatie
van een jaar langer. Dit vloeit direct voort uit het in Pemba willen betrekken
van de eerste vierjaarslasten van IVA-uitkeringen, alsmede de kabinetsreactie
op het sociaal akkoord van november 2004, waarin is opgenomen dat medio 2007
een besluit wordt genomen inzake het al dan niet afschaffen van Pemba met
terugwerkende kracht.Een bijzondere regeling geldt voor de uitvoering en financiering van uitkeringen
op grond van de Wet WIA ten aanzien van werknemers die voorheen
een uitkering op grond van de Ziektewet (ZW) hebben gehad. Hierop wordt in
een aparte paragraaf (10.4) ingegaan.Voor de goede orde zij erop gewezen dat de uitvoering en financiering
nader zal worden uitgewerkt in de Invoeringswet WIA, omdat hierbij een wijziging
van de Wet financiering sociale verzekeringen aan de orde is. 10.1 Uitvoering van de IVA en de WGA10.1.1 Uitvoering van de IVAStructurele situatieIn de structurele situatie na de stelselwijziging zal Pemba niet alleen
worden toegepast op WAO-, maar ook op IVA-uitkeringen. Conform de huidige
wet- en regelgeving betekent dat dat grote bedrijven (met een loonsom van
meer dan 25 maal de gemiddelde loonsom) kunnen kiezen om de eerste vierjaarslasten
van WAO- en IVA-uitkeringen zelf te dragen, privaat te verzekeren of publiek
te verzekeren. In het laatste geval zal sprake zijn van premiedifferentiatie
op het niveau van het individuele bedrijf. Kleine bedrijven kennen niet de
mogelijkheid van eigenrisicodragen. Voor hen zullen genoemde lasten op sectorniveau
worden verevend (sectorale premiedifferentiatie).De regering heeft in reactie op het akkoord tussen sociale partners van
5 november 2004, de afschaffing van Pemba in het vooruitzicht gesteld
indien aan de daarvoor gestelde voorwaarden wordt voldaan. Indien medio 2007
wordt besloten tot afschaffing van de Pemba zal de hierbovenomschreven structurele
situatie niet worden gerealiseerd en zal financiering van de IVA-uitkeringen
blijven plaatsvinden op de wijze als hieronder wordt beschreven voor de overgangssituatie.OvergangssituatieDe IVA-uitkeringen worden in 2006 en 2007 publiek uitgevoerd. Financiering
vindt plaats uit het Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof). Het alternatief is
dat alleen in 2006 de IVA-uitkeringen uit het Aof zouden worden gefinancierd
en dat in 2007 eigenrisicodragen en premiedifferentiatie IVA zou worden toegepast.
Dit alternatief zou echter betekenen dat – met het oog op de voorwaardelijke
afschaffing van Pemba – de uitvoering en de financiering van IVA-uitkeringen
mogelijk in drie achtereenvolgende jaren aangepast moet worden. Immers, de
IVA-uitkeringen zouden in 2006 worden gefinancierd uit het Aof, in 2007 door
eigenrisicodragers en voor publiek verzekerde werkgevers uit de Arbeidsongeschiktheidskas
(Aok) en vanaf 2008- bij afschaffing van Pemba – mogelijk weer
uit het Aof. De regering acht dit om uitvoeringstechnische redenen bezwaarlijk
en niet efficiënt, reden waarom dit alternatief niet is gekozen.10.1.2 Uitvoering van de WGABij gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid is reïntegratie het belangrijkste
doel. De regering heeft daarom uitgebreid onderzocht of private uitvoering
van de WGA tot de beste resultaten in termen van volume en kosten zal leiden.
Zo hebben in oktober 2003 – onder leiding van de heren Mr. A.W. Kist
en Prof. Dr. H.A. Keuzenkamp – gesprekken plaatsgevonden met private
verzekeraars en met het UWV. Naar aanleiding van deze gesprekken hebben de
heren Kist en Keuzenkamp een notitie opgesteld waarin de overwegingen worden
genoemd die relevant zijn bij de keuze over de wijze van uitvoering van de
WGA. Deze notitie is op 24 oktober 2003 aan de Tweede Kamer toegezonden. De regering erkent dat verzekeraars een evident financieel belang hebben
bij reïntegratie. Deze voordelen zijn met name gelegen in het continueren
van verzekeringen na de eerste twee jaren van loondoorbetaling. Daar staat
tegenover dat de kosten van een private uitvoering in de eerstkomende jaren
fors hoger zijn dan in geval van een publieke uitvoering. Dat de overgang
van publiek naar privaat tijdelijk extra lasten meebrengt, onder meer vanwege
een andere financieringsvorm (van omslagstelsel naar rentedekkingsstelsel),
is evident. De meerkosten van private uitvoering ten opzichte van publieke
uitvoering bedragen naar schatting € 6 miljard in de periode 2006 –
2015, afhankelijk van de hoogte van de WGA-instroom. Ook daarna is het kostenniveau
mogelijk hoger.De regering acht de risico's, bij een volledig private uitvoering voor
werkgevers, werknemers en overheid te hoog, zeker gezien de financieel-economische
situatie waarin Nederland thans verkeert. Zij kiest daarom voor een systeem
waarin keuzevrijheid voor werkgevers bestaat. De werkgever kan ervoor kiezen
hetzij het risico zelf te dragen, hetzij het risico onder te brengen bij een
private verzekeraar hetzij het risico te laten bij het UWV. Zodoende ontstaat
ruimte voor verzekeraars om zich te bewijzen qua product en prijs.De betaling van de WGA-uitkering geschiedt door het UWV, waarbij het UWV
de aan eigenrisicodragers toe te rekenen lasten bij hen declareert. Eigenrisicodragers
kunnen ervoor kiezen de uitkering zelf te verstrekken, in welk geval zij de
niet aan eigenrisicodragers toe te rekenen lasten declareren bij het UWV.Als de werkgever ervoor kiest het risico zelf te dragen of het risico
onder te brengen bij een private verzekeraar, blijft hij verantwoordelijk
voor de reïntegratie van zijn werknemers die een uitkering ingevolge
de WGA ontvangen.Voorts zal het UWV de overige activiteiten in het kader van de WGA blijven
verrichten. Dit betreft onder meer de poortwachtertoets, de (her)keuringen,
de claimbeoordeling, de vaststelling van het dagloon en het opleggen van een
sanctie.10.2 Financiering van de IVA en de WGAIn deze paragraaf worden allereerst de hoofdlijnen gepresenteerd ten aanzien
van de vormgeving van eigenrisicodragen en premiedifferentiatie in de WGA.
De nadere invulling hiervan zal worden opgenomen in de Invoeringswet WIA.
Daarin zal ook worden ingegaan op de verdeling van de premielasten tussen
werkgevers en werknemers. Vervolgens wordt in paragraaf 10.3 beschreven
hoe in de periode vanaf de invoering van het nieuwe stelsel van arbeidsongeschiktheidsregelingen
de premiedifferentiatie Pemba daarin wordt geïmplementeerd. Ten slotte
worden in paragraaf 10.4 beschreven de uitvoering en financiering van
de regeling voor werknemers die voorheen onder het vangnet-ZW vielen.De voor de WGA en IVA beoogde structurele financieringsmethodieken worden
op verschillende momenten geïntroduceerd. Dit vergt aparte financiering
van de WGA- en IVA-uitkeringen die in de overgangssituatie ingaan. Later in
dit hoofdstuk wordt dit nader uiteengezet en gemotiveerd.10.2.1 Eigenrisicodragen en premiedifferentiatie WGA in
de structurele situatieEerder in deze Memorie van Toelichting (hoofdstuk 3) is reeds gemeld dat
één van de uitgangspunten van de WGA is, dat werken voor werkgever
en werknemer financieel aantrekkelijker moet zijn dan niet werken, en meer
werken aantrekkelijker dan minder werken. Financiële prikkels moeten werkgever en werknemer aanzetten tot volumebeheersing, in hun eigen
financiële belang. Voor werknemers is aan genoemd uitgangspunt invulling
gegeven in de vormgeving van de uitkeringsregeling voor werknemers die nog
tot werkhervatting in staat zijn, de WGA. Doordat werknemers deels de premielasten
WGA dragen, hebben zij ook daarom financieel belang bij beheersing van het
WGA-volume.Voor werkgevers zien deze prikkels op het in hoge mate zelf geconfronteerd
worden met de financiële lasten van verzuim en arbeidsongeschiktheid.
Deze lasten moeten daar worden gelegd waar deze beïnvloed kunnen worden.
Aan deze gedachte is invulling gegeven in de Wet uitbreiding loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte, de Wet Pemba, de Wet verbetering poortwachter en de Wet verlenging
loondoorbetalingsverplichting bij ziekte 2003. De regering wil deze lijn doortrekken
door ook in de financiering van de WGA voor werkgevers prikkels in te bouwen,
om hen te stimuleren de WGA-instroom te beheersen en de uitstroom te bevorderen.
Dit is uitgewerkt in de vorm van eigenrisicodragen en premiedifferentiatie
in de WGA.Eigenrisicodragen en premiedifferentiatie in het algemeenWat betreft de uitvoering van de WGA is gekozen voor de mogelijkheid werkgevers
te laten kiezen voor eigenrisicodragerschap, al dan niet verzekerd bij een
private verzekeraar, dan wel voor publieke verzekering. Aan het bieden van
de mogelijkheid tot eigenrisicodragen dient verbonden te zijn dat in de publieke
verzekering sprake is van premiedifferentiatie. Het eigenrisicodragerschap
en de gedifferentieerde publieke premie zijn in feite de twee vormen van premiedifferentiatie.
Immers, het hanteren van premiedifferentiatie in de publieke verzekering is
een voorwaarde voor een zo gelijk mogelijke concurrentiepositie van het UWV
en publiek verzekerde werkgevers ten opzichte van de positie van eigenrisicodragers.
Zonder premiedifferentiatie kan het UWV mutaties in arbeidsongeschiktheidslasten
niet doorberekenen in de premies van individuele bedrijven, terwijl er voor
eigenrisicodragers wel een relatie is tussen lasten en premie, ook in geval
van private verzekering. Premiedifferentiatie in de publieke verzekering prikkelt
publiek verzekerde werkgevers tot beheersing van het WGA-volume, daar waar
eigenrisicodragende werkgevers daar ook toe gestimuleerd worden. Tevens is
van belang dat zonder publieke premiedifferentiatie een vliegwieleffect kan
optreden, waardoor de telkens beste risico's uit de publieke verzekering treden.
Uiteindelijk ontvalt hierdoor het financiële draagvlak aan deze verzekering.
Premiedifferentiatie voorkomt dit effect, omdat daarmee (ook) de publieke
gedifferentieerde premie is gekoppeld aan de feitelijke lasten van bedrijven.Het bovenstaande overziend, is premiedifferentiatie beleidsmatig wenselijk
gezien de keuze voor de mogelijkheid tot eigenrisicodragen WGA1. Het draagt bij aan het creëren van voorwaarden voor de beoogde
marktwerking in de uitvoering van de WGA en voorkomt dat het draagvlak voor
de publieke WGA-financiering wegvalt.Afbakening van WGA-lasten die vallen onder eigenrisicodragen
en premiedifferentiatieZowel eigenrisicodragen als premiedifferentiatie zijn gericht op het stimuleren
van preventie- en reïntegratie-inspanningen van werkgevers. Werkgevers
hebben financieel belang bij de benutting van de resterende verdiencapaciteit
van de WGA-verzekerden. Doordat werkgevers in hoge mate de lasten van WGA-uitkeringen
van hun werknemers in rekening gebracht krijgen, worden zij financieel geprikkeld
om verzuim te voorkomen (primaire preventie), langdurend verzuim
en instroom in de arbeidsongeschiktheidsregelingen te voorkomen (secundaire
preventie: reïntegratie in de periode van loondoorbetaling) en langdurende
arbeidsongeschiktheid te voorkomen (tertiaire preventie: reïntegratie
vanuit de WGA). Zo bezien kunnen werkgevers bijdragen aan beheersing van verzuim
en arbeidsongeschiktheid, in hun eigen (financiële) belang.Verzuim en arbeidsongeschiktheid ontstaan doorgaans door een veelheid
van binnen en buiten de arbeidssfeer gelegen oorzaken. Premiedifferentiatie
in het huidige stelsel houdt in het algemeen een financiële prikkel in
tot zowel primaire, secundaire als tertiaire preventie.De regering heeft zich de vraag gesteld hoe eigenrisicodragen en premiedifferentiatie
in de WGA werkgevers financieel kan stimuleren tot beperking van het WGA-volume.De regeling voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten valt feitelijk in tweeën
uiteen: een regeling voor de gedeeltelijk arbeidsgeschikten die wel werken
en één voor degenen die niet werken.Tijdens de loongerelateerde fase bedraagt de uitkering bij niet-werken
70% van het (gemaximeerde) dagloon, bij werken 70% van het verschil tussen
het (gemaximeerde) dagloon en het met werken verdiende inkomen. Bij niet-werken
is de uitkeringslast groter dan bij werken. Door de uitkeringslasten onder
het eigenrisicodragen en de premiedifferentiatie te brengen, worden werkgevers
financieel geprikkeld tot optimale werkhervatting door de werknemer. De loongerelateerde
uitkeringen aan zowel niet-werkenden als werkenden zullen daarom in het eigenrisicodragen
en de premiedifferentiatie worden meegenomen.Voor de fase na de loongerelateerde fase geldt het volgende.Het hanteren van eigenrisicodragen en premiedifferentiatie in de loonaanvulling
van werkende gedeeltelijk arbeidsgeschikten zou leiden tot de averechtse prikkel
dat werkgevers duurder uit zijn (hogere eigen lasten, premieopslag) indien
een werknemer in deze regeling terecht komt. Onder werken wordt verstaan hetgeen
eerder in deze Memorie van Toelichting (hoofdstuk 8) is vermeld. Zo zouden
werkgevers belang hebben bij het niet werken van betrokkene, wat de regering
onwenselijk acht. Dat is voor de regering reden om de loonaanvullingen aan
werkende gedeeltelijk arbeidsgeschikten niet in het eigenrisicodragen en de
premiedifferentiatie te betrekken, behalve het deel daarvan dat gevormd wordt
door de WGA-vervolguitkering. Dat deel valt dus wel onder het eigenrisicodragen
en de premiedifferentiatie.De loonaanvulling aan werkende WGA-gerechtigden blijven voorzover het
gaat om het deel boven de WGA-vervolguitkering buiten het eigenrisicodragerschap
en de premiedifferentiatie. Alle loonaanvullingen boven de WGA-vervolguitkering
worden gefinancierd uit een landelijk uniforme premie, die door eigenrisicodragers
en omslagleden verschuldigd is. Het UWV verstrekt in principe de uitkering
aan de WGA-uitkeringsgerechtigden. In dat geval wordt de loongerelateerde
en de WGA-vervolguitkering bij de eigenrisicodrager gedeclareerd. In het geval
de eigenrisicodrager ervoor heeft gekozen de uitkering zelf te verstrekken,
kan de eigenrisicodrager de loonaanvulling boven de WGA-vervolguitkering bij
het UWV declareren.De loongerelateerde WGA-uitkering en de WGA-vervolguitkering worden onder
het eigenrisicodragerschap en de premiedifferentiatie gebracht, ongeacht of
de gedeeltelijk arbeidsgeschikten werkt. Dat zo ook de vervolguitkeringen
aan werkende gedeeltelijk arbeidsgeschikten onder het eigenrisicodragen en
de premiedifferentiatie vallen, betekent dat werkgevers, ook als gedeeltelijk
arbeidsgeschikten hun resterende verdiencapaciteit in voldoende mate benutten,
een prikkel houden tot reïntegratie zolang de uitkeringssituatie
van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte voortduurt. Pas als de uitkeringssituatie
is beëindigd, worden de uitkeringslasten niet langer in het eigenrisicodragerschap
en de premiedifferentiatie betrokken.Bovenstaande houdt in dat er in ieder geval een tweetal belangrijke verschillen
bestaat tussen enerzijds de Pemba-methodiek van eigenrisicodragen en premiedifferentiatie
WAO en anderzijds eigenrisicodragen en premiedifferentiatie WGA.Ten eerste betekent eigenrisicodragen en premiedifferentiatie in de WGA
in feite een meer gerichte prikkel in vergelijking met Pemba. Werkgevers worden
alleen geprikkeld tot werkhervatting van degene van wie de reïntegratiemogelijkheden
nog niet volledig zijn benut.Ten tweede is – zoals elders in deze Memorie van Toelichting vermeld
(hoofdstuk 6) – de eigenrisicodrager WGA verantwoordelijk voor reïntegratie
van werknemers die bij hem in dienst gedeeltelijk arbeidsgeschikt zijn geraakt.
Dat betekent een uitbreiding van de verantwoordelijkheden van de eigenrisicodrager
in vergelijking met de reguliere Pemba-methodiek, waarin vanaf het moment
waarop een WAO-uitkering wordt verstrekt, het UWV verantwoordelijk is voor
de reïntegratie. Werkgevers kunnen thans alleen op verzoek langer verantwoordelijkheid
voor de reïntegratie dragen. Door het eigen financiële belang bij
werkhervatting van werknemers, zullen eigenrisicodragers WGA de regulier langer
aan hen toe te kennen verantwoordelijkheid waarmaken.Deze twee verschillen vormen argumenten waarom de voorwaardelijke afschaffing
van Pemba en de introductie van eigenrisicodragen en premiedifferentiatie
in de WGA zich met elkaar verstaan.Samenvattend kiest de regering ervoor in het eigenrisicodragen en de premiedifferentiatie
te betrekken alle WGA-uitkeringen met uitzondering van de loonaanvullingen
boven de WGA-vervolguitkering.Duur van de periode van eigenrisicodragen en premiedifferentiatieDe duur van de periode waarover uitkeringslasten in het eigenrisicodragen
en de premiedifferentiatie worden betrokken, is sinds de inwerkingtreding
van de Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting bij ziekte 2003 vier jaar.
Door de beperking in de uitkeringen die onder het eigenrisicodragen en de
premiedifferentiatie vallen, neemt de financiële prikkel van beide af.
Dat is aanleiding om voor de WGA een langere periode te nemen. Anderzijds
pleit tegen een te lange duur de in de tijd afnemende reïntegratiemogelijkheden
van gedeeltelijk arbeidsgeschikten, de beperkte effectiviteit (doordat alleen
nog minimale vervolguitkeringen worden toegevoegd) en de lange aanloopperiode
voordat de structurele duur van de periode is bereikt. Daarnaast betekent
een langere duur een groter risico dat bedrijven lasten toegerekend krijgen
van gefailleerde bedrijven. In tien jaar gaan immers meer bedrijven failliet
dan in vier jaar. Tevens compliceert een te lange duur de uitvoerbaarheid.De regering kiest als duur van de periode van eigenrisicodragen en premiedifferentiatie
tien jaar. Hoewel deze duur vergt dat WGA-uitkeringen en werkgevers langer
worden gevolgd om uitkeringslasten te kunnen toerekenen, is deze duur uitvoeringstechnisch
mogelijk. Daarnaast is het zo dat bij deze duur de totale lasten die worden
meegenomen in het eigenrisicodragen en de premiedifferentiatie, ongeveer gelijk
zijn aan de totale lasten die in het model van volledige privatisering zouden
hebben gegolden.Uitgaande van de duur van tien jaar is het noodzakelijk om als de loongerelateerde
uitkering korter duurt dan vier jaar, de WGA-vervolguitkering erbij
te betrekken. Het alleen in het eigenrisicodragen en de premiedifferentiatie
meenemen van de lasten van de loongerelateerde uitkering acht de regering
niet wenselijk, omdat de hieruit voortvloeiende prikkel beperkt of zelfs nihil
is. De duur van deze uitkering kan immers beperkt zijn tot een half jaar en
is zelfs nihil indien men niet voldoet aan de referte-eis.Niveau eigenrisicodragen en premiedifferentiatie WGAVoor grote bedrijven wordt eigenrisicodragen en premiedifferentiatie toegepast
op het individuele bedrijfsniveau. De regering ziet geen aanleiding om het
thans voor hen geldend niveau te wijzigen.Voor kleine bedrijven heeft de regering bij de inwerkingtreding van de
Wet Pemba eveneens gekozen voor het individuele bedrijfsniveau. Onder invloed
van de forse premie-effecten is daar echter van af gestapt. Momenteel geldt
voor kleine bedrijven premiedifferentiatie op het niveau van de sectoren en
kunnen kleine bedrijven – behoudens eenmalig per 1 juli 2004 –
geen eigenrisicodrager worden.De regering heeft bezien welk niveau voor kleine bedrijven nu het best
gehanteerd zou kunnen worden. De mogelijkheid van eigenrisicodragen WGA, die
de regering ten principale aan alle bedrijven wil bieden, is daarbij uitermate
relevant. Op zich verhoudt de mogelijkheid van eigenrisicodragen zich het
best met premiedifferentiatie op het individuele bedrijfsniveau. Indien de
premiedifferentiatie op een hoger niveau wordt vormgegeven, zou dat immers
leiden tot inbreuk op het streven naar zo gelijk mogelijke voorwaarden voor
eigenrisicodragen en publieke verzekering. Bovendien zou dat leiden tot het
eerder genoemde vliegwieleffect. In het nieuwe stelsel zijn de onder de premiedifferentiatie
vallende uitkeringen beperkt tot de WGA-uitkeringen exclusief de loonaanvulling
boven de WGA-vervolguitkering. Die beperking verkleint op zich de premie-effecten
(in absolute bedragen) die zouden leiden tot het vliegwieleffect, maar neemt
die niet volledig weg. Dat maakt het hanteren van de branchegewijze premiedifferentiatie
onder gelijktijdige introductie van eigenrisicodragen op het niveau van individuele
kleine bedrijven, niet logisch. Een eventuele keuze voor premiedifferentiatie
op het individuele bedrijfsniveau, doet mogelijk het risico op forse premie-effecten
terugkeren. Voor dat risico is ook relevant dat de duur van de periode waarover
uitkeringen in de premiedifferentiatie worden meegenomen, wordt verlengd van
vier naar tien jaar. Mogelijk zijn additionele maatregelen gewenst om onverantwoorde
financiële risico's te voorkomen. De verwachte ontwikkeling van de gedifferentieerde
premie voor kleine bedrijven kan op dit moment nog niet kwantitatief in beeld
worden gebracht, mede omdat daarvoor nog een aantal keuzes moet worden bepaald.
Het is pas mogelijk in te gaan op eventuele maatregelen ter beperking van
de premie(-mutaties), indien genoemd beeld geschetst kan worden. Voorzover
mogelijk wordt hierop nader ingegaan in de Invoeringswet WIA.De regering erkent dat met een keuze voor premiedifferentiatie op individueel
bedrijfsniveau voor kleine bedrijven, zou worden teruggekeerd naar het oorspronkelijke
in Pemba gekozen niveau. Er zijn echter goede argumenten om in de WGA premiedifferentiatie
op het individuele bedrijfsniveau te hanteren. Ten eerste is de voorgenomen
wijziging van het stelsel van arbeidsongeschiktheidsregelingen gericht op
het activeren van gedeeltelijk arbeidsgeschikten. Hoe lager het niveau waarop
premiedifferentiatie wordt toegepast, des te sterker is de financiële
prikkel ervan. Ten tweede geldt de wenselijkheid om zoveel mogelijk ruimte
te bieden aan de keuzemogelijkheid van bedrijven voor eigenrisicodragen. In
de ogen van de regering geldt als rode draad in de opeenvolgende systemen voor kleine bedrijven het zo laag mogelijk toekennen van lasten, maar
met oog voor de financiële effecten daarvan.Alternatief voor premiedifferentiatie op het individueel bedrijfsniveau
voor kleine bedrijven, zou zijn het voor hen handhaven van de premiedifferentiatie
op sectorniveau. Voor dit alternatief pleit dat dit aansluit bij de huidige
methodiek voor kleine bedrijven en de keuze daarvoor bestendigt. Bovendien
is van een terugkeer van forse premie-effecten zoals zojuist aangestipt, dan
geen sprake. Evident bezwaar is echter dat eigenrisicodragen op individueel
bedrijfsniveau zich in principe niet hiermee verhoudt. Voor eigenrisicodragen
en publieke verzekering zouden dan verschillende systemen gelden, wat hun
onderlinge concurrentie beïnvloedt. Daarnaast zou binnen sectoren een
vliegwieleffect optreden.Alles afwegend kiest de regering voor eigenrisicodragen en premiedifferentiatie
op het individuele bedrijfsniveau voor grote en kleine bedrijven. In de Invoeringswet
WIA worden voorzieningen getroffen om te voorkomen dat door deze keuze voor
kleine bedrijven onverantwoorde financiële effecten optreden.10.2.2 Voorwaarden voor optimale keuzevrijheid werkgeversDe regering kiest voor een systeem waarin keuzevrijheid voor werkgevers
bestaat om het risico zelf te dragen of te verzekeren bij een private verzekeraar
dan wel verzekerd te blijven bij het UWV. Hiermee wordt private verzekeraars
de gelegenheid geboden zich aan te bieden en te onderscheiden als marktpartij
en daarmee werkgevers ertoe over te halen het risico bij hen te verzekeren.
De zelf te financieren dan wel met gedifferentieerde premies te financieren
uitkeringslasten, zijn in beide gevallen gelijk. Zo beschouwd maakt het financieel
niet uit voor welke optie de werkgever kiest. De keuzevrijheid zal werkgevers
ertoe aanzetten om het risico daar onder te brengen waar zij, gelet op de
te verwachten inzet op preventie en reïntegratie, menen financieel het
voordeligst uit te zijn. Werkgevers zullen zo, in hun eigen financiële
belang, een bijdrage leveren aan volumebeheersing.De regering hecht aan reële mogelijkheden voor eigenrisicodragerschap
WGA. In dat licht wil de regering voorwaarden creëren voor een zo optimaal
mogelijke marktwerking ten aanzien van de uitvoering van de WGA.De marktwerking wordt gestimuleerd als in de verschillende posities de
omstandigheden zoveel mogelijk hetzelfde zijn. De regering heeft bezien welke
elementen kunnen bijdragen aan een zo optimaal mogelijke keuzevrijheid. Daartoe
behoren in ieder geval de volgende drie elementen. Als eerste voorwaarde geldt
dat de publieke uitvoering premiedifferentiatie op ondernemingsniveau hanteert.
De zoveel mogelijk gelijke positie van het UWV ten opzichte van eigenrisicodragers,
alsmede voorkoming van het vliegwieleffect, zijn eerder in dit hoofdstuk als
argumenten hiervoor genoemd. Een tweede voorwaarde is mitigering van de hobbel
die de voor verzekeraars vereiste verplichte financiering op basis van rentedekking
met zich mee brengt. In reactie op het SER-advies «Verdere uitwerking
WAO-beleid» (SER, advies 04/02, 20 februari 2004) heeft het kabinet
aangegeven bereid te zijn tot mitigering van de verschillen die als gevolg
hiervan ontstaan (Kamerstukken II, 2003–04, 28 333, nr. 19). Ten
derde acht de regering het noodzakelijk dat tussen de verschillende uitvoerders
sprake is van uitwisseling van gegevens die nodig zijn voor het offertetraject
en voor het bepalen van de schadelast, meer in het bijzonder voor een adequate
premiecalculaties van alle uitvoerders.In de Invoeringswet WIA wordt nader ingegaan op het gelijke speelveld,
waaronder de mitigering van de rentedekkingshobbel en de gegevensuitwisseling.
Hieronder wordt ingegaan op de vormgeving van de publieke premiedifferentiatie.
Vervolgens worden kort de belangrijkste elementen van de procedure ten aanzien
van eigenrisicodragen gepresenteerd.10.2.3 Vormgeving premiedifferentiatieEerder is beschreven op welke WGA-lasten eigenrisicodragen en premiedifferentiatie
van toepassing is. Beoogd is de premiedifferentiatie zodanig vorm te geven
dat de keuze van de werkgever wordt bepaald door verwachtingen die de werkgever
heeft ten aanzien van preventie en reïntegratie. De mate van doorberekening
van de schade dient daarbij geen rol te spelen. Deze doorberekening dient
zo veel mogelijk op dezelfde wijze te gebeuren in geval van publieke of private
verzekering.Grosso modo zal de premiedifferentiatie op dezelfde wijze worden vormgegeven
als thans bij Pemba voor grote werkgevers het geval is, uiteraard met inachtneming
van in ieder geval de eerder vermelde verlenging van de duur van de periode
van premiedifferentiatie en eigenrisicodragerschap van vier naar tien jaar.
Elementen die de doorberekening van lasten verstoren dienen echter zo veel
mogelijk weggenomen te worden. Het belangrijkste element is een eventuele
maximumpremie. De lasten boven deze maximumpremie moeten worden omgeslagen
over alle werkgevers, wat de doorberekening van lasten aan individuele bedrijven
verstoort. Voor grote werkgevers lijkt een maximumpremie niet noodzakelijk.
Voor kleine werkgevers is deze, gezien de eerder in dit hoofdstuk genoemde
risico's die anders zouden ontstaan, wel noodzakelijk; een eventuele maximumpremie
geldt echter voor een zeer gering deel van alle kleine werkgevers.In de Invoeringswet WIA wordt hier nader op ingegaan. Daarin wordt ook
de overgangssituatie beschreven, die noodzakelijk is om uitvoeringstechnische
redenen. De overgangssituatie behelst met name dat het introduceren van premiedifferentiatie
WGA niet eerder dan per 1 januari 2007 mogelijk is.10.2.4 (Procedure) eigenrisicodragenOok wat betreft de procedure om eigenrisicodrager te worden, wordt zo
veel mogelijk aangesloten bij de huidige Pemba-systematiek. Dit betreft bijvoorbeeld
de volgende onderdelen:• De mogelijkheid tot eigenrisicodragen bestaat tweemaal per jaar,
per 1 januari en per 1 juli;• Aanvragen dienen uiterlijk dertien weken vóór de
beoogde ingangsdatum schriftelijk te worden ingediend bij de Belastingdienst,
onder overlegging van een garantiestelling. Deze laatste is niet noodzakelijk
indien de eigenrisicodrager een particuliere verzekering overlegt, die alle
WGA-uitkeringslasten dekt.Om de administratieve en uitvoeringslasten bij de overgang op het nieuwe
stelsel te beheersen, zal worden voorzien in een aparte procedure eigenrisicodragen
WGA voor eigenrisicodragerschap ingaande op 29 december 2005.Daarnaast geldt voor eigenrisicodragers WGA het volgende (conform Pemba
voor eigenrisicodragers WAO):• De eigenrisicodrager draagt zelf de WGA-lasten van arbeidsongeschiktheidssituaties
die zijn ontstaan voor de dag waarop het eigenrisicodragen ingaat (zogenaamde
inlooprisico);• De eigenrisicodrager is geen gedifferentieerde WGA-premie verschuldigd;• De eigenrisicodrager is verplicht tot het houden van aantekening
van het verloop van de arbeidsongeschiktheid en de reïntegratie van de
werknemer (het zogenaamde reïntegratiedossier).10.2.5 Overgangssituatie financiering WGAHet uitvoeren van premiedifferentiatie WGA is niet mogelijk gebleken in
2006, omdat in de premiesystemen in dat jaar geen nieuwe premie geïntroduceerd
kan worden. Wel is eigenrisicodragen WGA mogelijk in dat jaar.Het in 2006 niet kunnen introduceren van een nieuwe premie, maakt dat
voor de financiering van de WGA-uitkeringen die ingaan tussen 28 december
2005 en 1 januari 2007 twee opties bestaan: financiering uit de Arbeidsongeschiktheidskas
(Aok), dan wel het Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof). De regering heeft ervoor
gekozen de WGA-uitkeringen die in genoemde periode ingaan te financieren uit
de Aof-premie. Om te voorkomen dat eigenrisicodragers WGA hierdoor dubbel
zouden betalen voor de WGA-lasten die ontstaan in genoemde periode omdat zij
die lasten ook al zelf betalen, krijgen zij in 2007 een korting op de Aof-premie.10.3 Pemba en het oude en nieuwe arbeidsongeschiktheidsstelselIn deze paragraaf wordt beschreven hoe in de periode vanaf de invoering
van het nieuwe stelsel van arbeidsongeschiktheidsregelingen de premiedifferentiatie
Pemba daarin wordt geïmplementeerd. Bepaald moet worden welke uitkeringslasten
in het nieuwe stelsel onder de werking van Pemba (eigenrisicodragen en premiedifferentiatie)
zullen vallen.Pemba en WAOOp grond van de huidige Pemba-systematiek, worden WAO-uitkeringen de eerste
vier jaar toegerekend aan bedrijven, voor kleine bedrijven op brancheniveau
(feitelijk het sectorniveau), voor grote bedrijven op individueel bedrijfsniveau.
De aan bedrijven toe te rekenen lasten leiden tot een opslag of korting op
het voor alle bedrijven gelijke rekenpercentage WAO. Werkgevers kunnen ervoor
kiezen deze lasten zelf te dragen. Deze systematiek blijft gehandhaafd.De WAO-instroom is in 2005 beperkt en vanaf 2006 nihil. Ingegane
WAO-uitkeringen lopen (met een vertraging van twee jaar) maximaal vier jaar
nadat zij zijn ingegaan, mee in Pemba. Dat betekent dat voor wat betreft de
WAO-lasten Pemba geleidelijk leegloopt, omdat er alleen maar WAO-uitkeringen
de Pemba-periode voltooien (en daarna niet meer onder Pemba vallen) en er
geen nieuwe WAO-uitkeringen meer worden toegekend.Pemba en WIADe regering wil de Pemba-systematiek zodanig toepassen in de WIA, dat
de eerste vierjaarslasten van de IVA-uitkeringen worden meegenomen in het
eigenrisicodragen en de premiedifferentiatie. In de inleidende paragraaf van
dit hoofdstuk is beargumenteerd dat dit op zijn vroegst vanaf 2008 zal
geschieden, uiteraard onder de veronderstelling dat Pemba dan nog niet is
afgeschaft. In 2007 zullen de IVA-uitkeringslasten van alle werkgevers worden
gefinancierd uit het Aof. Indien en voorzover Pemba vanaf 2008 nog van
toepassing is, wordt onderscheid gemaakt in IVA-uitkeringen die ten laste
van het Aof, respectievelijk de Aok worden gebracht. 10.4 Financiering en uitvoering van de WIA voor werknemers
die eerder onder het vangnet-ZW vielenEen bijzondere positie wordt ingenomen door werknemers die bij ziekte
aangewezen zijn op ziekengeld op grond van het vangnet-Ziektewet. Wat betreft
de financiering en uitvoering van de WIA zal rekening worden gehouden met
deze bijzondere positie.Hieronder wordt eerst ingegaan op de bijzondere positie van vangnetwerknemers.
Vervolgens wordt afzonderlijk ingegaan op de beoogde regeling voor de WGA-vangnetlasten
en de beoogde regeling voor de IVA-vangnetlasten.De voor de WGA beoogde financieringssystematiek wordt vanaf 2007
toegepast, voor de IVA vanaf 2008. Alle WGA-uitkeringen die ingaan in
tussen 28 december 2005 en 1 januari 2007 en alle IVA-uitkeringen
die ingaan tussen 28 december 2005 en 1 januari 2008, ook aan werknemers
die eerder onder het vangnet-ZW vielen, worden in bedoelde overgangsperiode
gefinancierd uit het Aof.De bijzondere positie van vangnetwerknemersVoor werknemers die bij ziekte aangewezen zijn op ziekengeld op grond
van het vangnet-Ziektewet geldt in het algemeen dat reeds bij het ontstaan
van de ziekte of in de ziekteperiode de arbeidsrelatie met de werkgever wordt
beëindigd. Het UWV is dan verantwoordelijk voor verzuimbegeleiding en
reïntegratie. De lasten van het vangnet-ZW worden betaald door de sector.In zijn advies van 20 februari 2004 heeft de SER geadviseerd om voor
deze werknemers na de ziekteperiode een vangnetregeling te treffen met een
publieke uitvoering. Voor hen zou private uitvoering ongewenste effecten hebben.
De SER noemde als nadelen dat daarbij sprake zou zijn van ondernemingsgewijze
premies en hoge lasten en van een knip in de uitvoering (overgang van publiek
naar privaat). De SER bepleitte daarom om voor deze werknemers lastenverevening
op landelijk of sectoraal niveau vorm te geven of een combinatie van beide.
Voorts vroeg de SER aandacht voor de vormgeving van de regeling, in relatie
tot de rol van individuele ondernemingen. Wat betreft uitzendarbeid bijvoorbeeld
moet enerzijds worden voorkomen dat uitzendarbeid door mogelijk verhoogde
arbeidsongeschiktheidslasten financieel onaantrekkelijk wordt of daarbij risicoselectie
optreedt; anderzijds mag de wijze van financiering niet leiden tot een vlucht
in flexwerk. Dit speelt met name bij landelijke verevening, aldus de SER.In zijn brief aan de Tweede Kamer van 12 maart 2004 heeft het kabinet
aangegeven bij de uitwerking van de WGA bijzondere aandacht aan dit vraagstuk
te zullen geven en daarbij het advies van de SER als uitgangspunt te betrekken.Thans kan daarover het volgende worden opgemerkt. Regeling van de financiering
van de WIA-lasten voor vangnetwerknemers behoeft, evenmin als die voor gewone
werknemers, plaats te vinden in dit wetsvoorstel. Dit kan gebeuren in het
wetsvoorstel Invoeringswet WIA (wijziging Wet financiering sociale verzekeringen).
In dit wetsvoorstel wordt wel geregeld dat de werkgever geen eigen risico
kan dragen ten aanzien van WIA-lasten van vangnetters. Beide elementen komen
hierna aan bod.De regeling voor WGA-vangnetlastenVanwege de argumenten die de SER heeft genoemd staat voor ogen om wat
betreft de financiering van de WGA-lasten van vangnetwerknemers aan
te sluiten bij de financiering van het vangnet-ZW en dit nader uit te werken
in de Invoeringswet-WIA. Dit betekent dat financiering van de WGA-lasten voor
vangnetwerknemers met ingang van 2007 voor alle sectoren zal plaatsvinden
op sectoraal niveau. Voor de uitzendsector zal een maximum worden gesteld.1 Komen de WGA-lasten voor de uitzendsector boven dat
maximum uit, dan wordt het meerdere gefinancierd door alle werkgevers.Hierdoor wordt enerzijds aangesloten bij de financiering van het vangnet-ZW,
waarbij de financiering eveneens via sectorale verevening plaatsvindt. terwijl
anderzijds de lasten niet volledig op anderen worden afgewenteld: de sector
betaalt in beginsel zijn eigen last. Zo blijft, afgezet tegen het alternatief
van een landelijke verevening, ook voldoende prikkel bestaan aan de sector
om op sectorniveau te werken aan beperking van het verzuim en wordt voorkomen
dat andere werkgevers de lasten van de vangnet-WGA volledig zouden moeten
betalen, dit naast de lasten van hun «eigen» werknemers.Bij een keuze voor sectorale verevening mag worden verwacht dat de vangnetlasten
van de WGA voor individuele vangnetwerkgevers relatief zullen worden beperkt.
Enerzijds komt dit door de sectorale verevening. Daarnaast mag ook worden
verwacht dat de activerende werking van de regeling neerwaartse effecten zal
hebben op het volume van het vangnet-WGA.Net als bij het vangnet-ZW geldt voor bepaalde situaties een bijzondere
regeling. Het betreft situaties, waarin de financiering van het vangnet-ZW
niet plaatsvindt op sectorniveau, uit het wachtgeldfonds, maar op landelijk
niveau, via het Awf. Het betreft met name werkneemsters die ten gevolge van
zwangerschap en bevalling ziek worden, orgaandonoren en heringetreden arbeidsgehandicapten
die opnieuw ziek worden. In deze situaties is er een vaste, doorgaande arbeidsrelatie
met een werkgever, maar wordt toch ziekengeld door UWV verstrekt om risicoselectie
door de werkgever te voorkomen. Het ligt voor de hand voor de financiering
van de WGA-lasten eveneens aan te sluiten bij de financieringswijze van het
vangnet-ZW, dat wil zeggen bij landelijke financiering. Dit betekent concreet
dat de WGA-lasten van deze groepen worden gefinancierd door alle werkgevers.Zoals opgemerkt zal de financiering van vangnetlasten nader worden uitgewerkt
in de Invoeringswet. In het onderhavige wetsvoorstel wordt wel geregeld dat
de werkgever geen eigen risico kan dragen voor de WIA-lasten van vangnetwerknemers,
dus ook niet voor de WGA-vangnetlasten. Daarvoor gelden de volgende overwegingen.
Zoals in dit hoofdstuk al is uiteengezet is er een nauwe samenhang tussen
de mogelijkheid van eigenrisicodragen en ondernemingsgewijze premiedifferentiatie.
Aangezien wat betreft de financiering van WGA-lasten van vangnetwerknemers,
gezien de afwijkende positie van vangnetwerknemers en mede gelet op het SER-advies,
wordt aangesloten bij de financiering van de ZW (in beginsel financiering
op sectorniveau) ligt het voor de hand om de WGA-lasten van vangnetwerknemers
uit te zonderen van het eigenrisicodragen. De looptijd van het eigenrisicodragen
vormt daarvoor een extra overweging.Zoals aangegeven worden de WGA-vangnetlasten die ingaan tussen 28 december
2005 en 1 januari 2007, conform de algemene lijn, volledig gefinancierd
uit het Aof.Het voorgaande impliceert dat voor vangnetwerknemers de WGA-regeling een
publiek karakter krijgt, waarbij het UWV verantwoordelijk is voor reïntegratie
en financiering van de lasten op sectoraal niveau plaatsvindt, op een vergelijkbare
wijze als voor het vangnet-ZW. De regeling voor IVA-vangnetlastenWat betreft de financiering van de IVA-lasten voor vangnetters wordt aangesloten
bij de algemene lijn. Dit betekent dat de IVA-vangnetlasten die ingaan tussen
28 december 2005 en 1 januari 2008 worden gefinancierd uit de landelijk
uniforme basispremie (het Aof). Deze financieringswijze zal eveneens worden
uitgewerkt in de Invoeringswet WIA. In dit wetsvoorstel is, zoals opgemerkt,
reeds geregeld dat de werkgever geen eigen risico kan dragen voor de WIA-lasten
van vangnetwerknemers, dus ook niet voor de IVA-vangnetlasten.In de loop van 2007 zal vervolgens besluitvorming plaatsvinden inzake
het al dan niet afschaffen van Pemba, en de gevolgen daarvan voor de financiering
van de IVA-lasten vanaf 2008 (zie hiervoor verder paragraaf 10.3).
Daarbij zal ook de financieringswijze van de IVA-vangnetlasten worden betrokken.11. Overgangsrecht en internationaal-rechtelijke aspecten11.1 OvergangsrechtIn zijn advies van 22 maart 2002 heeft de SER opgemerkt dat de voorstellen
tot fundamentele herziening van de regelingen bij ziekte en arbeidsongeschiktheid
alleen moeten gelden voor personen die een beroep doen op deze regelingen
ná invoering daarvan (zogeheten nieuwe gevallen). De bestaande regels
op grond van de WAO blijven gelden voor de huidige WAO-gerechtigden. De SER
gaat derhalve uit van eerbiedigende werking van het overgangsrecht ten aanzien
van de uitkeringen (hoogte en duur) van de huidige WAO-gerechtigden. Op hen
blijft het thans geldende WAO-regime volledig van toepassing. De SER handhaaft
dit standpunt in zijn advies van 20 februari 2004. Aangezien sprake is
van een samenhangend en fundamenteel nieuw geheel van rechten en plichten,
dat zich niet leent voor toepassing op huidige WAO-gerechtigden, dient de
nieuwe arbeidsongeschiktheidsregelgeving naar het oordeel van de SER alleen
te gelden voor nieuwe gevallen.Bij brief van 12 maart 2004 heeft het kabinet zijn reactie op het
SER-advies van 20 februari 2004 aan de Tweede Kamer kenbaar gemaakt.
Het kabinet geeft in die brief aan het standpunt van de SER met betrekking
tot de positie van bestaande WAO-uitkeringsgerechtigden bij de inwerkingtreding
van het nieuwe stelsel van arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, over te nemen.
Gelet op het karakter van de nieuwe arbeidsongeschiktheidsregelgeving dient
in de afweging tussen het gelijkheidsbeginsel – dat is gediend met een
overgang van bestaande WAO-uitkeringsgevallen naar het nieuwe stelsel -, en
het rechtszekerheidsbeginsel – dat het behoud van bestaande (uitkerings)rechten
impliceert – het laatste beginsel te prevaleren. Het standpunt van de
SER dat het juist is het nieuwe stelsel alleen van toepassing te laten zijn
op personen die arbeidsongeschikt worden na de inwerkingtreding van dat stelsel
wordt derhalve door het kabinet onderschreven. Op het moment van inwerkingtreding
van de nieuwe arbeidsongeschiktheidsregelingen reeds arbeidsongeschikte personen
behouden hun recht op WAO-uitkering en zullen niet op grond van overgangsrecht
overgaan naar het nieuwe stelsel. Bestaande WAO-uitkeringsgevallen worden
vanaf 1 juli 2004 wel herbeoordeeld op grond van het per die datum
aangepaste Schattingsbesluit. Op deze herbeoordeling volgt evenwel geen overgang
naar de Wet WIA.De uitwerking van het overgangsrecht maakt geen deel uit van het onderhavige
wetsvoorstel, maar zal worden opgenomen in de Invoeringswet WIA. 11.2 Internationaal-rechtelijke aspectenDe internationale aspecten van het wetsvoorstel verdienen hier aparte
aandacht. Belangrijk in dezen is dat in dit wetsvoorstel, evenals in de WAO,
geen onderscheid wordt gemaakt tussen het risque social en het risque professionnel
(het beroepsrisico). Dit betekent dat het wetsvoorstel zowel moet voldoen
aan de vereisten van ILO-Verdrag nr. 121 (1964) inzake arbeidsongevallen en
beroepsziekten, als aan ILO-verdrag nr. 128 (1967) inzake uitkeringen bij
algemene invaliditeit, ouderdom en overlijden. Daarnaast is Nederland terzake
gebonden aan de in het kader van de Raad van Europa tot stand gebrachte Europese
Code inzake sociale zekerheid. In deze paragraaf wordt uiteengezet welke vraagstukken
zich in dit verband voordoen en wordt een antwoord gegeven op de vraag of
het wetsvoorstel aan dit internationale recht voldoet.AlgemeenVoor de beoordeling van dit wetsvoorstel vanuit internationaal-rechtelijke
optiek wordt onderscheid gemaakt tussen het wetsvoorstel in relatie tot de
wettelijke arbeidsongeschiktheidsverzekeringen in andere EU-landen en verdragsrechtelijke
aspecten. Allereerst is daar de vraag hoe het wetsvoorstel zich verhoudt tot
de arbeidsongeschiktheidssystemen van de ons omringende landen, hetgeen in
verband met de toenemende integratie van de Europese arbeidsmarkt van steeds
groter belang is. In dezen blijft Nederland in een uitzonderingssituatie verkeren,
in die zin dat het wetsvoorstel, anders dan in de meeste andere EU-landen,
een regeling is die alle risico's van arbeidsongeschiktheid (boven een bepaald
arbeidsongeschiktheidspercentage) dekt. Op zich kan dit afstemmingsvragen
oproepen. Grote problemen daarbij voorziet de regering echter niet. Immers,
het wetsvoorstel verschilt met zijn ruime dekking van risico's in wezen niet
van de WAO. Om die reden verwacht de regering dan ook niet dat het wetsvoorstel,
bezien vanuit een samenloop met andere Europese stelsels méér
of wezenlijk andere afstemmingsvragen zal oproepen dan de WAO. Op zich is
het een feit dat door de toenemende integratie van de Europese arbeidsmarkt
het aantal gevallen waarin de toepasbaarheid van verschillende nationale stelsels
aan de orde is, zal toenemen. De vraag naar de internationale bestendigheid
van het wetsvoorstel moet dan ook niet zozeer gezien worden in relatie tot
de arbeidsongeschiktheidstelsels van de ons omringende landen of de EU-regelgeving,
als wel in relatie tot de normverdragen.Bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel is aan de verdragsrechtelijke
aspecten dan ook specifiek aandacht besteed, hetgeen bijvoorbeeld moge blijken
uit de deskundigenraadpleging die terzake heeft plaatsgevonden, en waarvan
het parlement ook afzonderlijk in kennis is gesteld.1 Voor de toetsing is niet alleen de inhoud van de desbetreffende verdragen
van belang, maar ook de wijze waarop deze verdragen zich tot elkaar verhouden.
Zoals hiervoor reeds opgemerkt zijn hierbij van belang de ILO-Verdragen nr.
121 en 128.2 Een belangrijke karakteristiek van
de normverdragen is dat zij de verdragssluitende staten de nodige ruimte laten
bij de inrichting van hun socialezekerheidsstelsel. De wijze waarop de verschillende
risico's worden gedekt (verzekeringen of voorzieningen), de criteria die voor
de verschillenden begrippen worden aangelegd (werkloosheid, arbeidsongeschiktheid),
als ook de wijze van uitvoering (publiek of privaat) zijn in principe een
zaak van de verdragssluitende staten, mits daarbij aan bepaalde normen wordt
voldaan. In dit verband is van belang dat een staat kan kiezen voor een uitkeringsnorm
waarbij de uitkering ten minste een percentage bedraagt van het laatstverdiende
loon, of voor een norm waarbij de uitkering ten minste een percentage bedraagt
van het loon van een ongeschoolde werknemer of het wettelijke minimumloon.
In onderstaande tabel staan de desbetreffende percentages vermeld.1 Invaliditeit ILO-verdrag nr. 128 (= alleen risque social)50% Europese Code (= risque social & beroepsrisico)50% ILO-verdrag nr. 121 (= alleen beroepsrisico)60% Herziene Code (= risque social & beroepsrisico)65%11 80% indien het arbeidsongeschiktheid betreft waarvoor «constant
attendance» is vereist.Het feit dat Nederland de eerste drie verdragen heeft geratificeerd betekent
voorts dat het zich verplicht heeft zowel voor beroepsrisico als voor het
risque social een situatie in het leven te roepen, via wetgeving of anderszins,
waarin de tot de beroepsbevolking behorende personen in geval van arbeidsongeschiktheid
uitkeringsaanspraken hebben die ten minste voldoen aan de in deze verdragen
neergelegde minimumnormen. Verdragsrechtelijk is het dus niet toegestaan om
de arbeidsongeschiktheidsregelingen te beperken tot uitsluitend het beroepsrisico.Algemene invaliditeitOp zich geeft ILO-Verdrag nr. 128 de wetgever zeer veel ruimte een arbeidsongeschiktheidsverzekering
voor algemene invaliditeit naar eigen inzichten in te richten. Om te beginnen
behoeft alleen volledige arbeidsongeschiktheid tot een uitkering te leiden.
In ieder geval moet een uitkering worden verstrekt wanneer er sprake is van
«incapacity to engage in any gainful activity». Indien echter
betrokkene nog mogelijkheden heeft om met arbeid inkomsten te verwerven, behoeft
geen uitkering te worden verstrekt. Wat onder arbeidsongeschiktheid moet worden
verstaan wordt overgelaten aan de nationale wetgever. Men kan daarbij kiezen
voor een medisch of een arbeidskundig criterium. Ook is het mogelijk om referte-eisen
te stellen, of de uitkering (partner)inkomensafhankelijk te maken.Als men het hier voorliggende wetsvoorstel afzet tegen dit verdrag dan
kan – zelfs geïsoleerd bezien – het wetsvoorstel deze toets
ruimschoots doorstaan. In een aantal opzichten biedt het wetsvoorstel aanzienlijk
betere uitkeringsvoorwaarden dan ILO-Verdrag nr. 128 eist. Zo geldt voor het
recht op uitkering bij volledige arbeidsongeschiktheid geen referte-eis, terwijl
dit op zich wel mogelijk zou zijn. Het uitkeringsniveau bij volledige arbeidsongeschiktheid
(70%) ligt ruim boven het vereiste percentage van 50%, waarbij geen partnerinkomenstoets
geldt. Ook de hoogte van de WGA-vervolguitkering blijft boven het door ILO-verdrag
nr. 128 vereiste niveau. Naar het oordeel van de regering is het wetsvoorstel
dan ook in overeenstemming met dit verdrag.BeroepsrisicoDe eisen die ILO-Verdrag nr. 121 stelt zijn hoger dan die van ILO-Verdrag
nr. 128. De belangrijkste verschillen zijn dat de minimumnorm voor de uitkeringshoogte
bij volledige arbeidsongeschiktheid hoger ligt (bij arbeidsongeschiktheid
60% van de gekozen uitkeringsgrondslag), terwijl voorts uit de systematiek
van de verdragen volgt dat de uitkering bij het beroepsrisico geen (partner)inkomens-
en vermogenstoets mag kennen. Daarnaast kent het Verdrag een aantal inhoudelijke
normen, waaraan de nationale wetgeving dient te voldoen.Het Verdrag nr. 121 bevat ten aanzien van de minimale uitkeringshoogte
een tweetal normen, de ene (artikel19) gerelateerd aan het laatstverdiende
loon, de tweede (artikel20) gerelateerd aan het loon van een ongeschoolde
werknemer in een nader te bepalen bedrijfstak (hierna aangeduid als «referentieloon»).
Aan het verdrag wordt voldaan indien de uitkeringshoogte ten
minste voldoet aan een van deze uitkeringsniveaus. Het verdrag biedt de nationale
overheden de mogelijkheid te kiezen uit een van deze twee normen.Wordt uitgegaan van de loongerelateerde norm, zoals vastgelegd in artikel
19 van het verdrag, dan dient bij volledige arbeidsongeschiktheid de hoogte
van de uitkering voor een standaardgerechtigde ten minste 60% van het laatstverdiende
loon te bedragen, met inachtneming van de bijbehorende kinderbijslagbedragen.
Een standaardgerechtigde is een gehuwde man met twee kinderen. Voor niet-standaardgerechtigden
(bijvoorbeeld alleenstaanden) dient de uitkeringshoogte in redelijke verhouding
te staan tot die van de standaardgerechtigde. Bovendien mag zowel aan het
loon dat de grondslag vormt voor de berekening van de uitkering, als aan de
uitkering zelf een maximum worden gesteld, op voorwaarde dat een geschoolde
mannelijke werknemer niet minder ontvangt dan 60% van zijn laatste loon.Wordt uitgegaan van de aan het referentieloon gerelateerde norm, zoals
vastgelegd in artikel 20 van het verdrag, dan dient bij volledige arbeidsongeschiktheid
de hoogte van de uitkering ten minste 60% van het loon van een ongeschoolde
werknemer te bedragen. Ook hier dient te worden uitgegaan van de standaarduitkeringsgerechtigde.
Als referentieloon van een ongeschoolde werknemer kan in Nederland het wettelijk
minimumloon worden gehanteerd.In het wetsvoorstel voldoet de uitkering bij volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid
aan de loongerelateerde norm van artikel 19. Ook de loongerelateerde WGA-uitkering
(70% * loonverlies) voldoet aan die norm, evenals de loonaanvulling (kortweg:
70% * oude loon * arbeidsongeschiktheidspercentage). Met betrekking tot de
WGA-vervolguitkering geldt dat voor werknemers die geen nieuwe of andere arbeid
weten te vinden, het uitkeringsniveau relatief laag is, kortweg: 70% * minimumloon
* arbeidsongeschiktheidspercentage. Door de relatie met het minimumloon kan
de WGA-vervolguitkering uitkomen beneden de loongerelateerde norm. De uitkering
voldoet echter ten volle aan de aan het referentieloon gerelateerde norm van
artikel 20.Nu is het op zich niet nieuw dat de uitkering in bepaalde gevallen beneden
het minimum van de loongerelateerde norm kan uitkomen. Ook bij de vervolguitkering
WAO kan dit in een aantal omstandigheden het geval zijn. Bij de invoering
van de Wet terugdringing beroep op de arbeidsongeschiktheidsregelingen (Stb. 1993, 412) is de mogelijkheid onder ogen gezien dat Nederland
niet langer in alle gevallen zou blijven voldoen aan deze norm. Gekozen is
toen om in het vervolg aan de Internationale Arbeidsorganisatie te rapporteren
aan de hand van de aan het referentieloon gerelateerde norm. Aan het Internationale
Arbeidsbureau is in 1992 een informeel advies gevraagd of enige bepaling van
het verdrag zich daar tegen verzette. Het IAB heeft in zijn advies bevestigd
dat het verdrag een dergelijke flexibiliteit toestaat en stelde dat de overgang
van de rekenmethode voorzien in artikel 19 (loongerelateerde uitkeringen)
naar die voorzien in artikel 20 (minimumloongerelateerde uitkeringen) van
het verdrag, «niet onverenigbaar zou zijn, noch met de geest noch met
de letter hiervan, voorzover de verstrekte uitkeringen niet lager zijn dan
een bepaald bedrag, dat ten minste het percentage moet bedragen voorgeschreven
door het verdrag, overeenkomende met het loon van een volwassen ongeschoolde
mannelijke arbeider.» Nu de WGA-vervolguitkering, evenals als de WAO-vervolguitkering,
hoger is dan het voornoemde bedrag, volgt daaruit dat de uitkeringhoogte van
de WGA-vervolguitkering, bezien vanuit ILO-verdrag nr. 121 voldoende is. De uiteindelijke conclusie kan dan ook geen andere zijn dan dat het wetsvoorstel
in overeenstemming is met de eisen van zowel ILO-verdrag nr. 121 als van ILO-verdrag
nr. 128, en daarmee ook met de Europese Code. Voor alle arbeidsongeschikten
wordt een uitkering gegarandeerd die van een alleszins acceptabel niveau is,
en voor arbeidsongeschikten die dat echt nodig hebben is de uitkering aanzienlijk
hoger dan de normverdragen eisen. Zo zij er op gewezen dat volledig arbeidsongeschikten
er ten opzichte van de WAO er in inkomen op vooruit gaan. Wat dat betreft
wordt voor een belangrijk deel van de verzekerden niet alleen voldaan aan
de aan het referentieloon gerelateerde norm, maar ook aan de loongerelateerde
norm.Gezien bovenstaande conclusie ziet de regering thans geen aanleiding tot
herinvoering van afzonderlijke regelingen voor het risque professionnel en
het risque social. Met de invoering van de WAO heeft Nederland dit onderscheid
naar de oorzaak van de arbeidsongeschiktheid verlaten. Nederland is daarmee
het enige land in West Europa dat dit onderscheid niet maakt. Zoals hierboven
echter al is aangegeven acht de regering het voorgestelde stelsel van arbeidsongeschiktheidsregelingen
in lijn met hetgeen internationale verdragen voorschrijven. Ook de toenemende
internationalisering geeft geen directe aanleiding om de invoering van afzonderlijke
regelingen te overwegen.12. Ontvangen commentaren112.1 Het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen
(UWV)Het UWV heeft een uitvoeringstoets uitgebracht over het concept-wetsvoorstel
WIA. Naar aanleiding van deze uitvoeringstoets heeft nader overleg plaatsgevonden
tussen het UWV en het ministerie van SZW. Dit overleg heeft – met instandhouding
van de inhoud en strekking ervan – tot een aantal wijzigingen van het
wetsvoorstel geleid. Vervolgens heeft het UWV een nadere brief gestuurd. Hierna
worden eerst ingegaan op deze nadere brief van het UWV en vervolgens op de
uitvoeringstoets. Bij het navolgende is het van belang te weten dat in het
aan het UWV voorgelegde conceptwetsvoorstel er nog van uit werd gegaan dat
de inkomenseis voor het recht op loonaanvulling gelijk was aan de resterende
verdiencapaciteit in plaats van 50% van de resterende verdiencapaciteit.Nadere brief UWVIn zijn nadere brief gaat het UWV in op de wijzigingen die naar aanleiding
van zijn uitvoeringstoets en het ambtelijk overleg, in het wetsvoorstel zijn
aangebracht.46 uitkeringspercentagesIn zijn uitvoeringstoets had het UWV aangegeven dat er 46 arbeidsongeschiktheids-
en uitkeringspercentages ontstaan bij de berekening van de WGA-vervolguitkering.
In het concept-wetsvoorstel WIA was namelijk voorgesteld om de hoogte van
deze uitkering vast te stellen op 70% van het wettelijk minimumloon, vermenigvuldigd
met het arbeidsongeschiktheidspercentage. Laatstgenoemd element zou tot grote
complicaties in de uitvoering leiden. Zo zou in dit systeem er eerder aanleiding
voor herziening van het arbeidsongeschiktheidspercentage zijn dan in een systeem
van zeven arbeidsongeschiktheidsklassen met daarbij behorende uitkeringspercentages. Het UWV heeft daarom voorgesteld om de indeling in arbeidsongeschiktheidsklassen
te handhaven, althans voor de berekening van de WGA-vervolguitkering. In zijn
nadere brief merkt het UWV op dat dit voorstel door de regering is overgenomen.InkomenseisHet UWV had in zijn uitvoeringstoets aangegeven dat aan de maandelijkse
beoordeling van het recht op loonaanvulling of WGA-vervolguitkering, een groot
aantal technische bezwaren kleven. Het nader overleg met SZW heeft ertoe geleid
dat het UWV op de volgende wijze zal beoordelen of de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
al dan niet voldoet aan de inkomenseis voor het recht op loonaanvulling. Na
afloop van de loongerelateerde WGA-uitkering, zal worden bezien of de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte ten minste of minder verdient dan zijn resterende verdiencapaciteit.
In het eerste geval bestaat aanspraak op een loonaanvulling, in het tweede
geval op een WGA-vervolguitkering. Vervolgens gaat het UWV ervan uit dat de
inkomenssituatie van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte stabiel is, tenzij hij –
verplicht – aangeeft dat daarin een wijziging is opgetreden. In dat
geval beoordeelt het UWV opnieuw of de gedeeltelijk arbeidsgeschikte ten minste
of minder verdient dan zijn resterende verdiencapaciteit. Voorts voert het
UWV periodieke controles uit.DuurzaamheidHet UWV is van mening dat het begrip duurzaamheid, dat onderdeel uitmaakt
van de claimbeoordeling van volledige en duurzaame arbeidsongeschiktheid,
de uitvoering van de IVA-uitkering compliceert, omdat dit een nieuw begrip
is. Aanvankelijk had het UWV dan ook voorgesteld om de beoordeling van de
duurzaamheid – uitzonderingen daargelaten – niet meteen na twee
jaar ziekte te verrichten maar uit te stellen. Dit achtte de regering in strijd
met de bedoeling van de wet. Om die reden heeft het UWV aangegeven de beoordeling
van het begrip duurzaamheid wel meteen bij de eerste claimbeoordeling te verrichten.
Indien er twijfel bestaat aan de duurzaamheid van de volledig arbeidsongeschikte,
is deze tijdelijk volledig arbeidsongeschikt en zal hij een uitkering op grond
van de WGA kunnen krijgen.LijstenHet UWV vreesde aanvankelijk dat het gebruik van lijsten van ziektes en
hersteltermijnen zou leiden tot overbodige bureaucratie, waarbij iedere actie
van de verzekeringsarts in relatie tot de inhoud van de lijsten verantwoord
zou moeten worden. Het UWV ziet thans de lijst van ziektes als een adequaat
hulpmiddel.BeslissingsautoriteitHet UWV heeft aangegeven bezwaren te zien in de figuur van de beslissingsautoriteit
indien die bij alle claimbeoordelingen betrokken zou worden. Dit zou leiden
tot een groot beslag op de capaciteit van verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen
en tot hoge kosten. Het UWV meende dat het gewenste resultaat, verhoging van
de kwaliteit, ook op een andere manier bereikt kan worden. Na nader overleg
heeft het UWV nu aangegeven ermee in te stemmen dat de beslissingsautoriteit
wordt ingeschakeld bij de beoordeling van de gevallen van volledige en duurzame
arbeidsongeschiktheid. PremiedifferentiatieHet UWV had in zijn uitvoeringstoets aangegeven dat het voorgestelde systeem
van premiedifferentiatie complex is. Het UWV pleitte daarom voor een eenvoudiger
systeem.Nadere toelichting van de kant van SZW heeft ertoe geleid dat het UWV
van oordeel is dat het systeem van premiedifferentiatie voor de uitvoering
hanteerbaar is.InvoeringsdatumIn zijn uitvoeringstoets had het UWV aangegeven dat het concept-wetsvoorstel
niet per 1 januari 2006 kan worden uitgevoerd. De reden daarvoor was
dat het UWV een nieuw ondersteunend ICT-systeem moet bouwen, omdat de uitkeringssystematiek
in het wetsvoorstel WIA substantieel afwijkt van de uitkeringssystematiek
in de WAO. De bouw van een dergelijk systeem duurt, met inbegrip van de Europese
aanbestedingsprocedure, ten minste tweeënhalf jaar. Dit betekent al met
al dat het wetsvoorstel WIA op zijn vroegst op 1 oktober 2007 kan worden
ingevoerd.Gelet hierop heeft het UWV in zijn uitvoeringstoets een alternatief uitkeringsregime
voorgesteld voor de periode vanaf 1 januari 2006 tot de oplevering
van het ICT-systeem. Dit alternatieve uitkeringsregime leidde tot vrijwel
dezelfde uitkeringen, qua hoogte en duur, als het wetsvoorstel WIA.In zijn nadere brief heeft het UWV evenwel aangegeven dat – vanwege
de hierboven genoemde wijzigingen – invoering van het wetsvoorstel WIA
wel per 1 januari 2006 mogelijk is, mits aan een aantal voorwaarden is
voldaan. Eén van die voorwaarden is dat tot 1 januari 2008 de
duur van de loongerelateerde uitkering in de IVA en de WGA wordt gerelateerd
aan de leeftijd van betrokkene in plaats van aan het arbeidsverleden. Daarbij
geldt bij elke leeftijdscategorie een zodanige duur dat de duur vrijwel gelijk
is aan de duur ingevolge de WIA. Zo is de duur in ieder geval hetzelfde als
de betrokkene vanaf (dat wil zeggen met inbegrip van) 1998 ten minste over
52 of meer dagen per kalenderjaar loon heeft ontvangen.Reactie regeringDe regering heeft met instemming ervan kennis genomen dat de bovengenoemde
onderwerpen goed uitvoerbaar zijn door het UWV.De activerende werking van de WIAHet UWV heeft in zijn uitvoeringstoets opgemerkt dat het WGA-deel van
het wetsvoorstel WIA is bedoeld om de activerende werking van het stelsel
verder te versterken. Als belangrijkste instrumenten daartoe worden prikkels
voor werkgevers en werknemers ingevoerd.De financiële prikkels voor werknemers liggen in de eerste plaats
besloten in de uitkeringssystematiek. Bij deze uitkeringssystematiek plaatst
het UWV evenwel verschillende kanttekeningen.• Ten eerste kan het onderscheid tussen de uitkeringsvoorwaarden
in de IVA en de WGA tot gedragseffecten leiden, gericht op het verkrijgen
van een IVA-uitkering.• Ten tweede is het volgens het UWV de vraag of de loongerelateerde
fase in de WGA een grotere prikkel tot werkhervatting genereert dan een WW/WAO-uitkering. • Ten derde merkt het UWV op dat in de huidige praktijk 95% van de
gedeeltelijk arbeidsgeschikten die werken hun resterende verdiencapaciteit
volledig benutten. Het aandeel werkende gedeeltelijk arbeidsgeschikten op
het totale aantal arbeidsongeschikten bedraagt ongeveer 60%. Voor deze groep
heeft de systematiek in de WGA geen toegevoegde waarde in de zin dat zij meer
gaan werken, omdat het totaalinkomen onder de WGA hoger is dan onder de huidige
WAO.• Ten vierde merkt het UWV op dat van de eis van het benutten van
de resterende verdiencapaciteit voor het recht op loonaanvulling, een prikkel
uitgaat voor verzekerden die een dagloon hebben dat substantieel hoger is
dan het minimumloon. Voor verzekerden waarvan de uitkeringsgrondslag (nagenoeg)
gelijk is aan het minimumloon, bevat de WGA-systematiek geen extra prikkel.• Ten vijfde merkt het UWV op dat werken ook in de huidige WAO loont,
tenzij de werkhervatting aanleiding is om de arbeidsongeschiktheidsklasse
te verlagen.• Tot slot merkt het UWV op dat de inkomenseis voor volledig maar
niet duurzaam arbeidsongeschikten op nul wordt gesteld. Het lijkt volgens
het UWV wat paradoxaal dat tegelijkertijd wel van hen wordt verwacht dat ze
het werk hervatten.In de tweede plaats liggen de prikkels voor werknemers besloten in het
aanscherpen van de verplichtingen om passende arbeid te zoeken en in het vergroten
van de mogelijkheid voor het UWV om een lik-op-stuk sanctiebeleid te voeren.
Naar het oordeel van het UWV zullen van deze maatregelen zeker prikkels in
de richting van de werkhervatting uitgaan. Wel vraagt het UWV aandacht voor
de relatie tussen eigenrisicodrager en het UWV, in het geval er verschil van
inzicht is tussen beide partijen bij de toepassing van het lik-op-stuk sanctiebeleid.
Het UWV geeft aan hier in de uitvoeringstoets over de Invoeringswet WIA nog
op terug te komen. In de bijlage van de uitvoeringstoets gaat het UWV nog
nader in op dit onderwerp. Het UWV stelt dat hij verplicht is om een maatregel
op te leggen als de verzekerde een op hem rustende verplichting niet of niet
behoorlijk is nagekomen, behoudens die gevallen waarin de eigenrisicodrager
bevoegd is tot het opleggen van een maatregel. Het UWV geeft aan dat soms
niet direct duidelijk is of die bevoegdheid aan de orde is.Daarnaast merkt het UWV op dat de eigenrisicodrager zijns inziens niet
als bestuursorgaan in de zin van artikel 1:1, eerste lid Awb kan worden aangemerkt.
Er gelden volgens het UWV twee wezenlijk van elkaar verschillende sanctieregimes
afhankelijk van publieke verzekering bij het UWV en private verzekering bij
de eigenrisicodrager, hetgeen zou kunnen leiden tot afstemmingsproblemen en
de schijn van rechtsongelijkheid.Op basis van het bovenstaande adviseert het UWV om de ingewikkelde uitkeringssystematiek
van de WIA niet in te voeren. In plaats daarvan verdient het volgens het UWV
de voorkeur om de beschikbare middelen in te zetten op intensievere reïntegratiecoaching.Reactie regeringIn reactie op de kanttekeningen van het UWV bij de prikkelwerking voor
werknemers van de uitkeringssystematiek, merkt de regering het volgende op.
Het is juist dat, zoals het UWV veronderstelt, van de IVA een aanzuigende
werking kan uitgaan. Dat is een oud en bekend fenomeen: mensen zullen de hoogst
mogelijke uitkering trachten te verkrijgen. Hier ligt een belangrijke taak
voor het UWV om zijn rol als poortwachter van de WIA adequaat te vervullen:
alleen verzekerden die duurzaam en volledig arbeidsongeschikt zijn, mogen
door het UWV worden toegelaten tot de IVA. In geval van twijfel is de IVA
niet aan de orde. Overigens zou het met de aanzuigende werking wel eens kunnen
meevallen, omdat men in de WGA door te werken een (veel) hoger
inkomen kan verwerven dan een uitkering van 70% van het dagloon.Ten tweede merkt de regering op dat de loongerelateerde uitkering in de
WGA zodanig is vormgegeven dat van iedere euro die de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
extra gaat verdienen, er € 0,70 wordt verrekend met die uitkering.
Anders gezegd, bij iedere extra euro aan inkomsten uit arbeid neemt het totale
inkomen van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte met € 0,30 toe. In
de huidige situatie bij een WW/WAO-uitkering is de omvang van de inkomenstoename
afhankelijk van het loon per uur dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte gaat
verdienen. Is dit gemiddelde uurloon lager (hoger) dan het gemiddelde uurloon
waarnaar het WW-dagloon is berekend, dan neemt het totale inkomen met minder
(meer) dan € 0,30 toe als de betrokkene één euro meer
gaat verdienen. Anders gezegd, het is afhankelijk van het verdiende uurloon
of de WW/WAO-uitkering een grotere of kleinere prikkel tot werkhervatting
geeft dan de WGA.Ten derde merkt de regering op dat de inkomenseis voor het recht op loonaanvulling
niet primair gericht is op gedeeltelijk arbeidsgeschikten die werken, maar
bedoeld is als financiële prikkel voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten
die niet werken. Dit betreft nu ruim 40% van het totaal aantal arbeidsongeschikten.
Deze groep wordt onder de WGA meer dan onder de huidige WAO geprikkeld om
te gaan werken, omdat de vervolguitkering onder de WGA lager en de loonaanvulling
onder de WGA hoger is dan de vervolguitkering onder de WAO. Hiervan gaat een
prikkel uit om de resterende verdiencapaciteit te benutten, omdat het totale
inkomen kan toenemen. Deze inkomenstoename is groter naarmate de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte meer arbeidsongeschikt is en naarmate zijn dagloon hoger
is.De groep gedeeltelijk arbeidsgeschikten is analytisch onder te verdelen
in vier groepen:1. Gedeeltelijk arbeidsgeschikten die niet werken;2. Gedeeltelijk arbeidsgeschikten die werken maar minder verdienen dan
hun resterende verdiencapaciteit benutten;3. Gedeeltelijk arbeidsgeschikten die hun resterende verdiencapaciteit
benutten;4. Gedeeltelijk arbeidsgeschikten die meer verdienen dan hun resterende
verdiencapaciteit.De activerende werking van de laatste twee groepen is beperkt, maar ook
het minst nodig. De activerende werking van dit wetsvoorstel heeft vooral
betrekking op de eerste twee groepen; het onderhavige wetsvoorstel is onbetwistbaar
activerender voor deze groepen dan de huidige WAO.Voorts merkt de regering op dat van de inkomenseis een preventieve werking
uitgaat op gedeeltelijk arbeidsgeschikten. Zo blijkt dat de terugkeer naar
het werk van zieke werklozen na negen maanden substantieel toeneemt, omdat
de WAO-uitkering in zicht komt. Ook de sociale partners hebben in hun verklaring
van de Stichting van de Arbeid aangegeven dat een dreigende daling of beëindiging
van de uitkering de arbeidsparticipatie van zieke en arbeidsongeschikte werknemers
bevordert. Ook de inkomenseis voor het recht op loonaanvulling zal daarom
preventief werken. De gedeeltelijk arbeidsgeschikte met een loongerelateerde
uitkering weet dat hij terugval in zijn inkomsten tegemoet kan zien, als hij
niet in voldoende mate blijft of gaat werken. Dit zal, gelet op de ervaringen
in de WW en het eerste ziektejaar, de arbeidsparticipatie van gedeeltelijk
arbeidsgeschikten bevorderen.De financiële prikkel die uitgaat van de inkomenseis is, als gezegd,
groter naarmate de gedeeltelijk arbeidsgeschikte meer arbeidsongeschikt is
en naarmate zijn dagloon hoger is. Dat wil echter niet zeggen
dat in de WGA-systematiek geen financiële prikkel is ingebouwd om meer
te gaan verdienen dan de resterende verdiencapaciteit. De gedeeltelijk arbeidsgeschikte
gaat er ook dan altijd in inkomen op vooruit, omdat – evenals in de
loongerelateerde fase – van iedere extra euro aan verdiend inkomen € 0,70
wordt gekort op de loonaanvulling. De prikkelwerking zit hem dus in de marginale
toename van het inkomen en niet in de hoogte van de uitkering. Bovendien is
het systeem zo vormgegeven dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte ook een prikkel
heeft om meer dan 65% van zijn maatmaninkomen te gaan verdienen: hij behoudt
dan namelijk nog één jaar lang aanspraak op zijn WGA-uitkering.In de WGA-systematiek zijn ook financiële prikkels ingebouwd voor
werknemers die een dagloon hebben dat (nagenoeg) gelijk is aan het minimumloon.
Doordat de WGA-vervolguitkering niet mede afhankelijk is van het met werken
verdiende inkomen, betekent iedere extra euro aan inkomen uit arbeid, dat
het totale inkomen van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte ook met één
euro toeneemt. Het is wel juist dat van de inkomenseis in de WGA geen extra
financiële prikkel uitgaat voor deze groep.Voorts merkt de regering op dat het UWV terecht stelt dat werken ook in
de huidige WAO kan lonen. Echter, zoals het UWV zelf ook constateert, werken
is niet altijd financieel lonend. Van belang is dat werken onder de WGA altijd financieel lonend is; een voorwaarde waaraan de
huidige WAO niet voldoet.Met betrekking tot de opmerking van het UWV over de volledig maar niet
duurzaam arbeidsongeschikten, merkt de regering op dat niet hun inkomenseis
op 0 wordt gesteld, maar dat voor hen geen inkomenseis geldt. Van hen kan
dan ook wel degelijk worden verwacht dat ze, voor zover ze nog enige resterende
verdiencapaciteit hebben, ze deze trachten te benutten. In hun geval betekent
het niet benutten echter niet dat ze geen aanspraak kunnen maken op de loonaanvulling.Concluderend merkt de regering op dat zij de opvatting van het UWV niet
deelt dat van de inkomenseis een weinig activerende werking uitgaat. De inkomenseis
betekent naar het oordeel van de regering een financiële prikkel voor
gedeeltelijk arbeidsgeschikten om te blijven of te gaan werken. Deze financiële
prikkel kan soms fors zijn zoals het UWV met een voorbeeld heeft aangetoond.
De regering heeft de inkomenseis dan ook gehandhaafd.Met betrekking tot de opmerkingen van het UWV over de aanscherping van
verplichtingen en het sanctiebeleid, merkt de regering het volgende op. De
regering constateert met genoegen dat het UWV de maatregelen voor een juiste
balans tussen rechten en plichten en een effectief sanctiebeleid in de WIA
onderschrijft. Het UWV vraagt aandacht voor de toepassing van het sanctiebeleid,
in het geval er verschil van mening is tussen eigen risicodrager en het UWV.
De regering merkt daarover het volgende op. De eigenrisicodrager is in het
kader van de sanctieoplegging aan te merken als een bestuursorgaan in de zin
van artikel 1:1, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht. De eigenrisicodrager
is namelijk zelfstandig bevoegd tot het opleggen van bepaalde maatregelen
om een gedeeltelijk arbeidsgeschikte tot reïntegratie te bewegen en om
zijn financiële schadelast te beperken. De eigenrisicodrager is bevoegd
de uitkering tijdelijk èn gedeeltelijk, tijdelijk èn geheel of blijvend
èn gedeeltelijk te weigeren. Daarbij zal de eigenrisicodrager
de hoogte van de sanctie moeten afstemmen op de ernst van de gedraging en
de mate waarin die gedraging aan de belanghebbende verweten kan worden. Daarnaast
is de eigenrisicodrager bij deze sanctieoplegging gehouden aan
de eisen die uit de Algemene wet bestuursrecht volgen. In die zin geldt er
geen ander sanctieregime dan bij het UWV en is er geen sprake van rechtsongelijkheid.De enige maatregel die de eigenrisicodrager niet aan de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
kan opleggen, betreft het blijvend èn volledig
weigeren van de uitkering. Deze maatregel kan alleen door het UWV worden opgelegd en is aan de orde indien de verzekerde de arbeidsongeschiktheid
met opzet heeft veroorzaakt, passende arbeid door eigen toedoen heeft verloren
of passende arbeid heeft geweigerd indien hij daartoe in de gelegenheid is
gesteld.Het UWV geeft aan dat er een situatie kan bestaan waarin er onduidelijkheid
is of de gedraging leidt tot het blijvend en volledig weigeren van de uitkering
(sanctieoplegging door het UWV) of tot een lichtere maatregel (sanctieoplegging
door de eigenrisicodrager). De regering geeft aan dat een eventuele onduidelijkheid
alleen speelt als het UWV door de eigenrisicodrager gevraagd wordt een blijvend,
gehele weigering van de uitkering op te leggen. In dat geval zal het niet
voorkomen dat de eigenrisicodrager op zijn beurt dezelfde gedraging ook nog
met een lichtere maatregel bestraft. Als UWV besluit af te zien van het opleggen
van een dergelijke maatregel, dan kan de eigenrisicodrager als belanghebbende
bezwaar instellen bij het UWV en daarna eventueel de gang naar de bestuursrechter
maken.12.2 De Inspectie Werk en Inkomen (IWI)De IWI vraagt de nadrukkelijke aandacht voor de inrichting van de procesgang
bij de claimbeoordeling. Omdat daar een groot aantal functionarissen bij betrokken
is, benadrukt de IWI het belang van een heldere afbakening van de bevoegdheden
van de verschillende functionaliteiten bij de inrichting van het claimbeoordelingsproces.ToezichtbereikDe IWI merkt op dat de IVA zal worden uitgevoerd door het UWV en dat de
werkgever keuzevrijheid heeft ten aanzien van de uitvoering van de WGA. Als
de werkgever ervoor kiest het risico zelf te dragen of onder te brengen bij
een private verzekeraar, is hij verantwoordelijk voor de reïntegratie,
dient hij in beginsel de uitkering uit te betalen en is hij verantwoordelijk
voor de financiering van de aanspraken van de werknemer. Voorts heeft de werkgever
een beperkte mogelijkheid om sancties op te leggen in verband met de reïntegratietaken.
De overige taken in het kader van de WGA worden door het UWV verricht.De uitwerking van het bovenstaande komt volgens de IWI in grote lijnen
overeen met de wijze waarop het eigenrisicodragen in de ZW en de WAO is geregeld.
Gezien de huidige wettelijke taakopdracht van de IWI betekent dit dat de IWI
toezicht zal houden op de rechtmatigheid en doelmatigheid, waaronder begrepen
doeltreffendheid, van de wetsuitvoering door het UWV. Het toezicht heeft derhalve
geen betrekking op de uitvoering van taken op grond van dit wetsvoorstel door
eigenrisicodragers. De IWI gaat ervan uit dat daartoe ook geen voornemens
bestaan.Toezicht op het UWVDe IWI merkt op dat zij in beginsel over voldoende bevoegdheden en instrumenten
beschikt om haar toezichthoudende taken ten aanzien van het onderhavige wetsvoorstel
te kunnen uitvoeren. Daarbij is wel van belang dat op alle onderdelen van
de wet duidelijk is wat door de wetgever wordt beoogd. De IWI
is van oordeel dat het conceptwetsvoorstel op onderdelen niet of niet geheel
duidelijk is. Ook is er soms sprake van een verschil tussen de voorgestelde
wettekst en de uit de memorie van toelichting blijkende bedoeling van de wetgever.
De IWI heeft deze punten nader genoemd en toegelicht in een bijlage.De IWI stelt dat de introductie van de indicatieve lijst met ziektes ingrijpend
is en niet onomstreden, en dat een eenduidige normatiek in interpretatie en
toepassing daarom niet op korte termijn te verwachten is. Dit brengt ook beperkingen
met zich voor de mogelijkheden en reikwijdte van het toezicht op dit punt.Reactie regeringDe regering onderschrijft het belang van een heldere afbakening van de
bevoegdheden van de verschillende functionaliteiten in het claimbeoordelingsproces.
Bij de verschillende regelingen met betrekking tot dit onderwerp zal hiervan
goede nota worden genomen.ToezichtbereikDe IWI constateert terecht dat het eigenrisicodragen op vrijwel dezelfde
wijze is geregeld als in de ZW en de huidige WAO. Daaraan verbindt de IWI
de juiste conclusie dat de IWI geen toezicht zal houden op de taken die door
de eigenrisicodrager worden verricht in het kader van het onderhavige wetsvoorstel.
Daartoe bestaat evenmin een voornemen.Toezicht op het UWVDe regering heeft kennis genomen van het feit dat de IWI aangeeft over
voldoende bevoegdheden en instrumenten beschikt om haar toezichthoudende taken
ten aanzien van het onderhavige wetsvoorstel te kunnen uitvoeren. De regering
heeft van de door de IWI in de bijlage genoemde punten dankbaar gebruik gemaakt
om de wettekst en de daarop gegeven toelichting te verduidelijken.De regering is zich ervan bewust dat de introductie van de indicatieve
lijst met ziektes ingrijpend is en dat een eenduidige normatiek in interpretatie
en toepassing daarom niet op korte termijn te verwachten is. De regering zal
met het UWV trachten deze aanloopperiode zo beperkt mogelijk te houden.12.3 ActalActal constateert dat het onderhavige wetsvoorstel zal leiden tot een
structurele daling van de administratieve lastendruk met circa € 1
miljoen, waarvan € 0,3 miljoen al is ingeboekt bij de Wet verlenging
loondoorbetaling bij ziekte. Voorts constateert Actal dat het ministerie van
SZW deze administratieve lastenvermindering hoofdzakelijk toeschrijft aan
de daling van het WAO-volume. Daar voegt Actal aan toe dat het ministerie
van SZW zijns inziens geen poging heeft gedaan om de informatieverplichtingen
die samenhangen met de uitkeringsverzorging te verlichten. Tot slot is het
ministerie van SZW volgens Actal niet ingegaan op een alternatief met minder
administratieve lasten voor het bedrijfsleven.Actal adviseert om zo spoedig mogelijk een totaalbeeld te geven van alle
maatregelen die samenhangen met het wetsvoorstel WIA. Daarmee doelt Actal
op de maatregelen die in de Invoeringswet WIA zullen worden opgenomen, alsmede
de eventuele incidentele administratieve lasten die daarmee gepaard gaan.
Zonder dit totaalbeeld kan Actal niet beoordelen of een bijdrage
wordt geleverd aan de realisatie van de kabinetsdoelstelling om de administratieve
lastendruk van het bedrijfsleven met 25% te verminderen.Voorts adviseert Actal om in de memorie van toelichting (desnoods in een
scenario) te verduidelijken of en zo ja welke gevolgen voor de administratieve
lasten het bedrijfsleven heeft door het eigenrisicodragen en het privaat verzekeren
van de WGA.Tot slot adviseert Actal om bij de evaluatie van de wet de gevolgen voor
de administratieve lasten voor het bedrijfsleven te betrekken.Reactie regeringDe administratieve lasten die samenhangen met de huidige WAO bedragen
in totaal € 92 miljoen. Het overgrote deel daarvan, te weten € 87
miljoen, hangt samen met de premieafdracht. Dit deel van de administratieve
lasten zal door WALVIS en SUB aanmerkelijk verminderen. Omdat deze lastenvermindering
niet samenhangt met onderhavig wetsvoorstel, zal daar alleen in de volgende
alinea op worden ingegaan.Ongeveer € 6 miljoen van de administratieve lasten die samenhangen
met de premieafdracht, heeft te maken met het aantal arbeidsgehandicapten
wat een bedrijf in dienst heeft. Deze lasten zouden kunnen worden verminderd
door de premiekorting voor het in dienst hebben van arbeidsgehandicapten af
te schaffen. Dit is echter niet gewenst, omdat het strijdig zou zijn met de
doelstelling van dit wetsvoorstel om werkgevers te stimuleren gedeeltelijk
arbeidsgeschikten in dienst te houden of te nemen.De administratieve lasten die samenhangen met de uitkeringsverzorging
bedragen slechts € 5 miljoen. Het spreekt voor zich dat het onderhavige
wetsvoorstel, dat een ander uitkeringsregime voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten
meebrengt, vooral invloed kan hebben op dit deel van de administratieve lasten.
Door de verlenging van de loondoorbetalingsverplichting dalen deze administratieve
lasten initieel met € 0,3 miljoen. Vervolgens zal deze lastenvermindering
door het onderhavige wetsvooorstel oplopen tot € 1 miljoen. In paragraaf 13.11
wordt een nadere onderbouwing gegeven van deze daling.Het nieuwe arbeidsongeschiktheidsstelsel leidt dus tot een daling van
20% van de administratieve lasten die samenhangen met de uitkeringsverzorging.
De regering acht dit een substantiële daling. Een verdergaande lastendaling
binnen de doelstelling van het wetsvoorstel is naar het oordeel van de regering
niet mogelijk. De daling van de instroom in de WAO heeft aangetoond dat de
administratieve lasten die samenhangen met het poortwachtersmodel, alleszins
gerechtvaardigd zijn. Dit beleid wordt door de regering dan ook voortgezet.
De aanzienlijke daling van het aantal arbeidsongeschikten door het poorwachtersmodel
weegt naar het oordeel van de regering zwaarder dan de administratieve verplichtingen
voor de werkgever gedurende de eerste twee ziektejaren.Voorts zou een grotere daling van de administratieve lasten mogelijk zijn
door werkgevers minder keuzevrijheid te geven. Ruim 50% van de administratieve
lasten die samenhangen met de uitkeringsverzorging wordt namelijk veroorzaakt
doordat werkgevers, al dan niet als eigenrisicodrager, de uitkeringen zelf
verzorgen in plaats van het UWV. Deze lasten zouden sterk kunnen worden verlaagd
door werkgevers te verplichten de uitkeringen door het UWV te laten verzorgen.
Dit is echter in strijd met het principe van eigenrisicodragen en dus onwenselijk. De regering zal zo spoedig mogelijk een totaalbeeld geven van de administratieve
lasten als gevolg van het nieuwe arbeidsongeschiktheidsstelsel. De memorie
van toelichting op het wetsvoorstel Invoeringswet WIA is naar het oordeel
van de regering daarvoor de geëigende plaats.Met betrekking tot de gevolgen voor de administratieve lasten als de werkgever
besluit het risico voor de WGA zelf te dragen of onder te brengen bij een
private verzekeraar, merkt de regering het volgende op. De werkgever is volledig
vrij in zijn keuze met betrekking tot het dragen van dit risico. Hij zal zich
daarbij laten leiden door een afweging van de kosten en de baten van de verschillende
alternatieven. Een keuze voor private uitvoering (hetzij door eigenrisicodrager
te worden, hetzij door zich privaat te verzekeren) brengt voor de werkgever
extra administratieve lasten met zich mee ten opzichte van publieke uitvoering.
Deze extra administratieve lasten zijn in dit geval echter gerechtvaardigd,
omdat het de keuze van de werkgever zelf is en de baten opwegen tegen de kosten.Bij de evaluatie van de wet zal de regering uiteraard ook de administratieve
lasten voor het bedrijfsleven betrekken.12.4 De Centrale organisatie werk en inkomen (CWI)De CWI geeft aan dat het onderhavige wetsvoorstel op twee terreinen effecten
heeft voor de CWI: informatie, advies en bemiddeling respectievelijk de ontslagtoets.De CWI verwacht een toename van het aantal werkzoekenden met een lichamelijke
of psychische beperking die zich tot de CWI zullen wenden voor informatie,
advies of bemiddeling. Dit heeft een aantal oorzaken. De eerste oorzaak betreft
de verhoging van de ondergrens van 15% naar 35% arbeidsongeschiktheid om in
aanmerking te komen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering. De tweede oorzaak
betreft de plicht voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten om zich bij de CWI te
laten registreren als werkzoekende. De derde oorzaak betreft de herbeoordeling
van de huidige WAO-gerechtigden op basis van het nieuwe Schattingsbesluit.
Deze herbeoordelingen zullen op 1 oktober 2004 aanvangen en worden gespreid
over een aantal jaren.Deze toename van het aantal werkzoekenden met een lichamelijke of psychische
beperking, vergt dat de CWI voorzieningen treft voor deze klantgroep, die
hen kan ondersteunen op de weg naar de arbeidsmarkt. De CWI zal dat ter hand
nemen en afstemmen in AKO-verband. Belangrijk aandachtspunt daarbij is dat
de CWI met deze nieuwe klantstroom nog geen rekening heeft kunnen houden,
kwantitatief noch kwalitatief. Zo zullen de klantramingen moeten worden bijgesteld.
Voorts zal de CWI ook in kwalitatieve zin een slag moeten maken: de informatiemodule
voor werkzoekende arbeidsgehandicapten en voor werkgevers zal moeten worden
aangepast, de deskundigheid van – ten minste een deel van – de
adviseurs moet een forse impuls krijgen en de bemiddelingsinspanningen zullen
een kwaliteitsslag moeten ondergaan.Behalve het bovenstaande zal ook meer aandacht moeten worden besteed aan
de fysieke toegankelijkheid van de CWI. Dit punt is reeds eerder door CWI
in kaart gebracht, maar er zal – gelet op het onderhavige wetsvoorstel –
tot een versnelde actualisatie en uitvoering moeten worden overgegaan.Met betrekking tot de ontslagtoets na twee jaar ziekte verwacht de CWI
geen substantiële veranderingen in vergelijking met de huidige rol en
positie van de CWI. Reactie regeringDe regering onderschrijft dat het aantal werkzoekenden met een lichamelijke
of psychische beperking dat zich tot het CWI wendt voor informatie, advies
of bemiddeling, zal stijgen. De regering plaatst echter wel de volgende kanttekeningen
bij de door CWI gehanteerde veronderstellingen en cijfers. De verhoging van
de ondergrens van 15% naar 35% arbeidsongeschiktheid om voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering
in aanmerking te komen, betekent niet per definitie dat het aantal inschrijvingen
bij de CWI toeneemt. In de huidige situatie doen gedeeltelijk arbeidsgeschikten
in veel gevallen – naast hun WAO-uitkering – een beroep op de
WW. Daarvoor dienen zij zich als werkzoekende bij de CWI te laten registreren.
De voornoemde verhoging van de ondergrens leidt, onder overigens gelijkblijvende
omstandigheden, derhalve wel tot minder gedeeltelijk arbeidsongeschikten,
maar niet per definitie tot meer werkzoekenden die zich bij de CWI moeten
inschrijven.Met het voorgaande is tevens aangegeven dat de plicht voor gedeeltelijk
arbeidsgeschikten om zich als werkzoekende te laten registreren bij de CWI,
geen nieuwe verplichting is. Ook nu dienen gedeeltelijk arbeidsgeschikten
dit, met het oog op hun aanspraak op een WW-uitkering, immers te doen.Bovendien behoeven niet alle personen met een WGA-uitkering zich bij de
CWI in te schrijven. De CWI verwijst in zijn commentaar naar hoofdstuk 13
van (het concept van) de memorie van toelichting, waarin is aangegeven dat
van de jaarlijkse instroom van 31 000 personen in de WGA er 18 500
personen niet werken. Het grootste deel van deze groep, te weten 11 000
personen, behoeft zich echter niet in te schrijven bij de CWI, omdat men volledig
arbeidsongeschikt is.De verwachte toename van het aantal werkzoekenden met een lichamelijke
of psychische beperking die zich bij de CWI inschrijven, is dan ook vooral
het gevolg van het feit dat het arbeidsongeschiktheidscriterium wordt aangescherpt.
Het aantal niet-volledig arbeidsongeschikten na twee jaar ziekte zal –
in vergelijking met de huidige situatie – derhalve stijgen, wat tot
een toename van het aantal inschrijvingen bij de CWI zal leiden. Voorts zal
het aantal inschrijvingen bij de CWI toenemen als gevolg van de herbeoordeling
van de huidige WAO-gerechtigden. Volledig arbeidsongeschikten die na de herbeoordeling
in een lagere arbeidsongeschiktheidsklasse worden ingedeeld en die een beroep
willen doen op de WW, zullen zich immers als werkzoekende bij de CWI moeten
laten registreren. Daar staat echter tegenover dat in 2005 geen (gedeeltelijk)
arbeidsongeschikten in de WAO zullen instromen vanwege de verlenging van de
loondoorbetalingsplicht naar twee jaar, hetgeen tot een daling van het aantal
inschrijvingen bij de CWI leidt.De regering ondersteunt dan ook het betoog van de CWI dat de klantramingen
moeten worden bijgesteld en dat de CWI een kwaliteitsslag moet maken met betrekking
tot de dienstverlening aan en fysieke bereikbaarheid voor werkzoekende gedeeltelijk
arbeidsgeschikten. De minister van SZW zal de CWI verzoeken om de effecten
van de herbeoordelingsoperatie en de verlenging van de loondoorbetalingsplicht
te betrekken bij het opstellen van het Jaarplan 2005. De effecten van het
onderhavige wetsvoorstel kunnen tezijnertijd worden opgenomen in een volgend
jaarplan. 12.5 Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP)ToetsingskaderHet CBP beziet het wetsvoorstel vanuit de bescherming van persoonsgegevens.
In dit verband dient het wetsvoorstel te voldoen aan artikel 8 Europees verdrag
tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM)
en aan de Wet bescherming persoonsgegevens (WBP). In zijn advies zal het CBP
ingaan op de opzet van het stelsel en de werking daarvan in de praktijk, meer
in het bijzonder op de positionering van verzekeraars.Inrichting van het stelselHet CBP merkt op dat in het wetsvoorstel een principieel onderscheid wordt
gemaakt tussen enerzijds volledig en duurzaam arbeidsongeschikten en anderzijds
gedeeltelijk arbeidsgeschikten. In het laatste geval heeft de werkgever de
keuze om het risico zelf te dragen, het risico onder te brengen bij een private
verzekeraar of het risico bij het UWV te laten. In de twee eerstgenoemde situaties
is de werkgever verantwoordelijk voor de reïntegratie, kan hij de betaling
van de uitkering namens het UWV doen en is hij verantwoordelijk voor de financiering
van de aanspraken, terwijl het UWV de overige taken in het kader van de WGA
verricht.Deze opzet van het stelsel doet het CBP sterk denken aan het loodsmodel
waar het toenmalige kabinet eind jaren 90 voor stond. Dat model vond uiteindelijk
geen doorgang omdat er te veel bezwaren kleefden aan de uitvoering ervan.
De toenmalige Registratiekamer, de voorgangster van het CBP, heeft daarover
geadviseerd. In het verlengde van dat advies is het CBP van oordeel dat ook
in het huidige wetsvoorstel duidelijker aangegeven moet worden hoe de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de verschillende partijen is geregeld. Dit is van belang om te kunnen
beoordelen op grond waarvan de verschillende partijen persoonsgegevens mogen
verwerken en met elkaar mogen uitwisselen. Vooral de rol van de private verzekeraars
is volgens het CBP niet helder.Positionering van de verzekeraarsHet CBP constateert dat in het wetsvoorstel niets wordt geregeld over
de positie die verzekeraars in het stelsel gaan innemen. Het CBP neemt aan
dat dit een bewuste keuze is gelet op de huidige dereguleringstrend. Dit zou
echter volgens het CBP in de praktijk wellicht kunnen leiden tot onduidelijkheid
over de eisen die de WBP stelt aan de verwerking van gegevens door verzekeraars
bij de uitvoering van de WGA. Zo bieden het onderhavige wetsvoorstel en de
Wet SUWI daarvoor geen wettelijke grondslag. Ook kan de verwerking door verzekeraars
waarschijnlijk niet worden gegrond op artikel 8 onder b WBP (noodzakelijk
voor de uitvoering van de overeenkomst). Wel kunnen artikel 8 onder a (toestemming)
of artikel 8 onder f (gerechtvaardigd belang van de verantwoordelijke of een
derde aan wie de gegevens worden verstrekt) WBP daarvoor in aanmerking komen.
Naar het oordeel van het CBP dient in het wetsvoorstel te worden ingegaan
op de vraag of er sprake is van een medewerkingsplicht van de verzekerde of
uitkeringsgerechtigde jegens de verzekeraar. Voorts is onduidelijk of een
verzekerde/uitkeringsgerechtigde (medische) gegevens moet verstrekken aan
de verzekeraar en welke gegevens de eigenrisicodrager aan de verzekeraar mag
verstrekken.Het CBP merkt op dat gegevens niet verder mogen worden verwerkt dan op
een wijze die verenigbaar is met de doeleinden waarvoor ze zijn verzameld.
Op basis daarvan is het CBP van oordeel dat de wetgever concrete normen
stelt over het verwerken van persoonsgegevens door verzekeraars in het kader
van de WIA. In dit verband verwijst het CBP naar de ontwikkeling dat verzekeraars –
in concernverband – steeds meer taken krijgen en een regierol vervullen
op het terrein van preventie, verzuim en reïntegratie. Hieraan zijn volgens
het CBP risico's verbonden in die zin dat ze in strijd met de doelbinding
worden verwerkt. Het CBP adviseert daarom om in het onderhavige wetsvoorstel
een specifieke doelbindingsbepaling op te nemen ten aanzien van het gebruik
van gegevens die zijn verkregen bij de uitvoering van de WGA.Voorts merkt het CBP op dat transparantie betekent dat het voor de verzekerde
en uitkeringsgerechtigde helder moet zijn wat er met zijn gegevens gebeurt.
Daartoe is de verplichting voor de verantwoordelijke om op eigen initiatief
de betrokkene op de hoogte te stellen van de gegevensverwerking, een belangrijk
instrument. In dit verband mist het CBP in het wetsvoorstel een nadere uitwerking
van de rol die verzekeraars in het nieuwe stelsel zullen spelen.GegevensregimeHet CBP merkt op dat de WIA pas goed door de betrokken partijen kan worden
uitgevoerd als ze kunnen beschikken over de daarvoor noodzakelijke persoonsgegevens.
Het CBP stelt vast dat in het wetsvoorstel weinig tot geen aandacht is voor
de verwerking van (medische) persoonsgegevens, de waarborgen die ten aanzien
van de verwerking hiervan getroffen moeten worden en de mogelijke problemen
die zich hierbij in praktijk kunnen voldoen.Het CBP mist een nadere uitwerking waarin wordt toegelicht hoe het wetsvoorstel
zich verhoudt tot de WBP, de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst
(WGBO) en de Wet SUWI. In het wetsvoorstel wordt niet toegelicht hoe het regime
van de wet SUWI zich verhoudt tot de gegevensverstrekking op grond van de
WIA. Het CBP zou belicht willen zien welke posities de nieuwe Polisadministratie
en SUWI-net in het nieuwe stelsel innemen.Voorts is het CBP van oordeel dat in het wetsvoorstel meer aandacht moet
worden geschonken aan de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de verschillende
partijen (met name de rol van de arbodienst en van de eigenrisicodrager blijft
onderbelicht).Tot slot vraag het CBP in dit verband aandacht voor een goede aansluiting
tussen de juridische normen voor de verwerking van persoonsgegevens en de
wijze waarop die verwerking organisatorisch en technisch vorm krijgt.Sofi-nummerHet CBP merkt op dat op basis van de huidige wetgeving en op basis van
dit wetsvoorstel het UWV, de eigenrisicodrager, de arbodienst en het reïntegratiebedrijf
gerechtigd zijn het sofi-nummer te voeren bij de uitvoering van de WGA. Het
CBP geeft aan dat in dit wetsvoorstel niet geregeld is dat de verzekeraar
van de eigenrisicodrager hiertoe gerechtigd is.Voorts geeft het CBP aan een toelichting te missen ten aanzien van de
ontwikkelingen rond het Burger Service Nummer en het zorgidentificatienummer
in relatie tot de uitvoering van de WIA. Rechten en plichtenHet CBP mist een toelichting waarin wordt aangegeven hoe artikel 3.3.
en de verplichtingen die daarin zijn neergelegd, zich verhouden tot de huidige
Wet verbetering poortwachter en de Regeling procesgang eerste ziektejaar.
Naar het oordeel van het CBP zal de wetgever met betrekking tot het plan van
aanpak, het reïntegratieverslag en de medewerkingsplicht regels moeten stellen die de verplichtingen nader invullen die
de wet aan de werkgever en de verzekerde/uitkeringsgerechtigde oplegt.Het CBP is van oordeel dat de verplichtingen, die zijn neergelegd in artikel
4.1.1, derde lid, te ruim zijn geformuleerd.Bij artikel 4.1.2 stelt het CBP voor de artikelsgewijze toelichting bij
dit artikel te verduidelijken en specifieker aan te geven wat partijen in
de praktijk moeten doen of nalaten om het ontstaan van en het recht op uitkering
te voorkomen.Het CBP adviseert de regering de formulering in de artikelen 3.3, 4.1.2,
4.1.3 en 4.1.4 te wijzigen van een mogelijkheid in een verplichting, zodat
nadere regels «moeten» worden gesteld
in plaats van «kunnen» worden gesteld.Tot slot bepleit het CBP duidelijkheid te scheppen over de vraag of een
arbeidsongeschikte verplicht is een nieuwe werkgever in kennis te stellen
van zijn status.MedezeggenschapHet CBP vraagt zich af in hoeverre en in welke mate verzekerden betrokken
worden in de keuze die werkgevers maken ten aanzien van publieke of private
verzekering.HandhavingHet CBP meent dat de rechtsbescherming van de publiek verzekerde uitkeringsgerechtigde
met meer rechtswaarborgen omkleed lijkt te zijn dan de rechtsbescherming voor
de privaat verzekerde en dat het wetsvoorstel op dit vlak rechtsongelijkheid
zou opleveren.ToezichtIn het wetsvoorstel wordt niet geregeld hoe het toezicht op de uitvoering
van de WIA door de eigenrisicodrager is geregeld. Het toezicht op de uitvoering
van de IVA en WGA door het UWV zal naar verwachting worden gelegd bij de IWI.Het CBP pleit ervoor dat:• Op rijksniveau ook structureel wordt toegezien op de uitvoering
van de WGA door eigenrisicodragers en verzekeraars.• De instantie die belast wordt met toezicht op de uitvoering van
de WGA, ook toe te laten zien op de verwerking van persoonsgegevens.Reactie regeringToetsingskaderDe regering deelt de opvatting van het CBP dat het wetsvoorstel moet voldoen
aan artikel 8 EVRM en de WBP. Voorts deelt de regering de opvatting van het
CBP dat de persoonsgegevens moeten worden gewaarborgd, ook indien
de werkgever ervoor heeft gekozen om het risico onder te brengen bij een private
verzekeraar. In dat geval ligt de regierol overigens bij de werkgever, want
deze is ervoor verantwoordelijk dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte wordt
gereïntegreerd.Inrichting van het stelselDe regering onderschrijft de opmerking van het CBP dat in het wetsvoorstel
een principieel onderscheid wordt gemaakt tussen enerzijds volledig en duurzaam
arbeidsongeschikten en anderzijds gedeeltelijk arbeidsgeschikten. Dit principiële
onderscheid brengt onder meer mee dat de IVA door het UWV wordt uitgevoerd
en dat de werkgever ten aanzien van de uitvoering van de WGA keuzevrijheid
heeft. Deze keuzevrijheid is juridisch op dezelfde manier vormgegeven als
het eigenrisicodragen in de huidige WAO, dat wil zeggen dat de werkgever ervoor
kan kiezen om de aanspraken van zijn gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers
gedurende de eerste tien jaar voor eigen rekening te nemen. Gedurende die
periode betaalt de werkgever geen gedifferentieerde premie aan het UWV, waarmee
de uitkeringslasten voor die werknemers worden gefinancierd.Naar het oordeel van de regering is de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de diverse partijen helder en duidelijk geregeld in het onderhavige
wetsvoorstel, ook ingeval de werkgever ervoor kiest om eigenrisicodrager te
worden. Behalve dat de werkgever gedurende de eerste tien jaar de uitkeringslasten
moet financieren, kan hij er dan voor kiezen om de uitkering namens het UWV
te betalen. Hij kan er echter ook voor kiezen om het UWV de uitbetaling te
laten verrichten. Voorts brengt eigenrisicodragen mee dat de werkgever verantwoordelijk
blijft voor de reïntegratie van zijn gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer
gedurende de laatstgenoemde periode. Deze verantwoordelijkheid draagt hij
ook de eerste twee jaar van ziekte. Het is met andere woorden geen nieuwe
verantwoordelijkheid voor de werkgever, maar een verlenging van een reeds
bestaande verantwoordelijkheid. Tot slot brengt eigenrisicodragen mee dat
de werkgever een sanctie, behalve het blijvend geheel weigeren van de uitkering,
aan de gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer, die niet voldoende meewerkt
aan zijn eigen reïntegratie. Ook dit is geen nieuwe bevoegdheid voor
de werkgever, want hij mag een werknemer die tijdens de eerste twee ziektejaren
niet meewerkt aan zijn reïntegratie, ook sanctioneren. Alle overige taken
in het kader van het wetsvoorstel worden door het UWV verricht.Het is dus limitatief omschreven welke verantwoordelijkheden een eigenrisicodrager
van het UWV overneemt als hij eigenrisicodrager wordt. Met andere woorden,
de verantwoordelijkheden van de eigenrisicodrager zijn in het onderhavige
wetsvoorstel scherp afgebakend, waardoor de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de eigenrisicodrager en het UWV helder en duidelijk is geregeld.Positionering van de verzekeraarsHet CBP constateert terecht dat de positie van verzekeraars in het onderhavige
wetsvoorstel niet wordt geregeld. Dat is overigens een voorzetting van het
huidige beleid. Ook in de huidige WAO kunnen werkgevers eigenrisicodrager
worden en ervoor kiezen dit risico – tegen een premie – over te
dragen aan een private verzekeraar. Deze risico-overdracht vindt plaats op
basis van een overeenkomst die de eigenrisicodrager met de betreffende verzekeraar
sluit. Deze overeenkomst kan daarom naar het oordeel van de regering ook een
grondslag voor de eigenrisicodrager zijn om gegevens te verstrekken: de verzekeraar
heeft er een gerechtvaardigd belang bij dat de werkgever de gegevens verstrekt
die hij nodig heeft voor de uitvoering van de overeenkomst. Dit brengt onder
meer mee dat de verzekeraar mag vragen dat de werkgever gegevens
verstrekt die hij nodig heeft voor de vaststelling van de omvang en de controle
van de ingediende claim, en voor de bepaling van de premie.De eigenrisicodrager bevindt zich wat dat betreft in dezelfde positie
als de werkgever die zich privaat heeft verzekerd tegen de wettelijke loondoorbetalingsplicht
gedurende de eerste twee ziektejaren. De werkgever is daartoe niet verplicht,
maar als hij het doet is het overeenkomstenrecht van toepassing. Als gezegd,
op basis van deze overeenkomst is het gerechtvaardigd dat de werkgever gegevens
aan de private verzekeraar verstrekt die deze nodig heeft voor de uitvoering
van de overeenkomst. Met andere woorden, een eigenrisicodrager die zijn risico
ingevolge de WGA heeft overgedragen aan een private verzekeraar, mag dezelfde
gegevens aan deze verzekeraar verstrekken als de werkgever die zijn wettelijke
loondoorbetalingsplicht privaat heeft verzekerd.Daarmee is tevens gezegd wat de positie is van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
tegenover respectievelijk de eigenrisicodrager en de private verzekeraar:
deze is dezelfde als tijdens de eerste twee ziektejaren. De gedeeltelijk arbeidsgeschikte
heeft er recht op dat de eigenrisicodrager de uitkering ingevolge de WGA betaalt
(tenzij de werkgever de betaling door het UWV laat verrichten) en reïntegratie-inspanningen
verricht. Zijnerzijds dient de gedeeltelijk arbeidsgeschikte mee te werken
aan zijn reïntegratie. De gedeeltelijk arbeidsgeschikte staat echter
buiten de overeenkomst die zijn werkgever met de private verzekeraar heeft
gesloten. In die overeenkomst verzekert de werkgever zich tegen het risico
dat hij een uitkering ingevolge de WGA moet betalen aan een gedeeltelijk arbeidsgeschikte
werknemer. De werknemer is geen partij bij deze overeenkomst en kan door deze
overeenkomst dan ook niet worden gebonden.De private verzekeraar mag, zoals het CBP terecht opmerkt, de in het kader
van de voornoemde overeenkomst verkregen gegevens niet verder verwerken op
een wijze die onverenigbaar is met de doeleinden waarvoor ze zijn verzameld.
Dit betekent in het onderhavige geval dat de private verzekeraar de verkregen
gegevens niet mag verwerken op een wijze die onverenigbaar is met het doel
van de overeenkomst, dat wil zeggen de verzekering van het risico dat de eigenrisicodrager
een uitkering ingevolge de WGA moet betalen aan een gedeeltelijk arbeidsgeschikte
werknemer. Naar het oordeel van de regering is het niet juist om dit in het
onderhavige wetsvoorstel vast te leggen, omdat het primair aan de eigenrisicodrager
en de private verzekeraar is om het precieze doel van hun overeenkomst te
omschrijven. Een specifieke doelbindingsbepaling in het onderhavige wetsvoorstel
bindt overigens de private verzekeraars niet, omdat zij de gegevens niet verkrijgen
bij de uitvoering van de WGA, maar verkrijgen bij de uitvoering van de hiervoor
bedoelde overeenkomst met eigenrisicodragers. Bovendien is – voor zover
het gaat om het verstrekken van gegevens door het UWV aan verzekeraars –
in de Wet SUWI al een duidelijke doelbinding opgenomen.De regering gaat ervan uit dat met het bovenstaande voldoende is toegelicht
welke rol private verzekeraars in het nieuwe stelsel spelen. GegevensregimeHet CBP stelt terecht vast dat in het onderhavige wetsvoorstel weinig
tot geen aandacht is voor de verwerking van (medische) persoonsgegevens. Dat
ligt ook voor de hand omdat het onderhavige wetsvoorstel regelt welke aanspraken
werknemers hebben bij arbeidsongeschiktheid, onder welke voorwaarden ze deze
aanspraken hebben, welke verplichtingen ze hebben, enz. De verwerking van
(medische) persoonsgegevens ingevolge dit wetsvoorstel is geregeld
in een apart hoofdstuk van de Wet SUWI, te weten hoofdstuk 8. De bepalingen
in de Wet SUWI moeten als speciale regelingen worden beschouwd ten opzichte
van die in de WBP. Omdat de verwerking van medische gegevens (onder bepaalde
voorwaarden) is toegestaan in de WBP met het oog op de reïntegratie en
begeleiding van werknemers of uitkeringsgerechtigden in verband met ziekte
of arbeidsongeschiktheid, is niet gebleken, dat voor de verwerking van medische
gegevens nog nadere regeling noodzakelijk is.Het wetsvoorstel verhoudt zicht tot de Wet SUWI, zoals alle materiewetten
zich daartoe verhouden. In de materiewetten zijn- kortweg gezegd – de
rechten en verplichtingen van verzekerden ten opzichte van het UWV geregeld.
Daartoe dient de verzekerde de gegevens aan het UWV te verstrekken die deze
nodig heeft voor de uitvoering van die wetten. In de Wet SUWI is onder meer
aangegeven hoe deze gegevens mogen worden verwerkt door het UWV. De positie
van de polisadministratie en het SUWI-net worden door dit wetsvoorstel niet
gewijzigd.De WGBO is van toepassing in de relatie tot de verzekerings- en bedrijfsarts.
Er gelden voor die relatie (tijdelijk) een aantal uitzonderingen. In het kader
van het wetsvoorstel invoeringswet WIA zal aandacht worden besteed aan het
structureel regelen van die uitzonderingen.Hiervoor is door de regering reeds uitgebreid ingegaan op de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de diverse partijen. Deze is, als gezegd, helder en duidelijk geregeld.
Van de laatste opmerking van het CBP in dit verband is goede nota genomen
door de regering.Sofi-nummerHet CBP merkt terecht op dat het UWV, de eigenrisicodrager, de arbodienst
en het reïntegratiebedrijf het sofi-nummer mogen voeren voor de uitvoering
van de WGA, maar dat een wettelijke grondslag daartoe voor de verzekeraars
ontbreekt. In het kader van het wetsvoorstel Invoeringswet WIA zal worden
bezien of het nodig is dat een wettelijke grondslag wordt gecreëerd voor
private verzekeraars.In een brief aan de Tweede Kamer van 14 mei jl. zijn de ministers
van BVK en VWS ingegaan op het Burger Service Nummer (BSN) en het zorgidentificatienummer
(ZIN) (TK 2003–2004, 29 362 nr. 15). Momenteel wordt gewerkt aan
zowel een programmaplan voor implementatie als aan wetgeving voor het BSN.
Het BSN is een persoonsidentificatienummer, dat aan iedere burger wordt verstrekt
met het oog op verbetering van de dienstverlening en effectieve fraudebestrijding.
Basis voor het BSN is het sofi-nummer, omdat alle Nederlandse burgers dat
al hebben. Een BSN wordt verstrekt aan een persoon, als die persoon goed te
identificeren is en een relatie heeft met de Nederlandse overheid. Het BSN
is op zich betekenisloos; het krijgt pas betekenis als het in een sector wordt
gebruikt volgens de regels die de betreffende sector voor het gebruik ervan
stelt (normaal gesproken door wetgeving). Zo is het BSN in de sociale en fiscale
sector te gebruiken als sofi-nummer, in de zorgsector als Zorg Identificatie
Nummer (ZIN) en in de onderwijssector als Onderwijsnummer (ON). Het gebruik
van het sofi-nummer c.q. het gebruik van het BSN wordt dus primair bepaald
door de socialeverzekeringswetgeving, waartoe de WIA behoort. De verhouding
van BSN tot sectorale nummers en regels wordt nader uitgewerkt in wetgeving.
Ook rond de vormgeving van het ZIN is momenteel wetgeving in voorbereiding.
De vraag of het BSN als ZIN zal gaan fungeren is nog onderwerp van studie,
waarbij de waarborgen vanuit het oogpunt van regelgeving, techniek en infrastructuur belangrijke aandachtspunten zijn. Hierover zal onder meer het
CBP om advies worden gevraagd.Rechten en plichtenArtikel 3.3. van het wetsvoorstel komt overeen met artikel 71a WAO. Op
grond van artikel 71a, zevende lid WAO zijn regels gesteld met betrekking
tot de procesgang eerste ziektejaar (regeling procesgang eerste ziektejaar).
Deze regels die als het ware uitwerking geven aan de Wet verbetering poortwachter
worden thans, met inschakeling van de stuurgroep verbetering poortwachter,
herzien met het oog op de verlenging van de loondoorbetalingsperiode naar
het tweede ziektejaar. Het is de bedoeling om voor de WIA bij deze regels
aan te sluiten. Op deze wijze wordt derhalve gevolg gegeven aan de opmerkingen
van het CBP. Naar aanleiding van de opmerkingen van het CBP is de artikelsgewijze
toelichting verduidelijkt.De opmerking van het CBP over artikel 4.1.1, derde lid, heeft tot aanpassing
van die bepaling geleid.De regering heeft de toelichting op artikel 4.1.2 inmiddels herzien. In
de artikelsgewijze toelichting worden een aantal criteria gegeven op grond
waarvan in het individuele geval kan worden getoetst of er sprake is van overtreding
van deze verplichting.De regering geeft aan een facultatieve formulering van delegatiebepalingen
de voorkeur omdat er in dat geval ook gekozen kan worden voor andere instrumenten
(bijv. arbo-convenanten) in plaats van nadere regelgeving.De regering is voornemens om in het kader van het wetsvoorstel Invoeringswet
WIA op het punt van het meedelen van de status van arbeidsongeschikte met
voorstellen te komen, waardoor aan alle betrokkenen zoveel mogelijkheid duidelijkheid
kan worden geboden.MedezeggenschapDe regering onderschrijft dat medezeggenschap een van de waarborgen is
die in het stelsel ingebouwd moet worden om de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer en in het bijzonder een zorgvuldige gegevensverwerking, te kunnen
garanderen. Ook in dit wetsvoorstel is de medezeggenschap vanzelfsprekend
gewaarborgd. De ondernemingsraad (OR) heeft op basis van de Wet op de ondernemingsraden
(WOR) een rol bij het vaststellen van het beleid ten aanzien van de zieke
werknemer. De OR heeft instemmingsrecht over het te voeren verzuim- en reïntegratiebeleid.
De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht als het gaat om de inhoud van het
reïntegratiebeleid, de keuze van het reïntegratiebedrijf en de duur
gedurende welke de werkgever verantwoordelijk wil blijven voor de reïntegratie
van zijn arbeidsgehandicapte werknemers, nadat het dienstverband is verbroken.
De werkgever wordt in het kader van zijn verzuimbeleid verantwoordelijk voor
de reïntegratie van zijn werknemers naar passende arbeid binnen zijn
eigen onderneming en de onderneming van een andere werkgever. Dit geldt niet alleen
voor de duur van de dienstbetrekking, maar kan naar keuze van de werkgever
ook gelden na einde van de dienstbetrekking, in het totaal voor twaalf jaar
na aanvang van de arbeidsongeschiktheid. De OR heeft op grond van de Wet op
de ondernemingsraden adviesrecht ten aanzien van het vaststellen van een regeling
met betrekking tot het eigenrisicodragen. Voorts heeft de OR een zorgtaak
voor het bevorderen dat de voor de onderneming geldende voorschriften op het
gebied van de arbeidsomstandigheden worden nageleefd. HandhavingDe regering wijst er op dat de rechtsbescherming voor de publiek en de
privaat verzekerde in principe gelijk is geregeld. Ongeacht een publieke of
private uitvoering is de Algemene wet bestuursrecht toepasselijk. De verzekerde
kan bezwaar maken tegen besluiten van de eigenrisicodrager over reïntegratie-instrumenten
en maatregelen bij het niet of onvoldoende meewerken aan die voorzieningen
en vervolgens staat de beroepsgang bij de bestuursrechter open. De Nationale
Ombudsman kan ook een oordeel geven over klachten over de uitvoering van de
WIA door eigenrisicodragers voorzover die handelwijze uit de WIA voortvloeit.
Voor het overige bestaan ook private klachtenprocedures. Extra waarborgen
hoeven naar oordeel van de regering niet in de wet getroffen te worden.ToezichtHet toezicht op de uitvoering van de WGA is op dezelfde manier vormgegeven
als het toezicht op de uitvoering van de huidige WAO. De regering ziet geen
aanleiding om daar verandering in aan te brengen.12.6 Raad voor de rechtspraakDe Raad voor de rechtspraak plaatst een kanttekening bij twee –
in hoofdstuk 13 genoemde – factoren waardoor het aantal juridische geschillen
naar verwachting zal afnemen. Met betrekking tot een afname van deze geschillen
als gevolg van een daling van de instroom in de WIA, merkt de Raad op dat
dit wel zal leiden tot minder uitkeringen, maar dat dit niet hoeft te leiden
tot minder aanvragen voor een uitkering. Het aantal (conflictopwekkende) weigeringen
van een uitkering kan zelf toenemen.Voorts merkt de Raad op dat in de fase na inwerkingtreding van het wetsvoorstel,
over bepaalde begrippen en bepalingen geschillen kunnen rijzen die complexe
vragen kunnen geven, hetgeen kan leiden tot een (tijdelijke) stijging van
het aantal zaken. Als voorbeeld wijst de Raad naar het begrip «duurzaam»
in het arbeidsongeschiktheidscriterium, waarmee nog geen ervaring is opgedaan.De Raad concludeert dat – met inachtneming van het voorgaande –
het wetsvoorstel naar zijn inschatting geen grote gevolgen met zich meebrengt
voor de rechtspraak.Reactie regeringDe Raad voor de rechtspraak merkt terecht op dat het aantal aanvragen
in plaats van het aantal toegekende uitkeringen bepalend is voor het aantal
juridische geschillen. Voorts merkt de Raad terecht op dat nieuwe begrippen,
zoals het begrip «duurzaamheid», in de beginfase tot een tijdelijke
toename van het aantal geschillen kan leiden. De regering heeft met instemming
ervan kennisgenomen dat het wetsvoorstel naar inschatting van de Raad geen
grote werklastgevolgen met zich meebrengt voor de rechtspraak.13. Financiële en economische gevolgenDe Wet WIA is het sluitstuk van de stelselherziening WAO. De regering
streeft met deze stelselherziening een tweeledig doel na. In de eerste plaats
stimulering van de arbeidsparticipatie van gedeeltelijk arbeidsgeschikten
en in de tweede plaats, en in hoge mate met de eerste doelstelling samenhangend,
beperking van het beroep op arbeidsongeschiktheidsuitkeringen tot diegenen
die als gevolg van hun ziekte of handicap niet of niet voldoende
meer in staat zijn om hun oude inkomen te verdienen. Beide doelstellingen
leiden tot financiële besparingen op uitkeringslasten. In deze financiële
paragraaf zullen deze twee doelstellingen geconcretiseerd worden.Vanwege de grote onderlinge afhankelijkheid tussen de componenten van
het nieuwe stelsel van arbeidsongeschiktheidsregelingen wordt in deze financiële
paragraaf een samenhangend beeld geschetst van hoe deze nieuwe regelingen
zich naar verwachting gaan ontwikkelen ten opzichte van de huidige WAO. Eerst
wordt in paragraaf 13.1 ingegaan op de huidige situatie en wordt een
beeld geschetst van hoe de WAO zich zou ontwikkelen bij ongewijzigd beleid.
In paragraaf 13.2 wordt ingegaan op de gevolgen van de stelselherziening
voor het aantal nieuwe uitkeringen in de inkomensvoorziening voor volledig
en duurzaam arbeidsongeschikten (IVA) en de werkhervattingsregeling voor gedeeltelijk
arbeidsgeschikten (WGA). In paragraaf 13.3 wordt gekeken naar de doorwerking
op lange termijn naar het totale aantal uitkeringen in de IVA en de WGA en
de uitkeringslasten die daarmee gemoeid zijn. In paragraaf 13.4 wordt
ingegaan op de gevolgen van de stelselherziening voor aanpalende regelingen
als de WW, de Toeslagenwet en de WWB. In paragraaf 13.5 wordt daarna
ingegaan op de gevolgen van de wetsvoorstellen voor de uitvoeringskosten en
in paragraaf 13.6 wordt een samenvatting gegeven van de financiële
besparingen die de stelselherziening op korte en lange termijn oplevert. De
financiering van het nieuwe stelsel komt vervolgens ter sprake in paragraaf 13.7.
In paragraaf 13.8 wordt ingegaan op de reïntegratie-inspanningen
die in het nieuwe stelsel worden ingezet. Paragraaf 13.9 belicht vervolgens
de reïntegratieresultaten in de vorm van effecten op de arbeidsparticipatie
en daaruit volgende macro-economische effecten. Paragraaf 13.10 gaat
specifiek in op de effecten van de WIA voor vrouwen. In paragraaf 13.11
wordt een beeld gegeven van de gevolgen voor de administratieve lasten van
werkgevers en in paragraaf 13.12 wordt tenslotte nog ingegaan op de gevolgen
voor de rechterlijke macht.Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van een microsimulatiemodel1, waarmee een projectie van de effecten van de WIA is
gemaakt tot en met 2040. Een dergelijk model doet recht aan de complexiteit
van de stelselherziening en geeft, gegeven een aantal basisveronderstellingen,
een nauwkeurig beeld van de volume- en financiële ontwikkeling van de
verschillende wetten in onderlinge samenhang in de tijd. Bij de basisveronderstellingen
betreffende ontwikkeling van de beroepsbevolking en van de instroom is aangesloten
bij de berekeningen die het UWV ten behoeve van het SER-advies heeft gemaakt.Overal waar in deze financiële paragraaf geldbedragen genoemd worden,
zijn deze in constante prijzen op het prijsniveau van 2004. In de praktijk
zullen deze bedragen jaarlijks worden aangepast aan de loon- en prijsontwikkeling.
De gesimuleerde aantallen uitkeringen zijn exclusief de zgn. nuluitkeringen,
uitkeringen waarbij wel een uitkeringsrecht bestaat maar geen betaling plaatsvindt
vanwege bijv. schorsing of samenloop met een andere uitkering. Tenslotte zijn
alle aantallen uitkeringen en geldbedragen geraamd op transactiebasis. Dit
betekent dat uitkeringen worden meegeteld in het jaar waarin het recht op
uitkering ontstaat en niet in het jaar waarin opname in de uitkeringsadministratie
plaatsvindt2.13.1 Ontwikkelingen bij ongewijzigd beleidEind 2003 telde Nederland 786 000 WAO'ers3. Samen met 138 000 jonggehandicapten met een Wajong-uitkering
en 56 000 arbeidsongeschikte zelfstandigen in de WAZ maakt dat een totaal
van 980 000 arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Zo heeft
12% van de Nederlandse beroepsbevolking een arbeidsongeschiktheidsuitkering.
Het aantal WAO'ers vertoont sinds de invoering van de wet een vrijwel onafgebroken
stijgende lijn. Met name rond 1980 en rond 2000 was sprake van een snelle
groei van het bestand.Figuur 1: Ontwikkeling aantal WAO'ers 1976–2003In 2003 en 2004 is het aantal WAO-uitkeringen overigens gedaald. In 2000
en 2001 kwamen er jaarlijks nog meer dan 100 000 nieuwe WAO-uitkeringen
bij. Sinds begin 2002 is het aantal nieuwe WAO'ers gaan dalen. In 2002 bedroeg
het aantal nieuwe WAO-uitkeringen (de instroom) nog 92 000 en in 2003
is dit teruggelopen tot 66 000. UWV raamt op basis van gegevens over
de eerste negen maanden een instroomniveau van 59 000 voor 2004, waardoor
het totaal aantal WAO-uitkeringen naar verwachting terugloopt tot 765 000.
Aan die daling liggen voor een belangrijk deel structurele factoren (de Wet
Verbetering Poortwachter en de Wet Pemba1 )
ten grondslag, maar mogelijk deels ook incidentele factoren (zoals een aankondigingeffect
van de stelselwijziging).De ontwikkeling van de instroom wordt geïllustreerd in figuur 2.
Duidelijk blijkt hier hoe sterk deze fluctueert in de tijd.Figuur 2: Ontwikkeling aantal nieuwe WAO-uitkeringen 1976–2003 De langetermijnperspectieven zijn ondanks de momentele instroomdaling
in de WAO echter niet onverdeeld gunstig. Hierbij spelen drie factoren een
rol: in algemene zin de groei van de beroepsbevolking en in het bijzonder
het stijgende aandeel werkende ouderen en het stijgende aandeel werkende vrouwen.
Deze drie ontwikkelingen zijn noodzakelijk om de kosten van de vergrijzing
het hoofd te kunnen bieden maar voeren de druk op de arbeidsongeschiktheids-regelingen
tegelijkertijd op.Voor het maken van een langetermijnraming van het aantal arbeidsongeschikten
moet een aanname gedaan worden over de ontwikkeling van de beroepsbevolking.
Het UWV heeft ten behoeve van het SER-advies uit 20041 op basis van onder meer gegevens van het CPB zo'n langetermijnscenario
uitgewerkt. In deze financiële paragraaf wordt bij dit SER-scenario aangesloten.
Ook het CPB2 heeft recent vier langetermijnscenario's
gepubliceerd over de ontwikkeling van de bevolking en het arbeidsaanbod. Deze
CPB-scenario's zijn op zichzelf minder bruikbaar voor de ramingen ten behoeve
van de WAO en de WIA omdat de scenario's onderliggende aannames bevatten over
ingrepen in de sociale zekerheid (w.o. de WAO) die verschillen van de hervormingen
die de regering nu voorstelt. Overigens beïnvloedt de keuze van een scenario
wel de absolute niveaus van de ramingen van het oude en nieuwe arbeidsongeschiktheidsstelsel
maar de raming van de verschillen tussen beide stelsels in veel mindere mate.Het CPB verwacht in het Global Economy scenario de sterkste groei van
de beroepsbevolking. In dit scenario worden vergaande hervormingen in de publieke
sector verondersteld in combinatie met een open economie met een vrij verkeer
van arbeid tussen verschillende landen. Het CPB heeft naast Global Economy
nog twee andere scenario's uitgewerkt (Transatlantic Market en Strong Europe),
die uitgaan van minder vergaande hervormingen in de publieke sector en leiden
tot een lagere groei van de beroepsbevolking.Daarnaast heeft het CPB nog één scenario doorgerekend (Regional
Communities), waarin de beroepsbevolking krimpt, met onder meer als onderliggende
veronderstellingen dat er in de collectieve sector nauwelijks hervormingen
plaatsvinden en dat het aantal arbeidsongeschikten licht stijgt. De ontwikkeling
van de beroepsbevolking uit het SER-scenario komt het dichtst in de buurt
van het Global Economy scenario van het CPB.Volgens het SER-scenario zal de beroepsbevolking groeien van ca. 7,4 miljoen
mensen in 2003 naar ca. 8,0 miljoen mensen in 2020, een stijging van 8%. Dat
betekent dat bij gelijkblijvend WAO-risico alleen al door de groei van de
beroepsbevolking een stijging van het aantal nieuwe WAO-uitkeringen van 8%
te verwachten is. Maar niet alleen de omvang van de beroepsbevolking verandert,
ook de samenstelling zal de komende decennia belangrijke wijzigingen ondergaan.De belangrijkste verandering betreft de veroudering van de beroepsbevolking.
Hierbij speelt een belangrijke rol dat juist de arbeidsparticipatie van ouderen
verhoogd moet worden om de kosten van het stijgende aantal 65-plussers te
dragen. Momenteel participeert slechts 22% van de 60–65 jarigen en 59%
van de 55–60 jarigen. In 2020 zal dat volgens het scenario gestegen
zijn tot 40% van de 60–65 jarigen en 78% van de 55–60 jarigen.
Ouderen hebben een hoger WAO-risico dan jongeren, zodat hierdoor extra druk
op de arbeidsongeschiktheidsregelingen kan ontstaan.Tenslotte stijgt het aandeel werkende vrouwen in de beroepsbevolking.
Ook deze stijging van de arbeidsparticipatie is noodzakelijk om het draagvlak
voor de kosten van de vergrijzing te vergroten. Momenteel participeert 64%
van de vrouwen tussen de 20 en 65 jaar, in 2020 zal dat aandeel volgens het
scenario gestegen zijn tot 75%. Vrouwen hadden in 2003 ongeveer 50% meer kans
dan mannen om in de WAO te komen. Dit verhoogde risico doet zich in alle leeftijdsgroepen
voor. Waar het aantal nieuwe WAO-uitkeringen sterk fluctueert in de tijd, is
het aantal beëindigde uitkeringen (de uitstroom) meer constant. Jaarlijks
wordt momenteel ca. 10% van het aantal WAO-uitkeringen beëindigd, ongeveer
80 000 per jaar. In de helft van de gevallen komen die beëindigingen
door demografische oorzaken (pensionering of overlijden). In de andere helft
is herstel (al dan niet door herbeoordeling) aan de orde. Die herstelgevallen
betreffen meestal mensen die nog maar kort in de WAO zitten. Het aantal herstelgevallen
hangt daarom wel voor een belangrijk deel af van het aantal nieuwe uitkeringen.
Als het aantal nieuwe uitkeringen een aantal jaren achtereen op een lager
niveau komt te liggen, past het aantal beëindigde uitkeringen zich daarop
aan.Gegeven een arbeidsmarktscenario en een bepaald basisniveau van de WAO-instroom
kan een inschatting gemaakt worden van het aantal WAO'ers bij ongewijzigd
beleid. Vanwege de scherpe instroomdaling in 2003 en de onzekerheid over de
mate waarin die daling beklijft, betreft dit een gecompliceerde afweging.
De SER heeft in zijn advies daarom twee scenario's uitgewerkt. Het ene scenario
was gebaseerd op het aantal nieuwe uitkeringen zoals dat werd gerealiseerd
in 2003 (66 000) en het andere scenario was gebaseerd op het gemiddelde
aantal nieuwe uitkeringen in 2002 en 2003 (80 000). Vanwege de onzekerheid
over de instroom, is in de begrotingsramingen van SZW gerekend met het gemiddelde
van beide scenario's, 73 000 personen1.
In de loop van 2004 zijn de aanwijzingen dat de instroomdaling in belangrijke
mate structureel is echter steeds sterker geworden. De regering kiest er daarom
nu voor om aan te sluiten bij het lage SER-scenario met een instroomniveau
van 66 000. Nog steeds is dat hoger dan de instroom die in 2004 gerealiseerd
gaat worden. Een nog lager instroomniveau acht de regering echter ramingstechnisch
niet verantwoord omdat daarmee elke invloed van incidentele factoren uitgesloten
zou worden, waardoor het risico op financiële tegenvallers aanzienlijk
zou kunnen worden.In de berekeningen van ongewijzigd beleid is het effect van de Wet verlenging
van de loondoorbetalingsverplichting bij ziekte 2003 (VLZ) ingecalculeerd.
Het effect van deze wet zal overigens pas merkbaar zijn in 2005, wanneer de
verlenging van de loondoorbetalingperiode leidt tot een incidenteel erg lage
instroom in de WAO. De effecten van de aanscherping van het schattingsbesluit
per 1 oktober 2004 zijn echter niet meegenomen. Strikt genomen zou hier
een andere keuze kunnen worden gemaakt: inmiddels is het aangescherpte schattingsbesluit
immers te beschouwen als lopend beleid. Deze aanscherping is echter een integraal
onderdeel van de WIA. Als zodanig zijn de effecten ook ingeboekt tijdens het
Strategisch Akkoord 2002. In het Hoofdlijnenakkoord 2003 is daarnaast vastgelegd
dat een deel van het zittende WAO-bestand tegen het nieuwe criterium zou worden
herbeoordeeld. Pas in een later stadium, in het kader van de begroting 2004,
is deze afspraak gewijzigd in een herbeoordeling volgens het nieuwe schattingsbesluit
dat ook van toepassing werd op de WAO-instroom van na 1 oktober 2004.
De langetermijneffecten van de aanscherping zijn tot nu toe dan ook slechts
beschreven voorzover het de herbeoordelingen van het zittende WAO-bestand
betreft. In paragraaf 13.6 wordt ingegaan op het aandeel van de aanscherping
van het schattingsbesluit in de totale besparing.Gegeven het boven beschreven uitgangspunt, een basisinstroomniveau van
66 000 personen, zal het aantal WAO'ers, ondanks de verlenging van de
loondoorbetaling bij ziekte, stabiliseren op een niveau van ca. 750 000
rond 2030. Figuur 3: Ontwikkeling aantal WAO'ers 2004–2040
bij ongewijzigd beleidIn bovenstaande grafiek is te zien hoe in 2005 door VLZ een eenmalige
scherpe daling van het aantal WAO'ers plaatsvindt tot beneden de 700 000.
Rond 2015 begint dit aantal weer te stijgen. Het aantal nieuwe uitkeringen
neemt als gevolg van de eerder genoemde groei van het aantal verzekerden,
vergrijzing en toenemende arbeidsparticipatie van vrouwen toe en het aantal
beëindigde uitkeringen heeft zich al eerder aangepast aan de lagere instroom
sinds 2003 (in de vorm van minder herstelgevallen).Na 2010 heeft de vergrijzing overigens ook een gunstig effect op het aantal
WAO-uitkeringen: de uitstroom gaat dan stijgen omdat na 2010 de eerste mensen
uit de geboortegolf van na de tweede wereldoorlog met pensioen gaan. Het aantal
beëindigingen door pensionering stijgt dan scherp, zoals in de grafiek
te zien aan de knik in 2011. Omdat de arbeidsparticipatie van ouderen en vrouwen
stijgt, zal het aantal nieuwe uitkeringen echter ook na 2010 blijven doorstijgen
waardoor de groei van het aantal uitkeringen zich toch al spoedig weer voortzet.In 2003 bedroegen de uitkeringslasten van de WAO € 9,9 miljard.
In 2006 zijn deze mede als gevolg van het privatiseren van het tweede ziektejaar
gedaald tot € 8,6 miljard. Bij ongewijzigd beleid zouden deze lasten
uiteindelijk stabiliseren op ca. € 8,3 miljard omdat de volumestijging
wordt gecompenseerd door een daling van de gemiddelde uitkering. Momenteel
wordt nog een aanzienlijk deel van het WAO-bestand gevormd door mensen die
voor 1993 in de WAO zijn gekomen en daarom een permanente loongerelateerde
uitkering hebben. Over enkele decennia zijn deze «oude gevallen»
uitgestroomd en zou bij ongewijzigd beleid voor de hele WAO het regime gelden
van een loongerelateerde uitkering gevolgd door een lagere vervolguitkering.Tabel 1: Aantal uitkeringen en uitkeringslasten WAO bij
ongewijzigd beleid  20062007200820092010202020302040aantal uitkeringen ultimo (x 1000)685677672671672700756746aantal herleide uitk.jaren (x 1000)551546540536534552602597uitkeringslasten (x € 1 miljard)8,68,58,38,18,07,88,48,313.2 Gevolgen van de stelselherziening voor het aantal
nieuwe uitkeringenIn de vorige paragraaf is uiteengezet dat in de ramingen wordt uitgegaan
van een basisinstroomniveau van 66 000 personen per jaar en het SER-scenario
voor wat betreft de ontwikkeling van de arbeidsmarkt. Met dit uitgangspunt
zijn in de vorige paragraaf de gevolgen van ongewijzigd beleid inzichtelijk
gemaakt, waarbij reeds rekening was gehouden met de Wet VLZ. Voor het eerste
WAO-jaar geldt momenteel een herstelkans van ongeveer 10%1 zodat de instroom met circa 10% zal dalen als gevolg van VLZ. In deze
paragraaf wordt beredeneerd wat het nieuwe stelsel betekent voor het basisinstroomniveau
van 66 000 personen. In de paragrafen 13.2.1 en 13.2.2 worden de gevolgen
uiteengezet van twee belangrijke veranderingen van het nieuwe stelsel, de
aanpassing van de keuringspraktijk (met name de aanscherping van het Schattingsbesluit)
en de introductie van een duurzaamheideis in de IVA. In paragraaf 13.2.3
wordt een totaalbeeld gegeven van hoe de huidige WAO-instroom verdeeld zou
zijn over de twee nieuwe regelingen. In paragraaf 13.2.4 wordt dan nog
dieper ingegaan op de veronderstellingen met betrekking tot de arbeidsparticipatie
van gedeeltelijk arbeidsgeschikten in de WGA.13.2.1 Gevolgen aanpassingen keuringspraktijkBij de verdeling van het aantal nieuwe uitkeringen moet niet alleen rekening
gehouden worden met de nieuwe regelingen die gaan gelden met ingang van 1 januari
2006, maar ook met de wijzigingen in de keuringspraktijk, waarvan de belangrijkste
is de aanscherping van het Schattingsbesluit die per 1 oktober 2004 is
ingegaan. Door deze wijzigingen worden minder mensen volledig arbeidsongeschikt
en meer mensen gedeeltelijk arbeidsgeschikt. De gemiddelde mate van arbeidsongeschiktheid
daalt met ca. 10%-punten. De verwachte gevolgen van de strengere keuringen
voor de verdeling van de huidige WAO-instroom zijn weergegeven in onderstaande
tabel. Deze verdeling staat nog volledig los van de bepaling of een volledig
arbeidsongeschikte al dan niet duurzaam is. Hierop wordt in paragraaf 13.2.2
ingegaan.Tabel 2: Gevolgen aanpassingen keuringspraktijk voor de
verdeling van de instroom subgroepvoor herziening SB1na herziening SBvolledig (80–100%) ao57%42% gedeeltelijk (35–80%) ao23%30%gedeeltelijk (<35%) ao20%28%totaal100%100% gemiddelde mate van ao74%64%1 Maandoverzicht arbeidsongeschiktheidsuitkeringen januari
t/m december 2003 (UWV, 2004).Een onderbouwing van de te verwachten resultaten van de wijziging van
het Schattingsbesluit is gepresenteerd in het SER-advies2 waar wordt verwezen naar een door UWV uitgevoerde simulatie met het
CBBS3. In deze simulatie is het effect onderzocht
van twee van de belangrijkste voorgestelde wijzigingen in het Schattingsbesluit:
het loslaten van het arbeidsplaatsenvereiste bij de functieduiding en het
schatten van deeltijders op voltijdbanen. Van de volledig arbeidsongeschikten
die arbeidskundig zijn beoordeeld, zou 44% door het loslaten van het arbeidsplaatsenvereiste
gedeeltelijk arbeidsgeschikt worden. Dit effect betreft alleen volledig arbeidsongeschikten
die een arbeidskundige beoordeling krijgen. De helft van de volledig arbeidsongeschikten
wordt op uitsluitend verzekeringsgeneeskundige gronden afgekeurd omdat de
medische beperkingen dusdanig ernstig zijn dat een arbeidskundige beoordeling
geen zin heeft. Van de totale groep volledig arbeidsongeschikten zou derhalve
door het loslaten van het arbeidsplaatsenvereiste 22% gedeeltelijk arbeidsgeschikt
worden. Het arbeidsplaatsenvereiste is natuurlijk niet de enige wijziging
in de keuringspraktijk. Ook andere wijzigingen in het Schattingsbesluit (zoals
het schatten van deeltijdwerkers op voltijdbanen en het rekening houden met
binnen korte tijd te verwerven vaardigheden) en de keuringspraktijk (zoals
het gebruik van indicatieve lijsten) dragen bij aan de uiteindelijke effecten.
Daar staat tegenover dat het arbeidsplaatsenvereiste niet zodanig aangescherpt
wordt als hetgeen waarmee tijdens de simulaties rekening werd gehouden. Tot
1 oktober 2004 geldt dat minstens 3 functies met samen 30 arbeidsplaatsen
geduid moeten worden. De simulatie ging uit van 3 functies met samen 3 arbeidsplaatsen.
Het Schattingsbesluit is per 1 oktober 2004 zodanig gewijzigd dat tenminste
3 functies met samen 9 arbeidsplaatsen moeten worden geduid.Per saldo wordt een reductie van het aantal volledig arbeidsongeschikten
met een kwart verwacht. Het aandeel volledig arbeidsongeschikten in de instroom
daalt daardoor van 57% naar ca. 42%. De mensen die niet in aanmerking komen
voor de IVA zullen gekeurd worden voor de WGA. Een groot deel van de mensen
die niet in aanmerking komen voor de IVA zal wel recht hebben op een uitkering
krachtens de WGA, maar er zullen ook mensen die nu nog volledig arbeidsongeschikt
zijn, in het nieuwe stelsel als minder dan 35% arbeidsongeschikt beoordeeld
worden.13.2.2 Gevolgen duurzaamheideis in de IVAIn het aanvullende SER-advies1 wordt gesteld
dat momenteel 54% van diegenen die twee jaar ziek zijn, dat na zeven jaar
nog zijn. Die 54% kan gezien worden als de ex-post realisatie van duurzaamheid
bij het voorliggende IVA-criterium waarin geringe kans op herstel beschouwd
wordt als duurzaam arbeidsongeschikt. Verzekeringsartsen moeten straks een
ex-ante inschatting van duurzaamheid gaan maken. Op basis van de huidige ex-post
realisatie zou de kans op toelating van volledig arbeidsongeschikten tot de
IVA op 54% gesteld kunnen worden als de arts altijd een juiste inschatting
maakt. Als artsen patiënten bij twijfel niet tot de IVA toelaten, zullen
in eerste aanleg minder volledig arbeidsongeschikten instromen en vice versa.
De regering baseert zich in de ramingen op de ex-post realisatie van 54%.
Van de jaarlijkse instroom bestaat 57% uit volledig arbeidsongeschikten, dus
is 31% (54% * 57%) te beschouwen als volledig en duurzaam. Verondersteld mag
worden dat de mensen bij wie door aanpassing van het Schattingsbesluit de
mate van arbeidsongeschiktheid daalt, juist de mensen met relatief hoge herstelkansen
en relatief gunstige arbeidsperspectieven zijn, dus vrijwel allemaal niet
tot de duurzaam volledig arbeidsongeschikten behoord zouden hebben. Door de
wijziging in het Schattingsbesluit daalt dus wel het aantal volledig arbeidsongeschikten,
maar niet het aantal volledig en duurzaam arbeidsongeschikten. Aangezien het
aandeel volledig arbeidsongeschikten daalt tot 42%, is ca. 11% (42% –
31%) van de instroom te beschouwen als niet-duurzaam volledig arbeidsongeschikt.13.2.3 Schatting van de instroom in de IVA en de WGA Vals
ook gemeld in het deeld, br feitelijk uitstroomt loop van het eerste WAO-jaar
beter is geworden ,5% waardoor toegerekend aDoor toepassing van de verdeling van de instroom na herziening van het
Schattingsbesluit en inschatting van het aandeel van de overblijvende volledig
arbeidsongeschikten dat duurzaam arbeidsongeschikt is, kan een vertaling gemaakt
worden van de instroom in de huidige WAO naar de verdeling van die instroom
als het nieuwe stelsel van kracht is. Deze verdeling wordt gemaakt voor het
basisinstroomniveau van 66 000 personen. Dit instroomniveau
moet gezien worden als een structureel niveau gegeven het in 2003 lopende
beleid waarbij geabstraheerd wordt van ontwikkelingen in omvang en samenstelling
van de verzekerde populatie na 20031. Door incidentele
factoren kunnen dus wel tijdelijk afwijkingen naar beneden en boven ontstaan.
Door VLZ daalt het basisinstroomniveau met 10% tot 59 000 personen. Door
de WIA (incl. aanscherping schattingsbesluit) daalt dat niveau verder met
28% tot 42 000 personen. De kans om arbeidsongeschikt te worden bedraagt
dan nog 0,65% per jaar, minder dan de helft van wat tot voor kort gebruikelijk
was.Naar verwachting zouden, gegeven de instroomveronderstelling, door aanscherping
van het begrip volledigheid en toevoeging van een duurzaamheidseis niet meer
dan ca. 18 000 mensen een beroep doen op de IVA. Die raming kan onderbouwd
worden door uit te gaan van de cijfers uit paragraaf 13.2.2, waar bleek
dat 31% van de instroom te beschouwen is als volledig en duurzaam arbeidsongeschikt.
Ongeveer 11% van de instroom (ca. 6 000 mensen) is niet-duurzaam volledig
arbeidsongeschikt en komt in de WGA. Bij de raming van de IVA-instroom van
18 000 personen moet wel aangetekend worden dat op twee punten een risico
zit. Als het basisinstroomniveau tegenvalt én meer mensen dan verwacht
via het «geringe kans»-criterium tot de IVA toegelaten worden,
kan de instroom oplopen tot boven de 25 0002.
Het financiële risico van dit laatste wordt overigens beperkt door de
in het sociaal akkoord afgesproken jaarlijkse herbeoordeling van mensen die
vanwege geringe kans op herstel tot de IVA toegelaten zijn.Gedeeltelijk arbeidsgeschikten met een mate van arbeidsongeschiktheid
van 35% of hoger komen ook in de WGA. Het gaat hier om ongeveer 18 000
mensen, of 29% van de instroom, zoals gepresenteerd in paragraaf 13.2.1.
Naar verwachting zullen dus ca. 24 000 mensen een beroep doen op de WGA.
Een exacte verdeling van de simulatieresultaten staat in figuur 4. Figuur 4: Vertaling basisinstroomniveau WAO naar de WIA13.2.4 Veronderstelling met betrekking tot arbeidsparticipatie
in de WGABij aanvang van de arbeidsongeschiktheid is thans ca. 45% van de gedeeltelijk
arbeidsgeschikten die recht op WGA zouden hebben aan het werk1. In het tweede ziektejaar vinden echter twee belangrijke veranderingen
plaats. Ten eerste wordt het succesvolle Poortwachterregime als gevolg van
de verlenging van de loondoorbetaling doorgetrokken naar het tweede ziektejaar.
Ten tweede voelen werkgevers nu direct de kosten van langdurige ziekte aangezien
zij nu zelf verantwoordelijk zijn voor de loondoorbetaling in het tweede ziektejaar.
Door deze prikkels verwacht de regering een toename van het aandeel werkenden
onder de gedeeltelijk arbeidsgeschikten met ca. 10%-punten. Dit strookt ook
met de verwachting van zowel Verbond van Verzekeraars als UWV, die blijkens
hun premieberekeningen beide uitgaan van een aanzienlijke winst die in dit
tweede ziektejaar te behalen is2.Naast de prikkels in het tweede ziektejaar worden trajecten ingezet om
niet-werkende gedeeltelijk arbeidsgeschikten te begeleiden naar werk. Deze
trajecten, die gemiddeld in 40% van de gevallen tot een positief resultaat
leiden, leveren netto (gesaldeerd met initieel werkenden die weer stoppen)
een verdere winst van ca. 10%-punten op, zodat ca. 65% van de gedeeltelijk
arbeidsgeschikten in de WGA werkt. Bij de WGA-berekeningen is aangenomen dat iedereen die werkt aan de voorwaarde
van minimaal 50% benutting van verdiencapaciteit voldoet. In de huidige WAO
blijken, volgens inzichten van het UWV, werkende gedeeltelijk arbeidsongeschikten
in 95% van de gevallen hun resterende verdiencapaciteit volledig te benutten.
De verwachting dat vrijwel iedereen in de WGA zijn verdiencapaciteit voldoende
zal benutten is daarom plausibel, mede omdat na instroom in de WGA belangrijke
nieuwe reïntegratieprikkels aanwezig zijn voor werkgevers en werknemers:• Voor werkgevers is van belang dat werkhervatting de kans op volledig
herstel aanzienlijk vergroot (zie ook paragraaf 13.3.3); zolang hun gedeeltelijk
arbeidsgeschikte werknemer niet volledig is hersteld, betalen zij zelf via
premiedifferentiatie in de WGA deels zijn uitkeringslasten, terwijl als de
werknemer wel volledig is hersteld, zij een lagere gedifferentieerde premie
krijgen.• Voor werknemers wordt een belangrijke extra financiële prikkel
geïntroduceerd door het toenemende verschil tussen de uitkering voor
(voldoende) werkenden en niet- of niet voldoende werkenden. De WGA'ers die
werken en hun verdiencapaciteit voldoende benutten, gaan er in vergelijking
met de huidige WAO op vooruit. Voor hen vervalt immers het WAO-hiaat. De niet-werkende
WGA'ers gaan er in vergelijking met de huidige WAO op achteruit omdat hun
uitkering na verloop van tijd aan het minimumloon wordt gerelateerd. Dit heeft
met name gevolgen voor de niet-werkenden met een verdienende partner1.13.3 Aantallen uitkeringen en uitkeringslasten in de WIAIn paragraaf 13.1 is uiteengezet hoe, gegeven bepaalde veronderstellingen
met betrekking tot basisinstroomniveau en ontwikkeling van de arbeidsmarkt,
het aantal WAO'ers zich bij ongewijzigd beleid zou ontwikkelen. In paragraaf 13.2
is vervolgens uiteengezet welke veranderingen de WIA verondersteld wordt tot
stand te brengen in het basisinstroomniveau. In deze paragraaf wordt een raming
gepresenteerd van de ontwikkeling van het aantal arbeidsongeschikten in de
WIA, gegeven de veronderstellingen uit paragraaf 13.1 en 13.2. Paragraaf 13.3.1
schetst eerst de afbouw van de WAO en paragraaf 13.3.2 en 13.3.3 schetsen
vervolgens de opbouw van de IVA en de WGA. In paragraaf 13.3.4 wordt
tenslotte een vergelijking gemaakt tussen het oude en het nieuwe stelsel.13.3.1 Raming ontwikkeling WAODe stelselherziening grijpt geleidelijk in op het aantal uitkeringen en
de uitkeringslasten. In onderstaande tabel wordt de afbouw van de WAO geschetst.
De WAO zal geleidelijk in omvang afnemen omdat er vanaf 2006 geen nieuwe
gevallen meer worden toegelaten. In 2020 is al meer dan 80% van de oude gevallen
uitgestroomd en in 2030 al bijna 95%. Toch kan het tot na 2050 duren eer de
laatste WAO'er met pensioen gaat.Tabel 3: Aantal uitkeringen en uitkeringslasten WAO  20062007200820092010202020302040aantal uitkeringen ultimo (x 1000)621562512467425146403 aantal herleide uitk.jaren (x 1000)528478435396361128384uitkeringslasten (x € 1 miljard)8,37,46,76,05,41,70,40,013.3.2 Raming ontwikkeling IVANieuwe arbeidsongeschikten komen in 2006 in de IVA of de WGA. Zoals uitgewerkt
in de vorige paragraaf zullen jaarlijks minder mensen in de IVA instromen
dan in de WGA. Toch zal uiteindelijk het aantal mensen met een IVA-uitkering
veel groter zijn dan het aantal mensen met een WGA-uitkering. De beperking
van de toegang van de IVA tot volledig en duurzaam arbeidsongeschikten heeft
immers grote gevolgen voor de gemiddelde verblijfduur. Die bedraagt voor alle
WAO'ers van nu gemiddeld 11 jaar. Dat gemiddelde wordt gedrukt door het grote
aantal mensen dat binnen enkele jaren na de WAO-intrede herstelt. Als alle
mensen met een meer dan geringe kans op herstel worden uitgesloten van de
IVA, stijgt de gemiddelde verblijfduur in de IVA naar ongeveer 18 jaar. Herstel
zal voor de volledig en duurzaam arbeidsongeschikten uitzondering zijn en
beëindiging van de uitkering zal dus doorgaans plaatsvinden door pensionering
of overlijden. Door die langere verblijfduur zal het aantal volledig en duurzaam
arbeidsongeschikten uiteindelijk oplopen tot ca. 350 000. Dat structurele
niveau zal pas na geruime tijd bereikt worden, maar de regeling zal in het
begin wel relatief snel in omvang toenemen, omdat de uitstroom dan nog zeer
gering zal zijn.Ook de kosten van de IVA zullen ondanks het veronderstelde lage instroomniveau
relatief hoog zijn. Naast de lange gemiddelde verblijfduur hebben de volledig
arbeidsongeschikten allemaal volledige, dus relatief hoge uitkeringen. De
structurele uitkeringslasten van de IVA, behorende bij een aantal van 350 000
personen bedragen ca. € 5,3 miljard. Hierbij is gerekend met een
uitkeringsniveau van 70% van het oude loon voor de volledige duur van de uitkering.Tabel 4: Aantal uitkeringen en uitkeringslasten IVA  20062007200820092010202020302040aantal uitkeringen ultimo (x 1000)1938577695241329349aantal herleide uitk.jaren (x 1000)1029486685235327349uitkeringslasten (x € 1 miljard)0,10,40,71,01,33,65,05,3In 2007 wordt bezien of het uitkeringsniveau van de IVA verhoogd kan worden
tot 75% van het oude loon en of Pemba afgeschaft kan worden. Dit gebeurt als
aan twee condities is voldaan: in 2006 mogen niet meer dan 25 000 mensen
in de IVA instromen en sociale partners moeten hun intentieverklaring nakomen
met betrekking tot beperking van bovenwettelijke aanvullingen in het eerste
en tweede ziektejaar samen tot maximaal 170% van het loon. Een dergelijke
uitkeringsverhoging in combinatie met de beperking van bovenwettelijke aanvullingen
in de eerste twee ziektejaren en de afschaffing van Pemba in de IVA kost per
saldo structureel ca. € 500 miljoen. Ongeveer € 350 miljoen
betreft directe kosten en ongeveer € 100 miljoen betreft gedragseffecten1. De afschaffing van Pemba in de IVA kost naar verwachting
niet meer dan ca.€ 50 miljoen structureel ten opzichte van ongewijzigd
beleid. Weliswaar nemen de gedifferentieerde lasten voor werkgevers in absolute
zin fors af, de IVA-lasten zijn echter qua preventie slechts beperkt en qua
reïntegratie vrijwel niet te beïnvloeden door de individuele werkgever.
De premiedifferentiatie in de IVA is als werkgeversprikkel veel minder gericht
en effectief dan in de WGA, waar de periode van differentiatie juist wordt
uitgebreid van vier naar tien jaar. Tabel 5: Uitkeringslasten IVA bij IVA-uitkering van 75%
en afschaffing Pemba in de IVA  20062007200820092010202020302040uitkeringslasten (x € 1 mrd) bij 70%0,10,40,71,01,33,65,05,3 extra lasten (x € 1 mrd) verhoging0,00,00,10,10,10,40,50,5uitkeringslasten (x € 1 mrd) bij 75%0,20,50,81,11,54,05,55,813.3.3 Raming ontwikkeling WGAHet structurele aantal mensen in de WGA kan bepaald worden door de gemiddelde
verblijfduur van de verschillende groepen te beschouwen. De verblijfduren
van werkenden en niet-werkenden verschillen aanzienlijk van elkaar. Niet-werkende
gedeeltelijk arbeidsgeschikten hebben een veel langere gemiddelde verblijfduur
dan werkende gedeeltelijk arbeidsgeschikten1.
Het aantal werkende gedeeltelijk arbeidsgeschikten bij de nieuwe WGA-uitkeringen
is echter groter dan het aantal niet-werkenden en ook zal een deel van de
WGA-gerechtigden, die bij aanvang van de uitkering nog niet werken, voor het
werkloosheidsdeel gereïntegreerd worden, waardoor de populaties werkende
en niet-werkende gedeeltelijk arbeidsgeschikten in het WGA-bestand elkaar
uiteindelijk toch niet veel zullen ontlopen.De hoogte van loonaanvullingen zal in grote lijnen neerkomen op de hoogte
van de huidige gedeeltelijke WAO-uitkeringen. Gemiddeld, rekening houdend
met het afschaffen van de laagste twee klassen van arbeidsongeschiktheid,
zal de mate van arbeidsongeschiktheid ongeveer 50% bedragen en de hoogte van
de loonaanvulling gemiddeld ca. € 10 000. De gemiddelde uitkering
van tijdelijk volledig arbeidsongeschikten bedraagt 70% van hun oude loon,
ca. € 15 000. De gemiddelde WGA-uitkering van niet-werkende
gedeeltelijk arbeidsongeschikten bedraagt ca. € 8 500 en is
een gewogen gemiddelde van 70% van het oude loon gedurende de loongerelateerde
periode en 70% van het wettelijk minimumloon naar rato van de mate van arbeidsongeschiktheid
voor de jaren daarna. Voor alleenstaanden en kostwinners komen daar eventueel
nog toeslagen en aanvullingen uit de bijstand bij. In onderstaande tabel wordt
duidelijk geïllustreerd dat werken loont: een voldoende werkende WGA'er
realiseert een veel hogere replacement rate2
dan een niet werkende WGA'er. Hierbij is de daling van de replacement rate
voor niet-werkende kostwinners en alleenstaanden gemiddeld relatief gering
omdat voor hen het sociaal minimum een bodem vormt waar beneden verlies van
inkomen gecompenseerd wordt. Tabel 6: Replacement rates WGA-populatie subgroepreplacement
rate ongewijzigd beleidreplacement rate WIAgedeeltelijk werkend82%84% gedeeltelijk werkloos alleenverdiener66%62% gedeeltelijk werkloos tweeverdiener60%47% tijdelijk volledig73%74%In 2040 zal het WGA-bestand ca. 190 000 personen tellen, waarvan
ca. 90 000 werkenden, ca. 80 000 niet-werkende gedeeltelijk arbeidsongeschikten
en ca. 20 000 tijdelijk volledig arbeidsongeschikten. De uitkeringslasten
van de WGA bedragen in 2040 ca. € 1,9 miljard. De loonaanvullingen
voor de werkenden kosten € 0,9 miljard en de uitkeringslasten van
de niet-werkenden bedragen ongeveer € 1,0 miljard (waarvan € 0,7
miljard voor de gedeeltelijk arbeidsgeschikten en € 0,3 miljard
voor de tijdelijk volledig arbeidsongeschikten).De WIA stimuleert werken. In veel gevallen resulteert dat in volledige
reïntegratie. Daardoor lijkt het aantal werkenden WGA'ers op het eerste
gezicht aan de lage kant. In paragraaf 13.5 wordt nader ingegaan op de
gevolgen van de WIA voor de arbeidsparticipatie. Hier blijkt dat als de totale
groep mensen beschouwd wordt die nu WAO-recht zou hebben er wel degelijk een
sterke verhoging van de arbeidsparticipatie plaatsvindt.Tabel 7: Aantal uitkeringen en uitkeringslasten WGA  20062007200820092010202020302040aantal uitkeringen ultimo (x 1000)2746617386165196189• daarvan werkend ged.1222293643849789 • daarvan niet-werkend ged. 612172126627982• daarvan tijdelijk volledig813151617191918 aantal herleide uitk.jaren1 (x 1000)925364552100118115uitkeringslasten (x € 1 miljard)0,20,50,70,81,01,72,01,9Hier is alleen het ao-deel van gedeeltelijk arbeidsgeschikten geteld.13.3.4 Samenvatting raming WIAIn plaats van opnieuw te gaan groeien naar 750 000 in 2040 daalt
het aantal arbeidsongeschiktheids-uitkeringen tot rond de 550 000. Door
de stelselherziening wordt dus voorkomen dat het aantal WAO'ers in de nabije
toekomst weer gaat groeien als gevolg van groei van het aantal verzekerden,
vergrijzing en toegenomen arbeidsparticipatie van vrouwen. Het verloop van
het totaal aantal arbeidsongeschikten na de stelselherziening is in figuur
5 afgezet tegen het verloop zonder stelselherziening, zoals eerder gepresenteerd
in figuur 3. Figuur 5: Ontwikkeling aantal WAO/WIA'ers 2004–2040
t.o.v. ongewijzigd beleidDe uitkeringslasten voor de WAO bij ongewijzigd beleid bedragen in 2040
ca. € 8,3 miljard. De onderhavige voorstellen leveren een besparing
op van € 1,1 miljard op de wettelijke uitkeringslasten van nieuwe
arbeidsongeschikte werknemers. De lasten van de langlopende en relatief hoge
IVA-uitkeringen lopen op tot ca. € 5,3 miljard in 2040. De uitkeringslasten
van de WGA zijn veel lager, ongeveer € 1,9 miljard in 2040. Niet
alleen is het uitkeringsniveau lager, bijvoorbeeld omdat deze mensen gedeeltelijk
werken, ook kent de WGA veel meer kortdurende uitkeringen van mensen die relatief
snel volledig herstellen.Tabel 8: Uitkeringslasten huidige stelsel ten opzichte
van nieuwe stelsel excl. weglek (x € 1 miljard)20062007200820092010202020302040uitkeringslasten huidige stelsel8,68,58,38,18,07,88,48,3uitkeringslasten nieuwe stelsel8,68,38,17,97,77,07,47,2besparing0,050,130,180,230,290,81,01,1De besparing op de uitkeringslasten loopt dus op tot € 1,1 miljard
in 20401. Dit is een bruto besparing op de uitkeringslasten
van de arbeidsongeschiktheidsregelingen uitgaande van het uitkeringsniveau
van 70% in de IVA waarmee de WIA in 2006 start. In paragraaf 13.6 wordt
ook ingegaan op de netto besparing, waarbij de gevolgen voor o.m. WW en bijstand
zijn meegerekend alsmede de bedragen gemoeid met bovenwettelijke hiaataanvullingen.13.4 Gevolgen voor WW, Toeslagenwet en bijstandsregelingen
(WWB/IOAW)WAO'ers kunnen nu ook een beroep kunnen doen op de WW, de Wet Inkomensvoorziening
oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werknemers (IOAW), de Toeslagenwet
(TW) en de Wet Werk en Bijstand (WWB). In geval van werkloosheid van een gedeeltelijk
arbeidsongeschikte kan voor het werkloosheidsdeel recht bestaan op WW en later
op IOAW (bijstandsniveau met vrijlating van vermogen). Bovendien geldt voor
alle arbeidsongeschikten dat als de totale uitkering niet volstaat om het
sociaal minimum te bereiken, er recht kan bestaan op een toeslag uit de TW.
Hieraan is echter de beperking verbonden dat de totale uitkering incl. toeslag
nooit hoger kan zijn dan het oude loon. Als dat oude loon, en daarmee dus
ook de totale uitkering beneden het sociaal minimum ligt (bijv.
bij deeltijdwerkers), kan in laatste instantie nog een beroep worden gedaan
op de WWB.13.4.1 Gevolgen voor de WWDe WW-lasten van gedeeltelijk arbeidsgeschikten bedragen momenteel ongeveer € 300
miljoen. In 2003 waren er ongeveer 30 000 samenloopgevallen van een WAO-
en WW-uitkering. Dit aantal zal de komende jaren teruglopen als gevolg van
het afschaffen van de vervolguitkering WW in 2003. De gemiddelde WW-uitkering
van arbeidsongeschikten stijgt natuurlijk wel door het wegvallen van de lagere
vervolguitkeringen. Bij ongewijzigd beleid zou het aantal WW-uitkeringen van
arbeidsongeschikten stabiliseren rond de 20 000.Er zijn twee redenen waarom het beroep op de WW door arbeidsongeschikten
verder zal afnemen door de WIA: ten eerste door de integratie van de werkloosheidsuitkering
voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten in de WGA en ten tweede door de verwachte
toename van de arbeidsparticipatie door de WIA. Daar staat tegenover dat een
deel van de mensen die minder dan 35% arbeidsongeschikt worden, niet in staat
zal zijn het oude werk te behouden en volledig in de WW zal belanden. Dit
weegt echter niet op tegen beide neerwaartse factoren. Na invoering van de
WIA verwacht de regering dat het aantal WW-uitkeringen van minder dan 35%
arbeidsongeschikten rond de 10 000 zal schommelen. De WW-lasten dalen
met € 70 miljoen ten opzichte van ongewijzigd beleid. De verwachte
ontwikkeling van het aantal WW-uitkeringen van arbeidsongeschikten staat gepresenteerd
in onderstaande tabel.Tabel 9: Gevolgen WIA voor aantal WW-uitkeringen en WW-uitkeringslasten  20062007200820092010202020302040aantal uitkeringen ultimo (x 1000)        • ongewijzigd beleid1918181819212119 • na WIA16121099111010 uitkeringslasten (x € 1 miljoen)        • ongewijzigd beleid190190200200210240240220• na WIA18015013013013015015015013.4.2 Gevolgen voor de Toeslagenwet (TW)Aan toeslagen op WAO-uitkeringen werd in 2003 ca. € 150 miljoen
betaald, waarvan het merendeel toeslagen voor volledig arbeidsongeschikten
betreft. Ongeveer 60 000 WAO'ers ontvangen een toeslag. Het beroep op
de Toeslagenwet zou bij ongewijzigd beleid met ongeveer 40% toenemen, omdat
de mensen die nu in de WAO komen relatief lagere lonen hebben dan vroeger
(met name door de toename van het aantal deeltijdwerkers).Door de WIA zal die toename beperkter zijn. De volumedaling van de IVA/WGA
ten opzichte van de WAO betekent dat minder mensen een toeslag nodig hebben.
Daar staat tegenover dat de minimumuitkeringen in de WGA juist lager zijn
waardoor in de WGA de kans op toeslagen toeneemt. Bovendien stijgt de gemiddelde
hoogte van de toeslag, omdat de TW de rol van de IOAW voor niet-werkende gedeeltelijk
arbeidsgeschikten overneemt1. De limiet aan
de hoogte van de toeslagen (30% van het sociaal minimum) komt te vervallen.
De totale uitgaven aan toeslagen zullen daarom zowel bij de WIA ondanks het
lagere aantal rechthebbenden toch ca. € 10 miljoen hoger uitvallen
dan bij ongewijzigd beleid. Mochten de uitkeringen in de IVA verhoogd worden
tot 75% van het oude loon zal het beroep op de TW uiteraard afnemen. Tabel 10: Gevolgen WIA voor aantal TW-uitkeringen en TW-uitkeringslasten  20062007200820092010202020302040aantal uitkeringen ultimo (x 1000)        • ongewijzigd beleid6060616162707879 • na WIA5959595858596261uitkeringslasten (x € 1 miljoen)        • ongewijzigd beleid160160160160170190200210• na WIA16016016017017020022022013.4.3 Gevolgen voor de WWB en IOAWEr zijn momenteel ongeveer 17 000 samenloopgevallen van een WAO-uitkering
met een WWB- of IOAW-uitkering. De totale uitkeringslasten van deze bijstandsuitkeringen
bedragen ca. € 80 miljoen. Bij ongewijzigd beleid zou dit oplopen
tot ca. € 110 miljoen. Omdat de nieuwe arbeidsongeschikten (vanwege
de sterke toename van deeltijd werken) gemiddeld lagere lonen hebben dan vroeger
neemt het beroep op bijstandsaanvullingen toe. Bovendien stijgt het aantal
gedeeltelijk arbeidsongeschikten, wat een groter beroep op de IOAW tot gevolg
heeft.De IOAW zal in de WIA zijn rol voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten in
het nieuwe stelsel verliezen, omdat in de WGA aanvullingen tot aan het sociaal
minimum via de TW zullen lopen. Op lange termijn dalen de IOAW-lasten van
gedeeltelijk arbeidsgeschikten dus tot 0.Het beroep op de bijstandsregelingen zal aan de andere kant toenemen ten
opzichte van ongewijzigd beleid, omdat mensen die minder dan 35% arbeidsongeschikt
worden beoordeeld en niet werken, in de WWB of de IOAW terecht kunnen komen.
Voor sommigen zal dat direct na afloop van het tweede ziektejaar het geval
zijn, indien geen recht op loongerelateerde uitkering bestaat vanwege bijvoorbeeld
het niet voldoen aan de referte-eis. De meeste niet-werkenden hebben wel recht
op een loongerelateerde uitkering, maar kunnen na afloop van deze uitkering
een beroep doen op IOAW (ingeval ze ouder dan 50 zijn) of WWB. Per saldo zal
het aantal mensen dat een beroep op de bijstandsregelingen doet afnemen ten
opzichte van ongewijzigd beleid. Toch zullen de kosten van die bijstandsuitkeringen
stijgen, omdat de gemiddelde uitkeringshoogte fors stijgt. Mensen die minder
dan 35% arbeidsongeschikt zijn, zullen als ze in de bijstand komen immers
een veel grotere kans op een volledige bijstandsuitkering hebben dan nu. De
kosten van bijstandsuitkeringen na de WIA zullen ca. € 220 miljoen
bedragen.Tabel 11: Gevolgen WIA voor aantal WWB/IOAW-uitkeringen
en WWB/IOAW-kosten  20062007200820092010202020302040aantal uitkeringen ultimo (x 1000)        • ongewijzigd beleid1818181919222425 • na WIA1818191919212324uitkeringslasten (x € 1 miljoen)        • ongewijzigd beleid8080808080100100110 • na WIA80809090100170210220Per saldo leiden de neerwaartse effecten bij de WW en de opwaartse effecten
bij de bijstand en de TW tot een stijging van de weglek ten opzichte van ongewijzigd
beleid met ca. € 50 miljoen. Aanvankelijk dragen de ontwikkelingen
in de WW, TW en bijstand overigens juist bij aan de besparingen. 13.5 UitvoeringskostenKrachtens de wet SUWI voert UWV sinds 1 januari 2002 de WAO uit.
In 2004 is met de uitvoering van de WAO ongeveer € 800 miljoen gemoeid
(zijnde 7% van de totale uitgaven uit hoofde van de WAO in dat jaar). Krachtens
de SUWI-uitvoeringsstructuur wordt jaarlijks aan UWV een geplafonneerd budget
uitvoeringskosten toegekend. Dit budget bestaat zowel uit reguliere als uit
incidentele middelen.De invoering van het wetsvoorstel WIA heeft langs meerdere wegen effect
op het structurele niveau van de uitvoeringskosten:1. Als gevolg van de stelselherziening is naar verwachting sprake van
een forse instroomreductie. Als gevolg van de strengere criteria zal, naast
een blijvende groep volledig en duurzaam arbeidsongeschikten in de IVA, een
deel van de volgens het huidige WAO-criterium arbeidsongeschikten in de WGA-regeling
terecht komen of niet arbeidsongeschikt worden verklaard. Derhalve zullen
er op de langere termijn minder personen door UWV van een uitkering worden
voorzien, herbeoordeeld en zo mogelijk worden gereïntegreerd, waardoor
ook minder trajecten zullen worden ingezet. Voor een deel zal hierbij overigens
sprake zijn van weglek naar de WW. Er zal zodoende door de instroomreductie
sprake zijn van een daling van de WAO-uitvoeringskosten en een geringere stijging
van de WW-uitvoeringskosten.2. De herbeoordelingsystematiek is reeds drastisch gewijzigd door het
wegvallen van de wettelijke 1e en 5e jaars herbeoordeling en de introductie
van de cohortsgewijze herbeoordelingen. Deze wijziging is voor de jaren 2005
en 2006 kostenneutraal in die zin dat de vrijgevallen capaciteit vanwege het
wegvallen van de wettelijke herbeoordelingen wordt ingezet voor de uitvoering
van de cohortsgewijze herbeoordelingen. Medio 2006 zullen de cohortsgewijze
herbeoordelingen zijn afgerond. Vanaf 2006 zullen professionele herbeoordelingen
in het kader van IVA, WGA en WAO worden uitgevoerd en vindt indien sprake
is van «geringe kans op herstel» gedurende de eerste 5 jaar jaarlijks
een herbeoordeling plaats. Vanaf medio 2006 levert de wijziging in de herbeoordelingsystematiek
een besparing op de uitvoeringskosten op. Deze besparing wordt meegenomen
in het kader van dit wetsvoorstel.3. De claimbeoordeling wordt kwalitatief verbeterd. UWV zal vaker dan
voorheen een intensievere claimbeoordeling toepassen en beslissingen voor
de IVA worden genomen door een beslissingsautoriteit. Daarnaast moet in het
keuringsproces gewerkt worden met lijsten en protocollen. Ook bestaat er voor
evidente gevallen de mogelijkheid om na minimaal een halfjaar wachttijd een
verzoek tot een vervroegde keuring in te dienen. Dit zal leiden tot een stijging
van de uitvoeringskosten per claimbeoordeling.4. Het eerbiedigende overgangsrecht leidt tot het langdurig naast elkaar
bestaan van een WAO-stelsel en een WIA-stelsel. Het WAO-stelsel kent alleen
nog uitstroom en geen nieuwe instroom en zal zodoende langzaam in omvang afnemen.
Bij het afnemende volume zal het noodzakelijke systeemonderhoud en de doorvoering
van eventuele wijzigingen de gemiddelde kosten van het bestandsbeheer WAO
doen toenemen.5. De huidige samenloop WW/WAO komt te vervallen in de WGA-regeling. Dit
zal tot een efficiencyverbetering en dus besparing op de uitvoeringskosten
kunnen leiden.Naast bovenstaande structurele effecten zal sprake zijn van omvangrijke
eenmalige implementatiekosten. Deze kosten zijn verspreid over meerdere jaren.
In de uitvoeringstoets heeft UWV aangegeven dat een geheel nieuw
systeem om de WIA uit te voeren op zijn vroegst per medio 2007 gereed zal
zijn. In de loop van 2005 maakt UWV implementatiekosten in relatie tot ombouw
van de huidige systemen. In de loop van 2006 en 2007 worden implementatiekosten
gemaakt voor de bouw van een nieuw systeem en de tijdelijk deels handmatige
uitvoering, gevolgd door eenmalige kosten in 2007 vanwege de overstap van
het tijdelijke systeem naar het nieuwe systeem. Het WIA-complex zal eveneens
tot implementatiekosten aan de zijde van de Belastingdienst leiden als gevolg
van de taken van de Belastingdienst ingevolge Wfsv/Walvis/SUB.In de Invoeringswet WIA worden de mogelijkheden tot eigenrisicodragen
beschreven. De mate waarin hiervan gebruik zal worden gemaakt, heeft invloed
op de mate van verschuiving van lasten en ook uitvoeringskosten van de publieke
naar de private sector. Naast bovenstaande kwalitatieve raming, kan zodoende
pas in de Invoeringswet WIA, uitgaande van een inschatting van de mate waarin
gebruik gemaakt zal worden van de mogelijkheid om eigen risicodrager te worden,
een kwantitatief beeld op het effect van het WIA-complex op de uitvoeringskosten
worden geschetst.13.6 Overzicht financiële gevolgenIn deze paragraaf wordt een totaaloverzicht gegeven van de financiële
effecten van de WIA op korte en lange termijn. Paragraaf 13.6.1 belicht
de financiële effecten op korte termijn. Hierbij beperken we ons tot
het niveau van de SZW-begroting, dus zonder rekening te houden met ontwikkelingen
op het gebied van bovenwettelijke uitkeringen. Voor de lange termijn zou dit
echter de gevolgen van de WIA in een te ongunstig daglicht plaatsen. Eén
van de onderdelen van de WIA betreft immers het vervallen van het zgn. WAO-hiaat,
dat nu in veel gevallen op de particuliere markt is bijverzekerd. Het vervallen
van het WAO-hiaat verhoogt de kosten van de WIA maar verlaagt de kosten die
werkgevers en werknemers nu op de private markt maken. Daarom wordt in paragraaf 13.6.2
eerst op de omvang van het WAO-hiaat ingegaan en wordt vervolgens in paragraaf 13.6.3
een integraal beeld van de langetermijnbesparingen van de WIA geschetst inclusief
de besparingen voor werkgevers en werknemers die niet zichtbaar worden op
het niveau van de SZW-begroting.13.6.1 Overzicht korte termijn financiële gevolgen
op begrotingsniveauDe in deze paragraaf gepresenteerde besparingen op uitkeringslasten en
uitvoeringskosten vormen niet de enige componenten van de totale besparing
als gevolg van de stelselherziening, zoals die is ingeboekt tijdens het Hoofdlijnenakkoord.
In 2005 zullen al besparingen plaatsvinden in dat tweede ziektejaar. De besparingen
op de uitkeringslasten als gevolg van de verlenging van de loondoorbetaling
bij ziekte (VLZ) bedragen in 2005 ca. € 100 miljoen en in 2006 en
verder ca. € 150 miljoen. Onderbouwing van deze bedragen is te vinden
in de financiële paragraaf van de wet VLZ1.De regering schrijft verder de instroomdaling die thans in 2004 ten opzichte
van 2003 wordt waargenomen toe aan een aankondigingeffect van het nieuwe stelsel,
vanuit de veronderstelling dat een grote stelselherziening al voorafgaand
aan de ingangsdatum leidt tot een terugloop van het aantal uitkeringen. Iets
soortgelijks viel bij de laatste grote stelselwijziging in 1993 (Wet TBA)
ook waar te nemen. De bepaling van de omvang van het aankondigingeffect kan
bij gebrek aan meer historische referenties niet anders dan indicatief zijn.
Een manier waarop de omvang van het aankondigingeffect is af te leiden, is
uit de keuze van het basisinstroomniveau van 66 000 personen in 2003.
Deze keuze impliceert dat de daling van de instroom in 2003
tot 66 000 is toe te schrijven aan structurele factoren (met name Pemba
en Poortwachter) en dat het meerdere in 2004 is toe te schrijven aan incidentele
factoren (met name het aankondigingeffect). Doorrekening van een scenario
waarin de instroom in 2004 gelijk wordt genomen aan het basisinstroomniveau
van 66 000 personen1 levert extra kosten
op. Het verschil tussen die doorrekening en de actuele raming met het lagere
instroomniveau voor 2004 is te beschouwen als het aankondigingeffect.Tabel 12: Aankondigingeffect WIA  2004200520062007besparing in personen (x1000)10,48,97,56,8 besparing in herl. uitk.jaren (x1000)3,97,16,15,3 besparing in miljoenen €601109080Een samenvattend beeld op begrotingsniveau (dus excl. de besparing op
wegvallende private hiaatverzekeringen) staat in onderstaande tabel. De structurele
besparing van de WIA incl. aanscherping schattingsbesluit en VLZ samen bedraagt
op begrotingsniveau ca. € 450 miljoen in 2007.Tabel 13: Totaaloverzicht besparingen op de SZW-begroting Besparingen samenhangend
met WIA (x € 1 miljoen)2004200520062007• VLZ: uitkeringslasten 100150150 • VLZ: uitvoeringskosten  2525 • WIA: uitkeringslasten60110150240 • WIA: uitvoeringskosten1  4040 totaal actuele begrotingsramingen60210365455Een precieze raming van de uitvoeringskosten komt in de invoeringswet
WIA. Zonder meerekening van aanloopkosten is voor 2006 en 2007 eerder een
voorlopige besparing van 40 miljoen op de uitvoeringskosten geraamd.Het bovenstaande beeld is exclusief besparingen als gevolg van de beperking
van bovenwettelijke aanvullingen in het tweede ziektejaar, zoals afgesproken
in het najaarsakkoord 2004 tussen kabinet en sociale partners. Deze beperking
kan een additionele besparing opleveren van ca. € 75 miljoen in
2007 plus een besparing van € 50 miljoen op loonkosten in de overheidssector.
Daar staat tegenover dat als de bovenwettelijke aanvullingen daadwerkelijk
beperkt worden én de instroom in de IVA beneden de 25 000 blijft
in 2006, de uitkeringen in de IVA met terugwerkende kracht vanaf 2006
verhoogd worden van 70% naar 75%. Dit kost € 50 miljoen voor 2006
en 2007 samen. Het beeld is ook exclusief besparingen op het arbeidsongeschiktheidsstelsel
in bredere zin (de herbeoordelingoperatie, de REA en de WAZ).13.6.2 Gevolgen voor de WAO-hiaatuitkeringenVoor ongeveer 80% van de werknemers is het na TBA ontstane WAO-hiaat (het
verschil tussen de loongerelateerde en de vervolguitkering in de WAO) veelal
collectief verzekerd. Dit is één van de zgn. bovenwettelijke
uitkeringen. Werkgevers betalen gemiddeld ongeveer 70% van de premie en werknemers
ongeveer 30%. De WAO-hiaatuitkeringen zijn op de private markt verzekerd volgens
het rentedekkingprincipe, wat inhoudt dat de uitkeringen al volledig voor
de toekomst zijn afgefinancierd. Thans wordt aan hiaatuitkeringen slechts
circa € 0,5 miljard uitgekeerd omdat voor veel van de huidige arbeidsongeschikten
het WAO-hiaat niet aan de orde is. Uiteindelijk zou echter een groot deel
van het WAO-bestand met het WAO-hiaat te maken krijgen en zouden
de feitelijk uitgekeerde bedragen oplopen tot € 0,9 miljard. In
de IVA zal geen hiaat meer bestaan. In deze financiële paragraaf wordt
verder de aanname gemaakt dat in de WGA geen bovenwettelijke aanvullingen
zullen plaatsvinden. De feitelijk uitgekeerde hiaatuitkeringen dalen dan tot
0, zodat op termijn € 0,9 miljard minder wordt uitgekeerd. Vanwege
het rentedekkingprincipe zal die € 0,9 miljard echter onmiddellijk
als besparing voor werkgevers en werknemers gerealiseerd kunnen worden omdat
de verzekeringspremies direct kunnen vervallen. Daarnaast betreft de € 0,9
miljard slechts de uitkeringslasten. Private verzekeraars hanteren bij hun
premiestelling een opslag van ca. 25% voor uitvoeringskosten en winst. Met
de private hiaatverzekeringen is dus ca. € 1,2 miljard gemoeid.Tabel 14: Gevolgen WIA voor uitgekeerde bedragen WAO-hiaatuitkeringen  20062007200820092010202020302040uitkeringslasten (x € 1 miljoen)        • ongewijzigd beleid540540560580600800940940• na WIA530500470440420190600Bij de WAO vinden verder nog zgn. WAO-excedentverzekeringen plaats waarbij
voor hoge inkomens het deel van het inkomen boven het maximumdagloon is verzekerd
tegen arbeidsongeschiktheid. Van deze excedentuitkeringen wordt verder geabstraheerd.
Naar verwachting zullen deze verzekeringen intact blijven bij de WIA.13.6.3 Overzicht langetermijn financiële gevolgen
incl. bovenwettelijke componentIn tabel 8 in paragraaf 13.3 is getoond hoe de besparingen op de
bruto uitkeringslasten als gevolg van de WIA oplopen tot ca. € 1,1
miljard in 2040. In paragraaf 13.4 is ingegaan op de gevolgen voor de
aanpalende regelingen als WW en bijstand. Deze regelingen worden ca. € 0,1
miljard duurder zodat een netto besparing van € 1,0 miljard resulteert.
Daarnaast vervallen de bovenwettelijke hiaatuitkeringen t.w.v. € 0,9
miljard, zoals uiteengezet in paragraaf 13.6.2. Het totaalbeeld van de
financiële gevolgen voor de uitkeringslasten van het nieuwe stelsel staat
in onderstaande tabel.Tabel 15: Besparing uitkeringen WIA ten opzichte van ongewijzigd
beleid incl. weglek (x € 1 miljard)2010202020302040• besparing IVA/WGA (zie tabel 8)0,30,81,01,1• besparing WW/TW/bijstand (zie tabel 9/10/11)0,10,00,0– 0,1 • besparing hiaatuitkeringen (zie tabel 14)0,20,60,90,9 totale besparing uitkeringen0,51,41,81,9 • aandeel schattingsbesluit/keuringspraktijk0,40,91,21,3• aandeel WIA overig0,20,50,60,6 extra kosten uitkeringsverhoging / afschaffing Pemba IVA0,10,40,50,5 totale besparing uitkeringen incl. extra kosten IVA0,41,01,31,4De totale structurele besparing op de uitkeringen bedraagt € 1,9
miljard. Ca. tweederde komt voor rekening van de aangescherpte keuringspraktijk
en ca. een derde voor rekening van de overige elementen van de WIA (met name
afschaffen laagste twee klassen en incentivestructuur WGA).De vraag naar de structurele besparing van de WIA is dus niet eenduidig
te beantwoorden. Er wordt € 1,0 miljard bespaard op de begrotingsuitgaven
voor uitkeringslasten van SZW, maar omdat hiaatverzekeringen niet meer nodig
zijn, zijn werkgevers en werknemers uiteindelijk € 1,9 miljard
goedkoper uit. Beide cijfers zijn exclusief de meerkosten van uitkeringsverhoging
en afschaffing van Pemba in de IVA (zie paragraaf 13.3.2). Indien deze
plaatsvinden, dalen de structurele besparingen met € 0,5 miljard
tot € 0,5 miljard resp. € 1,4 miljard.13.7 FinancieringIn deze paragraaf wordt – vooruitlopend op de Invoeringswet WIA –
globaal ingegaan op een aantal financieringsaspecten van de WIA. Eerst wordt
een beeld gegeven van de gevolgen voor de premiestelling. Vervolgens wordt
ingegaan op premiedifferentiatie en eigenrisicodragen. Deze en andere financieringsaspecten,
zoals de financieringsverschuivingen die optreden ten opzichte van de huidige
WAO als gevolg van wijzigingen in de verdeling van de premielast tussen werkgevers
en werknemers, komen nader aan de orde in de Invoeringswet WIA.13.7.1 PremiestellingOm een beeld te krijgen van de financieringsgevolgen van de stelselherziening
wordt eerst geschetst hoe de WAO-premie zich bij ongewijzigd beleid zou ontwikkelen.
Het gemiddelde premieniveau voor de WAO bedraagt in 2004 7,65% (bestaande
uit 5,3%1 basispremie en 2,35% gedifferentieerde
premie) en in 2005 7,27% (bestaande uit 5,6%27 basispremie en 1,67% gedifferentieerde
premie). Hieruit worden niet alleen de uitkeringslasten van WAO'ers betaald
maar ook opslagen voor sociale werkgeverslasten (ziekenfonds- en WW-premie),
uitvoeringskosten en reïntegratiekosten. Uitkeringslasten vormen ongeveer
80% van de totale premie. Als gevolg van de verlenging van de loondoorbetaling
bij ziekte (VLZ) daalt de WAO-premie in 2005 en 2006 om vervolgens te stabiliseren
op een niveau van tussen de 5,5% en 6% van de premieplichtige loonsom.Tabel 16: Totale WAO-lasten en gemiddelde WAO-premie bij
ongewijzigd beleid  20062007200820092010202020302040uitkeringslasten (x € 1 miljard)8,68,58,38,18,07,88,48,3totale lasten (x € 1 miljard)10,810,610,410,210,09,810,510,3gemiddelde premie (%)6,0%5,9%5,7%5,6%5,5%5,2%5,6%5,7%De nieuwe premie, zoals gepresenteerd in tabel 17, is een optelsom van
de premies voor de oude WAO, die vanaf 2006 langzaam leegloopt, de IVA
en de WGA. Voor de IVA en de WGA is gerekend met een zelfde verhouding tussen
uitkeringslasten en opslagen (80% vs. 20%) als bij de huidige WAO. De premie
stabiliseert op een niveau van rond de 5%, waarvan uiteindelijk ca. 3,5% voor
rekening van de IVA komt en ca. 1,5% voor rekening van de WGA.Tabel 17: Totale lasten (WAO, IVA en WGA) en gemiddelde
premie nieuwe stelsel  20062007200820092010202020302040uitkeringslasten (x € 1 miljard)8,68,38,17,97,77,07,47,2totale lasten (x € 1 miljard)10,710,410,29,99,78,89,28,9gemiddelde premie (%)6,0%5,8%5,6%5,5%5,3%4,6%4,9%4,9%De WIA leidt derhalve op termijn tot een aanmerkelijke premiedaling van
0,8% van de loonsom of ca. € 1,4 miljard. Hierbij zij aangetekend
dat in de bovenstaande tabellen zgn. lastendekkende premies worden gepresenteerd. De feitelijke premieontwikkeling kan hiervan afwijken. Zo
is in het Hoofdlijnenakkoord afgesproken dat gedurende de lopende kabinetsperiode
(t/m 2007) de lastendruk constant blijft. Besparingen op WAO-lasten leiden
gedurende deze kabinetsperiode daarom niet tot premieverlaging maar komen
ten goede aan het EMU-saldo.In de praktijk worden er geen separate premies voor WAO, IVA en WGA geïnd.
De WAO wordt momenteel bekostigd uit twee fondsen, het Aof (de lasten van
mensen die langer dan 4 jaar in de WAO zitten en niet onder Pemba vallen)
en de Aok (de lasten van mensen die korter dan 4 jaar in de WAO zitten en
onder Pemba vallen). Deze beide fondsen blijven voortbestaan zolang Pemba
bestaat. Als Pemba wordt afgeschaft, blijft het Aof over om de lasten van
de IVA en de oude WAO te dekken, alsmede het deel van de WGA-lasten waarvoor
een bedrijf geen eigenrisicodrager kan worden. Voor het deel van de WGA-lasten
waarvoor een bedrijf wel eigenrisicodrager kan worden, zal een apart fonds
(de Werkhervattingskas) worden opgericht omdat de WGA hiervoor premiedifferentiatie
zal kennen. Tijdelijk zullen er dus drie fondsen naast elkaar bestaan, waarvan
er twee door middel van een gedifferentieerde premie gefinancierd worden.13.7.2 Premiedifferentiatie en eigenrisicodragenBinnen de WGA kunnen werkgevers, net als nu bij Pemba, kiezen om eigenrisicodrager
te worden of een private verzekering af te sluiten. Over het aandeel bedrijven
dat ervoor zal kiezen om eigenrisicodrager voor de WGA te worden, valt nog
weinig te zeggen. Binnen Pemba werd aanvankelijk slechts beperkt gebruik gemaakt
van de mogelijkheid tot eigenrisicodragen. In 2002 waren ca. 5 000 bedrijven
eigenrisicodrager voor de Pemba-periode. Deze bedrijven vertegenwoordigden
ca. 5% van de werknemers. In 2003 en 2004 is het aantal eigenrisicodragers
echter sterk gegroeid tot 71 500 bedrijven (1 300 grote en 70 200
kleine) omdat met name kleine werkgevers gebruik hebben gemaakt van de voor
hen laatste mogelijkheid om eigenrisicodrager te worden1. Inmiddels is dus 20% van de werkgevers eigenrisicodrager. Eerder
bestond bij de ziektewet, voor de invoering van de wetten TZ en WULBZ, de
mogelijkheid om eigenrisicodrager te worden voor het volledige eerste ziektejaar
in plaats van publiek te verzekeren. In 1992 was 17% van de ziekmeldingen
afkomstig van eigenrisicodragers2. Een percentage
van 20% eigenrisicodragen zou daarom een logisch basisscenario kunnen zijn.Veel zal echter afhangen van hoe de premiestelling van private verzekeraars
zich zal verhouden tot die van het UWV. De ongelijkheid die in de aanloopfase
van de WGA zou ontstaan als gevolg van de verschillen in financieringsmethodiek
(rentedekking vs. omslagfinanciering) zal worden weggenomen in het kader van
het gelijk speelveld. Van eigenrisicodragen voor de WGA zal bovendien naar
verwachting meer gebruik gemaakt worden dan bij Pemba en WULBZ, omdat deze
verzekering waarschijnlijk vaak in de vorm van een aanvulling op de verzekering
voor loondoorbetaling aangeboden zal worden. Tenslotte heeft het eigen risico
in het nieuwe stelsel betrekking op de WGA waar de mogelijkheden tot schadelastbeperking
in beginsel bij de gehele populatie aanwezig mogen worden geacht. In de ramingen
wordt daarom in eerste instantie gerekend met een iets hoger percentage eigenrisicodragers
van 25%.13.8 ReïntegratieIn het nieuwe stelsel zijn middelen beschikbaar gesteld voor de reïntegratie
van personen die meer dan 35% arbeidsongeschikt zijn, voor persoonsgebonden
voorzieningen en instrumenten die drempels voor de werkgever wegnemen bij
het in dienst nemen of houden van gedeeltelijk arbeidsgeschikten.
De uitgaven worden opgedeeld in een gedeelte voor aanbodversterking (trajecten)
en een gedeelte voor trekkingsrechten (werkplekaanpassingen, vervoersvoorzieningen,
de no-riskpolis ZW etc.). Op deze beide hoofdonderdelen van de reïntegratie-inspanningen
wordt in deze paragraaf ingegaan.Voor reïntegratie in de WGA geldt overigens dat een deel van de werkgevers
zich mogelijk privaat zal verzekeren. Verzekeraars claimden in hun offertes
dat zij beter reïntegreren dan een publieke uitvoerder. Omdat onduidelijk
is welk gedeelte van de WGA-markt privaat zal gaan, is in de berekeningen
in deze financiële paragraaf een scenario gehanteerd waarin publieke
en private uitvoerders en eigenrisicodragers even goed presteren. Afhankelijk
van het deel van de markt dat privaat gaat, en de mate waarin private uitvoerders
hun claims waarmaken, kunnen de reïntegratieresultaten dus afwijken van
hetgeen in deze financiële paragraaf gepresenteerd wordt.13.8.1 TrajectenIn de eerste twee jaar van ziekte van een werknemer hebben de werkgever
en werknemer een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het hervatten van
de werkzaamheden. Na deze twee jaar zal de werknemer worden gekeurd om de
mate van arbeidsongeschiktheid vast te stellen. Als de werknemer meer dan
35% maar niet volledig en duurzaam arbeidsongeschikt blijkt te zijn, valt
hij onder de WGA. Als de werknemer het werk nog niet heeft hervat, terwijl
de werkgever en werknemer wel aan hun reïntegratieverplichtingen hebben
voldaan conform de Wet Verbetering Poortwachter, wordt het UWV medeverantwoordelijk
voor de reïntegratie.In aansluiting op de berekeningen van de WGA in het nieuwe WAO-stelsel
worden trajecten ingezet bij de werknemers, voor wie de ingezette reïntegratie-inspanningen
door de werkgever in de eerste twee ziektejaren niet tot werkhervatting hebben
geleid. Per jaar zullen ca. 15 000 niet-werkenden in de WGA komen. Deze
mensen vormen de belangrijkste doelgroep voor trajecten.Aangezien de werkgever eigenrisicodrager kan worden voor de WGA zal een
deel van de trajecten door de private verzekeraars worden uitgevoerd. Om een
indicatie te geven van de publieke middelen die beschikbaar zouden moeten
zijn voor trajectinzet is als indicatief uitgangspunt gerekend met een scenario
met een aandeel eigenrisicodragen van 25%, 5% hoger dan het aandeel eigenrisicodragen
in de WAO. Bij die veronderstelling zouden in de publieke sector per jaar
ca. 15 000 trajecten moeten worden ingezet voor uitkeringsgerechtigden
in de WGA.Niet voor alle niet-werkende WGA'ers is een traject nodig. Bovendien blijft
het aantal trajecten in de beginjaren iets achter omdat niet alle trajecten
onmiddellijk opgestart kunnen worden (bijvoorbeeld bij tijdelijk volledig
arbeidsongeschikten die nog niet tot een traject in staat zijn). Daar staat
tegenover dat ook een deel van de werkenden een traject nodig zal hebben.
Bij de raming zijn de volgende aannames gehanteerd:• De regering schat dat circa 10% van de gedeeltelijk arbeidsgeschikten
genoeg heeft aan een bemiddelingstraject bij het CWI en geen reïntegratietraject
nodig heeft.• Aan werknemers die tijdelijk volledig arbeidsongeschikt zijn, wordt
pas een traject aangeboden als uit een herbeoordeling blijkt dat de situatie
van de cliënt verbeterd is. Voor de tijdelijk volledig arbeidsongeschikten
wordt aangenomen dat zij op pas op traject kunnen als herstel zichtbaar wordt.
Verondersteld wordt om die reden dat in de eerste vier jaar van een cohort
tijdelijk volledig arbeidsongeschikten resp. 25%, 25%, 15% en nog eens 10%
op traject gaat. Uiteindelijk volgt dan 75% van de tijdelijk
volledig arbeidsongeschikten een traject. De overige 25% valt af door demografische
redenen (overlijden of pensionering), het zelf vinden van werk of doorstroom
naar de IVA.• Aangenomen wordt voorts dat 10% van de werkende WGA'ers een traject
nodig zal hebben. Dit betreft met name de groep die nog niet als stabiele
werkhervatter te beschouwen is.• Er zijn structureel ca. 4 000 trajecten per jaar gereserveerd
voor mensen die niet tot de WGA behoren. Het gaat hier om verschillende groepen,
o.m. Wajong'ers en mensen uit het zittende WAO- en WAZ-bestand.• Tot slot zal er in de loop der jaren een groep WGA'ers ontstaan
die al langere tijd niet of niet in voldoende mate werkt. Een reïntegratietraject
zal voor dit «zittende bestand» beperkt mogelijk moeten zijn.
Er wordt rekening mee gehouden dat in de beginjaren de aanspraak op een traject
door deze groep gering zal zijn, maar dat in de jaren daarna – met de
groei van het zittend bestand – zal toenemen. Vandaar dat het aantal
trajecten voor het zittend bestand een opbouw kent van 500 in 2007, 1 500
in 2008 naar 2 500 vanaf 2009.In het volgende overzicht is samengevat hoeveel trajecten UWV zal inzetten
in de periode vanaf 2006 (excl. de herbeoordelingoperatie die op 1 oktober
2004 is gestart) gegeven het scenario van 25% eigenrisicodragers. Bij een
gemiddelde trajectprijs van circa € 3 000 euro, zal het structureel
benodigd budget circa € 60 miljoen bedragen.Tabel 18: Samenvatting inzet trajecten nieuwe stelsel Inkoop trajecten (excl. herbeoordelingoperatie)200620072008200920102020WGA instroom (x 1000)6,68,59,510,011,012,2 WGA zittend bestand (x 1000) 0,51,52,52,52,5Overig (Wajong, oud WAO/WAZ etc.)3,03,03,54,04,04,0Totaal9,612,014,516,517,518,713.8.2 No risk polis ZiektewetDe no-riskpolis ZW stimuleert werkgevers om gedeeltelijk arbeidsgeschikten
in dienst te houden of in dienst te nemen. In geval dat de werknemer opnieuw
ziek wordt, kan de werkgever het ziekengeld declareren bij het UWV. Werkgevers
die een gedeeltelijk arbeidsgeschikte met een WGA-uitkering in dienst houden
of in dienst nemen, hebben na twee jaar loondoorbetalingplicht recht op vijf
jaar no-riskpolis ZW.Van de personen die jaarlijks in de WGA komen, zal naar verwachting bijna
de helft aan het werk zijn. Voor de niet-werkenden in de WGA volgt meestal
een traject. Degenen die al dan niet na het volgen van een traject aan het
werk gaan, zullen tevens aanspraak hebben op de no-riskpolis ZW. Bij de raming
wordt aangenomen dat werknemers die volledig herstellen en daarom geen recht
meer hebben op een WGA-uitkering niet meer in aanmerking komen voor de no-riskpolis
en de positie van een reguliere werknemer innemen.De kosten van de no-riskpolis zijn in de structurele situatie van het
nieuwe stelsel op ruim € 70 miljoen geraamd. Dit is in dezelfde
orde als de kosten van de no-riskpolis volgens de huidige regeling. De kosten
worden betaald uit het Algemeen Werkloosheidsfonds (Awf) door een opslag uit
de WW-premie. Deze raming ligt qua orde van grootte in lijn met ramingen uit
de premieberekeningen voor de WGA van UWV en Verbond van Verzekeraars1. Bij de raming is verondersteld dat het gemiddeld inkomen € 13 000
bedraagt, waarvan bij ziekte 70% gedeclareerd kan worden. Het
ziekteverzuim bedraagt naar verwachting gemiddeld 7%1. Het ziekengeld wordt vijf jaar lang gedeclareerd voor werkenden in
de WGA die bij een nieuwe werkgever aan de slag zijn gegaan en voor werkenden
in WGA die een baan bij dezelfde werkgever hebben behouden. In de structurele
situatie gaat het om ca. 70 000 werkende gedeeltelijk arbeidsgeschikten.
Daarnaast zijn er nog zo'n 40 000 mensen die al dan niet na het volgen
van een traject (gedeeltelijk) aan het werk gaan.13.9 Arbeidsparticipatie en macro-economische gevolgenAls gevolg van de stelselherziening zal de arbeidsparticipatie van arbeidsongeschikten
stijgen. Eind 2003 werkte 28% van de 786 000 WAO'ers, ongeveer 220 000
mensen. Dat aantal zal eerst dalen omdat als gevolg van VLZ het aantal WAO'ers
afneemt. Het percentage werkende arbeidsongeschikten is overigens geen goede
maat om het succes van reïntegratie-inspanningen te meten. Immers, als
reïntegratie écht goed werkt, dan reïntegreren mensen volledig
en verdwijnen uit de arbeidsongeschiktheidsregelingen. Bovendien zal het aantal
werkende arbeidsongeschikten per definitie eerst afnemen, omdat de drempel
voor toelating tot de arbeidsongeschiktheidsregelingen verhoogd wordt van
15% naar 35%. Daarom wordt in deze paragraaf de arbeidsparticipatie van de
volledige groep mensen die recht zou hebben gekregen op de huidige WAO in
beschouwing genomen.In het nieuwe stelsel zal onder de mensen die in de IVA instromen werkhervatting
nauwelijks voorkomen. Van de mensen die in de WGA komen, verwacht de regering
dat, mede door inzet van trajecten, 65% van de gedeeltelijk arbeidsgeschikten
het werk hervat. Niet alleen zullen deze WGA'ers gaan werken, van degenen
die werken, verwacht de regering dat een grote meerderheid erin zal slagen
zijn verdiencapaciteit volledig te benutten. Onder de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
WGA'ers zit een aanzienlijke groep mensen die nu nog volledig arbeidsongeschikt
zou worden bevonden. Bij de berekeningen is ervan uitgegaan dat deze groep,
die nu in een relatief klein percentage van de gevallen (20%) werkt, in dezelfde
mate (65%) gaat participeren op de arbeidsmarkt als de huidige gedeeltelijk
arbeidsongeschikten doen. Deze aanname is mede gebaseerd op onderzoeksgegevens
van De Jong & Thio2 en Besseling 3. In beide onderzoeken wordt geconcludeerd dat enkel
het hebben van een gedeeltelijke in plaats van een volledige WAO-uitkering
de kans op werken aanmerkelijk vergroot. Om deze reden, in combinatie met
de verbeterde incentivestructuur van de WGA, acht de regering een participatieniveau
van 65% aannemelijk.Naast de hogere participatie van WGA'ers mag als gevolg van het verhogen
van de toetredingsdrempel van de arbeidsongeschiktheidsregelingen van 15%
naar 35% worden verwacht dat de arbeidsparticipatie ook zal stijgen bij de
groep die de drempel van 35% niet meer haalt. Het gaat daarbij om mensen die
op basis van de huidige WAO in de laagste twee klassen zouden zitten, maar
ook om mensen die nu nog meer dan 35% arbeidsongeschikt zouden zijn en als
gevolg van het aangescherpte Schattingsbesluit de drempel van 35% niet meer
halen. Van deze groep, van wie momenteel ongeveer 65% werkt, wordt een kleine
toename van de arbeidsparticipatie tot 70% verwacht. De verwachte ontwikkeling
van het aantal werkenden bij ongewijzigd beleid en in de WIA staat weergegeven
in onderstaande tabel: Tabel 19: Aantal werkenden huidige stelsel ten opzichte
van nieuwe stelsel (x 1 000 personen)20062007200820092010202020302040aantal werkenden huidige stelsel186184184187189203221216aantal werkenden nieuwe stelsel192196201209216264300298extra activering712172227617982extra verdiend loon (x € 1 miljard)0,10,20,30,40,51,21,61,7De toename van de participatie kan uiteindelijk ca. 80 000 personen
bedragen. Naast die 80 000 mensen die in het oude stelsel in het geheel
niet zouden werken, verwacht de regering ook dat een groep mensen die in de
huidige situatie ook al zou werken, dat als gevolg van de stelselherziening
meer gaat doen. Het totale bruto loon dat de werkende arbeidsongeschikten
verdienen, stijgt op grond van deze verwachtingen met ca. € 1,7
miljard. In arbeidsjaren betekent dit een stijging van bijna 70 000.
De aanpak van de WAO vormt zo een deel van de aanpak van de vergrijzing.De omvang van de participatietoename wordt natuurlijk mede bepaald door
de verdeling van de reïntegratiemarkt tussen publieke en private partijen
en de reïntegratiesuccessen die zij behalen.13.10 Gevolgen van de WIA voor vrouwenHet huidige WAO-bestand omvat circa 786 000 WAO-ers. Daarvan is ca.
54% man en 46% vrouw. De verwachting is dat het WAO-bestand bij ongewijzigd
beleid zal groeien tot 750 000 WAO-ers op lange termijn (2040). Het aandeel
vrouwen is dan gelijk aan het aandeel mannen. De stijging van het aandeel
vrouwen bij ongewijzigd beleid heeft drie oorzaken:1. de groeiende arbeidsparticipatie van vrouwen: omdat de arbeidsparticipatie
van vrouwen de afgelopen decennia sterk gegroeid is en naar verwachting nog
verder zal groeien, zal het aandeel vrouwen in de instroom licht toenemen.
Onderzoek laat bovendien zien, dat dit effect versterkt zal worden doordat
de huidige werkende vrouwen relatief gezonder zijn dan de huidige niet-werkende
vrouwen.2. de vergrijzing van de vrouwelijke beroepsbevolking: samenhangend met
de stijgende arbeidsparticipatie van vrouwen, stijgt de gemiddelde leeftijd
van werkende vrouwen meer dan die van mannen. Omdat oudere werknemers een
hogere kans hebben op arbeidsongeschiktheid, zal het arbeidsongeschiktheidsrisico
van vrouwen om die reden ook nog iets stijgen.3. het relatief hoge instroomrisico van vrouwen ten opzichte van mannen:
het verschil in instroomkans tussen mannen en vrouwen is het afgelopen jaar
overigens afgenomen, waardoor de toename van het aandeel vrouwen als gevolg
van bovengenoemde factoren minder sterk zal zijn.Het aantal volledig arbeidsongeschikten en gedeeltelijk arbeidsgeschikten
in het nieuwe stelsel tezamen zal structureel fors lager liggen dan de verwachte
structurele omvang van het huidig stelsel. Het nieuwe stelsel zal naar verwachting
ongeveer 550 000 personen gaan bevatten, tegenover de 750 000 voor
het huidige stelsel. Hoewel het beleid niet seksespecifiek is, zullen onderdelen
van het totale beleidsplan anders uitwerken voor vrouwen dan voor mannen.
Per onderdeel van het nieuwe stelsel volgt hier een nadere toelichting op
de gevolgen voor vrouwen.De drie hierboven genoemde oorzaken voor de toename van het aantal arbeidsongeschikte
vrouwen in de structurele situatie zijn ook in het nieuwe stelsel
relevant. Dit betekent dat het huidige beleid om het risico van vrouwen te
verlagen, onverminderd van belang is en dan ook voortgezet zal worden. Dit
beleid gaat er van uit dat er geen specifieke oorzaak is aan te wijzen voor
het hogere risico van vrouwen. Alle betrokken partijen (vrouwen zelf, werkgevers,
Arbo-diensten en het UWV) zijn zowel deel van het probleem als deel van de
oplossing. Deze betrokkenen moeten een actieve houding ontwikkelen. Door zo
vroeg mogelijk na het intreden van ziekte daarmee te beginnen wordt bereikt
dat de verzuimduur van vrouwen gunstig beïnvloed wordt. Immers het ontbreken
van een dergelijke houding werkt slechter uit voor vrouwen dan voor mannen.
Ook binnen het UWV is bij de begeleiding van zieke«vangnetters»
en bij de claimbeoordeling meer aandacht voor vrouwen gecreëerd.Alle maatregelen en activiteiten tezamen hebben al geleid tot een verlaging
van het arbeidsongeschiktheidsrisico van vrouwen. In 2003 hadden vrouwen een
50% hoger WAO-risico dan mannen, tegen een 80% hoger risico in 2001.Het aantal uitkeringen in het nieuwe stelsel en de verhouding tussen mannen
en vrouwen daarin hangen af van de activiteiten in de loondoorbetalingperiode,
de wijzigingen in het claimbeoordelingsproces, de criteria voor de IVA en
die voor de WGA.De verlenging van de loondoorbetalingverplichting naar twee jaar is voor
vrouwen van belang omdat hierdoor meer mogelijkheden ontstaan om door een
actievere aanpak de verzuimduur en -frequentie aan te pakken. De huidige verschillen
in verzuimcijfers en WAO-instroomcijfers tussen bedrijven geven hier ook een
aanwijzing voor.Het claimbeoordelingsproces in het nieuwe stelsel wordt meer uitgewerkt,
beter georganiseerd en kwalitatief van een hoger niveau. Zo wordt de procedure
voor volledige arbeidsongeschiktheid op medische gronden strakker, doordat
beslissingen hierover door een landelijke commissie genomen zullen worden.
Ook zal als hulpmiddel gebruik worden gemaakt van een indicatieve lijst met
ziektes, met daarop de gebruikelijke hersteltermijn en behandeling. Ziektes
met een hersteltermijn van korter dan twee jaar zullen bij de poortwachtertoets
in beginsel leiden tot een afwijzing van de claim, omdat betrokkene al hersteld
had kunnen zijn.Deze procedurele verbeteringen zullen primair van belang zijn voor psychische
klachten. Omdat vrouwen vaker de diagnose psychische klachten hebben dan mannen
kan verwacht worden dat dit zal leiden tot een relatief lager aandeel van
vrouwen in de instroom. In 2003 werd 37% van de vrouwen die de WAO in kwamen
om psychische redenen afgekeurd tegen 31% van de mannen. Ten opzichte van
2002 is dit reeds een daling: toen werd nog 39% van de vrouwen en 32% van
de mannen om psychische redenen afgekeurd.Een tweede punt op dit gebied wordt gevormd door de wijzigingen in het
Schattingsbesluit. Deze werken naar verwachting gelijk uit voor mannen en
voor vrouwen, met als mogelijke uitzondering de bepaling dat voor deeltijders
ook functies met een grotere urenomvang gezocht kunnen worden. Aangezien vrouwen
vaker dan mannen in deeltijd werken, zal deze aanscherping die kan leiden
tot een lagere mate van arbeidsongeschiktheid en een lagere instroom, meer
effect hebben voor vrouwen.De claimbeoordeling na de twee jaar ziekte zal meer dan bij de WAO leiden
tot personen die in het geheel geen uitkering krijgen, omdat zij niet arbeidsongeschikt
zijn. Dit komt doordat de ondergrens hoger ligt dan bij de WAO (35% arbeidsongeschikt
in plaats van 15%). Potentieel kunnen door deze nieuwe grens meer mannen getroffen
worden, omdat het aandeel gedeeltelijk (tussen de 15% en 35%) arbeidsongeschikten
bij mannen hoger is dan bij vrouwen (voor de instroom 2003 is
dit 21% bij mannen en 18% bij vrouwen).De IVA-uitkering is slechts toegankelijk voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten.
De IVA omvat in de structurele situatie bij benadering 350 000 personen.
Bij eindewachttijd wordt de zieke werknemer medisch en in een aantal gevallen
ook arbeidsdeskundig beoordeeld voor toegang tot de IVA. Verwacht wordt dat
het aangescherpte toegangscriterium »duurzaam» niet seksespecifiek
is. Daar staat tegenover dat vrouwen vaker volledig arbeidsongeschikt worden
bevonden dan mannen: in 2003 kreeg in de WAO 61% van de vrouwen die een nieuwe
WAO-uitkering krijgen, een volledige uitkering tegenover 53% van de mannen.
Naar verwachting zal het structurele IVA-bestand daarom uit meer vrouwen dan
mannen bestaan, het aandeel vrouwen wordt geschat op 54%.Gedeeltelijk arbeidsgeschikten komen in het nieuwe stelsel in de WGA.
De seksespecifieke gevolgen van de WGA hangen samen met het gewijzigde Schattingsbesluit
en met de mate waarin gedeeltelijk arbeidsgeschikte vrouwen er in slagen hun
resterende verdiencapaciteit geheel te benutten. Waarschijnlijk zullen net
als nu iets meer mannen dan vrouwen gedeeltelijk arbeidsgeschikt zijn. Van
de WGA gaat een activerende werking uit. Werken levert in de WGA immers een
hoger inkomen dan niet werken. In de huidige WAO ligt de arbeidsdeelname van
gedeeltelijk arbeidsgeschikte mannen en vrouwen redelijk dicht bij elkaar.
Verwacht wordt dat de toename van de arbeidsparticipatie in de activeringsregeling
voor mannen en vrouwen dan ook in gelijke mate zal optreden. In de WGA zullen
bij benadering structureel circa 190 000 personen zitten. Samengevat
ziet het beeld er als volgt uit:Tabel 20: Structureel aantal uitkeringen WIA naar geslacht Soort uitkeringVrouwenMannenTotaalIVA54%46%ca. 350 000 WGA48%52%ca. 190 000 • waarvan tijdelijk volledig ao55%45%ca. 20 000 • waarvan gedeeltelijk ao47%53%ca. 170 000 waarvan werkend44%56%ca. 90 000 waarvan niet-werkend49%51%ca. 80 00013.11 Administratieve lasten van werkgeversDe administratieve lasten van de IVA, de WGA en het zittende bestand WAO
zullen hierna worden vergeleken met de administratieve lasten van de huidige
WAO. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de administratieve lasten die
samenhangen met de premieafdracht respectievelijk de uitkeringsverzorging.Het totaal aan administratieve lasten voor bedrijven uit hoofde van de
WAO bedraagt € 92 miljoen. Het overgrote deel daarvan hangt samen
met de premieafdracht, te weten € 87 miljoen. Deze lasten zullen
door de invoering van WALVIS en SUB sterk verminderen. Daarop zal hieronder
niet nader worden ingegaan.Slechts een klein deel van de administratieve lasten van de huidige WAO
hangt samen met de uitkeringsverzorging, namelijk € 5 miljoen. Deze
lasten zullen als gevolg van het nieuwe stelsel (IVA, WGA, en het zittende
WAO-bestand) verminderen, omdat het aantal arbeidsongeschikten zal afnemen.
Daardoor zal een werkgever minder handelingen behoeven te verrichten,
wat leidt tot lagere administratieve lasten. Voor dit zogenaamde volume-effect
zijn twee ontwikkelingen van belang:• Een daling van het aantal WAO-uitkeringen in 2005 als gevolg van
de verlenging van de loondoorbetaling bij ziekte van één naar
twee jaar.• Een geleidelijke daling van het aantal arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
vanaf 2006 totdat een stabilisatie op een niveau van ongeveer 550 000
arbeidsongeschikten is bereikt.Het hoofddoel van de WIA, te weten bevordering van de arbeidsparticipatie
van gedeeltelijk arbeidsgeschikten en terugdringing van het aantal arbeidsongeschikten,
brengt dus mee dat de administratieve lasten voor werkgevers zullen dalen.
In 2005 dalen deze lasten met € 0,3 miljoen, welke al ingeboekt
zijn ten tijde van de Wet VLZ en hier dus niet meetellen. Daarna zal deze
daling geleidelijk oplopen tot een structureel niveau van ca. € 1
miljoen. De administratieve lastendruk zal als gevolg van het nieuwe uitkeringsregime
dus vergaand worden beperkt. De WIA levert zodoende ook een belangrijke bijdrage
aan dit speerpunt van het regeringsbeleid.Volledigheidshalve wordt daarbij wel de kanttekening gemaakt dat de gevolgen
van de maatregelen die in het wetsvoorstel Invoeringswet worden geregeld,
zoals de financiering van de WIA, de uitbreiding van de no-risk polis, de
premiekorting en het aanvragen van een arbeidsplaatsvoorziening bij het UWV,
nog niet zijn meegenomen. Voorts vallen de gevolgen voor de administratieve
lasten van een aantal wijzigingen vooralsnog niet te kwantificeren, zoals
de intensivering van het gebruik van schriftelijke stukken in het claimbeoordelingsproces
en het opnemen van een verklaring van de bedrijfsarts als een vervroegde IVA-uitkering
wordt aangevraagd. De verwachting is dat deze nog niet meegenomen maatregelen
een lichte opwaartse druk geven op de administratieve lasten, maar dat per
saldo nog steeds een daling van de administratieve lasten ingevolge het wetsvoorstel
WIA resteert. In de memorie van toelichting op het wetsvoorstel Invoeringswet
WIA zal daar nader op worden ingegaan.Bovenstaande veranderingen in de administratieve lasten zijn exclusief
de besparing van € 20 miljoen bij de Wet einde toegang verzekering
WAZ1, de daling van de administratieve lasten
met ongeveer € 4 miljoen door de verlenging van de loondoorbetaling
naar twee jaar2 en een administratieve lastenverlichting
van ongeveer€ 11 miljoen door de maatregel om de subsidie voor scholing,
training en begeleiding en de subsidieregeling tweede spoor af te schaffen2.Al met al zullen de administratieve lasten als gevolg van het totale wetgevingscomplex
omtrent het nieuwe arbeidsongeschiktheidsstelsel substantieel dalen. Het nieuwe
stelsel bevordert dus het belang van het bedrijfsleven: niet alleen vanwege
de vermindering van het aantal arbeidsongeschikten en de toename van de arbeidsparticipatie
van gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers, maar ook vanwege de afname van
de administratieve lasten die verbonden zijn met de uitvoering van de WIA.13.12 Gevolgen voor de rechterlijke machtHet wetsvoorstel zal naar verwachting geen grote werklastgevolgen voor
zich meebrengen voor de rechtspraak. In de fase na inwerkingtreding zullen
weliswaar rechtsvragen rijzen over nieuwe begrippen, maar de volgende factoren
dragen bij aan een verlichting voor de rechterlijke macht. Ten eerste zal
de instroom in de WIA veel lager zijn dan de instroom in de WAO bij ongewijzigd
beleid. Dit brengt mee dat het aantal uitkeringen, met inbegrip van weglekeffecten,
in aanmerkelijke mate zal afnemen, zodat de verwachting gerechtvaardigd
is dat er minder zaken voor de rechter zullen worden gebracht. Ten tweede
is het arbeidsongeschiktheidscriterium in de WIA scherper en duidelijker geformuleerd
dan in de huidige WAO. Dit zal leiden tot minder geschillen over de vaststelling
van de arbeidsongeschiktheid. Ten derde is de hoogte van de loongerelateerde
WGA-uitkering en de loonaanvulling in de WGA niet, zoals in de huidige WAO,
afhankelijk van de mate van arbeidsongeschiktheid. Anders gezegd, de arbeidsongeschiktheidsklassen
met de daarbij behorende uitkeringspercentages, zullen verdwijnen. Ook dit
zal leiden tot minder geschillen over de vaststelling van de mate van arbeidsongeschiktheid.
Ten vierde is de werkloosheidsuitkering in de loongerelateerde WGA-uitkering
geïncorporeerd. Dit brengt mee dat een gedeeltelijk arbeidsgeschikte,
die volledig of gedeeltelijk werkloos is, geen beroep behoeft te doen op twee
loondervinguitkeringen. Dit betekent een vergaande vereenvoudiging ten opzichte
van de huidige situatie, omdat een gedeeltelijk arbeidsgeschikte nu een WAO-uitkering
en – voor zover hij werkloos is– een WW-uitkering ontvangt. Ook
dit zal vanzelfsprekend leiden tot minder juridische geschillen. Ten vijfde
wordt de TW in die zin gewijzigd dat gedeeltelijk arbeidsgeschikten daarnaast
geen beroep meer behoeven te doen op de IOAW. Ook dit zal het aantal juridische
geschillen doen afnemen. Tot slot zal het aantal geschillen afnemen, doordat
de gevolgen van een toe- of afname van de mate van arbeidsongeschiktheid zijn
gestroomlijnd in de WIA (zie paragraaf 9.4). In de huidige WAO is er
namelijk sprake van zeer complexe regelgeving als de mate van arbeidsongeschiktheid
toeneemt: in sommige gevallen wordt de uitkering niet verhoogd, in andere
gevallen geldt soms geen wachttijd, soms een wachttijd van 4 weken en soms
een wachttijd van 52 weken. Overzicht van grafieken en tabellen index grafieken Figuur 1: Ontwikkeling aantal WAO'ers 1976–2003111Figuur 2: Ontwikkeling aantal nieuwe WAO-uitkeringen
1976–2003111 Figuur 3: Ontwikkeling aantal WAO'ers 2004–2040
bij ongewijzigd beleid114 Figuur 4: Vertaling basisinstroomniveau WAO naar
de WIA118 Figuur 5: Ontwikkeling aantal WAO/WIA'ers 2004–2040
t.o.v. ongewijzigd beleid123  index tabellen Tabel 1: Aantal uitkeringen en uitkeringslasten WAO
bij ongewijzigd beleid114 Tabel 2: Gevolgen aanpassingen keuringspraktijk voor
de verdeling van de instroom115 Tabel 3: Aantal uitkeringen en uitkeringslasten WAO119 Tabel 4: Aantal uitkeringen en uitkeringslasten IVA120 Tabel 5: Uitkeringslasten IVA bij IVA-uitkering van
75% en afschaffing Pemba in de IVA121 Tabel 6: Replacement rates WGA-populatie122 Tabel 7: Aantal uitkeringen en uitkeringslasten WGA122 Tabel 8: Uitkeringslasten huidige stelsel ten opzichte
van nieuwe stelsel excl. weglek123 Tabel 9: Gevolgen WIA voor aantal WW-uitkeringen
en WW-uitkeringslasten124 Tabel 10: Gevolgen WIA voor aantal TW-uitkeringen
en TW-uitkeringslasten125 Tabel 11: Gevolgen WIA voor aantal WWB/IOAW-uitkeringen
en WWB/IOAW-kosten125 Tabel 12: Aankondigingeffect WIA128 Tabel 13: Totaaloverzicht besparingen op de SZW-begroting128 Tabel 14: Gevolgen WIA voor uitgekeerde bedragen
WAO-hiaatuitkeringen129 Tabel 15: Besparing uitkeringen WIA ten opzichte
van ongewijzigd beleid incl. weglek129 Tabel 16: Totale WAO-lasten en gemiddelde WAO-premie
bij ongewijzigd beleid130 Tabel 17: Totale lasten (WAO, IVA en WGA) en gemiddelde
premie nieuwe stelsel130 Tabel 18: Samenvatting inzet trajecten nieuwe stelsel133 Tabel 19: Aantal werkenden huidige stelsel ten opzichte
van nieuwe stelsel135Tabel 20: Structureel aantal uitkeringen WIA naar
geslacht13714. BIJLAGEHierna zullen enkele voorbeelden worden gegeven waarmee duidelijk wordt
gemaakt hoe de uitkerings- en inkomensontwikkeling in verschillende situaties
is.Volledig en duurzaam arbeidsongeschiktGegevens:• Het dagloon van betrokkene is € 100. Zijn maandloon ingevolge
de WIA is dus € 2175.• Hij is – na twee jaar ziekte – volledig en duurzaam
arbeidsongeschikt.• Zijn leeftijd is dan 40 jaar en zijn arbeidsverleden is 22 jaar.In dit geval heeft de betrokkene na twee jaar ziekte aanspraak op een
uitkering ingevolge de IVA. De hoogte van deze uitkering bedraagt 70% van € 2175,
dat wil zeggen € 1522,50 per maand. Dit komt overeen met € 70
(70% van € 100) per dag. De betrokkene behoudt – bij gelijkblijvende
omstandigheden- tot zijn 65e jaar aanspraak op deze IVA-uitkering.Tijdelijk volledig arbeidsongeschiktGegevens:• Het dagloon van betrokkene is € 100. Zijn maandloon ingevolge
de WIA is dus € 2175.• Hij is – na twee jaar ziekte – volledig, maar niet
duurzaam, arbeidsongeschikt.• Zijn leeftijd is dan 40 jaar en zijn arbeidsverleden is 22 jaar.• Hij voldoet aan de referte-eis.• Hij is ongehuwd in de zin van de TW.In dit geval heeft de betrokkene na twee jaar ziekte aanspraak op een
uitkering ingevolge de WGA. Hij heeft eerst aanspraak op de loongerelateerde
WGA-uitkering. De hoogte daarvan bedraagt 70% van € 2175, dat wil
zeggen € 1522,50 per maand. Dit komt overeen met € 70
(70% van € 100) per dag. De duur van deze loongerelateerde uitkering
is, omdat de betrokkene een arbeidsverleden heeft van tussen de twintig en
de vijfentwintig jaar, twee jaar.Na afloop van de loongerelateerde WGA-uitkering kunnen zich vier verschillende
situaties voordoen.• Ten eerste kan de arbeidsongeschiktheid toch volledig én
duurzaam blijken te zijn. In dat geval komt de betrokkene alsnog in aanmerking
voor een uitkering ingevolge de IVA (zie vorige voorbeeld).• Ten tweede kan de arbeidsongeschiktheid nog steeds tijdelijk volledig
zijn. De betrokkene heeft dan aanspraak op de loonaanvulling, ook al verwerft
hij geen inkomsten. De hoogte daarvan bedraagt hetzelfde als de loongerelateerde
uitkering, te weten € 1522,50 per maand. Voorts wordt de betrokkene
meegedeeld wanneer hij zal worden opgeroepen voor een nieuwe herkeuring. Zo
zal bij een verwacht herstel binnen één jaar, de herkeuring
na afloop van die termijn plaatsvinden.• Ten derde kan de mate van arbeidsongeschiktheid zijn afgenomen,
maar nog wel ten minste 35% zijn. Dat betekent dat zijn resterende verdiencapaciteit
is gestegen tot boven de 20% van zijn maatmaninkomen. In dit voorbeeld is
zijn resterende verdiencapaciteit dus hoger dan € 20 per dag. Neem
bijvoorbeeld aan dat de resterende verdiencapaciteit van betrokkene € 40
per dag bedraagt (dat is € 870 per maand), dat wil zeggen dat zijn
mate van arbeidsongeschiktheid is afgenomen tot 60%. De betrokkene dient dan,
om in aanmerking te komen voor de loonaanvulling, een maandinkomen te verdienen
dat ten minste gelijk is aan 50% van die resterende verdiencapaciteit, te
weten € 435. Om hem in staat te stellen een baan te vinden waarin
hij dat inkomen kan verdienen, wordt hem een (uitloop)termijn
van twee jaar gegeven, dat wil zeggen dat hij in ieder geval twee jaar lang
aanspraak heeft op de loonaanvulling van € 1522,50 per maand. Na
twee jaar wordt vervolgens beoordeeld of hij ten minste € 435 per
maand verdient. Zo ja, dan komt hij in aanmerking voor de loonaanvulling.
De hoogte van deze loonaanvulling bedraagt 70% van het verschil tussen het
maandloon en het met werken verdiende inkomen, als hij ten minste zijn resterende
verdiencapaciteit benut. Als hij bijvoorbeeld een maandinkomen van € 870
heeft, bedraagt zijn loonaanvulling dus 0,7 * (€ 2175 - € 870)
= € 913,50 per maand. Dit komt overeen met 0,7 * (€ 100
- € 40) = € 42 per dag. Zijn totale inkomen bedraagt in
dat geval € 1783,50 per maand (ofwel € 82 per dag). Als
de betrokkene na de laatstgenoemde periode van twee jaar niet werkt, komt
hij in aanmerking voor de WGA-vervolguitkering. De hoogte daarvan bedraagt
een uitkeringspercentage van het wettelijk minimumloon. Aangezien de betrokkene
60% arbeidsongeschikt is, is het uitkeringspercentage 42%. De hoogte van de
WGA-vervolguitkering is derhalve 0,42 * € 1264,80 = € 531,22
per maand. Daarnaast kan hij een beroep doen op de TW; deze geeft een aanvulling
tot 70% van het wettelijk minimumloon• Ten vierde kan de mate van arbeidsongeschiktheid zijn afgenomen
tot minder dan 35%. Hiertoe wordt ook gerekend dat de betrokkene volledig
is hersteld. Ook in dit geval wordt de betrokkene een uitlooptermijn van twee
jaar gegeven, waarin hij een loonaanvulling van € 1522,50 ontvangt.
Als de betrokkene na die periode van twee jaar niet werkt, kan hij eventueel
in aanmerking komen voor een uitkering ingevolge de Wwb.Gedeeltelijk arbeidsgeschikt (niet werkend)Gegevens:• Het dagloon van betrokkene is € 100. Zijn maandloon ingevolge
de WIA is dus € 2175.• Hij heeft – na twee jaar ziekte – een resterende verdiencapaciteit
van € 40 per dag (dat is € 870 per maand). Zijn mate van
arbeidsongeschiktheid is dus 60%.• Hij werkt dan niet.• Zijn leeftijd is dan 40 jaar en zijn arbeidsverleden is 22 jaar.• Hij voldoet aan de referte-eis.• Hij is ongehuwd in de zin van de TW.Net als in het vorige voorbeeld heeft de betrokkene na twee jaar ziekte
aanspraak op een loongerelateerde WGA-uitkering van € 1522,50 per
maand (€ 70 per dag) gedurende twee jaar.Daarna komt de betrokkene niet in aanmerking
voor de loonaanvulling, omdat hij niet ten minste 50% van zijn resterende
verdiencapaciteit benut. Hij heeft wel aanspraak op de WGA-vervolguitkering.
De hoogte daarvan bedraagt een uitkeringspercentage van het wettelijk minimumloon,
in casu 0,42 * € 1264,80 = € 531,22 per maand. Hij behoudt –
bij gelijkblijvende omstandigheden – tot zijn 65e jaar aanspraak op
deze WGA-vervolguitkering. Als hij gaat werken en daarmee een inkomen verdient
dat ten minste gelijk is aan 50% van zijn resterende verdiencapaciteit, heeft
hij alsnog aanspraak op de loonaanvulling. Daarnaast kan hij een beroep doen
op de TW; deze geeft een aanvulling tot 70% van het minimumloon, omdat de
betrokkene ongehuwd is. Ook deze aanspraak op de TW-uitkering behoudt hij –
bij gelijkblijvende omstandigheden – tot zijn 65e jaar. Gedeeltelijk arbeidsgeschikt (werkend)Gegevens:• Het dagloon van betrokkene is € 100. Zijn maandloon ingevolge
de WIA is dus € 2175.• Hij heeft – na twee jaar ziekte – een resterende verdiencapaciteit
van € 40 per dag (dat is € 870 per maand). Zijn mate van
arbeidsongeschiktheid is dus 60%.• Hij werkt dan wel. Zijn loon bedraagt € 40 per dag (dat
is € 870 per maand).• Zijn leeftijd is dan 40 jaar en zijn arbeidsverleden is 22 jaar.• Hij voldoet aan de referte-eis.De betrokkene heeft na twee jaar ziekte aanspraak op een loongerelateerde
WGA-uitkering. De hoogte daarvan bedraagt 70% van het verschil tussen het
maandloon en het met werken verdiende inkomen, dat wil zeggen 0,7 * (€ 2175 – € 870)
= € 913,50 per maand. Dit komt overeen met 0,7 * (€ 100 – € 40)
= € 42 per dag. Zijn totale inkomen bedraagt dus € 1783,50
per maand (ofwel € 82 per dag). De duur van de loongerelateerde
WGA-uitkering is twee jaar.Na de loongerelateerde WGA-uitkering, heeft de betrokkene aanspraak op
de loonaanvulling omdat hij ten minste 50% van zijn resterende verdiencapaciteit
benut. De hoogte daarvan is in dit geval gelijk aan de hoogte van de loongerelateerde
WGA-uitkering, dat wil zeggen € 913,50 per maand (ofwel € 42
per dag). Zijn totale inkomen bedraagt dus nog steeds € 1783,50
per maand (ofwel € 82 per dag). Hij behoudt- bij gelijkblijvende
omstandigheden – tot zijn 65e jaar aanspraak op deze loonaanvulling.Gedeeltelijk arbeidsgeschikt (werkend; hoog dagloon)Gegevens:• Het loon per dag van betrokkene bedroeg € 300. Zijn dagloon
is in dit geval gelijk aan het maximumdagloon, dat wil zeggen € 167,70.
Zijn maandloon ingevolge de WIA is dus € 3647,48.• Hij heeft – na twee jaar ziekte – een resterende verdiencapaciteit
van € 180 per dag (dat is € 3915 per maand). Zijn mate
van arbeidsongeschiktheid is dus 40%.• Hij werkt dan wel. Zijn loon bedraagt € 90 per dag, ofwel € 1957,50
per maand.• Zijn leeftijd is dan 40 jaar en zijn arbeidsverleden is 22 jaar.• Hij voldoet aan de referte-eis.Met dit voorbeeld wordt duidelijk gemaakt waarom de loongerelateerde WGA-uitkering
en de loonaanvulling een bodem kennen.De betrokkene heeft na twee jaar ziekte aanspraak op een loongerelateerde
WGA-uitkering. De hoogte daarvan is 70% van het verschil tussen het maandloon
en het met werken verdiende inkomen, dat wil zeggen 0,7 * (€ 3647,48 – € 1957,50)
= € 1182,99.Na de loongerelateerde WGA-uitkering, heeft de betrokkene aanspraak op
de loonaanvulling omdat hij ten minste 50% van zijn resterende verdiencapaciteit
benut. De hoogte daarvan is in beginsel 70% van het verschil tussen het maandloon
en de resterende verdiencapaciteit. Dat levert in dit geval een negatieve
uitkomst op, omdat de resterende verdiencapaciteit (€ 3915) hoger
is dan het maandloon (€ 3747,48). Hij heeft daarom aanspraak op
een loonaanvulling die op dezelfde manier wordt berekend als de WGA-vervolguitkering,
dat wil zeggen 0,28 * € 1264,80 = € 354,14 per maand.
Hij behoudt – bij gelijkblijvende omstandigheden – tot zijn 65e
jaar aanspraak op deze loonaanvulling. Als de loonaanvulling geen bodem zou hebben, zou de betrokkene geen loonaanvulling
ontvangen en een (totaal) inkomen hebben van € 1957,50 per maand.
Hij zou dan echter beter een lager inkomen kunnen gaan verdienen, bijvoorbeeld € 1950
per maand, omdat zijn totale inkomen dan hoger is. Immers, omdat hij dan niet
voldoet aan de inkomenseis voor de loonaanvulling, heeft hij aanspraak op
de WGA-vervolguitkering van € 354,14, die tezamen met zijn loon
hoger is dan € 1957,50. Deze verkeerde prikkel wordt weggenomen
door de bodem in de loonaanvulling.Omdat de loonaanvulling een bodem kent, kent ook de loongerelateerde uitkering
een bodem. Anders zou de loonaanvulling hoger kunnen zijn dan de loongerelateerde
uitkering, onder overigens gelijke omstandigheden. Als de betrokkene in het
voorbeeld namelijk € 3915 per maand zou verdienen, zou zijn loonaanvulling
gelijk zijn aan de bodemuitkering, terwijl zijn loongerelateerde uitkering
nul zou zijn, want hij verdient dan meer dan zijn WIA-maandloon van € 3747,48.
Als de loongerelateerde uitkering niet dezelfde bodem zou hebben, zou dit
betekenen dat de betrokkene twee jaar lang geen (loongerelateerde) WGA-uitkering
ontvangt, maar daarna – zonder dat er iets is veranderd – wel.
Om deze vreemde situatie te voorkomen, kent de loongerelateerde uitkering
dezelfde bodem als de loonaanvulling.ARTIKELSGEWIJSHoofdstuk 1 Definities en Algemene Bepalingen§ 1.1 Diverse algemene begrippenArtikel 1.1.1 Algemene begrippen en artikel 1.1.2 Gelijkstelling
niet-gehuwden met gehuwdenIn deze artikelen worden begrippen die in deze wet nog vaker terugkomen,
omschreven of wordt een verwijzing gemaakt naar een meer uitgebreide begripsbepaling
verderop in deze wet. Deze artikelen komen grotendeels overeen met artikel
1 van de WAO met dien verstande dat er, ter vergroting van de leesbaarheid
van deze wet, voor is gekozen de definities in artikel 1.1.1 in alfabetische
volgorde te zetten.Artikel 1.1.3 Woon- en vestigingsplaatsDit artikel komt grotendeels overeen met artikel 2 van de WAO en de WW.
De inhoud is ontleend aan de Algemene wet inzake rijksbelastingen. Op grond
van het eerste lid wordt vastgesteld waar de woonplaats van iemand is. Het
tweede lid geeft daarop met betrekking tot schepen een aanvulling. Het begrip
«wonen» is van belang in verband met de vraag of iemand al dan
niet tot de kring van verzekerden op grond van deze wet behoort alsmede in
verband met de artikelen met betrekking tot export van de uitkering, het recht
op uitkering voor vreemdelingen en de verplichte toelating tot de vrijwillige
verzekering. Anders dan in de genoemde WAO en WW artikelen is de aanvulling
wat betreft het wonen op luchtvaartuigen in deze wet niet overgenomen. Deze
situatie blijkt zich in de praktijk niet voor te doen. § 1.2 Begrip volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
en gedeeltelijk arbeidsgeschiktArtikel 1.2.1 Definitie volledig en duurzaam arbeidsongeschiktVoor een meer uitgebreide toelichting omtrent het begrip volledig en duurzaam
arbeidsongeschikt wordt verwezen naar hoofdstuk 4 van het algemeen deel van
deze toelichting.Eerste lidDe definitie van volledig en duurzaam arbeidsongeschikt in dit artikel
is afgeleid van de definitie van arbeidsongeschikt zoals die ook is opgenomen
in artikel 18, eerste lid, van de WAO. Een verschil is dat hier het begrip
maatmanloon wordt gebruikt. Dat begrip is in artikel 1.1.1 gedefinieerd. Om
aansluiting te houden met het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten
(zie de toelichting bij artikel 1.2.3, vierde lid) wordt hier uitgegaan van
het maatmanloon per uur. Alleen wanneer zodanig ernstige beperkingen bestaan
dat als gevolg van rechtstreeks en objectief medisch vast te stellen gevolg
van ziekte, gebrek, zwangerschap of bevalling, duurzaam geen of een zeer beperkte
verdiencapaciteit bestaat kan men als volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
worden aangemerkt. Bij het vaststellen van de arbeidsongeschiktheid wordt,
evenals in de WAO, een vergelijking gemaakt tussen het maatmanloon per uur
en de resterende verdiencapaciteit per uur. De verdiencapaciteit mag maximaal
20% van het maatmanloon per uur bedragen.Tweede lidIn het tweede lid wordt het element «duurzaam» nader uitgewerkt.
Van duurzaamheid is sprake wanneer de onmogelijkheid tot het verdienen van
meer dan 20% van het maatmanloon per uur het gevolg is van een stabiele of
verslechterende medische en arbeidskundige situatie.Derde lidHet derde lid voorziet in een uitbreiding van de term duurzaam. Ook verzekerden
die op lange termijn een geringe kans op herstel hebben kunnen als volledig
en duurzaam arbeidsongeschikt beschouwd. Deze verzekerden zullen echter jaarlijks
gekeurd worden tijdens de eerste vijf jaar dat zij volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
zijn (artikel 4.3.4). Voor een meer uitgebreide toelichting wordt verwezen
naar paragraaf 4.2.2 van het algemeen gedeelte van deze toelichting.Artikel 1.2.2 Definitie gedeeltelijk arbeidsgeschiktVoor een meer uitgebreide toelichting omtrent het begrip gedeeltelijk
arbeidsgeschikt wordt verwezen naar hoofdstuk 4 van het algemeen deel van
deze toelichting.Ook de definitie van gedeeltelijk arbeidsgeschikt in dit artikel is afgeleid
van de definitie van arbeidsongeschikt in artikel 18, eerste lid, van de WAO.
Het grootste verschil met deze definitie van arbeidsongeschikt is dat in de
definitie van gedeeltelijk arbeidsgeschikt wordt uitgegaan van hetgeen een
persoon nog wel kan in plaats van hetgeen hij niet meer kan. Om deze reden
is bepalend dat iemand als rechtstreeks en objectief medisch vast te stellen
gevolg van ziekte, gebrek, zwangerschap of bevalling slechts in staat is met
arbeid ten hoogste 65% te verdienen van hetgeen gezonde personen, met soortgelijke
opleiding en ervaring gewoonlijk verdienen. Een ander verschil is dat het
begrip maatmanloon wordt gebruikt. In dit artikel wordt het
maatmanloon per uur als uitgangspunt genomen.Artikel 1.2.3 Nadere bepalingen definitie volledig en
duurzaam arbeidsongeschikt en definitie gedeeltelijk arbeidsgeschiktEerste lidDit lid legt expliciet vast dat de beoordeling of iemand volledig en duurzaam
arbeidsongeschikt dan wel gedeeltelijk arbeidsgeschikt is, geschiedt aan de
hand van een verzekeringsgeneeskundig en arbeidskundig onderzoek. Alhoewel
de vraag of iemand op grond van de WAO arbeidsongeschikt was tot nu toe ook
altijd werd beantwoord aan de hand van de genoemde onderzoeken, was dit slechts
in lagere regelgeving op grond van de WAO, en niet expliciet in de WAO zelf,
vastgelegd. Ter verhoging van de kenbaarheid wordt er in deze wet voor gekozen
dit expliciet in de wet vast te leggen.Tweede lidOp grond van dit lid (dat overeenkomt met artikel 18, zesde lid, van de
WAO) wordt de vraag of de arbeid, op basis waarvan wordt vastgesteld of iemand
in staat is inkomen te verdienen, door betrokkene feitelijk verkregen kan
worden expliciet buiten beschouwing gelaten. Op deze wijze wordt voorkomen
dat arbeidsmarktfactoren, die geheel los staan van de ziekte of het gebrek,
van invloed zijn op de mate van arbeidsgeschiktheid. De criteria voor de beoordeling
van de mate van arbeidsongeschiktheid zijn vastgesteld in het Schattingsbesluit
arbeidsongeschiktheidswetten. Het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten
zal op grond van een daartoe strekkende bepaling in de Invoeringswet Wet WIA
mede het onderhavige artikel als wettelijke basis krijgen.Derde lidDit lid komt overeen met artikel 18, vijfde lid, van de WAO.Vierde lidDit lid komt overeen met artikel 18, achtste lid, van de WAO dat de wettelijke
basis is van het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten, dat op grond
van een daartoe strekkende bepaling in de Invoeringswet Wet WIA mede dit artikel
als wettelijke basis zal krijgen. Hierdoor zal mede de op het Schattingsbesluit
arbeidsongeschiktheidswetten gebaseerde Regeling nadere invulling algemeen
gebruikelijke bekwaamheden op verzekerden op grond van deze wet van toepassing
worden. Met dit lid wordt de mogelijkheid geboden nadere en zonodig afwijkende
regels te stellen met betrekking tot de begrippen volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid
en gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid. Hiermee wordt ruimte geboden voor de
uitwerking van methodieken die op een uitvoerbare wijze zo goed mogelijk tot
het resultaat leiden, dat met de definities van voorgaande begrippen wordt
beoogd. Dit kan ertoe leiden dat voor het bepalen of iemand volledig en duurzaam
arbeidsongeschikt is (zowel in de zin van artikel 1.2.1, tweede lid, als in
de zin van het derde lid van dat artikel), andere procedures zullen gaan gelden
dan bij het bepalen of iemand gedeeltelijk arbeidsgeschikt is (zie ook paragraaf 5.4
van het algemeen deel van de toelichting). Vijfde lidDit lid strekt er, evenals artikel 18, negende lid, WAO, toe dat de in
het vierde lid bedoelde besluit (en eventuele wijzigingen daarvan) eerst wordt
gepubliceerd en aan de Staten-Generaal wordt overgelegd voordat zij van kracht
wordt. Hierdoor bestaat voor iedereen, belanghebbend of niet, de mogelijkheid
om daarop te reageren.Zesde lidOp grond van het zesde lid zal een nieuwe ministeriële regeling tot
stand komen waarin een lijst met ziekten, gebreken, of beperkingen met de
daarbij behorende hersteltermijn wordt opgenomen. De verzekeringsarts hanteert
deze lijst als uitgangspunt bij de arbeidsongeschiktheidsbeoordeling. Indien
de prognose van de ziekteduur (herstelperiode) korter is dan 104 weken zal
in beginsel geen aanspraak gemaakt kunnen worden op een uitkering. Het voortduren
van de ziekte in dat geval veronderstelt dan onvoldoende herstelgedrag. Indien
de prognose is dat de ziekte ten minste 104 weken duurt maar geen duurzaam
karakter heeft zal, indien ook aan de overige voorwaarden is voldaan, recht
op een WGA-uitkering bestaan. Voorts kan de lijst gebruikt worden bij het
bepalen van het moment van herbeoordeling en als hulpmiddel bij het beantwoorden
van de vraag of er al dan niet sprake is van duurzaamheid van de arbeidsongeschiktheid.
De lijst heeft een indicatief karakter. Als de verzekeringsarts op goede gronden
van oordeel is dat voor betrokkene een uitzondering geldt ten aanzien van
de in de lijst weergegeven hersteltermijn of als betrokkene zelf aantoont
dat zijn situatie afwijkt van het «normale» geval dan kan worden
afgeweken van de op de lijst voorkomende hersteltermijn. Voor een meer uitgebreide
toelichting wordt verwezen naar hoofdstuk 5 van het algemeen deel van deze
toelichting.§ 1.3 Begrip verplicht verzekerdeArtikel 1.3.1 De verplicht verzekerdeHet begrip verplicht verzekerde is in deze paragraaf als volgt opgebouwd.
Verplicht verzekerde is de werknemer en degenen die op grond van artikel 1.3.4.
als verzekerde worden aangemerkt op grond van de nawerkingsbepaling. Naast
deze verplicht verzekerden wordt op grond van hoofdstuk 2 van dit voorstel
van wet de vrijwillig verzekerde onderscheiden. Tezamen vormen zij de groep
van voor deze wet verzekerde personen.Het tweede lid komt overeen met het eerste deel van het eerste lid van
artikel 87 WAO zoals dat komt te luiden na inwerkingtreding van de Invoeringswet
financiering sociale verzekeringen. Als gevolg van deze wetswijziging kan
de werknemer uitsluitend bij het UWV een aanvraag indienen indien hij wenst
te weten of hij verzekerde is voor deze wet. Dergelijke beschikkingen in verband
met de verzekeringsplicht worden op aanvraag verstrekt om duidelijkheid te
bieden over de vraag of iemand als zelfstandige werkt, dan wel als werknemer.
Een beslistermijn van maximaal acht weken is voor dergelijke beschikkingen
in de praktijk moeilijk haalbaar voor het UWV omdat er verschillende, vaak
bewerkelijke onderzoeken bij de werkgever en werknemer noodzakelijk zijn.
Op grond van artikel 12.1.2 is in verband met dergelijke aanvragen een bijzondere
beslistermijn van toepassing.Artikel 1.3.2 De werknemerWerknemer is de persoon die werknemer is in de zin van de Ziektewet behoudens
voorzover hij zijn werknemerschap in de zin van die wet ontleent aan het ontvangen
van inkomsten voor werkzaamheden verricht in het kader van een
opleiding (zoals bij een praktijkstage). Daarmee komt de kring van werknemers
in de zin van dit wetsvoorstel nagenoeg overeen met de kring van werknemers
in de zin van de WAO. Teneinde die kringen geheel overeen te laten komen moet
de kring van werknemers, zoals die voortvloeit uit het eerste lid, nog iets
worden uitgebreid. Daartoe dienen het tweede lid en artikel 1.3.3.Met betrekking tot het tweede lid merk ik het volgende op. Thans is mede
op basis van artikel 3, vierde, vijfde en zesde lid, van de WAO het Besluit
uitbreiding en beperking kring verzekerden werknemersverzekeringen 1990 getroffen.
Daarin wordt in de artikelen 4a, tweede lid, en 4b, tweede lid, de kring van
werknemers voor de WAO iets uitgebreid ten opzichte van de kring van werknemers
voor de ZW en WW. Het betreft hier, onder nadere voorwaarden, de particuliere
bediende van de Nederlander die werkzaam is bij een vertegenwoordiging van
het Koninkrijk der Nederlanden in het buitenland en de Nederlander die in
dienst is van een publiekrechtelijke rechtspersoon op de Nederlandse Antillen
of Aruba en door de Nederlandse overheid is uitgezonden. Het Besluit uitbreiding
en beperking kring verzekerden werknemersverzekeringen 1990 zal op grond van
een daartoe strekkende bepaling in de Invoeringswet Wet WIA mede dit tweede
lid als wettelijke basis krijgen. De toepassing van de artikelen 4a, tweede
lid, en 4b, tweede lid, van dat besluit zal worden gewijzigd in werknemerschap
op grond van de onderhavige wet.In het derde lid van dit artikel wordt artikel 6, tweede lid, van de Ziektewet
buiten toepassing verklaard voor personen die geen arbeid verrichten wegens
het genieten van onbetaald verlof. Deze personen blijven tijdens deze periode
verzekerd voor deze wet. De persoon die ziek wordt tijdens de periode van
onbetaald verlof kan (mits hij aan de voorwaarden voldoet) recht krijgen op
een uitkering op grond van deze wet. Voor de volledigheid wordt hier nog wel
opgemerkt dat de wachttijd eerst begint met ingang van de eerste dag na afloop
van het onbetaalde verlof.Artikel 1.3.3 Uitbreiding werknemerschapDit artikel komt overeen met de artikelen 7, onderdelen b en c, en 7a,
onderdeel b van de WAO. Op grond van die onderdelen is de regeling van de
Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 16 december
1997, nr. SV/WV/97/5281, houdende het aan wijzen van regelingen als bedoeld
in artikel 7, onderdeel d, alsmede van gevallen als bedoeld in artikel 7a,
onderdeel b, van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (Stcrt. 249)
getroffen. Die regeling bevat bepalingen waarmee wachtgelders en (gewezen)
overheidswerknemers die bij ziekte geen ziekengeld ontvangen doch een uitkering
ontvangen op grond van een rechtspositieregeling, alsmede degenen die wegens
bepaalde omstandigheden geen wachtgeld of niet een dergelijk uitkering wegens
ziekte ontvangen, onder het werknemerschap voor de WAO gebracht. Op grond
van dit artikel zal een overeenkomstige regeling met betrekking tot het werknemerschap
op grond van deze wet worden getroffen.Artikel 1.3.4 Nawerking verzekeringDit artikel komt grotendeels overeen met artikel 17 van de WAO. De term
«arbeidsongeschikt» uit dat artikel is vervangen door de term
«ziekte». Dit heeft te maken met het feit dat in de artikelen
6.1.1 en 7.1.1, anders dan in artikel 19 van de WAO, is bepaald dat recht
op uitkering bestaat indien de verzekerde onafgebroken gedurende de wachttijd
ziek is geweest. Het verzekeringssysteem van deze wet heeft tot gevolg dat
geen recht op uitkering ontstaat indien de gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid
ontstaat of de arbeidsongeschiktheid intreedt of toeneemt op een moment dat
geen verzekering meer bestaat. Op grond van dit artikel wordt dit uitgangspunt
verzacht door aan de geëindigde verzekering nog enige tijd nawerking
te geven. Wat dit betreft bestaat afstemming met artikel 46
van de ZW, dat de nawerking voor die wet regelt.Eerste en tweede lidDe persoon die voorafgaande aan het einde van zijn verzekering gedurende
ten minste twee maanden verzekerd is geweest kan nog rechten aan deze wet
ontlenen indien hij binnen een maand na de beëindiging van de verzekering
ziek wordt. Deze periode van twee maanden wordt op grond van het tweede lid
geacht niet te zijn onderbroken indien de betrokkene in die periode niet meer
dan zeven dagen niet verzekerd is geweest. De persoon die in de twee maanden
voorafgaande aan het einde van de verzekering op ten minste zestien dagen
verzekerd is geweest kan nog rechten aan de wet ontlenen indien hij binnen
acht dagen na de beëindiging van de verzekering ziek wordt.Derde lidDe in artikel 6, eerste lid, onderdelen a en b, van de Ziektewet genoemde
personen zijn niet verzekerd omdat hun arbeidsverhouding op grond van dat
artikel niet als dienstbetrekking wordt gezien. Voor hen is ook geen nawerkingsbepaling
nodig omdat zij een beroep kunnen doen op een speciaal voor hen getroffen
andere arbeidsongeschiktheidsregeling waarin eveneens een adequate nawerkingsbepaling
is opgenomen.Vierde lidDit artikellid voorziet (op dezelfde wijze als in artikel 17, vierde lid,
van de WAO) in een regeling voor personen die voorheen verzekerd waren en
die geruime tijd na het eindigen van die verzekering duurzaam en volledig
arbeidsongeschikt of gedeeltelijk arbeidsgeschikt worden. Deze voormalig verzekerden
kunnen alsnog recht krijgen op een uitkering op grond van deze wet. Het op
artikel 17, vierde lid, van de WAO gebaseerde Besluit aanspraken bij beroepsziekten
van niet op grond van de WAO verzekerden, zal op grond van een daartoe strekkende
bepaling in de Invoeringswet Wet WIA tevens dit artikellid als wettelijke
basis krijgen. De toevoeging «krachtens algemene maatregel van bestuur»
is noodzakelijk omdat in het besluit zal worden geregeld dat de bijlage bij
ministeriële regeling kan worden gewijzigd.§ 1.4 Begrip werkgeverArtikel 1.4.1 De werkgeverOp grond van dit artikel is met betrekking tot de werknemer in de zin
van de Ziektewet degene die op grond van die wet als werkgever is aangewezen
ook de werkgever in de zin van de onderhavige wet. Het tweede lid bepaalt
wie de werkgever is met betrekking tot degenen die in de artikelen 4a, tweede
lid, en 4b, tweede lid, van het Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden
werknemersverzekeringen 1990 als werknemer zijn aangewezen. Daarin is ook
opgenomen dat «het orgaan van een lichaam» als werkgever gezien
kan worden. Deze toevoeging heeft te maken met het feit dat ten aanzien van
een overheidswerkgever het lichaam, bijvoorbeeld het Rijk, een te ruim begrip
is. Wat betreft de verplichtingen die uit dit voorstel van wet voortvloeien
voor de overheidswerkgever is het noodzakelijk de afzonderlijke onderdelen
van het lichaam (bijvoorbeeld de ministeries, de rechterlijke macht, politiekorpsen
e.d.) als zelfstandig werkgever te kunnen benoemen. Dit wordt bereikt door
ook «het orgaan van een lichaam» als werkgever aan te duiden. § 1.5 Het begrip loon en het begrip dagloonArtikel 1.5.1 Het loonDit artikel komt overeen met artikel 13 van de WAO en 14 van de WW. Voor
de definitie van het loon verwijst dit artikel naar de Wet financiering sociale
verzekeringen. Het loonbegrip geldt zowel voor de berekening van de verschuldigde
premie als voor de uitkering. De definitie van het begrip minimumloon bevat
geen tijdseenheid maar verwijst in het algemeen naar artikel 8, eerste lid,
van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag. Daar waar het begrip minimumloon
in deze wet wordt gehanteerd wordt de benodigde tijdseenheid aangeduid. Artikel 1.5.2 Dagloon en maandloonDit artikel komt overeen met artikel 14 WAO zoals dat komt te luiden na
de inwerkingtreding van de Wet administratieve lastenverlichting en vereenvoudiging
in socialeverzekeringswetten. Het dagloon is de grondslag voor de berekening
van de uitkeringen op grond van deze wet. Dit dagloon wordt berekend door
het loon dat de werknemer in het jaar voorafgaand aan het intreden van de
ziekte verdiende te vertalen naar het loon dat gemiddeld per dag werd verdiend.
De uitkering dient gebaseerd te worden op verdiensten in het verleden. Voor
de vaststelling van het dagloon, inclusief de vaststelling van begrippen als
«een jaar» en »het loon» zullen nadere en zonodig
afwijkende regels worden gesteld bij algemene maatregel van bestuur. De bevoegdheid
tot het stellen van nadere regels wordt gegeven omdat de technische uitwerking
van de wettelijke regels voor de vaststelling van het dagloon naar het oordeel
van de regering niet in de wet zelf, maar in de lagere regelgeving thuis horen.
De mogelijkheid om afwijkende regels vast te stellen is gegeven omdat de toepassing
van de hoofdregel voor de berekening van het dagloon tot onredelijke en ongewenste
uitkomsten kan leiden. De in de WAO opgenomen dagloon(garantie)bepalingen
zullen niet in deze wet maar in de op dit artikel te baseren algemene maatregel
van bestuur terugkeren.Omdat in dit wetsvoorstel wordt uitgegaan van een maandsystematiek wat
betreft de hoogte van de uitkering, is in het vierde lid vastgelegd op welke
wijze dit maandloon wordt vastgesteld.Artikel 1.5.3 IndexeringDit artikel past (net als artikel 15 van de WAO en 46 van de WW), de uitkeringen
waar op grond van deze wet aanspraak op kan bestaan aan door te bepalen dat
de hoogte van de daglonen wordt aangepast aan de ontwikkeling van het minimumloon.
Het tijdstip en percentage van aanpassing volgen de herziening van het minimumloon.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid maakt de ingangsdatum en
het percentage van de herziening in de Staatscourant bekend zodat hieromtrent
voor iedereen duidelijkheid bestaat. In het derde lid wordt afgeweken van
de artikelen 3:41 en 3:45 van de Awb. In artikel 3:41 van de Awb is bepaald
dat de bekendmaking van besluiten die tot een of meer belanghebbenden zijn
gericht, geschiedt door toezending of uitreiking aan hen, onder wie begrepen
de aanvrager. Artikel 3:45 van de Awb bepaalt dat bij de bekendmaking en bij
de mededeling van het besluit melding moet worden gemaakt van het feit dat
tegen het besluit bezwaar of beroep kan worden ingesteld. Tevens dient daarbij
vermeld te worden door wie, binnen welke termijn en bij welk orgaan dat dient
te gebeuren. Hoewel bekendmaking niet achterwege kan blijven hoeft de beschikking
tot aanpassing van de uitkering ten gevolge van de indexering van het dagloon
dus niet afzonderlijk bekend te worden gemaakt. De bekendmaking van een dergelijke beschikking mag plaatsvinden op een andere manier, in praktijk zal
dat zijn door bijschrijving van de gewijzigde uitkering op de bank- of girorekening
van betrokkene. Het maken van bezwaar of beroep is in deze situatie mogelijk.
De bezwaar- of beroepstermijn gaat dan op de eerste dag nadat de beschikking
bekend is gemaakt: in praktijk dus op de dag de datum waarop de gewijzigde
uitkering op de rekening is bijgeschreven.§ 1.6 Het begrip arbeidsverledenArtikel 1.6.1 ArbeidsverledenDe duur van de loongerelateerde uitkering van de WGA-uitkering is, net
als de duur van het recht op een WW-uitkering, afhankelijk van het arbeidsverleden
van de verzekerde. In dit artikel is daarom op dezelfde wijze als dat in de
WW gebeurt, vastgelegd hoe dit arbeidsverleden moet worden bepaald.Bij het bepalen van het arbeidsverleden wordt onderscheid gemaakt tussen
de periode tot en vanaf 1998 (leden 1 tot en met 3). Dit overeenkomstig
artikel 42, derde tot en met vijfde lid, van de WW, zoals deze leden zijn
komen te luiden na inwerkingtreding van de wet van 4 november 2004 tot
Wijziging van de Werkloosheidswet en de Wet structuur uitvoeringsorganisatie
werk en inkomen in verband met de vervanging van fictief arbeidsverleden door
feitelijk arbeidsverleden en de beperking van het verzorgingsforfait ( Stb.
594) (hierna: wet Wet feitelijk arbeidsverleden WW). Omdat het doen van een
aanvraag voor verkorting van de wachttijd, bedoeld in artikel 3.1, zesde lid,
niet van negatieve invloed mag zijn op de vaststelling van het arbeidsverleden
(en daarmee de duur van de uitkering) is hiervoor bepaald dat niet de dag
waarop recht op een uitkering is ontstaan bepalend is, maar de dag waarop
dit recht ontstaan zou zijn indien artikel 3.1, zesde lid, niet zou zijn toegepast.
Een vergelijkbare bepaling is opgenomen voor de situatie dat de aanvraag voor
het recht op een uitkering te laat is ingediend (artikel 8.1.1, zevende lid).Het vierde tot en met elfde lid van dit artikel komen inhoudelijk overeen
met het eerste tot en met zevende lid van artikel 17b van de WW (en de daarbij
behorende bepaling van overgangsrecht) zoals deze komen te luiden na inwerkingtreding
van de Wet feitelijk arbeidsverleden WW en de Invoeringswet financiering sociale
verzekeringen. Hierin worden perioden waarin de verzekerde recht had op een
met name (in de leden 4, 5 en 10) genoemde uitkering gelijk gesteld met dagen
waarover loon is ontvangen. Daarbij is in het vierde lid de gelijkstelling
met «een arbeidsongeschiktheidsuitkering op grond van de WAO, berekend
naar een arbeidsongeschiktheidspercentage van ten minste 80%» komen
te vervallen. Deze gelijkstelling is immers overbodig omdat een genoten WAO-uitkering
(hetzelfde zal gelden voor een genoten WIA-uitkering) op grond van artikel
16 van de Wet financiering sociale verzekeringen reeds gezien wordt als loon.
Door de gelijkstellingen worden deze loonperioden meegeteld als arbeidsverleden,
en bepalen ze daarmee de duur op een loongerelateerde uitkering van de WGA-uitkering.
In het tiende lid wordt nog een nadere aanduiding gegeven van het loon begrip.
Op grond van dit lid wordt met een WGA-uitkering, voorzover die ziet op gedeeltelijk
arbeidsgeschikten, geen arbeidsverleden opgebouwd. Het elfde lid bevat een
delegatiebepaling op grond waarvan bij algemene maatregel van bestuur dagen
waarover geen loon is ontvangen worden gelijkgesteld met dagen waarover wel
loon is ontvangen. Het op de WW gebaseerde Besluit gelijkstelling loondagen
Werkloosheidswet zal door middel van een daartoe strekkende bepaling in de
Invoeringswet Wet WIA, ook dit artikel als wettelijke basis krijgen. Hoofdstuk 2 De Verzekering§ 2.1 De verzekeringArtikel 2.1.1 De verzekerdenDit artikel zet nog eens duidelijk uiteen dat de personen die op grond
van deze wet verplicht verzekerd zijn, de personen die op grond van artikel
1.3.4 als verzekerd worden beschouwd en degenen die zich vrijwillig verzekerd
hebben, verzekerden zijn voor deze wet. Strikt genomen valt dit reeds af te
leiden uit de paragrafen 1.3 en 2.2. Voor de inzichtelijkheid is in dit artikel
nog een overzicht van de verzekerden gegeven.Artikel 2.1.2 Aaneensluitende verzekeringenOp elkaar volgende verzekeringen, zowel verplichte als vrijwillige verzekeringen
op grond van deze wet, gelden (net als tot op heden het geval is op grond
van artikel 67 van de WAO) als één verzekering. Deze bepaling
is bijvoorbeeld van belang met het oog op het niet ontstaan van een recht
op uitkering in verband met arbeidsongeschiktheid bij aanvang van de verzekering
(artikel 5.5)§ 2.2 De vrijwillige verzekeringDe in deze paragraaf opgenomen artikelen komen overeen met de artikelen
81 tot en met 86 van de WAO met dien verstande dat de bepalingen in die artikelen
die zien op de vrijwillige verzekering voor de personen met een recht op een
gedeeltelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering op grond van de WAO zijn komen
te vervallen. Alle gedeeltelijk arbeidsgeschikten, ongeacht hun mate van geschiktheid,
zijn immers verplicht verzekerd voor deze wet.Artikel 2.2.1 Verplichte toelating tot vrijwillige verzekeringEerste lidIn dit lid worden, net als in artikel 81 van de WAO, de groepen van personen
opgesomd die door het UWV verplicht moeten worden toegelaten tot de vrijwillige
verzekering. Voor alle groepen geldt de voorwaarde dat de betrokkene in Nederland
dient te wonen. Het betreft de volgende categorieën:a. De persoon wiens verplichte verzekering is geëindigd en waar uit
de omstandigheden blijkt dat redelijkerwijs aannemelijk is dat de onderbreking
van korte duur is..b. De persoon, die in het buitenland verplicht verzekerd was terwijl hij
in Nederland woonde en waarvan de verzekering in het buitenland is geëindigd
omdat hij daar niet meer werkzaam is terwijl uit de omstandigheden blijkt
dat redelijkerwijs aannemelijk is, dat hij bij geboden gelegenheid een dienstbetrekking
zal aangaan.c. De persoon, die als zelfstandige een bedrijf of beroep uitoefent of
gaat uitoefenen alsmede diens meewerkende echtgenoot. Vestiging als zelfstandige
vindt vaak plaats op latere leeftijd. Aangezien het risico van volledig en
duurzame arbeidsongeschiktheid of gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid groter
wordt naarmate de leeftijd vordert en die leeftijd niet van invloed is op
de hoogte van de voor de verzekering verschuldigde premie, zullen deze personen
tijdens de periode waarin zij verplicht verzekerd waren gemiddeld meer premie
hebben betaald dan nodig was tot dekking van hun persoonlijke risico in die
periode. Om die reden wordt het redelijk geacht hen in de gelegenheid te stellen
hun verplichte verzekering vrijwillig voort te zetten. Teneinde misbruik
te voorkomen wordt de voorwaarde gesteld dat die persoon gedurende één
jaar onmiddellijk voorafgaand aan het einde van zijn verplichte verzekering,
al dan niet in Nederland, op grond van een wettelijke regeling onafgebroken
verzekerd is geweest tegen de geldelijke gevolgen van langdurige arbeidsongeschiktheid.
Misbruik zou zich kunnen voordoen wanneer een zelfstandige, die op basis van
zijn gezondheidstoestand het intreden van volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid
of gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid vermoedt, gedurende een korte periode
verzekerde arbeid gaat verrichten en daarmee de mogelijkheid schept de verzekering
vrijwillig voort te zetten. Die verzekering gedurende ten minste een jaar
dient te berusten op een wettelijke regeling maar hoeft niet een verzekering
krachtens deze wet te zijn.d. De persoon, die slechts een gedeelte van de normale werkweek arbeid
in dienstbetrekking verricht. Waar op grond van onderdeel c de mogelijkheid
tot vrijwillige verzekering wordt geboden aan personen die na eindiging van
hun verplichte verzekering uitsluitend als zelfstandige werkzaam zijn, ligt
het voor de hand om ook personen die naast arbeid in dienstbetrekking arbeid
als zelfstandige verrichten de mogelijkheid tot vrijwillige verzekering te
bieden ter zake van, ten gevolge van volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid
of gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid, te derven inkomsten uit zelfstandige
arbeid. Dit als aanvulling op de verplichte verzekering, voortvloeiend uit
het vervullen van een gedeeltelijke dienstbetrekking. Om dezelfde reden als
in onderdeel c is geschetst is ook voor de onderhavige categorie de voorwaarde
gesteld dat onmiddellijk voorafgaand aan de aanvang van de vrijwillige verzekering
een periode van wettelijke verzekering voorafgegaan moet zijn. In dit geval
gedurende drie jaren.e. De persoon, die doorgaans op minder dan drie dagen per week werkzaamheden
verricht in de huishouding van een particulier.f. De werkloze werknemer die als zelfstandige gaat werken en diens eventueel
meewerkende echtgenoot onder de voorwaarde dat hij gedurende de drie jaren
voorafgaand aan de dag van aanvang van de vrijwillige verzekering, al dan
niet in Nederland, onafgebroken verzekerd was tegen de geldelijke gevolgen
van volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid of gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid.
Die verzekering dient te berusten op een wettelijke regeling maar hoeft niet
een verzekering op grond van deze wet te zijn.Tweede lid en vierde lidOp grond van het tweede lid dient het UWV ook bepaalde groepen van personen,
jonger dan 65 jaar, die buiten Nederland wonen en op die grond niet verzekerd
zijn, toe te laten tot de vrijwillige verzekering. Het betreft de volgende
categorieën:a. De persoon wiens verplichte verzekering is geëindigd, die direct
daaraan aansluitend een dienstbetrekking in het buitenland vervult voor de
duur van maximaal vijf jaar en wiens werkgever binnen Nederland woont of is
gevestigd. Het gaat hier om tijdelijk verblijf in het buitenland. Bij duurzame
vestiging in het buitenland komt men niet in aanmerking voor de vrijwillige
verzekering.b. De persoon, die Nederlander is en werkzaamheden in het kader van ontwikkelingssamenwerking
gaat verrichten. Niet bepalend is wáár deze werkzaamheden worden
verricht maar wel dat het gaat om werkzaamheden in het kader van ontwikkelingssamenwerking.c. De persoon, die Nederlander is en die wordt uitgezonden om te werken
voor een volkenrechtelijke organisatie waarvan Nederland lid is of die door
Nederland wordt ondersteund.d. De persoon die in Nederland woont en buiten Nederland een dienstbetrekking vervult. Doordat deze persoon in Nederland woont wordt hij
geacht georiënteerd te zijn op de Nederlandse arbeidsmarkt.e. De persoon, die Nederlander is, die buiten Nederland werkzaamheden
verricht die worden bekostigd door het Rijk. Het werk moet in opdracht van
het Rijk worden verricht in het kader van een wettelijke taakomschrijving
of ter uitvoering van een internationaal verdrag dan wel een daarmee gelijk
te stellen overeenkomst of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie.Aan de in de onderdelen b, c en e genoemde Nederlander worden op grond
van het vierde lid ook bepaalde niet-Nederlanders gelijkgesteld voorzover
zij, voor zij werden uitgezonden, in Nederland woonden.Derde lidDoor het stellen van de voorwaarde dat aan de dienstbetrekking, bedoeld
in het tweede lid, onderdeel a, een aaneengesloten periode van verplichte
verzekering van ten minste een jaar moet zijn voorafgegaan, wordt gewaarborgd
dat de vrijwillige verzekering alleen in situaties van tijdelijk verblijf
in het buitenland en ter overbrugging wordt gebruikt. Op deze wijze is het
niet mogelijk voor korte tijd naar Nederland terug te keren, werkzaamheden
te verrichten en weer naar het buitenland te vertrekken met de mogelijkheid
zich vrijwillig te verzekeren.Vijfde en zesde lidDeze leden voorzien erin dat bepaalde dagen waarop geen verplichte verzekering
aanwezig was toch als zodanig worden aangemerkt. Het is van toepassing op
aanvragers van een vrijwillige verzekering die hetzij na eindiging van hun
verplichte verzekering als zelfstandige een beroep of bedrijf gaan uitoefenen,
hetzij werkzaam zijn in een dienstbetrekking die ertoe strekt dat slechts
een gedeelte van de normale werkweek arbeid wordt verricht. Voorts vervalt
de voorwaarde van één, respectievelijk drie, jaar als de betrokkene
een uitkering op grond van deze wet ontvangt.Artikel 2.2.2 Indiening verzoek en aanvang vrijwillige
verzekeringHet eerste lid van dit artikel geeft de termijnen aan, waarbinnen de aanmelding
voor de vrijwillige verzekering dient te geschieden. Uitgangspunt daarbij
is, net als in artikel 83 van de WAO, dat die aanmelding plaats moet vinden
binnen vier weken na het tijdstip waarop wordt voldaan aan de gestelde voorwaarden.
Het tweede lid bevat een hardheidsclausule op grond waarvan het UWV kan verklaren
dat een te laat ingediend verzoek om toelating tot de vrijwillige verzekering
tijdig is ontvangen. Daarnaast is het nodig, omdat niet kan worden aangesloten
bij de regeling voor de verplichte verzekering waarbij verzekering van rechtswege
ontstaat op het moment dat verzekerde arbeid verricht, te bepalen op welk
moment de vrijwillige verzekering aanvangt. Hiertoe dient het derde lid.Artikel 2.2.3 Beëindiging vrijwillige verzekeringDit artikel bepaalt, evenals artikel 83b van de WAO, op welk moment en
onder welke voorwaarden de vrijwillige verzekering eindigt.Artikel 2.2.4 Hoogte dagloon en WGA-uitkering vrijwillige
verzekeringDe persoon die een vrijwillige verzekering sluit bepaalt bij de aanvang
van de verzekering zelf de hoogte van het dagloon waarover, op grond van de
Wet financiering sociale verzekeringen, de premie wordt geheven (vergelijk
artikel 84 van de WAO). Als beperking geldt daarbij dat het dagloon niet
meer mag bedragen dan het maximumdagloon op grond van artikel 17, eerste lid,
van genoemde wet. Voorts mag het dagloon niet hoger zijn dan het inkomen dat
betrokkene derft in geval van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid
(eerste lid).Voor het vaststellen van het recht op een WGA-uitkering en de hoogte daarvan
gelden een aantal van hoofdstuk 7 afwijkende regels (tweede tot en met vierde
lid).Omdat de meeste vrijwillig verzekerden niet aan het vereiste van artikel
7.1.5 (referte-eis) kunnen voldoen (zij ontvangen immers geen loon, bezoldiging
of ziekengeld omdat ze zelfstandige zijn ) is dit artikel niet op hen van
toepassing (en daarmee ook artikel 7.1.1, derde lid en vierde lid niet). Als
gevolg daarvan kan ook de duur van de loongerelateerde uitkering van de WGA-uitkering
niet worden vastgesteld. In verband daarmee wordt de hoogte van de WGA-uitkering
voor deze verzekerden vastgesteld aan de hand van de mate van arbeidsongeschiktheid
en het maandloon.Artikel 2.2.5 SchakelbepalingDe artikelen 2.2.1 tot en met 2.2.4 regelen (net als artikel 86 van de
WAO) een aantal specifieke facetten van de vrijwillige verzekering. Voor het
overige zijn op grond van dit artikel de bepalingen ten aanzien van verplicht
verzekerden van overeenkomstige toepassing.Hoofdstuk 3 De Wachttijd en de verlenging van de LoondoorbetalingsverplichtingArtikel 3.1 De wachttijdDit artikel komt overeen met artikel 19, eerste en tweede lid, van de
WAO.Eerste, tweede, derde en vierde lidDe verzekerde, die voldoet aan de uitkeringsvoorwaarden, heeft recht op
een uitkering op grond van deze wet indien hij de wachttijd heeft doorlopen.
De eerste dag van de wachttijd is de eerste werkdag waarop de werknemer (in
de wettekst wordt ter bevordering van een meer eenduidig gebruik van terminologie
steeds gesproken van de verzekerde) wegens ziekte, in een dienstbetrekking,
niet heeft gewerkt of zijn werkzaamheden heeft gestaakt. Indien de werknemer
gedurende de wachttijd van 104 weken ziek is geweest (zie artikel 6.1.1, eerste
lid, onderdeel a, en 7.1.1, eerste lid, onderdeel a) kan recht op een uitkering
ontstaan. Voor de definiëring van het begrip ziekte wordt aangesloten
bij het begrip ziekte in de Ziektewet. De wachttijd van 104 weken is dus gelijk
aan de periode waarover op grond van de Ziektewet aanspraak op ziekengeld
bestaat, waarbij het overigens niet van belang is of het ziekengeld feitelijk
wordt uitgekeerd. Ziekengeld hoeft bijvoorbeeld niet tot uitkering te komen
in verband met wachtdagen, verdiensten, weigering in verband met gedrag van
betrokkene of omdat de werkgever het loon moet doorbetalen.Perioden van ziekte, die elkaar met een onderbreking van minder dan vier
weken opvolgen, worden voor het bepalen van de wachttijd van 104 weken samengeteld.
Het is daarbij niet van belang of de ziekte in deze perioden voortkomt uit
dezelfde oorzaak of verschillende oorzaken. Bij de samentelling blijven de
tussenliggende perioden van ziekte, alsmede de perioden waarin de in dit lid
genoemde uitkeringen op grond van de Wet arbeid en zorg worden genoten, buiten
beschouwing.Vijfde lidDe periode gedurende welke een uitkering wordt genoten op grond van artikel
3:7, eerste lid, 3:8 of 3:10, eerste lid, van de Wet arbeid en zorg,
telt niet mee voor het bepalen van de wachttijd. Indien bijvoorbeeld
gedurende 16 weken zwangerschaps- of bevallingsverlof wordt genoten waarna
vervolgens gedurende 90 weken sprake was van ziekte is er op grond van dit
lid (nog) geen sprake van een volledig doorlopen wachttijd.Zesde lidDit lid is opgenomen in verband met de wens om in die situaties waarin
al voordat de wachttijd van 104 weken is afgelopen duidelijk is dat de verzekerde
volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is (en er geen kans op herstel is),
in aanmerking te kunnen komen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering op
grond van hoofdstuk 6. De werkgever kan er dan zeker van zijn dat hij geen
reïntegratie-inspanningen meer hoeft te verrichten. Dit wordt bereikt
door in dit artikellid vast te leggen dat het UWV, op verzoek van een verzekerde,
de wachttijd verkort indien komt vast te staan dat de verzekerde volledig
en duurzaam arbeidsongeschikt is en geen kans op herstel heeft. Deze mogelijkheid
bestaat derhalve niet voor verzekerden die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
zijn en waarbij op lange termijn een geringe kans op herstel bestaat.De mogelijkheid de wachttijd te verkorten geldt ook niet voor de zogeheten
vangnetters. Ten aanzien van deze categorie gelden de reïntegratieverplichtingen
van artikel 3.3, tweede tot en met tiende lid, immers niet. Artikel 8.1.3.
regelt hoe gehandeld dient te worden indien men van de mogelijkheid tot het
verkorten van de wachttijd gebruik wil maken. Een dergelijk verzoek kan met
een vervroegde aanvraag voor een uitkering worden ingediend. Indien het UWV
op grond van de stukken die bij een aanvraag voor een verkorte wachttijd ingediend
dienen te worden van mening is dat de verzekerde terecht een verzoek om verkorting
van de wachttijd heeft gedaan, zal betrokkene op korte termijn voor een keuring
(zogenaamde flexibele keuring) in aanmerking komen en mitsdien ook eerder
dan na 104 weken ziekte recht krijgen op een arbeidsongeschiktheidsuitkering
op grond van hoofdstuk 6. De wachttijd kan echter niet korter worden dan 26
weken, maar ook niet langer dan 78 weken. Bovendien kan de verkorting van
de wachttijd pas ingaan nadat de beslistermijn voor de afhandeling van het
verzoek daartoe is verstreken.Het UWV begeleidt een verzekerde, die een vervroegde keuring wenst, bij
het op de juiste wijze doen van deze aanvragen. Voor een verdere toelichting
wordt verwezen naar paragraaf 7.3 van het algemeen deel van deze toelichting.Artikel 3.2 Vrijwillige loondoorbetaling werkgeverDit artikel komt inhoudelijk grotendeels overeen met het in de Wet verbetering
poortwachter opgenomen artikel 19, zevende lid, WAO. Anders dan in de WAO
is het verlengde tijdvak, gedurende welke de verzekerde (de werknemer) jegens
zijn werkgever recht op loon heeft dan wel aanspraak op bezoldiging heeft,
niet langer onderdeel van de wachttijd. Daarentegen wordt bij het ontstaan
van het recht op een uitkering bepaald dat pas recht op een uitkering kan
ontstaan nadat dit tijdvak is verstreken. Voorts is het artikel, om het leesbaarder
te maken, redactioneel anders vormgegeven.Geregeld is dat de werkgever en de verzekerde tezamen het UWV kunnen verzoeken
het tijdvak, gedurende welke de verzekerde jegens die werkgever recht op loon
heeft op grond van artikel 629 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek dan wel
aanspraak heeft op bezoldiging op grond van artikel XV, tweede lid, van de
Wet terugdringing ziekteverzuim, te verlengen gedurende een door hen te bepalen
periode. Het uitgangspunt is dat het UWV aan dit verzoek tegemoet komt, tenzij
er zwaarwegende omstandigheden zijn die zich daartegen verzetten. De toetsing
door het UWV is een marginale; het is niet de bedoeling dat het UWV in dit
kaderonderzoekt of de werkgever in staat is zijn loondoorbetalingsverplichting
na te komen. Dit is een civielrechtelijke kwestie. Gedurende dit verlengde
tijdvak van loondoorbetalingsverplichting heeft de verzekerde op grond van
artikel 629 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek recht op loondoorbetaling.
De mogelijkheid van verlenging van dit tijdvak geldt alleen voorzover de werkgever
het loon doorbetaalt, dus niet ingeval het loon op grond van artikel 629,
vierde lid, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek niet tot uitbetaling komt.
In het verzoek kunnen partijen aangeven met hoeveel tijd zij dit tijdvak willen
verlengen. In beginsel zal het UWV in zijn beschikking deze termijn volgen,
tenzij er zwaarwegende omstandigheden zijn die zich er tegen verzetten. In
een dergelijk geval stelt het UWV zelf een termijn vast. Ook indien partijen
zelf geen termijn aangeven, stelt het UWV een termijn vast. Het verlengde
tijdvak van loondoorbetaling eindigt als de in de beschikking neergelegde
einddatum is bereikt. De aanvraag voor een uitkering moet dan op grond van
deze wet uiterlijk 13 weken voor die einddatum worden ingediend. Zowel de
werkgever als de verzekerde kunnen eerder een aanvraag indienen en daarbij
aangeven het verlengde tijdvak van loondoorbetaling te willen bekorten. Ook
is het mogelijk dat werkgever en werknemer samen een verzoek indienen om het
tijdvak verder te verlengen. Dit verzoek wordt, evenals bij de oorspronkelijke
aanvraag het geval is, in beginsel door het UWV toegewezen. Slechts als er
zwaarwegende omstandigheden zijn die daartoe nopen kan het verzoek worden
afgewezen. Op grond van artikel 8.1.1, tweede lid, stelt het UWV de verzekerde
bij de bekendmaking van de beschikking, bedoeld in het derde lid, in kennis
van de mogelijkheid tot het doen van een aanvraag van een uitkering.Artikel 3.3 Reïntegratieverplichtingen en verplichte
loondoorbetaling werkgeverDit artikel komt overeen met artikel 71a WAO. Het verplicht de werkgever
om gedurende de ziekte van zijn werknemer (de verzekerde) aantekening bij
te houden van het verloop van de ziekte en de reïntegratie (eerste lid).
Met betrekking tot het houden van aantekening kunnen op grond van het zevende
lid nadere regels worden gesteld. Binnen een door Onze Minister nader te bepalen
termijn na de aanvang van de ziekte moet de werkgever in overeenstemming met
de verzekerde een plan van aanpak opstellen. Hierin zal het perspectief op
langere termijn worden geschetst en de weg waarlangs men verwacht dit te bereiken.
Welke elementen het plan van aanpak moet bevatten wordt nader uitgewerkt in
een ministeriële regeling op basis van het zevende lid. Uiterlijk vijftien
weken voor het verstrijken van de wachttijd moet de werkgever in overleg met
de verzekerde werknemer een reïntegratieverslag opstellen en een afschrift
hiervan aan de werknemer verstrekken (derde lid). Met de zinsnede «in
overleg met de verzekerde» wordt tot uitdrukking gebracht dat er bij
het opstellen van het reïntegratieverslag een belangrijke rol voor de
werknemer is neergelegd. In het zesde lid wordt daarom aangegeven dat de verzekerde
zijn medewerking moet verlenen bij het opstellen van het reïntegratieverslag.
Bij ministeriële regeling kan nader worden geregeld waaruit die medewerking
moet bestaan en welke procedure daarvoor geldt (zevende lid).Het is de bedoeling om hierbij aan te sluiten bij de Regeling procesgang
voor de eerste twee ziektejaren waarin de verplichtingen met inachtneming
van de reeds bestaande Wet verbetering poortwachter en de Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte 2003 nader worden uitgewerkt.Indien er een verlenging van het tijdvak, gedurende welke de verzekerde
jegens die werkgever recht op loon heeft op grond van artikel 629 van Boek
7 van het Burgerlijk Wetboek dan wel aanspraak op bezoldiging op grond van
artikel XV, tweede lid, van de Wet terugdringing ziekteverzuim, heeft plaatsgevonden
dient het reïntegratieverslag uiterlijk vijftien weken voor
het einde van het verlengde tijdvak te worden opgesteld. Als de werkgever
in een eerder stadium al een verslag had opgesteld, zal hij dit verslag moeten
actualiseren en zo nodig aanvullen. Wanneer de verzekerde op een eerder moment
dan vijftien weken voor het verstrijken van het verlengde tijdvak, een aanvraag
wil indienen, kan hij op grond van het vierde lid de werkgever verzoeken het
reïntegratieverslag op een eerder moment op te maken.Wanneer de verzekerde een verzoek tot verkorting van de wachttijd indient,
is het op voorhand niet steeds duidelijk op welk moment de wachttijd zal verstrijken
en op welk moment de werkgever het reïntegratieverslag dient op te stellen.
Dit zal op een zodanig tijdstip dienen te gebeuren dat door de verzekerde
kan worden voldaan aan de verplichting om bij de aanvraag van een uitkering
een reïntegratieverslag over te leggen (artikel 3.1, zesde lid, juncto
artikel 8.1.2). Hiertoe zal de verzekerde zijn werkgever van het voornemen
tot het doen van een verzoek tot verkorting van de wachttijd in kennis moeten
stellen.In het vijfde lid wordt bepaald, dat de werkgever zich bij het opstellen
van het reïntegratieverslag laat bijstaan door of een of meer deskundige
werknemers (bedoeld in artikel 14, eerste lid, van de Arbeidsomstandighedenwet
1998) of daarbij zijn arbodienst zal moeten inschakelen. In het achtste lid
is geregeld, dat de werkgever het reïntegratieverslag op verzoek aan
het UWV binnen een bepaalde termijn moet overleggen. Dit kan van belang zijn
in de situatie dat de werkgever ondanks verzoeken van de verzekerde het reïntegratieverslag
niet opstelt of verstrekt. Het UWV kan de werkgever tevens de gelegenheid
geven ontbrekende gegevens alsnog te verstrekken. Het negende lid regelt de
loonsanctie bij het niet of niet volledig indienen van een reïntegratieverslag.
Indien de werkgever zijn verplichtingen met betrekking tot het reïntegratieverslag
niet of niet volledig is nagekomen of indien de werkgever de verplichtingen
ten aanzien van de reïntegratie-inspanningen die gelden op grond van
de ministeriële regeling niet of niet volledig heeft verricht, stelt
het UWV een termijn vast waarmee de loondoorbetalingsverplichting wordt verlengd.
De maximale duur van de loonsanctie is 52 weken. De duur van de loonsanctie
wordt afgestemd op de termijn die nodig is voor de werkgever om alsnog aan
zijn verplichtingen te voldoen. De loonsanctie kan worden toegepast na afloop
van zowel de reguliere wachttijd, als na afloop van het verlengde tijdvak,
bedoeld in artikel 3.2, eerste lid, van deze wet. Voor de verzekerde kan pas
recht op een uitkering ontstaan na afloop van de termijn waarmee de loondoorbetalingsverplichting
is verlengd. Bij de beoordeling van de vraag of de werkgever zijn verplichtingen
op grond van dit artikel voldoende is nagekomen kan door het UWV gebruik worden
gemaakt van de lijst, bedoeld in artikel 1.2.3, zesde lid. Zo kan bijvoorbeeld
het feit dat een verzekerde zijn werkzaamheden niet heeft hervat terwijl op
grond van die lijst blijkt dat de verzekerde lijdt aan een ziekte die binnen
de wachttijd genezen had moeten zijn of die slechts geringe beperkingen met
zich meebrengt het vermoeden doen rijzen dat onvoldoende reïntegratie-inspanningen
zijn verricht. Over de toepassing van deze sanctie kunnen bij algemene maatregel
van bestuur nadere regels worden gesteld, zodat bepaald kan worden welke periode
in welke gevallen zou moeten worden gehanteerd (het tiende lid).Artikel 3.4 VangnetsituatiesHet eerste lid regelt de werking van artikel 3.3 indien er sprake is van
een zogeheten vangnetsituatie. Daarvan is sprake bijvoorbeeld bij een zieke
werkloze en indien het gaat om een zieke werknemer met een andere dienstbetrekking
dan een arbeidsovereenkomst (de zogenaamde rariteiten).In dat geval verstrekt het UWV het ziekengeld en wordt het UWV aangemerkt
als werkgever. In deze situatie is het UWV verantwoordelijk voor de reïntegratie.
In de hoedanigheid van pseudowerkgever is het UWV gehouden aantekening bij
te houden over het verloop van de arbeidsongeschiktheid en de reïntegratie
van de zieke werknemer en een plan van aanpak op te stellen.Het tweede lid regelt de werking wanneer een werknemer recht heeft op
ziekengeld omdat er sprake is van orgaandonatie of een ziekte die haar oorzaak
vindt in zwangerschap of bevalling. Wanneer de werknemer in deze gevallen
nog wel een werkgever heeft, is die werkgever verplicht om het loon door te
betalen. Hoewel de werknemer ook recht heeft op ziekengeld is de werkgever
in die gevallen nog wel verantwoordelijk voor de reïntegratie. Voor deze
werkgever geldt dat hij aantekening moet houden, een plan van aanpak moet
opstellen en in samenwerking met de werknemer een reïntegratieverslag
moeten opstellen. Op grond van het derde lid is artikel 3.3 van overeenkomstige
toepassing op de werkgever die eigenrisicodrager is voor de vangnetgevallen
Ziektewet. De eigenrisicodrager ZW is verantwoordelijk voor de reïntegratie
van de persoon aan wie hij het ziekengeld betaalt. De eigenrisicodrager ZW
heeft geen loondoorbetalingsverplichting ten aanzien van die vangnetter. Het
vierde en negende lid van artikel 3.3 kunnen dus niet van overeenkomstige
toepassing worden verklaard. In het derde lid is derhalve een met het negende
lid van artikel 3.3 vergelijkbare regeling getroffen die tot gevolg heeft
dat de eigenrisicodrager ZW, die zijn reïntegratieverplichtingen niet
nakomt, verplicht is gedurende een langere periode het voor zijn rekening
komende ziekengeld te betalen. De inhoud van deze verplichtingen kan nader
vorm worden gegeven in een ministeriële regeling (het vierde lid).Hoofdstuk 4 Rechten en plichten in verband met het recht
op een uitkering op grond van deze wet§ 4.1 Verplichtingen van de verzekerdeArtikel 4.1.1 Informatieplicht en medewerking aan controleEerste lidAlle feiten en omstandigheden, waarvan het de verzekerde die een uitkering
op grond van deze wet (zowel een WGA-uitkering als een arbeidsongeschiktheidsuitkering)
heeft aangevraagd of de verzekerde die recht heeft op een uitkering op grond
van deze wet redelijkerwijs duidelijk is dat die van belang zijn voor een
juiste beoordeling van het recht op uitkering, de hoogte van de uitkering
of de betaling van de uitkering, moeten aan het UWV worden verstrekt. Daaronder
wordt tevens verstaan informatie omtrent het niet (kunnen) naleven van plichten
door de gedeeltelijk arbeidsgeschikte zoals plichten die zijn gericht op behoud,
herstel en verkrijging van mogelijkheden tot arbeidsinschakeling en plichten
die zijn gericht op daadwerkelijke inschakeling in de arbeid (reïntegratie).Onder informatie in het kader van de reïntegratie wordt verstaan
gegevens, die nodig zijn voor de inschakeling in de arbeid. Daarbij kan o.m.
gedacht worden aan informatie over opleidingen, arbeidsverleden en arbeidsmogelijkheden,
maar ook aan in het kader van de reïntegratie relevante informatie over
de genezing, het behoud, herstel of bevordering van de mogelijkheid tot het
verrichten van de arbeid.Overigens dient de werknemer wiens werkgever eigenrisicodrager is geworden
zijn informatieplicht voorzover het reïntegratie betreft, ook na te leven
jegens die eigenrisicodrager op grond van het zesde lid.Het feit dat de informatieplicht dient voor een juiste beoordeling van
het recht op uitkering, impliceert dat die plicht geldt voor zowel verzekerden
die een vastgesteld recht op een uitkering op grond van deze wet hebben als voor verzekerden die een uitkering op grond van deze wet hebben
aangevraagd.Op grond van artikel 80 van de WAO geldt thans de informatieplicht ook
voor degene die de wachttijd doormaakt maar nog geen uitkering heeft aangevraagd.
In artikel 4.1.1 is er voor gekozen de plicht tijdens de wachttijd slechts
te laten gelden voor degene die een uitkering op grond van deze wet heeft
aangevraagd, omdat onduidelijk was waaruit die plicht, voorafgaand aan de
aanvraag, zou bestaan.Het UWV dient te bevorderen dat het tijdig wordt geïnformeerd door
betrokkenen, zoals bijvoorbeeld de CWI en de reïntegratiebedrijven, over
de naleving door de uitkeringsgerechtigden van de vastgestelde verplichtingen.
Ondersteunend hieraan is artikel 4.1, eerste lid, onderdeel h, van het Besluit
SUWI, op grond waarvan het UWV in het contract met het reïntegratiebedrijf
op dient te nemen dat het reïntegratiebedrijf verplicht is het UWV op
verzoek en uit eigen beweging kennis te geven van het gegronde vermoeden dat
een persoon, van wie de inschakeling in de arbeid wordt bevorderd, onvoldoende
medewerking verleent aan deze werkzaamheden.Indien de uitkering op grond van artikel 8.2.5 aan een in dat artikel
bedoelde instelling wordt uitbetaald geldt de in artikel 4.1.1, eerste lid,
opgenomen informatieplicht voor die instelling.Tweede lid, onderdeel bDe verzekerde dient vragen te beantwoorden op een wijze die UWV of een
door het UWV aangewezen persoon aangeeft, dat wil zeggen mondeling, schriftelijk,
digitaal of anderszins.Derde lidHet derde lid regelt expliciet, dat de informatie- en medewerkingsverplichtingen
ook gelden ten opzichte van CWI en reïntegratiebedrijven, die een taak
hebben bij de reïntegratie. De verplichtingen gelden alleen voorzover
dit noodzakelijk is voor de taken die bij wet (CWI) en in opdracht van UWV
of de eigenrisicodrager worden uitgevoerd. Voor wat betreft CWI wordt dit
hier naast de algemene informatieverplichting die op grond van de Wet SUWI
al geldt geregeld, omdat het in dit artikel ook om meer gaat dan het verstrekken
van gegevens, zoals het meewerken aan onderzoek.Onderdeel c ziet op personen die door het reïntegratiebedrijf, dat
in opdracht van UWV of een eigenrisicodrager activiteiten verricht, zijn ingeschakeld.
Gedacht kan worden aan artsen, paramedici of arbeidskundigen.Vierde lidOp grond van het vierde lid dient de persoon die recht heeft op een uitkering
de reden van eventuele niet-naleving van zijn reïntegratieverplichtingen
zo spoedig mogelijk te melden aan het reïntegratiebedrijf. Dit betekent
in beginsel dat vooraf de reden van verzuim moet worden gemeld. Dit past binnen
het uitgangspunt dat de uitkeringsgerechtigde actief moet meewerken aan zijn
reïntegratie en daarover verantwoording moet afleggen en derhalve gehouden
is tot tijdige informatieverstrekking aan het reïntegratiebedrijf.Indien de reden van het verzuim niet wordt gemeld of het reïntegratiebedrijf
anderszins het gegronde vermoeden heeft dat de uitkeringsgerechtigde onvoldoende
medewerking verleent aan de werkzaamheden van het reïntegratiebedrijf,
dient dat op grond van het contract tussen het reïntegratiebedrijf
en het UWV (zie ook artikel 4.1 van het Besluit SUWI) door het reïntegratiebedrijf
aan het UWV te worden gemeld. Op grond van artikel 4.3.2, vijfde lid, neemt
het UWV vervolgens een beschikking omtrent opschorting of schorsing van de
betaling van de uitkering. Gedurende de eventuele opschorting of schorsing
kan het UWV onderzoeken of er aanleiding is voor het opleggen van een sanctie
aan de betrokkene.De reïntegratieverplichtingen van de verzekerde blijken uit de reïntegratievisie,
bedoeld in artikel 4.3.2, eerste lid, en het reïntegratieplan, bedoeld
in artikel 4.3.2, derde lid, en omvatten in ieder geval de verplichtingen
genoemd in hoofdstuk 4, paragraaf 1.Vijfde lidIn het vijfde lid is de verplichting uit artikel 25, eerste lid, onder
c, van de WAO overgenomen.Zesde lidVan een aantal plichten in paragraaf 1 van dit hoofdstuk is duidelijk
dat ze slechts zien op reïntegratie en niet dienen te worden nageleefd
in verband met het vaststellen van het recht op uitkering. Deze plichten gelden,
blijkens de tekst van de desbetreffende artikelen, niet alleen jegens het
UWV maar ook jegens de eigenrisicodrager indien de (voormalige) werkgever
van de gedeeltelijk arbeidsgeschikte voor eigenrisicodragen heeft gekozen.
Uit deze wet blijkt in hoeverre de eigenrisicodrager een taak heeft ten aanzien
van de reïntegratie en de daarmee samenhangende besluiten over het voortduren
van het recht op uitkering. De plichten in het eerste en tweede lid van dit
artikel kunnen echter zowel op het recht op uitkering als op de reïntegratie
zien. Daarom is in het zesde lid bepaald dat de in het eerste en tweede lid
genoemde plichten, voorzover ze reïntegratie betreffen, door de werknemer
van de eigenrisicodrager jegens die eigenrisicodrager dienen te worden nagekomen.
De eigenrisicodrager treedt dan in de plaats van het UWV. Dit ter onderscheiding
van het derde lid, waarin is geregeld, dat de verplichtingen ook gelden ten
opzichte van private rechtspersonen, die in opdracht van UWV of een eigenrisicodrager
werkzaamheden verrichten.Zevende lidDe in dit artikel opgesomde plichten gelden voor «de verzekerde»
(op grond van deze wet). Het is de bedoeling dat deze plichten ook reeds tijdens
de wachttijd gelden. In de meeste gevallen zal de betrokkene ook tijdens de
wachttijd verzekerd zijn op grond van deze wet, en geldt artikel 4.1.1 onverkort
voor die persoon. Het is echter denkbaar dat de persoon die de wachttijd doormaakt
niet verzekerd is op grond van deze wet. Op grond van artikel 6.1.1 en 7.1.1
hoeft een rechthebbende op een uitkering op grond van deze wet immers slechts
verzekerd te zijn op de eerste dag van de ziekte («de verzekerde die
ziek wordt»). Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedachte aan iemand die
op de eerste dag van zijn ziekte verzekerd was en nadien in detentie verblijft.
De in dit artikel bedoelde plichten gelden op grond van het zevende lid ook
voor die persoon.Achtste lidDe informatieplicht geldt ook voor de werkgever die een aanvraag heeft
ingediend voor of recht heeft op een subsidie als bedoeld in artikel 4.2.4
en de persoon, niet zijnde verzekerde, bedoeld in het eerste lid, die een
aanvraag heeft ingediend voor of recht heeft op een voorziening als bedoeld
in artikel 4.2.3. In geval deze plicht niet wordt nagekomen kan het UWV een
boete opleggen op grond van artikel 10.4.De informatieplicht van de persoon aan wie een voorziening als bedoeld
in artikel 4.2.3 is verstrekt of die zo'n voorziening heeft aangevraagd en
die recht heeft op een uitkering op grond van deze wet of zo'n uitkering heeft
aangevraagd, vloeit reeds voort uit artikel 4.1.1, eerste lid. Op grond van
artikel 4.2.3 kan het UWV echter ook aan anderen voorzieningen verstrekken.
Daarom is in artikel 4.1.1, achtste lid, de zinsnede «niet zijnde verzekerde,
bedoeld in het eerste lid»opgenomen.Artikel 4.1.2 Plichten ter voorkoming van ontstaan en
bestaan van recht op uitkeringDe verplichtingen in dit artikel betreffen de gedragingen die de werknemer
moet voorkomen in de situatie te geraken dat recht op uitkering wegens arbeidsongeschiktheid
ontstaat.Eerste lidDeze bepaling, die geldt voor alle verzekerden en dus ook voor degene
die recht heeft op een arbeidsongeschiktheidsuitkering, omvat het algemene
vereiste van schadelastbeperkend gedrag; de verzekerde dient het ontstaan
van arbeidsongeschiktheid te voorkomen en het bestaan ervan te beperken. De
verzekerde dient voldoende besef van verantwoordelijkheid voor de beperking
van de schadelast te tonen en daarnaar te handelen. Dit lid bevat een algemene
norm. Het artikel ziet op zowel de periode voorafgaande aan, als ook op de
gehele periode van de arbeidsongeschiktheid van de verzekerde, vanaf de aanvang
daarvan, de toedracht van de veroorzaking daarin mede begrepen. Als de schade
eenmaal is ingetreden moet de verzekerde er alles aan doen de schade te beperken.
De verzekerde mag in ieder geval tijdens de wachttijd, dus voorafgaande aan
zijn uitkering zijn reïntegratie niet belemmeren en is verplicht zich
daarbij actief op te stellen, zoals bepaald wordt in het tweede lid. Door
voldoende inzet in de wachttijd kan de verzekerde immers voorkomen, dat de
arbeidsongeschiktheid zodanig lang voortduurt, dat een recht op uitkering
ontstaat.De verzekerde dient de plicht, bedoeld in artikel 4.1.2, eerste lid, na
te leven, voorzover dit redelijkerwijs van hem kan worden verwacht, op straffe
van een gehele of gedeeltelijke weigering van de betaling van de uitkering
(zie voor de sancties artikel 10.1, eerste, tweede en derde lid, en ook artikel
10.2). De beantwoording van de vraag wat redelijk is en wat niet, is afhankelijk
van de individuele omstandigheden van het geval. Bij de vraag wat redelijkerwijs
van de verzekerde kan worden gevergd, kunnen zijn competenties, kennis, ervaring,
arbeidsverleden en dergelijke mede in aanmerking worden genomen. Dergelijke
persoonlijke omstandigheden kunnen in een individueel geval de grens van de
schadebeperkingsplicht verleggen, maar zij kunnen de verzekerde niet van elke
zorg ontheffen.Er zijn twee voorwaarden waaraan het gedrag van de verzekerde moet voldoen,
wil van een schending van de schadebeperkingsplicht sprake zijn.Ten eerste is een voldoende causaal verband vereist tussen de gedraging
van de verzekerde en de schadelijke gevolgen. Daartoe is minimaal een condicio
sine qua non vereist, in die zin dat schade zonder de gedraging van de verzekerde
lager zou zijn uitgevallen dan in werkelijkheid is geschied. Dit is een noodzakelijke
doch niet afdoende toets. Om de omvangrijke kring van gevolgen in te perken
worden aan de oorzakelijkheid verdergaande eisen gesteld met
behulp van de leer van de toerekening naar redelijkheid. Voor het aannemen
van voldoende causaal verband tussen het gedrag van de verzekerde en de schade
wordt nietéén criterium gehanteerd, maar vindt een weging plaats
van relevante gezichtspunten in hun onderlinge verband.Ten tweede moet de causale bijdrage aan de schade van de zijde van de
verzekerde aan hem kunnen worden toegerekend. Dat de verzekerde (extra) schade
had kunnen voorkomen door anders te handelen, is niet voldoende om zijn schade
gedeeltelijk zelf te laten dragen. Vereist is tevens dat hij anders had moeten
handelen. Het gedrag van de verzekerde moet normschendend zijn. Het komt aan
op beantwoording van de vraag of de verzekerde te kort komt ten opzichte van
het normale inzicht waarvan een redelijk persoon in de gegeven omstandigheden
in zijn eigen belang blijk zou hebben gegeven ter voorkoming of beperking
van schade. Het niet nemen van schadebeperkende maatregelen is alleen dan
aan de verzekerde toe te rekenen, indien op grond van de omstandigheden van
het geval moet worden geoordeeld dat het nemen van zodanige maatregelen in
redelijkheid van hem kon worden gevergd.Van een wegens RSI-klachten uitgevallen verzekerde mag bijvoorbeeld verwacht
worden dat hij zich er rekenschap van geeft dat zijn klachten zouden kunnen
verergeren door gedurende de ziekteperiode langdurig thuis te internetten.
Zeker als er sprake is van een onaangepaste werkplek. Van een door ernstige
rugklachten gevelde verzekerde mag worden verwacht dat deze zich realiseert
dat bepaalde activiteiten, zoals gedurende de ziekteperiode stukadoren, niet
herstelbevorderend is. In dergelijke situaties dient een verzekerde zich te
onthouden van reïntegratiebelemmerend gedrag. Doet hij dat niet dan zou
hem, op grond van artikel 10.1 of 10.2, betaling van (een deel van) zijn
uitkering kunnen worden geweigerd.Daarbij mag verwacht worden dat de verzekerde zich in elk geval op de
hoogte stelt van de plichten en verantwoordelijkheden, die de uitkering met
zich meebrengt en zijn verantwoordelijkheid voor de naleving van die verplichtingen
moet tonen. Hij dient zich in elk geval te onthouden van handelingen waarmee
de fondsen worden benadeeld. Onder het ontstaan of bestaan van een uitkering
wordt ook verstaan het «blijven bestaan».Tweede lidIn dit tweede lid is – uiteengesplitst in onderdelen a en b –
het voormalige artikel 28, onderdeel h, van de WAO opgenomen. De verzekerde
is gedurende de wachttijd, op grond van onderdeel a, verplicht mee te werken
aan voorschriften of maatregelen, gericht op bevordering van zijn tewerkstelling
in passende arbeid. Op grond van onderdeel b is hij verplicht voldoende reïntegratie-inspanningen
te verrichten. Met deze verplichtingen en de mogelijkheid om een maatregel
(zie artikel 10.1 en 10.2) op te leggen, is beoogd de verantwoordelijkheid
te benadrukken van de verzekerde om ook tijdens de wachttijd mee te werken
aan reïntegratie. Deze plichten gelden overigens tijdens de vrijwillig
verlengde wachttijd, bedoeld in artikel 3.2, en tijdens het tijdvak van de
loonsanctie, bedoeld in artikel 3.3, negende lid.Een dergelijke plicht voor de werknemer om mee te werken aan zijn reïntegratie
tijdens de eerste twee ziektejaren vloeit ook voort uit artikel 660a juncto
658a van Boek 7 van het BW. Als de werknemer die plichten niet naleeft heeft
hij op grond van artikel 629, derde lid, van het BW geen recht op loon. Indien een werknemer tijdens de eerste twee ziektejaren onvoldoende meewerkt
aan zijn reïntegratie kan hem derhalve zijn loon worden geweigerd en
kan hem bovendien, nadat het recht op uitkering op grond van deze wet is vastgesteld,
een maatregel op grond van hoofdstuk 10 worden opgelegd. Dit systeem wordt
thans ook gehanteerd; zie de artikelen 629 BW en 28 WAO. Hiermee wordt een
optimale stimulans tot meewerken aan reïntegratie voor de werknemer bereikt.Omdat de medewerkingsplicht van de werknemer ook geldt jegens de werkgever
die eigenrisicodrager is voor de Ziektewet is, evenals in artikel 28, onderdeel
h, WAO, in artikel 4.1.2, tweede lid, na onderdeel b, een zin opgenomen, waarin
dit wordt bepaald.Derde lidZie de toelichting op artikel 4.1.1, zevende lid.Artikel 4.1.3 Plichten gericht op vergroten van mogelijkheden
tot het verrichten van arbeidEerste lidEen gedeeltelijk arbeidsgeschikte heeft resterende verdiencapaciteit.
Hij dient in voldoende mate te trachten deze resterende verdiencapaciteit
te behouden. Voorts dient hij in voldoende mate te trachten mogelijkheden
tot verrichten van arbeid te verkrijgen. Dit betekent ook dat hij zijn mogelijkheden
tot medisch herstel moet benutten en zijn genezing in geen geval mag belemmeren.Dit artikel betreft zowel medische mogelijkheden als mogelijkheden die
zijn gericht op competenties die vereist zijn voor het verrichten van arbeid.
Vergroting van die mogelijkheden verbetert de kansen op de arbeidsmarkt nadat
die kansen door de vermindering van de arbeidsgeschiktheid zijn afgenomen.Tweede lid, onderdeel aHet UWV of de eigenrisicodrager, maar ook een door het UWV of door de
eigenrisicodrager ingeschakeld reïntegratiebedrijf, kan de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte die recht heeft op een WGA-uitkering opdragen om een medische
behandeling te ondergaan.Een aanwijzing kan bijvoorbeeld inhouden dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
zich onderwerpt aan een door de verzekeringsarts of een behandelend arts noodzakelijk
geachte behandeling van medische aard, die redelijkerwijs van verzekerde mag
worden gevraagd.Genezingsbelemmerende gedragingen kunnen de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
verweten worden. Daarbij is niet vereist dat de genezing daadwerkelijk belemmerd
is. Voldoende is dat de handeling naar algemeen geldende medische maatstaven
de strekking heeft de genezing te belemmeren.Tweede lid, onderdeel bOnder het eerste lid kan ten minste worden begrepen dat de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte dient mee te werken aan reïntegratietrajecten die het
aanbod van de arbeidscapaciteit versterken en bemiddelingstrajecten. Aanbodversterkende
trajecten zijn in het algemeen trajecten gericht op het verminderen van arbeidsbelemmeringen
of het verbeteren van competenties. Scholing en opleiding kunnen daarvan deel
uitmaken. In bepaalde gevallen mag van een gedeeltelijk arbeidsgeschikte
worden verwacht dat hij, bijvoorbeeld door middel van scholing of opleiding,
tracht nieuwe mogelijkheden tot verrichten van arbeid te verkrijgen. De activiteiten
die onderdeel uitmaken van een bemiddelingstraject behelzen in het algemeen
sollicitatieondersteuning en adviseren en motiveren van cliënten, matching,
bemiddeling en nazorg.Onder dit onderdeel valt ook de verplichting tot medewerking aan een proefplaatsing,
indien het UWV de inzet van dat instrument wenselijk acht. De proefplaatsing
biedt de gedeeltelijk arbeidsgeschikte de mogelijkheid drie maanden werk te
verrichten bij een werkgever met behoud van uitkering. De proefplaatsing is
een wijze van verkrijging van passende arbeid waarbij de sollicitatieplicht
tijdelijk niet behoeft te gelden (zie ook artikel 4.2.5, vijfde lid).Tweede lid, onderdeel cDit onderdeel houdt in dat de betrokkene mogelijkheden tot verkrijging
van hulpmiddelen in verband met de werkplek en mogelijkheden tot aanpassing
van de werkplek, alsmede andere persoonsgebonden voorzieningen, moet benutten
in verband met zijn arbeidsinschakeling. Met andere woorden, hij moet trachten
deze hulpmiddelen te verkrijgen of deze aanpassing van de werkplek te bewerkstelligen.
Aan aanbod van deze hulpmiddelen of aanbod van aanpassing van de werkplek
dient hij zijn medewerking te verlenen.Het feit dat dit artikellid de verzekerde die recht heeft op een WGA-uitkering
verplicht mee te werken aan voorzieningen die door de eigenrisicodrager worden
verstrekt, houdt niet in dat de eigenrisicodrager een plicht tot het verstrekken
van voorzieningen heeft. Maar als hij uit eigen beweging besluit voorzieningen
te verstrekken, dan dient betrokkene daaraan mee te werken.Tweede lid, onderdeel d en eHet UWV operationaliseert, in samenspraak met de verzekerde de algemene
(in deze wet neergelegde) normen in heldere, concrete, uitvoerbare gedragsnormen
en legt deze vast in de reïntegratievisie. Als het door het UWV ingeschakelde
reïntegratiebedrijf een reïntegratieplan opstelt, geschiedt dat
in samenspraak met de cliënt. Hierin worden de reïntegratieafspraken
vastgelegd en wordt duidelijk welke reïntegratieactiviteiten de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte zelf moet gaan ondernemen en welke rol het reïntegratiebedrijf
daarin speelt. De reïntegratieafspraken maken duidelijk wat haalbaar
is en waar partijen zich aan committeren.De verzekerde is niet alleen verplicht aan het opstellen van deze reïntegratievisie
en dit reïntegratieplan mee te werken, maar ook de plichten die daarin
zijn opgenomen, na te leven.Artikel 4.1.4 Plichten gericht op inschakeling in de arbeidEerste lid, onderdelen a en bDe onderdelen a en b zijn afgeleid van artikel 24, eerste lid, onderdeel,
b, onder 1 en 2, van de WW.Indien de persoon die recht heeft op een WGA-uitkering geen passende arbeid
verricht, dient hij elk aanbod van passende arbeid te aanvaarden. Zolang hem
geen passende arbeid wordt aangeboden, dient hij in voldoende mate te trachten
passende arbeid te verkrijgen. Daartoe dient hij te solliciteren, op uitnodiging
sollicitatiegesprekken te voeren, en dergelijke. Indien betrokkene zich zodanig
gedraagt dat zijn gedrag verwijtbaar leidt tot niet verkrijgen van (een voldoende
mate van) passende arbeid (bijvoorbeeld door zich tijdens een
sollicitatieprocedure onfatsoenlijk te gedragen) handelt hij in strijd met
artikel 4.1.4, eerste lid, onderdeel b.Opgemerkt wordt dat het moeilijk voorstelbaar is de sollicitatieplicht,
bedoeld onder b, ook van toepassing te laten zijn op de verzekerde die volledig
maar niet duurzaam arbeidsongeschikt is (en een WGA-uitkering ontvangt en
dus onder het bereik van het eerste lid valt). Omdat het gewenst is die sollicitatieplicht
toch algemeen geldend te laten zijn en de desbetreffende persoon op het moment
dat hij niet langer volledig arbeidsongeschikt is wel kan gaan solliciteren,
zal voor deze groep, op grond van artikel 4.1.6, bij algemene maatregel van
bestuur een uitzondering op de sollicitatieplicht worden gemaakt.Eerste lid, onderdeel cOnderdeel c is afgeleid van artikel 24, eerste lid, onderdeel, b, onder
4, van de WW.Dit onderdeel legt de gedeeltelijk arbeidsgeschikte de verplichting op
dat hij zich zodanig opstelt dat hij passende arbeid kan en wil aanvaarden.
De betrokkene kan door afwijkend gedrag, het stellen van irreële eisen
of door ongebruikelijke werktijden een bemiddelingspoging belemmeren. Op welke
eisen deze plicht precies ziet is, vanwege de casuïstiek moeilijk aan
te geven. Het UWV en zo nodig de rechter moeten beoordelen of van dergelijke
eisen sprake is.Tweede lidAan de persoon die recht heeft op een WGA-uitkering en die zijn resterende
verdiencapaciteit niet volledig benut, kan het UWV een registratieplicht bij
de CWI opleggen. Evenals bij de sollicitatieplicht dient sprake te zijn van
maatwerk van het UWV dat goed is afgestemd op de omstandigheden van het individuele
geval.Derde en vierde lidDe verplichting, bedoeld in het derde lid, geldt slechts voor de verzekerde
die een loongerelateerde uitkering van de WGA-uitkering ontvangt. Hoewel de
WW een dergelijke verplichting ook kent, is het nodig deze verplichting in
dit wetsvoorstel op te nemen, omdat – in de Invoeringswet Wet WIA zal
worden bepaald dat – het ontvangen van een loongerelateerde uitkering
van de WGA-uitkering een uitsluitinggrond voor het ontvangen van een WW-uitkering
is. De verplichting om te voorkomen dat passende arbeid wordt voorkomen voor
de persoon die een loonaanvullings- of vervolguitkering van de WGA-uitkering
ontvangt, vloeit uit het systeem van de WW voort. Voldoet die persoon niet
aan genoemde verplichting dan zal hem immers geen WW-uitkering worden verstrekt.Verlies van passende arbeid als rechtstreeks en objectief vast te stellen
gevolg van ziekte of gebrek is veelal door de verzekerde niet te voorkomen
en in die gevallen ook niet verwijtbaar. Verlies van passende arbeid als gevolg
van bedrijfseconomische omstandigheden is evenmin aan verzekerde te verwijten.
Verwijtbaar verlies van passende arbeid kan zich onder meer voordoen als een
werknemer de werkgever een dringende reden geeft om het dienstverband met
onmiddellijke ingang te beëindigen, bijvoorbeeld in geval van diefstal
of mishandeling van de werkgever door de werknemer. Verwijtbaar verlies van
passende arbeid doet zich ook voor indien de werknemer zelf ontslag neemt
zonder dat aan voortzetting van de dienstbetrekking zodanige
bezwaren verbonden zijn dat voortzetting redelijkerwijs van hem zou kunnen
worden gevergd.Ook wanneer iemand tijdelijk arbeid verricht die voor hem niet passend
is, bijvoorbeeld omdat zijn krachten en bekwaamheden voor die arbeid niet
toereikend zijn, bestaat de mogelijkheid dat hij zijn dienstbetrekking verwijtbaar
verliest. Te denken valt aan verlies van een dienstbetrekking als gevolg van
onvoldoende streven naar verkrijging van passende arbeid in de dienstbetrekking.
Verwijtbaar verlies van een dienstbetrekking kan bijvoorbeeld een gevolg zijn
van verwijtbaar verlies van een werkplekaanpassing.In alle gevallen zal het gaan om gedrag, dat niet voldoet aan de normale,
reguliere plichten die aan een werknemer worden gesteld. Dit ter onderscheid
van gedrag dat al dan niet voldoet aan de plichten die worden gesteld in het
kader van de medewerking aan het herstel en het verbeteren van de vaardigheden
om de arbeid te behouden. Het verlies van de passende arbeid is dus het gevolg
van andere gedragingen dan waar artikel 4.1.3 betrekking op heeft.In het vierde lid wordt de omschrijving gegeven van wat onder passende
arbeid moet worden verstaan, omdat de verplichtingen in dit artikel en die
in artikel 4.1.2 en 4.1.4 betrekking hebben op het behouden en verkrijgen
van passende arbeid.Onder passende arbeid wordt verstaan alle arbeid die voor de krachten
en bekwaamheden van de verzekerde is berekend, tenzij aanvaarding om redenen
van lichamelijke, geestelijke of sociale aard niet van hem kan worden gevergd.
Deze omschrijving is gelijk aan die in artikel 658a, derde lid, van Boek 7
van het BW, waarin het als verplichting van de werkgever is opgenomen om er
zorg voor te dragen, dat een zieke werknemer eigen of andere passende arbeid
kan gaan verrichten bij zijn bedrijf of eventueel bij het bedrijf van een
andere werkgever. Voorts is de omschrijving gelijk aan die in de WW in de
artikelen over de verplichtingen van de werknemer.In zijn algemeenheid dient de vraag wat passende arbeid is in elk concreet
geval aan de hand van de omstandigheden te worden beantwoord. Als leidraad
moet worden gevolgd dat het bij passende arbeid moet gaan om arbeid die in
redelijkheid aan de werknemer kan worden opgedragen, gelet op onder meer het
arbeidsverleden, de opleiding, de gezondheidstoestand, de afstand tot het
werk, het loon en hetgeen waartoe de werknemer nog in staat is. Het spreekt
voor zich dat naarmate de arbeidsongeschiktheid langer duurt, een bredere
oriëntatie ten aanzien van de te verrichten arbeid mag worden verwacht.
Naarmate de duur van de gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid langer is, kan
van de werknemer worden verlangd dat deze concessies doet met betrekking tot
door hem te verrichten werkzaamheden, als reïntegratie in de bedongen
arbeid niet tot de mogelijkheden behoort.Eerst dient te worden nagegaan of de eigen arbeid, al dan niet met aanpassingen,
of een andere organisatie van het werk, naar verwachting nog zal kunnen worden
verricht. Als dat het geval is, dan ligt het in de rede dat werkgever en werknemer
hun inspanningen daarop richten. Dit sluit niet uit dat de werknemer tijdelijk
ander werk kan verrichten, mits daartoe in staat en niet belemmerend voor
het herstelproces en voor zover dit werk ook overigens in redelijkheid aan
de werknemer kan worden opgedragen, gelet op onder meer diens arbeidsverleden
en werkervaring. Als blijkt dat het niet mogelijk is om de oorspronkelijk
bedongen arbeid nog langer te verrichten, moet worden nagegaan welke werkzaamheden
de werknemer – gezien zijn beperkingen – nog wel kan verrichten, waarbij in eerste instantie zo dicht mogelijk moet worden aangesloten
bij de laatst overeengekomen functie. Als (op redelijke termijn) dergelijke
arbeid noch bij de eigen werkgever, noch bij een derde voorhanden is, mag
van de werknemer worden verlangd, dat hij zich wat betreft door hem te aanvaarden
arbeid ruimer opstelt. Dit is in de jurisprudentie betreffende het begrip
passende arbeid een algemeen aanvaard uitgangspunt. De regering gaat er niet
van uit dat door toedoen van het onderhavige wetsvoorstel een wezenlijke verandering
zal optreden in de jurisprudentie ten aanzien van het begrip passende arbeid.
Ook thans geldt immers, dat wat als passend moet worden aangemerkt afhankelijk
is van de specifieke omstandigheden van het geval, wat ertoe kan leiden dat
arbeid die in eerste instantie als niet passend wordt aangemerkt, op een later
moment – door wijziging van de omstandigheden – wel als passend
kan worden aangemerkt. Met andere woorden, de criteria om te beoordelen of
arbeid passend is, zijn niet aan wijziging onderhevig, wel de omstandigheden
die van invloed zijn op de vraag of aan de criteria wordt voldaan. Een eenduidig
antwoord op de vraag welke arbeid voor welke werknemer op welk moment als
passend moet worden beschouwd is dus niet op voorhand, los van de omstandigheden,
te geven.Ten overvloede wordt opgemerkt dat waar in hoofdstuk 10 het begrip «passende
arbeid» wordt gebruikt, de in artikel 4.1.4, vierde lid, gegeven definitie
ook van toepassing is. In hoofdstuk 10 is het gebruik van dat begrip immers
steeds verbonden aan artikelen uit hoofdstuk 4.Vijfde lidOp grond van het vijfde lid kunnen nadere regels worden gesteld omtrent
het begrip passende arbeid. Hierbij kan worden gedacht aan het aanpassen van
het Besluit passende arbeid schoolverlaters en academici. Artikel 4.1.5 Plichten wettelijk vertegenwoordigerIndien de verzekerde een wettelijk vertegenwoordiger heeft is ook die
persoon verplicht de in artikel 4.1.1 tot en met 4.1.4 en in 8.1.1, derde
lid, genoemde plichten na te leven. Sommige plichten, zoals de informatieplicht,
bedoeld in artikel 4.1.1, eerste lid, kunnen door de wettelijk vertegenwoordiger
zelf worden nageleefd (zie ook artikel 80 WAO oud). Sommige andere plichten
zijn gericht op op de persoon van de verzekerde of uitkeringsgerechtigde,
zoals bijvoorbeeld artikel 4.1.1, tweede lid, onder c (meewerken aan onderzoek).
Als het gaat om een dergelijke plicht heeft de wettelijk vertegenwoordiger
de plicht de verzekerde/uitkeringsgerechtigde te «sturen» of «helpen»
bij het naleven van de desbetreffende verplichting.Artikel 4.1.6 DelegatiebevoegdheidEerste lidDe nadere regels over de informatieverplichting op grond van artikel 4.1.1.
kunnen ook een nadere aanduiding van de soort gegevens betreffen, die moeten
worden verstrekt met het oog op de reïntegratie. Deze nadere regelgeving
wordt, indien deze noodzakelijk blijkt, afgestemd op die op grond van de Wet
SUWI.Tweede lidOp grond van het tweede lid kan bij ministeriële regeling ontheffing
van de plichten, bedoeld in artikel 4.1.4, eerste lid, worden verleend. Gedacht
kan worden aan het van de sollicitatieplicht ontheffen van gedeeltelijk arbeidsgeschikten die volledig maar niet duurzaam arbeidsongeschikt
zijn (zie ook de artikelsgewijze toelichting op artikel 4.1.4 eerste lid,
onderdelen a en b) of de groepen die op grond van artikel 24, zevende lid,
van de WW van de sollicitatieplicht zijn ontheven. Bij die ministeriële
regeling kan tevens worden bepaald voor welke periode de ontheffing maximaal
geldt.Opgemerkt wordt dat indien de gedeeltelijk arbeidsgeschikte onbeloonde
werkzaamheden op een proefplaats verricht, hij gedurende die tijd reeds op
grond van artikel 4.2.5, vijfde lid, niet verplicht is passende arbeid te
verkrijgen. Dit behoeft derhalve niet op grond van artikel 4.1.6. te worden
bepaald.Bij ministeriële regeling kan ook ontheffing worden verleend van
de reïntegratieplicht, bedoeld in artikel 4.1.3. Bijvoorbeeld volledig
maar niet duurzaam arbeidsongeschikten zouden hiervoor in aanmerking kunnen
komen.§ 4.2 Rechten van de verzekerde en de uitkeringsgerechtigdeArtikel 4.2.1 Mogelijkheid geldend maken aanspraken en
naleven plichtenOm gebruik te kunnen maken van rechten of aanspraken die de wet geeft
of voor het nakomen van verplichtingen die de wet of daarop rustende bepalingen
oplegt, kan het noodzakelijk zijn dat de werknemer op die momenten geen arbeid
behoeft te verrichten. Dit kan zich voordoen als de werknemer gebruik maakt
van zijn recht om bezwaar of beroep in te stellen tegen een beslissing van
het UWV of de eigenrisicodrager. Dit kan zich ook voordoen wanneer het UWV
de werknemer oproept voor het verstrekken van inlichtingen dan wel voor het
ondergaan van een geneeskundig onderzoek. De werkgever is in dergelijke situaties
verplicht de werknemer hiertoe in de gelegenheid te stellen, op straffe van
de sancties, genoemd in artikel 14.1.Artikel 4.2.2 Recht op ondersteuning bij arbeidsinschakeling
van UWVDe verzekerde die recht heeft op een WGA-uitkering en wiens uitkering
door het UWV wordt betaald heeft op grond van dit artikel recht op ondersteuning
bij de reïntegratie. Dit recht geldt alleen ten opzichte van het UWV,
en niet indien de eigenrisicodrager niet in de reïntegratie-voorzieningen
voorziet, zoals in artikel 4.4.1 wordt geregeld. Het feit dat het UWV de uitkering
betaalt is daarvoor niet altijd bepalend, omdat bijvoorbeeld bij meerdere
werkgevers op grond van artikel 8.2.6. het UWV alle uitkeringen betaalt. Er
dient dus feitelijk te worden vastgesteld of er ook een arbeidsrelatie met
een eigenrisicodrager is (geweest). Bij een beschikking op aanvraag om ondersteuning
zal het UWV per geval een afweging moeten maken omtrent de aard en omvang
van de ondersteuning. Deze afweging is onder meer afhankelijk van de individuele
capaciteiten (competenties) van de betrokkene, de aanwezigheid van de benodigde
voorzieningen of alternatieven daarvoor, de beschikbaarheid van zorg- en hulpverlening
en de beschikbare financiële middelen.Indien het UWV een verzoek om ondersteuning bij arbeidsinschakeling of
een voorziening gericht op arbeidsinschakeling afwijst, zal dit besluit met
redenen omkleed moeten worden. Tegen zo'n besluit staat bezwaar en beroep
open.Voor de invulling van de ondersteuning maakt het UWV gebruik van de wettelijk
geregelde reïntegratie-instrumenten. Het UWV kan dus een reïntegratietraject
op grond van de Wet SUWI starten of een van de in de diverse materiewetten
geregelde reïntegratie-instrumenten (zoals bijvoorbeeld
loonsuppletie, persoonlijke ondersteuning of arbeidsplaatsvoorzieningen) verstrekken.
De zinsnede «met inachtneming van de daarvoor geldende wettelijke bepalingen»
maakt dit duidelijk en sluit uit dat dit artikel een basis vormt voor verstrekking
van andere dan wettelijk geregelde reïntegratie-instrumenten.Voor de invulling van de ondersteuning maakt het UWV gebruik van de wettelijk
geregelde reïntegratie-instrumenten. Het UWV kan dus een reïntegratietraject
op grond van de Wet SUWI starten of een van de in de diverse materiewetten
geregelde reïntegratie-instrumenten (zoals arbeidsplaatsvoorzieningen,
proefplaatsing en no risk polis Ziektewet) verstrekken. De zinsnede «met
inachtneming van de daarvoor geldende wettelijke bepalingen» maakt dit
duidelijk en sluit uit dat dit artikel een basis vormt voor verstrekking van
andere dan wettelijk geregelde reïntegratie-instrumenten.Voorop staat dat de kortste weg naar werk moet worden gekozen. Dit is
het kader waarbinnen het UWV – in samenspraak met de betrokkene –
zoekt naar de mogelijkheden en het UWV de afweging omtrent ondersteuning maakt.
Dit betekent dat de betrokkene niet automatisch recht heeft op een specifiek
reïntegratietraject of op een bepaalde, specifieke voorziening of werkplekaanpassing.
Toekenning van een specifiek door het UWV wenselijk geacht reïntegratietraject,
van een bepaalde voorziening of specifieke werkplekaanpassing betekent uiteraard
dat betrokkene verplicht is hieraan mee te werken.Het UWV beoordeelt dus of ondersteuning überhaupt noodzakelijk is
en welke vorm deze dan moet krijgen, gelet op het te bereiken doel van arbeidsinschakeling,
al dan niet op de lange termijn. Dit houdt in dat het UWV zelf voorzieningen
kan verstrekken of dat werkzaamheden worden uitbesteed aan een natuurlijke
persoon of rechtspersoon (bijvoorbeeld aan het CWI of een reïntegratiebedrijf),
die in het kader van de uitoefening van beroep of bedrijf de inschakeling
van personen in de arbeid bevordert. Bij het opstellen van de reïntegratievisie
kan het UWV keuze bieden uit een aantal door het UWV op basis van prijs/kwaliteit
geselecteerde reïntegratiebedrijven. Daarbij wordt zoveel mogelijk rekening
gehouden met de wensen van de betrokkene. Dit geldt voor het door het reïntegratiebedrijf
opstellen van een reïntegratieplan. Het UWV heeft wel uiteindelijk het
laatste woord.Tweede lidTijdens een traject kan blijken, dat arbeid als zelfstandige het meest
aangewezen is voor de betrokken verzekerde. De Wet REA kende daarvoor specifieke
voorzieningen zoals het starterkrediet en inkomenssuppletie. Gedacht kan ook
worden aan scholing gericht op de bedrijfsvoering. Of dergelijke voorzieningen
nader worden vormgegeven en ten laste van de fondsen zullen worden gefinancierd
door het UWV is gelet op de ontwikkelingen rond de zelfstandige voorzieningen
die door gemeenten worden aangeboden nog niet geheel zeker. In het tweede
lid is daarom de mogelijkheid opgenomen, dat voor dit soort voorzieningen
regels worden getroffen. De daadwerkelijke effectuering van deze voorzieningen
is dus afhankelijk van het totstandkomen van de algemene maatregel van bestuur.Opgemerkt wordt dat onder «de verzekerde met een naar het oordeel
van het UWV structurele functionele beperking» bijvoorbeeld ook een
persoon die recht heeft op een arbeidsongeschiktheidsuitkering wordt verstaan.
Die uitkeringsgerechtigde is immers ook verzekerd op grond van deze wet. Derde lidHet recht op deze voorzieningen geldt niet voor de persoon, die werkzaam
is op een Wsw-dienstbetrekking of een begeleid-werken plaats, die met Wsw-subsidie
wordt gesubsidieerd. Het kenmerk van het in het kader van de Wsw werkzaam
zijn is, dat al geïnvesteerd wordt in aangepaste werkvormen en activiteiten
gericht op de vaardigheden van de persoon. Een apart traject onder verantwoordelijkheid
van het UWV voegt daaraan niets toe. Deze uitzondering geldt ook voor de specifieke
voorzieningen geregeld in artikel 4.2.3 en de werkgeverssubsidies, die geregeld
worden in artikel 4.2.4. De werkgeverssubsidie is niet noodzakelijk omdat
de Wsw-subsidie ook bestemd is voor de aanpassingen, die voor de werknemer
vereist zijn.Artikel 4.2.3 Arbeidsplaatsvoorzieningen en voorzieningen
ter ondersteuning van toeleiding naar arbeidOp grond van dit artikel kan het UWV aan de persoon, met een structurele
functionele beperking, die arbeid in dienstbetrekking verricht of gaat verrichten,
die scholing of opleiding in het kader van een reïntegratietraject volgen
of in dat kader arbeid op een proefplaats verrichten, voorzieningen toekennen
die strekken tot behoud, herstel of bevordering van de mogelijkheid tot het
verrichten van arbeid het volgen van de scholing of opleiding of het verrichten
van arbeid op die proefplaats. Uit het feit dat in het eerste lid de verstrekking
van voorzieningen niet wordt beperkt tot de verzekerden in de zin van deze
wet, blijkt dat ook aan anderen, bijvoorbeeld personen die een WAJONG-uitkering
ontvangen, een arbeidsplaatsvoorziening kan worden verstrekt. Uiteraard dient
de verstrekking van de voorziening aan deze personen wel steeds te strekken
tot behoud, herstel of bevordering van de mogelijkheid tot het verrichten
van arbeid, het volgen van scholing of het verrichten van arbeid op een proefplaats.
Bovendien zal de betrokkene een naar het oordeel van het UWV structurele functionele
beperking moeten hebben, hetgeen nader uitgewerkt kan worden bij algemene
maatregel van bestuur (zie ook hierna).In het tweede lid wordt limitatief opgesomd welke voorzieningen op grond
van dit artikel kunnen worden toegekend. Dit betreft vervoersvoorzieningen
die noodzakelijk zijn om de werkplek (waar de reguliere arbeid dan wel de
arbeid op een proefplaats wordt verricht) of opleidingslocatie te kunnen bereiken
en voorzieningen ten behoeve van de inrichting van de arbeidsplaats, de productie-
en werkmethoden, de inrichting van de opleidings- of proefplaats en de bij
de arbeid of opleiding te gebruiken hulpmiddelen die in overwegende mate op
het individu van de persoon zijn afgestemd. Dit betreft tevens intermediaire
activiteiten ten behoeve van personen met een visuele en/of auditieve handicap.
Hieronder worden bijvoorbeeld verstaan de doventolk en de voorleeshulp. Deze
personen fungeren als «intermediair» die de betrokkene niet «stuurt».
Dit moet onderscheiden worden van de persoonlijke ondersteuning van de werknemer
bij het verrichten van arbeid, die thans nog op grond artikel 31 Wet REA kan
worden verstrekt (en welke voorziening in dit wetsvoorstel niet is opgenomen).Kenmerk van de genoemde voorzieningen is dat ze «meeneembaar»
zijn. Dat wil zeggen dat de betrokkene, wanneer hij op een andere locatie
of bij een andere werkgever gaat werken of arbeid op een proefplaats gaat
verrichten of elders een opleiding gaat volgen, zijn voorziening kan meenemen.
De kosten van voorzieningen die niet «meeneembaar» zijn en die
duurzaam met het bedrijf van de werkgever zijn verenigd worden, op grond van
artikel 4.2.4, voorzover ze het daar genoemde bedrag overschrijden, aan de
werkgever vergoed in de vorm van een subsidie. Bij voorzieningen die op grond van artikel 4.2.3 aan de betrokkene worden
verstrekt kan worden gedacht aan een voorleeshulp, een doventolk, een rolstoel
die alleen op het werk wordt gebruikt en brailleapparatuur. Bij voorzieningen
waarvan de meerkosten op grond van artikel 4.2.4 aan de werkgever worden vergoed
kan worden gedacht aan het aanpassen van het bedieningsmechanisme van een
machine of van speciale apparatuur. Daarnaast kan er sprake zijn van voorzieningen
die specifiek voor gehandicapte werknemers bedoeld zijn en door de hoge kosten
de normale verantwoordelijkheid van de werkgever te boven gaan. Te denken
is aan een vergoeding van (hoge) investeringen in de inrichting van het bedrijf
als bijvoorbeeld een invalidentoilet. In een algemene maatregel van bestuur
kunnen nadere regels worden gesteld met betrekking tot de verstrekking en
de behandeling. Daarbij kan worden gedacht aan de wijze waarop rekening worden
gehouden met het bedrijfseconomische voordeel voor de werkgever.Op grond van het derde lid van dit artikel worden vervoersvoorzieningen
toegekend die verband houden met de verbetering van de leefomstandigheden
van betrokkene.Op grond van het vierde lid kunnen met betrekking tot dit artikel nadere
regels worden gesteld. In die algemene maatregel van bestuur zal bijvoorbeeld
geregeld kunnen worden dat op grond van dit artikel slechts voorzieningen
kunnen worden verstrekt die niet tevens als algemeen gebruikelijk zijn aan
te merken, dat een voorziening slechts wordt toegekend indien deze in overwegende
mate op het individu is gericht en dat de gezamenlijke waarde van voorzieningen
boven een bepaald drempelbedrag uit moeten komen. Tevens kunnen nadere regels
worden gesteld omtrent het begrip «structurele functionele beperking».Ook kan worden bepaald dat voorzieningen die de werkgever al uit hoofde
van zijn plicht om een goed arbeidsomstandighedenbeleid te voeren dient te
treffen, niet aan de betrokkene worden vergoed. Voorts kunnen nadere voorwaarden
worden gesteld aan de toekenning van voorzieningen zoals opgesomd in dit artikel.Artikel 4.2.4 Subsidieregeling werkgeverEerste lidDe subsidie kan worden verstrekt op basis van de gegevens van de werkgever
over de kosten die hij heeft gemaakt of moet maken voor de reïntegratie
van de werknemer.Op grond van het eerste lid is het mogelijk dat een werkgever ook een
aanvraag voor een subsidie kan indienen voordat hij daadwerkelijk kosten heeft
gemaakt. Indien een dergelijke aanvraag wordt ingediend, zal het UWV al een
beschikking tot subsidieverlening kunnen nemen, voordat daadwerkelijk is aangetoond,
dat de kosten zijn gemaakt. Bij de subsidievaststelling kan de subsidie eventueel
worden herzien, indien blijkt, dat de gemaakte kosten uiteindelijk anders
zijn dan waarop de subsidie is gebaseerd. De hoogte en de voorwaarden voor
de subsidie worden afgestemd op de arbeidsgehandicaptekorting (op de premie),
die in de WFSV wordt geregeld.In de algemene maatregel van bestuur zal worden bepaald ten opzichte van
welke bedragen, afhankelijk van de omvang van de dienstbetrekking en de hoogte
van het loon van de werknemer er sprake moet zijn van meerkosten. Die grensbedragen
worden gerelateerd aan een percentage van het minimumloon. Tweede lidIn het tweede lid wordt bepaald met betrekking tot welke kosten subsidie
aan de werkgever kan worden verstrekt. Dit betreft slechts de kosten van voorzieningen
die duurzaam met het bedrijf van de werkgever zijn verenigd. Het gaat om voorzieningen
die door de werkgever ten behoeve van zijn werknemer in het bedrijf zijn aangebracht
en die niet «meeneembaar» zijn. Met andere woorden, als de werknemer
een dienstbetrekking met een andere werkgever zou aangaan kan hij de desbetreffende
voorziening niet «meenemen». Hierbij kan gedacht worden aan de
kosten van het aanpassen van het bedieningsmechanisme van een machine (zie
ook de toelichting op artikel 4.2.1).Wellicht ten overvloede wordt opgemerkt dat voorzieningen die wel «meeneembaar»
zijn en niet duurzaam zijn verenigd met het bedrijf van de werkgever, op grond
van artikel 4.2.3, aan de werknemer zelf worden verstrekt.Derde lidHet doel van het derde lid is te voorkomen, dat voor dezelfde werknemer
en voor dezelfde kosten subsidie wordt verstrekt.Vierde lidOp grond van het vierde lid kunnen nadere regels worden gesteld. Die regels
kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op de wijze waarop rekening moet worden
gehouden met het bedrijfseconomisch voordeel voor de werkgever van de te treffen
voorziening. Die regels kunnen ook betrekking hebben op de beoordeling van
de aanvraag en de voorwaarden voor toekenning. Onder meer valt daarbij te
denken aan een onderscheid tussen voorzieningen die voor subsidie in aanmerking
komen en voorzieningen die als algemeen gebruikelijk worden aangemerkt en
dus niet gesubsidieerd worden.Op grond van het vierde lid kunnen ook zo nodig afwijkende regels worden
gesteld. Deze bepaling geeft de mogelijkheid tot het treffen van regels in
verband met het vergoeden van kosten wanneer door een werkgever kosten zijn
gemaakt ten behoeve van de reïntegratie van een werknemer en deze werknemer
uiteindelijk de werkzaamheden niet kan hervatten. Er zijn dan omstandigheden
denkbaar die een dergelijke vergoeding wel kunnen rechtvaardigen.Artikel 4.2.5 ProefplaatsingEerste en vijfde lidIn het eerste lid van dit artikel wordt aan het UWV en de eigenrisicodrager
de bevoegdheid verleend, in het kader van de taak om de inschakeling in de
arbeid te bevorderen, aan de verzekerde die recht heeft op een WGA-uitkering
toestemming te verlenen onbeloonde werkzaamheden te verrichten op een proefplaats
bij een werkgever. Die werkzaamheden mogen maximaal drie maanden duren. De
gedeeltelijke arbeidsgeschikte, die met toestemming dergelijke werkzaamheden
verricht, kan dit doen met behoud van uitkering gedurende de periode waarover
hij toestemming heeft verkregen om die werkzaamheden te verrichten. De werknemer
behoudt zijn recht op uitkering niet indien de voor hem geldende uitkeringsduur
is verstreken.Omdat het vijfde lid van dit artikel reeds bepaalt dat de gedeeltelijk
arbeidsgeschikte gedurende de werkzaamheden op de proefplaats is ontheven
van de plicht passende arbeid te verkrijgen, is het niet nodig dat de
gedeeltelijk arbeidsgeschikte wiens uitkering door een eigenrisicodrager wordt
betaald ook het UWV om toestemming verzoekt.Derde lidHet is denkbaar dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte niet direct na het
verkrijgen van de toestemming, bedoeld in het eerste lid, met de werkzaamheden
op de proefplaats aanvangt. Voor het UWV en de eigenrisicodrager is deze informatie
relevant, reden waarom de betrokkene hen, op grond van het derde lid, hiervan
op de hoogte moet brengen.Samenhang met artikel 7.1.3Het is niet nodig in artikel 7.1.3 («Eindigen van het recht op een
WGA-uitkering») een uitzondering te maken met betrekking tot de verzekerde
die arbeid op een proefplaats verricht. Reden is dat, voorzover al geredeneerd
zou worden dat door het verrichten van arbeid op een proefplaats de mate arbeidsongeschiktheid
afneemt, de gedeeltelijk arbeidsgeschikte die een loongerelateerde uitkering
ontvangt, op grond van artikel 7.1.3, tweede of derde lid, zijn uitkering
behoudt.Ook met betrekking tot de gedeeltelijk arbeidsgeschikte die een loonaanvullingsuitkering
of een vervolguitkering ontvangt en arbeid op een proefplaats verricht hoeft
niets bijzonders te worden geregeld. Artikel 7.1.3, derde lid, bepaalt namelijk,
dat die uitkering pas eindigt na één jaar, indien met arbeid
meer dan 65% van het maatmanloon wordt verdiend. Daarvan is bij proefplaatsing
geen sprake.§ 4.3 Bevoegdheden en verplichtingen van het
UWVArtikel 4.3.1 ControlevoorschriftenDe wet verleent het UWV de bevoegdheid controlevoorschriften vast te stellen.
Deze controlevoorschriften mogen niet verder gaan dan strikt noodzakelijk
is voor een juiste uitvoering van de wet. Bij de controlevoorschriften gaat
het om concretisering van de wettelijke bepalingen. Het primaire doel van
de controle is het verzekeren van een juiste wetstoepassing. Secundair doel
is de bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik.Artikel 4.3.2 Reïntegratie-aanpak door het UWVEerste en tweede lidIn de reïntegratievisie zullen de in deze wet geregelde verplichtingen
die zijn gericht op reïntegratie worden geconcretiseerd. Indien in de
reïntegratievisie de verplichting is opgenomen dat de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
zo veel mogelijk meewerkt aan reïntegratiewerkzaamheden die worden aangeboden
door een reïntegratiebedrijf, dan betekent dit dat de betrokkene moet
meewerken aan het reïntegratieplan dat het reïntegratiebedrijf in
zijn geval opstelt. Ook deze verplichting zal in de reïntegratievisie
worden opgenomen.Uit het feit dat de reïntegratievisie in samenspraak met de uitkeringsgerechtigde
wordt opgesteld (en geëvalueerd op grond van het tweede lid) en dat hierin
ook de plichten in verband met de werkzaamheden door een reïntegratiebedrijf
worden opgenomen, vloeit voort dat het UWV en de uitkeringsgerechtigde samen
een keuze voor een reïntegratiebedrijf maken.Doel van deze reïntegratievisie is dat voor de uitkeringsgerechtigde
duidelijk is welke verplichtingen en rechten aan zijn uitkering zijn verbonden. Indien de verplichtingen die in de reïntegratievisie zijn opgenomen
niet worden nageleefd door de uitkeringsgerechtigde kan dit reden zijn voor
het UWV om hem een sanctie (boete of maatregel) op te leggen. De reïntegratievisie
is dus op rechtsgevolg gericht, reden waarom daartegen bezwaar en beroep openstaat.Derde lidOp grond van het derde lid kan een reïntegratieplan worden opgesteld.
Dit gebeurt als de reïntegratievisie daartoe aanleiding geeft en wordt
alsdan opgesteld door het door het UWV ingeschakelde reïntegratiebedrijf.
In dit plan worden de activiteiten beschreven die de uitkeringsgerechtigde
en het reïntegratiebedrijf, in het kader van de reïntegratie van
de betrokkene, gaan verrichten. Als een plan wordt opgesteld dient dat te
gebeuren in samenspraak met de verzekerde.Het reïntegratieplan bevat een concretisering van de uitgangspunten
in de reïntegratievisie. Indien naar aanleiding van de evaluatie de reïntegratievisie
wordt aangepast, kan dit ook gevolgen hebben voor het reïntegratieplan.
Andersom zou een bezwaar van de uitkeringsgerechtigde tegen de inhoud van
het plan (het plan bevat ook verplichtingen, waartegen de uitkeringsgerechtigde
bezwaar kan maken) er toe kunnen leiden, dat de reïntegratieactiviteiten
worden aangepast. In dat geval kan het noodzakelijk zijn ook de reïntegratievisie
aan te passen. Het lijkt waarschijnlijk, dat dit blijkt bij de periodieke
evaluatie van de reïntegratievisie, die in het tweede lid wordt voorgeschreven.Opgemerkt wordt dat wanneer de verzekerde een Individuele Reïntegratie-overeenkomst
(IRO) aanvraagt, hij zelf een reïntegratieplan dient op te stellen. Artikel
4.3.2, derde lid, biedt die ruimte nu het UWV niet verplicht maar bevoegd
is een reïntegratieplan op te stellen.Deze mogelijkheid van het verstrekken van een IRO bestaat thans op grond
van artikel 4.2 van het Besluit SUWI en zal ook na inwerkingtreding van dit
wetsvoorstel tot de mogelijkheden blijven behoren, hetgeen zal worden geregeld
in de Invoeringswet Wet WIA.Indien de verzekerde niet een IRO aanvraagt maar wel zelf een reïntegratieplan
opstelt, dat echter niet voldoet aan de eisen die het UWV daaraan stelt, vervolmaakt
het UWV dat plan. Uiteraard geschiedt dit eveneens in samenspraak met de verzekerde.Vierde lidNadat de reïntegratievisie heeft geleid tot uitwerking in een reïntegratieplan,
is het waarschijnlijk dat er voor de verzekerde, ten opzichte van de reïntegratievisie,
nieuwe verplichtingen en rechten gelden. Deze nieuwe, vaak ook meer gespecificeerde,
verplichtingen en rechten dienen, met het oog op kenbaarheid van rechten en
plichten, in het reïntegratieplan te worden vermeld. De kennisgeving
van het aldus vastgestelde reïntegratieplan zou er toe kunnen leiden,
dat de uitkeringsgerechtigde daartegen bezwaar en beroep indient. Zonder dit
uit te sluiten zal er toch een zodanige samenhang tussen reïntegratievisie
en -plan zijn, dat dit niet tot dubbele procedures leidt.Vijfde lidOp grond van artikel 4.1 van het Besluit SUWI is het UWV verplicht in
het contract met een reïntegratiebedrijf of arbodienst op te nemen dat
dat bedrijf, indien zij het gegronde vermoeden hebben dat een persoon van
wie de inschakeling in de arbeid wordt bevorderd (waaronder vergroting van
mogelijkheden tot het verrichten van arbeid moet worden begrepen) onvoldoende
medewerking verleent aan de reïntegratiewerkzaamheden, dit op verzoek
of uit eigen beweging aan het UWV meldt.Indien het UWV zo'n melding krijgt is het, op grond van het vijfde lid,
verplicht een beschikking te nemen omtrent de gehele of gedeeltelijke opschorting
of schorsing van de betaling van de uitkering aan de betrokkene. Zo'n beschikking
kan voor een duur van ten hoogste acht weken worden genomen. In deze periode
blijft het recht op uitkering bestaan. In deze periode dient het UWV te onderzoeken
of de melding van het reïntegratiebedrijf moet leiden tot het opleggen
van een sanctie aan betrokkene (maatregel of boete).Aanleiding voor gehele opschorting of schorsing van de betaling van de
uitkering kan zijn dat een persoon blijkt heimelijk (zwart; clandestien) te
werken en daardoor in het geheel niet tracht passende arbeid te verkrijgen.
Aanleiding voor gedeeltelijke opschorting of schorsing van de betaling van
de uitkering kan zijn dat een persoon die deelneemt aan een opleiding of scholing
blijkt zijn huiswerkopdrachten niet te vervullen of dat blijkt dat een persoon
de hem opgedragen specifieke sollicitatieactiviteiten niet of niet behoorlijk
verricht.Tot gehele opschorting of schorsing van de betaling van de uitkering,
indien bepaalde verplichtingen niet werden nageleefd, was het UWV reeds verplicht
op grond van artikel 50, derde lid, van de huidige WAO. De WW (art. 30, tweede
lid) kent een daarmee overeenkomende regeling. In de praktijk is gebleken
dat behoefte bestaat aan de mogelijkheid van gedeeltelijke opschorting of
schorsing van de betaling. In het voorgestelde vijfde lid wordt deze mogelijkheid
geregeld.Van opschorting van de betaling van de uitkering is sprake indien de uitkering
is aangevraagd en is toegekend maar nog geen betaling van de uitkering heeft
plaatsgevonden. Van schorsing is sprake indien de betaling van een lopende
uitkering wordt stopgezet.De beschikking om al dan niet op te schorten of te schorsen is een besluit
in de zin van de Awb. Dit houdt in dat het UWV voorafgaand aan de beschikking
een belangenafweging dient te maken. Dat wil zeggen dat het UWV het belang
van het niet naleven van de verplichtingen door de betrokkene dient af te
wegen tegen het belang van het tijdelijk opschorten of schorsing in verband
met het te starten onderzoek naar de noodzaak van het opleggen van een sanctie
aan betrokkene. Benadrukt wordt dat bij dit besluit dus nog geen belangenafweging
omtrent die eventuele sanctie-oplegging hoeft te worden gemaakt.Tegen de beslissing tot opschorten of schorsing staat bezwaar en beroep
open.Zesde lidOp grond van het zesde lid dient het UWV het reïntegratiebedrijf,
naar aanleiding van wiens melding een beschikking tot opschorting of schorsing
als bedoeld in het vijfde lid is genomen, in kennis te stellen van die beschikking.
Indien het UWV meent dat het opleggen van een sanctie aan betrokkene noodzakelijk
is, dient het UWV het reïntegratiebedrijf dat ten behoeve van die uitkeringsgerechtigde
werkzaamheden gericht op vergroting van de mogelijkheden tot het verrichten
van arbeid of op inschakeling in arbeid verricht, op grond van artikel 10.10
daarvan in kennis te stellen.Zevende lidMet het zevende lid wordt duidelijk gemaakt dat artikel 4.3.2 slechts
de invulling van de reïntegratietaak van het UWV regelt.
De in dat artikel opgenomen plichten en bevoegdheden van het UWV gelden dus
niet ten aanzien van een verzekerde als bedoeld in artikel 9.1.Artikel 4.3.3 Instroomcijfers WIAAlgemeenMet dit artikel wordt het UWV verplicht WGA-gegevens per werkgever openbaar
te maken. Het betreft het WGA-instroompercentage. Bij ministeriële regeling
worden de categorieën van werkgevers aangegeven waarvan de instroomgegevens
openbaar worden gemaakt en worden regels gesteld met betrekking tot de wijze
van openbaarmaking.Tweede lidIn het kader van de uitvoering van de Wet instroomcijfers WAO (zie ook
artikel 80a WAO) is het gebruikelijk om als moment van de instroom te hanteren
het moment waarop de uitkering voor het eerst wordt uitbetaald. In dit artikel
wordt daarbij aangesloten.Derde lidIndien een werkgever bij meer dan een sector is aangesloten, kan een vertekend
beeld ontstaan indien bij de publicatie van de WGA-instroomcijfers van die
werkgever geen onderscheid wordt gemaakt tussen de bedrijfsonderdelen die
bij de ene en de bedrijfsonderdelen die bij de andere sector behoren. Dit
doet zich b.v. voor bij een gemeentebestuur dat zowel werkgever is van het
gemeentepersoneel als van het personeel van het (openbaar) onderwijs in die
gemeente. De toevoeging van een derde lid, waarbij is aangesloten bij de wijze
van vaststelling van de gedifferentieerde WGA-premie bij dergelijke werkgevers,
maakt afzonderlijke publicatie van WGA-instroomcijfers van de desbetreffende
bedrijfsonderdelen van een werkgever per sector mogelijk.Artikel 4.3.4 Periodieke beoordeling volledig en duurzaam
arbeidsongeschikte met geringe kans op herstelOp grond van artikel 4.3.4, eerste lid, dient het UWV de volledig en duurzaam
arbeidsongeschikte die op lange termijn een geringe kans op herstel heeft
jaarlijks te beoordelen. Deze plicht heeft het UWV in principe gedurende de
eerste vijf jaar na toekenning van de arbeidsongeschiktheidsuitkering. Bij
deze beoordeling hoeft het UWV slechts te toetsen of de betrokkene nog volledig
arbeidsongeschikt is en niet of hij nog duurzaam arbeidsongeschikt is. Op
grond van artikel 6.1.3, tweede lid, eindigt zijn recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering
in die situatie immers echter pas op de dag dat hij (daadwerkelijk) geheel
of gedeeltelijk arbeidsgeschikt blijkt te zijn en dus niet langer volledig
arbeidsongeschikt is.§ 4.4 Verplichtingen van de eigenrisicodragerArtikel 4.4.1 Reïntegratieplicht eigenrisicodragerIn dit artikel wordt de reïntegratieplicht van de eigenrisicodrager
geregeld. Dit betreft de reïntegratieplicht vanaf het moment dat het
recht op een WGA-uitkering voor de verzekerde is vastgesteld. Deze plicht
moet worden onderscheiden van de reïntegratieplicht die de eigenrisicodrager
als werkgever heeft tijdens de eerste twee ziektejaren. Deze plicht vloeit
voort uit artikel 658a BW voor wat betreft de «gewone werkgever»
en artikel XV van de Wet terugdringing ziekteverzuim voor wat
betreft de overheidswerkgevers.Eerste lidIn het eerste lid wordt de reïntegratieplicht van de eigenrisicodrager
geformuleerd ten aanzien van de verzekerden wiens WGA-uitkering hij betaalt.De reïntegratieverplichting gedurende de eerste twee ziektejaren
was in algemene zin geregeld in artikel 8 van de Wet REA. Die is in feite
vervangen door de verplichting, die als hiervoor is aangegeven, die gekoppeld
is aan de verplichting van de werkgever tot het doorbetalen van loon. Artikel
8 Wet REA kende ook de mogelijkheid de reïntegratieverplichting op vrijwillige
basis voort te zetten voor in feite de periode van eigenrisicodragen op grond
van de WAO. In het verlengde hiervan is de reïntegratietaak van de eigenrisicodrager
ook in deze wet voortgezet en uitgebreid. Het betreft hier een zelfstandige
bevoegdheid, die uit de wet voortvloeit. Dit betekent, dat de beslissingen
over de inzet van reïntegratie-instrumenten en daaraan gekoppeld de bevoegdheden
van de eigenrisicodrager op grond van artikel 10.2 om maatregelen op te leggen
leiden tot besluiten in de zin van de Awb, waartegen bezwaar en beroep open
staat.De reïntegratieplicht van de eigenrisicodrager ziet zowel op het
bevorderen van de inschakeling in de arbeid in het eigen bedrijf als in het
bedrijf van een andere werkgever.Tweede lidIn het tweede lid wordt aangeduid waaruit de maatregelen, die de werkgever
in algemene zin zou moeten treffen bestaan.Ten aanzien van de wijze waarop de eigenrisicodrager zijn taak invult
worden geen regels gesteld. Het ligt voor de hand dat hij een reïntegratiebedrijf
inschakelt. In de eerste twee jaar van ziekte, waarin de loondoorbetalingsverplichting
geldt, is er sprake van het bestaan van een dienstbetrekking met de zieke
werknemer. Dat betekent, dat de werkgever in het kader van het verplichte
verzuimbeleid zich bij het reïntegratiebeleid dient bij te laten staan
door een arbodienst of ter zake deskundigen (zie artikel 14 van de Arbeidsomstandighedenwet
1998). In de periode, dat de eigenrisicodrager de uitkering betaalt, hoeft
er geen sprake te zijn van een dienstbetrekking. Alsdan is de eigenrisicodrager
niet als werkgever te beschouwen en geldt de plicht tot inschakeling van een
arbodienst/deskundigen. Het lijkt waarschijnlijk, dat de eigenrisicodrager
ook in de periode van betaling van de uitkering op grond van deze wet de bijstand
van de arbodienst voortzet bijvoorbeeld in belang van de verwerking van de
medische gegevens.Derde lidIn het derde lid wordt de gegevensuitwisseling met het reïntegratiebedrijf,
voor het geval dat de eigenrisicodrager een reïntegratiebedrijf inschakelt,
geregeld en het gebruik van het sofi-nummer daarbij.Wellicht ten overvloede wordt opgemerkt dat op de verstrekking van medische
gegevens artikel 20 van de Wet bescherming persoonsgegevens (WBP) van toepassing
is. Gelet op het eerste lid, onderdeel f, sub 2, en het tweede lid, van dat
artikel, mogen werkgevers, arbodiensten en reïntegratiebedrijven die
in opdracht van die werkgever werken, persoonsgegevens betreffende iemands
gezondheid verwerken, mits de persoon die de gegevens verwerkt tot geheimhouding
is verplicht. Doorgaans zal dit de bedrijfsarts (van de werkgever) of de aan
het reïntegratiebedrijf of arbodienst verbonden arts zijn. Vierde lidHet kan voorkomen, dat een werknemer meerdere werkgevers heeft, waaronder
een eigenrisicodrager. Artikel 8.2.6 regelt dat de uitkering dan wordt betaald
door het UWV. Gezien het feit dat er in dat geval meerdere WGA-uitvoerders
met reïntegratieverantwoordelijkheid zijn, zal er nadere afstemming nodig
zijn over de in te zetten reïntegratie-activiteiten tussen UWV en/of
de eigenrisicodrager(s). Dit artikellid schrijft overleg daarover voor.Vijfde lidOp grond van het vijfde lid dient de eigenrisicodrager het plan van aanpak
dat hij op grond van artikel 3.3, tweede lid, aan het begin van de wachttijd
heeft opgesteld, periodiek evalueren. Op grond van genoemd artikel was de
eigenrisicodrager tijdens de wachttijd ook al gehouden dit plan te evalueren.Hoofdstuk 5 Uitsluitingsgronden voor het recht op een
uitkeringAlgemeenDeze wet beoogt onder andere het recht op een uitkering te regelen voor
zowel personen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn als voor personen
die gedeeltelijk arbeidsgeschikt zijn.Alhoewel de genoemde groepen personen recht hebben op verschillende uitkeringen,
zijn er ook veel overeenkomsten tussen de verschillende uitkeringen. Om deze
reden is ervoor gekozen in hoofdstuk 5 die bepalingen op te nemen die in de
weg kunnen staan aan het krijgen van een recht op een van de in deze wet bedoelde
uitkeringen (namelijk de arbeidsongeschiktheidsuitkering en de WGA-uitkering).
In de daarop volgende hoofdstukken zijn, onder verwijzing naar de bepalingen
in hoofdstuk 5, steeds de ontstaansvoorwaarden opgenomen in verband met het
recht op een van de genoemde uitkeringen.In de huidige WAO zijn de diverse uitsluitingsgronden verspreid over de
wet opgenomen, soms is daarbij aangegeven dat het om een uitsluitingsgrond
gaat, in andere gevallen wordt het een eindigingsgrond voor het recht op een
uitkering genoemd en in andere gevallen wordt een specifieke benaming achterwege
gelaten. Bij het opstellen van deze wet is van de gelegenheid gebruik gemaakt
om de in de WAO bestaande systematiek van het ontstaan en eindigen van het
recht op een uitkering opnieuw te bezien. Er is voor gekozen alle voorwaarden
die bepalend zijn voor het ontstaan van het recht op een uitkering, het eindigen
en het herleven ervan, onder verwijzing naar de uitsluitingsgronden in hoofdstuk
5, steeds in de eerste artikelen van hoofdstuk 6 en 7 te concentreren.Bij uitsluitingsgronden gaat het om objectieve omstandigheden. Bij aanwezigheid
van een uitsluitingsgrond ontstaat geen recht op uitkering of eindigt een
reeds bestaand recht.Artikel 5.1. UitsluitingsgrondenIn dit artikel zijn de omstandigheden opgesomd die leiden tot uitsluiting
van het recht op uitkering.– Onderdeel a en artikel 5.2Subonderdeel 1o: Het reeds bestaan van een recht op uitkering op grond
van hoofdstuk 6 of hoofdstuk 7 van deze wet. Het systeem van deze wet is zodanig dat, behoudens de uitzondering genoemd
in artikel 5.2 er voor de persoon die volledig arbeidsongeschikt of gedeeltelijk
arbeidsgeschikt is steeds maar één recht op uitkering kan bestaan.
Voor alle duidelijkheid wordt in artikel 5.2 gesteld dat op de dag dat het
recht op een uitkering herleeft betekent dat op die dag reeds recht op een
uitkering bestaat Voor een meer uitgebreide toelichting omtrent samenloop
van rechten op uitkering op grond van deze wet wordt verwezen naar hoofdstuk
9, paragraaf 5, van het algemeen deel van deze toelichting.Subonderdeel 2°: het recht hebben op een uitkering op grond van hoofdstuk
3, afdeling 2, paragraaf 1, van de Wet arbeid en zorg als gevolg van
de toepassing van artikel 3:6, eerste lid, onderdeel b, onder 2° van die
wet.Op grond van artikel 3:6, eerste lid, onderdeel b, van de Wet arbeid en
zorg (zoals dat artikel tot op heden luidde) kan een persoon die geen werknemer
is maar daarmee wordt gelijkgesteld, aanspraak maken op een uitkering op grond
van die wet. Als gevolg hiervan kunnen personen die een werkloosheidsuitkering
op grond van de WW ontvangen recht hebben op een uitkering in verband met
zwangerschap, bevalling, adoptie of pleegzorg op grond van de Wet arbeid en
zorg. In artikel 19, eerste lid, onderdeel n, van de WW is het ontvangen van
een uitkering op grond van de Wet arbeid en zorg een uitsluitingsgrond voor
het ontvangen van een werkloosheidsuitkering. Om deze reden zal via een daartoe
strekkende bepaling in de Invoeringswet Wet WIA in de Wet arbeid en zorg ook
worden bepaald dat tijdens de periode waarin recht bestaat op de loongerelateerde
uitkering van de WGA-uitkering (de uitkering die veel overeenkomsten vertoont
met een werkloosheidsuitkering op grond van de WW) recht op een uitkering
op grond van de Wet arbeid en zorg kan bestaan. In verband daarmee zal het
recht op een dergelijke uitkering op grond van de Wet arbeid en zorg ook een
uitsluitingsgrond moeten zijn voor het recht op een loongerelateerde uitkering
van de WGA-uitkering.Voor de duidelijkheid wordt hier nog opmerkt dat in alle andere uitkeringssituaties
op grond van deze wet, geen recht op een uitkering op grond van hoofdstuk
3, afdeling 2, paragraaf 1, van de Wet arbeid en zorg (uitkering in verband
met zwangerschap, bevalling, adoptie of pleegzorg) kan bestaan. Er kan echter
wel recht op een uitkering in verband met zwangerschap, bevalling, adoptie
of pleegzorg ontstaan in de situatie dat, naast een uitkering op grond van
deze wet, arbeid wordt verricht als gevolg waarvan aanspraak op een dergelijke
uitkering in verband met zwangerschap, bevalling, adoptie of pleegzorg ontstaat.
Deze laatstgenoemde uitkeringen hebben echter geen invloed op de uitkeringen
op grond van deze wet (met uitzondering van de loongerelateerde uitkering
van de WGA-uitkering).– Onderdeel b: Het nog niet geëindigd zijn van het tijdvak
waarin recht bestaat op doorbetaling van het loon na ommekomst van de wachttijd:In het geval het tijdvak is verlengd waarin de verzekerde na afloop van
de wachttijd van 104 weken nog recht blijft houden op doorbetaling van het
loon of de bezoldiging jegens zijn werkgever, op gezamenlijk verzoek of vastgesteld
door het UWV, ontstaat geen recht op een uitkering zolang dit tijdvak nog
niet is geëindigd. Voor het van toepassing zijn van deze uitsluitingsgrond
is dus relevant of het tijdvak al dan niet is geëindigd en is dus niet
relevant of al dan niet daadwerkelijk loon wordt uitbetaald. Indien gedurende
dit tijdvak door de werkgever geen loon wordt uitbetaald, bijvoorbeeld omdat
artikel 629, derde lid, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek wordt toegepast,
blijft de uitsluitingsgrond gewoon van toepassing en ontstaat (nog) geen recht
op uitkering. Hetzelfde systeem geldt gedurende de verlengde periode dat de
eigenrisicodrager ZW, die zijn reïntegratieverplichtingen niet is nagekomen,
verplicht is het voor zijn rekening komende ziekengeld te betalen. Een en
ander geldt overigens niet in de situatie dat de verzekerde loon of bezoldiging
geniet uit een andere dienstbetrekking dan waarin de wachttijd
is doorlopen. Voorkomen moet immers worden dat loon dat uit een andere (tweede)
dienstbetrekking wordt genoten (omdat door de verzekerde daarin bijvoorbeeld
nog wel arbeid kan worden verricht) ertoe leidt dat geen recht op een uitkering
ontstaat, hoewel de betrokkene reeds 104 weken in een (eerste) dienstbetrekking
geen arbeid heeft verricht wegens ziekte of gebrek.– Onderdeel c: Het volledig arbeidsongeschikt worden tijdens de
periode dat betrokkene ontheffing was verleend van premiebetaling wegens gemoedsbezwaren
en het volledig arbeidsongeschikt zijn bij aanvang van de verzekering:Voor een toelichting bij dit onderdeel wordt verwezen naar de toelichting
bij artikel 5.5.– Onderdeel d en artikel 5.3: Het rechtens
zijn vrijheid zijn ontnomen:Overeenkomstig de artikelen 19a en 43, vijfde lid, van de WAO, heeft toepassing
van deze uitsluitingsgrond tot gevolg dat geen recht op een uitkering ontstaat
of dat een recht op een uitkering eindigt indien betrokkene rechtens zijn
vrijheid is ontnomen (met uitzondering van de situatie dat betrokkene op grond
van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen of op grond
van artikel 37, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht rechtens zijn vrijheid
is ontnomen). In artikel 5.3 worden hier nog enkele nadere bepalingen aan
toegevoegd. Vindt de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf buiten een justitiële
inrichting plaats dan kan op grond van artikel 5.3, eerste lid, bij algemene
maatregel van bestuur worden bepaald dat voor bepaalde categorieën personen
wel recht ontstaat of bestaat op een uitkering. Het gaat daarbij om gedetineerden
die in de laatste fase van hun detentie in aanmerking komen voor deelname
aan een penitentiair programma of voor nader te benoemen vormen van verlof.
Daartoe zal het op artikel 47b van de WAO gebaseerde Besluit extramurale vrijheidsbeneming
en sociale zekerheid tevens zijn wettelijke basis krijgen in dit artikellid.Het feit dat iemand tijdens de wachttijd rechtens zijn vrijheid is ontnomen
heeft geen invloed op de vraag of recht op een uitkering ontstaat. Bepalend
hiervoor is het moment waarop de wachttijd of de loondoorbetalingsperiode
eindigt. Ontstaat op dat moment geen recht omdat betrokkene rechtens zijn
vrijheid is ontnomen, dan ontstaat, voorzover ook aan de overige voorwaarden
is voldaan, op grond van het artikel 7.1.2 (wat betreft de WGA-uitkering)
tweede lid alsnog recht op een uitkering zodra binnen 5 jaar na de wachttijd
of de loondoorbetalingsperiode de vrijheidsontneming wordt beëindigd.Voor de arbeidsongeschiktheidsuitkering aan volledig en duurzaam arbeidsongeschikten
is het later ontstaan van het recht op een uitkering op grond van artikel
6.1.2 niet aan een termijn gebonden.Bestaat op het moment dat iemand rechtens zijn vrijheid wordt ontnomen
recht op een uitkering op grond van deze wet, dan eindigt dat recht als gevolg
van toepassing van het tweede lid van artikel 5.3, pas nadat een maand is
verstreken. In het derde lid van artikel 5.3 is een voorziening getroffen
opdat vrijheidsontnemingen die worden onderbroken met minder dan vier weken,
worden samengeteld. Hiermee wordt voorkomen dat bij elke nieuwe periode van
vrijheidsontneming een uitkering pas na één maand kan worden
beëindigd. Tevens wordt hiermee geregeld dat er niet te veel beëindigingen
en herlevingen van uitkeringen plaatsvinden.Wordt de gedetineerde weer in vrijheid gesteld, dan herleeft het recht
op een WGA-uitkering voorzover de detentie minder dan 5 jaar heeft geduurd
(artikel 7.1.4, tweede en derde lid).Wordt hij na een langere periode weer
in vrijheid gesteld dan kan het recht op een uitkering niet herleven. De herleving
van de arbeidsongeschiktheidsuitkering (voor de volledig en duurzaam arbeidsongeschikte)
is niet aan een termijn gebonden. – Onderdeel e en artikel 5.4: Het niet
in Nederland wonen:Net als in de huidige WAO (artikel 20, 43b en 47a) geldt ook voor uitkeringen
op grond van deze wet dat zij in beginsel niet exporteerbaar zijn. Met andere
woorden: toepassing van deze uitsluitingsgrond heeft tot gevolg dat er geen
recht op een uitkering ontstaat indien men niet in Nederland woont en een
eerder ontstaan recht op een uitkering eindigt als men niet meer in Nederland
woont.In artikel 5.4 wordt een nadere uitwerking gegeven aan deze exportbeperking.
De exportbeperking is, op grond van het eerste lid, niet van toepassing op
de verzekerde die woont in een land waarin op grond van een verdrag of een
besluit van een volkenrechtelijke organisatie recht op een uitkering kan bestaan.
Voor welke landen of organisaties dit bestaat zal (net zoals nu bij de WAO
het geval is) door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bekend
worden gemaakt.De in artikel 5.4, derde lid, opgenomen delegatiebepaling die vergelijkbaar
is met die van de WAO, maakt het mogelijk ten behoeve van met name genoemde
groepen personen afwijkende bepalingen te maken. Het op de WAO gebaseerde
Besluit afwijkende regels beperking export uitkeringen zal op grond van een
daartoe strekkende bepaling in de Invoeringswet Wet WIA mede dit artikellid
als wettelijke basis krijgen.Artikel 6.1.2, tweede lid en 7.1.2, tweede lid, regelen het ontstaan van
het recht op een uitkering nadat per einde wachttijd of loondoorbetalingsperiode
sprake was van niet in Nederland wonen, respectievelijk de herleving van het
recht op een uitkering van degene die weer in Nederland komt wonen (6.1.4,
tweede lid en 7.1.4, tweede lid). Deze komen overeen met de bepalingen die
gelden bij het ontstaan en herleven van het recht op uitkering na detentie.Voor de volledigheid wordt hier nog opgemerkt dat aangezien in de WGA-uitkering
ook een werkloosheidscomponent is geïncorporeerd en in deze wet voor
uitkeringsgerechtigden in het buitenland geen uitzonderingen zijn opgenomen,
deze bepalingen feitelijk tot export van de werkloosheidscomponent leiden.
Voor het UWV betekent dit onder meer dat het de sollicitatie-activiteiten
van de verzekerde in het buitenland moet controleren, dient na te gaan of
de betrokkenen voldoende activiteiten ondernemen om passende arbeid te gaan
verrichten, alsmede dat de betrokken personen recht hebben op ondersteuning
van het UWV bij de reïntegratie. Daarnaast dient het UWV per kalendermaand
te beschikken over gegevens over het inkomen van de betrokkene, zodat het
recht op uitkering kan worden vastgesteld.– Onderdeel f: Het bereiken van de leeftijd van 65 jaar:Net als op grond van de WAO heeft toepassing van deze uitsluitingsgrond
tot gevolg dat geen recht op een uitkering ontstaat indien dat recht zou ontstaan
op of na de eerste dag van de kalendermaand waarin hij de leeftijd van 65
jaar bereikt. Een bestaand recht eindigt op die eerste dag van de kalendermaand
waarin de leeftijd van 65 jaar wordt bereikt.– Onderdeel g: Overlijden:Het recht op een uitkering ontstaat niet of eindigt zodra de verzekerde
overlijdt.Artikel 5.5 Arbeidsongeschiktheid en gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid
bij aanvang van de verzekeringDit artikel komt inhoudelijk overeen met de artikelen 18, tweede en vierde
lid, 30, eerste en vierde lid, van de WAO. Dit artikel verplicht het UWV om
bij aanvang van de verzekering bestaande volledige arbeidsongeschiktheid of
gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid, of gelet op de gezondheidstoestand van
een betrokkene kennelijk binnen een half jaar te verwachten volledige
arbeidsongeschiktheid respectievelijk gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid, buiten
aanmerking te laten.Daarnaast zijn in dit artikel, op gelijke wijze als de volledige arbeidsongeschiktheid
of gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid die bij aanvang van de verzekering reeds
bestond of die vlak daarna is ontstaan, de gevolgen geregeld van arbeidsongeschiktheid
die is ontstaan tijdens of vlak na een periode van gemoedsbezwaren. Op grond
van artikel 64 van de Wet financiering sociale verzekeringen kan de persoon
die gemoedsbezwaren heeft tegen verzekering op grond van de WAO ontheffing
worden verleend van de verplichtingen op grond van die wet. Omdat deze wet,
net als de WAO een wet is tot verzekering van de gevolgen tegen volledig en
duurzame arbeidsongeschiktheid en gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid, kan ook
ontheffing voor de verplichtingen (waaronder premiebetaling) op grond van
deze wet worden verleend. De consequentie van een dergelijke ontheffing is
dat deze persoon ook geen rechten aan deze wet zal kunnen ontlenen. Om te
voorkomen dat iemand die volledige arbeidsongeschikt of gedeeltelijk arbeidsgeschikt
is of vermoedt dit te worden, zijn ontheffing laat eindigen met het doel toch
recht te krijgen op een uitkering (zogenaamd brandend huis), is bepaald dat
volledige arbeidsongeschiktheid of gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid, die
intreedt binnen een half jaar na ommekomst van de ontheffing terwijl de gezondheidstoestand
het intreden van die arbeidsongeschiktheid moest doen verwachten, niet kan
leiden tot een recht op een uitkering.Eerste lidIn het eerste lid wordt voor de toepassing van dit artikel het begrip
volledige arbeidsongeschiktheid geïntroduceerd. Daarbij is aangesloten
bij de definitie van het begrip volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid,
zoals gegeven in hoofdstuk 1 van deze wet, zij het dat het element duurzaam
niet is opgenomen.Tweede en derde lidHet tweede lid betreft personen die geen verdiencapaciteit hadden op het
moment dat de verzekering aanving of op het tijdstip van eindiging van een
periode van ontheffing wegens gemoedsbezwaren, ongeacht de duurzaamheid van
het ontbreken daarvan. Men is slechts verzekerd voor de bij aanvang van de
verzekering of op het tijdstip van eindigen van de periode van ontheffing
wegens gemoedsbezwaren aanwezige verdiencapaciteit. Als deze niet aanwezig
was, is er geen sprake van verzekerbare verdiencapaciteit en kan geen recht
op uitkering ontstaan. Een zelfde constructie is gekozen voor, gelet op de
gezondheidstoestand van een betrokkene, kennelijk binnen een half jaar te
verwachten volledige arbeidsongeschiktheid.Het derde lid ziet op personen die bij aanvang van de verzekering of op
het tijdstip van eindiging van een periode van ontheffing wegens gemoedsbezwaren
gedeeltelijk arbeidsgeschikt maar niet volledig arbeidsongeschikt waren alsmede
op personen van wie een dergelijke gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid gelet
op hun gezondheidstoestand kennelijk binnen een half jaar te verwachten was.
Het UWV is bij het vaststellen van de mate van arbeidsgeschiktheid verplicht
deze buiten aanmerking te laten omdat deze niet verzekerd is of, in het geval
van gemoedsbezwaren, als niet verzekerd wordt beschouwd. Dit gebeurt door
bij het vaststellen van het maatmanloon per uur die verdiensten, die meer
bedroegen dan gelet op de reeds bestaande gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid
verdiend konden worden, buiten aanmerking te laten. In de gevallen dat desondanks
recht op een arbeidsongeschiktheids- of WGA-uitkering ontstaat zal de bij
aanvang van de verzekering of op het tijdstip van eindiging
van een periode van ontheffing wegens gemoedsbezwaren reeds bestaande gedeeltelijke
arbeidsgeschiktheid invloed hebben op de hoogte van de uitkering doordat bij
de vaststelling van het dagloon eveneens die verdiensten, die meer bedroegen
dan gelet op de gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid verdiend konden worden,
buiten aanmerking moeten worden gelaten. Dit laatste zal worden geregeld in
een op grond van artikel 1.5.2 te treffen Dagloonbesluit.Vierde lidBij personen die niet verzekerd zijn op grond van artikel 6, eerste lid,
onderdeel a en b van de Ziektewet (politieke ambtsdragers en enkele andere
groepen) is als uitgangspunt genomen dat bij overgang uit of naar verzekerde
arbeid, ter zake van volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid of gedeeltelijke
arbeidsgeschiktheid die na die overgang intreedt, recht op uitkering bestaat
uit hoofde van die verzekeringsregeling, welke het risico draagt op het tijdstip
van het intreden van bovengenoemde risico's. In de regel zullen deze mensen
rechten kunnen ontlenen aan een eigen regeling. Dit houdt enerzijds in dat
voor deze groepen de in artikel 1.3.4, eerste en tweede lid, geregelde nawerking
niet geldt. Anderzijds zal bij overgang van de in artikel 6, eerste lid, onderdeel
a en b, van de Ziektewet genoemde arbeid naar verzekerde arbeid de verzekering
op grond van deze wet, zonder restricties, het risico van het intreden van
volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid en gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid
dienen over te nemen. Het vierde lid sluit daarom de toepassing van het tweede
en derde lid, onderdeel b, uit. Volledige arbeidsongeschiktheid of gedeeltelijke
arbeidsgeschiktheid bij deze personen, die binnen een half jaar na de aanvang
van de verzekering intreedt, mag het UWV, niet buiten aanmerking laten.Hoofdstuk 6 Inkomensverzekering voor volledig en duurzaam
arbeidsongeschiktenAlgemeenDe volledig en duurzaam arbeidsongeschikte die aan de voorwaarden van
dit hoofdstuk voldoet kan in aanmerking komen voor een uitkering. Dit hoofdstuk
bevat, naast de voorwaarden voor het recht op uitkering, tevens bepalingen
omtrent de hoogte en de duur van de arbeidsongeschiktheidsuitkering.§ 6.1 Bepalingen in verband met het recht op
arbeidsongeschiktheidsuitkeringArtikel 6.1.1 Ontstaan van het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkeringIn het eerste lid staan limitatief de voorwaarden opgesomd waaraan moet
worden voldaan voordat het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontstaat.
Deze voorwaarden worden hieronder nader besproken. Door in de aanhef van dit
artikel vast te leggen dat er sprake moet zijn van een verzekerde die ziek
wordt, wordt bereikt dat alleen de persoon die bij het intreden van de ziekte
verzekerde is recht kan doen gelden op een uitkering mits uiteraard ook voldaan
is aan de overige in dit artikel opgenomen voorwaarden.– Onderdeel a. De wachttijd heeft doorlopen:De eerste voorwaarde om voor een uitkering in aanmerking te komen is dat
een verzekerde de wachttijd van 104 weken heeft doorlopen Gedurende de wachttijd
staat de (on)geschiktheid voor de eigen arbeid centraal. In
hoofdstuk 3 zijn nadere bepalingen opgenomen in verband met de wachttijd.– Onderdeel b. Volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn:Het spreekt voor zich dat wil aanspraak gemaakt kunnen worden op een uitkering
op grond van dit hoofdstuk er sprake moet zijn van volledige en duurzaam arbeidsongeschiktheid.
Wat hieronder wordt verstaan is bepaald in paragraaf 2 van hoofdstuk
1. Voor de volledigheid wordt hier nog opgemerkt dat, anders dan gedurende
de wachttijd bij het bepalen van de volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid
de ongeschiktheid voor arbeid in het algemeen uitgangspunt is. Van deze volledige
en duurzame arbeidsongeschiktheid dient sprake
te zijn op het moment dat de wachttijd van 104 weken eindigt dan wel de verlengde
loondoorbetalingsperiode eindigt. (zie daartoe de toelichting bij het tweede
lid).Onderdeel c. Er geen uitsluitingsgronden van toepassing zijn:In artikel 5.1 zijn limitatief alle gronden opgesomd die aan het ontstaan
van een recht op een uitkering in de weg kunnen staan. Indien een van deze
gronden op de eerste dag na afloop van de wachttijd van toepassing is, ontstaat
voor de verzekerde geen recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Op grond
van de gekozen systematiek kan het zich voordoen dat er op de eerste dag na
afloop van de wachttijd geen recht op een uitkering ontstaat omdat op die
dag een uitsluitingsgrond op de verzekerde van toepassing is. Het moment waarop
het recht kan ontstaan schuift dan op tot het moment waarop zich geen uitsluitingsgrond
meer voordoet. Artikel 6.1.2 regelt in welke gevallen en op welk moment alsnog
recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering kan ontstaan, indien de uitsluitingsgrond
zich niet meer voordoet.Het tweede lid regelt met ingang van welke dag het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering
ingaat. In het algemeen zal dit de eerste dag na ommekomst van de wachttijd
zijn. Daarnaast wordt in dit lid met het einde van de wachttijd ook gelijkgesteld
het einde van de periode waarin de loondoorbetaling is verlengd (de uitsluitingsgrond
bedoeld in artikel 5.1, onderdeel b).Artikel 6.1.2 Later ontstaan van het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkeringOp grond van artikel 6.1.1, tweede lid, ontstaat recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering
op de eerste dag na afloop van de wachttijd of op de eerste dag na afloop
van de loondoorbetalingsperiode. Er zijn echter situaties waarin het billijk
is dat ook op een later moment recht op een uitkering kan ontstaan. Deze situaties
zijn in dit artikel limitatief opgesomd. In de in dit artikel genoemde situaties
ontstaat een nieuw recht op uitkering, zonder dat opnieuw de wachttijd moet
worden doorlopen. Dit heeft tot gevolg dat de verzekerde, ook als hij vanuit
de WGA-uitkering instroomt in de arbeidsongeschiktheidsuitkering, aanspraak
heeft op een volledige arbeidsongeschiktheidsuitkering.Het later ontstaan van een recht op uitkering doet zich voor bij de uitsluitingsgronden
detentie, verblijf in het buitenland, het hebben van een recht op WGA-uitkering
of dat recht niet hebben omdat de verzekerde minder dan 35% arbeidsongeschikt
was.Wat dat betreft onderscheiden deze uitsluitingsgronden zich van de uitsluitingsgrond
verlenging van de loondoorbetaling (artikel 5.1, onderdeel b). Die uitsluitingsgrond
leidt immers op grond van artikel 6.1.1, tweede lid, tot een later moment
van ontstaan van het recht op een uitkering. De reden voor dit onderscheid
is het feit dat de termijnen waarbinnen, na het zich voordoen van de in artikel
6.1.2 genoemde uitsluitingsgronden, alsnog recht op een uitkering
kan ontstaan worden berekend vanaf het moment dat een recht op uitkering op
grond van artikel 6.1.1, tweede lid, ontstaat of zou zijn ontstaan. Overigens
zijn deze termijnen met name relevant voor de WGA-uitkering omdat de uitsluitingsgronden
detentie en verblijf in het buitenland zich daar op grond van artikel 7.1.2,
derde lid, niet langer dan vijf jaar mogen voordoen.
Om de hoofdstukken 6 en 7 zo uniform mogelijk vorm te geven is er voor gekozen
om in hoofdstuk 6 de voor hoofdstuk 7 noodzakelijke systematiek ook op te
nemen.In het eerste lid zijn de volgende situaties opgenomen:Onderdeel a betreft de situatie dat de verzekerde eerst gedeeltelijk arbeidsgeschikt
was en recht had op een WGA-uitkering en dat na verloop van tijd de mate van
arbeidsgeschiktheid zodanig wijzigt of dat er sprake blijkt te zijn van duurzaamheid
dat sprake is van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid. Ook deze verzekerde
kan aanspraak maken op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. In deze situatie
is het niet relevant hoeveel tijd er is verstreken tussen de afloop van de
wachttijd en het ontstaan van het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering.
Evenmin is het relevant uit welke oorzaak de toegenomen arbeidsongeschiktheid
voortkomt.Onderdeel b betreft het geval dat de verzekerde aan het einde van de wachttijd
of verlengde loondoorbetalingsperiode niet arbeidsongeschikt was maar dat
hij door een toename van arbeidsongeschiktheid uit dezelfde oorzaak na het
einde van de wachttijd of loondoorbetalingsperiode dat wel is. In deze situatie
ontstaat, mits de toegenomen arbeidsongeschiktheid zich binnen 5 jaar na dat
moment voordoet, alsnog recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Het
betreft dan verzekerden die op de dag voorafgaand aan het intreden van hun
volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid geen recht hadden op een WGA-uitkering.
De WGA-uitkeringsgerechtigden vallen immers al onder onderdeel a.Onderdeel c betreft een situatie die gedeeltelijk vergelijkbaar is met
onderdeel b met dien verstande dat het hier gaat om arbeidsongeschiktheid
uit een andere oorzaak. In dat geval kan mits deze toegenomen arbeidsongeschiktheid
zich voordoet binnen 4 weken na afloop van de wachttijd en loondoorbetalingsplicht,
alsnog recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontstaan.In het tweede lid is bepaald dat indien de verzekerde op de eerste dag
na de wachttijd of de loondoorbetalingsperiode rechtens zijn vrijheid is ontnomen
of niet in Nederland woont er op een later moment alsnog recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering
kan ontstaan. Anders dan bij de WGA-uitkering is deze ontstaanstermijn niet
in tijd beperkt.Artikel 6.1.3 Eindigen van het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkeringZie ook hoofdstuk 9, paragraaf 2, van het algemeen deel van de toelichting.Anders dan in de WAO is hier van de gelegenheid gebruik gemaakt alle redenen
die leiden tot het eindigen van het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering,
bij elkaar te zetten (eerste lid). Het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering
eindigt als de persoon niet meer volledig arbeidsongeschikt is (onderdeel
a). Dit betekent dat een verzekerde die eenmaal recht heeft gekregen op een
arbeidsongeschiktheidsuitkering deze uitkering pas kwijtraakt op het moment
dat zijn herstel feitelijk is ingetreden. Met andere woorden: het recht op
een arbeidsongeschiktheidsuitkering eindigt op het moment dat na een arbeidsongeschiktheidsbeoordeling
blijkt, dat hij niet meer volledig arbeidsongeschikt is, maar gedeeltelijk
arbeidsgeschikt of geheel arbeidsgeschikt.Andere reden die tot eindiging van het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering
kunnen leiden zijn het van toepassing zijn van een van de volgende uitsluitingsgronden:
het rechtens zijn vrijheid zijn ontnomen, niet in Nederland wonen, het bereiken
van de eerste dag van de kalendermaand waarin betrokkene 65 jaar wordt of
indien betrokkene is overleden (onderdeel b).In het tweede lid is een uitlooptermijn voor het eindigen van het recht
op een arbeidsongeschiktheidsuitkering opgenomen voor de situatie dat betrokkene
zodanig hersteld is dat hij niet meer volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
maar ook niet gedeeltelijk arbeidsgeschikt blijkt te zijn. In dat geval eindigt
de arbeidsongeschiktheidsuitkering pas na twee maanden. Op grond van de jurisprudentie
wordt in de WAO ook gewerkt met een uitlooptermijn van twee maanden.Artikel 6.1.4 Herleven van het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkeringEen eenmaal geëindigd recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering
kan in een aantal gevallen weer herleven. Dit artikel geeft een limitatieve
opsomming van de herlevingssituaties. Het betreft hier dezelfde situaties
als opgenomen in artikel 6.1.2, zij het dat het daar situaties betreft waar
het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering voor het eerst ontstaat,
en het in dit artikel gaat om situaties waarin het recht op arbeidsongeschiktheidsuitkering
eerder heeft bestaan.§ 6.2 De duur en hoogte van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringArtikel 6.2.1 De hoogte van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringDe hoogte van de arbeidsongeschiktheidsuitkering bedraagt 70% van het
dagloon.Omdat de uitkering per kalendermaand wordt betaald, wordt in het eerste
lid (anders dan in de WAO het geval is) uitgegaan van het uitkeringsbedrag
per kalendermaand. De uitkering bedraagt 70% van het maandloon. Het begrip
maandloon is in artikel 1.5.2, vierde lid, gedefinieerd.De hoogte van de uitkering, zoals omschreven in het eerste lid, is inclusief
vakantiebijslag. De vakantiebijslag wordt gereserveerd en in afwijking van
de uitkering, die maandelijks wordt uitbetaald, eenmaal per jaar aan de uitkeringsgerechtigde
voldaan. Dit is geregeld in hoofdstuk 8 dat onder andere ziet op de betaling
van de uitkering. Op grond van het tweede lid betaalt het UWV als opslag op
de uitkering van niet ZFW-verzekerden, die voorafgaand aan het intreden van
hun ziekte die heeft geleid tot volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid
van hun werkgever een bijdrage ontvingen in de ziektekostenverzekering en
deze bijdrage ten gevolge van hun volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid
zijn verloren, een bedrag dat gelijk is aan het werkgeversdeel van de ZFW-premie
aan de uitkeringsgerechtigde. Hierdoor worden uitkeringsgerechtigden die particulier
verzekerd zijn op dezelfde wijze behandeld als uitkeringsgerechtigden die
ziekenfonds verzekerd zijn. Immers bij een uitkeringsgerechtigde die ziekenfondsverzekerd
is, is het UWV het werkgeversdeel van de ziekenfondspremie verschuldigd. De
bepaling met betrekking tot deze opslag komt overeen met artikel 21, vierde
lid, WAO, zoals dat komt te luiden op grond van de Wet administratieve lastenverlichting
en vereenvoudiging in socialeverzekeringswetten. Artikel 6.2.2 Inkomsten uit arbeid tijdens het recht op
de arbeidsongeschiktheidsuitkeringIn het algemeen zal de volledig en duurzaam arbeidsongeschikte niet of
slechts zeer beperkt in staat zijn inkomen te verwerven. Mocht een volledig
en duurzaam arbeidsongeschikte desondanks toch inkomsten uit of in verband
met arbeid genieten dan wordt 70% van deze inkomsten op de uitkering in mindering
gebracht (eerste lid). In het vierde lid is gedefinieerd wat wordt verstaan
onder inkomen. Indien na afloop van een periode van twaalf maanden nog steeds
inkomen wordt genoten dat de in artikel 1.2.1 gestelde grens van 20% van het
maatmanloon overschrijdt roept het UWV betrokkene op voor een herkeuring.
Beoordeeld dient te worden of er, gezien de arbeidscapaciteit die betrokkene
in praktijk nog blijkt te hebben, nog wel sprake is van volledige en duurzame
arbeidsongeschiktheid. De verplichting van het UWV om betrokkene na twaalf
maanden op te roepen voor een herkeuring laat de bevoegdheid van het UWV om
dit op een eerder moment te doen onverlet. Het systeem van professionele herbeoordelingen
brengt immers met zich mee dat het UWV een betrokkene kan herkeuren op het
moment dat dat geëigend voorkomt, bijvoorbeeld omdat er op basis van
verrichte werkzaamheden een indicatie bestaat dat niet langer aan het arbeidsongeschiktheidscriterium
wordt voldaan. Op grond van het derde lid bestaat de mogelijkheid het tweede
lid buiten toepassing te laten voor bij ministeriële regeling te bepalen,
groepen volledig en duurzaam arbeidsongeschikten.Artikel 6.2.3 Verhoging uitkering bij hulpbehoevendheidDit artikel voorziet, net als artikel 22 van de WAO, in een verhoging
van de uitkering in het geval de verzekerde zodanig hulpbehoevend is dat hij
geregeld oppassen en verzorging behoeft. Dit artikel vloeit voort uit artikel
16 ILO 121 respectievelijk het schema bij deel XI van de Europese Code (herzien).Hoofdstuk 7 Uitkering in verband met werkhervatting gedeeltelijk
arbeidsongeschiktenAlgemeenDe gedeeltelijk arbeidsgeschikte die aan de voorwaarden van dit hoofdstuk
voldoet kan in aanmerking komen voor een WGA-uitkering.In aanvulling op het algemeen gedeelte van deze toelichting wordt hier
nog het volgende opgemerkt:Op grond van de WAO zou de gedeeltelijk arbeidsgeschikte die geen arbeid
verrichtte, naast recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering, recht op een
werkloosheidsuitkering op grond van de Werkloosheidswet (WW), hebben indien
hij aan de voorwaarden voldeed. Het hebben van twee uitkeringsrechten naast
elkaar en op grond van verschillende wetten met daaraan verbonden verschillende
uitkeringsvoorwaarden en verschillende rechten en plichten, is onwenselijk
en zowel voor de uitkeringsgerechtigde als het UWV onoverzichtelijk. Om deze
reden is ervoor gekozen in deze wet gedeeltelijk arbeidsgeschikten recht te
doen geven op een uitkering waarin een (eventuele) werkloosheidscomponent
is verwerkt. Om een gedeeltelijk arbeidsgeschikte die gedeeltelijk werkloos
is, niet in een voordeliger positie te brengen dan personen die wel werkloos
maar niet gedeeltelijk arbeidsgeschikt zijn, is het echter wel noodzakelijk
een aantal bepalingen uit de WW ook in dit hoofdstuk op te nemen. Het betreft
artikelen in verband met de referte-eis die in acht genomen moet zijn alvorens
voor een loongerelateerde WGA-uitkering in aanmerking te komen
en de duur van het recht op een dergelijke uitkering. In de artikelsgewijze
toelichting hieronder zullen zij nader worden besproken.§ 7.1 Bepalingen in verband met het recht op
een WGA-uitkeringArtikel 7.1.1 Ontstaan van het recht op een WGA-uitkeringIn aanvulling op hoofdstuk 9 van het algemeen gedeelte van deze toelichting
wordt hier nog het volgende opgemerkt.In het eerste lid, staan alle voorwaarden limitatief opgesomd waaraan
moet worden voldaan om voor een WGA-uitkering in aanmerking te komen. Deze
voorwaarden worden hieronder nader besproken. Door in de aanhef van dit artikel
vast te leggen dat er sprake moet zijn van een verzekerde die ziek wordt,
wordt bereikt dat alleen de persoon die bij het intreden van de ziekte verzekerde
is recht kan doen gelden op een uitkering mits uiteraard ook voldaan is aan
de overige in dit artikel opgenomen voorwaarden.– Onderdeel a: De wachttijd heeft doorlopen:De eerste voorwaarde om voor een uitkering in aanmerking te komen is dat
een verzekerde de wachttijd van 104 weken heeft doorlopen Gedurende de wachttijd
staat de (on)geschiktheid voor de eigen arbeid centraal. In hoofdstuk 3 zijn
nadere bepalingen opgenomen in verband met de wachttijd.– Onderdeel b: Gedeeltelijk arbeidsgeschikt zijn:Het spreekt voor zich dat wil aanspraak gemaakt kunnen worden op een uitkering
genoemd in dit hoofdstuk dat er sprake moet zijn van gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid.
Wat hieronder wordt verstaan is bepaald in hoofdstuk 1. Anders dan tijdens
de wachttijd waarbij de (on)geschiktheid voor de eigen arbeid centraal staat
bij het bepalen van de gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid is de (on)geschiktheid
voor arbeid in het algemeen uitgangspunt.Onderdeel c: Er geen uitsluitingsgronden van toepassing zijn.In artikel 5.1 zijn alle gronden die aan het ontstaan van een recht op
een uitkering in de weg kunnen staan limitatief genoemd. Indien een van deze
gronden op de eerste dag na afloop van de wachttijd van toepassing is, ontstaat
voor de verzekerde geen recht op een dergelijke uitkering.Het tweede lid regelt met ingang van welke dag het recht op een WGA-uitkering
op zijn vroegst kan ingaan. In de meeste gevallen zal dit de eerste dag na
ommekomst van de wachttijd van 104 weken zijn. In de gevallen dat de wachttijd
is verlengd (de uitsluitingsgrond bedoeld in artikel 5.1, onderdeel b, van
toepassing is) zal het recht op een WGA-uitkering eerst ingaan op de eerste
dag na afloop van die verlenging. Het spreekt voor zich dat dit alleen het
geval is als de verzekerde op die dag nog steeds gedeeltelijk arbeidsgeschikt
is.Het derde en vierde lid van dit artikel leggen vast dat de WGA-uitkering
uit een drietal (respectievelijk tweetal) uitkeringen of fasen bestaat. Deze
artikelleden beogen te voorkomen dat het recht op WGA-uitkering bij het ingaan
van een nieuwe uitkeringfase van de WGA-uitkering steeds opnieuw moet worden
vastgesteld en dat het oude recht steeds dient te worden beëindigd. De
verschillende uitkeringen van de WGA-uitkering zijn slechts relevant voor
de hoogte van de uitkering.Voldoet de gedeeltelijk arbeidsgeschikte aan de referte-eis (zie toelichting
bij artikel 7.1.5), dan heeft hij respectievelijk aanspraak op een loongerelateerde
uitkering en daarna (afhankelijk van het feit of hij zijn resterende verdiencapaciteit
benut) een loonaanvullingsuitkering of vervolguitkering. De gedeeltelijk arbeidsgeschikte
die niet aan de referte-eis voldoet, heeft slechts aanspraak
op een van de laatste twee genoemde uitkeringen.Artikel 7.1.2 Later ontstaan van het recht op een WGA-uitkeringOp grond van artikel 7.1.1, tweede lid, ontstaat een WGA-uitkering op
de eerste dag na afloop van de wachttijd of op de eerste dag na afloop van
de loondoorbetalingsperiode. Er zijn echter situaties waarin het billijk is
dat ook op een later moment recht op een uitkering kan ontstaan. Deze situaties
zijn in dit artikel limitatief genoemd (zie ook hiervoor hoofdstuk 9.1 van
het algemeen gedeelte van deze toelichting).De eerste situatie (eerste lid, onderdeel a) is het geval dat de verzekerde
eerst volledig en duurzaam arbeidsongeschikt was en dat na verloop van tijd
niet meer is omdat hij gedeeltelijk arbeidsgeschikt blijkt te zijn. Ook deze
verzekerde zal recht moeten krijgen op een WGA-uitkering. In deze situatie
is het niet relevant hoeveel tijd er is verstreken tussen de afloop van de
wachttijd en het ontstaan van recht op een WGA-uitkering. De verzekerde «stapt»
(mits hij aan de referte-eis voldoet) nadat is vastgesteld dat hij niet meer
volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is, doch wel gedeeltelijk arbeidsgeschikt,
in de loongerelateerde WGA-uitkering, in. In deze uitkeringsfase heeft het
feit dat nog niet de volledig resterende verdiencapaciteit wordt benut, nog
geen consequenties. De verzekerde kan deze periode gebruiken om zodanig passende
arbeid te vinden dat hij zijn resterende verdiencapaciteit wel zal benutten.
Na afloop van de loongerelateerde uitkering kan ook deze verzekerde aanspraak
maken op een loonaanvullingsuitkering.De tweede situatie (eerste lid, onderdeel b) is het geval dat de verzekerde
op de eerste dag na afloop van de wachttijd of verlengde loondoorbetalingsperiode
niet gedeeltelijk arbeidsgeschikt was omdat hij minder dan 35% arbeidsongeschikt
was maar dat hij door een toegenomen arbeidsongeschiktheid uit dezelfde oorzaak
na het einde van die wachttijd of loondoorbetalingsperiode dat wel is. In
deze situatie ontstaat mits die toegenomen arbeidsongeschiktheid zich binnen
5 jaar voordoet (derde lid alsnog recht op een WGA-uitkering.De derde situatie (eerste lid, onderdeel c) komt overeen met onderdeel
b, met dien verstande dat de toegenomen arbeidsongeschiktheid is voortgekomen
uit een andere oorzaak. In deze situatie ontstaat, mits de toegenomen arbeidsongeschiktheid
zich voordoet binnen vier weken na einde van de wachttijd en de loondoorbetalingsplicht
alsnog recht op een WGA-uitkering (derde lid)De vierde en laatste situatie (die ook aan het ontstaan van een arbeidsongeschiktheidsuitkering
voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten in de weg staan) is het geval
dat betrokkene doordat hij rechtens zijn vrijheid is ontnomen of niet in Nederland
woont, geen recht heeft gekregen op een uitkering. Ook in die stituatie geldt
dat indien dit zich binnen 5 jaar niet meer voordoet er recht op een WGA-uitkering
ontstaat (tweede en derde lid).Voor de volledigheid wordt hier nog opgemerkt dat ervan is afgezien het
ontvangen van een uitkering op grond van hoofdstuk 3, afdeling 2, paragraaf 1,
van de Wet arbeid en zorg (een uitkering in verband met zwangerschap, bevalling,
adoptie en pleegzorg tijdens de periode dat recht bestaat op een loongerelateerde
uitkering van de WGA-uitkering) een reden te laten zijn voor het later ontstaan
van een WGA-uitkering. In het uitzonderlijke geval dat met ingang van de eerste
dag waarop recht ontstaat op een WGA-uitkering tevens recht ontstaat op een
dergelijke uitkering in verband met zwangerschap, bevalling, adoptie of pleegzorg,
betekent dit immers dat het recht op de WGA-uitkering onmiddellijk na het
ontstaan ervan weer eindigt (7.1.3) en na het eindigen van de arbeid en zorguitkering,
weer kan herleven (op grond van artikel 7.1.4). Artikel 7.1.3 Eindigen van het recht op een WGA-uitkeringAnders dan in de WAO is hier van de gelegenheid gebruik gemaakt alle redenen
die leiden tot het eindigen van het recht op een WGA-uitkering, bij elkaar
te zetten.Vanzelfsprekend eindigt dit recht indien de verzekerde niet meer gedeeltelijk
arbeidsgeschikt is (eerste lid, onderdeel a). Dit kan het geval zijn indien
de verzekerde minder dan 35% arbeidsongeschikt of volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
blijkt te zijn. Een andere reden is het van toepassing zijn van een van de
volgende uitsluitingsgronden: het recht hebben op een uitkering op grond van
hoofdstuk 3, afdeling 2, paragraaf 1, van de Wet arbeid en zorg (uitkering
in verband met zwangerschap, bevalling, adoptie of pleegzorg tijdens de periode
dat recht bestaat op de loongerelateerde uitkering van de WGA-uitkering),
het rechtens zijn vrijheid zijn ontnomen, niet in Nederland wonen, het hebben
bereikt van de eerste dag van de kalendermaand waarin hij 65 jaar oud wordt
of indien de verzekerde is overleden (eerste lid, onderdeel b).In het tweede lid en derde lid is een uitzondering gemaakt op de hoofdregel
van het eerste lid, onderdeel b. Deze uitzonderingen beogen de verzekerde
die minder dan 35% arbeidsongeschikt blijkt te zijn, enige uitlooptijd te
gunnen. Het tweede lid voorziet in een uitloopperiode van twee maanden voor
de situatie dat de verzekerde na een arbeidskundig of verzekeringsgeneeskundig
onderzoek minder dan 35% arbeidsongeschikt blijkt te zijn.Het derde lid voorziet in een uitloopperiode van één jaar
in het geval de verzekerde omdat hij met arbeid meer is gaan verdienen dan
65% van zijn maatmanloon, minder dan 35% arbeidsongeschikt blijkt te zijn.
Deze langere uitlooptermijn beoogt (op overeenkomstige wijze als artikel 44
WAO) deze verzekerde te stimuleren aan het werk te gaan of te blijven zonder
dat direct zijn recht op de WGA-uitkering eindigt.De uitlooptermijn in het tweede en in het derde lid, kan echter ook langer
zijn, namelijk in de situatie dat de verzekerde nog recht heeft op een loongerelateerde
uitkering van de WGA-uitkering. In die situatie eindigt de WGA-uitkering pas
aan het einde van de loongerelateerde uitkering. Hiermee wordt voorkomen dat
de verzekerde in een voorkomend geval een beroep zal moeten doen op de WW.
De voorwaarden voor en hoogte van een werkloosheidsuitkering zijn immers identiek
aan die voor de loongerelateerde WGA-uitkering.Artikel 7.1.4 Herleven van het recht op een WGA-uitkeringEen eenmaal geëindigd recht op een WGA-uitkering kan in een aantal
met name genoemde gevallen weer herleven. Dit artikel regelt de situaties
waarin dit recht kan herleven.Het eerste lid, onderdeel a, regelt de situatie dat de verzekerde eerst
gedeeltelijk arbeidsgeschikt, daarna volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
is geworden en nadien wederom gedeeltelijk geschikt wordt. In deze situatie
moet het recht op een WGA-uitkering vanzelfsprekend onbeperkt kunnen herleven.Het eerste lid, onderdeel b, en derde lid, regelen de herleving van het
recht op een WGA-uitkering voor de situatie dat nadat betrokkenes recht op
een WGA-uitkering is geëindigd omdat hij minder dan 35% arbeidsongeschikt
werd, doch binnen 5 jaar uit dezelfde oorzaak weer gedeeltelijk arbeidsgeschikt
wordt.De laatste situatie heeft betrekking van de uitsluitingsgronden het recht
hebben op een uitkering op grond van hoofdstuk 3, afdeling 2, paragraaf 1,
van de Wet arbeid en zorg (uitkering in verband met zwangerschap, bevalling,
adoptie of pleegzorg tijdens de periode dat recht bestaat op een loongerelateerde
uitkering van de WGA-uitkering), detentie en wonen in het buitenland (tweede
lid). Indien het recht op een WGA-uitkering om deze reden is
geëindigd, kan dat recht binnen vijf jaar weer herleven zodra deze gronden
zich niet meer voordoen.Artikel 7.1.5 Referte-eisDit artikel komt grotendeels overeen met artikel 17, onderdeel a, en 17a
van de WW. Op grond hiervan komt de gedeeltelijk arbeidsgeschikte pas voor
een loongerelateerde WGA-uitkering in aanmerking indien hij in 39 weken voor
de eerste dag na het einde van de wachttijd of (indien hij op grond van artikel
629, elfde lid, van Boek 7 BW of artikel XV, veertiende lid, van de Wet terugdringing
ziekteverzuim of artikel 29, negende lid, van de Ziektewet een langere periode
recht had op respectievelijk loon, bezoldiging of ziekengeld) met ingang van
de dag dat de loondoorbetalingsperiode is geëindigd in ten minste 26
weken als verzekerde arbeid heeft verricht. In onderdeel b, van het eerste
lid, wordt daar nog aan toegevoegd dat ook het recht hebben op een uitkering
op grond van de WW, betekent dat wordt voldaan aan de referte-eis. Een dergelijke
bepaling is noodzakelijk om ervoor te zorgen dat verzekerenden die tijdens
de periode dat recht bestaat op een werkloosheidsuitkering, ook aan de referte-eisen
van deze wet kunnen voldoen.Op grond van het tweede lid worden een aantal weken uitgesloten voor de
bepaling van de 39 weken. Ten eerste zijn dat weken waarin wegens ziekte of
arbeidsongeschiktheid niet is gewerkt. Indien de gedeeltelijk arbeidsgeschikte
in de wachttijd in het geheel geen arbeid heeft verricht betekent dit dat
de 39 weken beginnen terug te tellen vanaf de eerste ziektedag. Heeft hij
in de wachttijd nog wel voor kortere perioden gewerkt dan tellen deze dagen
mee voor het bepalen van de 39 weken termijn (artikel 3.1). Ook weken waarin
betrokkene bijvoorbeeld als zelfstandige werkzaamheden heeft verricht worden
uitgesloten, net zoals weken van onbetaald verlof en weken waarin geen arbeid
is verricht maar wel een uitkering is genoten in verband met zwangerschap,
bevalling en pleegzorg.Het derde lid komt overeen met artikel 17a, derde lid, van de WW.Op grond van het vierde lid kunnen bij ministeriële regeling regels
worden gesteld over de berekening van het aantal van 26 weken. De op grond
van artikel 17a, vijfde lid, van de WW bestaande regeling zal door middel
van een daartoe strekkend artikel in de Invoeringswet Wet WIA ook dit artikellid
als wettelijke basis krijgen.§ 7.2 De duur en hoogte van deWGA-uitkeringArtikel 7.2.1 De duur van de loongerelateerde uitkering
van de WGA-uitkeringNadat in artikel 7.1.1 is vastgelegd aan welke voorwaarden voldaan moet
worden om voor een WGA-uitkering in aanmerking te komen en op welk moment
het recht op de uitkering ingaat, regelt dit artikel de duur van die loongerelateerde
WGA-uitkering.Het eerste lid komt overeen met artikel 42, eerste en tweede lid, van
de WW en legt de maximale duur van het recht op een loongerelateerde uitkering
vast. Zoals gezegd beoogt deze wet ook een inkomensvoorziening te geven aan
gedeeltelijk arbeidsgeschikten die (gedeeltelijk) werkloos zijn. Om deze reden
is, net als in de WW de duur van het recht op een uitkering afhankelijk van
het arbeidsverleden van betrokkene. Hoe langer arbeidsverleden men heeft,
hoe langer recht op een loondervingsuitkering bestaat. Artikel 1.6.1 regelt
hoe dat arbeidsverleden bepaald dient te worden. Anders dan in artikel 42
van de WW, is in het eerste lid niet opgenomen dat de duur van de uitkering
wordt berekend vanaf de eerste dag waarop het recht is ontstaan. Om die reden
is het evenmin noodzakelijk om conform artikel 43 van de WW expliciet te bepalen
dat in geval van herleving het recht op uitkering zoveel later
eindigt dan de duur van de periode tussen eindiging en herleving.Het tweede lid regelt de duur van de loongerelateerde uitkering in de
situatie dat het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering is geëindigd
en recht op een WGA-uitkering ontstaat. In dat geval wordt de duur van de
tot dat moment genoten arbeidsongeschiktheidsuitkering op de duur van de WGA-uitkering
in mindering gebracht. Om de verzekerde in de gelegenheid te stellen zijn
verdiencapaciteit te gaan benutten (zonder dat het niet-benutten ervan direct
consequenties heeft op de hoogte van zijn uitkering) bedraagt de duur van
de loongerelateerde uitkering in dat geval ten minste een jaar.Om samenloop in uitkeringsrechten op grond van verschillende wetten te
voorkomen zal in de WW worden bepaald dat als recht bestaat op een uitkering
op grond van deze wet, er geen recht op een WW uitkering bestaat voor de verzekerde.
Het kan echter wel voorkomen dat iemand al een WW uitkering heeft (omdat hij
werkloos is geworden omdat na 2 jaar ziekte blijkt dat hij minder dan 35%
arbeidsongeschikt is of omdat hij ziek is geworden tijdens de periode waarin
hij recht had op een WW uitkering) en hij nadien uit dezelfde oorzaak wel
gedeeltelijk arbeidsgeschikt wordt. Het recht op een WW uitkering zal (indien
de gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid is ontstaan uit hoofde van dezelfde dienstbetrekking
waaruit de werkloosheid is ontstaan) dan eindigen en er zal recht op een loongerelateerde
WGA-uitkering ontstaan (artikel 7.1.2, eerste lid, onderdeel b). Wat betreft
de maximale uitkeringsduur van de loongerelateerde uitkering is het dan logisch
dat daarbij rekening wordt gehouden met de loongerelateerde uitkering die
betrokkene eerder op grond van de WW heeft genoten. Het derde lid voorziet
in deze situatie.Het vierde lid regelt verlenging van het recht op een loongerelateerde
uitkering. Op grond van artikel 5.1, onderdeel a, onder 2, kan slechts één
uitkeringsrecht op grond van deze wet ontstaan. Het komt echter voor dat een
verzekerde twee dienstbetrekkingen heeft waaruit hij gelijktijdig of achtereenvolgens
gedeeltelijk arbeidsgeschikt wordt (zie ook paragraaf 9.5 van het algemeen
gedeelte van de toelichting). In dat geval wordt voor het bepalen van de duur
van de loongerelateerde uitkering uitgegaan van de dienstbetrekking met het
langste arbeidsverleden.Voor zover een verzekerde uit een tweede dienstbetrekking nadien gedeeltelijk
arbeidsgeschikt is geworden en deze tweede dienstbetrekking zou aanleiding
hebben geven tot een langere duur van de loongerelateerde uitkering (omdat
de loongerelateerde uitkering later zou zijn ingegaan) wordt de duur van de
loongerelateerde uitkering met deze langere duur verlengd.Artikel 7.2.2 De loonaanvullingsuitkering en de vervolguitkering
van de WGA-uitkeringNa afloop van de duur van de loongelateerde uitkering bestaat de WGA-uitkering
van de verzekerde die voldeed aan de referte-eis, afhankelijk van het feit
of de verzekerde aan de inkomenseis voldoet uit óf een loonaanvullingsuitkering
óf een vervolguitkering. Voor de verzekerde die tijdelijk volledig
arbeidsongeschikt geldt geen inkomenseis: hij heeft recht op een loonaanvullingsuitkering.Ook voor de verzekerde die niet voldeed aan de referte-eis (en als gevolg
daarvan geen aanspraak had op een loongerelateerde WGA-uitkering) ontstaat
recht op een WGA-uitkering in de vorm van een loonaanvullingsuitkering of
vervolguitkering.In het tweede lid wordt geregeld wat onder de inkomenseis wordt verstaan
en op welke verzekerden die aanspraak hebben op een WGA-uitkering deze eis
van toepassing is.Om te voorkomen dat elke wijziging in de resterende verdiencapaciteit (bijvoorbeeld als gevolg van een kortdurende ziekte) direct doorwerkt
in de hoogte van de uitkering (loonaanvullingsuitkering of vervolguitkering)
wordt in dit lid vastgelegd dat de inkomenseis pas wordt herzien nadat een
wijziging in de resterende verdiencapaciteit twee kalendermaanden heeft geduurd.
Dit betekent dat ook een wijziging in de resterende verdiencapaciteit pas
na twee maanden kan leiden tot een overgang van de loonaanvullingsuitkering
naar de vervolguitkering van de WGA-uitkering of omgekeerd (zie ook paragraaf 9.4
van het algemene deel van de memorie van toelichting) In de situatie dat de
verzekerde tijdelijk volledig arbeidsongeschikt raakt, geldt de inkomenseis
niet meer.In het derde lid is een voorziening getroffen voor verzekerden die tijdelijk
volledig arbeidsongeschikt zijn (dat wil zeggen slechts in staat zijn om met
arbeid ten hoogste 20% te verdienen van het maatmanloon per kalendermaand).
Voor deze verzekerde gaat pas een inkomenseis gelden nadat hij gedurende 24
maanden meer dan dit bedrag kon verdienen. Dit betekent dat deze verzekerden
na de beoordeling waarin is geconstateerd dat er weer een resterende verdiencapaciteit
aanwezig is, 24 maanden de tijd krijgen om aan de inkomenseis te voldoen.In het vierde lid is gedefinieerd wat onder resterende verdiencapaciteit
wordt verstaan. Op grond van het vijfde lid zullen hiertoe bij algemene maatregel
van bestuur nadere regels worden gesteld. Hierin zal nader worden geduid welke
inkomenscomponenten meetellen voor het bepalen van de resterende verdiencapaciteit.
Hierbij zal, zo mogelijk, worden aangesloten bij de op dit punt reeds bestaande
regels in het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten.Artikel 7.2.3 De hoogte van de loongerelateerde uitkering
en de loonaanvullingsuitkering van de WGA-uitkeringVoor een meer uitgebreide toelichting op dit artikel wordt verwezen naar
hoofdstuk 14 van het algemeen deel van deze toelichting en de daarbij behorende
bijlage met voorbeelden.Eerste lid: hoogte loongerelateerde WGA-uitkeringDe hoogte van de loongerelateerde WGA-uitkering bedraagt per kalendermaand
0,7 maal het maandloon verminderd met de verworven inkomsten in die kalendermaand.
De hoogte van deze uitkering komt (per dag) overeen met de hoogte van de loongerelateerde
uitkering op grond van artikel 47, eerste lid, van de WW namelijk 70% van
het dagloon. Het begrip maandloon is in artikel 1.5.2, vierde lid, gedefinieerd
als het product van 21,75 maal het dagloon indien de uitkering over een volledige
kalendermaand wordt betaald. Indien de loongerelateerde uitkering over een
kortere periode wordt betaald is het aantal dagen in de betreffende kalendermaand
waarover recht op een uitkering bestaat gedeeld door het totaal aantal dagen
in de betreffende kalendermaand vermenigvuldigd met 21,75 maal het dagloon..
Bij het bepalen van het aantal dagen worden de zaterdagen en zondagen buiten
beschouwing gelaten.Van de inkomsten die de gedeeltelijk arbeidsgeschikte daarnaast verwerft
wordt 30% vrijgelaten. Onder inkomsten wordt verstaan alle inkomsten die uit
arbeid in het bedrijfs- en beroepsleven wordt verworven. In een op basis van
het negende lid te treffen algemene maatregel van bestuur zullen de elementen
die dat inkomen bepalen nader worden bepaald.De hoogte van de loongerelateerde uitkering is inclusief vakantiebijslag
(voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op dit punt
bij artikel 6.2.1). Tweede, derde en vierde lid: hoogte loonaanvullingsuitkering
van de WGA-uitkeringIndien de verzekerde ten minste zijn overblijvende verdiencapaciteit benut
is de hoogte van de loonaanvullingsuitkering van de WGA-uitkering gelijk aan
de loongerelateerde WGA-uitkering. Dit is ook het geval in de situatie dat
de verzekerde volledig doch niet duurzaam arbeidsongeschikt is. Op grond van
artikel 7.2.2, derde lid, geldt voor deze verzekerde geen inkomenseis.In het derde lid is geregeld dat de overblijvende verdiencapaciteit gelijk
is aan twee maal de inkomenseis. Dat hier het begrip overblijvende in plaats
van resterende verdiencapaciteit wordt gebruikt heeft te maken met het feit
dat de inkomenseis wordt herzien twee maanden nadat de resterende verdiencapaciteit
is gewijzigd. Om te voorkomen dat in die periode de loonaanvulling wordt verlaagd
dient bij de berekening van de loonaanvulling te worden uitgegaan van de resterende
verdiencapaciteit van twee maanden geleden, overblijvende verdiencapaciteit
genoemd.Het vierde lid regelt de hoogte van de loonaanvullingsuitkering in de
situatie dat niet de overblijvende verdiencapaciteit volledig wordt benut
maar wel ten minste 50%. In dat geval bedraagt de hoogte van de loonaanvullingsuitkering
van de WGA-uitkering 0,7 maal het maandloon verminderd met de overblijvende
verdiencapaciteit.Vijfde en zesde lid: minimale hoogte loongerelateerde
uitkering en loonaanvullingsuitkering van de WGA-uitkeringIn het vijfde lid wordt de minimale hoogte van de uitkeringen op grond
van dit artikel gegarandeerd omdat anders dan bij een maatmanloon dat (veel)
hoger is dan het maandloon, de loongerelateerde WGA-uitkering of loonaanvullingsuitkering
lager kan zijn dan vervolguitkering. Deze minimale hoogte is afhankelijk van
het uitkeringspercentage dat wordt afgeleid van de arbeidsongeschiktheidsklasse
van betrokkene (zesde lid).Zevende lidVoor een toelichting op dit lid wordt verwezen naar de toelichting bij
artikel 7.2.2, tweede lid.Achtste lidNet als in de WW en WAO wordt de WGA-uitkering op grond van het dit lid
verhoogd met een bedrag bedoeld in artikel 15 van de Ziekenfondswet (voor
een verdere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op dit punt bij
artikel 6.2.1).Negende en tiende lidIn deze leden is vastgelegd wat onder inkomen wordt verstaan. Bij algemene
maatregel van bestuur zullen nadere en zonodig afwijkende regels worden gesteld
in verband met dat inkomen.Artikel 7.2.4 De hoogte van de vervolguitkering van de
WGA-uitkeringDit artikel regelt de hoogte van de vervolguitkering van de WGA-uitkering.
De hoogte van deze uitkering wordt bepaald door het uitkeringspercentage dat
is afgeleid van de arbeidsongeschiktheidsklasse van betrokkene en de hoogte
van het minimumloon. Artikel 7.2.5 Verhoging uitkering bij hulpbehoevendheidDit artikel voorziet, net als artikel 22 van de WAO, in een verhoging
van de uitkering in het geval de verzekerde zodanig hulpbehoevend is dat hij
geregeld oppassen en verzorging behoeft. Dit artikel vloeit voort uit artikel
16 ILO 121 respectievelijk het schema bij deel XI van de Europese Code (herzien).Hoofdstuk 8 De aanvraag van de uitkering en de betaling
van de uitkering door het uwv§ 8.1 De aanvraag van de uitkeringArtikel 8.1.1 Aanvraag van de uitkeringDit artikel is afgeleid van de artikelen 34, eerste, tweede, derde en
zesde lid, 34a, derde lid, en 35, tweede lid, van de WAO.Eerste, tweede, derde, vierde, vijfde en zevende lidDe uitkering of de herleving daarvan wordt op grond van het eerste lid
slechts op aanvraag toegekend.Op grond van het tweede lid is het UWV verplicht om een belanghebbende
uiterlijk 20 maanden nadat de wachttijd van 104 weken aanvangt op de hoogte
te brengen van de mogelijkheid tot het doen van een aanvraag. In geval van
vrijwillige verlenging van de loondoorbetalingsverplichting van de werkgever
wordt deze in kennisstelling door het UWV gedaan bij de beschikking waarin
het UWV aangeeft op welke datum het verlengde tijdvak eindigt. Het UWV verschaft
daarbij aan de belanghebbende informatie over het moment waarop de aanvraag
dient te worden gedaan, wil tijdig recht op een uitkering ontstaan. Voor de
verzekerde bestaat op grond van het derde lid de verplichting de uitkeringsaanvraag
in te dienen binnen 21 maanden na het begin van de wachttijd. In geval van
vrijwillige verlenging van de loondoorbetalingsverplichting dient de aanvraag
te worden ingediend op het moment dat door het UWV is aangegeven bij eerder
genoemde beschikking inzake het moment van eindigen van het verlengde tijdvak.
Voorzover zich aan het einde van de wachttijd gedurende langere tijd een uitsluitinggrond
voordoet, bijvoorbeeld omdat de loondoorbetalingsplicht van de werkgever is
verlengd, wijst het UWV de aanvraag af. Bij die afwijzing licht het UWV de
belanghebbende in over de noodzaak tot het doen van een nieuwe aanvraag alsmede
over de termijn waarbinnen die nieuwe aanvraag moet worden gedaan (vierde
lid). Overigens heeft het UWV niet de verplichting om de aanvraag af te wijzen
als er zich per einde wachttijd een uitsluitingsgrond voordoet. Met name in
het geval dat de uitsluitingsgrond zich naar verwachting korte tijd voordoet
kan er aanleiding bestaan de aanvraag toch in behandeling te nemen. Indien
er na afloop van de wachttijd geen recht op een uitkering ontstaat omdat er
een tijdelijke uitsluitingsgrond van toepassing is wordt de aanvraag gedaan
binnen de door het UWV op grond van het vierde lid aangegeven termijn. Het
niet nakomen van deze verplichting kan op grond van hoofdstuk 10 leiden tot
het opleggen van een maatregel. Een aanvraag die later wordt gedaan dan op
het door het UWV aangegeven moment zal daarnaast leiden tot een latere behandeling
van de aanvraag en daardoor zal pas op een later moment kunnen worden vastgesteld
of er recht op een uitkering bestaat. Een laat ingediende aanvraag leidt niet
tot verlies van aanspraken van de verzekerde, tenzij de aanvraag meer dan
een jaar na het ontstaan of herleven van het recht op een uitkering is ingediend
(zevende lid). Laat het UWV na om de in het tweede lid bedoelde kennisgeving
te verstrekken dan kan er aanleiding zijn een bijzonder geval,
als bedoeld in de tweede zin van het zevende lid, aan te nemen.Zesde lidOp grond van het zesde lid is het UWV bevoegd om de uitkering ambtshalve
toe te kennen als toepassing van het eerste lid tot kennelijke hardheid zou
leiden. Het UWV heeft de bevoegdheid om te bepalen in welke situaties toepassing
van deze hardheidsclausule kan leiden tot een ambtshalve toekenning van de
uitkering. Gedacht kan worden aan situaties waarbij het niet of niet tijdig
aanvragen van een uitkering het gevolg is van de ziekte waaraan betrokkene
lijdt. Het is niet de bedoeling dat dergelijke personen niet in aanmerking
zouden kunnen komen voor een uitkering. Met name ten aanzien van psychotische
en schizofrene mensen kan zich de situatie voordoen dat de betrokkene geen
uitkering aanvraagt of weigert een uitkering aan te vragen, bijvoorbeeld omdat
hij zijn ziekte ontkent.Achtste lidOp grond van het achtste lid kan een ministeriële regeling worden
getroffen waarin kan worden bepaald welke gegevens door de verzekerde bij
de aanvraag dienen te worden verstrekt. Te denken valt bijvoorbeeld aan medische
gegevens of gegevens omtrent behandelend artsen en perioden van behandeling.Artikel 8.1.2 Reïntegratieverslag bij aanvraagDit artikel komt overeen met het eerste lid van het in de Wet verbetering
poortwachter opgenomen artikel 34a WAO. Het regelt dat bij de aanvraag voor
een uitkering een reïntegratieverslag moet zijn gevoegd. In geval de
werknemer het reïntegratieverslag niet of niet volledig bij de uitkeringsaanvraag
heeft overgelegd dan betekent dit dat de aanvraag niet volledig is. Het UWV
zal de aanvrager op grond van artikel 4:5, eerste lid, van de Awb de gelegenheid
moeten geven om binnen een door hem bepaalde termijn alsnog het verslag in
te dienen of aan te vullen. Voldoet de aanvrager niet of niet tijdig aan dit
verzoek, dan kan het UWV op grond van artikel 4:5, eerste lid, van de Awb
de aanvraag buiten behandeling laten.Met betrekking tot het beschikken over het reïntegratieverslag is
de werknemer afhankelijk van zijn werkgever. Indien deze zijn verplichting
op grond van artikel 3.3 tot het opstellen en aan de werknemer overleggen
van het reïntegratieverslag niet nakomt en dit ook na aandringen van
de werknemer niet doet, zal de werknemer niet kunnen beschikken over het reïntegratieverslag
en deze dus ook niet bij zijn aanvraag kunnen overleggen. In zo'n geval is
het voor de aanvrager dus redelijkerwijs niet mogelijk om over het verslag
te beschikken. Het UWV neemt in dat geval de aanvraag wel in behandeling en
verzoekt zelf de werkgever op grond van artikel 3.3, achtste lid, om het reïntegratieverslag
alsnog over te leggen. Doet de werkgever dit niet dan zal het UWV de werkgever
verplichten het loon langer door te betalen (artikel 3.3, negende lid). De
werkgever wordt dan geacht om tijdens deze loondoorbetalingsperiode alsnog
een reïntegratieverslag te overleggen.Indien bij de behandeling van de aanvraag blijkt dat het aan de werknemer
te wijten is dat het reïntegratieverslag niet is ingediend dan kan het
UWV een maatregel opleggen. Dit kan er toe leiden dat de betaling van de uitkering
geheel of gedeeltelijk, blijvend of tijdelijk wordt geweigerd. Van het opleggen
van de maatregel kan worden afgezien en kan worden volstaan met het geven
van een schriftelijke waarschuwing. Artikel 8.1.3 Aanvraag van de uitkering bij verkorte wachttijdDit artikel regelt de «flexibele keuring» voor de volledig
en duurzaam arbeidsongeschikte. De volledig en duurzaam arbeidsongeschikte
kan eerder dan na 104 weken wachttijd in aanmerking komen voor een uitkering
als vroegtijdig duidelijk is dat sprake is van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid.
Reïntegratie is in dat geval immers uitgesloten zodat het voor zowel
werkgever als werknemer prettig kan zijn als daarover vroegtijdig duidelijkheid
bestaat. Overigens blijft de werknemer ook in het geval dat eerder dan na
104 weken een uitkering wordt toegekend op grond van artikel 629 van Boek
7 van het Burgerlijk Wetboek gedurende 104 weken jegens zijn werkgever aanspraak
houden op zijn loon. Op dat loon wordt dan op grond van het vijfde lid van
genoemd artikel de ontvangen arbeidsongeschiktheidsuitkering in mindering
gebracht.Indien een verzekerde van deze mogelijkheid gebruik wenst te maken kan
hij dus eerder dan gebruikelijk een uitkering aanvragen. Als onderdeel van
deze aanvraag dient hij dan een verzoek tot verkorting van de wachttijd in
te dienen. De wachttijd kan echter niet verder dan tot 26 weken worden bekort
(maar kan ook niet langer zijn dan 78 weken) . Om te voorkomen dat het UWV
te veel wordt belast met «probeeraanvragen» die weinig kans van
slagen hebben is in het tweede lid bepaald dat slechts één keer
een uitkering mag worden aangevraagd vergezeld van het verzoek tot verkorting
van de wachttijd. Overigens laat deze beperking onverlet dat, mocht er na
afwijzing van het (eenmalige) verzoek tot verkorting van de wachttijd sprake
zijn van nieuwe feiten of omstandigheden, de verzekerde bij het UWV een verzoek
kan indienen om terug te komen op die eerdere afwijzing. Daarnaast kan op
grond van artikel 8.1.1, achtste lid, bij minsteriële regeling worden
bepaald dat bij deze aanvraag medische gegevens worden overgelegd waaruit
blijkt dat sprake is van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid. Te denken
valt bijvoorbeeld aan een verklaring van de arts van de arbodienst van de
werkgever waaruit blijkt dat er naar het oordeel van deze arts sprake is van
volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid.§ 8.2 De betaling van de uitkeringArtikel 8.2.1 BetaalbaarstellingDe uitkering wordt (net als op grond van artikel 50 van de WAO het geval
is) door het UWV betaald, over tijdvakken van telkens een kalendermaand. Het
kan voorkomen dat het UWV heeft vastgesteld dat recht op uitkering bestaat,
maar dat nog niet kan worden vastgesteld welk bedrag aan uitkering moet worden
betaald, bijvoorbeeld omdat nog onderzoek gedaan wordt naar de voor de vaststelling
van het dagloon relevante gegevens. In verband daarmee heeft het UWV op grond
van het tweede lid de mogelijkheid om de uitkering bij wijze van voorschot
te verlenen. Dit voorschot wordt dan naderhand verrekend met het definitief
vastgestelde uitkeringsbedrag. In een drietal situaties gaat het UWV over
tot opschorting of schorsing van de betaling van de uitkering. Dat is het
geval wanneer het op grond van duidelijke aanwijzingen van oordeel is of het
gegronde vermoeden heeft dat geen recht (meer) bestaat op uitkering, dan wel
recht op een lagere uitkering of dat de verzekerde of zijn wettelijke vertegenwoordiger
een van de verplichtingen, genoemd in artikel 4.1.1 tot en met 4.1.4 niet
is nagekomen dan wel de instelling bedoeld in artikel 8.2.5 de verplichting,
genoemd in artikel 4.1.1 niet is nagekomen. Wanneer vaststaat dat een van
die verplichtingen niet of niet behoorlijk is nagekomen leidt dat op grond
van artikel 10.1 tot een maatregel. Tot het opschorten of schorsen van de
betaling van de uitkering mag het UWV niet lichtvaardig overgaan. Er moeten
duidelijke aanwijzingen of gegronde vermoedens bestaan dat zich een van de
omstandigheden, genoemd in dit lid, voordoet. Overigens kan
het UWV op grond van artikel 4.3.2, vijfde lid, de uitkering ook opschorten
of schorsen indien de uitkeringsgerechtigde onvoldoende meewerkt aan zijn
reïntegratie. Het voorgaande neemt overigens niet weg dat ook indien
het UWV de uitkering opschort of schorst, er wel een voorschot betaald kan
worden. Dit wordt beoogd met de toevoeging van de passage «onverminderd
het tweede lid» in het derde lid.Het overmaken van een uitkering naar
het buitenland brengt meer kosten met zich dan wanneer de uitkering binnenslands
wordt uitbetaald. Het vierde lid regelt daarom dat de kosten van overmaking
naar het buitenland in mindering worden gebracht op de uitkering.De uitkeringsgerechtigde kan ook een ander machtigen de uitkering in ontvangst
te nemen. Hij kan die machtiging elk moment weer intrekken. In het vijfde
lid is bepaald dat aan de machtiging, respectievelijk de intrekking van de
machtiging zo spoedig mogelijk moet worden voldaan. In principe bij het eerstvolgende
betalingstijdvak, maar als dat gelet op het tijdstip waarop de machtiging
is gedaan, respectievelijk ingetrokken, niet mogelijk is, met ingang van het
daaropvolgende betalingstijdvak.Artikel 8.2.2 Betaling vakantiebijslagVoor de betaling van de vakantiebijslag is aangesloten bij de constructie
die ook in artikel 33, derde tot en met vijfde lid, van de Werkloosheidswet
wordt gehanteerd. Een deel van de uitkering, thans 8/108e, wordt maandelijks
gereserveerd. De uitbetaling daarvan vindt achteraf en eenmaal per jaar plaats,
te weten in de maand mei. In geval van eerdere eindiging van het recht op
uitkering dan in de maand mei vindt uitbetaling plaats in de kalendermaand
waarin de uitkering eindigt. Dit systeem heeft ook tot gevolg dat indien de
uitkering wordt gekort bijvoorbeeld in verband met een toegepaste sanctie
of omdat inkomsten uit arbeid worden genoten, de vakantie-uitkering wordt
berekend over de uitkering die na toepassing van die korting tot uitbetaling
komt. In het tweede lid wordt de hoogte van het percentage aan vakantie-uitkering
gekoppeld aan de hoogte van het percentage aan vakantie-uitkering zoals genoemd
in artikel 15, eerste lid, van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag
(hierna: WMM). Wijzigt het percentage in de WMM dan wijzigt ook het in het
eerste lid bedoelde percentage. Op grond van het derde lid zijn de artikelen
3:41 en 3:45 van de Awb niet van toepassing. Krachtens het vierde lid bestaat
de mogelijkheid om bij ministeriële regeling met betrekking tot het eerste
lid nadere of afwijkende regels te stellen. Zo kan bijvoorbeeld geregeld worden
dat de vakantie-uitkering gelijktijdig met de laatste termijn van de uitkering
wordt uitbetaald.Artikel 8.2.3 Opschorting betaling uitkering aan vreemdelingenDe vreemdeling die niet rechtmatig in Nederland verblijf houdt als bedoeld
in artikel 8 van de Vreemdelingenwet 2000 is uitgesloten van de kring van
verzekerden voor deze wet. Hij heeft derhalve geen recht op een uitkering.
Met die bepaling is de doelstelling – vreemdelingen die in Nederland
niet rechtmatig verblijf houden mogen geen beroep doen op collectieve voorzieningen –
grotendeels gerealiseerd. Er resteert echter een kleine categorie van personen
voor wie die regeling geen oplossing biedt. Te weten: personen die hier legaal
hebben verbleven en/of hebben gewerkt en tijdens een recht op uitkering illegaal
worden. In verband met deze groep is in dit artikel (net als in artikel 50a
van de WAO) bepaald dat het UWV de betaling van de uitkering op dient te schorten
indien de vreemdeling niet langer rechtmatig in Nederland verblijft. De uitkering
kan pas weer betaalbaar worden gesteld indien betrokkene daartoe een aanvraag
heeft ingediend en het UWV heeft geverifieerd of hij ook daadwerkelijk buiten
Nederland woont. Artikel 8.2.4 Betaling aan minderjarigeDit artikel geeft (net als artikel 51 van de WAO) het UWV de mogelijkheid
de uitkering aan een minderjarige uit te betalen, ondanks dat een minderjarige
in het algemeen niet bevoegd is tot het zelfstandig verrichten van rechtshandelingen.
Als de wettelijke vertegenwoordiger hiertegen schriftelijk bezwaar maakt wordt
de uitkering door het UWV aan de wettelijke vertegenwoordiger uitbetaald.Artikel 8.2.5 Betaling aan instellingenOp grond van het eerste lid kan het UWV de uitkering tot het bedrag van
de eigen bijdrage in de verpleegkosten op grond van de AWBZ zonder machtiging
van de verzekerde betalen aan het College van zorgverzekeraars (vergelijk
artikel 54 van de WAO). Het tweede lid biedt de mogelijkheid voor het UWV
om de uitkering in plaats van aan de uitkeringsgerechtigde, te betalen aan
een inrichting waar hij is opgenomen of aan het college van burgemeester en
wethouders van de gemeente die de desbetreffende opnamekosten betaalt. Die
mogelijkheid bestaat indien de uitkeringsgerechtigde niet in staat is kwijting
te verlenen voor de betaling van de uitkering. Betaling vindt echter eerst
plaats nadat een daartoe strekkend verzoek is gedaan door de inrichting of
de betrokken gemeente. Voor het na toepassing van het eerste lid resterende
bedrag kan het tweede lid nog toepassing vinden. In het vierde lid is de toepasselijkheid
van de artikelen 3:41 en 3:45 van de Awb uitgesloten.Artikel 8.2.6 Betaling door UWV bij meerdere werkgeversDit artikel komt overeen met artikel 71 van de WAO. Dit artikel is van
toepassing in de situatie dat een werknemer op het moment van intreden van
ziekte, welke heeft geleid tot volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid
of gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid, bij meerdere werkgevers werkzaam was
terwijl een of meer van deze werkgevers eigenrisicodrager zijn. In dergelijke
gevallen wordt de uitkering betaald door het UWV en, naar rato van de loonsom
van de betrokken werkgevers, verhaald op de eigenrisicodrager. Op grond van
het derde lid vindt geen verhaal plaats bij de eigenrisicodrager indien de
werknemer met behoud van hetzelfde loon bij hem is blijven werken.Artikel 8.2.7 Betaling in geval van samenloopHet eerste lid regelt dat in de samenloopsituatie, die als gevolg van
de toepassing van van artikel 5.2 kan ontstaan, het tweede recht op een uitkering
slechts tot uitbetaling komt indien en voor zover deze hoger is dan de eerste
WGA- of arbeidsongeschiktheidsuitkering. In die gevallen wordt de eerst ontstane
uitkering dus gekort op de daarna ontstane uitkering. Het tweede en derde
lid van dit artikel komen overeen met artikel 65 van de WAO. In dit artikel
is een delegatiebepaling opgenomen met het oog op samenloop van bijvoorbeeld
uitkeringen op grond van deze wet en andere arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
(tweede lid) en samenloop tussen uitkeringen op grond van deze wet en uitkeringen
op grond van de sociale wetgeving van de Nederlandse Antillen, Aruba of andere
Mogendheden (derde lid).Artikel 8.2.8 OverlijdensuitkeringOp grond van dit artikel, dat overeen komt met artikel 53 van de WAO,
wordt na overlijden van de uitkeringsgerechtigde de uitkering nog enige tijd
doorbetaald. Deze doorbetaling vindt plaats in de vorm van een overlijdensuitkering.
Rechthebbend ten aanzien van de overlijdensuitkering is allereerst
de langstlevende echtgenoot. Indien er geen langstlevende echtgenoot is, zijn
rechthebbend de minderjarige wettige en natuurlijke kinderen. Indien ook die
er niet zijn, zijn rechthebbend de personen ten aanzien van wie de overledene
grotendeels in de kosten van het bestaan voorzag en met wie hij in gezinsverband
leefde. Ten aanzien van deze laatste groep rechthebbenden kan worden opgemerkt
dat deze zowel (bloed)verwanten van de overledene kunnen zijn, als ook personen
kunnen zijn die geen familierechtelijke betrekkingen met de overledene hadden.
Genoemde volgorde is dwingend, in die zin dat als er een rechthebbende is
als bedoeld in onderdeel a, er geen volgende rechthebbenden meer zijn. Het
kan zijn dat de overledene op de dag van zijn overlijden geen recht op uitkering
had. Het recht op arbeidsongeschiktheidsuitkering eindigt immers op de eerste
dag van de kalendermaand waarin de verzekerde de leeftijd van 65 jaar bereikt.
Indien de verzekerde om die reden geen recht meer heeft op uitkering en hij
overlijdt voor de dag waarop hij 65 jaar zou worden, wordt niettemin toch
overlijdensuitkering verstrekt aan de rechthebbende(n). Dat wordt geregeld
in het tweede lid, door deze persoon gelijk te stellen met een uitkeringsgerechtigde.
In het derde lid is de hoogte van de overlijdensuitkering aangegeven.Uitgangspunt
bij de berekening is de hoogte van de uitkering op de dag van overlijden.
Voor degene op wie het tweede lid van toepassing is, is bepalend de uitkeringshoogte
op de laatste dag van zijn uitkeringsrecht. Gerekend vanaf de dag volgend
op de dag van overlijden van deuitkeringsgerechtigde is de overlijdensuitkering
gelijk aan het bedrag van een maand uitkering. Overlijdt de uitkeringsgerechtigde
op een zaterdag of een zondag, dan bestaat over die dag geen recht op uitkering.
Dan is de uitkeringshoogte op de vrijdag daaraan voorafgaand bepalend.Met
het vierde lid wordt voorkomen dat onbedoeld een voortijdig einde aan de overlijdensuitkering
komt. Dat zou kunnen gebeuren in de situatie dat een verzekerde op 15 januari
overlijdt terwijl hij op 4 februari 65 jaar zou zijn geworden. Consequentie
zou dan zijn dat met ingang van 1 februari de uitkering eindigt. Dit
is ongewenst. In verband hiermee wordt in het vierde lid artikel 5.1, onderdeel
f in verband met het overlijden van de uitkeringsgerechtigde buiten werking
gesteld. De overlijdensuitkering wordt in een bedrag ineens uitbetaald. De
uitbetaling geschiedt eerst na een daartoe strekkend verzoek van de rechthebbende
of rechthebbenden. Dit is verwoord in het vijfde en zesde lid. Het zal in
de praktijk vaak voorkomen dat de reguliere uitkering al over de gehele kalendermaand
is betaald op het moment dat de uitkeringsgerechtigde overlijdt. Om te voorkomen
dat over een bepaalde, na het overlijden gelegen periode, zowel een reguliere
uitkering als een overlijdensuitkering wordt betaald, wordt in het zevende
lid bepaald dat de overlijdensuitkering wordt verminderd met het bedrag aan
uitkering dat over na het overlijden gelegen dagen reeds was betaald.Artikel 8.2.9 VerjaringstermijnDit artikel komt overeen met artikel 56 van de WAO en behoeft verder geen
toelichting.Artikel 8.2.10 Intrekking en herziening beschikkingenDit artikel regelt, net als artikel 36a van de WAO, dat het UWV alvorens
tot terugvordering van hetgeen onverschuldigd betaald is over te gaan (op
grond van artikel 8.2.11), een herzieningsbeschikking neemt. Een dergelijke
herzieningsbeschikking zorgt er voor dat voor de persoon van wie wordt teruggevorderd
inzichtelijk wordt, waarom en op welke wijze dat zal gebeuren.Deze bevoegdheid laat onverlet dat het op grond van hoofdstuk 10 voor
het UWV mogelijk is een waarschuwing te geven of een boete of maatregel
op te leggen. Indien de voorziening in de vorm van een subsidie wordt verstrekt
gelden voor de intrekking en wijzigingen de bepalingen in de Awb (afdeling
4.2.6). Het betreft hier echter bevoegdheden. Voor de gronden, die zijn geregeld
in artikel 4:49, eerste lid, onderdelen a, b, of c, van de Awb wordt bepaald,
dat die in elk geval aanleiding zouden moeten geven tot herziening of intrekking
door het UWV. De expliciete regeling in het tweede lid, betekent, dat het
UWV gehouden is te reageren, indien de in die artikelonderdelen genoemde omstandigheden
zich voordoen. Het gaat om nieuw gebleken feiten en omstandigheden, waarvan
het UWV redelijkerwijs niet op de hoogte kon zijn. Ook indien de subsidievaststelling
onjuist is en de subsidieontvanger dit wist of behoorde te weten of indien
de subsidieontvanger niet heeft voldaan aan de aan hem opgelegde verplichtingen
is herziening of intrekking aan de orde.Artikel 8.2.11Terugvordering Dit artikel komt inhoudelijk overeen met het in de Wet
boeten, maatregelen en terug- en invordering sociale zekerheid opgenomen artikel
57 van de WAO. In dit artikel is de verplichting neergelegd tot terugvordering
van al hetgeen in het kader van de uitkeringsrelatie (inclusief de voorschotverlening)
onverschuldigd is betaald. Het gaat om een terugvordering van de persoon aan
wie of de instelling waaraan de uitkering is betaald. Dat betekent een terugvordering
niet alleen van de uitkeringsgerechtigde zelf, maar ook van andere personen
en instellingen die in plaats van de uitkeringsgerechtigde een uitkering hebben
ontvangen op grond van deze wet. Een terugvordering van willekeurige derden
die bijvoorbeeld als gevolg van een foutieve overboeking gelden hebben ontvangen,
kan niet op de voet van dit artikel plaatsvinden. In die situatie is immers
geen sprake van betaling van verstrekkingen op grond van deze wet. In dat
geval zal op de voet van het BW terugvordering van onverschuldigde betaling
moeten plaatsvinden. Terugvordering vindt plaats van achteraf onverschuldigd
betaalde uitkeringen. Door deze beslissing komt de rechtsgrond aan een uitkering
geheel of gedeeltelijk te ontvallen. Het kan bij zo'n beslissing gaan om zowel
de inhoudelijke aspecten van de uitkering, zoals het recht op uitkering en
de verlaging van de uitkering bij wege van maatregel, als om vergissingen,
zoals rekenfouten. Beide leiden tot herstel van de toekenningsbeschikking.
Ook in gevallen waarin achteraf, als gevolg van een rechterlijke uitspraak,
wijziging in het recht op of de hoogte van de uitkering optreedt dient terugvordering
plaats te vinden. Door de toevoeging «of anderszins onverschuldigd is
betaald» wordt bereikt dat ingeval bijvoorbeeld werkgeversdelen premies
sociale verzekeringen, of de niet op de uitkering ingehouden loonbelasting
die per abuis aan de verzekerde wordt uitbetaald door het UWV kan worden teruggevorderd.Uitzonderingen moeten mogelijk zijn indien de terugvordering voor de persoon
of instelling onaanvaardbare consequenties heeft. Daarbij moet het om incidentele
gevallen gaan, gebaseerd op een individuele afweging van alle relevante omstandigheden.
Van algemene of categoriale afwijkingen kan geen sprake zijn. Toepassing van
dringende redenen dient te geschieden met inachtneming van de algemene beginselen
van behoorlijk bestuur. Bij dringende redenen behoeft niet alleen aan financiële
omstandigheden te worden gedacht. Ook immateriële omstandigheden kunnen
een rol spelen. Wat de financiële omstandigheden betreft kan nog worden
bedacht dat in het algemeen voldoende bescherming wordt geboden door de beslagvrije
voet. Evenals bij een beschikking tot boete-oplegging, zal in een terugvorderingsbeschikking
informatie moeten worden verstrekt over de wijze van tenuitvoerlegging van
die beschikking. Het vijfde lid voorziet daarin.Het voorgaande is ook van toepassing op voorzieningen, kosten van voorzieningen
en subsidies die onverschuldigd zijn verstrekt of betaald op grond
van paragraaf 2 van hoofdstuk 4. In de Wet REA waren inhoudelijk gelijke
bepalingen opgenomen over de terugvordering van voorzieningen op grond van
die wet. Dit artikel betreft nu ook de terugvordering van die voorzieningen,
ook die in de vorm van subsidies zijn verstrekt. Indien het om voorzieningen
in natura gaat en er geen mogelijkheid is om die als zodanig terug te halen,
worden de kosten van die voorzieningen teruggevorderd. De grondslag van het
onverschuldigd zijn kan voortvloeien uit een herziening van de besluiten tot
toekenning van die voorzieningen door het UWV. Die mogelijkheid van herziening
is geregeld in hoofdstuk 4.Voor de volledigheid wordt hier nog opgemerkt dat, anders dan op grond
van artikel 4.2.6 van de Awb, de terugvordering van voorzieningen van een
subsidie op grond van deze wet geen discretionaire bevoegdheid, maar een verplichting
voor het UWV is.Artikel 8.2.12 Beschikking als executoriale titelDit artikel komt overeen met het in de Wet boeten, maatregelen en terug-
en invordering sociale zekerheid opgenomen artikel 57a WAO. De beschikking
tot terugvordering levert een executoriale titel op.Artikel 8.2.13 Nadere regelgevingDit artikel komt overeen met het in de Wet boeten, maatregelen en terug-
en invordering sociale zekerheid opgenomen artikel 57b WAO. Evenals bij het
treffen van maatregelen en in geval van opleggen van boete, is terwille van
afstemming op het concrete geval ter zake van terugvordering regelgeving nodig.
In de wetgeving kan niet verder worden gegaan dan het aangeven van enkele
kaders. Ten aanzien van de reikwijdte van deze gedelegeerde regelgeving kan
worden verwezen naar paragraaf 10 (Nadere regelgeving) van de memorie
van toelichting behorende bij eerdergenoemde wet (Kamerstukken II 1994/95,
23 909, nr. 3).Artikel 8.2.14 Onvervreemdbaarheid van verstrekkingenTeneinde te bereiken dat de op basis van deze wet verleende uitkeringen
zoveel mogelijk beantwoorden aan het doel waarvoor zij worden verstrekt, te
weten een inkomensvoorziening, wordt in dit artikel (in navolging van artikel
65a van de WAO) bepaald dat de uitkering niet in eigendom kan worden overgedragen
of kan worden beleend dan wel verpand. Ook met een beding kan hiervan niet
worden afgeweken. Ook voorzieningen als bedoeld in artikel 4.2.3 zijn onvervreemdbaar
en niet vatbaar voor verpanding of belening.Artikel 8.2.15 Niet voor beslag vatbare verstrekkingenNet als op grond van artikel 65b van de WAO is de de verhoging van de
arbeidsongeschiktheidsuitkering en de verhoging van de WGA-uitkering alsmede
de overlijdensuitkering uitgezonderd van de mogelijkheid tot beslaglegging.Hoofdstuk 9 Eigenrisicodragen door de werkgeverArtikel 9.1 Periode van eigenrisicodragenDit artikel komt grotendeels overeen met artikel 75a van de WAO, zij het
dat het is aangepast aan de gewijzigde situatie op grond van dit voorstel
van wet.In het eerste lid is bepaald wat de omvang van het eigenrisicodragen
is en ten aanzien van wie het geldt. De werkgever kan er voor kiezen eigenrisicodrager
te worden voor de arbeidsongeschiktheidsuitkering, voor de WGA-uitkering of
voor beide. Het eigenrisicodragen voor de WGA-uitkering beslaat
een periode van tien jaar, welke periode aanvangt op de eerste dag dat recht
op een WGA-uitkering ontstaat en voortduurt zolang dat recht bestaat. In de
meeste gevallen zal de periode van tien jaar dus gaan lopen op het in artikel
7.1.1, tweede lid, bedoelde moment. Indien zich een van de in artikel 7.1.2
genoemde situaties voordoet gaat de tienjaarsperiode echter pas in op het
moment dat op grond van dat artikel recht op uitkering ontstaat. In het geval
het recht op uitkering eindigt en vervolgens op grond van artikel 6.1.4 of 7.1.4
weer herleeft wordt de periode tussen het moment van eindigen en het moment
van herleven meegerekend voor de berekening van de periode van tien jaar waarin
het eigenrisico wordt gedragen. Indien verschillende uitkeringen op grond
van deze wet elkaar opvolgen, begint de termijn voor de vierjaars- en tienjaarsperiode
te lopen op het moment dat het eerste recht op uitkering op grond van deze
wet bestaat. Indien aansluitend op het recht op een WGA-uitkering, recht bestaat
op een arbeidsongeschiktheidsuitkering, draagt de eigenrisicodrager slechts
het risico van betaling van de arbeidsongeschiktheidsuitkering voorzover de
periode van vier jaar vanaf het ontstaan van het recht op WGA-uitkering nog
niet voorbij is. Voorts wordt op grond van het derde lid de periode van tien
jaar waarover het eigenrisico zich uitstrekt bekort met het tijdvak waarover
op grond van artikel 3.2 door de werkgever vrijwillige loondoorbetaling plaatsvindt.
Met betrekking tot het eigenrisicodragen voor de arbeidsongeschiktheidsuitkering
geldt mutatis mutandis hetzelfde zij het dat deze een periode van vier jaar
beslaat.Het eigenrisicodragen geldt ten aanzien van de verzekerde die op de eerste
dag van ongeschiktheid tot het verrichten van zijn arbeid tot de eigenrisicodrager
in dienstbetrekking stond. Dit betreft zowel werknemers die bij de eigenrisicodrager
werkzaam zijn op basis van een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht,
als diegenen die hun verzekering ontlenen aan de artikelen 3a, 4 of 5
van de Ziektewet . Overigens kan een deel van de op grond van dit lid aan
de werknemer verschuldigde uitkering door de eigenrisicodrager weer op het
UWV worden verhaald, zie daartoe artikel 9.2, tweede lid. In het vierde lid
is een aantal uitzonderingen opgenomen op de in het eerste lid omschreven
groep van werknemers ten aanzien van wie het eigenrisicodragen geldt. De eigenrisicodrager
draagt het risico van de betaling van de uitkering niet ten aanzien van de
verzekerde die gedurende de wachttijd ziekengeld ontvangt (zie paragraaf 10.4
van het algemeen deel van deze memorie van toelichting) of een uitkering op
grond van de WAZ of WAJONG.Artikel 9.2 Betaling bij eigenrisicodragenHet eerste lid van dit artikel komt overeen met de eerste zin van het
vierde lid van artikel 75a van de WAO. Het tweede lid betreft een nieuwe bepaling
die inhoudt dat een gedeelte van de loonaanvullingsuitkering door de eigenrisicodrager
bij het UWV in rekening kan worden gebracht. Op grond van artikel 9.1, eerste
lid, draagt de eigenrisicodrager voor de gehele periode van vier jaar na het
ontstaan van de arbeidsongeschiktheidsuitkering respectievelijk de gehele
periode van 10 jaar na het ontstaan van het recht op WGA-uitkering het risico
van betaling. Op grond van artikel 9.2, eerste lid, betaalt de eigenrisicodrager
de volledige uitkering gedurende deze periode ook aan de verzekerde. Omdat
de hoogte van de loonaanvullingsuitkering veelal hoger zal zijn dan de hoogte
van de WGA-vervolguitkering, bestaat er voor de eigenrisicodrager voor de
WGA-uitkering geen financiële stimulans om zijn (gewezen) werknemer te
reïntegreren. Teneinde deze «perverse prikkel» tegen te gaan
is in het tweede lid bepaald dat de eigenrisicodrager de kosten van de loonaanvullingsuitkering
op het UWV kan verhalen voorzover deze de kosten overtreft van de WGA-vervolguitkering
waar de verzekerde recht op zou hebben indien hij geen recht zou hebben gehad
op de loonaanvullingsuitkering. In het geval de eigenrisicodrager
er in slaagt zijn werknemer te reïntegreren draagt hij dus niet meer
uitkeringslasten dan als hij daar niet in slaagt.In het derde lid is –
overeenkomstig de tweede zin van artikel 75a van de WAO – bepaald dat
indien de eigenrisicodrager de uitkering niet betaalt het UWV dat doet. Het
UWV verhaalt deze uitkering, alsmede de werkgeversdelen van de premies werknemersverzekeringen,
op de eigenrisicodrager, met uitzondering van hetgeen de eigenrisicodrager
op grond van het tweede lid op het UWV zou kunnen verhalen indien hij wel
zelf de uitkering zou hebben betaald.Artikel 9.3 Afbakening eigenrisicoDit artikel komt overeen met artikel 75b van de WAO. Het is redactioneel
anders vormgegeven teneinde het toegankelijker te maken maar houdt geen inhoudelijke
wijzigingen in. In dit artikel wordt een nadere regeling gegeven voor de groep
van werknemers waarop het eigenrisicodragen betrekking heeft wanneer de werkgever
eigenrisicodrager wordt. Het betreft dus reeds lopende arbeidsongeschiktheids-
of WGA-uitkeringen, die op het moment dat de werkgever eigenrisicodrager wordt
nog geen vier respectievelijk tien jaar hebben geduurd. Verder wordt in dit
artikel geregeld wat de gevolgen zijn van de overgang van ondernemingen en
de gevolgen van het einde van het eigenrisicodragen.Artikel 9.4 AdministratiekostenDit artikel komt overeen met artikel 75f van de WAO. De uitvoeringskosten
die specifiek gelden voor eigenrisicodragers, en waarvoor de eigenrisicodrager
dus via de basispremie nog geen bijdrage aan heeft geleverd, worden op grond
van het eerste lid afzonderlijk aan de eigenrisicodrager in rekening gebracht.
Het tweede lid geeft een regeling voor de situatie waarin de eigenrisicodrager
op grond van artikel 12.4.5 ten onrechte uitkering heeft betaald.Artikel 9.5 Nadere regelgevingGelet op de wijzigingen in het systeem van het eigenrisicodragen ten opzichte
van het systeem in de WAO is het wenselijk de mogelijkheid te creëren
om bij algemene maatregel van bestuur nadere en zonodig afwijkende regels
te stellen. Daarbij kan met name worden gedacht aan regels met betrekking
tot artikel 9.2, tweede lid.Hoofdstuk 10 HandhavingArtikel 10.1 MaatregelenEerste lidOp grond van dit artikel dient het UWV de betaling van een uitkering op
grond van deze wet geheel of gedeeltelijk, blijvend of tijdelijk te weigeren
indien de verzekerde verplichtingen als bedoeld in artikel 4.1.1, tweede tot
en met vijfde lid, 4.1.2, 4.1.3, of 4.1.4 niet of niet behoorlijk of
artikel 4.1.1, eerste lid, niet tijdig, is nagekomen, tenzij de eigenrisicodrager
de bevoegdheid daartoe heeft op grond van artikel 10.2. Een dergelijke weigering
wordt ook een maatregel genoemd. Deze plicht voor het UWV is thans in de artikelen
25 en 28 van de WAO geregeld. In dit wetsvoorstel is voor een andere systematiek
gekozen dan in de genoemde WAO-artikelen. Waar in de WAO indirect uit de artikelen
25 en 28 voortvloeit welke plichten voor de uitkeringsgerechtigde gelden,
zijn in dit wetsvoorstel de plichten voor de verzekerde expliciet genoemd
in hoofdstuk 4 en wordt niet naleving daarvan op grond van dit
hoofdstuk gesanctioneerd.De weigering in dit artikellid kan de betaling betreffen van:• een arbeidsongeschiktheidsuitkering;• een WGA-uitkering aan een persoon voor wie het UWV de reïntegratieplicht
draagt;• een WGA-uitkering aan de verzekerde, bedoeld in artikel 9.1, voorzover
de verplichting die niet is nageleefd niet de reïntegratie betreft;• een WGA-uitkering aan de verzekerde, bedoeld in artikel 9.1, voorzover
de weigering geheel en blijvend is;• een WGA-uitkering aan de verzekerde, bedoeld in artikel 9.1, die
te laat een aanvraag voor een uitkering heeft ingediend.Indien de verzekerde aan wie een WGA-uitkering door de eigenrisicodrager
wordt betaald, een verplichting die wel reïntegratie betreft, niet heeft
nageleefd, kan hem, op grond van artikel 10.2, de betaling van zijn WGA-uitkering
door de eigenrisicodrager worden geweigerd (zie ook de toelichting op artikel
10.12).Zoals uit de opsomming blijkt wordt hierop een uitzondering gemaakt indien
er aanleiding is de uitkering geheel en blijvend te weigeren; tot die weigering
kan slechts door het UWV worden besloten. Hiertoe zal slechts aanleiding zijn
indien de betrokkene (zowel de volledig en duurzaam arbeidsongeschikte als
de gedeeltelijk arbeidsgeschikte) zijn arbeidsongeschiktheid opzettelijk heeft
veroorzaakt. Of hiervan sprake is wordt getoetst bij het vaststellen van het
recht op uitkering door het UWV en is niet ter beoordeling van de eigenrisicodrager.
De gronden voor blijvende weigering van de uitkering door het UWV zijn geregeld
in het tweede en derde lid.Onderdeel aIn de artikelen 4.1.2 tot en met 4.1.4 zijn plichten voor de verzekerde
geregeld. Indien de verzekerde deze plichten niet of onbehoorlijk naleeft,
wordt een maatregel als hiervoor beschreven opgelegd.Onderdeel bEen maatregel wordt ook opgelegd indien de verzekerde de informatieplicht,
bedoeld in artikel 4.1.1, eerste lid, niet tijdig naleeft, dat wil zeggen
niet binnen een door het UWV daarvoor vastgestelde termijn bepaalde informatie
aan het UWV verschaft. Indien de informatieplicht in het geheel niet of onbehoorlijk
wordt nageleefd, wordt op grond van artikel 10.4 een boete opgelegd. In dit
verschil komt het reparatoire karakter van de maatregel tot uitdrukking.Onderdeel cEvenals in het huidige artikel 28, onderdeel f, van de WAO wordt een te
late aanvraag om uitkering op grond van deze wet gesanctioneerd met een maatregel.Tweede lidHet UWV kan de uitkering geheel weigeren, indien de arbeidsongeschiktheid
opzettelijk is veroorzaakt. Hier is sprake van een bevoegdheid, omdat nadere
afwegingen een rol spelen, die worden uitgewerkt in de algemene maatregel
van bestuur op grond van artikel 10.3. Met de term «onverminderd»
wordt duidelijk gemaakt dat de in het eerste lid genoemde plicht voor
het UWV om een maatregel op te leggen in de daar genoemde gevallen, blijft
gelden.Derde lidIndien de eigenrisicodrager op grond van artikel 10.2 de bevoegdheid heeft
de betaling van de WGA-uitkering te weigeren, heeft het UWV de in artikel
10.1, eerste lid, bedoelde bevoegdheid niet.Artikel 10.2 Maatregelen eigenrisicodragerEerste lidOp grond van dit artikel kan de eigenrisicodrager de betaling van de WGA-uitkering
aan de verzekerde, bedoeld in artikel 9.1, gedeeltelijk en blijvend, geheel
en tijdelijk of gedeeltelijk en tijdelijk weigeren. Indien er aanleiding is
de betaling van de uitkering blijvend te weigeren dan is die weigering voorbehouden
aan het UWV (daartoe wordt in het tweede lid verwezen naar artikel 10.1, tweede
lid).Onderdelen a en bIn dit onderdeel wordt onder meer bepaald dat het niet naleven van de
verplichtingen, bedoeld in artikel 4.1.1, eerste en tweede lid, door de verzekerde,
bedoeld in artikel 9.1, kan worden gesanctioneerd. Die leden gaan echter uit
van een plicht van de verzekerde jegens het UWV. Op grond van artikel 4.1.1,
zesde lid, gelden die plichten echter ook voor de verzekerde, bedoeld in artikel
9.1, jegens de eigenrisicodrager, voorzover die plichten reïntegratie
betreffen. De toevoeging «juncto zesde lid» (zowel wat onderdeel
a als onderdeel b betreft) maakt hier duidelijk dat de eigenrisicodrager alleen
kan besluiten tot weigering van de uitkering als daar bedoeld, indien die
plichten niet worden nageleefd. Daarnaast kan de eigenrisicodrager de betrokkene
ook de betaling van de uitkering weigeren indien die persoon de verplichting,
bedoeld in artikel 4.1.1, vierde lid, niet is nagekomen.Tweede lidIndien er voor het UWV aanleiding is om een maatregel op te leggen als
bedoeld in artikel 10.1, tweede en derde lid, is het ongewenst dat de eigenrisicodrager
een maatregel oplegt. Het tweede lid regelt dit.Derde lidIn artikel 9.2, derde lid, wordt bepaald, dat het UWV de uitkering betaalt,
indien de eigenrisicodrager de uitkering niet betaalt. Dit geldt niet indien
de eigenrisicodrager als gevolg van een maatregel de uitkering niet betaalt.
Om die reden wordt dit artikellid niet van toepassing verklaard.Vierde lidDe eigenrisicodrager wordt in dit lid de bevoegdheid gegeven de uitkering
te schorsen of de betaling op te schorten indien er aanwijzingen zijn dat
de uitkeringsgerechtigde de verplichtingen niet zal opvolgen en er aanleiding
is voor het treffen van een maatregel. In de lijn van artikel 4.3.2, vijfde
lid, is de termijn van schorsing beperkt tot ten hoogste acht weken en wordt
bepaald, dat de uitkering ook gedeeltelijk kan worden opgeschort of geschorst. Vijfde lidHet kan nodig zijn voor de wijze waarop de eigenrisicodrager de maatregelen
oplegt nadere regels te stellen in afstemming tot het uitoefenen van deze
taak door het UWV. De maatregelen van de eigenrisicodrager op grond van dit
artikel zijn besluit in de zin van de Awb, waartegen bezwaar en beroep openstaat.
De jurisprudentie kan het nodig maken voor de toepassing van dit artikel ook
door de eigenrisicodrager nog nadere regels te stellen. Erkend wordt, dat
bij de toepassing van de maatregelen door de eigenrisicodrager andere punten
van afweging een rol kunnen spelen. Het besluit dat op grond van artikel 10.3
zal worden vastgesteld en waarin de soorten maatregelen zijn uitgewerkt geldt
niet voor de uitvoering van dit artikel door de eigenrisicodrager. Daarbij
speelt een rol dat de eigenrisicodrager in tegenstelling tot het UWV geen
plicht maar een bevoegdheid tot de weigering van de uitkering heeft. Indien
van deze bevoegdheid gebruik wordt gemaakt zullen het bijvoorbeeld regels
kunnen betreffen omtrent de maximumhoogte van de korting op de uitkering.Artikel 10.3 Afstemming maatregel op ernst gedragingEerste lidHet UWV dient (ook) bij de oplegging van maatregelen de algemene beginselen
van behoorlijk bestuur in acht te nemen. Dit geldt tevens voor de eigenrisicodrager
die een maatregel oplegt. Dit brengt mee dat in elk geval de in het eerste
lid genoemde factoren moeten worden meegewogen. Aangegeven wordt dat bij het
ontbreken van verwijtbaarheid in ieder geval van het opleggen van een maatregel
wordt afgezien. In de algemene maatregel van bestuur die op grond van het
derde lid wordt vastgesteld, wordt nader inhoud gegeven aan de afstemming
bij het opleggen van een maatregel en het afzien daarvan in andere gevallen.
Indien het niet tijdig nakomen van de informatieplicht niet heeft geleid tot
het ten onrechte of tot een te hoog bedrag verlenen van uitkering, kan het
UWV of de eigenrisicodrager bijvoorbeeld afzien van het opleggen van een maatregel
en een schriftelijke waarschuwing opleggen. In de algemene maatregel van bestuur
zal worden bepaald dat en op welke wijze het geven van een waarschuwing «meeweegt»
in de hoogte en duur van de maatregel.Tweede lidUit het ne bis in idem-beginsel vloeit voort dat een gedraging niet twee
maal bestraft mag worden. Reden waarom in dit artikellid is bepaald dat geen
maatregel wordt opgelegd voor een gedraging waarvoor ook een boete op grond
van artikel 10.4 wordt opgelegd.Derde lidBij algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 10.3, derde lid,
zal worden geregeld welke maatregelen in welke gevallen worden opgelegd. Daarin
zal tevens nader worden bepaald wanneer de uitkering geheel en blijvend wordt
geweigerd. Dit is op grond van artikel 10.3, eerste lid, ook afhankelijk van
de ernst van de gedraging en de mate waarin de belanghebbende de gedraging
kan worden verweten. Het onderscheid tussen een gehele, blijvende weigering
van de uitkering en de uitsluitingsgronden, genoemd in artikel 5.1, is gelegen
in het feit dat met betrekking tot de aanwezigheid van een uitsluitingsgrond
geen belangenafweging kan worden gemaakt, terwijl die afweging met betrekking
tot het weigeren van de uitkering juist verplicht is. Die belangenafweging
is gewenst. Ter illustratie kan worden geschetst dat thans het UWV
een gehele en blijvende weigering van de uitkering oplegt wanneer iemand zijn
arbeidsongeschiktheid opzettelijk heeft veroorzaakt. Omdat hier bijvoorbeeld
psychische factoren aan ten grondslag kunnen liggen, die tot nuancering noodzaken,
is het gewenst in zo'n situatie een belangenafweging te kunnen maken en niet
«zonder pardon» een uitsluitingsgrond aanwezig achten en derhalve
de verzekerde het recht op uitkering ontzeggen.Artikel 10.4 Boete bij niet-nakoming inlichtingenverplichtingEerste lidDe boete-oplegging is (in beginsel) verplicht en deze sanctie wordt alleen
opgelegd in gevallen van informatie-fraude Er is in dit wetsvoorstel gekozen
voor een maximum boetebedrag dat niet op enigerlei wijze is gekoppeld aan
het fraudebedrag. De vormen waarin misbruik zich kan voordoen zijn zo divers
dat toepassing van een percentage geen recht zou doen aan het concrete geval.
Het UWV heeft immers de opdracht de boete af te stemmen op de ernst van de
gedraging, de mate waarin de belanghebbende of zijn wettelijke vertegenwoordiger
de gedraging verweten kan worden en de omstandigheden waarin hij verkeert.
Net als thans in artikel 29a van de WAO, eerste lid, is in dit artikel een
maximum boetebedrag opgenomen van € 2269.Tweede lidZoals hiervoor al aangegeven wordt de hoogte van de boete afgestemd op
de ernst van het feit, de mate van verwijtbaarheid en de omstandigheden van
betrokkene.Derde lidVerwezen wordt naar de toelichting op artikel 10.3, eerste lid.Vierde lidVoor deze uitzonderingsbepaling met betrekking tot de verplichting tot
het opleggen van een boete in geval van informatie-fraude wordt verwezen naar
de toelichting op artikel 10.3. Voor de boeteoplegging is wel de wettelijke
mogelijkheid tot het afzien van de boete en het geven van een waarschuwing
gehandhaafd, vanwege de kenbaarheid van de strafmaat.Vijfde lidDeze verplichting tot het verstrekken van informatie ten behoeve van de
tenuitvoerlegging van de boete is nodig naast de bestaande algemene informatieplicht
(artikel 4.1.1, eerste lid), omdat het hierbij niet gaat om inlichtingen met
betrekking tot de uitkering. De niet nakoming van deze verplichting is thans
strafbaar gesteld in artikel 84 van de Wet SUWI. Dit artikel zal bij de Invoeringswet
Wet WIA zodanig worden aangepast dat wordt verwezen naar artikel 10.4, vijfde
lid, van deze wet.Zesde lidHet strafkarakter van de boete brengt mee, dat alleen de dader zelf daardoor
moet worden getroffen. Het vervallen van de boete geschiedt van rechtswege;
herziening of intrekking van de boetebeschikking is niet nodig. Zevende lidHet Boetebesluit sociale verzekeringswetten dat thans (mede) is gebaseerd
op artikel 29a, zevende lid, van de WAO, zal door middel van een daartoe strekkende
bepaling in de Invoeringswet Wet WIA (mede) worden gebaseerd op dit artikellid.Artikel 10.5 Voorschriften rond voorgenomen boete-opleggingIn dit artikel worden de uit het EVRM voortvloeiende zwijgrecht en cautie
uitgewerkt en omvat dezelfde inhoud als het huidige artikel 29b van de WAO.Artikel 10.6 Voorschriften rond boetebeschikkingIn dit artikel wordt de inhoud van de boetebeschikking geregeld en omvat
dezelfde inhoud als het huidige artikel 29c van de WAO.Artikel 10.7 Niet-oplegging van boeteIn dit artikel wordt de relatie met strafoplegging door het Openbaar ministerie
geregeld en omvat dezelfde inhoud als het huidige artikel 29d van de WAO.Artikel 10.8 Termijnstelling van boeteIn dit artikel wordt de termijn met betrekking tot boete-oplegging geregeld
en omvat dezelfde inhoud als het huidige artikel 29e van de WAO.Artikel 10.9 Boetebeschikking executoriale titelIn dit artikel zijn bepalingen omtrent de tenuitvoerlegging van de boete
opgenomen, welk artikel dezelfde inhoud omvat als het huidige artikel 29g
van de WAO.Artikel 10.10 In kennis stellen reïntegratiebedrijf
van sanctie-opleggingOp grond van dit artikel dient het UWV, indien het een uitkeringsgerechtigde
een maatregel of boete heeft opgelegd, het reïntegratiebedrijf dat werkzaamheden
ten behoeve van die uitkeringsgerechtigde verricht, daarvan op de hoogte te
stellen. Het is van belang dat het UWV terugkoppelt naar het reïntegratiebedrijf
over de resultaten van de melding, waartoe dit heeft geleid en of er wel of
geen sanctie is opgelegd naar aanleiding van de melding. Terugkoppeling over
het resultaat naar de consulent van het reïntegratiebedrijf, die heeft
gemeld, versterkt enerzijds het draagvlak voor de regelgeving en bevordert
anderzijds het leereffect. Op deze wijze wordt tevens een snelle aanpak bevorderd.
Overigens dient deze kennisgeving alleen plaats te vinden, indien dit noodzakelijk
is voor het verrichten van de werkzaamheden door het reïntegratiebedrijf.
Om die reden zal niet in alle gevallen het opleggen van een boete worden gemeld.
In sommige gevallen kan door een geheel van gedragingen zowel een maatregel
als een boete zijn opgelegd en zijn beide gegevens van belang voor het reïntegratiebedrijf. Hoofdstuk 11 Invloed van de verzekering op het burgerlijk
rechtArtikel 11.1 Samenloop aansprakenWanneer de volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid dan wel gedeeltelijke
arbeidsgeschiktheid van een persoon die recht heeft op een uitkering is ontstaan
door toedoen van een ander, die daarvoor naar burgerlijk recht verplicht is
tot schadevergoeding, moet worden voorkomen dat de uitkeringsgerechtigde naast
zijn rechten uit hoofde van deze wet nog een volledige schadevergoeding naar
burgerlijk recht zou kunnen verkrijgen. Met het oog daarop is in dit artikel
(dat overeenkomst met artikel 89 van de WAO) bepaald dat de rechter die oordeelt
over de schadevergoeding naar burgerlijk recht, rekening houdt met de aanspraken
die de uitkeringsgerechtigde op grond van deze wet heeft.Artikel 11.2 Regresrecht UWV en eigen risicodragerHet regresrecht van de private verzekeraar is geregeld in artikel 284
van het Wetboek van Koophandel en in artikel 7.17.2.25 van het voorstel van
wet tot Vaststelling van titel 7.17 (verzekering) titel 7.18 (lijfrente) van
het Burgerlijk Wetboek (Kamerstukken II, 1999/2000, 19 529). Deze bepalingen
zijn echter slechts van toepassing bij uitkeringen krachtens privaatrechtelijke
verzekeringsovereenkomsten. Voor het regresrecht bij publiekrechtelijke uitkeringen,
verstrekt door het UWV, is om die reden (net als in artikel 90 van de WAO)
een aparte regeling in deze wet noodzakelijk. Deze regeling houdt het volgende
in. De rechter moet bij het vaststellen van de schadevergoeding rekening houden
met de aanspraken die de uitkeringsgerechtigde krachtens deze wet heeft (op
grond van artikel 11.1). Vervolgens kan het UWV zelfstandig de door hem gemaakte
kosten op de schadeplichtige verhalen. Omdat het regresrecht van het UWV in
het verlengde ligt van de schadevergoedingsvordering van de verzekerde is
dit verhaal aan een maximum gebonden. Dit wordt gedaan door (net als in artikel
90 van de WAO) een fictie op te nemen: het UWV kan niet méér
verhalen dan het bedrag dat de uitkeringsgerechtigde zou kunnen vorderen als
de betreffende sociale verzekering niet zou hebben bestaan. Dit maximum wordt
het civiel plafond genoemd. Om de hoogte van het regres te kunnen vaststellen
moet de rechter dus eerst de hoogte van de schadevergoeding van het slachtoffer
vaststellen, zoals die zou zijn geweest als er geen sociale verzekeringen
waren geweest. De rechter gaat er dan van uit dat in die situatie het slachtoffer
een schadevergoeding ontvangen zou hebben uit een particuliere verzekering.
Aangezien dergelijke uitkeringen in het algemeen niet aan de heffing van belasting
en sociale verzekeringspremies onderworpen zijn, gaat het bij het maximaal
verhaalbare bedrag om een netto bedrag. Het tweede lid van dit artikel bepaalt
dat het UWV in plaats van de periodieke verstrekkingen de contante waarde
daarvan kan vaststellen in de vorm van een jaarlijkse afkoopsom, die de totale
schade als gevolg van het veroorzaken van volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid
onderscheidenlijk gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid weerspiegelt. De op artikel
90, tweede lid, van de WAO gebaseerde Regeling vordering contante waarde periodieke
verstrekkingen WAO zal op grond van een daartoe strekkende bepaling in de
Invoeringswet Wet WIA mede dit artikellid als wettelijke basis krijgen.Het
derde lid tenslotte wordt voor de in dit artikel bedoelde situaties de positie
van de eigen risicodrager gelijkgesteld aan die van het UWV. Artikel 11.3 Regresrecht binnen arbeidsverhoudingDit artikel beperkt (net als artikel 91 van de WAO) het regresrecht van
het UWV ten aanzien van een aansprakelijke werkgever of mede-werknemer. Slechts
voor zover de volledig en duurzame arbeidsongeschiktheid of gedeeltelijke
arbeidsgeschiktheid het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van die
zijde heeft het UWV verhaal op de werkgever of mede-werknemer. Op grond van
het tweede lid wordt daar nog aan toegevoegd dat zowel degene die een uitzendkracht
in dienst heeft als degene die daarvan gebruikt maakt voor de toepassing van
het eerste lid als werkgever wordt gezien.Hoofdstuk 12 Bepalingen in verband met de algemene wet
bestuursrecht en de rechtsgang§ 12.1 BeslistermijnenArtikel 12.1.1 Algemene beslistermijnenAls algemene regel blijft (naast de bijzondere regels in artikel 12.1.2)
gelden dat het UWV (net als op grond van artikel 86a (artikel 86b WAO na inwerkingtreding
van de Invoeringswet financiering sociale verzekeringen) van de WAO het geval
is) binnen een redelijke termijn na ontvangst van de aanvraag dient te beslissen.
De redelijke beslistermijn bedraagt acht weken. Indien niet binnen deze termijn
van acht weken kan worden besloten, kan op grond van het derde lid, de beslistermijn
worden verlengd met een redelijke termijn. Wat dan een redelijke termijn is,
is afhankelijk van de omstandigheden van het geval en zal door het UWV in
zijn verlengingsbericht moeten worden aangeven. Daarnaast maakt het vierde
lid het mogelijk om de beslistermijn met ten hoogste zes maanden te verlengen
indien de termijn van acht weken niet kan worden gehaald omdat gewacht moet
worden op vanuit het buitenland aan te leveren informatie. Het vierde lid
is te beschouwen als een bijzonder geval van het derde lid: in «buitenlandgevallen»
is een redelijke verlengingstermijn maximaal zes maanden.Artikel 12.1.2 Bijzondere beslistermijnenDit artikel komt overeen met artikel 87 van de WAO (zoals dat met ingang
van 1 januari 2005 luidt).Eerste lidOp grond van artikel 1.3.1, tweede lid, kan de werknemer een beschikking
over de verzekeringsplicht alleen aanvragen bij het UWV. De werkgever kan
zo'n beschikking aanvragen bij de inspecteur van de Belastingdienst. De beslistermijn
in verband met verzekeringsplicht op grond van deze wet is, in uitzondering
op de hoofdregel, dertien weken. Beschikkingen in verband met de verzekeringsplicht
worden op grond van artikel 1.3.1, tweede lid, op aanvraag verstrekt om duidelijkheid
te bieden over de vraag of iemand als zelfstandige werkt, dan wel als werknemer.
Een beslistermijn van maximaal acht weken is moeilijk haalbaar voor het UWV
omdat er verschillende, vaak bewerkelijke onderzoeken bij de werkgever en
werknemer noodzakelijk zijn.Tweede lidOp het verzoek om verlenging van het loondoorbetalingstijdvak, als bedoeld
in artikel 3.2, moet door het UWV binnen twee weken worden beslist. Aan het
verzoek om verlenging van het loondoorbetalingstijdvakwordt
door het UWV in principe tegemoet gekomen tenzij er zwaarwegende omstandigheden
zijn die zich daartegen verzetten. De toetsing van het UWV is dus slechts
marginaal en zal daarom snel kunnen worden afgerond. Derde en vijfde lidOp een aanvraag voor een uitkering beslist het UWV binnen 10 weken. Dit
kan een eerste aanvraag zijn, maar ook een aanvraag voor het recht op een
uitkering dat op een later moment ontstaat omdat bijvoorbeeld een uitsluitingsgrond
van toepassing was of een verzoek voor het herleven van het recht op een uitkering.
In al deze gevallen zal er een uitgebreidere claimbeoordeling dan thans op
grond van de WAO plaatsvindt moeten plaatsvinden waardoor een langere beslistermijn
dan de termijn van artikel 12.1.1 noodzakelijk is.Hetzelfde geldt in geval
er een verkorting van de wachttijd wordt gevraagd.Wordt in deze gevallen van
een deskundige die niet onder verantwoordelijkheid van het UWV werkzaam is
advies gevraagd dan kan de genoemde termijn met vier weken worden verlengd.Vierde lidDit lid geeft de mogelijkheid om de beslistermijn met ten hoogste zes
maanden te verlengen indien de termijn van dertien weken (in verband met een
beschikking omtrent het verzekerde zijn (eerste lid)) of tien weken (in verband
met een beschikking over het ontstaan, later ontstaan het herleven van het
recht op een uitkering (derde lid)) niet kan worden gehaald omdat gewacht
moet worden op vanuit het buitenland aan te leveren informatie.Zesde lidMocht het om andere redenen dan genoemd in het vierde of vijfde lid niet
mogelijk zijn binnen de gestelde beslistermijn te beslissen, dan stelt het
UWV de aanvrager daarvan schriftelijk in kennis.§ 12.2 Bijzondere bepalingen in verband met
medische beschikkingenAlgemeenMet ingang van 1 januari 1998 zijn in de artikelen 88 tot en met
88i van de WAO bepalingen in verband met de behandeling van beschikkingen
waaraan een beoordeling van medische gegevens ten grondslag ligt opgenomen
(zogenaamde medische besluitenregeling). De afgelopen jaren zijn door de Centrale
Raad van Beroep een aantal uitspraken gedaan die ertoe leiden dat de bestaande
regelgeving in verband met medische beschikkingen herziening behoefde. Gewezen
wordt met name op de uitspraken CRvB 20-7-2001, RSV 2001/2005; JB 2001/256
en CRvB 13-2-2002; RSV 2002/128 en RSV 2002/130. De herziening ziet er in
hoofdlijnen als volgt uit. Conform de uitspraken van de CRvB zal de medische
besluitenregeling niet langer van toepassing zijn op het beroep op de rechter,
maar zal in die fase uitsluitend de regeling van artikel 8:32, tweede lid,
van de Awb gelden. De Awb-regeling houdt in dat de administratieve rechter
in ieder individueel geval ambtshalve of op verzoek van partijen het recht
op privacybelang van de werknemer afweegt tegen het recht op toegang tot de
rechter en een eerlijk proces van de werkgever. Indien deze weging er toe
leidt dat het privacybelang van de werknemer prevaleert, zal de rechter bepalen
dat kennisname van medische stukken (of delen) daarvan aan de gemachtigde
zijn voorbehouden. Met deze regeling wordt voldaan aan de vereisten van artikel
6 EVRM. Al sedert de uitspraak van de CRvB van 20 juli 2001, RSV 2001/205wordt
door de administratieve rechter in sociale verzekeringszaken
op deze wijze gewerkt en in de praktijk blijkt dit goed uitvoerbaar te zijn.Voor
de fase van de voorbereiding van een beschikking en de bezwaarfase ligt een
regeling als opgenomen in artikel 8:32, tweede, Awb minder voor de hand omdat
het telkens opnieuw maken van een individuele afweging in de uitvoeringspraktijk
niet alleen bewerkelijk zou zijn maar ook de kans op niet-uniforme uitvoering
zou vergroten. Omdat artikel 6 EVRM, zoals de CRvB in eerdergenoemde uitspraak
van 13 februari 2002, RSV 2002/130 heeft overwogen, niet geldt voor de
bezwaarfase bestaat er ook om die reden geen noodzaak om in die fase de medische
besluitenregeling te verlaten. Om die reden blijft de bestaande medische besluitenregeling
gehandhaafd voor de (voorbereiding van) primaire beschikkingen en voor de
bezwaarfase. Van de gelegenheid is tevens gebruik gemaakt om in de medische
besluitenregeling een verruiming aan te brengen. Indien de werknemer geen
toestemming voor verstrekking of inzage van zijn medische gegevens geeft,
mag het UWV de medische stukken verstrekken aan een gemachtigde van de werkgever
die arts of advocaat is dan wel hiervoor speciale toestemming van het UWV
heeft gekregen. In de huidige situatie mocht het UWV de stukken uitsluitend
aan een arts-gemachtigde geven.De term «medisch besluit» is in
dit voorstel van wet vervangen door de term «medische beschikking».
Hiermee is niet beoogd een inhoudelijke wijziging aan te brengen ten opzichte
van de huidige terminologie maar vloeit voort uit het feit dat in dit voorstel
van wet consequent de term «beschikking» is gehanteerd daar waar
het een besluit betreft dat niet van algemene strekking is.Artikel 12.2.1 DefinitiebepalingenDit artikel komt overeen met artikel 88 van de WAO. In dit artikel worden
definities gegeven van een medische beschikking, werkgever en werknemer. Onder
medische beschikking wordt verstaan een beschikking waaraan een medische beoordeling
ten grondslag ligt. Dat kan zowel een primaire beschikking zijn als een beslissing
op bezwaar. Het begrip medische beoordeling dient extensief te worden geïnterpreteerd
en omvat tevens een psychologische beoordeling. Of sprake is van een medische
beschikking zal niet alleen naar de aard van de beschikking, maar ook naar
de inhoud moeten worden beoordeeld. De beslissing over het recht op een uitkering
of het intrekken van een uitkering op grond van deze wet zal zonder meer onder
de definitie vallen. Onder omstandigheden kan een beslissing die normaliter
niet als een medische beschikking zou zijn aan te merken, dit toch zijn. Hierbij
kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de situatie dat een uitkering te laat
wordt aangevraagd, maar de aanvrager ter verontschuldiging van deze te late
aanvraag medische redenen aanvoert. Daarnaast is het mogelijk dat een primaire
beschikking, die niet is te beschouwen als een medische beschikking, dit door
bijvoorbeeld de in bezwaar aangevoerde gronden toch wordt. Als werknemer wordt
aangemerkt degene op wiens medische gegevens de beoordeling betrekking heeft.
Onder werkgever wordt verstaan degene wiens belang rechtstreeks bij het medische
beschikking is betrokken, niet zijnde de werknemer. Het zal hierbij naast
de eigenrisicodrager gaan om de actuele werkgever. Daarnaast kan ook een vorige
werkgever belanghebbend zijn, namelijk in het geval de beslissing inzake de
uitkering mede van invloed kan zijn op de hoogte van de door hem te betalen
premie.Artikel 12.2.2 Toestemming werknemer voor inzage medische
stukken door werkgeverDit artikel komt overeen met artikel 88a van de WAO. Zoals in de algemene
inleiding bij deze paragraaf reeds werd opgemerkt, zal de regeling van dit
artikel alleen gelden voor de voorbereiding van primaire beschikkingen
en in de bezwaarfase.Dit artikel bevat de hoofdregel inzake het verstrekken
dan wel ter inzage of kennisgeven van medische stukken door het UWV aan de
werkgever. De hoofdregel houdt in dat het UWV de werkgever uitsluitend recht
geeft op inzage in, kennisname van deze gegevens dan wel deze gegevens aan
de werkgever toestuurt, indien de werknemer hiervoor zijn toestemming heeft
gegeven. De toestemming moet schriftelijk worden gegeven en kan op ieder moment
eveneens weer schriftelijk worden ingetrokken. Tijdens het horen in bezwaar
kan de toestemming ook mondeling worden ingetrokken. Of de werknemer zijn
toestemming wil geven, is geheel aan hem ter beoordeling. Aan het weigeren
van de toestemming kunnen voor hem geen nadelige consequenties worden verbonden.
In de regel zal de werknemer zich bij het instellen van bezwaar moeten beraden
over de vraag of hij de toestemming wil geven. Daarnaast kan het in het kader
van de voorbereiding van de beslissing, alvorens toepassing wordt gegeven
aan artikel 4:7 of 4:8 Awb voor het UWV van belang zijn te weten of de
werknemer al dan niet zijn toestemming wil verlenen. In dat geval zal het
UWV zich tot de werknemer moeten wenden en hem de vraag moeten voorleggen
of hij toestemming wil geven. Het spreekt voor zich dat het UWV in het kader
van een dergelijk verzoek de werknemer adequaat voorlicht over zijn rechten
en over de in deze paragraaf opgenomen regeling. Gezien de gevolgen die het
geven van de toestemming heeft, is het van belang dat de toestemming zo gericht
mogelijk wordt gegeven. Om die reden is het niet wenselijk als het UWV al
direct na het indienen van de aanvraag aan de werknemer de vraag voorlegt
of hij toestemming wil geven. Op dat moment is de werknemer immers nog niet
op de hoogte van de aard en de uitkomsten van de medische beoordelingen die
in het kader van de aanvraag gaan plaatsvinden.Artikel 12.2.3 Inzage door gemachtigde van werkgever indien
door de werknemer geen toestemming is gegevenDit artikel komt overeen met artikel 88c juncto 88b van de WAO maar is
in de lijn van artikel 8:32, tweede lid, van de Awb is gebracht. Wanneer door
de werknemer geen toestemming wordt gegeven, heeft de werkgever geen recht
op inzage in, kennisname van of toezending van stukken met medische gegevens
van de werknemer en mogen deze stukken bij de behandeling van het bezwaar
ook niet aan hem worden verstrekt. Zonder aanvullende regeling is de werkgever
gedwongen om zich tot de beroepsrechter te wenden om, anders dan middels een
gemachtigde, toegang te krijgen tot de relevante medische gegevens. Om dit
te voorkomen en anderzijds het beschikkingsrecht van de werknemer over zijn
medische gegevens niet al te zeer te beperken, is in dit artikel een aanvullende
regeling opgenomen. Deze regeling houdt in dat bij het ontbreken van toestemming,
de stukken die medische gegevens bevatten wel mogen worden ingezien respectievelijk
ter kennis mogen komen van een gemachtigde van de werkgever. Verzending van
stukken geschiedt dan ook aan die gemachtigde en niet aan de werkgever zelf.
Naast de arts gemachtigde kan het hier gaan om een advocaat dan wel een andere
gemachtigde die hiervoor van het UWV speciale toestemming heeft gekregen.
Voor zowel de arts als de advocaat gelden tuchtrechtelijke waarborgen die
voorkomen dat deze gemachtigden de medische gegevens aan anderen, waaronder
de werkgever verstrekken. Voor een persoon die voor de kennisname of inzage
bijzondere toestemming heeft gekregen van het UWV gelden deze waarborgen echter
niet. De Centrale Raad acht voor deze personen de straf gesteld in artikel
272 Wetboek van Strafrecht op het opzettelijke schending van een uit hoofde
van onder andere een beroep dan wel een wettelijk voorschrift te bewaren geheim
afdoende (CRvB 14-10-2003, RSV 2003, 317). In dit verband moet met name gedacht
worden aan professionele rechthulpverleners zoals medewerkers van Buro's voor
rechtshulp, medewerkers van rechtskundige diensten van werkgeversorganisaties
en bijvoorbeelden rechtshulpverleners in dienst van rechtsbijstandverzekeraars
Het aanwijzen van een gemachtigde is geen verplichting voor de werkgever.
Het is denkbaar dat de werkgever zijn bezwaar of beroep uitsluitend wil richten
tegen onderdelen van de beschikking, waaraan geen medische beoordeling ten
grondslag ligt of richt tegen medische informatie die hij op andere wijze
heeft verkregen. In dat geval is aanwijzing van een gemachtigde niet nodig.
Met de regeling van de inzage en kennisname door, respectievelijk toezending
aan de gemachtigde van de werkgever, kan niet worden volstaan. Immers op de
verstrekte gegevens zal zowel bij de voorbereiding van de beslissing als bij
het instellen of de behandeling van het bezwaar of beroep gereageerd moeten
kunnen worden. Het spreekt voor zich dat voorkomen moet worden dat langs deze
weg de betreffende gegevens alsnog bij de werkgever terecht zullen komen.
Om die reden is in het tweede lid van dit artikel bepaald dat de gemachtigde
van de werkgever, bij de voorbereiding van de medische beschikking, alsmede
bij het opstellen van een bezwaar of beroepschrift, dan wel de behandeling
van het bezwaar, een en ander voor zover betrekking hebbend op medische gegevens,
in de plaats treedt van de werkgever. In de praktijk zal dit betekenen dat,
indien geen toestemming is gegeven, de op de zaak betrekking hebbende stukken
zullen moeten worden gesplitst in twee delen: een deel met stukken zonder
en een deel met stukken met medische gegevens. Het deel van het dossier dat
geen betrekking heeft op medische gegevens zal in bezwaar aan de werkgever
ter beschikking kunnen worden gesteld. Het medische deel zal uitsluitend aan
de gemachtigde worden verstrekt. Het geven van een inhoudelijke reactie op
deze stukken is eveneens voorbehouden aan deze gemachtigde. Hetzelfde geldt
voor het horen in bezwaar. Voor zover het horen geen betrekking heeft op medische
gegevens kan de werkgever hieraan zelf deelnemen. Vanaf het moment waarop
tijdens het horen medische gegevens aan de orde komen, zal de werkgever naar
buiten moeten treden en de behandeling hiervan moeten overlaten aan de gemachtigde
is.Het derde lid komt overeen met artikel 88g van de WAO met dien verstande
dat de verwijzingen naar de artikelen 8:29 en 8:32, tweede lid, van de Awb
hier niet meer zijn opgenomen. In het hier bedoeld artikellid wordt slechts
artikel 7:4, tweede, vierde en zesde lid, van de Awb buiten toepassing gelaten.
Daarvoor is immers in deze paragraaf een speciale voorziening getroffen in
de eerste twee leden van dit artikel.Artikel 12.2.4 Motivering medische beschikkingDit artikel komt overeen met artikel 88d van de WAO. Om ervoor te zorgen
dat een gesplitste behandeling (medisch en niet-medisch deel) mogelijk is,
bepaalt het eerste lid dat in alle gevallen de motivering van een medische
beschikking in een aparte bijlage geschiedt. Het tweede lid stelt dat indien
geen toestemming is gegeven het UWV de motivering voor zover betrekking hebbend
op medische gegevens (de bijlage) niet aan de werkgever verstrekt. Hetzelfde
geldt voor het rapport of het advies van de arts of de psycholoog, waarnaar
in de motivering van de beslissing wordt verwezen. Deze bijlage wordt wel
verstrekt aan de gemachtigde van de werkgever, die arts of advocaat is of
aan de persoon die daarvoor speciale toestemming van het UWV heeft.Artikel 12.2.5 Bekendmaking medische beschikkingDit artikel komt overeen met artikel 88e van de WAO. Het schrijft voor
dat bij de bekendmaking van een medische beschikking gewezen wordt op de regeling
in verband met de behandeling van medische gegevens van de werknemer. Artikel 12.2.6 Gronden bezwaar en beroep in bijlageDit artikel komt overeen met artikel 88f van de WAO. In deze bepaling
wordt voorgeschreven dat de gronden van het bezwaar of beroep, voor zover
die medische gegevens bevatten, worden opgenomen in een aparte bijlage bij
het bezwaar- en beroepschrift. Aldus wordt splitsing van het dossier in een
medisch en een niet-medisch deel, hetgeen noodzakelijk is indien toestemming
van de werknemer ontbreekt, eenvoudiger. Deze verplichting geldt zowel voor
de werkgever als de werknemer. Indien toestemming van de werknemer ontbreekt,
betekent dit dat de bijlage, die de medische gegevens bevat, moet worden opgesteld
door de gemachtigde, die advocaat of arts is dan wel door de persoon die hiervoor
van het UWV speciale toetstemming heeft gekregen.Artikel 12.2.7 Onderzoek ter zitting met gesloten deurenNet als in artikel 88h van de WAO is het uitgangspunt dat het onderzoek
ter zitting voorzover betrekking hebbend op medische gegevens, met gesloten
deuren plaatsvindt. Hierdoor wordt voorkomen dat andere aanwezigen langs deze
weg kunnen kennisnemen van medische gegevens van de werknemer. Als gevolg
van de hierboven bovenaangehaalde jurisprudentie van de Centrale Raad van
Beroep is het wenselijk op dit uitgangspunt een tweetal nuanceringen aan te
brengen. Allereerst geldt de hoofdregel alleen in de situatie dat de rechter
toepassing heeft gegeven aan artikel 8:32, tweede lid, Awb. Indien de uitkomst
van de afweging die de rechter heeft gemaakt tussen de belangen van de werkgever
en de werknemer niet heeft geleid tot een beperkte kennisname van stukken
met medische gegevens dan is er ook geen noodzaak om de behandeling ter zitting
met gesloten deuren te doen plaatsvinden. Daarnaast is het conform eerdergenoemde
jurisprudentie van de CRvB vereist dat in het geval wel toepassing is gegeven
aan artikel 8:32, tweede lid, de rechter ambtshalve of op verzoek van een
der partijen de bevoegdheid moet hebben om te bepalen dat de behandeling ter
zitting in het openbaar geschiedt (zie ook de uitspraak van de Centrale Raad
van beroep van 25 februari 1998, RSV 1998/106).Artikel 12.2.8 Voorlopige voorziening en hoger beroepDit artikel komt (met inachtneming van de genoemde jurisprudentie) overeen
met artikel 88i van de WAO. Het voorziet in het van toepassing verklaren van
artikel 12.2.7 bij de behandeling van een verzoek om (een wijziging, of intrekking
van) een voorlopige voorziening of tijdens de behandeling van hoger beroep.§ 12.3 Beslistermijnen in bezwaarArtikel 12.3.1 Beslistermijn in bezwaarVoor het gehele terrein van de sociale verzekeringen geldt, in afwijking
van de Awb, eentermijn van dertien weken voor het nemen van een beslissing
op bezwaar. Dit artikel komt overeen met artikel 87c van de WAO.Artikel 12.3.2 Bijzondere beslistermijn in bezwaarDe medische bezwaarschriftprocedure leidt er toe leiden dat in bezwaar
ook medische of arbeidskundige herbeoordelingen plaatsvinden. Deze beoordelingen
vergen extra onderzoek waardoor de geldende beslistermijn te kort is voor
het UWV. Om die reden is de beslistermijn, evenals in artikel 87d van de WAO,
in die gevallen bepaald op zeventien weken. Indien de verzekeringsgeneeskundige
of arbeidskundige herbeoordeling niet door de uitvoeringsinstelling zelf wordt
verricht, maar door een externe deskundige wordt deze termijn met vier weken
verlengd.§ 12.4 Overige bepalingen in verband met de
Algemene wet bestuursrecht en de rechtsgangArtikel 12.4.1 Beperking begrip belanghebbendeTegen de beslissing van het UWV in verband met het verzekerd zijn, staat
(net als op grond van artikel 86a van de WAO na inwerkingtreding van de Invoeringswet
financiering sociale verzekeringen) uitsluitend voor de werknemer bezwaar
en beroep open. Het maakt niet uit of de beslissing van het UWV over het al
dan niet verzekerd zijn een zelfstandige beschikking is (door de werknemer
gevraagd op grond van artikel 1.3.1, tweede lid) dan wel een onderdeel vormt
van een beschikking op een uitkering. De werkgever heeft geen mogelijkheid
om bij het UWV bezwaar en beroep in te stellen tegen verzekeringsplichtbeslissingen.
Hij heeft via de fiscale weg de mogelijkheid om de verzekeringsplicht in bezwaar
en beroep aan de orde te stellen.Artikel 12.4.2 Beperking bezwaar- en beroepsgronden werkgeverDit artikel komt overeen met artikel 87e van de WAO. Indien voor een belanghebbende
werkgever gevolgen zijn verbonden aan een uitkeringsbeslissing, kan twijfel
rijzen over de vraag op welk moment hij gebruik moet maken van zijn recht
op bezwaar of beroep: onmiddellijk indien de uitkeringsbeschikking wordt afgegeven
dan wel eerst op het moment dat hij wordt geconfronteerd met de gevolgen van
deze beslissing. Bij de niet-eigen risicodragende werkgever (indien hij als
belanghebbende kan worden aangemerkt) gaat het daarbij om de premiebeslissing
over het jaar t+2 en bij de eigen risicodragende werkgever om de beslissing
van het UWV waarin hem de verplichting tot het betalen van de uitkering wordt
opgelegd. Om proceseconomische redenen is het, om te voorkomen dat verschillende
procedures leiden tot verschillende uitkomsten, te verkiezen, dat de werkgever
op een zo vroeg mogelijk tijdstip van zijn beroepsrecht gebruik maakt. Deze
bepaling strekt hiertoe.Artikel 12.4.3 Beroep in cassatieMet betrekking tot beslissingen in verband met de heffing en inning van
premies werknemersverzekeringen, het collecterende proces, staat op grond
van de Wet financiering sociale verzekeringen de fiscale rechtsgang open.
Tegen een schriftelijke uitspraak van het gerechtshof en tegen een schriftelijke
uitspraak van de voorzieningenrechter kan beroep in cassatie worden ingesteld
bij de Hoge Raad. Vanuit een oogpunt van rechtsgelijkheid en ter bevordering
van de eenheid bij de uitleg van het begrip verzekeringsplicht is, naast de
mogelijkheid van cassatie ter zake van het begrip (on)gehuwd en gezamenlijke
huishouding en het loonbegrip, ook voor geschillen over de begrippen werknemer
en dienstbetrekking voor de werknemer in het distribuerende proces de mogelijkheid
van cassatie gecreëerd. Dit komt overeen met artikel 87f van de WAO.Artikel 12.4.4 Wijzigingen in uitkering na bezwaar of
beroep door werkgeverDit artikel komt overeen met artikel 36b van de WAO. Een door de werkgever
met succes ingesteld beroep tegen het recht op of de hoogte van een uitkering
van zijn werknemer zou tot gevolg hebben dat de werknemer zijn uitkering met
terugwerkende kracht verliest of verlaagd ziet. Dit verstrekkende
gevolg wordt voorkomen door te bepalen dat intrekking of verlaging van de
uitkering op grond van deze wet niet eerder plaatsvindt dan zes weken na de
beslissing op bezwaar of de uitspraak in beroep.Artikel 12.4.5 Afwijking 8:69 AwbDit artikel komt overeen met artikel 29f van de WAO. Hierin wordt expliciet
bepaald, teneinde iedere twijfel hieromtrent uit te sluiten, dat het de rechter
vrij staat om binnen de grenzen van de wettelijke bepalingen zowel een hogere
of lagere boete op te leggen dan die welke door het UWV is opgelegd. Zou men
de mogelijkheid uitsluiten, dan zou dat er toe kunnen leiden dat vrijwel iedere
boete aan de rechter ter beoordeling zou worden voorgelegd.Hoofdstuk 13 OvergangsrechtDit hoofdstuk is gereserveerd voor noodzakelijk te blijken overgangsrecht.Hoofdstuk 14 StrafbepalingenArtikel 14.1 Strafbepaling overtreding wetsartikelDit artikel komt overeen met artikel 92, eerste lid, van de WAO. Artikel
4.2.1 regelt de verplichting van de werkgever om de werknemer de gelegenheid
te geven zijn rechten op grond van dit voorstel van wet uit te oefenen.Artikel 14.2 Verval van recht tot strafvorderingDit artikel komt overeen met artikel 97 van de WAO. In dit artikel is
het una-via beginsel neergelegd. Artikel 10.1.6 bevat eveneens een component
van dit beginsel.Artikel 14.3 OvertredingenDit artikel komt overeen met artikel 98 van de WAO. Het in artikel 14.1
strafbaar gestelde feit wordt op grond van dit artikel beschouwd als een overtreding.
Dit heeft onder meer tot gevolg dat zij worden berecht door de kantonrechter
en dat de feiten verjaren door verloop van twee jaren na de dag waarop de
overtreding is begaan.Hoofdstuk 15 SlotbepalingenArtikel 15.1 Vervallen particuliere verzekeringDit artikel regelt de situatie dat de persoon die door bijvoorbeeld het
aangaan van een arbeidsovereenkomst verplicht verzekerd wordt op grond van
deze wet maar voordien al een particuliere verzekering heeft afgesloten tegen
de geldelijke gevolgen van langdurige arbeidsongeschiktheid. Dit artikel geeft
deze persoon de mogelijkheid, deze particuliere verzekering op te zeggen.Artikel 15.2 Buiten toepassingverklaring van Algemene
termijnenwetDe Algemene termijnenwet geeft regels voor de berekening van termijnen
in verband met weekenddagen en algemeen erkende feestdagen. Eindigt een in
een wet vastgelegde termijn op een dergelijke dag, dan wordt die termijn verlengd
tot de eerst volgende niet weekenddag of feestdag. De Algemene termijnenwet
geldt voorts onder meer niet voor termijnen die zijn omschreven
als termijnen van dan meer dan 12 weken of meer dan 3 maanden of een of meer
jaren. Dit artikel voegt daar voor de toepassing van deze wet nog een aantal
artikelen aan toe.Artikel 15.3 EvaluatiebepalingHet wordt wenselijk geacht te bepalen dat deze wet eenmalig wordt geëvalueerd
en dat daarvan verslag wordt gedaan aan de Staten-Generaal. Derhalve is een
evaluatiebepaling opgenomen.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. J. de GeusXNoot1In uitzonderingsgevallen is een eerdere claimbeoordeling mogelijk; zie
hoofdstuk 7.XNoot1In de overgangssituatie, die noodzakelijk is vanwege uitvoeringstechnische
redenen, wordt tijdelijk hiervan afgeweken. In 2005 en 2006 is wel eigenrisicodragen
WGA mogelijk, zonder premiedifferentiatie WGA. Dit wordt nader uitgewerkt
en gemotiveerd in paragraaf 10.2.5.XNoot1Voor de ZW is recent een maximering van de ZW-lasten voor de uitzendsector
ingevoerd (Stb. 2004, 731, Wet tot wijziging van de Werkloosheidswet in verband
met maximering van de ziekengeldlasten in het wachtgeldfonds voor de uitzendsector
en wijziging van enige andere wetten in verband met de Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte 2003).XNoot1Zie de brief van 18 december 2003, niet als Kamerstuk opgenomen.XNoot2De Europese Code verschilt met betrekking tot onderhavige onderwerpen
verschilt niet wezenlijk van deze verdragen en kan derhalve hier verder onbesproken
blijven.XNoot1Dit zijn de percentages voor een standaardgezinssituatie (kostwinner met
twee kinderen ten laste). Voor alleenstaande gerechtigden kunnen lagere percentages
gelden.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Voor technische onderbouwing, zie: J.M. van Sonsbeek en R.H.J.M. Gradus,
A microsimulation analysis of a disability benefits regime change (nog te
publiceren).XNoot2Dit speelt bijv. een rol bij uitkeringen die eerst worden afgewezen en
na bezwaar alsnog worden toegekend of bij uitkeringen die, bijv. vanwege medisch
stukkenverkeer, na einde wachttijd worden toegekend.XNoot3Dit betreft aantallen inclusief nuluitkeringen. Van de 786 000 WAO-uitkeringen
waren er ultimo 2003 ca. 24 000 nuluitkeringen zodat 762 000 feitelijke
betalingen hebben plaatsgevonden.XNoot1Het CPB stelt dat Pemba de WAO-instroom met 15% heeft gereduceerd (Discussion
Paper No 37, Estimating the impact of experience rating on the inflow to disability
insurance in the Netherlands, Pierre Koning).XNoot1Advies Verdere uitwerking WAO-beleid – reactie op enkele kabinetsvoornemens,
bijlage 8.XNoot2Vier vergezichten op Nederland, Productie, arbeid en sectorstructuur in
vier scenario's tot 2040 (CPB, november 2004).XNoot1Dit is ook gelijk aan het gemiddelde instroomniveau van de jaren 2002
t/m 2004, dat door private verzekeraars als uitgangspunt wordt genomen voor
de premieberekeningen voor de WGA.XNoot1De herstelkans in het eerste jaar van de huidige WAO is gedaald als gevolg
van de Wet Verbetering Poortwachter omdat tegenwoordig mensen van wie spoedig
herstel verwacht wordt, niet meer instromen in de WAO aangezien voor hen vaak
een vrijwillige verlenging van de wachttijd aangevraagd wordt.XNoot2Advies Verdere uitwerking WAO-beleid – reactie op enkele kabinetsvoornemens,
bijlage 8, blz. 9–14.XNoot3Claimbeoordelings- en borgingssysteem.XNoot1Advies Verdere uitwerking WAO-beleid – reactie op enkele kabinetsvoornemens,
bijlage 8, blz. 15–20.XNoot1Veranderingen in omvang en samenstelling van de verzekerde populatie leiden
tot een aanmerkelijk hoger feitelijk instroomniveau, oplopend tot rond de
80 000 tussen 2020 en 2030. Het langjarig gemiddelde ligt ongeveer halverwege,
op ca. 73 000 personen per jaar.XNoot2Advies Verdere uitwerking WAO-beleid – reactie op enkele kabinetsvoornemens,
bijlage 8, blz. 20, tabel 1.XNoot1Zie o.a. Aan de poort van de WAO in 2001, achtergronden en trends (UWV,
2002), tabel B17c. Van de gedeeltelijk arbeidsongeschikten werkt 61% bij aanvang
WAO, van de volledig arbeidsongeschikten werkt 18%. Ruim 60% van de gedeeltelijk
arbeidsongeschikte WGA'ers komt voort uit de populatie gedeeltelijk arbeidsongeschikten
van nu en de resterende bijna 40% uit de populatie volledig arbeidsongeschikten
van nu.XNoot2Zo rekende het Verbond van Verzekeraars met een stijging van het aandeel
werkenden in de instroom van gedeeltelijk arbeidsgeschikten met 10%-punten.XNoot1De niet-werkenden zonder verdienende partner (alleenstaanden en kostwinners)
gaan er gemiddeld overigens veel minder op achteruit. Voor deze laatste groep
verandert er niets indien hun uitkering beneden het sociaal minimum komt omdat
zij altijd recht hebben op een aanvulling tot aan het sociaal minimum.XNoot1Als gevolg van de combinatie van beperking bovenwettelijke uitkeringen
in de eerste twee ziektejaren en uitkeringsverhoging tot 75% in de IVA stijgt
de replacement rate van IVA-gerechtigden met bijna 3%. CPB rekent voor alle
arbeidsongeschikten met een elasticteit van 1,5 (zie o.m. CPB-notitie 02/35,
Analyse van het SER-advies «Werk maken om arbeidsongeschiktheid te voorkomen).
Dit betekent dat voor elke 1% stijging van de replacement rate het aantal
uitkeringen met 1,5% stijgt omdat de uitkering voor werknemers aantrekkelijker
wordt. Voor de IVA lijkt de gemiddelde elasticiteit van 1,5 te hoog omdat
een aanzienlijk deel van de populatie onvermijdelijke arbeidsongeschiktheid
betreft. Daarom is hier gerekend met een elasticiteit van 0,75. Een stijging
van de replacement rate van bijna 3% leidt dan tot een stijging van het aantal
uitkeringen en van de uitkeringslasten met ca. 2%.XNoot1De huidige gemiddelde verblijfduur van gedeeltelijk arbeidsgeschikten
bedraagt ongeveer 10 jaar. Volgens gegevens van het UWV bedraagt de gemiddelde
uitkeringsduur van mensen die doorlopend werken ca. 6 jaar en van mensen die
doorlopend werkloos zijn ca. 14 jaar. Op basis hiervan hebben het Verbond
van Verzekeraars en het UWV ook hun offertes met betrekking tot de WGA opgesteld.XNoot2De replacement rate geeft aan hoe het inkomen na de arbeidsongeschiktheid
zich verhoudt tot het inkomen voor de arbeidsongeschiktheid. Hierbij is gekeken
naar het totale individuele inkomen (uit werk, WAO/WIA, bijstand etc.) waarbij
cf. CPB-aannames een discontovoet van 10% is toegepast.XNoot1Deze besparing op uitkeringslasten is relatief kleiner dan de vermindering
van het aantal arbeidsongeschikten omdat met name de goedkopere uitkeringen
van <35% arbeidsongeschikten wegvallen.XNoot1Waarbij overigens is geabstraheerd van de zgn. 1990-maatregel in de Toeslagenwet,
die mensen met een partner geboren na 31 december 1971 uitsluit van een
toeslag, tenzij tot de huishouding een kind behoort dat jonger is dan 12 jaar.
Deze maatregel heeft momenteel nog weinig effect op de toeslagen voor arbeidsongeschikten,
maar in de verdere toekomst zal dat effect aanzienlijk toenemen.XNoot1Kamerstukken 28 629, hoofdstuk 6 (Financiële gevolgen, gevolgen
voor de rechterlijke macht en administratieve lasten voor werkgever).XNoot1Plus de door UWV voor de SER berekende toename vanwege demografische factoren
en cohorteffecten.XNoot1Inclusief een verhoging van 0,3%-punt omdat voor werknemers van 55 jaar
en ouder sinds 2004 geen WAO-basispremie meer betaald hoeft te worden. Om
hiervoor te compenseren moet voor werknemers jonger dan 55 een hogere WAO-basispremie
betaald worden. Gemiddeld genomen over alle werknemers is de basispremie dus
0,3% lager dan de genoemde 5,3% in 2004 en 5,6% in 2005.XNoot1Aanvragen en toekenningen eigenrisicodragen WAO, UWV, september 2004.XNoot2Bron: Stand ziekengeldverzekering 1992 (SVr). In 1992 1 262 duizend
ziekmeldingen eigen risicodragers tegenover 5 933 duizend bij de omslagleden
en 146 duizend bij de afdelingskassen.XNoot1UWV raamt de kosten van de No-riskpolis ZW voor de gehele WGA op 85 miljoen
( 58 miljoen voor het eerste ziektejaar en 27 miljoen voor het tweede ziektejaar).
Het Verbond van Verzekeraars raamt de kosten voor de gehele WGA op 40 miljoen.XNoot1Het gemiddelde ziekteverzuimcijfer bij bedrijfsleven en overheid in Nederland
is 5%. Aangezien het verzuim bij gedeeltelijk arbeidsgeschikten hoger kan
liggen, hogen we dit gemiddelde op naar 7%.XNoot2Jong, Ph. de and V. Thio (2002), Donner versus Veldkamp, over nut en nadeel
van gedeeltelijke WAO-uitkeringen.XNoot3Besseling (2002), WAO: niet alle oude schoenen zijn slecht. (In: Tijdschrift
voor Bedrijfs- en Verzekeringsgeneeskunde (TBV) jaargang 10, nr. 4, april
2002).XNoot1TK stuk 29 497, nr. 3 Memorie van Toelichting, pagina 9.XNoot2TK stuk 29 231, nr. 6 Nota n.a.v. het verslag, pagina 52. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30034-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl