Ontwerpbesluiten Unie-Verdrag; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136487
 2009-2010
 
 23 490
 Ontwerpbesluiten Unie-Verdrag
 
 
 32 010
 Subsidiariteitstoets van het voorstel voor een kaderbesluit van de raad
betreffende het recht op tolk- en vertaaldiensten in strafprocedures (COM(2009)338def)
 
 
 
 
 FD
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 26 oktober
2009
 De vaste commissie voor de JBZ-Raad heeft
in haar vergadering van 22 september 2009 gesproken over het BNC-fiche
dat betrekking heeft op het voorstel voor een kaderbesluit betreffende het
recht op tolk- en vertaaldiensten in strafprocedures.
 Daarbij is het de commissie opgevallen dat in het fiche niet gesproken
wordt over de subsidiariteitstoetsen die door de Eerste en de Tweede Kamer
zijn uitgevoerd.
 Dat is te begrijpen gezien de korte tijdsspanne tussen het uitbrengen
van de oordelen van de beide Kamers en het aanbieden van het BNC-fiche.
 De commissie merkt wel op dat de meningen van de Eerste Kamer en de regering
enigszins uiteenlopen. Zij heeft daarom op 16 oktober 2009 een brief
gestuurd aan de minister van Justitie gestuurd met een verzoek om een nadere
toelichting.
 
 De minister heeft op 22 oktober 2009 gereageerd.
 
 De commissie brengt bijgaand verslag uit van het gevoerde schriftelijk
overleg.
 
 De griffier van de vaste commissie voor de JBZ-Raad,
 Kim van Dooren
 
 BRIEF AAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
 Den Haag, 16 oktober 2009
 
 De vaste commissie voor de JBZ-Raad heeft in haar vergadering van dinsdag
22 september 2009 gesproken over het BNC-fiche dat betrekking heeft op
het voorstel voor een kaderbesluit betreffende het recht op tolk- en vertaaldiensten
in strafprocedures. Het is de commissie opgevallen
dat in het fiche niet gesproken wordt over of verwezen wordt naar de subsidiariteitstoetsen
die door de Eerste en de Tweede Kamer zijn uitgevoerd. Dat is op zichzelf
begrijpelijk gezien de korte tijdsspanne tussen het uitbrengen van de oordelen
van de beide Kamers en het aanbieden van het BNC-fiche. De commissie merkt wel op dat de oordelen van de Eerste Kamer en de
regering enigszins uiteenlopen. De commissie krijgt daarom op enkele met elkaar
samenhangende punten graag een nadere toelichting van de regering.
 
 De commissie vraagt zich allereerst af of er niet een tegenstrijdigheid
in het BNC-fiche geslopen is. De regering stelt namelijk enerzijds dat aanvullende
actie binnen de EU ten opzichte van – kort gezegd – de Raad van
Europa geboden is. Aan de andere kant velt zij echter een negatief proportionaliteitsoordeel
over de bepaling van het ontwerp-kaderbesluit betreffende het recht op kosteloze
vertaling van bepaalde processtukken. Deze bepaling gaat (aanzienlijk) verder
dan waartoe het EVRM thans verplicht, en heeft daarmee duidelijk een aanvullend
karakter ten opzichte van dit verdrag. Als de regering deze «aanvullende
actie» disproportioneel acht, welke actie had zij dan op het oog toen
zij sprak over de «aanvullende actie» binnen de EU die naar het
oordeel van Nederland geboden is? Op welke punten heeft het ontwerp-kaderbesluit
nog meer een aanvullende waarde ten opzichte van het EVRM en de daarop gebaseerde
jurisprudentie?
 
 In samenhang hiermee merkt de commissie op dat de Eerste Kamer zich in
haar brief van 10 september 2009 op zichzelf positief heeft uitgelaten
over de subsidiariteit en proportionaliteit van het voorstel voor een kaderbesluit,
maar graag nader wordt geïnformeerd over de meerwaarde van het kaderbesluit
ten opzichte van het EVRM en de daarop gebaseerde jurisprudentie van het Hof
in Straatsburg. Zij stelde immers: «Ten aanzien van de beginselen van
subsidiariteit en proportionaliteit kan de Eerste Kamer met enig voorbehoud
instemmen. Zij wordt daarom graag nog nader geïnformeerd over de toegevoegde
waarde van het kaderbesluit ten opzichte van de bepalingen uit het EVRM en
de daarop gebaseerde rechtspraak. De Europese Commissie wordt vriendelijk
verzocht aan dit vraagpunt een uitgebreidere motivering te wijden.»
De regering lijkt in het BNC-fiche zonder meer van de meerwaarde van het kaderbesluit
overtuigd te zijn. Zij stelt immers zonder nadere motivering dat «aanvullende
actie binnen de EU naar het oordeel van Nederland geboden (is)». Kan
de regering aangeven waarom dat volgens haar het geval is? Welke meerwaarde
heeft het ontwerp-kaderbesluit ten opzichte van het thans geldende recht?
 
 De commissie wil voorts uw aandacht vestigen op het volgende. Zij heeft
geconstateerd dat het ontwerp-kaderbesluit op de agenda voor de JBZ-Raad van
23 oktober aanstaande is opgenomen. De commissie hecht er sterk aan dat
de opmerkingen die de Eerste Kamer in het kader van de subsidiariteitstoetsing
heeft gemaakt in deze Raad aan de orde komen. Het gaat bij deze opmerkingen,
naast de toegevoegde waarde van het kaderbesluit (hiervoor reeds gememoreerd),
om de rechtsgrondslag ervan en om het standpunt van de Europese Commissie
dat sprake is van inconsistente toepassing van EVRM-bepalingen in de lidstaten
en dat ditprobleem kan worden verholpen door het kaderbesluit.
De commissie wijst erop dat de brief van de Eerste Kamer met haar subsidiariteitsoordeel
tevens aan de voorzitter van de Raad is verzonden (kenmerk YTB/VEJFB/eos).
Kunt u – bij voorkeur vóór 23 oktober – aangeven
dat de regering zich sterk zal maken voor bespreking van de genoemde punten
in de Raad? De commissie hecht hier te meer aan nu haar is gebleken dat de
commissie LIBE van het Europees Parlement in haar vergadering van 30 september
2009 op geen enkele wijze aandacht heeft besteed aan de inbreng van de nationale
parlementen – 33 Kamers of parlementen in totaal – in het kader
van de subsidiariteitstoetsing.
 
 Ten slotte heeft de commissie een opmerking over de geannoteerde agenda
voor de JBZ-Raad van 23 oktober die de Eerste Kamer op 12 oktober
jl. mocht ontvangen. In deze agenda wordt ook instemming van de Kamer gevraagd
met het ontwerp-kaderbesluit (agendapunt B7). De commissie merkt echter op
dat geen documenten bij dit agendapunt zijn gevoegd, zodat het voor haar lastig
is een advies over het al dan niet verlenen van instemming op te stellen.
De commissie wil u dan ook vriendelijk doch dringend verzoeken steeds het
laatst beschikbare document bij de geannoteerde agenda te voegen. Opmerkelijk
vindt de commissie dat de geannoteerde agenda meldt dat Nederland kan instemmen
met de voorgestelde tekst. Dit oordeel lijkt moeilijk verenigbaar met het
oordeel dat in het reeds genoemde BNC-fiche werd uitgesproken, te weten dat «de
reikwijdte van het voorgestelde artikel 3 betreffende het recht op vertaling
moet worden beperkt». Kan de regering aangeven of de tekst is aangepast?
Indien dit niet het geval is, kan de regering dan aangeven waarom haar oordeel
nu zonder meer positief is?
 
 De commissie wacht met belangstelling op de antwoorden van de regering.
 
 Voorzitter van de vaste commissie voor de JBZ-Raad,
 M. J. M. Kox 
 
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
 Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 22 oktober 2009
 
 In haar brief van 16 oktober jl. vraagt de vaste commissie voor de
JBZ-Raad van de Eerste Kamer op enkele punten een nadere toelichting op het
ontwerpkaderbesluit inzake tolk- en vertaaldiensten in strafprocedures. Graag
voldoe ik aan dit verzoek.
 
 Met voldoening stel ik vast dat ook de Eerste Kamer, zij het met enig
voorbehoud, tot een positief oordeel komt ten aanzien van de proportionaliteit
en subsidiariteit van dit ontwerpkaderbesluit, zo blijkt uit de brief van
10 september 2009 van de Voorzitter van de Eerste Kamer aan de Europese
Commissie.
 De Tweede Kamer alsmede de regering zijn
eveneens tot een positief oordeel gekomen.
 
 De vaste commissie voor de JBZ Raad vraagt kort gezegd een nadere toelichting
op de meerwaarde van dit kaderbesluit ten opzichte van het EVRM en de daarop
gebaseerde rechtspraak van het EHRM.
 Voorop staat dat het EVRM, in het bijzonder artikel 6 inzake het recht
op een eerlijk proces en de daarop gebaseerde rechtspraak van het EHRM, leidend
is in de discussie over en de ontwikkeling van instrumenten op het terrein
van procedurele rechten van verdachten in de Europese Unie. Instrumenten op
het niveau van de Europese Unie hebben dan ook een aanvullend karakter en
beogen de naleving van het EVRM door de lidstaten te bevorderen en te verbeteren.
 
 De behoefte aan aanvullende instrumenten binnen de Europese Unie is in
het bijzonder gelegen in de noodzaak tot het versterken van het wederzijdse
vertrouwen tussen de lidstaten als voorwaarde voor de verdere ontwikkeling
van strafrechtelijke samenwerking op basis van het beginsel van wederzijdse
erkenning. Het binnen de gehele Unie waarborgen van de rechten van verdachten
in strafzaken draagt bij aan het vergroten van dat wederzijdse vertrouwen.
In het Haags Programma werd de Raad daarom al aangespoord een kaderbesluit
inzake procedurele rechten van verdachten vast te stellen.
 Het fungerende Zweedse Voorzitterschap heeft voor een stapsgewijze aanpak
gekozen waarbij in een routekaart verschillende rechten worden aangeduid ten
aanzien waarvan de Commissie wordt uitgenodigd de komende jaren met voorstellen
te komen. De eerste stap betreft het thans voorliggende ontwerpkaderbesluit
inzake vertolken vertaaldiensten. Dit kaderbesluit geeft een nadere uitwerking
van het in artikel 6, derde lid, onderdeel e, EVRM neergelegde recht van een
verdachte zich kosteloos te doen bijstaan door een tolk indien hij de taal
die ter terechtzitting wordt gebezigd, niet verstaat of niet spreekt.
 
 Het ontwerpkaderbesluit concretiseert en codificeert belangrijke uitspraken
van het EHRM op het terrein van het recht op kosteloze bijstand door een tolk.
Zo wordt bijvoorbeeld verduidelijkt dat het recht op vertolking niet alleen
betrekking heeft op het gesproken woord ter terechtzitting, maar ook op het
kennisnemen van de inhoud van essentiële processtukken ter voorbereiding
van de verdediging. Het kaderbesluit gaat op
onderdelen ook verder dan het EVRM, aangezien het recht op vertolking en vertaling
zich uitstrekt tot de overleveringsprocedure als gevolg van een Europees aanhoudingsbevel,
terwijl dergelijke procedures niet onder de reikwijdte van artikel 6 EVRM
vallen.
 De uitspraken van het EHRM hebben betrekking op de concrete omstandigheden in een individuele zaak. Bepaalde uitspraken hebben tevens
een wijdere strekking en zijn daardoor van algemene betekenis voor de uitleg
van de in het EVRM neergelegde rechten. Over het antwoord op de vraag welke
gevolgen moeten worden verbonden aan een uitspraak van het EHRM, in het bijzonder
door staten die geen partij zijn in het desbetreffende geding, kunnen de opvattingen
echter uiteenlopen. Regelgeving op EU-niveau beoogt bij te dragen aan het
verkleinen van uiteenlopende opvattingen en kan aldus bijdragen aan een meer
gelijke naleving van het EVRM. Met andere woorden, het geldende normatieve
kader, dat in belangrijke mate is gebaseerd op de rechtspraak van het EHRM
in individuele zaken, wordt met Europese regelgeving verduidelijkt, uniformer
en waar mogelijk en geboden verder uitgebreid.
 
 Een ander belangrijk element van Europese regelgeving op dit terrein is
de wijze waarop het toezicht op de naleving plaatsvindt. De Europese Commissie
ziet toe op de implementatie van kaderbesluiten in de nationale wetgeving
van de lidstaten. Op basis van artikel 8 van het ontwerpkaderbesluit zal de
Commissie een rapport opstellen over de maatregelen die de lidstaten hebben
getroffen teneinde aan de uit het kaderbesluit voortvloeiende verplichtingen
te voldoen. Aldus kan al in een vroeg stadium een beeld worden gevormd over
de wijze waarop lidstaten de normen uit het kaderbesluit hebben geïmplementeerd.
Voorts wordt eenheid van interpretatie en zelfs correctie van geïmplementeerde
EU-wetgeving bevorderd doordat nationale rechters aan het Hof van Justitie
van de Europese Gemeenschappen prejudiciële vragen kunnen voorleggen,
hetgeen resulteert in een nadere en uniformerende uitleg over de wijze waarop
het kaderbesluit moet worden geïnterpreteerd. Bij het EVRM komt een beoordeling
over de naleving pas aan de orde wanneer een belanghebbende in een individuele
zaak, nadat de nationale rechtsmiddelen zijn uitgeput, klaagt over een mogelijke
schending voor het EHRM. Ik acht het mechanisme dat beschikbaar komt op EU-niveau,
een welkome aanvulling op de rechtspraak van het EHRM.
 
 Op grond van het voorgaande concludeer ik dan ook dat het voorliggende
kaderbesluit als aanvulling op het bestaande kader voortvloeiende uit het
EVRM een duidelijke toegevoegde waarde bevat en daarom de steun van de Nederlandse
regering verdient. Ik zal mij dan ook in de JBZ-Raad van 23 oktober a.s.
overeenkomstig deze lijn opstellen.
 
 Tenslotte vraagt u in uw brief waarom in de geannoteerde agenda voor de
JBZ-Raad van 23 oktober 2009 wordt gesteld dat Nederland met de voorliggende
tekst van het ontwerpkaderbesluit kan instemmen, terwijl het BNC-fiche aangeeft
dat Nederland niet kan instemmen met artikel 3 van het ontwerpkaderbesluit
dat de verplichting bevat tot kosteloze verstrekking van schriftelijke vertalingen
van alle essentiële processtukken vanwege de disproportionele kosten
en problemen in de uitvoering die daarmee gepaard gaan. De reden dat de regering
kan instemmen met de voorliggende tekst is gelegen in het feit dat het genoemde
artikel 3 is aangepast in die zin dat het de mogelijkheid biedt, voor zover
het recht op een eerlijk proces hierdoor niet wordt geschaad, te volstaan
met een mondelinge vertaling of een mondelinge samenvatting van de desbetreffende
documenten. Dit sluit aan bij de rechtspraak van het EHRM en de Nederlandse praktijk.
 
 Ik hoop u met het bovenstaande voldoende te hebben ingelicht.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Holdijk (SGP), Dölle (CDA), Van de Beeten (CDA), Broekers-Knol (VVD),
De Graaf (VVD), Kox (SP), voorzitter, Essers (CDA), Meurs (PvdA), Eigeman
(PvdA), Engels (D66), Franken (CDA), vice-voorzitter, Van Kappen (VVD), Peters
(SP), K.G. de Vries (PvdA), Haubrich-Gooskens (PvdA), Reuten (SP), Koffeman
(PvdD), Böhler (GL), Van Bijsterveld (CDA), Strik (GL), Lagerwerf-Vergunst
(CU), Duthler (VVD), Vliegenthart (SP), Kuiper (CU) en Yildirim (Fractie-Yildirim).
 
 
 Zie dossier 3.4.17 op www.europapoort.nl
 
 
 Zie de brief van de Voorzitter van de Eerste Kamer van 10 september
2009 (Kamerstuk 32 010, C) en de brief van de Voorzitter van de Tweede
Kamer van 11 september 2009 (Kamerstuk 32 010, 4). Het BNC-fiche
werd bij brief van 14 september 2009 aangeboden.
 
 
 Zie dossier 3.4.17 op www.europapoort.nl
 
 
 Zie de brief van de Voorzitter van de Eerste Kamer van 10 september
2009 (Kamerstuk 32 010, C) en de brief van de Voorzitter van de Tweede
Kamer van 11 september 2009 (Kamerstuk 32 010, 4). Het BNC-fiche
werd bij brief van 14 september 2009 aangeboden.
 
 
 Kamerstukken I, 2008/09, 32 010, C.
 
 
 Brief van 11 september 2009, Kamerstukken II, 2008/09, 32 010,
nr. 4.
 
 
 Het Haags Programma – Versterking van vrijheid, veiligheid en recht
in de Europese Unie, paragraaf 3.3.1., PbEU van 3.3.2005, C53.
 
 
 Dit volgt uit de uitspraak van het EHRM van 18 oktober 2006 in de
zaak Hermi v. Italië, overweging 69.
 
 
 Uitspraak EHRM van 18 oktober 2006 in de zaak Hermi v. Italië,
overweging 70.