Vaststelling begroting Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2009; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31700-IXB, nr. 13

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

02-12-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31700-IXB nr. 13

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1234567891011121314151617181920212223
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31700-IXBToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 35 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 700 IXBVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Financiën
(IXB) voor het jaar 2009nr. 13LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 25 november 2008De vaste commissie voor Financiën1 heeft
een aantal vragen voorgelegd aan de minister van Financiën over de brief
van 1 juli 2008 inzake de nota «Verantwoord generatiebewust beleid»
(Kamerstuk 31 200 IXB, nr. 33)De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 24 november
2008. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,BlokDe griffier van de commissie,Berck1De studie toont dat de uitkomsten van de CPB-studie
vooral gebaseerd zijn op lange termijn ramingen van demografie, rente en economische
groei. Zoals gesteld wordt bevatten deze studies veel onzekerheden. Kan een
inschatting worden gegeven van de impact van deze onzekerheden? Wat is bijvoorbeeld
het effect op de financiële houdbaarheid indien de rentes 100 bp, 200
bp en 300 bp hoger dan wel lager liggen dan de nu verwachte rente? In hoeverre
kan tegen de achtergrond van de bestaande onzekerheden nog worden gesproken
over een goede schatting?Het is correct dat de analyse gebaseerd is op lange termijn ramingen van
demografie, rente en economische groei. Dergelijke aannames zijn vanzelfsprekend
noodzakelijk voor een analyse van de houdbaarheid op lange termijn. Uiteraard
zijn deze aannames bij het vooruitblikken over meerdere decennia met de onvermijdelijke
onzekerheden omgeven. Het CPB onderkent dit en heeft daarom ook gevoeligheidsanalyses
uitgevoerd in de meest recente Ageing-studie uit 2006. Daaruit blijkt dat
de uitkomsten van de houdbaarheidsstudie gevoelig zijn voor de gemaakte veronderstellingen.Eén van de scenario’s die onderzocht is betreft een discontovoet
die 100 basispunten hoger ligt dan in de basisvariant, dat wil zeggen een
discontovoet van 4% in plaats van 3%. In dat geval wordt het
houdbaarheidstekort niet op 2,6% van het Bruto Binnenlands Product
(BBP) berekend, maar op 0,9% BBP. Dit is het netto effect van een aantal
factoren, die niet allemaal in dezelfde richting werken. Op de eerste plaats
is het zo dat toekomstige tekorten in geval van een hogere discontovoet lager
gewaardeerd worden. Tegelijkertijd vallen de rentebetalingen op de staatsschuld
hoger uit. Omdat de rendementen voor pensioenfondsen hoger liggen bij een
hogere rente, kan de premie (waarover geen belastingen betaald wordt) omlaag,
waardoor de belastinginkomsten toenemen. Ook voor andere veronderstellingen
geldt dat alternatieve aannamen leiden tot andere uitkomsten.Dit neemt niet weg dat de veronderstellingen gebaseerd zijn op empirisch
onderzoek en de economische literatuur. Zekerheid kun je niet bieden als je
meerdere decennia vooruit wilt kijken. De CPB-schattingen leveren een zo goed
mogelijke schatting gegeven de onzekerheden die inherent zijn aan het maken
van dergelijke analyses.2Aangegeven wordt dat een mogelijke kanttekening is
dat geen rekening wordt gehouden met klimaateffecten. Welke kanttekeningen
ziet u nog meer? Waarom bent u alleen gekomen tot de klimaateffecten?De essentie van de vergrijzingssommen is het prognosticeren van de overheidsinkomsten
en uitgaven op basis van externe trends. Het CPB houdt rekening met demografische
ontwikkelingen, maar ook met de uitputting van Nederlandse aardgasvoorraden
en de cohortsgewijze toename van de participatie van ouderen en vrouwen. Klimaatverandering
is echter ook een externe en grotendeels autonome trend, waarvan de effecten
op de overheidsfinanciën hadden kunnen worden meegenomen en gekwantificeerd.
Achteraf blijkt dit geen ernstige omissie, aangezien de effecten van klimaatverandering
op de kosten van adaptatiebeleid relatief klein zijn. Voor het overige leveren
de CPB-vergrijzingssommen een goed technisch beeld van de houdbaarheid van
de overheidsfinanciën bij ongewijzigd beleid. In de brief worden wel
een aantal kanttekening geplaatst bij het verstandige gebruik van deze sommen
in het bredere kader van een optimaal generatiebewust beleid. 3In de notitie wordt niets vermeld over het FES-fonds
en daaruit gedane investeringen. Wordt een en ander in de analyse betrokken
en zo ja, hoe?De analyse in de notitie richt zich in brede zin op generatiebewust beleid
en gaat niet specifiek in op de institutionele invulling. Het FES-fonds levert
een bijdrage aan generatiebewust beleid, omdat hierdoor eindige aardgasopbrengsten
worden gebruikt voor structuurversterkende investeringen. Deze specifieke
koppeling tussen aardgasopbrengsten en overheidsinvesteringen komt in de brief
niet ter sprake maar is bij de concrete invulling van het generatiebewust
beleid wel relevant.4Wat is de houdbaarheid van de Amerikaanse overheidsfinanciën?Het is niet mogelijk om het houdbaarheidstekort voor Nederland te vergelijken
met een soortgelijk cijfer gebaseerd op dezelfde aannames voor Amerika. Afgaande
op een brief van het Congressional Budget Office
aan de Amerikaanse senaat1 zijn de Amerikaanse
overheidsfinanciën bij ongewijzigd beleid echter niet houdbaar. In de
brief wordt erop gewezen dat onder de huidige arrangementen en wetten, de
federale uitgaven aan Medicare, Medicaid en sociale zekerheid als percentage van het BBP aanzienlijk
zullen stijgen. In de periode 2008 tot 2018 stijgen de uitgaven aan Medicare, Medicaid en sociale
zekerheid in de VS van 8,9% BBP naar 11,0% BBP2. Bij ongewijzigd beleid zou dit kunnen oplopen tot meer dan 20%
in 20753. Dit is het gevolg van stijgende kosten
van gezondheidszorg en vergrijzing. Bij gelijkblijvende belastingopbrengsten
(als percentage van het BBP) zal het begrotingstekort op termijn onhoudbaar
worden, aldus de brief.5In hoeverre kan het wijzigen van de bestemming van
bepaalde locaties ten behoeve van ruimte voor water kwantitatief gemaakt worden?Het kwantitatief maken van het wijzigen van de bestemming van bepaalde
locaties ten behoeve van ruimte voor water zal worden betrokken bij de uitwerking
van de aanbevelingen van het Deltaprogramma en is betrokken bij het opstellen
van het ontwerp Nationaal Waterplan dat naar verwachting in december wordt
vastgesteld door de Ministerraad. Het ontwerp Nationaal Waterplan wordt na
vaststelling naar de Tweede Kamer gestuurd ter informatie. In 2009 wordt het
ter inzage gelegd. Uiterlijk 22 december 2009 wordt het definitieve Nationaal
Waterplan vastgesteld.6Voor de definitie van Welvaart is gebruik gemaakt van
de utilitaristen Jeremy Bentham en Milton Friedman. Hierbij wordt een duidelijk
economische en haast ideologische invalshoek gekozen. De kapitaalbenadering
is een brede veelomvattende benadering, maar in de kern wel een economische
benadering. De nadruk ligt op een kosten-baten analyse. Ook sociologische,
planologische, infrastructurele, en ideologische overwegingen spelen een rol.
Kunt u uw keuze expliciteren voor een economisch uitgangspunt? Hoe bent u
van plan met deze niet-economische aspecten om te gaan? Ofwel een meer kwalitatieve
benadering?Voor de definitie van Welvaart is niet gebruik gemaakt van Milton Friedman.
Milton Friedman wordt enkel geciteerd vanwege zijn uitspraak: There is no such thing as a free lunch. Wel baseert de notitie zich
op Jeremy Bentham en Gro Harlem Brundtland. Bentham was een Engels jurist,
filosoof en sociaal hervormer en is vooral bekend als grondlegger van
het utilitarisme. Brundtland is een Noorse Politica (arbeiderspartij), diplomaat
en arts en is vooral bekend van het Brundtland-rapport over duurzame ontwikkeling.
Hiermee is welbewust voor een brede en niet beperkt financieel-economische
insteek gekozen. Anders gezegd is er gekozen voor een brede economische benadering
in de traditie van bijvoorbeeld Hennipman, Tinbergen en Stern, met oog voor
duurzaamheid en sociale factoren.De kapitaalbenadering is van oorsprong een economische benadering. Zeker
sinds het verschijnen van het Brundtland-rapport is deze benadering verbreed
door verschillende vormen van kapitaal te onderscheiden (economisch, menselijk,
natuurlijk en sociaal). Hierbij past ook het in de nota benadrukte belang
van het doen van maatschappelijke kosten-batenanalyses
(mkba’s). Deze mkba’s gaan uit van het brede welvaartsbegrip,
waardoor bijvoorbeeld ook milieu en sociologische, planologische en infrastructurele
overwegingen een rol spelen.De brief handelt nadrukkelijk ook over de niet-economische aspecten van
welzijn. Aandachtspunt is overigens wel dat deze niet-economische aspecten
doorgaans minder goed te kwantificeren zijn en dat er minder over bekend is.
Daarom werken kabinet en planbureaus aan betere informatie voor generatiebewust
beleid, die steun biedt bij het maken van de relevante afwegingen en keuzes.7Had de door de minister toegezegde nota over de verbreding
van de houdbaarheidsdiscussie (van de overheidsfinanciën) niet op één
of twee A4-tjes gekund, in plaats van er een quasi afstudeeropdracht van te
maken? Met andere woorden; kan de minister aangeven wat de toegevoegde waarde
van de nota Verantwoord generatiebewust beleid is?Zowel in de Tweede Kamer als in de media is een uitgebreide discussie
gevoerd over houdbaarheid en generatiebewust beleid. Dit heeft bij de Algemene
Financiële Beschouwingen in 2007 geleid tot een groot aantal met elkaar
samenhangende en diepgaande vragen over dit onderwerp. Daarnaast blijkt uit
de publieke discussie dat de verhouding tussen de begrippen financiële
houdbaarheid en generatiebewust beleid niet altijd door iedereen even goed
begrepen wordt. Daar komt nog bij dat de CPB-vergrijzingssommen zeer complex
zijn en er veel vragen leven over de kwaliteiten en beperkingen van deze sommen.
Dit verklaart de omvang van de nota. In een samenvatting van 2 A4-tjes is
overigens voorzien in de brief die oplegger was bij de nota over verantwoord
generatiebewust beleid.8De laatste jaren wordt internationaal en nationaal
in toenemende mate gepoogd de verschillende componenten van het brede welvaartsbegrip
meetbaar te maken. Dit gebeurt veelal op basis van een kapitaalbenadering.
Dit betreft een gezamenlijk project van de VN, de OESO en Eurostat om statistieken
voor duurzame ontwikkeling te ontwerpen. Kunt u dit project nader toelichten?Het genoemde project is inmiddels uitgemond in een finaal rapport van
de werkgroep. Dit rapport is gemaakt door de gezamenlijke ENECE/OECD/Eurostat
werkgroep voor statistieken voor duurzame ontwikkeling, die was gemandateerd
een beperkte set van indicatoren voor duurzame ontwikkeling voor te stellen
die zouden kunnen worden gebruikt voor internationale vergelijking. Het rapport,
inclusief samenvatting, is te vinden op www.unece.org/stats/groups/wgssd.e.htm. 9Van welke factoren hangt de omvang van de optimale
staatsschuld af?Onder economen bestaat er geen consensus over de optimale omvang van de
staatsschuld. De optimale omvang van de staatsschuld is namelijk niet eenduidig
en objectief vast te stellen. De optimale omvang hangt onder andere van economische
en demografische overwegingen af.De Ageing-studie van het CPB gaat niet uit van een theorie over de optimale
staatsschuld. Leidend is een faire intergenerationele verdeling waarbij onder «fair»
toepassing van het Musgrave criterium wordt verstaan. Hieruit vloeit het pad
van de staatsschuld voort. Hieruit komt naar voren dat de optimale pad voor
de staatsschuld mede afhangt van demografische ontwikkelingen en de bestaande
instituties voor oudedagsvoorziening en zorg. Los van de veronderstelling
van ongewijzigd beleid kunnen er vanuit het oogpunt van een faire intergenerationele
verdeling redenen zijn om extra investeringen waarvan de baten ten goede komen
aan toekomstige generaties te financieren vanuit de staatsschuld.Daarnaast spelen economische factoren een rol. De stand van de conjunctuur
heeft gevolgen voor de staatsschuld via de werking van de automatische stabilisatoren.
Het beoordelen van de staatsschuld kan niet los gezien worden van de bezittingen
van de overheid. De verkoop van een staatsdeelneming waarvan de opbrengsten
worden gebruikt voor aflossing van de staatsschuld leidt bijvoorbeeld tot
minder staatsschuld, maar ook tot lagere toekomstige opbrengsten uit deze
deelneming. Tot slot spelen afwegingen rondom wisselkoers, inflatie, renteverwachtingen
en de mate waarin belastingen gedragsverstorend werken een rol bij het denken
over de staatschuld.10Kan de minister aangeven waarop de conclusie is gebaseerd
dat een «evenwichtige inkomensverdeling» bijdraagt aan het geluk
van mensen en generaties? Is dit niet een buitengewoon partijpolitiek ingegeven
conclusie?De term «evenwichtige inkomensverdeling» is niet synoniem
aan de term «gelijke inkomensverdeling». Met een «evenwichtige
inkomensverdeling» wordt bedoeld dat deze verdeling optimaal aansluit
bij de preferenties en voorkeuren binnen de maatschappij en dat bovendien
rekening gehouden wordt met toekomstige generaties.11Hoe ziet het scenario er uit in geval van ontsporen
van de overheidsfinanciën? Kunnen hier voorbeelden van andere landen
over gegeven worden?Met het ontsporen van de overheidsfinanciën wordt bedoeld dat er
niet wordt voldaan aan de intertemporele budgetrestrictie. Concreet betekent
dit dat op termijn de staatsschuld en de bijbehorende rentebetalingen zo hoog
oplopen dat de overheid niet meer aan zijn schuldverplichtingen kan voldoen.
Hiervan is sprake in de vergrijzingssommen van het CPB bij ongewijzigd beleid.
In dit scenario loopt de staatsschuld op tot boven de 200% in het jaar
2100. In de jaren daarna wordt de situatie bereikt dat de rente-uitgaven dusdaniig
groot worden dat zij niet meer op brengen of te financieren zijn door de Nederlandse
overheid.Er moet heel wat gebeuren voor de overheidsfinanciën van een land
fundamenteel ontsporen, ofwel dat een land niet meer aan zijn financiële
verplichtingen kan voldoen. Hiervan is Nederland nog ver verwijderd. De relevante vraag voor Nederland is niet zozeer of de overheidsfinanciën
ontsporen, maar of er in het kader van de intergenerationele verdeling geen
ongewenst hoge schulden en verplichtingen naar volgende generaties worden
doorgeschoven.Er zijn voorbeelden van landen waar de overheidsfinanciën dusdanig
zijn ontspoord dat leningen van het IMF nodig waren omdat anders niet aan
de schuldverplichtingen kon worden voldaan. Oorzaak is dan veelal een financiële
crisis. Recente voorbeelden zijn IJsland, Hongarije en Oekraïne.12Wat zou de kwantitatieve impact zijn van het (deels)
loslaten van het Musgrave criterium (dit mag op een constante wijze)?Het CPB gaat in de vergrijzingssommen uit van de veronderstelling van
ongewijzigd beleid. Bij ongewijzigd beleid geldt dat alle toekomstige generaties
een gelijk netto profijt ontvangen ten opzichte van hun inkomen over de levensloop.
De kwantitatieve impact van het loslaten van dit het Musgrave criterium is
niet op voorhand te bepalen, want die is afhankelijk van de alternatieve veronderstellingen
die dan worden gehanteerd.13Er is steeds meer literatuur over intergenerationele
welvaartsfuncties die meer uitgebreide schema’s bieden voor de verdeling
van inkomen over huidige en toekomstige generaties. De CPB-studie probeert
niet om deze meer omvattende welvaartsfuncties toe te passen. Kunt u voorbeelden
geven van dergelijke schema’s? En worden deze geheel buiten beschouwing
gelaten of wordt er wel op een of andere manier gebruik van gemaakt?Intergenerationele welvaartsfuncties zijn er in vele vormen en maten.
Essentie is dat op basis van een nutsfunctie wordt bepaald welk nut generaties
ontlenen aan bijvoorbeeld inkomen, gelijkheid en milieu. Een belangrijke parameter
in deze nutsfunctie is de sociale discontovoet, waarmee het nut van toekomstige
generaties wordt gewogen tegen het nut van huidige generaties. Als komende
generaties rijker zijn kan dat een argument zijn voor herverdeling ten gunste
van huidige generaties.De vergrijzingssommen van het CPB richten zich primair op de loop van
de overheidsfinanciën bij ongewijzigd beleid en het daaruit resulterende
houdbaarheidstekort. De optimale intergenerationele verdeling wordt impliciet
verondersteld als die verdeling waarbij het netto profijt van de overheid
voor alle generaties gelijk blijft. Andere elementen die van invloed zijn
op het welzijn van generaties blijven buiten beschouwing.14Het Musgrave criterium is geen onomstreden objectief
criterium voor intergenerationele verdeling. Welke andere criteria zouden
kunnen worden gebruikt? Welke nadelen hebben deze criteria?Het Musgrave criterium gaat alleen in op de herverdeling tussen generaties
via het netto profijt van de overheid. Veel factoren die bepalend zijn voor
het welzijn van generaties, zoals bijvoorbeeld milieu en sociale factoren,
blijven buiten beschouwing. Alternatieve criteria houden ook rekening met
deze factoren. Een alternatief criterium kan zijn dat de verdeling van het
(brede) welzijn van generaties moet worden geoptimaliseerd. Daarbij moet uiteraard
wel eerst gedefinieerd worden op welke wijze en in welke mate milieu, economische
groei en inkomensverdeling het welzijn van generaties beïnvloeden. Een
bekend criterium is dat van de Brundtland-commissie, namelijk
dat de behoeftebevrediging van huidige generaties niet ten koste mag gaan
van toekomstige generaties. Het nadeel van deze criteria is dat zij zich minder
goed lenen voor een kwantitatieve en/of modelmatige benadering, en dat er
geen objectieve weging beschikbaar is van het relatieve belang van bijvoorbeeld
welvaart, een schoon milieu en leefbare wijken.15Het Musgrave criterium is blind voor het verleden:
door vanaf nu een houdbaar en constant beleid te voeren zal het netto profijt
voor alle toekomstige generaties gelijk zijn, maar eventuele onvereffende
rekeningen van huidige generaties blijven gelijk. Zijn er criteria denkbaar
die tegemoet komen aan dit bezwaar? Zo ja, hoe?Het kwantificeren van onvereffende rekeningen van huidige generaties is
technisch vrijwel onmogelijk. Dit zou vereisen dat voor elke geboortejaargroep
voor de afgelopen decennia wordt bepaald aan welke overheidsuitgaven zij in
welke mate hebben bijgedragen en in hoeverre zij van deze uitgaven hebben
geprofiteerd. Voor investeringen in bijvoorbeeld infrastructuur geldt dat
mensen nog vele jaren profiteren van deze investering. Maar hoe lang precies
voor welk type infrastructuur? Het is nu niet meer te traceren welke jaargroepen
in welk mate hieraan hebben bijgedragen. Kort gezegd: kwantificering van onvereffende
rekeningen uit het verleden is niet goed mogelijk, en daardoor kan er ook
geen rekening mee gehouden worden in de sommen van het CPB. Daarmee lijkt
de primaire opgave om er voor te zorgen dat we niet een rekening doorschuiven
naar komende generaties.16Over de «vergrijzingssommen» van het CPB
valt te lezen dat deze gepaard gaan met veel onzekerheden en aannames en dat
de uitkomsten derhalve met voorzichtigheid geïnterpreteerd en gebruikt
dienen te worden. De Rijksbegroting wordt hierop (mede) gebaseerd. Zou het
in dat kader niet verstandiger zijn uit te gaan van een behoedzaam economisch
(groei-)scenario in plaats van het door het kabinet toegepaste realistische
scenario om (onvoorziene) tegenslagen op te kunnen vangen? Indien neen, waarom
niet?In een behoedzaam groeiscenario is de kans op meevallers gedurende de
Kabinetsperiode groter dan de kans op tegenvallers. Toch heeft het kabinet
bewust gekozen voor een realistische groeiraming als basis voor het opstellen
van het Coalitieakkoord. De keuze voor een realistische groei raming komt
voort uit een tweetal overwegingen. Ten eerste creëert behoedzaam ramen
onrust in het bestuurlijke proces. Aan het begin van de vorige kabinetsperiodes
was er bewust weinig speelruimte in de afweging tussen uitgaven, ontvangsten
en saldo. Tijdens de uitvoering traden vervolgens veel (inkomsten)meevallers
op die automatisch ten gunste van het saldo kwamen. De discussie over deze
meevallers kan commotie veroorzaken en de rust in het begrotingsproces verstoren.
Ten tweede is behoedzaam ramen niet transparant. Omdat men uitgaat van een
bewust lagere ruimte kan aan het begin van de kabinetsperiode geen eerlijke
en integrale afweging worden gemaakt tussen uitgaven, lasten en saldo. Een
realistische groeiraming is de best mogelijke raming. Om de bestuurlijke rust
en de transparantie te vergroten, heeft het kabinet gekozen om te ramen op
basis van een realistisch (groei-)pad. Ook het IMF heeft het kabinet gesteund
in deze keuze. Het IMF heeft het Nederlandse begrotingsbeleid als een van
de beste ter wereld bestempeld. Eén van de mogelijke verbeteringen
betrof echter dat zij het beter vonden als de behoedzaamheid werd losgelaten.
Citaat: «It is desirable that the baseline should be the best estimate available, to avoid potentially distorting signals,
and adversely affecting credibility».Verantwoord begrotingsbeleid kan ook zonder behoedzaamheid worden gevoerd.
De (ex ante) saldodoelstelling van het kabinet houdt rekening met de gevolgen
van de vergrijzing. De uitgavenkaders zijn gebaseerd op deze doelstelling.
Het begrotingsbeleid van het kabinet bouwt voort op de budgettaire spelregels
die de afgelopen twaalf jaar zijn ontwikkeld (het trendmatig begrotingsbeleid).
Daarbij zijn enkele verbeteringen doorgevoerd. De veranderingen richten zich
vooral op het robuuster maken van de budgettaire kaders en op de mogelijkheid
nog eerder in te grijpen als de overheidsfinanciën onverhoopt verslechteren.
Door de rente-uitgaven buiten het kader te plaatsen leiden (conjuncturele)
rentemeevallers niet langer tot ruimte voor extra uitgaven. Daarnaast is de
signaalwaarde is aangescherpt van 2,5% BBP naar 2% BBP.17Met betrekking tot het mitigatiebeleid om klimaatverandering
tegen te gaan wordt gesteld dat zonder internationale afspraken een nationaal
mitigatiebeleid toch nog – een weliswaar zeer gering – effect
heeft op het wereldwijde klimaat. Kan de minister aangeven waaruit dit effect
bestaat? Zou de conclusie niet moeten luiden dat er in dat geval van geen
enkel effect sprake is en dat een nationaal mitigatiebeleid derhalve weggegooid
geld is? Indien neen, graag onderbouwing.Als Nederland door mitigatiebeleid de emissies weet te beperken, dan worden
ook de wereldwijde emissie beperkt, hetgeen een gunstig effect heeft op het
klimaat. Omdat Nederland een klein land is, is het effect op het totaal aan
emissies in de wereld en op het klimaat uiteraard ook beperkt. De beste oplossing
is als landen een internationaal gecoördineerde aanpak ontwikkelingen
voor het terugdringen van emissies. Het kabinet streeft hier ook naar.Vanuit een eng nationaal perspectief is mitigatiebeleid voor een aanzienlijk
deel weggegooid geld. De baten komen ten goede aan de hele wereld, en de kosten
zijn nationaal. Als ieder land op deze wijze denkt en daar naar handelt dan
blijven de emissies echter hoog en zal het klimaat snel verslechteren. Dit
onderstreept het belang van nationale goede wil en van internationale coördinatie.
Bovendien kan een strenger klimaatbeleid ondernemingen prikkelen tot milieu-innovaties,
hetgeen op dit terrein concurrentievoordelen op kan leveren ten opzichte van
landen die klimaatbeleid uitstellen.18Zou u met betrekking tot de klimaatanalyse de gebruikte
veronderstellingen eens kunnen expliciteren? Op welke wijze worden de kosten
van adaptatiebeleid nu precies berekend?Voor de kosten van adaptatiebeleid wordt uitgegaan van de berekeningen
van de adviescommissie Financiering Primaire Waterkeringen (zie pagina 12
van de nota). Deze berekent de kosten van adaptatiebeleid als de verwachte
kosten voor de versterking van de primaire waterkeringen, op basis van een
drietal scenario’s voor de zeespiegelstijging.19Is er een indicatie te geven van de kosten die het
versterken van rivierdijken en dergelijke met zich meebrengen?De kosten van het versterken van rivierdijken zijn sterk afhankelijk van
de aard en omvang van de toe te passen verbetermaatregel. Aspecten die bepalend zijn betreffen onder andere: hoeveel hoger en breder moet
de rivierdijk worden; is de bestaande rivierdijk nog geschikt om daarop de
verbetering aan te brengen of dient de bestaande rivierdijk ook verbeterd
te worden en kan bijvoorbeeld de bestaande bekleding worden gehandhaafd of
niet. Dit betekent dat eerst nader onderzoek dient te worden uitgevoerd naar
de aard en omvang van de verbetermaatregelen, voordat een kostenindicatie
kan worden afgegeven.Dit betekent dat het geven van een indicatie, waarbij het nog niet duidelijk
is wat de aard en omvang van de verbetermaatregelen zal zijn, zeer lastig
ligt en dat rekening dient te worden gehouden met het werken in een dynamische
omgeving, wat zich onder andere uit in een forse onzekerheidsmarge.20Is er vooruitlopend op de uitkomsten van het onderzoeksprogramma «Kennis
voor Klimaat» al enige indicatie te geven over de kosten die aanpassingen
van wegen, tunnels en riolering met zich meebrengen en de verhouding daarvan
tot de kosten die de aanpassing van zeedijken met zich meebrengt?Het onderzoeksprogramma Kennis voor Klimaat loopt van 2008 tot en met
2013. Er zijn op dit moment nog geen voorlopige resultaten beschikbaar en
er is ook geen indicatie te geven van mogelijke kosten van adaptieve maatregelen.Het Nationaal Waterplan bevat een financiële paragraaf waarin de
financiële aspecten van het waterbeleid worden behandeld. De aandacht
gaat daarbij echter vooral uit naar de kosten voor de realisatie van beleidsdoelen
in de planperiode 2009–2015 en de ontwikkeling van de lasten voor de
burger.21In de «Monitor Duurzaam Nederland» wordt
een aantal «zorgen voor morgen» geagendeerd. Aan welke zorgen
moeten we denken?Dit zijn de structurele aandachtspunten die de welvaart (in de breedste
zin des woords) van toekomstige generaties in gevaar kunnen brengen. Hierbij
kan gedacht worden aan trends zoals vergrijzing, individualisering en klimaatverandering.
De eerste «Monitor Duurzaam Nederland» zal overigens naar verwachting
februari 2009 verschijnen, drie maanden later dus dan verwacht ten tijde van
het schrijven van de nota over verantwoord generatiebewust beleid.22Hoe wordt in de duurzaamheidsmonitor de vertaalslag
gemaakt van informatie naar beleidsaanbevelingen. Wat is hiervoor de opzet?De duurzaamheidsmonitor zal geen concrete beleidsaanbevelingen bevatten.
Hoofddoel is het aanreiken van beleidsrelevante informatie en analyses. De
vertaalslag naar beleid zal worden gemaakt door het kabinet. Verder is de
duurzaamheidsmonitor een groeiproject. Het kost tijd om de samenwerking tussen
de betrokken partijen (CBS en planbureaus) te optimaliseren en de dwarsverbanden
tussen de werkvelden van de verschillende planbureaus te verkennen. Tot slot
zal de monitor aanleiding kunnen zijn om vraagstukken verder uit te diepen
in vervolgstudies of verkenningen. 23Het CPB is bezig met het onderzoeksprogramma Productiviteit.
Wanneer kunnen we de eerste resultaten verwachten?Het programma Productiviteit van het CPB loopt al enkele jaren en heeft
al geleid tot een aantal publicaties. Deze zijn te vinden op de webpagina
van het CPB. Het programma loopt door tot en met 2010. Voor die tijd wil het
programma:• Een of meerdere modellen ontwikkeld hebben die de relatie weergeven
tussen concurrentie, technologie en menselijk kapitaal (de determinanten van
productiviteit).• De gevolgen voor productiviteit en welvaart doorgerekend hebben
voor een aantal concrete maatregelen, die nu voorkomen in het beleid of de
beleidsdiscussie. Voor deze beleidsopties kan onder andere geput worden uit
Kansrijk Kennisbeleid en Keuzes in Kaart.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), voorzitter, Ten Hoopen (CDA),
ondervoorzitter, Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot
Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben (SP), Kalma
(PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (CU), Van der Burg (VVD), Van
Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Heerts (PvdA), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD),
Tang (PvdA), Vos (PvdA), Bashir (SP) en Sap (GL).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Remkes (VVD), Jonker (CDA), Aptroot
(VVD), De Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA), De Krom (VVD), De
Pater-van der Meer (CDA), Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van der
Veen (PvdA), Smilde (CDA), Anker (CU), Vacature (VVD), De Roon (PVV), Van
Dam (PvdA), Smeets (PvdA), Karabulut (SP), Thieme (PvdD), Heijnen (PvdA),
Roefs (PvdA), Van Gerven (SP) en Vendrik (GL).XNoot1Brief van Congressional Budget Office aan Honarable Judd Gregg van 9 juli
2007. http://www.cbo.gov/ftpdocs/82xx/doc8295/07-09-Financing_Spending.pdfXNoot2Data afkomstig uit budget projecties van het CBO van 9 september
2008, te vinden op: http://www.cbo.gov/budget/budproj.shtmlXNoot3http://www.cbo.gov/ftpdocs/97xx/doc9748/ 09-16-2008-Stanford.pdf 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31700-IXB-13.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl