Voedselveiligheid; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26991, nr. 245

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

10-02-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

26991 nr. 245

06-02-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26991Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 75 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 991Voedselveiligheidnr. 245VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 6 februari 2009De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit1 heeft op 17 december 2008 overleg gevoerd met minister Verburg
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over:– de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 11 november 2008 met de reactie naar aanleiding
van de enquête retributieregeling VWA-werkzaamheden (2008Z06457);– de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 10 november 2008 over accreditatie dierwaardig
vervoer (26 991, nr. 230);– de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 10 november 2008 over de voortgangsrapportage
VWA naar aanleiding van toezicht op diertransporten en slachterijen (26 991,
nr. 229);– de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 2 december 2008 over kwaliteitssystemen diertransport
(28 286, nr. 247).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk verslag
uit.Voorzitter: Schreijer-Pierik Griffier: DortmansVragen en opmerkingen uit de commissieDe voorzitter: Gisteravond laat heeft de Kamer
nog een brief ontvangen van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
over resultaten van de definitieve beoordeling kwaliteitssysteem Dierwaardig
Vervoer door Ernst & Young (28 286, nr. 255).Mevrouw Thieme (PvdD): Voorzitter. Per jaar
vervoeren Nederlandse transporteurs meer dan 675 miljoen levende dieren in
400 000 transportbewegingen. De verdubbeling van het aantal vliegende
brigades heeft volgens de minister geleid tot 1800 controles. Nog geen half
procent van de transporten wordt dus gecontroleerd. Ondertussen blijken deze
controles wel hoogst noodzakelijk te zijn, want het aantal geconstateerde overtredingen is het afgelopen jaar verdubbeld. Hoe meer controles
er worden uitgevoerd, hoe meer misstanden zichtbaar worden. Als wij de huidige
controleresultaten extrapoleren, hebben wij het over ruim 20 000 transporten
die niet aan de wettelijke eisen voldoen. Daarbij zijn bijna 34 miljoen dieren
betrokken. Als de minister deze cijfers wil weerleggen, zal zij meer inzicht
moeten geven in de aard van de overtredingen en zal zij de controlegegevens
openbaar moeten maken. Wanneer gaat zij dit doen?De honderden miljoenen dieren die jaarlijks levend van de ene naar de
andere plaats worden gesleept, zijn overgeleverd aan de goede wil van de transporteurs.
Zij nemen de zorg voor het welzijn van dieren niet serieus. Volgens onderzoeker
Hoekstra is niet regelconforme gedrag eerder norm dan uitzondering. De sectororganisaties
die verantwoordelijk zijn voor het kwaliteitssysteem Dierwaardig Vervoer pleiten
zelfs openlijk voor het versoepelen van de regels om zo niet gestraft te worden
voor het illegaal vervoeren van zieke, manke of gewonde dieren. Verder doen
zij er alles aan om onder de wettelijke transporteisen uit te komen. Het productschap
voor vee en vlees bestrijdt zelfs de geldende beladingsnormen. Dit wil de
sector die beweert dierenwelzijn hoog in het vaandel te hebben staan. Hoe
lang laat de minister zich nog voor de gek houden?Het is onbegrijpelijk dat de minister de sector al meer dan een jaar laat
aanmodderen met een systeem voor zelfregulering. De kwaliteitssystemen die
in april en juni door haar werden goedgekeurd, voldoen niet aan de wettelijke
eisen. De fractie van de Partij voor de Dieren heeft dit al in april en juni
gezegd. Nu heeft ook het bureau Ernst & Young dit geconstateerd in een
rapport van 10 oktober. De sector heeft het afgelopen halfjaar dus met
steun van de minister onwettig geopereerd. De Europese transportrichtlijn
wordt met voeten getreden en de minister laat de sector gewoon doormodderen.
Dit blijk ook uit het nieuwe rapport van Ernst & Young. Als wij met een
veiligheidssysteem in bijvoorbeeld de luchtvaart te maken zouden hebben, zou
deze gang van zaken onbestaanbaar zijn. Wij laten toch geen vliegtuigen opstijgen
als het controlesysteem voor veiligheid niet is getoetst aan wettelijke richtlijnen?Nog geen 24 uur voor het geplande debat op 4 december ontvingen wij
het rapport van Ernst & Young waarin de vernietigende beoordeling is opgenomen
van het kwaliteitssysteem Dierwaardig Vervoer en NBW-Q. Dat rapport dateert
nota bene van 10 oktober. Nog geen 24 uur voor het algemeen overleg van
vandaag, 17 december, ontvingen wij een vervolgrapport dat is opgesteld
door Ernst & Young en waarin wordt ingegaan op de vraag hoe de grote omissies
in het kwaliteitssysteem Dierwaardig Vervoer verder moeten worden beoordeeld.
Voor de zoveelste keer zwaait de minister vlak voor een debat met rapporten
om een onbetrouwbare sector de hand boven het hoofd te kunnen houden. Hoe
denkt zij een serieus debat te kunnen voeren als de Kamer weer zo laat een
rapport ontvangt? Wie betaalt overigens die rapporten en onderzoeken? Wie
financierde de beoordeling door Ernst & Young?Het is tekenend dat de minister in haar brief van 2 december niet
is ingegaan op de belangrijkste conclusies uit het rapport van Ernst &
Young van 10 oktober. Ernst & Young zet daarin vraagtekens bij de
vorm en de intensiteit van het toezicht. Men stelt letterlijk: «Daadwerkelijk
inzicht krijgen op de beladingsgraad, het wel of niet vervoeren van wrakke
dieren, het vaststellen of daadwerkelijk water aanwezig is, vraagt om meer
toezicht ter plaatse». Uit de aanvullende rapportage die wij gisteren
hebben ontvangen, kan ik niet opmaken dat dit met het aangepaste kwaliteitssysteem
Dierwaardig Vervoer adequaat is geregeld. Zo zijn er nog steeds geen onaangekondigde
audits voorzien. Bovendien constateert Ernst & Young op pagina 12 van
het nieuwe rapport dat «inzicht in het calculerend gedrag van vervoerders
nog onvoldoende is». Met andere woorden: wanneer zijn betrokkenen geneigd
om wettelijke regels en het kwaliteitssysteem aan de laars te lappen omdat
de economische belangen groot genoeg zijn om het risico te nemen? Wij weten
allemaal uit het rapport-Hoekstra dat dit niet regelconforme gedrag
kenmerkend is voor deze sector. Hoe gaat de minister hiermee om?Ook kwam Ernst & Young in het rapport van 10 oktober tot de conclusie
dat er niet eens een strafblad wordt opgebouwd als transporteurs de wet overtreden.
Het bureau stelt: «Het dwingende karakter van de sancties is te gering.
Er bestaat geen register waarin overtredingen per gecertificeerd bedrijf worden
bijgehouden, opdat bij een x aantal overtredingen binnen een y aantal jaren
een nadere sanctie volgt.». Ernst & Young adviseert om te komen
tot een sanctiebeleid zoals het puntenrijbewijs. In het kwaliteitssysteem
Dierwaardig Vervoer is nu een tabelletje 1.4 toegevoegd op pagina 7, zo lees
ik in het rapport van Ernst & Young dat de Kamer gisteren heeft ontvangen.
Dit tabelletje zegt mij echter niets. Gaat er een strafblad opgebouwd worden
en, zo ja, wat zijn daarvan dan de juridische implicaties? Of moeten wij de
sector op de blauwe ogen geloven dat zij in een waas van zelfreinigend vermogen
veelplegers overlevert aan het bevoegd gezag? Bij het laatste heb ik erg grote
twijfels.Ernst & Young plaatste in het eerste rapport grote vraagtekens bij
de systematiek, waarin bij zware wettelijke overtredingen de mogelijkheid
wordt geboden om verbeteracties te organiseren. Letterlijk stelt men dat overtreders
nu gewoon wegkomen met: «Wij hebben twintig varkens te veel geladen
en zullen het nooit meer doen». Ik kan uit het laatste rapport van Ernst &
Young niet concluderen hoe deze kritiek wordt weggenomen. Je bent er immers
nog niet met het verzwaren van de weging van een overtreding in het kwaliteitssysteem
van «middel» naar «zwaar», zoals nu wordt voorgesteld.
Wat gebeurt er met de vervoerder die een zware overtreding begaat? Komt hij
nog steeds weg met een lijstje van goede intenties, of kunnen wij rekenen
op zware sancties en, zo ja, welke dan? Worden vrachtwagens aan de ketting
gelegd?De heer Vanthemsche constateerde normvervaging bij slachthuizen, verzamelplaatsen
en het transport. Waar blijven de instructies van de minister aangaande het
dierenwelzijn tijdens transport en in het slachthuis? Een dergelijke richtlijn
heeft zij de Kamer toegezegd. Ik heb daarover echter nog niets vernomen en
verzoek om duidelijkheid hierover.De minister spreekt met trots over de paar vliegende brigades die zij
heeft ingesteld om ook in de kleine slachthuizen het dierenwelzijn te controleren.
Deze vliegende brigades vormen echter echt niet het antwoord op het door Vanthemsche
geconstateerde structurele gebrek aan toezicht op het welzijn van dieren in
kleinere slachthuizen. Er is permanent toezicht nodig door dierenartsen van
de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA). Welke structurele oplossing heeft de
minister voor dit structurele probleem?Mevrouw Van Velzen (SP): Voorzitter. Ik wil
beginnen met terug te keren naar waar dit verhaal mee begon. Het ging daarbij
om een conceptrapport dat op straat belandde via wat ik een klokkenluider
noem. Uit dit rapport bleek dat er veel niet deugde aan het toezicht door
de VWA op diertransporten en slachterijen. De minister kende dit rapport niet.
Vandaag staat in feite de inhaalslag op de agenda die de minister moet maken.De minister kende het rapport niet. Inmiddels kennen wij de rapporten
wel. Wij hebben het daarbij over het conceptrapport, het rapport-Hoekstra
en het rapport-Vanthemsche. Aan deze rapporten liggen een aantal andere rapporten
ten grondslag. Mag ik ook die rapporten inzien? Heeft de minister deze onderliggende
rapporten gelezen? Er bestaat een grote hoeveelheid documentatie die voorafgaat
aan het rapport dat op straat belandde. Daaruit valt van alles te constateren.
Ik heb op 11 november schriftelijk aan de minister gevraagd of wij de
onderliggende stukken mogen inzien. Ik wacht nog steeds op antwoord op die
vraag. Dat vind ik raar. Ik hoor vandaag graag haar antwoord. Dat hoort te
zijn: Ja, natuurlijk, de rapporten zijn openbaar en de stukken die daaraan
ten grondslag liggen ontvangt de Kamer ook. Als de minister daartoe niet bereid
is, dan krijg ik daar rare bijgedachten bij.De inhaalslag bij de VWA vind ik nog weinig concreet. Wat zijn nu eigenlijk
de resultaten? Volgens de minister treedt de VWA nu strenger op en is er sprake
van een meer risicogerichte handhaving. Dat is goed. Ik hoor echter graag
concrete getallen. Hoeveel processen-verbaal zijn opgemaakt? Hoeveel schorsingen
zijn aangezegd? Hoeveel controles hebben plaatsgevonden? Mevrouw Thieme wees
er zojuist al op dat nog geen half procent van de transporten wordt gecontroleerd.
Hoeveel overtredingen zijn bij de controle van dit halve procent geconstateerd
en hoeveel sancties zijn er naar aanleiding daarvan uitgedeeld? Ook over de
controles bij de slachthuizen hebben wij geen concrete gegevens ontvangen,
terwijl er toch al maanden sprake is van een verstevigd toezicht. De minister
zegt dat zij eigenlijk al haar tijd moet steken in de fusie. Zij weet dat
mijn fractie geen voorstander is van die fusie. Sterker nog: laat haar maar
stoppen met die fusie, want de handhaving van het toezicht op dieren is veel
belangrijker dan het bij elkaar brengen van al die diensten. De Kamer heeft
een motie van mijn hand aangenomen waarin zij uitspreekt eindelijk inzicht
te willen krijgen in het aantal overtredingen en sancties. Naar ik aanneem
is er een goed logboek nu de handhaving is verscherpt. Het zou geen enkel
probleem moeten zijn om in ieder geval het aantal overtredingen en de daaropvolgende
sancties aan de Kamer te melden.Ik schrok van de opmerking van een woordvoerder van de VWA toen er vervuilde
zuivel uit China ons land inkwam. Hierop is de minister niet ingegaan. Die
woordvoerder zei – ik vat zijn uitlatingen in mijn eigen woorden samen –:
wij weten niet goed hoe wij de Chinese producten van de markt moeten halen,
want er is sprake van tekorten. Zijn er nog steeds tekorten? De Stichting
Varkens in Nood meldt dat er veel extra controles van transporten zijn, maar
dat de controle op kippen- en varkensboerderijen vrijwel tot nul is gereduceerd.
Als dit klopt, vullen wij het ene tekort met het andere aan en is er dus eigenlijk
sprake van een structurele onderbezetting. Zijn wellicht heel andere maatregelen
nodig dan verscherpt toezicht?Ik sluit mij kortheidshalve aan bij de vragen die mevrouw Thieme terecht
heeft gesteld naar aanleiding van de rapporten van Ernst & Young. Wel
heb ik hierover enkele aanvullende vragen. Er ligt een rapport van Ernst &
Young over het kwaliteitssysteem Dierwaardig Vervoer. Ook in de brief van
gisteren wordt een aantal aanbevelingen gedaan. Wat gaat de minister met deze
aanbevelingen doen? Ernst & Young stelt bijvoorbeeld dat er een evaluatie
nodig is waarbij wordt onderzocht hoe groot de druk is om discutabel vee mee
te nemen. Dit lijkt mij bijzonder relevant, want juist hierover gingen de
discussies die wij eerder hebben gehad. Is er sprake van een perverse prikkel,
een financiële prikkel of een machtsprikkel om ziek of wrak vee mee te
nemen? Ernst & Young wil ook weten of de audits wel voldoende effectief
zijn. Eigenlijk wil men een evaluatie van het kwaliteitssysteem Dierwaardig
Vervoer. Naar ik aanneem wil de minister ook zo’n evaluatie. Ik plaats
erg veel vraagtekens bij het voorstel. De minister doet dat niet, dus een
evaluatie zal voor haar geen enkel probleem vormen. Werkt het systeem dat
nu voorligt überhaupt nu al, of is het nog slechts theorie? Hoeveel bedrijven
doen er eigenlijk aan mee? Kloppen de berichten dat het hierbij nog steeds
om heel weinig bedrijven gaat? Hoe gaat de minister om met de wetenschap dat
de Europese richtlijn niet is geborgd door de systemen die nu voorliggen?
Juridisch verkeren wij daarmee in een bijzonder zwakke positie.De heer Waalkens heeft in een motie de regering gevraagd om de controlegegevens
openbaar te maken. Deze motie is aangenomen. Wij ontvangen echter nog steeds
geen controlegegevens. Er wordt op dit moment intensiever gecontroleerd, dus
er zouden juist meer gegevens naar de Kamer moeten komen in plaats van geen
gegevens, zoals nu het geval is.Ik heb weinig problemen met mensen die rituelen belangrijk vinden. Uit
de rapporten die de minister aan de Kamer heeft gestuurd moet ik echter concluderen dat het ritueel slachten dieronvriendelijk is. Ook zijn
er veel tekortkomingen bij het toezicht erop. In de rapporten wordt gesteld
dat er beter moet worden gecontroleerd op de bedwelmingsmethoden bij de slacht
van pluimvee. In een motie van mijn hand wordt de minister erop gewezen dat
wij daarop beter moeten toezien. Ik zie dit in het rapport terug. Daarbij
zit een lief briefje van de minister waarin zij aankondigt dat zij hierop
in april terugkomt. Mijn motie hierover is echter aangenomen. Als bovendien
in het rapport opnieuw wordt geconstateerd dat er iets mis is met het ritueel
slachten van vee, wil ik niet dat de minister hierop in april terugkomt, maar
wil ik dat zij nu stelt dit probleem bijzonder serieus te nemen en er direct
mee aan de slag te gaan. Ik kan begrijpen dat zij er nu niet inhoudelijk op
ingaat. Zij moet echter direct regelen dat dieren in Nederland worden geslacht
op de meest diervriendelijke manier die mogelijk is.Ik heb vragen gesteld over Vaex, het transportbedrijf dat bij herhaling
tegen de lamp loopt. Ik heb moeten concluderen dat men eigenlijk gebruikmaakt
van omgekatte vrachtwagens. Als het bedrijf geen vergunning heeft, rijdt men
gewoon met andere vrachtwagens. Is de minister bereid hierin handelend op
te treden? Het kan niet de bedoeling zijn dat als er wordt opgetreden en de
vergunning wordt afgenomen, hetzelfde bedrijf nog steeds dieren vervoert,
maar dan met de vrachtwagens van een ander.De minister stelt dat de Europese Commissie met haar in gesprek gaat over
de constructie met het particuliere bedrijf Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector
(KDS), die de keuring van roodvlees verzorgt. Heeft dit gesprek al plaatsgevonden
en, zo nee, is de minister bereid dit gesprek proactief aan te gaan? Ik heb
namelijk veel vragen bij deze constructie.De heer Dibi (GroenLinks): Voorzitter. Ik
sluit mij aan bij veel vragen die zijn gesteld door de voorgaande sprekers,
onder andere bij de vragen die zijn gesteld over de rapporten van Ernst &
Young.Stel je eens voor dat je 40 of 50, of zelfs 90 uur in een oververhitte
ruimte moet zitten, opgedrukt tegen anderen, zonder airconditioning en zonder
water, wachtend op iemand die de deur open doet. Ik word er claustrofobisch
van. Voor veel dieren waaraan de minister en wij allemaal fijne jeugdherinneringen
hebben, is dit echter nog te vaak de keiharde realiteit. Het heilige geloof
van de minister dat de sector een einde kan maken aan deze dierenmishandeling,
lijkt vooral te zijn gebaseerd op ijdele hoop. Zij leek tot inkeer te zijn
gekomen toen zij wederom de controle aan de klep verplichtte bij het inladen
van het vee. Helaas heeft de actualiteit ons ingehaald en blijkt de recente
regulering wederom te zijn losgelaten. Ik zal niet zeggen dat het ministerie
van LNV moet worden opgeheven, maar ik vraag wel wat de toegevoegde waarde
van de minister is op dit terrein. Ik vraag mij dat af als ik haar brief lees.
Daarin wordt geschreven over verbetertrajecten en zijn allerlei goede bedoelingen
terug te vinden. De onderbouwing en de effecten zijn echter erg dun. Er is
al gezegd dat slechts een fractie van alle transporten wordt gecontroleerd.
Wij weten niet eens hoe omvangrijk de dierenmishandeling is en hoe vaak de
Nederlandse wet- en regelgeving op dit punt wordt overtreden. De fractie van
GroenLinks wil daarom dat de klepkeuring weer wordt ingevoerd. Dit geldt zowel
voor transporten die vallen onder het kwaliteitssysteem Dierwaardig Vervoer,
als voor transporten die vallen onder NBW-Q. Deze klepkeuring is nodig totdat
alle problemen zijn opgelost.Mijn fractie heeft eerder aan de minister gevraagd of zij bereid is om
de transportsector een gps-controle op te leggen. Gelukkig heeft zij tijdens
de behandeling van de begroting toegezegd dit te willen. Kan zij ook toezeggen
de gegevens centraal op te slaan en de VWA toegang te geven tot deze gegevens?Het is nu bijna een jaar geleden dat de Kamer geconfronteerd werd met
berichten over enorme misstanden bij slachterijen, met name bij een slachterij
in Leeuwarden. De minister meldt dat zij slechts de inzet van vliegende brigades
heeft geïntensiveerd. Het klinkt mooi als wordt gesproken over een vliegende
brigade die oprukt als er sprake is van meldingen van dierenmishandeling.
Mijn fractie heeft echter bezien hoe vaak deze brigades daadwerkelijk uitrukken,
wat het effect is en hoe vaak men bij een bedrijf binnenkomt. Op grond daarvan
komen wij tot de conclusie dat de effecten volstrekt onvoldoende zijn. Kan
de minister zeggen hoeveel controles zijn uitgevoerd, hoeveel overtredingen
zijn geconstateerd en welke sancties daarop zijn gevolgd? Ik hoor, net als
de voorgaande sprekers, graag concrete cijfers.Mevrouw Jacobi (PvdA): De heer Dibi stelt
dat de vliegende brigades niet voldoende zijn. Ik heb daarentegen juist de
indruk dat deze brigades, die undercover opereren, hun werk goed doen. Op
grond van welke gegevens concludeert de heer Dibi dat de vliegende brigades
niet voldoende effectief zijn?De heer Dibi (GroenLinks): De vliegende brigades
leveren goed werk. Ik stel echter wel dat zij niet in staat zijn om echt in
kaart te brengen hoe vaak de wet- en regelgeving wordt overtreden. In het
rapport van Vanthemsche en het rapport van Hoekstra, maar ook in andere rapporten
wordt een verontrustend beeld geschetst. Het toezicht moet mijns inziens op
een wat meer structurele manier worden ingebouwd. Het toezicht dat nu wordt
vormgegeven door de vliegende brigades, is te incidenteel. De instelling van
de vliegende brigades is een goede stap, maar ik pleit voor uitbreiding.Mevrouw Thieme (PvdD): Ik verbaas mij over
de opmerking hierover van mevrouw Jacobi. In het rapport van Ernst & Young
staat te lezen dat het toezicht geïntensiveerd moet worden. De vliegende
brigades voldoen niet aan de vraag naar toezicht die wordt gesteld.Mevrouw Jacobi (PvdA): Het klopt dat de vliegende
brigades niet zonder hulp van anderen aan deze vraag kunnen voldoen. Dit laat
echter onverlet dat zij prima werk leveren.De heer Dibi (GroenLinks): Ik wil het werk
van de mensen van de vliegende brigades niet bagatelliseren. Zij verrichten
uiteraard heel goed werk. Zij gaan naar de slachterijen om te controleren
of de regels in acht worden genomen. Ik wil deze mensen echter een steuntje
in de rug geven. Daarvoor is nodig dat deze controle wordt uitgebreid. Als
wij constateren dat de controle onvoldoende is, moeten wij hier wat meer achteraan
zitten. Mijns inziens kan de minister veel meer doen. Ik begrijp dat zij constant
moet balanceren tussen verschillende belangen en ik begrijp ook dat dit erg
moeilijk is, zeker omdat het debat hierover zo is gepolariseerd. Toch wil
ik dat er iets meer rekening wordt gehouden met dierenwelzijn en dat de minister
iets meer onze kant op beweegt.Ik zit nog niet heel lang op deze portefeuille. Ik heb echter al wel geconstateerd
dat wij veel bezig zijn met pappen en nathouden. Als geweld tegen mensen aan
de orde is, spreken wij daar allemaal schande over en eisen wij terecht een
lik-op-stukbeleid. Als wij echter spreken over geweld tegen dieren, worden
wij doodgegooid met termen als zelfregulering. Daarom doet de fractie van
GroenLinks het volgende voorstel. Wij wensen een three-strikes-your-out-systeem
voor de slachterijen en de transportsector. De eerste overtreding levert daarin
een gele kaar op en de tweede een oranje kaart. Bij een derde overtreding
wordt de vergunning gewoon ingetrokken. Dit systeem heeft een afschrikwekkende
werking. Ik kan mij voorstellen dat in dit systeem lichte overtredingen niet
direct een gele kaart opleveren, maar zwaardere wel. Is de minister bereid
om te onderzoeken hoe wij een dergelijk sanctiebeleid kunnen vormgeven
en de Kamer hierover te informeren?De heer Atsma (CDA): Ik begin deze interruptie
met de heer Dibi namens eenieder die hier aanwezig is te feliciteren met het
predicaat «politiek talent van het jaar 2008» dat hem is toegekend.Heeft de heer Dibi een antwoord op de vraag hoe de minister in het systeem
dat hij nu voorstelt, moet omgaan met het verschil tussen enerzijds bedrijven
die 25 of 30 vrachtwagens op de weg hebben, en anderzijds bedrijven die
slechts met één vrachtwagen rijden? Ik vraag hem met andere
woorden naar de proportionaliteit in het systeem dat hij voorstelt. De risico’s
voor een bedrijf dat met 30 vrachtwagens rijdt, zijn uiteraard anders dan
de risico’s voor een bedrijf dat met één vrachtwagen rijdt.De heer Dibi (GroenLinks): Daarmee ben ik
het helemaal eens. Wij zullen heel zorgvuldig moeten kijken naar de proportionaliteit
bij het uitdelen van gele en oranje kaarten. Daarbij moet uiteraard een onderscheid
worden gemaakt tussen bedrijven die erg veel dieren vervoeren en veel vrachtwagens
op de weg hebben enerzijds, en kleine bedrijven anderzijds. Wij moeten er
oog voor hebben dat er bij grote bedrijven weleens iets mis kan gaan. Ik vind
echter dat de overstap nodig is van zelfregulering naar het daadwerkelijk
uitdelen van straffen in een bepaalde escalatieladder. Uiteindelijk moet een
bedrijf zijn vergunning gewoon kunnen verliezen. Wij moeten dit echter erg
zorgvuldig vormgeven. Dit systeem zal mijns inziens meer effect hebben in
de sector dan zelfregulering. Ik hoop dat de minister bereid is om dit te
bezien.De heer Atsma (CDA): Ik dank de heer Dibi
voor deze verduidelijking. Via hem stel ik de minister de vraag hoe zij invulling
kan geven aan deze proportionaliteit. Hierdoor zijn het afgelopen halfjaar
veel problemen ontstaan.De heer Dibi (GroenLinks): Ik ben ook erg
blij met het feit dat wij hierin samen kunnen optrekken. De CDA-fractie blijkt
ook iets te willen doen aan dierenwelzijn. Naar ik hoop, zal dat meer zijn
dan zij voorheen hieraan wilde doen. Ik kijk uit naar de reactie van de minister.
Nu kan zij hier uiteraard niet meer omheen.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter.
Wij zijn allemaal erg kritisch geweest over het vervoer van vee over de weg.
Ook de VVD-fractie heeft daarin een behoorlijke slag willen slaan. Eigen kwaliteitssystemen
met een goede onafhankelijke controle vormden daarbij steeds het uitgangspunt.
Met het opzetten daarvan is men nu bezig. Volgens mijn fractie had dit allemaal
wat sneller en effectieve gekund, maar de systemen staan inmiddels bijna helemaal
op de rails. Ik wil niet doemdenken en stellen dat het allemaal mis is. Dat
is namelijk niet de indruk die mijn fractie heeft. Wij moeten met een nieuwe
blik naar deze zaken kijken en moeten deze systemen een volwaardige kans geven.Wij hebben het over twee kwaliteitssystemen. Het kwaliteitssysteem Dierwaardig
Vervoer geldt vanaf het primaire bedrijf. Het kwaliteitssysteem NBW-Q zal
worden vormgegeven vanaf de verzamelplaatsen. Als ik het goed begrijp, is
er nogal een verschil tussen de voortgang van het ene en van het andere project.
Dit constateer ik ook naar aanleiding van de brief die wij gisterenavond hebben
ontvangen.Ernst & Young constateert hiaten in de NBW-Q-systeem. Die hiaten moeten
nog worden opgevuld. De minister heeft daarom gesteld dat zij met dit systeem
een pas op de plaats zal maken. Dit leidt tot geïntensiveerde controle.
Hoe zwaar moet daarop worden ingezet? Ziet de minister een mogelijkheid om
het nieuwe systeem toch in gang te zetten? Voor de diersoorten zijn de handboeken
geschreven en de systemen staan op de rails. Het is volgens mijn
fractie verstandig om het NBW-Q-systeem gewoon in gang te zetten en de wijzigingen
later door te voeren. Dit wordt ook gesuggereerd in de brief die wij naar
ik meen allemaal hebben ontvangen.Mevrouw Van Velzen (SP): Welk signaal wil
mevrouw Snijder hiermee afgeven? Er was sprake van misstanden. De sector heeft
een kans gekregen om het vertrouwen terug te winnen. Het systeem moest per
1 april klaar zijn. Nu ligt er iets voor waarover Ernst & Young stelt
dat het niet goed genoeg is. Ook de minister vindt dat. De VVD-fractie zegt
echter: gaat u maar gewoon verder, wat maakt het allemaal uit. Dat is toch
niet het signaal dat wij met elkaar aan deze sector willen afgeven?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Hier hoor
ik weer het zwart-witte verhaal dat de SP-fractie vaker laat horen. Ik stel
niet: gaat u maar door. Ik heb al gezegd dat het wat ons betreft allemaal
wat sneller en effectiever had mogen verlopen. Als de sector echter wat meer
tijd nodig heeft, zijn wij bereid die tijd te bieden. Wij willen allemaal
dat het beter gaat. Ook de VVD-fractie wil dat en ook mijn fractie heeft geconstateerd
dat er sprake was van misstanden. Wij horen echter nu niet meer over de misstanden
die voorheen voorkwamen. Daarover verschil ik waarschijnlijk van mening met
de fractie van de SP.Mevrouw Van Velzen (SP): Hier heeft een duur
bureau naar gekeken. De minister, die ook door mevrouw Snijder wordt gewaardeerd,
stelt dat het systeem niet goed genoeg is. Van mij mag de sector een halfjaar
of zo nodig tien jaar uittrekken om de verbeteringen aan te brengen. Het systeem
treedt echter pas in werking als het goed is. Wij moeten niet al water bij
de wijn doen nog voordat er überhaupt sprake is van een goed voorstel.Mevrouw Thieme (PvdD): Ernst & Young stelt
dat het toezicht niet op orde is. Men heeft grote zorgen over het niet regelconforme
gedrag in de sector. De reactie van mevrouw Snijder daarop is: laten wij de
sector maar weer een kans geven en laten wij doorgaan op de ingeslagen weg.
Mijn fractie stelt dat de klepcontroles moeten worden gehandhaafd. Ik hoop
dat de VVD-fractie zich daarbij aansluit. Ook het kwaliteitssysteem Dierwaardig
Vervoer klopt nog helemaal niet. Om de misstanden aan te kunnen pakken, moet
het overheidstoezicht op orde worden gebracht. Dit is niet een kwestie van
verschil van mening tussen de fracties, maar iets dat door onafhankelijke
onderzoekers is vastgesteld. Zij stellen dat het toezicht niet op orde is.De heer Dibi (GroenLinks): Ik begrijp dat
de VVD-fractie het bedrijfsleven ruimte wil bieden. Is mevrouw Snijder bereid
om met mij, de CDA-fractie en de minister het three-strikes-your-out-systeem
te onderzoeken? Daarmee kan het bedrijfsleven erop worden gewezen dat het
ernstige consequenties kan hebben als men te vaak in de fout gaat.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Van het laatste
ben ik een groot voorstander. Bedrijven die het verknoeien voor de hele sector
en die het vertrouwen bezoedelen, moeten wij aanpakken. In reactie op de andere
vragen stel ik dat in het rapport van Ernst & Young een aantal hiaten
wordt aangetoond. Daarop is gereageerd en daarop reageert op haar beurt de
minister. Zij stelt dat het NBW-Q-systeem nog steeds een aantal hiaten kent.
Ik stel nu dat ik niet kan beoordelen of deze hiaten zo essentieel zijn dat
wij een pas op de plaats moeten maken met het hele systeem. Er zijn inmiddels
allerlei handboeken geschreven, ook voor de kalver-, de schapen- en de varkenshouderij.
Ik vraag de minister of het mogelijk is om het systeem nu al op te pakken
en ermee aan de gang te gaan. De sector hoort wat in dit debat
wordt gezegd. Naar ik aanneem zal men op grond daarvan de hiaten heel snel
opvullen. Ik voel er niets voor om maar weer achterover te gaan leunen.Op dit punt is er, als ik het goed begrijp, een verschil tussen het NBW-Q-systeem
en het kwaliteitssysteem Dierwaardig Vervoer. In de brief die wij gisteravond
hebben ontvangen stelt de minister dat de controle van het kwaliteitssysteem
Dierwaardig Vervoer in de pas loopt met wat zij wil. Mag ik concluderen dat
zij dit systeem volledig kan accrediteren? Als dat zo is, is er sprake van
een verschil tussen de voortgang van dit systeem en de voortgang van NBW-Q.Ik wil graag van de minister klip en klaar horen wat de stand van zaken
is op het punt van de vogelpest. Welke risico’s loopt Nederland hierbij?
Wordt er op Europees niveau gehandhaafd?Vorige week heb ik zeer kritisch gesproken over het dioxinevlees. De minister
heeft verwezen naar de onderzoeken die in Ierland worden gedaan. Is de minister
bereid in een brief nog eens omstandig uit te leggen hoe het mogelijk was
dat er in september mogelijk iets gaande was en dat wij pas tien dagen geleden
de conclusies hierover hebben ontvangen en er pas vanaf dat moment vlees terug
moest?Gisteren is er nog een schriftelijke ronde geweest over de retributieregeling.
Hiervoor loopt een voorhangprocedure. Als ik het goed begrijp, wil de minister
dit met ingang van 1 januari aanstaande doorvoeren. Gaat zij daarmee
door, ook als de Kamer het daarmee niet eens is? Heeft de Kamer de mogelijkheid
om ervoor te zorgen dat er op dit punt een pas op de plaats wordt gemaakt?
Mijn fractie heeft op dit punt een aantal kritische vragen gesteld.Mevrouw Van Velzen (SP): Mevrouw Snijder zei
zojuist dat bedrijven die het vertrouwen bezoedelen, stevig moeten worden
aangepakt. Daarover zijn wij het allemaal eens. De vraag is echter of de manier
voldoet waarop de minister dit vorm geeft. Mijn mening daarover is duidelijk,
maar ik hoor graag de mening hierover van mevrouw Snijder. Als zij vindt dat
dit niet voldoende is, op welke manier moet een en ander dan volgens haar
steviger worden aangepakt en gesanctioneerd?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): In de brieven
die de minister naar de Kamer heeft gestuurd, staat te lezen dat er nogal
wat meer boetes zijn uitgedeeld. Ik kan niet goed beoordelen of een aantal
bedrijven meer dan één keer een boete heeft gekregen. Bedrijven
die bij herhaling moeten worden beboet, moeten mijns inziens worden aangepakt.
Het kan ook zijn dat de boetes slechts incidenteel zijn uitgedeeld. Daarbij
maakt het ook nog een verschil of een bedrijf dertig vrachtwagens op de weg
heeft of slecht één. Ik wil hierover wat meer van de minister
horen.Mevrouw Van Velzen (SP): Ik concludeer dat
ook mevrouw Snijder niet kan inschatten wat er aan de hand is. Als dat wel
zo was, zou zij mij immers niet op deze manier antwoorden.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Dat klopt.
Ik weet niet of en, zo ja, hoe vaak eenzelfde bedrijf een boete krijgt of
met bestuursdwang wordt geconfronteerd.Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Ook ik
wil eerst de heer Dibi, ons politiek talent, formeel en in het openbaar feliciteren.
Hij heeft het predicaat «politiek talent van het jaar 2008» mijns
inziens terecht gekregen.De fractie van de PvdA houdt zich bij de accreditatie rond dierwaardig
vervoer aan de uitgangspunten die daarvoor eerder zijn gesteld. Daaraan willen
wij onverkort vasthouden. Het lijkt mij goed als de minister straks nog enige
woorden besteedt aan het «gedoe» rond de regeling voor waaghouders.De heer Waalkens van de PvdA heeft in het verleden een pleidooi gehouden
voor een lik-op-stukbeleid. Overtredingen moeten gevolgen hebben. Wanneer
ontvangt de Kamer een wetsvoorstel op dit punt? Ik heb hierbij behoefte aan
deadlines.Het optreden van de vliegende brigades lijkt effectief en het aantal controles
is verhoogd. In de stukken staat dat te zijner tijd de inspectierapporten
openbaar kunnen worden gemaakt. Wanneer kunnen wij deze volgende tranche verwachten?
Wanneer zullen de controlegegevens openbaar worden? Op die manier kunnen wij
ons een beeld vormen over welke bedrijven worden beboet en welk type problemen
een rol speelt.Mevrouw Thieme (PvdD): Hoe wil de fractie
van de PvdA inzetten op een beter toezicht en betere sanctionering bij diertransporten?
Op dit moment kunnen bedrijven bij vier overtredingen hun vergunning kwijtraken.
De CDA-fractie vindt dat dit allemaal wat meer proportioneel moet en de fractie
van GroenLinks is het daarmee eens. Ik ben overigens zeer verbaasd dat de
fractie van GroenLinks hierin meegaat met het CDA. Ik heb mijn hoop daarom
nu gevestigd op de PvdA. Kan ik met die fractie komen tot een strenger sanctiebeleid?
Nu kunnen bedrijven nog vier keer een overtreding begaan voordat zij hun vergunning
kunnen kwijtraken.Mevrouw Jacobi (PvdA): De stappen die nu zijn
gezet, zijn mijns inziens stappen in de goede richting. De accreditatie zal
ertoe leiden dat wij straks te maken hebben met vervoerders die aan de eisen
voldoen. Als bedrijven overtredingen begaan, speelt openbaarmaking een grote
rol. Bij heel lichte overtredingen kan het scenario met gele en rode kaarten
een rol spelen. Ik ben er niet voor om bij heel zware overtredingen een systeem
van gele, oranje en rode kaarten te hanteren. Bij zeer zware overtredingen
moet direct een oranje of een rode kaart kunnen worden gegeven.Mevrouw Thieme (PvdD): Volgens Ernst en Young
moet er een soort puntenrijbewijs komen. Daarbij wordt een soort strafblad
opgebouwd en werken de overtredingen cumulatief. Is de fractie van de PvdA
voor zo’n systeem?Mevrouw Jacobi (PvdA): Zo’n systeem
kan mijns inziens wel helpen. Over de aard van de overtredingen is een apart
debat te voeren. Daarom heb ik de minister gevraagd wanneer de Kamer een voorstel
voor een lik-op-stukbeleid ontvangt. Zo is het bijvoorbeeld de chauffeur die
bepaalt of een koe mee op transport kan. In hoeverre moeten wij de straf voor
het onterecht meenemen van vee koppelen aan de chauffeur, en in hoeverre aan
het bedrijf waarvoor hij rijdt? De straf moet terechtkomen waar die het meest
effect heeft.Op het punt van de retributieregelingen heeft mijn fractie steeds het
standpunt ingenomen dat de kosten terecht moeten komen bij degenen die ze
veroorzaakt. De tarieven voor de werkzaamheden van de VWA zijn op dit moment
nog niet kostendekkend. Volgens mijn fractie moet het Rijk de kosten dragen
die de VWA maakt voor publieke verantwoordelijkheden, volksgezondheid en het
toezicht op controle. Daartegenover staan de private verantwoordelijkheden.
Mijn fractie gaat wel akkoord met de voorgestelde wijziging van de retributieregeling.
Wij moeten daarbij toezien op een juiste toerekening van de kosten. Wellicht
kan de minister de eerste onderbouwingen voor deze toerekening nog eens toelichten.Bij de VWA kan nog veel worden verbeterd, bijvoorbeeld op het terrein
van de efficiency, de gegevensoverdracht en de opleidingen van inspecteurs
en medewerkers. De fusie die gaande is, mag er niet toe leiden dat de verbetertrajecten
ondersneeuwen. Ik weet uit eigen ervaring dat men bij fusies erg op de bedrijfsvoering
is gericht. De verbetertrajecten en het inhoudelijke aspect moeten prominent
zichtbaar blijven. Het is van belang dat de minister dit in de
gaten houdt, want ook het bedrijfsleven klaagt erover dat de verbetertrajecten
bij de VWA dreigen onder te sneeuwen.De minister moet het beleid in Europa rond de uitbraak van vogelpest in
het grensgebied met Duitsland goed afstemmen. Uiterste alertheid is hierbij
noodzakelijk.Het gps-systeem voor diertransporten over lange afstanden is zeer noodzakelijk.
Dit systeem moet snel operationeel worden gemaakt. Enige maanden geleden hebben
wij ook over dit systeem gesproken. Toen zijn wij enigszins coulant geweest.
Men moet immers de tijd krijgen om het systeem technisch goed vorm te geven.
Hoe staat het daarmee?Wat is de stand van zaken bij het identificatie- en registratiesysteem
voor schapen en geiten? Het systeem is nu nog niet sluitend. Bij een onverhoopte
uitbraak van een besmettelijke dierziekte is zo’n sluitend systeem van
belang. Is er bij dit systeem aandacht voor gewetensbezwaarden? Zij dreigen
te worden buitengesloten. Ik ben van het soort dat vindt dat ook gewetensbezwaarden
een speciale plek moeten krijgen bij identificatie en registratie.Mijn laatste punt gaat over het vervoer van vee vanaf de Waddeneilanden.
Ik ben speciaal ambassadeur voor deze eilanden. Er is nu al wat langer met
de bestaande regeling voor veevervoer vanaf de eilanden gewerkt. Men heeft
op de eilanden de dringende behoefte om als gezamenlijke Waddeneilanden in
aanmerking te komen voor één gezondheidsstatus. Is de minister
bereid de mogelijkheden hiervoor te onderzoeken? Is dit praktisch mogelijk
zonder dat daarvoor de eisen moeten worden versoepeld die wij stellen ter
voorkoming van dierziekten? Mijns inziens is het mogelijk tot één
gezondheidsstatus te komen voor de eilanden.De heer Atsma (CDA): Voorzitter, ik ben het
met mevrouw Jacobi eens als zij stelt dat elk waddeneiland als één
bedrijf moeten worden beschouwd. De gezondheidsstatus is erg hoog. De boeren
op bijvoorbeeld Terschelling zijn daardoor terecht volledig in de stress geschoten
toen herten werden geïmporteerd. Alles moet op alles worden gezet om
dieren van de eilanden te weren die daar niet van oudsher aanwezig zijn.Voorzitter. Wij vergeten wel eens dat bij de VWA de veiligheid van voedsel
voorop staat. De minister schrijft in de voortgangsrapportage dat belangrijke
stappen zijn gezet. Het echte resultaat zal in de loop van 2009 merkbaar zijn.
Toch zijn er nog vragen waarop wellicht deze ochtend een helder antwoord kan
komen. Mevrouw Van Velzen heeft het onderwerp van de noodslachtingen al aangeroerd.
Van zowel de dierenartsen als de VWA horen wij dat er een grijs gebied is
en dat iedereen worstelt met de vraag hoe je daarmee moet omgaan. Ik vraag
de minister om dit punt zeer kritisch te bezien. Geen enkele ondernemer, ongeacht
of hij de ontvangende of de leverende partij is, mag worden geconfronteerd
met willekeur bij de inschatting of vee nog naar de noodslachting kan.Met de kwaliteitssystemen voor het diertransport werden wij gisterenmiddag
nog geconfronteerd toen ons daarover een petitie werd aangeboden. De Nederlandse
Bond van Handelaren in Vee heeft gevraagd om drie maanden uitstel, omdat men
de zaak nog niet zo op orde heeft als zou moeten. Dit hangt echter volgens
de Bond voor een deel samen met het groene licht dat in het traject door het
ministerie moet worden gegeven. Mijn fractie zou deze ruimte wel willen geven
en vraagt de minister om met de betrokkenen mee te denken. Wij horen hierover
overigens op dit moment alleen maar positieve berichten; er wordt daadwerkelijk
meegedacht om te komen tot een sluitender systeem. In algemene zin steunt
mijn fractie uiteraard de ontwikkeling van het ketenkwaliteitssysteem. Bedrijven
die een en ander niet kunnen waarmaken, zullen vervolgens stevig moeten worden
aangepakt. Het staat buiten kijf dat verzamelplaatsen hierbij een grotere
verantwoordelijkheid krijgen. Wanneer moet het geaccrediteerde systeem volgens
de minister definitief zijn ingevoerd?De heer Dibi heeft gesproken over de proportionaliteit en deed daarbij
een suggestie. Deze kan wellicht een vertaling krijgen in de Wet dieren. Hierover
hebben wij eerder gesproken. Ik ben blij met de suggestie van de heer Dibi.
Het punt was en is dat proportionaliteit soms het onbedoelde neveneffect heeft
dat een groot bedrijf al aan de ketting wordt gelegd als er sprake is geweest
van drie overtredingen. In de Kamer wordt daarop terecht gewezen. Uiteraard
kunnen wij zeggen dat wij dit precies zullen regelen in de Wet dieren. Deze
wet is echter nog niet door de Tweede Kamer, noch door de Eerste Kamer. Daarom
vraag ik nogmaals aan de minister om dit punt te bezien. Ik ben overigens
met mevrouw Jacobi van mening dat er een grote verantwoordelijkheid ligt bij
de chauffeurs. Een bedrijf met veertig trekkende eenheden kan vanaf zijn kantoor
van alles regelen. Terecht wordt de eigenaar van zo’n bedrijf aangesproken
op wat er door zijn of haar medewerkers wordt gedaan. De eerste verantwoordelijkheid
ligt echter bij de chauffeur. Hij moet inschatten wat kan en wat niet kan.
Op die lijn wil ik een en ander laten beoordelen. Het systeem van het puntenrijbewijs
van mevrouw Thieme kan op de individuele chauffeur van toepassing worden verklaard.
Die wordt daarmee afgerekend op zijn prestaties en kennis. De CDA-fractie
is er een groot voorstander van om meer verantwoordelijkheid bij de chauffeur
te leggen.De heer Dibi (GroenLinks): Ik moet een beetje
op mijn hoede zijn als het CDA en GroenLinks op dit terrein de handen ineenslaan...De heer Atsma (CDA): U bent niet voor niets
het politiek talent van 2008, mijnheer Dibi.De heer Dibi (GroenLinks): Ik wil daarom de
heer Atsma, maar ook mevrouw Thieme meegeven dat mijn voorstel een verbetering
inhoudt van het huidige systeem en ook strenger is dan het huidige systeem.
Men kan daardoor beter handhaven en sneller vergunningen intrekken.Mevrouw Van Velzen (SP): Waar zit het addertje
onder het gras, mijnheer Atsma? Waar zitten de python en de boa constrictor?
Als u het hebt over proportionaliteit, bedoelt u volgens mij precies het tegenovergestelde
van wat de heer Dibi bedoelt. Die moet nog even nadenken over wat hier nu
allemaal gebeurt. U zegt: de bedrijven worden nu al veel te hard aangepakt,
dus laten wij het vooral proportioneel doen. Grote bedrijven moeten dus minder
hard worden aangepakt, ook als bij herhaling dezelfde overtredingen worden
geconstateerd. Of bent u niet tevreden met het systeem van de minister en
wilt u dat verbeteren? Als dat zo is, ben ik uw vrouw.De heer Atsma (CDA): Laat ik dit met een ander
voorbeeld rond de VWA illustreren. Enkele jaren geleden speelde een discussie
met minister Hoogervorst over een bakkerij in de Randstad met vijftien filialen.
In drie filialen constateerde de VWA iets met mieren. Vervolgens kreeg deze
bakkerij een megahoge boete. De Kamer heeft toen de minister gevraagd of dit
wel proportioneel was. Als deze bakker slechts één winkel had
gehad en er was bij hem in zijn ene zaak drie keer een probleem geweest, zou
stevig optreden zeer terecht zijn geweest. Er is echter iets heel anders aan
de hand als er binnen een concern met vijftien vestigingen drie kleine overtredingen
worden geconstateerd. Wat is hierbij proportioneel? Hetzelfde geldt voor veetransportbedrijven.
Als twee of drie keer een probleem wordt geconstateerd bij chauffeurs van
een bedrijf dat dertig of veertig combinaties op de weg heeft, moeten wij
daarmee anders omgaan dan met twee of drie constateringen binnen een eenmanszaak.
Mijns inziens verschillen de heer Dibi en ik hierover absoluut niet van mening.Mevrouw Van Velzen (SP): Het is duidelijk
dat het addertje een mier is. Dat is goed. Ik constateer echter op dit moment
op basis van alle rapporten die wij hebben mogen ontvangen dat
het toezicht en de handhaving niet adequaat zijn. Een overtreding leidt er
niet toe dat een bedrijf van de weg wordt gehaald. Een overtreding leidt niet
tot het uitdelen van sancties die pijn doen. Dat stelt Ernst & Young in
de rapporten. Wat is de kleur die de heer Atsma afgeeft? Moet het allemaal
maar slapper en gemakkelijker worden?De heer Atsma (CDA): Mijns inziens moet mevrouw
Van Velzen eens gaan spreken met de bedrijven die inmiddels aan de ketting
zijn gelegd. Volgens mij krijgt zij van hen een wat ander antwoord dan zij
nu suggereert. Wij weten allemaal over welke bedrijven wij het daarbij hebben.Mevrouw Van Velzen (SP): Om hoeveel bedrijven
gaat het daarbij volgens u?De heer Atsma (CDA): Dus, voorzitter ...Mevrouw Van Velzen (SP): Om hoeveel bedrijven
gaat het volgens u, mijnheer Atsma?De heer Atsma (CDA): Laten wij hopen dat het
er nul zijn, maar ik weet dat het er meer zijn.Mevrouw Van Velzen (SP): Hoeveel dan?De heer Atsma (CDA): Ik heb het over een bedrijf
dat veel meer vrachtwagens op de weg heeft rijden dan een eenmanszaak redelijkerwijs
op de weg kan hebben. Als mevrouw Van Velzen die ondernemer vraagt wat er
met hem is gebeurd, springen naar ik hoop ook bij haar de tranen in de ogen.Als een bedrijf meer dan één vestiging heeft en die vestigingen
vallen onder verschillende inspectiegebieden, dan mag zo’n bedrijf niet
geconfronteerd worden met totaal verschillende beoordelingen door de VWA of
de AID. Wij hebben daarover meer dan één maal berichten gehoord.
Wij willen ook niet dat diverse vestigingen van de Belastingdienst over eenzelfde
zaak verschillend oordelen. Ook dat komt overigens voor. Eén uniforme
interpretatie is nodig en biedt de transparantie waar de Kamer om vraagt.
Bedrijven moeten weten waar zij aan toe zijn. Ook horen wij de klacht dat
bedrijven levenslang worden gestraft als er één keer iets fout
is gegaan. Dan blijft men zo’n bedrijf namelijk maar bezoeken en blijft
men alle details controleren.Dierenartsen van de VWA moeten zo efficiënt mogelijk worden ingezet.
Wij weten dat meer dierenartsen nodig zijn dan er beschikbaar zijn. Het mag
niet voorkomen dat een slachterij haar werktijden moeten aanpassen aan de
tijden die de dierenarts uitkomt. Met name in een maand als december speelt
dit probleem bij verscheidene bedrijven. Er wordt dan gewerkt met avondnacht-
en weekenddiensten. Wij moeten voorkomen dat de dierenarts bepaalt of een
bedrijf kan draaien. Wij horen ook klachten over de modernisering van vleeskeuringssystemen.
Een bedrijf dat voorstellen doet, krijgt vaak te horen: dat kan niet. In de
ons omringende landen is de slachtsnelheid hoger en zijn deze mogelijkheden
er wel.De CDA-fractie heeft altijd op het standpunt gestaan dat de kosten van
de VWA-activiteiten zo veel mogelijk in de hand moeten worden gehouden. Voor
de pluimveesector is afgesproken dat de tarieven met 5% zouden stijgen.
In de praktijk blijkt het nu om een stijging van 20% te gaan. Mijn
fractie vindt dat te veel. De voorstellen over de doorrekeningskosten zijn
daarom voor ons op dit moment nog te onduidelijk. Daarom willen wij op het
punt van de retributiekosten een pas op de plaats maken. Op deze manier gaat
het namelijk volstrekt de verkeerde kant op.Mevrouw Thieme (PvdD): Ik kom nog even terug
op het vervoer van dieren. Een bedrijf kan alleen op afspraak worden bezocht
voor een controle. Tot zover is er een goede mogelijkheid voor dierenartsen
en de VWA om te controleren. Ernst & Young schrijft in de rapporten over
grote zorgen over het niet regelconforme gedrag van de sector. De sector heeft
volgens het bureau de neiging om calculerend te opereren. Wat vindt de heer
Atsma van deze conclusie van Ernst & Young? Deze conclusie is een herhaling
van de conclusie in alle andere rapporten die wij onder ogen hebben gekregen.Mevrouw Van Velzen (SP): Ik hoor verscheidene
woordvoerders vragen stellen over de retributietarieven. Alle ministers van
Landbouw die ik als Kamerlid heb meegemaakt, zaten op de lijn dat de tarieven
kostendekkend zouden moeten zijn. De sector moet gewoon betalen wat het kost.
Is de heer Atsma het nog eens met deze theoretische lijn?De heer Atsma (CDA): Als de uitkomst van de
theorie een praktijk is die wij niet willen, ben ik het daarmee uiteraard
niet eens. Uiteraard kun je zeggen dat de kosten betaald moeten worden. Ik
dank mevrouw Van Velzen voor deze vraag, want die biedt mij de gelegenheid
de minister te vragen om het Europese speelveld op dit punt in beeld te brengen.
Wij moeten voorkomen dat Nederland op het punt van deze kosten, waarmee alle
bedrijven in de primaire en de verwerkende sector worden geconfronteerd, volledig
uit de pas gaat lopen met de ons omringende landen. Mevrouw Van Velzen stelt
dat deze kosten voor haar geen probleem zijn, maar voor mijn fractie vormen
die wél een probleem. Als wij allemaal vinden dat de inzet van de VWA
en de AID efficiënter en effectiever moet worden, dan mag je verwachten
dat de kosten dalen in plaats van stijgen.Over het calculerend gedrag kan ik zeggen dat ondernemers altijd calculerend
zijn. Zij moeten dat zelfs zijn. Met calculerend gedrag van ondernemers is
niets mis.Mevrouw Thieme (PvdD): U weet heel goed wat
ik bedoel, mijnheer Atsma.Mevrouw Van Velzen (SP): Ik vraag de heer
Atsma nogmaals of hij nog achter de lijn van de minister van Landbouw staat
die inhoudt dat de bijdragen voor controle en handhaving kostendekkend moeten
zijn. Hij zei zojuist met een heel mooie kronkel dat theorie en praktijk niet
goed met elkaar overeenkomen en dat de praktijk in Nederland niet overeenkomt
met de praktijk in de rest van Europa. Gisteren beweerde hij echter dat hele
sectoren in de landbouw niet gesubsidieerd worden. Ik kom tot de conclusie
dat wij op dit punt feitelijk wél de landbouw subsidiëren. De
heer Atsma stelt nu immers dat de bijdragen niet kostendekkend hoeven te zijn.
Dat betekent dus dat het ministerie van Landbouw de gecontroleerde bedrijven
moet gaan spekken en subsidiëren via een achterdeur. Staat de heer Atsma
daar echt achter?De heer Atsma (CDA): Ik sluit niet uit dat
mevrouw Van Velzen graag wil dat op elk bedrijf 24 uur per dag en 7 dagen
in de week een VWA-contoleur aanwezig is. In zo’n situatie is het volgens
mijn fractie volstrekt ondenkbaar dat wordt uitgegaan van een kostendekkend
tarief. Sterker nog, mijn fractie en gelukkig ook de minister willen zo’n
vorm van controle niet. Ook hierbij gaat het dus om proportionaliteit. Hoeveel
mensen zet je in en wat ga je doen? Bovendien heb ik er al op gewezen dat
als wij bedrijven een toekomst willen bieden, wij ook het Europese speelveld
moeten bezien. Hoe belast men elders in Europa en hoe belast men daar door?Mevrouw Van Velzen (SP): Ik heb er niet voor
gepleit om 24 uur per dag een inspecteur op een bedrijf aanwezig te laten
zijn. Als de heer Atsma dat heeft gehoord, moet hij toch echt even naar de
oorarts. Ik ga uit van de huidige situatie, waarin de VWA bij veel bedrijven
helaas amper over de vloer komt. Toch pleit de heer Atsma ervoor om ook in
de huidige situatie de kosten te subsidiëren die voor deze controles
worden gemaakt. Dat valt mij van hem tegen, zeker na zijn uitspraken van gisteren.De heer Atsma (CDA): Als de samenleving een
extra inspanning verwacht van sectoren, omdat zij bepaalde zaken belangrijk
en nodig vindt, dan mag je daarvoor ook een bijdrage van die samenleving verwachten.
Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor de destructie. Ook daarover heeft mijn fractie
een verschil van mening met onder andere mevrouw Thieme. Dat heeft zij deze
week nog eens in een blad laten weten. Een ondernemer moet calculerend zijn.
Als mevrouw Thieme zegt: u weet goed wat ik bedoel, bedoelt zij waarschijnlijk
dat de ondernemer net zo denkt als zij denkt over het ministerie en de minister
van Landbouw. Zij doelt waarschijnlijk op een dubbele agenda; het spul moet
weg. Mijn fractie vindt dat een ondernemer moet calculeren. Hij moet rekening
houden met de bedragen die hij moet betalen aan de overheid, om daarna te
bezien of de kostprijs kan worden terugverdiend.Mevrouw Thieme (PvdD): Wij spreken over toezicht
en controle op een sector die calculerend gedrag vertoont bij het omzeilen
van wettelijke verplichtingen. Daarover schrijft Ernst & Young in de rapporten.
Men heeft het daarin niet over de vraag hoe wij zo veel mogelijk geld kunnen
verdienen over de ruggen van dieren.De heer Atsma (CDA): Ik veronderstel en verwacht
dat alle sectoren geen problemen hebben met het toezicht dat de overheid wenst.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voor de duidelijkheid
vraag ik of ook de CDA-fractie vindt dat de voorhangprocedure over de retributieverhoging
en de indexering even moet worden gestopt. De minister moet die verhoging
dus ook volgens de CDA-fractie niet op 1 januari doorvoeren?De heer Atsma (CDA): Ja. Hier is een voorhangprocedure
aan gekoppeld. Ik heb daarover gezegd wat ik heb gezegd; er moet eerst meer
duidelijkheid komen voordat wij een volgende stap zetten.Minister Verburg: Voorzitter, ik wil proberen
alle vragen zo goed mogelijk te beantwoorden. Daarvoor moet ik ze echter wel
begrijpen. Een vraag van mevrouw Jacobi begrijp ik niet. Zij spreekt over één
gezondheidsstatus voor dieren op de eilanden. Wat bedoelt zij precies met
die gezondheidsstatus en over welke eilanden heeft zij het? Gaat het om de
Waddeneilanden of de BES-eilanden?Mevrouw Jacobi (PvdA): De Waddeneilanden natuurlijk!
Hoe kan de minister dit aan een Friezin vragen?Je zou de Waddeneilanden als één bedrijf kunnen beschouwen.
Dat zou een aantal van de huidige problemen uit de wereld helpen. Het volgende
is namelijk op dit moment het probleem. Voordat de huidige regeling van kracht
werd, konden individuele dieren in één transport naar de vaste
wal worden gebracht. Dat is nu niet meer mogelijk. Dit jaagt de eilandbewoners
op hoge kosten. Ik vind dat het ministerie van LNV de plicht heeft om te bekijken
in hoeverre men dit voor de eilanden op een ietwat praktischer manier kan
regelen. Daarbij moet uiteraard de gezondheid gewaarborgd blijven.Antwoord van de ministerMinister Verburg: Voorzitter. De heer Dibi
zei: u kunt er niet meer omheen. Dat klopt, ik wil er ook niet omheen! Wij
gaan er doorheen en wij maken van de VWA een autoriteit die je schrijft met
een hoofdletter. Er was veel mis bij de VWA en wij zijn volop bezig met een
verbetertraject. Maar dat is geen zaak van enkele weken. Ik begrijp het ongeduld
van de Kamer, maar het is een veelomvattend verbeterproces.Mevrouw Van Velzen zei dat het iets beter gaat, maar dat het nog niet
goed genoeg is. Zij vindt dat ik geen water bij de wijn mag doen. Dat gaat
zeker niet gebeuren. Wij zetten de ingezette lijn vasthoudend voort. Soms
doen we een grote stap vooruit en soms moeten we en stapje terug doen omdat
we door de praktijk worden ingehaald. Ik denk even aan de gang van zaken rond
de kwaliteitsystemen vervoer. Dat doen we omdat we gewoon willen dat de zaak
weer op orde komt en blijft. Wie zich niet aan de regels houdt, zal dat merken!Mevrouw Snijder zei dat het beter gaat, maar dat het sneller had gemogen.
Dat ben ik met haar eens, maar het is een taai proces. Ik zet graag samen
met de mensen die hier dag en nacht aan werken en die trots willen zijn op
hun werkorganisatie, stappen in de goede richting. Maar, zoals gezegd, dat
is geen kwestie van weken, maar van maanden of zelfs van jaren.Ernst & Young heeft de beide kwaliteitssystemen vervoer geëvalueerd.
Het kwaliteitssysteem Dierwaardig Vervoer is gericht op export vanaf de boerderij,
terwijl NBW-Q is gericht op exportverzamelplaatsen. Beide systemen kennen
tekortkomingen; die van NBW-Q zijn groter dan die van Dierwaardig Vervoer.
Beide organisaties hebben de gelegenheid gehad, aanpassingen te doen. Ik heb
moeten constateren dat de plannen van NBW-Q onvoldoende tegemoetkomen aan
de bestrijding van de vastgestelde tekortkomingen. Daarom heb ik besloten
om met ingang van 8 december de deelnemers aan NBW-Q weer te onderwerpen
aan de klepkeuring. Zodra de zaken op orde zijn – en dan niet alleen
op papier – komt de organisatie weer in aanmerking voor het verlichte
keuringsregime. Het kwaliteitssysteem Dierwaardig Vervoer is adequaat aangepast,
zodat het verlichte toezichtregime in stand kan blijven.Het ontwikkelen van goede kwaliteitssystemen vergt de nodige tijd en moeite,
maar dat laat onverlet dat wij deze kant op moeten blijven gaan. Regelgeving
en handhaving door de overheid enerzijds en een verantwoordelijk bedrijfsleven
anderzijds dat zelf kwaliteitssystemen ontwikkelt voor een verantwoord vervoer
van dieren, blijven hard nodig. Ik blijf ondernemers aanspreken op hun eigen
verantwoordelijkheid en die maken zij stap voor stap ook steeds beter waar.
Maar wij zijn er nog niet. Voor de verdere verbetering van de kwaliteit van
het dierenvervoer is samenwerking met het bedrijfsleven onmisbaar, met respect
voor de wederzijdse rollen en verantwoordelijkheden. Wie zijn verantwoordelijkheid
niet waarmaakt, krijgt te maken met hogere kosten, intensiever toezicht en
stevige sancties.Mevrouw Thieme stelt vast dat het rapport van Ernst & Young al op
10 oktober is uitgebracht. Zij vindt dat de Kamer het te laat heeft gekregen.
Ook vraagt zij wie het rapport betaalt. In mijn brief van 2 december
heb ik beschreven dat ik de uitkomsten van de evaluatie eerst met de eigenaren
van de kwaliteitssystemen heb besproken. Toen heb ik gevraagd wat men er op
korte termijn aan ging doen. Aansluitend daarop heb ik de Kamer geïnformeerd.
LNV is opdrachtgever van deze evaluatie en betaalt dus het onderzoek. De verbeteringen
van het systeem betaalt het bedrijfsleven zelf, omdat het een kwaliteitssysteem
van de sector zelf is.Ernst & Young stelt vast dat het dwingende karakter is toegenomen,
want als binnen twee jaar een maximaal aantal zware overtredingen wordt begaan,
vinden er intensieve herhalingscontroles plaats. Dan is de pakkans
groter en lopen de sancties op. Dat lijkt mij zeer rechtvaardig. Er is sprake
van een privaat sanctiesysteem waarbij dus niet een strafblad aan de orde
is. Het opbouwen van een strafblad is het domein van de AID, VWA en OM.Mevrouw Thieme en mevrouw Snijder hebben gezegd dat de brief van 2 december
niet ingaat op belangrijke kritiek van Ernst & Young dat er te weinig
controle is en dat er te weinig inzicht is in de motieven van de ondernemers.
Ik meen echter dat ik in die brief helder ben geweest. De kwaliteitssystemen
moeten voldoen aan de gestelde eisen. Ik heb de aanbevelingen van Ernst &
Young overgenomen. Daarom ook heb ik na de verbeteringen van het kwaliteitssysteem
Dierwaardig Vervoer Ernst & Young gevraagd, na te gaan of die verbeteringen
in de praktijk werkelijk zijn doorgevoerd.Ik voel er weinig voor om de klepkeuring te hanteren totdat elk probleem
is opgelost. Je moet onderscheid maken tussen situaties waarin het wel en
niet op orde is. Het hanteren van de klepkeuring voor elke vervoerder lijkt
mij dus geen goed idee. Maar wij houden de vinger aan de pols. Het kwaliteitssysteem
moet bij iedereen tussen de oren komen en daar ook blijven.Mevrouw Van Velzen heeft gevraagd of de audits wel effectief zijn. Ik
heb al gezegd dat ik de vinger aan de pols houd. De VWA zal periodiek bekijken
of de werking van de kwaliteitssystemen voldoende is. Eind volgend jaar zal
ik de kwaliteitssystemen opnieuw laten beoordelen. De Kamer krijgt uiteraard
ook dan weer de resultaten van dat onderzoek, nadat ik ze met de sector heb
besproken. Het lijkt mij fair om de sector er zelf ook iets over te laten
zeggen.Wat betreft de vliegende brigades heeft mevrouw Thieme een redenering
die ik niet helemaal begrijp. Zij zegt: bij alle transporten die niet worden
gecontroleerd, is sprake van overtredingen. Dat is ongeveer hetzelfde als:
ik pas in mijn jas, mijn jas past in mijn tas, dus pas ik in mijn tas. Maar
zo werkt het natuurlijk niet. De combiteams voeren gerichte controles uit
en het aantal geconstateerde overtredingen mag niet worden doorgetrokken naar
niet gecontroleerde transporten. Als regels worden overtreden, moet worden
ingegrepen, maar niet iedereen die niet gecontroleerd wordt, is in potentie
een overtreder.Mevrouw Thieme vindt de vliegende brigades een ontoereikend antwoord en
pleit voor structurele oplossingen. Deze brigades vormen een betekenisvolle
schakel in de ketting van verbetering die leidt tot een betere naleving van
de regels. De alertheid van de transportsector is echt toegenomen. Daarnaast
zijn over de volle breedte van de VWA verbeteracties gaande voor een eenduidiger
en strikter handhaving. De Kamer krijgt binnenkort cijfermatige informatie
over het werk van de vliegende brigades. Uitbreiding van deze brigades is
voorlopig niet aan de orde. Ik moet mijn mensen efficiënt en effectief
inzetten. Er is nog steeds een tekort aan dierenartsen.Mevrouw Van Velzen heeft gevraagd of er al een gesprek met de Europese
Commissie heeft plaatsgevonden over KDS. Wij wachten nog op een uitnodiging.
Als dat gesprek heeft plaatsgevonden, zal ik de Kamer nader informeren.De heer Atsma vroeg naar de stand van zaken bij noodslachtingen. Noodslachting
is alleen aan de orde als een voor het overige gezond dier een ongeval heeft
gehad waardoor het om welzijnsredenen niet meer vervoerd mag worden naar het
slachthuis. De hygiëneverordening stelt strikte voorwaarden aan zo’n
noodslachting. Er is inmiddels een brief gestuurd aan de VWA-keuringsartsen
waarin staat hoe de criteria moeten worden geïnterpreteerd. Dat is overigens
een meer algemeen traject van de verbeteracties: VWA-vertegenwoordigers moeten
in overeenkomstige situaties overeenkomstig handelen. Regels moeten helder
kunnen worden geïnterpreteerd en toegepast.Ik heb al toegezegd dat ik de controlegegevens openbaar zal maken, maar voordat ik dat doe, moeten de gegevensstromen binnen de VWA op orde
worden gebracht. Men weet dat een van de kritiekpunten was dat de gegevens
binnen de VWA onvoldoende aan elkaar waren gekoppeld en dat het gegevenssysteem
niet op orde was.Mevrouw Thieme heeft gevraagd of bij zware overtredingen vrachtwagens
aan de ketting worden gelegd. Anderen hebben gevraagd naar de proportionaliteit
van een en ander. Ik wil de proportionaliteit binnen het huidige handhavinginstrumentarium
verbeteren door o.a. het algemene interventiebeleid van de VWA en de aanpassing
van de beleidsregels dierenwelzijn waarin het handhavingsbeleid met betrekking
tot overtreding van de transportverordeningen is vastgelegd. Dat beleid bestaat
uit de volgende kernpunten: het beter afstemmen van de sancties op de ernst
van de overtreding, de opbouw van het sanctiesysteem met oog voor de aanpak
van recidivisten en het gebruik van andere bestuursrechtelijke maatregelen
zoals de last onder dwangsom. Die beleidsregels treden op 1 januari 2009
in werking. Het streven naar proportionaliteit kan overigens onbedoelde neveneffecten
hebben. De heer Atsma stelt vast dat de Wet dieren wat dit betreft te lang
op zich laat wachten. Dat de verantwoordelijkheid bij de chauffeur hoort,
regel ik dan ook niet in de Wet dieren, maar in de nieuwe beleidsregels die
op 1 januari ingaan. Het wetsvoorstel Bestuurlijke boetes – het
lik-op-stukbeleid – is gisteren naar de Kamer gestuurd. Ik roep de Kamer
op dit voorstel zo snel mogelijk te behandelen.Mevrouw Van Velzen heeft gezegd dat transporteurs een schorsing ontlopen
door het omkatten van de vergunning. Dat gebeurt inderdaad. Dat gedrag is
mij een doorn in het oog. Daarom ook ben ik bezig de vergunningsprocedure
aan te scherpen. De vergunning voor een vervoersonderneming wordt ingetrokken
als de vervoerder bij herhaling de transportverordening overtreedt. Als er
sprake is van een overtreding waarbij dieren ernstig lijden, wordt de vergunning
meteen ingetrokken. Als een wagen niet voldoet aan de transportverordening,
kan het certificaat van de wagen worden ingetrokken. Die wagen kan dan niet
meer worden ingezet voor lange transporten. Als de chauffeur of verzorger
zich schuldig maakt aan overtredingen van de verordening, kan zijn getuigschrift
van vakbekwaamheid worden ingetrokken. Als de vergunning van een vervoerder
is geschorst, betekent dit niet meteen dat ook de wagen niet voldoet aan de
vereisten. Je moet dus soms een onderscheid maken tussen het gedrag van de
chauffeur en de staat van de wagen. Als een ondernemer is geschorst, kan een
chauffeur wiens getuigschrift niet is ingetrokken gaan rijden voor een andere
vervoerder. Ook de veewagen kan worden verhuurd aan een andere, niet geschorste
vervoerder. Als wordt vermoed dat de vervoerder een schorsing van de vergunning
ontduikt door bijvoorbeeld een nieuwe vergunning aan te vragen, wordt er alles
aan gedaan om dat tegen te gaan. Het moet wel juridisch haalbaar zijn natuurlijk.
Dat gebeurt ondermeer door onderzoek te doen naar personen die achter de aanvrage
van een nieuwe vergunning zitten. Daarbij wordt onder andere gebruik gemaakt
van gegevens van de Kamer van Koophandel. We weigeren een vergunning als blijkt
van verbondenheid met een ondernemer die al een vergunning heeft.Per 1 januari moeten de wagens zijn voorzien van een navigatiesysteem.
De vervoerders zijn hierover ingelicht door de Rijksdienst voor het Wegverkeer.
Er is echter geen verplichte centrale database. Toch dring ik daarop aan.
Er moet een Europese database komen om goed te kunnen communiceren met andere
lidstaten. De Europese Commissie komt in de eerste helft van 2009 met een
voorstel.Ik onderzoek de mogelijkheid om door middel van incentives en/of sancties
het aanbod van wrak vee bij slachterijen terug te dringen. Dat onderzoek is
nog niet afgerond. Komend voorjaar krijgt de Kamer een overzicht van de stand
van zaken en de diverse mogelijkheden.De heer Atsma zegt dat verzamelplaatsen meer verantwoordelijkheid krijgen
als een accreditatiesysteem wordt ingevoerd. In de preventieregels die
op 1 januari ingaan, wordt het aantal verzamelslagen teruggebracht tot
1. Als wordt deelgenomen aan een kwaliteitssysteem, kan een tweede verzamelslag
worden toegestaan. Dat kwaliteitssysteem moet vanzelfsprekend aan bepaalde
eisen voldoen. Die eisen zijn zwaarder dan de eisen die worden gesteld aan
het kwaliteitssysteem Dierwaardig Vervoer. Het belangrijkste verschil is dat
bij preventie de mogelijkheid bestaat om bij deelname aan een kwaliteitssysteem
af te wijken van algemeen verbindende voorschriften. Dat is niet mogelijk
bij de kwaliteitssystemen voor diertransporten.Gevraagd is naar de indexering en de voorhangprocedures. Voorgehangen
is de indexering van de diervoedertarieven. Ik volg daarin het percentage
van de minister van Financiën. Over de nieuwe tarieven informeer ik de
Kamer in het eerste kwartaal van 2009. Die tarieven zouden van kracht moeten
worden op 1 juli 2009.In mijn brief van 16 oktober 2007 staat hoe ik wil toewerken naar
kostendekkende tarieven. Het nieuwe stelsel wordt nu geëvalueerd. De
Kamer krijgt hierover nadere informatie in het eerste kwartaal van 2009.Met mijn collega Klink zal ik contact opnemen over het dioxinedossier,
Hij zal hierover nadere informatie verschaffen aan de Kamer.De heer Atsma stelt vast dat slachterijen hun werktijden moeten aanpassen
vanwege een tekort aan dierenartsen. We doen ons uiterste best om dierenartsen
te werven. Ook doen wij het nodige aan scholing en training. Er zijn inderdaad
nog steeds onvoldoende dierenartsen en er moeten dus keuzen worden gemaakt
voor wat betreft hun inzet. Daarbij hanteren wij strikt het planningskader.
Daarbinnen worden keuzen gemaakt die rekening houden met de bedrijfsbelangen,
waaronder slachttijden. We proberen zo effectief en efficiënt mogelijk
te werk te gaan, want dierenartsen moeten zoveel mogelijk worden ingezet.
Je moet ook rekening houden met de aanrijtijden en afstanden.De Kamer krijgt nog deze week de rapporten die onder het klokkenluiderrapport
liggen.Mevrouw Jacobi vraagt naar de identificatie en registratie van schapen.
Het systeem zou nog niet sluitend zijn. Ook vraagt zij hoe wij omgaan met
gewetensbezwaarden. We zijn nog volop bezig met een sluitend identificatie-
en registratiesysteem. Het is de bedoeling dat dat op 1 januari 2010
klaar is. Voor gewetensbezwaarden komt er geen aparte regeling. In plaats
van oormerken mogen ook andere identificatiemiddelen worden gebruikt, waaronder
maagbolussen en injectaten.De schrik slaat je steeds weer om het hart als je verneemt over vogelpest
in naburige landen. Dit keer in Duitsland. Gelukkig is er geen sprake van
een grote uitbraak en wij moeten er alles aan doen om dat zo te houden. De
uitbraak is gemeld in EU-verband en wij hebben extra voorwaarden gesteld aan
de reiniging van vervoermiddelen. Het Permanent Comité van Dierenartsen
buigt zich over de vraag welk beleid er moet worden gevoerd. Er zijn drie
bedrijven besmet, terwijl elf bedrijven worden verdacht. Alle bedrijven zijn
geruimd. Het gaat om kalkoenbedrijven. Het comité heeft nog geen extra
maatregelen genomen, want Duitsland voert de bestrijdingsmaatregelen op een
effectieve manier uit.Mevrouw Thieme heeft gevraagd naar de instructies voor transport- en slachtlijnen.
In het afgelopen halfjaar is veel geïnvesteerd in een betere toepassing
van de werkinstructies binnen de VWA door middel van opleiding en bijscholing.
Ook is er nu werkoverleg tussen professionals met het oog op een meer uniforme
werkuitvoering.Wordt er inderdaad onvoldoende gecontroleerd in varkens- en kippenbedrijven
in verband met een structurele onderbezetting? De AID houdt toezicht op de
naleving van de welzijnsregels in de primaire bedrijven. De Kamer weet dat
ik de capaciteit bij de AID en de VWA uitbreid.Het onderzoek naar de bedwelming van pluimvee wordt nog in december afgerond.
De Kamer krijgt waarschijnlijk in februari 2009 het rapport.Nog voor april 2009 kom ik met een rapport over mogelijke verbeteringen in het ritueel slachten. Voordat ik dat doe, wil ik overleggen met
de middenveldorganisaties.Mevrouw Jacobi heeft gevraagd of er niet één gezondheidsstatus
kan komen voor de dieren op de Waddeneilanden. Als zij mij het stuk aanreikt
dat hierop betrekking heeft, zal ik er zorgvuldig naar kijken. Nadere gedachtewisselingMevrouw Thieme (PvdD): Voorzitter. Er zijn
400 000 transportbewegingen, er worden 1800 controles uitgevoerd en in
22% is sprake van een overtreding. Dat percentage mag je hanteren voor
alle transportbewegingen en dan kom je uit op ongeveer 20 000 overtredingen.
De minister kan dit alleen maar weerleggen door informatie te geven over de
aard van de overtredingen en de exacte aantallen. Daar wil ik dus graag meer
informatie over.In het rapport van Ernst & Young wordt gesteld dat de minimale tijdsbesteding
van anderhalf uur per audit te beperkt is. Het moet minimaal een dagdeel zijn.
Hoe gaat de minister dat regelen?Concluderend stel ik vast dat de echte verbeteringen in het toezicht-
en het sanctiebeleid uitblijven en dat de sector ondertussen pleit voor een
versoepeling van de regels omdat anders te veel vervoerders hun vergunning
verliezen.Mevrouw Van Velzen (SP): Voorzitter. Ik dank
de minister dat zij inmiddels de onderliggende rapporten heeft toegezegd.
Wel is het jammer dat ik daarop 5 weken heb moeten wachten en ze pas krijg
als het debat al voorbij is. Ik wil erg graag meer cijfermatige informatie
over controles, schorsingen, sanctietoepassing enz. enz. Ik weet dat de AID
en VWA meer capaciteit krijgen, maar ik wil ook graag weten hoeveel daarvan
wordt ingezet voor controles op de bedrijven en welke sancties worden toegepast.Wil de minister het probleem van het vervoer van wrak vee betrekken bij
de evaluatie van de kwaliteitssystemen? Ik ben blij dat ook de minister het
omkatten van vrachtwagens ongewenst vindt. Wil zij in een brief melden hoe
zij dit probleem gaat aanpakken?Wat betreft de bedwelmingsmethodes bij ritueel slachten moet de handhaving
adequater zijn. Wil de minister ook hierover een brief naar de Kamer sturen?
De afspraken worden immers niet nagekomen.Nu de motie-Waalkens is aangenomen, moeten de controlegegevens openbaar
worden gemaakt, maar de minister blijft maar zeggen dat eerst het systeem
op orde moet worden gebracht. Ik denk dat de ict het allang mogelijk maakt
om voortvarender te werk te gaan. Graag krijg ik een concrete toezegging van
de minister.Dat de sancties voor overtredingen bij diertransporten worden aangepast
in nieuwe beleidsregels per 1 januari 2009 klinkt heel goed. Ik heb echter
geen idee hoe die eruit gaan zien. Kunnen wij nog iets op schrift ontvangen
voor die datum?De heer Dibi (GroenLinks): De minister begon
heel hoopgevend toen zij zei: ik ga er niet omheen, maar ik ga er doorheen.
Maar uit de rest van haar verhaal bleek dat zij nog steeds probeert er omheen
te gaan. Volgens mij zijn de inspecties bij de transporten dierwaardig vervoer
vooral administratief van aard. We weten dus niets van de concrete toestanden
in de laadruimtes. Waarom daar ook geen klepcontrole?Voor mij is «three strikes, you’re out» een belangrijk
punt. Bij de verkoop van alcohol aan minderjarigen hebben wij heel lang gehoopt
dat de sector zelf haar verantwoordelijkheid zou nemen. Dat is uiteindelijk
niet gebeurd en daar kunnen vergunningen worden ingetrokken als het te vaak
fout gaat. Mijn voorstel heeft als uitgangspunt een duidelijke verscherping
van het huidige sanctiebeleid en meer aandacht voor dierenwelzijn. Natuurlijk moet er altijd sprake zijn van een zekere proportionaliteit. Als de
minister mijn voorstel niet overneemt, krijgt zij een motie aan haar broek.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter.
Volgens mij gaat het bij NBW-Q-controle alleen om de verzamelplaatsen en de
export. De minister gaat de klepkeuring invoeren maar er komt een milder regime
als het in de praktijk goed blijkt te gaan. Er zijn echter al de nodige handboeken
geschreven. Kunnen die gebruikt blijven, eventueel met enkele aanpassingen?
De sector wil graag door blijven gaan met het kwaliteitssysteem dat zij zelf
in gang heeft gezet.Er loopt momenteel een evaluatie van de retributieregeling. De minister
schrijft dat de huidige regeling wordt geïndexeerd op 1 januari.
Hierop hebben wij al de nodige gefundeerde kritiek gehad. Je kunt niet zeggen
dat die indexering onterecht is, maar mag je wel uitgaan van 4,5% indexering
terwijl de inflatie lager is?Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Ik denk
dat de gewetensbezwaarden ook grote bezwaren zullen hebben tegen de aangeboden
alternatieven. Kan de minister echt geen betere alternatieven bedenken?De heer Atsma (CDA): Voorzitter. Ik wil nogmaals
pleiten voor een uitstel van drie maanden. Alle betrokkenen hebben immers
al duidelijk gemaakt dat zij zo snel mogelijk een kwaliteitssysteem voor veetransport
willen invoeren. Ik begrijp dat de niet aanwezige collega’s van de ChristenUnie
ook voorstander zijn van uitstel.Ten aanzien van de beleidsregels sluit ik mij aan bij collega Van Velzen.
Wij moeten daar kennis van kunnen nemen omdat daarin de proportionaliteit
tot uitdrukking wordt gebracht.Is de minister met ons van mening dat er geen interpretatieverschillen
mogen zijn tussen VWA en AID voor wat betreft de noodslachting, de bedrijfsvoering
van slachterijen en de werktijden? Het kan niet zo zijn dat de VWA bepaalt
wanneer een bedrijf in de drukke maand december kan draaien. Het moet mogelijk
zijn, in goed overleg enige flexibiliteit te betrachten.Ik heb begrepen dat de EU zich buigt over de modernisering van de vleeskeuringmethodes.
Hoe gaat dit verder? Als de EU voor wat betreft de slachtsnelheid ruimte biedt
voor experimenten waarbij sprake is van een win-winsituatie, zou dat heel
mooi zijn.Een indexering van de tarieven is een prima zaak, maar als de tarieven
veel hoger uitvallen dan was afgesproken, mag natuurlijk op basis daarvan
geen indexatie plaatsvinden.Minister Verburg: Voorzitter. Nu begrijp ik
de rekensom van mevrouw Thieme, maar toch klopt de som niet helemaal. Zij
gaat er immers vanuit dat wij aselect controleren, maar dat is niet het geval.
Wij controleren risico-gebaseerd. Wij maken een risicoanalyse en gaan daarna
op pad. Een percentage van 22 betekent dat wij een goede risicoanalyse maken
en dat wij heel gericht controleren. Dit moet een aanmoediging zijn om daarmee
door te gaan. De praktijk laat zien dat er minder overtredingen zijn en dat
wij de goede kant opgaan.De audit moet op een verantwoorde manier plaatsvinden. Als er meer tijd
nodig is dan anderhalf uur, moet dat mogelijk zijn. Ik zal bezien wat daaraan
kan en moet gebeuren.Bij de evaluatie die volgend jaar verschijnt, zal ook aandacht worden
besteed aan het vervoer van wrak vee.Het valt in juridisch opzicht niet mee om het omkatten aan te pakken.
Wij doen wat wij kunnen. Ik deel de zorgen over het ontwijken van terechte
sancties. Alle uitwijkroutes moeten worden afgesloten.Ik vind het jammer dat de heer Dibi uiteindelijk toch negatief oordeelt
over het kwaliteitssysteem. Er gebeurt immers het nodige en wij zitten er bovenop. Binnen een halfjaar na invoering zijn alweer verbeteringen
aangebracht. De sector realiseert zich zo langzamerhand weer dat kwaliteit
weer haar reclame moet worden, hoeveel moeite dat soms ook kost. Ik geloof
dat wij de goede kant opgaan en ik wil daarom niet het voorstel van de heer
Dibi volgen om overal klepkeuringen in te voeren. Dat demotiveert alle deelnemers.
Degenen die hun verantwoordelijkheid nemen, moeten een voorsprong krijgen
door een iets andere controle en door het financieel aantrekkelijker te maken.
We zijn er nog niet, maar we gaan wel de goede kant op. De heer Dibi zou eens
goed moeten kijken naar de gevolgen van de maatregelen die per 1 januari
ingaan. Het zou niet goed zijn om voor die tijd nog met andere maatregelen
te komen.Natuurlijk kan het kwaliteitssysteem NBW-Q gewoon doorgaan tijdens de
verbeteringsperiode, maar daar gaat de sector zelf over. Ik heb wel gezegd
dat het aantal verbeteringen dat moet worden doorgevoerd, zodanig groot is
dat ik de klepkeuring ga invoeren. Eerst moeten die verbeteringen zijn doorgevoerd
en beoordeeld.Het toezicht op het ritueel slachten moet inderdaad in orde zijn. Ik heb
al een toezegging gedaan over het ritueel slachten in relatie tot religie.
In april kom ik met een standpunt.De heer Atsma vindt dat de indexatie gewoon kan doorgaan, maar vindt ook
dat je daarbij zorgvuldig moet kijken naar de tarieven. Ik ben het daarmee
eens. De diervoertarieven zijn vastgesteld en ik zou niet graag willen dat
de indexatie van die tarieven wordt opgehouden. Mevrouw Snijder en de heer
Atsma doelen waarschijnlijk op het tarievenstelsel. Ik heb al gezegd dat er
een nieuw stelsel komt per 1 juli 2009. De berekening van de tarieven
die in 2008 zijn ingevoerd, was niet in alle gevallen op orde. We zijn bezig
met een hersteloperatie. Er komt een terugbetaling met rente. Over de retributies
kom ik ongetwijfeld nog te spreken met de Kamer, maar de normale indexatie
begin volgend jaar moet wel gewoon doorgaan.De heer Atsma heeft gepleit voor drie maanden uitstel. Daar voel ik niet
zo veel voor. Er is sprake geweest van een lange en zorgvuldige voorbereiding.
Als de Kamer toch van mening is dat de sector een laatste kans moet hebben
om een eigen kwaliteitssysteem op te stellen, dat dan ook nog moet worden
beoordeeld, moet het uitstel een halfjaar bedragen. Dan heeft de sector de
kans om het af te ronden en kunnen wij op een verantwoorde manier oordelen.
Ik ben daartoe bereid, maar dan moet het wel klaar zijn op 1 juli.De Kamer krijgt informatie over het nieuwe sanctiebeleid.Mevrouw Van Velzen (SP): Krijgt de Kamer ook
informatie over de handhaving op kippen- en varkensbedrijven?Minister Verburg: De Kamer krijgt de gegevens
die ik heb toegezegd. De VWA mag natuurlijk niet al te bureaucratisch worden.
De VWA heeft inzicht nodig om te kunnen sturen. De Kamer krijgt de gegevens
die wij hebben, zodat zij een goede indruk kan krijgen van de ontwikkelingen
en van de substantiële verbeterstappen die wij zetten.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Ik blijf
erbij dat de indexering van 4,5% niet goed is onderbouwd. De minister
antwoordde dat het kwaliteitssysteem NBW-Q gewoon kan doorgaan, maar tegelijkertijd
kan zij instemmen met uitstel van een halfjaar. Waar gaan wij nu voor?Minister Verburg: Nee, dan hebben wij het
over de preventieregels.De heer Atsma (CDA): De minister biedt de
sector de ruimte om haar kwaliteitssysteem op orde te brengen, inclusief de
audit. De sector is natuurlijk ook een beetje afhankelijk van derden. Ik heb
net een sms’je gehad van mijn collega van de ChristenUnie
en ook mede namens mevrouw Jacobi kan ik meedelen dat wij daar graag mee instemmen.Minister Verburg: Ik denk dat mevrouw Snijder
het heeft over twee verschillende zaken. Het NBW-Q-systeem behelst het kwaliteitssysteem
van de exportverzamelplaatsen. Dat is iets anders dan de preventieregels,
waarover de heer Atsma het had.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): De heer Atsma
verwees naar de petitie die wij gisteren hebben gehad en die gaat over dit
soort zaken.Minister Verburg: Dan wil ik graag die petitie
nog even zien, want er mag hierover geen verwarring ontstaan. Ik stel vast
dat de petitie inderdaad verwarring kan wekken. Er staat: petitie behoud tweede
verzamelslag schapen en verzamelen weiderunderen. Dat gaat over de preventieregels,
over de tweede verzamelslag. De petitie gaat over de wijziging per 1 januari
2009 van de verzamelregelgeving, waarbij de tweede verzamelslag schapen en
het verzamelen van weiderunderen geborgd moet zijn in een kwaliteitssysteem.
Dat is iets anders dan het NBW-Q-systeem voor transporten. Het kwaliteitssysteem
hiervoor stelt andere eisen en in mijn eerste termijn heb ik aangeduid dat
dit op onderdelen zwaardere eisen stelt. Voor het NBW-Q-systeem stel ik een
klepkeuring in totdat de verbeteringen zijn aangebracht en beoordeeld. Als
de Kamer wil dat de verzamelregelgeving – waarbij de tweede verzamelslag
alleen mogelijk is bij een goed kwaliteitssysteem dat door de sector zelf
wordt opgesteld – wordt uitgesteld tot 1 juli, ben ik daartoe bereid.
Maar dan is 1 juli wel de deadline. Als de Kamer dat niet wil, begin
ik gewoon met handhaving van de nieuwe wet- en regelgeving per 1 januari.
Maar er is een onderscheid tussen beide zaken.Mevrouw Van Velzen (SP): Als de coalitiepartijen
zeggen: gelieve geen klepkeuring voor bedrijven die zijn aangesloten bij het
NBW-Q-systeem, wat is dan uw reactie? Ik mag hopen dat u «nee»
zegt.Minister Verburg: Nee, dan hebben wij het
weer over het kwaliteitsvervoersysteem en dat betreft de exportverzamelplaatsen.
Omdat de gebreken van dat systeem nog vrij groot zijn, heb ik een klepkeuring
ingevoerd. Als het herstel is gerealiseerd en beoordeeld, overweeg ik met
de klepkeuring te stoppen. Hier gaat het om nieuwe regelgeving waarvoor ook
een kwaliteitssysteem moet worden ontwikkeld. Als de Kamer de sector hiervoor
nog een halfjaar uitstel wil geven, kan ik daarmee instemmen. Maar dan moet
er wel op 1 april een voorstel liggen, want voor 1 juli moet nog
een audit plaatsvinden.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): In deze uitleg
kan ik mij vinden. Op 1 juli moet de knoop dan ook worden doorgehakt.Mevrouw Thieme (PvdD): Dan wil ik nog wel
graag van de coalitiepartijen horen dat zij niet aan de klepcontrole zullen
tornen bij het systeem dat nog niet deugt.De heer Atsma (CDA): Wij sluiten ons aan bij
de uitleg van de minister.Toezeggingen– De Kamer krijgt eind 2009 een brief naar aanleiding van de periodieke
beoordeling door de VWA van de audit.– De Kamer wordt geïnformeerd over de overtredingen die de
vliegende brigades hebben geconstateerd en krijgt ook andere informatie en
cijfers.– Naar aanleiding van het gesprek met de Europese Commissie zal
de Kamer worden geïnformeerd over KDS.– In het voorjaar van 2009 krijgt de Kamer informatie over het onderzoek
naar wrak vee en een overzicht van de mogelijkheden.– De Kamer krijgt in het voorjaar van 2009 een overzicht van de
wijzigingen in de retributieregelingen.– Nog deze week zullen de rapporten van de VWA die onder het zogenoemde
klokkenluiderrapport liggen, naar de Kamer worden gestuurd.– De minister zal reageren op de brief over de gezondheidsstatus
en de gevolgen voor de Waddeneilanden.– De Kamer krijgt een brief over het sanctiebeleid.De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,AtsmaDe griffier van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,DortmansXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Schreijer-Pierik (CDA), Atsma
(CDA), voorzitter, Van Gent (GroenLinks), Poppe (SP), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Jager (CDA), Ormel (CDA), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen
(SP), De Krom (VVD), Samsom (PvdA), Van Dijken (PvdA), Neppérus (VVD),
Jansen (SP), Jacobi (PvdA), Cramer (ChristenUnie), Koppejan (CDA), Graus (PVV),
Vermeij (PvdA), Zijlstra (VVD), Thieme (PvdD) en Polderman (SP).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Vendrik
(GroenLinks), Luijben (SP), Tang (PvdA), Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Biskop
(CDA), Koşer Kaya (D66), Van Leeuwen (SP), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Eijsink (PvdA), Depla (PvdA), Van Baalen (VVD), Kant (SP), Blom (PvdA),
Ortega-Martijn (ChristenUnie), Van Heugten (CDA), Brinkman (PVV), Kuiken (PvdA),
Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD) en Lempens (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26991-245.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl