Consumentenleeftijdsgrenzen alcohol, tabak en kansspelautomaten; Brief minister met 'Handhavingsplan consumentenleeftijdsgrenzen alcohol, tabak en kansspelautomaten'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25984, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

16-04-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25984 nr. 1

07-04-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamHANDHAVINGSPLAN CONSUMENTENLEEFTIJDSGRENZEN ALCOHOL, TABAK
EN KANSSPELAUTOMATEN Inhoudsopgave Blz.1. Inleiding2. Wettelijk kader3. Probleemschets3.1 Alcohol3.2. Tabak3.3 Kansspelen4. AanbodstructuurAanbod van alcoholhoudende dranken, tabak en kansspelen 5. Draagvlak6. Handhavingsinstrumenten6.1 Preventie6.2 Controle6.2.1 Controle bij aanbieders6.2.2 Controle bij jongeren (leeftijdscontrole)6.3 Sanctionering7. Controle in de toekomstige praktijk8. Financiële gevolgenTotale kosten (overzicht): BIJLAGE 1 LEEFTIJDSGRENZEN IN DE ANDERE EU-LIDSTATENBIJLAGE 2 OVERZICHT HANDHAVINGSINSTRUMENTEN IN DE DRIE WETSVOORSTELLENWetsvoorstel Drank- en HorecawetWetsvoorstel TabakswetWetsvoorstel Wet op de kansspelen (speelautomaten)
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25984Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 984Consumentenleeftijdsgrenzen alcohol, tabak en kansspelautomatennr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalRijswijk, 7 april 1998Mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken, alsmede de Minister en
Staatssecretaris van Justitie, bied ik u bijgaand «Handhavingsplan consumentenleeftijdsgrenzen
alcohol, tabak en kansspelautomaten» aan. Ik vraag hiervoor uw bijzondere
aandacht en merk het volgende op.Begin november 1997 is u het Voorstel tot wijziging van de Wet op de kansspelen
aangeboden. Naar ik begrijp, zal de Tweede Kamer dit aanstaande donderdag
plenair behandelen. In dit wetsvoorstel staat een leeftijdsgrens van 18 jaar
voor het spelen op kansspelautomaten en de toegang tot speelautomatenhallen.
Voor het kopen van krasloten en de toegang tot casino's geldt nu al een wettelijke
leeftijdsgrens van 18 jaar.In het najaar van 1996 sprak de Tweede Kamer zich in het kader van de
behandeling van de Tabaksnota uit voor een leeftijdsgrens van 18 jaar voor
de tabaksverkoop. Ik streef ernaar dat het voorstel tot wijziging van de Tabakswet
binnen afzienbare tijd wordt ingediend.Een dezer dagen zal het wijzigingsvoorstel Drank- en Horecawet u bereiken.
Daarin stel ik voor de huidige leeftijdsgrens voor de verkoop van zwak-alcoholhoudende
drank (16 jaar) en die voor sterke drank (18 jaar) te handhaven.Jaarlijks besteden consumenten bijna f 20 miljard via circa 80 000
verkooppunten aan alcohol, tabak en kansspelen.Ik verzoek u het Handhavingsplan telkenmale te doen betrekken bij de behandeling
van de drie voornoemde wetsvoorstellen, opdat een samenhangende oordeelsvorming
kan plaatsvinden.In de komende tijd zal ik tot afspraken over de handhavingsinspanningen
zien te komen met de gemeenten (VNG), de politie-beraden en de branches.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-EilersHANDHAVINGSPLAN CONSUMENTENLEEFTIJDSGRENZEN ALCOHOL, TABAK
EN KANSSPELAUTOMATEN Inhoudsopgave Blz.1 Inleiding 32 Wettelijk kader 33 Probleemschets 53.1 Alcohol 53.2 Tabak 63.3 Kansspelen 64 Aanbodstructuur 65 Draagvlak 76 Handhavingsinstrumenten 86.1 Preventie 86.2 Controle 96.2.1 Controle bij aanbieders 106.2.2 Controle bij jongeren (leeftijdscontrole) 126.3 Sanctionering 127 Controle in de toekomstige praktijk 138 Financiële gevolgen 14Bijlage 1: Leeftijdsgrenzen in de andere EU-lidstaten 16Bijlage 2: Overzicht handhavingsinstrumenten in de drie wets-
voorstellen 17 1. InleidingUit een oogpunt van jeugdbescherming, volksgezondheid, verkeersveiligheid
en openbare orde is het belangrijk te voorkomen dat jongeren alcohol misbruiken.
Het tegengaan van het gebruik van tabaksproducten door jongeren is in volksgezondheidstermen
ook van groot belang. Het spelen op kansspelautomaten wordt eveneens vanuit
dit perspectief bekeken. Gedragsmatig zijn er immers overeenkomsten tussen
de verslaving aan alcohol en tabak en problematisch speelgedrag/gokverslaving.Het beleid legt een zwaar accent op voorkoming van misbruik door bescherming
van de jeugd tegen het bedrijfsmatig aanbieden van alcohol, tabak en kansspelautomaten.
De gedachte hierachter is dat uitstel van een (te) gemakkelijke beschikbaarheid
van deze middelen tot op een minder kwetsbare leeftijd, het riskant en problematisch
gebruik door jeugdigen kan beperken. Bovendien wordt tegelijkertijd de kans
verkleind op het ontwikkelen van een hardnekkige verslaving in een latere
leeftijdsfase. Mede daarom worden in diverse nieuwe wetsvoorstellen de bestaande
consumentenleeftijdsgrenzen gehandhaafd, dan wel nieuwe grenzen ingevoerd.
Verder worden, om de naleving en handhaving van de leeftijdsgrenzen te vereenvoudigen,
in bepaalde typen inrichtingen (nieuwe) toegangseisen voorgesteld. In deze
nota wordt uiteengezet hoe het kabinet denkt de naleving en handhaving van
de huidige en nog te stellen leeftijdseisen op een behoorlijk niveau te brengen.
Om die reden wordt aan dit stuk de titel «Handhavingsplan consumentenleeftijdsgrenzen
alcohol, tabak en kansspelautomaten» meegegeven. 2. Wettelijk kaderEr bestaat al van oudsher een verbod op het bedrijfsmatig verstrekken
van zwak-alcoholhoudende dranken (bier, wijn en pre-mixen) aan personen jonger
dan 16 jaar; voor sterke drank is de leeftijdsgrens 18 jaar. De verboden betreffen
zowel de verkoop van alcohol in de detailhandel (slijterijen, levensmiddelenzaken
en dergelijke), als de verstrekking in de horeca. Het geldt uitdrukkelijk
niet voor het privé-gebruik van alcoholhoudende dranken. Het verantwoord
leren omgaan met drank (wat overigens ook de keuze voor niet-drinken kan impliceren)
kan immers juist het beste in een vertrouwde, niet commerciële sfeer
plaatsvinden.In het Ontwerp van wet tot wijziging van de Drank- en Horecawet blijven
de consumentenleeftijdsgrenzen ongewijzigd. Er verandert niets aan de hoogte
van de leeftijdsnormen. Het kabinet wil echter door een gerichte handhaving
komen tot een betere naleving en tot een groter maatschappelijk respect voor
deze eisen.Om de naleving en handhaving van de leeftijdsgrens van 16 jaar voor zwak-alcoholhoudende
drank te vereenvoudigen wordt in het wetsvoorstel tot wijziging van de Drank-
en Horecawet voor grote dansgelegenheden (met een vloeroppervlakte van ten
minste 300 m2) een toegangsverbod voor jongeren onder de 16 jaar
voorgesteld. De toegangsleeftijd voor slijterijen is en blijft 16 jaar. Verder
worden eisen gesteld aan de verkoper waar het gaat om het verifiëren
van de leeftijd van de koper en dient de koper desgevraagd zijn leeftijd ook
te kunnen aantonen. De verkoper moet zich niet kunnen verschuilen achter het
argument dat hij niet kon weten hoe oud de koper feitelijk is.In 1988 is de Tabakswet door de Staten Generaal aangenomen. Daarin wordt
het roken in openbare ruimten beperkt. In 1996 is de Tabaksnota aan de Tweede
Kamer aangeboden. Daarin staat een intensiever tabaksontmoedigingsbeleid,
vooral richting jongeren, centraal. Aangezien roken als gewoonte zich al op jonge leeftijd ontwikkelt en zowel
de stof nicotine als de sociale functie die het door de roker wordt toegedicht
een niet te veronachtzamen verslavend effect hebben, is het voor veel mensen
een vaak onmogelijke opgave om te stoppen, ook al wordt op een gegeven moment
veelal wel onderkend dat het slecht is voor de gezondheid. Het kabinet vindt
het derhalve zaak om vooral het beginnen met roken zoveel mogelijk te ontmoedigen
en voor tabak een leeftijdsgrens van 18 jaar voor te stellen. Dit voornemen
uit de Tabaksnota is door de Tweede Kamer geaccordeerd en zal binnenkort worden
opgenomen in het voorstel van wet tot wijziging van de Tabakswet. Ook voor
deze eis geldt dat de verkoper zich zal moeten vergewissen van de leeftijd
van de koper. Van de koper wordt verlangd, dat hij of zij kan aantonen de
vereiste leeftijd van 18 jaar te hebben bereikt.Tot 1964 was gokken bij wet verboden. Toen werd de Wet op de kansspelen
van kracht, waardoor voor het eerst enkele spelsoorten legaal werden. De wet
werd in 1974 zodanig gewijzigd, dat casino's en ook de organisatie van een
lotto mogelijk werden. In 1986 werd de wet aangepast aan de inmiddels ontstane
realiteit: het sterk gegroeide aantal speelautomaten. Door deze verruiming
van de wettelijke mogelijkheden vond een aanzienlijke uitbreiding plaats van
het aanbod van kansspelen. Mede als gevolg daarvan zag men een nieuwe groep
verslaafden ontstaan. Mensen met gokproblemen hebben altijd wel bestaan, nu
echter zag men in toenemende mate jongeren, soms zelfs zeer jeugdigen van
12, 13 jaar oud, afhankelijk worden van kansspelautomaten. Een belangrijke
factor bleek na onderzoek te zijn de aanwezigheid van dergelijke automaten
in voor jongeren laagdrempelige gelegenheden als snackbars en dergelijke.
Hierop zijn met de Vereniging Automatenhandel Nederland (VAN) en de horeca
diverse pogingen gedaan om de soms te ruime aanwezigheid van dergelijke gokkasten
terug te dringen. Ook is getracht de beschikbaarheid te beperken via lokale
regelgeving. Medio 1997 is door de Staatssecretaris van Justitie het Voorstel
tot wijziging van de Wet op de kansspelen aan de Tweede Kamer aangeboden.
Daarin wordt een leeftijdsgrens van 18 jaar (nu geen wettelijke norm) voor
het laten spelen op kansspelautomaten voorgesteld en wordt de toegangseis
tot speelautomatenhallen opgetrokken van 16 naar 18 jaar. Daarnaast wordt
de aanwezigheid van kansspelen in laagdrempelige gelegenheden (bijvoorbeeld
snackbars) verboden.Deze verboden zijn uitgebreid met het verbod voor personen onder de 18
zélf kansspelautomaten te bespelen of aanwezig te zijn in een speelautomatenhal.De leeftijdsgrenzen in de Drank- en Horecawet en in de wijzigingsvoorstellen
voor de Tabakswet en de Wet op de kansspelen zijn niet uniek. Zij lopen min
of meer in de pas met ontwikkelingen op andere gebieden, waar zowel de overheid
als grote groepen in de samenleving overtuigd zijn van gezondheids- en/of
verslavingsrisico's, waarbij vooral de bescherming van de jeugd voorop staat.
Zo is in de richtlijn van de procureurs-generaal aangaande coffeeshops de
leeftijdsgrens van 18 jaar opgenomen. Ook bestaan er regels voor de toegang
tot casino's en is er een leeftijdsgrens voor het kopen van krasloten (beide
op grond van de Wet op de kansspelen). Dit Handhavingsplan heeft uitdrukkelijk
geen betrekking op laatstgenoemde inrichtingen en (genot)middelen. Hieronder volgt een overzicht van de bestaande/voorgestelde leeftijdsgrenzen
met betrekking tot het verkopen/aanbieden van genotmiddelen en het toelaten
van jongeren in bepaalde inrichtingen: Verkopen/aanbieden Toelaten bier, wijn
en pre-mixen:16slijterijen:16sterke drank:18grote dansgelegenheden:16krasloten:18coffeeshops:18 tabak:18casino's:18kansspelautomaten:18speelautomatenhallen:18(cursief: voorgestelde normen)Ook in vele andere landen kent men leeftijdsgrenzen. In bijlage 1 is een
overzicht opgenomen van de andere landen van de Europese Unie. Daaruit blijkt
dat leeftijdsgrenzen van 16 en van 18 jaar het meest voorkomen. 3. ProbleemschetsOm op elk van de onderhavige gebieden een beeld te hebben van de omvang
van het gebruik en het misbruik en de aard van de problemen die zich afspelen,
wordt hieronder kort ingegaan op enkele onderzoeken naar het gebruik van verslavende
genotmiddelen onder jongeren. 3.1 AlcoholCijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek en regelmatig gehouden
prevalentie-studies geven aan dat de Nederlander na de sterke stijging tussen
1960 en 1980 gemiddeld iets minder alcohol is gaan drinken. Recente onderzoeken
geven echter aan dat het stevig drinken onder jongeren de laatste twee, drie
jaar weer is toegenomen. Jongeren in de leeftijd van 17 tot 19 jaar drinken
voornamelijk buiten het ouderlijk huis (ongeveer 78% van de totale consumptie
vindt buitenshuis plaats).Uit het in 1996 gehouden vierde landelijke Peilstations-onderzoek
Jeugdgezondheidszorg naar riskant middelengebruik en gokken onder leerlingen
in het regulier onderwijs bleek dat van alle onderzochte scholieren van het
voortgezet onderwijs 77% wel eens alcohol heeft gedronken (Trimbos-instituut,
1997). Het percentage actuele gebruikers bedraagt 52%. Het gemiddelde aantal
glazen dat is genuttigd bij de laatste gelegenheid is sinds het eerste Peilstations-onderzoek Jeugdgezondheidszorg in 1984 flink gestegen.
In 1984 dronk 12% van de actuele drinkers 5 glazen of meer bij de laatste
gelegenheid, tegenover 30% in 1996.Dat het stevig drinken onder jongeren de laatste paar jaar weer is gestegen,
blijkt ook uit twee andere recent verschenen onderzoeken. Uit een onderzoek
van TNO Preventie en Gezondheid bleek het percentage regelmatige drinkers
in 1995 3% hoger te zijn in vergelijking met de situatie in 1990. Uit een
in 1997 door het NIPO verricht onderzoek (Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering
en Ziektepreventie, 1997) kwam een nog verontrustender beeld naar voren: maar
liefst een kwart van de jongens van 15 tot 25 jaar bleek in dat onderzoek
excessief te drinken.Het toegenomen excessieve drinken onder jongeren leidt tot een toename
van de met alcoholmisbruik samenhangende problemen bij de jeugd. Uit de Landelijke
Medische Registratie blijkt dat in 1996 173 jongeren in een ziekenhuis
moesten worden opgenomen wegens alcoholmisbruik, 24% meer dan in 1995. Uit
het NEMESIS-onderzoek naar psychiatrische morbiditeit blijkt dat in de leeftijdscategorie
18 tot 24 jaar één op de drie mensen scoort op de diagnose alcoholmisbruik
(Trimbos-instituut, 1997). 3.2. TabakDe schadelijke effecten van tabak en met name sigarettenrook staan vast.
In Nederland sterven elk jaar zo'n 23 000 mensen aan de gevolgen van
tabaksgebruik. Daarnaast zijn er maatschappelijke kosten van tabaksgebruik
zoals een verhoogde medische consumptie en ziekteverzuim door rokers. Bovendien
is er schade, hinder en overlast door passief roken. Anders dan bij alcohol
is élk gebruik van tabak, matig of fors, schadelijk voor de gezondheid
van de roker zelf en zijn directe omgeving. Ten aanzien van alcohol kan nog
goed verdedigd worden dat in het algemeen gesproken matig gebruik geen gezondheidsschade
oplevert, behoudens natuurlijk op indirecte wijze, zoals bijvoorbeeld bij
de combinatie alcohol en verkeer.Onder de gehele bevolking is het percentage rokers de laatste jaren min
of meer stabiel, te weten 35% (NIPO). Bij de jongeren valt een somberder beeld
waar te nemen; het aantal jongere rokers neemt namelijk verder toe. Onder
de groep 15- tot 19-jarigen is het percentage regelmatige rokers toegenomen
tot 48 in 1996, vooral omdat jongens meer zijn gaan roken. De Stichting Volksgezondheid
en Roken geeft aan dat ruim een half miljoen jongeren tot de regelmatige rokers
gerekend kunnen worden.Uit het hiervoor reeds aangehaalde Peilstations-onderzoek Jeugdgezondheidszorg van het Trimbos-instituut bleek dezelfde trend: van de schoolgaande
jeugd vanaf 12 jaar geeft 56% aan weleens gerookt te hebben. In het eerste Peilstations-onderzoek Jeugdgezondheidszorg in 1984 was dit nog 33%.
In 1996 rookt ruim een kwart (28%) van de onderzochte leerlingen op het moment
van het onderzoek nog steeds. Ruim 10% van de onderzochte groep bleek dagelijks
te roken. Men spreekt in deze groep van dagelijkse rokers van gemiddelden
van 10 tot 12 sigaretten per dag. 3.3 KansspelenUit de cijfers van het Peilstations-onderzoek Jeugdgezondheidszorg uit 1996 bleek dat het percentage leerlingen van het voortgezet onderwijs
dat ooit op een kansspelautomaat heeft gespeeld, is gedaald van 59 in 1992
naar 54 in 1996. Deze daling doet zich voor in alle leeftijdscategorieën,
met uitzondering van de hoogste. Ook het gokken in de afgelopen vier weken
is in 1996 lager dan in 1992; 12% versus 15%. De daling wordt deels toegeschreven
aan de toegenomen invoering van gemeentelijk beleid en deels aan de toegenomen
aandacht voor gokverslaving bij ouders en jongeren. De huidige schattingen
van het totaal aantal gokverslaafden in Nederland variëren van 30 tot
60 000. Ongeveer driekwart van deze verslaafden speelt op kansspelautomaten.
Van de gokverslaafden die hulp zoeken, zijn de meesten werkloze, laag opgeleide
mannen en jongens. Ongeveer de helft van deze groep is jonger dan 25 jaar. 4. AanbodstructuurNederland telt ongeveer 49 000 horecabedrijven, inclusief sportkantines
en dergelijke, en ruim 3200 slijterijen. Het aantal bedrijven (inclusief snackbars,
cafetaria's e.d.) dat zwak-alcoholische drank voor gebruik elders dan ter
plaatse verstrekt is ongeveer 18 000. Daarnaast zijn er vele evenementen
van tijdelijke aard, zoals bijvoorbeeld kermissen, braderieën, sportfeesten,
popfestivals en Koninginnedag, waar alcoholhoudende drank wordt geschonken.Tabaksproducten worden verkocht in een scala van verkooppunten. Er zijn
2100 tabaksspeciaalzaken. Verder wordt tabak verkocht in levensmiddelenzaken
en benzinestations. Bovendien zijn er zo'n 25 000 automaten, vaak in
horeca-inrichtingen en snackbars e.d. Er is hier dus sprake van
een groot aanbod, waarvan een fors aantal in voor jeugdigen laagdrempelige
gelegenheden. De schatting van het totale aantal verstrekkingspunten ligt
tussen de 45 000 en 50 000.Op dit moment staan er 38 900 kansspelautomaten, waarvan 12 500
in de 290 speelautomatenhallen. De overige staan met name in horecagelegenheden,
cafetaria's en snackbars. Aanbod van alcoholhoudende dranken, tabak en kansspelen Commerciële
horeca36 000 Niet-commerciële
horeca13 000 Cafetaria's, snackbars e.d. 6 400Speelautomatenhallen, casino's300 Warenhuizen300 Benzinestations3 000Algemene levensmiddelenzaken8 000 Kaaswinkels600Slijterijen3 200 Tabaksspeciaalzaken2 100Overige detailhandel1 100 Evenementen van
tijdelijke aard6 000 Totaal80 0005. DraagvlakWat het draagvlak voor invoering en handhaving van leeftijdsgrenzen betreft
kan het navolgende opgemerkt worden. Vanuit de alcohol- en de horecabranche,
alsmede vanuit de levensmiddelenbranche, bestaan er eigenlijk geen weerstanden
tegen een intensivering van de handhaving van de bestaande leeftijdsgrenzen
van 16 en 18 jaar voor alcoholverkoop. Het Overlegplatform Drank- en Horecawet
heeft namens nagenoeg de gehele alcoholbranche laten weten thans actief aan
de naleving van de nu voorgestelde (dat wil zeggen van de reeds bestaande)
leeftijdsgrenzen te willen bijdragen. Bij de horeca-branche is wel bezwaar
tegen het invoeren van een toegangseis voor grote dansgelegenheden, hoewel
daar in de praktijk nu al vaak sprake van is om bedrijfseconomische redenen.
De organisatie van zelfstandige slijters VNSW, waarbij zo'n 900 slijters aangesloten
zijn, is voor een strengere leeftijdsnorm. Dit geldt ook voor enkele instellingen
op het terrein van gezondheidsvoorlichting, zoals bijvoorbeeld het Nationaal
Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie.Ten aanzien van de consumentenleeftijdsgrens voor tabaksverkoop bestaat
er bij de levensmiddelen- en de tabaksbranche vooralsnog oppositie tegen de
grens van 18 jaar.De speelautomatenbranche-organisatie VAN staat positief tegenover de invoering
van toegangscontrole bij speelautomatenhallen, mede omdat deze eis gekoppeld
is aan de mogelijkheid tot productdifferentiatie.In het algemeen kan gesteld worden dat de regering in haar beleid het
niet kan stellen zonder een aanmerkelijke mate van steun vanuit de betrokken
branches en andere relevante groeperingen in de samenleving. Het is immers
ondenkbaar dat met een beperkt aantal toezichthouders een geloofwaardige inspanning
op het vlak van de handhaving tot stand kan worden gebracht. Daarom is het
streven van het kabinet er op gericht om de noodzaak van de wettelijke leeftijdsgrenzen
post te doen vatten bij de betrokken organisaties in brede zin. Daar zal ongetwijfeld
enige tijd mee gemoeid zijn. Verwacht mag worden dat het draagvlak gaandeweg
groter zal worden, als blijkt dat de overheid zelf een serieuze zaak maakt
van de handhaving van de wettelijke leeftijdsgrenzen. De jeugdbescherming,
volksgezondheid, verkeersveiligheid en openbare orde zijn echter van dermate groot algemeen belang, dat de leeftijdsgrenzen ook met een
beperkter draagvlak in de branche gehandhaafd zullen gaan worden.Als gekeken wordt naar hetgeen «de bevolking» over deze materie
denkt, dan blijkt uit een begin 1997 gehouden NIPO-onderzoek dat een grote
meerderheid van de Nederlanders van 15 jaar en ouder, namelijk 70%, van mening
is dat de verkoop van alcoholhoudende dranken aan minderjarigen verboden moet
worden. Bij onderzoek onder jongeren ligt het percentage op ongeveer 50%.
Het NIPO vond voorts bij ongeveer de helft van de Nederlanders (49%) steun
voor een leeftijdsgrens van 18 jaar voor het kopen van sigaretten. Onderzoek
naar het draagvlak voor de invoering van een leeftijdsgrens voor kansspelautomaten
is niet bekend. 6. HandhavingsinstrumentenHet alleen wettelijk vastleggen van (nieuwe) leeftijdsgrenzen voor alcohol,
tabak en kansspelautomaten is op zich geen garantie dat de normen worden nageleefd.
Daarom is het noodzakelijk te komen tot een gedifferentieerde aanpak met betrekking
tot de drie instrumenten van de handhaving, namelijk preventie, controle
en sanctie.De handhavingsinspanningen richten zich op twee doelgroepen, namelijk
de verstrekkers (de aanbieders) en de jongeren zelf (de afnemers). Het gaat
om 74 000 locaties en 6 000 tijdelijke verstrekkingspunten. Aangezien
jongeren vanaf de hoogste klassen van de basisschool met alcohol, tabak en
gokken in aanraking komen, gaat het om zo'n 1,8 miljoen jongeren. 6.1 PreventieVanzelfsprekend dient bijzondere aandacht te worden besteed aan preventie.
Het gaat er immers uiteindelijk om het misbruik van alcohol, het gebruik van
tabaksproducten, alsmede het gokken op speelautomaten door jongeren te minimaliseren
en niet om méér straffen uit te delen. Het meest wenselijke
is als zowel de aanbieders als de jongeren zelf de (nieuwe) leeftijdsgrenzen
spontaan naleven. De regels die nageleefd moeten worden, moeten dan uiteraard
wel bekend en duidelijk zijn.Het bewerkstelligen van commitment bij de betrokken ondernemers en het
verkooppersoneel zal permanent geschieden via her- en bijscholing, alsmede
door voorlichtingsmateriaal. Van belang hierbij is dat de branche-organisaties
zich achter de noodzaak van een betere naleving van de wettelijke leeftijdsgrenzen
opstellen. De verwachting is dat zij dat, zeker na verloop van tijd, zullen
doen. Zij hebben er immers geen baat bij als hun bedrijfstak geassocieerd
wordt met probleemgedrag van jongeren.De aanbieders van alcohol, tabak en kansspelautomaten zullen verder voorgelicht
moeten worden hoe de leeftijdsnormen dienen te worden nageleefd met uitleg
hoe daarmee in moeilijke situaties om te gaan. Te denken valt in dit verband
bijvoorbeeld aan een cursus «nee verkopen» door het SVH Onderwijscentrum.
Dit instituut verzorgt nu al het leermateriaal van de wettelijk verplichte
cursus «Sociale Hygiëne», waarin toekomstige bedrijfsleiders
en -beheerders in de horeca- en slijtersbranche leren verantwoord gastheer
te zijn. Ik ga er vanuit dat de branches deze preventieprojecten zelf zullen
gaan ontwikkelen, dan wel er substantieel aan zullen bijdragen.Voorts kan de gemeentelijke overheid de ondernemers regelmatig in herinnering
brengen dat de leeftijdsgrenzen nageleefd dienen te worden en welke sancties
getroffen zullen worden tegen de verkopers/vergunninghouders indien zij de
wetten overtreden. De nieuwe Drank- en Horecawet zal het makkelijker maken
de vergunning in te trekken van de ondernemers die bij herhaling
de regels terzake van de leeftijdsgrenzen van de kopers niet blijken na te
leven. In dat opzicht zal naar verwachting vanuit het systeem zelf al een
preventieve werking uitgaan. De aanbieders/verstrekkers dienen er zorg voor te dragen dat zij de leeftijdsgrenzen
aan het publiek communiceren. Daarom wordt in de wetsvoorstellen tot wijziging
van de Drank- en Horecawet en de Tabakswet voorgesteld te verplichten dat
op alle plaatsen waar wordt verstrekt, alsmede bij de ingang van slijtlokalen
en grote danszalen, een goed leesbaar bord moet hangen waarop is aangegeven
welke leeftijdsgrens of -grenzen daar gelden. Bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur wordt bepaald dat op kansspelautomaten een sticker moet zitten
waarop de leeftijdsgrens duidelijk aangegeven is.Met betrekking tot de jongeren dient te worden uitgegaan van de navolgende
initiatieven:– Intensivering van de voorlichting op scholen vanaf de basisschoolleeftijd,
met name door de eigen leerkrachten. Hier kan de voorlichting ten aanzien
van alcohol, tabak en gokken zo veel mogelijk worden gecombineerd. Thans bestaat
voor het voortgezet onderwijs het project De Gezonde School en Genotmiddelen van het Trimbos-instituut. In het kader van dit project wordt scholen
begeleiding aangeboden bij de invoering van een schoolgezondheidsbeleid rond
verslavende genotmiddelen. Dit beleid bestaat idealiter uit voorlichting,
probleemsignalering en reglementering. Met het project voor het voortgezet
onderwijs worden op dit moment meer dan 350 scholen ondersteund en begeleid.
Hierbij zijn 53 regionale instellingen, zoals GGD'en en Instellingen voor
Ambulante Verslavingszorg, betrokken. Het project kent ook speciale activiteiten
op ongeveer eenderde van alle basisscholen.Het is wenselijk dat dit project nader gestimuleerd wordt om een zo groot
mogelijke dekking van het onderwijsveld te krijgen.– Voorlichtingsacties voor jongeren gericht op het communiceren
van de leeftijdsnormen voor de verstrekking van alcohol en tabak en het gelegenheid
bieden tot en het bespelen van kansspelautomaten. Deze acties zouden uitgevoerd
kunnen worden door de preventie-organisaties die thans publiekscampagnes over
alcohol, tabak en gokken ontwikkelen. In het kader van dit voorlichtingstraject
zou kunnen worden overwogen om via de publieke omroep enkele programma's per
jaar op de televisie over dit onderwerp te doen realiseren.– Opzetten c.q. intensiveren van voorlichting gericht op de omgeving
van jongeren (ouders, opvoeders, sportverenigingen, jongerencentra et cetera).
Deze voorlichtingsactiviteiten moeten aansluiten op de schoolvoorlichting
en de voorlichtingsacties voor jongeren. Idealiter wordt deze voorlichting
ingepast in wijkgerichte projecten, waarbij niet alleen buurtbewoners maar
ook alle relevante organisaties en sleutelfiguren worden betrokken. 6.2 ControleWil preventie effect hebben in termen van gedragsbeïnvloeding dan
is, zo blijkt uit diverse onderzoeken, naast voorlichting en commitment van
de branche, een strakke en zichtbare handhaving een noodzakelijke voorwaarde.
Praktijkvoorbeelden die een en ander illustreren zijn enerzijds de campagne
tegen vandalisme, waarbij nogal wat geld in voorlichting is gestoken zonder
dat extra aandacht voor de handhaving is gerealiseerd, met als gevolg dat
geen effectieve opbrengst van de campagne kon worden vastgesteld, en anderzijds
de positieve ervaringen met betrekking tot de snelheidscontroles op de A 2,
waar als effectief ervaren repressie samengaand met voorlichting,
tot beperking van de snelheidsovertredingen blijkt te leiden. Ook ervaringen
in andere landen met soortgelijke leeftijdsgrenzen voor genotmiddelen leiden
tot de slotsom: het stellen van leeftijdsnormen werkt, als er maar in voldoende
mate wordt gecontroleerd en als de regelgeving maar vergezeld gaat van een
begeleidende voorlichting. Als door de betrokken branche de pakkans niet als
aanzienlijk wordt gepercipieerd, zal de beoogde naleving en een daling van
het problematisch gebruik van alcohol, tabak en kansspelautomaten onder jongeren
uitblijven.Aangezien de huidige inzet voor controle, zeker waar het de Drank- en
Horecawet aangaat, zeer gering is, is een substantiële intensivering
daarvan als onderdeel van het totale handhavingsbeleid onvermijdelijk. De
nieuwe leeftijdsgrens in de Tabakswet zal ook gehandhaafd moeten gaan worden.
Het kabinet is er nadrukkelijk op uit de controle-inspanningen voor wat betreft
de distributie van alcohol en tabak, groter te maken en daarmee de gepercipieerde
kans om te worden gepakt op een overtreding te laten toenemen. 6.2.1 Controle bij aanbiedersHet ligt voor de hand voor de controle op naleving van de leeftijdsgrenzen
voor alcohol, tabak en kansspelautomaten gebruik te maken van alle functionarissen
die verkooppunten van alcohol en tabak en ruimten waar kansspelautomaten staan
opgesteld in hun dagelijkse werksituatie bezoeken. Hierbij komen de Inspectie
Gezondheidsbescherming (IGB), het Nederlands Meetinstituut (NMi) en de gemeenten
en de politie in beeld. Elk van de betrokken instanties kent krachtens de
wet (zie bijlage 2) en in de praktijk haar beperkingen. Het komt er derhalve
op aan de onderscheiden groepen functionarissen zodanig te faciliteren dat
de optelsom van hun inspanningen voldoende kracht geeft aan de handhaving.Thans heeft de IGB onvoldoende capaciteit om de leeftijdsgrenzen van de
Drank- en Horecawet naar behoren te controleren. Er zijn slechts 8 medewerkers
speciaal voor het toezicht op de naleving van deze wet. In de praktijk worden
de medewerkers voor een aanzienlijk deel van hun tijd in beslag genomen door
beroeps- en adviesprocedures. Toch kunnen de controleurs van de IGB een belangrijke
bijdrage leveren aan het toezicht op en de handhaving van de nieuwe leeftijdsgrenzen
voor alcohol en tabak. Krachtens de wet betreft hun optreden immers niet het
toezicht op de naleving van de Wet op de kansspelen.De inspecties die de IGB voornemens is uit te gaan voeren in het kader
van dit Handhavingsplan, kunnen worden onderverdeeld in a-selecte controles,
steekproeven t.b.v. de monitoring en speciale handhavingsprojecten.Alle 74 000 vaste inspectielocaties zullen periodiek gecontroleerd
gaan worden (éénmaal per twee jaar). Bovendien zullen de tijdelijke
verstrekkingspunten geïnspecteerd worden. Het gaat hier om a-selecte
controles. Dit type controle is nodig, omdat er een duidelijk signaal mee
gegeven wordt in de richting van alle horeca-ondernemers, exploitanten, winkeliers
en gebruikers en het derhalve een preventief effect heeft.Over de distributie van alcohol en tabak zal de IGB – als onderdeel
van het Staatstoezicht op de volksgezondheid – periodiek aan mij rapporteren.
Door middel van monitoring zal voorts kunnen worden aangegeven in hoeverre
de leeftijdsgrens wordt gehandhaafd. Bij het houden van steekproeven c.q.
monitoring staat de opsporing niet centraal, doch de informatievoorziening
over de mate van naleving. De jaarlijkse steekproef zal betrekking hebben
op 10% van het totaal aantal vaste inspectielocaties.De speciale handhavingsprojecten zullen met name gericht zijn op plaatsen
waar veel jeugd samenkomt, zoals discotheken, sportkantines en
cafetaria's. Het gaat hier om zo'n 15 000 locaties, die gemiddeld tweemaal
per jaar extra gecontroleerd zullen gaan worden. Bij deze handhavingsprojecten
staat de opsporing centraal.Het alert reageren op klachten van consumenten – bijvoorbeeld ouders
die supermarkten, slijterijen en tabaksspeciaalzaken bezoeken – bevordert
eveneens de naleving. Daarom zal de IGB het particulieren makkelijker maken
om overtredingen van de normen te melden, mogelijk in de vorm van een klachtenlijn.De Ministers van Justitie en van Economische Zaken hebben personen werkzaam
bij het NMi belast met het toezicht op de naleving van het bij of krachtens
de speelautomatentitel bepaalde. Het Ministerie van Economische Zaken heeft
het NMi in dit kader opgedragen te zorgen voor periodieke controle van de
technische voorschriften. Gemiddeld wordt elke speelautomaat éénmaal
per drie jaar door een medewerker van het NMi gecontroleerd. Hiervoor heeft
het NMi thans 11 medewerkers in de buitendienst. Het merendeel van de overtredingen
die opgespoord worden zijn overtredingen van ondergeschikte aard, zoals het
ontbreken van exploitatiestickers, een niet correct merkteken of een niet
correct uiterlijk van de speelautomaat.Daarnaast werkt het NMi voor individuele gemeenten en andere opdrachtgevers.
In 27% van de gemeenten hebben de medewerkers van het NMi naast de technische
controle ook nog een signalerende rol voor wat betreft de aanwezigheidsvergunning.
Op dit moment hebben de medewerkers van het NMi geen opdracht tot handhaving
van het leeftijdsverbod, hoewel zij daartoe krachtens de Wet op de kansspelen
wél bevoegd zijn. Dit Handhavingsplan voorziet (vooralsnog) ook niet
hierin.Op basis van de Gemeentewet is de burgemeester van een gemeente in het
kader van de handhaving van de openbare orde belast met het toezicht op onder
meer de horeca. Tevens worden burgemeester en wethouders door de voorgestelde
wijziging van de Drank- en Horecawet bevoegd tot het intrekking van de vergunning
op grond van de Drank- en Horecawet óók bij overtreding van
de leeftijdsgrenzen. Voor de handhaving doen de gemeenten in de meeste gevallen
een beroep op de politie. Hiernaast opereren op zeer beperkte schaal gemeentelijke
toezichthouders. Momenteel is een groot aantal gemeenten bezig met het opstellen
van een integraal horecabeleid, zo blijkt uit het onlangs verschenen rapport Handhaven op niveau van de Commissie Michiels. Het rapport constateert
echter dat de integraliteit vooral betrekking heeft op de beleidsuitgangspunten
waarbinnen de handhaving door de diverse handhavingspartners gestalte krijgt.
Er is slechts in beperkte mate sprake van geïntegreerde uitvoering van de handhaving. Van een echt handhavingsdraaiboek is dan ook meestal
geen sprake.Om inhoud te geven aan de handhaving van de (nieuwe) leeftijdsnormen verdient
het aanbeveling dat meer gemeenten een geïntegreerd horecabeleid gaan
voeren, waarbij ook aandacht wordt besteed aan de naleving van de leeftijdsgrenzen.
In dit verband moeten praktische afspraken gemaakt worden ten aanzien van
de afstemming van de handhavingsinspanningen van zowel bestuurlijke toezichthouders
als de politie en de IGB. In overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
zal worden bezien op welke wijze dit kan worden gestimuleerd. Ook zal bekeken kunnen worden of in dit verband een link kan worden gelegd
met (controle)maatregelen in het kader van het plan van aanpak Voorkoming
en bestrijding van geweld op straat, welk plan op 23 februari 1998 naar
de Tweede Kamer is gezonden. Daarin worden onder meer voorstellen gedaan voor
ruimere inzet van politiepersoneel op uitgaansavonden, in het
bijzonder rond de sluitingstijden van horecagelegenheden en bij bijzondere
evenementen. 6.2.2 Controle bij jongeren (leeftijdscontrole)Naleving van een leeftijdsgrens zonder de mogelijkheid de leeftijd van
de afnemers te controleren is problematisch. Het College van procureurs-generaal
heeft zelfs aangegeven dat een deugdelijke controle op de leeftijd ter plaatse
een conditio sine qua non is voor een effectieve handhaving. In verband hiermee
is het Voorstel van wet tot wijziging van de Drank- en Horecawet na ommekomst
van het advies van de Raad van State zodanig aangepast dat de wet nu het bedrijfsmatig
verstrekken van alcoholhoudende drank verbiedt aan een persoon van wie niet
is vastgesteld dat deze de leeftijd van 16 respectievelijk 18 jaar heeft bereikt.
Teneinde te voorkomen dat een ieder die alcoholhoudende drank wil kopen moet
worden gecontroleerd op leeftijd, is bepaald dat de leeftijd niet behoeft
te worden vastgesteld als betrokkene onmiskenbaar ouder is dan 16 respectievelijk
18 jaar. Deze benadering, waarin het op deugdelijke wijze vaststellen van
de leeftijd de kern vormt, is ook gekozen in het al bij de Tweede Kamer liggende
wijzigingsvoorstel Wet op de kansspelen (althans voor de toegangscontrole
bij speelautomatenhallen) en zal tevens worden gehanteerd in het komende wijzigingsvoorstel
Tabakswet.Het verplichten aan verstrekkers tot vaststelling van de leeftijd brengt
met zich dat jongeren die alcoholhoudende drank of tabak willen kopen, dan
wel een speelautomatenhal willen bezoeken, een document bij zich moeten hebben
waaruit de leeftijd is af te leiden en dat is voorzien van een pasfoto. In
de wetsvoorstellen ter wijziging van de Drank- en Horecawet en de Tabakswet
wordt uitdrukkelijk bepaald dat het gaat om de documenten genoemd in artikel
1, eerste lid, van de Wet op de identificatieplicht. Bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur kunnen zonodig andere documenten worden aangewezen.
Te denken valt aan het rijbewijs, de OV-jaarkaart, de Europese identiteitskaart,
de collegekaart, het bromfietscertificaat en speciale leeftijdskaarten (mochten
die ontwikkeld worden). Het vragen van een leeftijdsdocument is in Nederland
overigens op dit moment al niet ongebruikelijk. Zo blijkt uit de rapportage
toezicht krasloten van het NMi van december 1997 dat van de ondervraagde winkeliers
nu bij twijfel 29% de leeftijd van de koper schat of vraagt en 45% om een
legitimatiebewijs vraagt. Verder is er in alle casino's toegangscontrole op
leeftijd. 6.3 SanctioneringGeconstateerde overtredingen moeten een vervolg krijgen in de vorm van
een sanctie. Dit traject moet voldoende geloofwaardig zijn, wil het effect
sorteren. Daarom moet er een gedifferentieerd sanctiepakket aanwezig zijn.Momenteel kan niet-naleving van de leeftijdsgrenzen genoemd in de Drank-
en Horecawet, worden bestraft met hechtenis of een geldboete. Verder bestaat
de mogelijkheid tot het opleggen van bijkomende straffen, waaronder het geheel
of gedeeltelijk stilleggen van de onderneming voor ten hoogste 1 jaar. In
het Voorstel van wet tot wijziging van de Drank- en Horecawet worden de zelfstandige
strafbepalingen uit de wet vervangen door strafbaarstelling via de Wet op
de economische delicten. Die wet biedt een meer geëigend kader dan het
gewone strafrecht, want overtredingen van de Drank- en Horecawet geschieden
veelal vanuit economische motieven. Het wijzigingsvoorstel biedt gemeenten
een instrument om op te treden tegen horecabedrijven en slijterijen die de
leeftijdsgrenzen overtreden. Het voorstel voorziet er namelijk in dat het overtreden van verbodsbepalingen (ook van de leeftijdsgrenzen) als
weigerings- en intrekkingsgrond voor de horeca- en slijtvergunning kan worden
gehanteerd. Bovendien geeft het wetsvoorstel mij de bevoegdheid een minimum-leeftijdsgrens
van 18 jaar in te stellen voor het personeel in horeca- en slijtersbedrijven
(nu 16 jaar) – met uitzondering van personen in opleiding – als
de handhaving met betrekking tot de leeftijdsgrenzen van gebruikers hiertoe
noopt. Momenteel wordt onderzocht of de introductie van bestuurlijke boetes
in de Drank- en Horecawet een zinvolle bijdrage kan leveren aan handhaving
van onder meer de leeftijdsnormen.De vigerende Tabakswet kent geen leeftijdsgrens. Voor de andere bepalingen
geldt de Wet op de economische delicten (met uitzondering van het rookverbod,
waarvoor geen sancties gelden). Ik ben voornemens om in het komende wijzigingsvoorstel
van de Tabakswet het instrument van de bestuurlijke boetes te introduceren,
onder meer voor de handhaving van de nieuwe leeftijdsgrens en het rookverbod
voor openbare gebouwen. De Wet op de economische delicten blijft als ultimum
remedium van toepassing.De Wet op de kansspelen kent op het overtreden van de leeftijdsgrens een
scala aan sancties. In het Voorstel tot wijziging van de Wet op de kansspelen
wordt daarin geen wijziging voorgesteld. Het gemeentebestuur kan bestuursdwang
toepassen en een dwangsom opleggen aan ondernemers die bij herhaling de vergunning
overtreden. Andere bestuurlijke sancties zijn het intrekken van de aanwezigheidsvergunning
en verwijdering van de automaat. De strafrechtelijke sancties zijn de boete
en vrijheidsbeneming. Het openbaar ministerie heeft in de Richtlijn handhaving
Wet op de kansspelen (11 juni 1997) bepaald wanneer welke sanctie toegepast
dient te worden onder meer als beneden zestienjarigen aanwezig zijn in speelautomatenhallen. 7. Controle in de toekomstige praktijkHet zwaartepunt van de controle en handhaving zal dus, voor wat betreft
alcohol en tabak, liggen bij de IGB. De IGB heeft als primaire doelstelling
de gezondheidsbescherming. Verder is zij al vertrouwd met de onderhavige groep
van ondernemers. De controleurs van de IGB mogen inspecteren in alle locaties
waar bedrijfsmatig alcohol of tabak wordt verstrekt. De Drank- en Horecawet
zal verder in het kader van de openbare orde en de vergunningvoorwaarden worden
gehandhaafd door de politie en de gemeentelijke toezichthouders. De controle
op de naleving en de handhaving van de Wet op de kansspelen is en blijft een
taak van de politie en de gemeentelijke toezichthouders.Wanneer door de controleurs, gemeentelijke toezichthouders of politie
een overtreding van de leeftijdsnormen wordt geconstateerd is per definitie
de verstrekker/aanbieder verantwoordelijk. Deze is aan te spreken op de niet-toegestane
verstrekking of het niet-toegestane gelegenheid bieden te spelen op een kansspelautomaat,
tenzij hij/zij kan aantonen zich wel van de leeftijd te hebben vergewist,
maar door de jongere te zijn misleid door bijvoorbeeld een vervalst identiteitsbewijs.
In ieder geval ligt de bewijslast bij de aanbieder.Nogmaals wordt erop gewezen dat de leeftijdscontrole beslist geen controle
op de identiteit is. In het geval de aanbieder twijfels heeft over de leeftijd
van de jonge gebruiker dient hij zich ervan te vergewissen of de persoon in
kwestie boven de 16 dan wel 18 jaar is. Een pasfoto biedt gelegenheid te zien
of de persoon inderdaad dezelfde is en een geboortedatum geeft
helderheid over de leeftijd. Niet meer, maar ook niet minder is voor de geschetste
situatie nodig.Door sommige branche-organisaties wordt inmiddels onderzoek gedaan naar
bruikbare alternatieven. Een van de initiatieven komt van de speelautomatenbranche-organisatie
VAN. Onlangs is door deze organisatie een rapport uitgebracht waarin uitgebreid
aandacht wordt besteed aan de vraag hoe de toegangscontrole bij de speelautomatenhallen
op de meest effectieve manier kan worden vormgegeven. Op initiatief van de
VAN is inmiddels als proef een toegangspas met een magneetstrip ontwikkeld.
Op die magneetstrip kunnen persoonlijke gegevens van de bezoeker en een pasfoto
worden vastgelegd.In het Verenigd Koninkrijk is eveneens een discussie gevoerd over de documenten
die duidelijkheid kunnen verschaffen over de leeftijd van een jeugdige koper.
Dit resulteerde in de ontwikkeling door de alcoholproducenten, verenigd in
de Portman Group, van een proof-of-age-card. Deze kaart –
een op een credit-card gelijkende pas – stelt de verstrekker van alcohol –
bij twijfel – in staat snel te verifiëren of de koper wel 18 is.
Ook in Ierland, waar nu gewerkt wordt met vele lokale leeftijdskaarten, overweegt
men te komen tot één landelijk geldende kaart. Dit initiatief
wordt gesteund door de horecabranche aldaar.In Nederland voelt de alcoholbranche zich niet geroepen om een leeftijdskaart
te ontwikkelen. Daarom wordt nu gestudeerd op de mogelijkheden een dergelijke
(niet verplichte) kaart van overheidswege te verstrekken. Deze kaart zou dan
bij algemene maatregel van bestuur aangewezen kunnen worden als bruikbaar
document naast de identiteitsbewijzen genoemd in de Wet op de identificatieplicht. 8. Financiële gevolgenOpdat de leeftijdsgrenzen optimaal worden nageleefd en dus niet slechts
symboolwerking hebben is een effectieve handhaving vereist. Daarom is het
wenselijk dat ten behoeve van dit Handhavingsplan extra middelen worden vrijgemaakt
(naar verwachting in 1999 en volgende jaren). Ik zal nader overleggen met
de betrokken bewindspersonen op welke wijze in de dekking van deze extra uitgaven
(10 miljoen gulden) kan worden voorzien.Zoals reeds opgemerkt dient zichtbare handhaving gepaard te gaan met duidelijke
voorlichting, zowel aan de aanbieders als aan de jongeren zelf en hun omgeving.
Verwacht wordt dat de diverse branches de voorlichting aan de verstrekkers
grotendeels zélf zullen financieren. Voor de voorlichting op scholen en aan jongeren en hun omgeving zal een
financiële impuls noodzakelijk zijn. Hierbij moet in ogenschouw worden
genomen dat de opleiding voor leerkrachten voor het lesgeven over verslavende
genotmiddelen in het kader van het project De Gezonde School en Genotmiddelen al in gang is gezet. Dit project zal met beperkte financiële middelen
een landelijke dekking kunnen krijgen. Voor bestaande en nieuwe voorlichtingsprojecten
richting het algemene publiek zullen ook extra middelen nodig zijn.Het lijkt redelijk uit te gaan van een budget van circa 3 miljoen gulden
ter intensivering van de preventie. Dit bedrag is gebaseerd op ervaringen
met andere grootschalige voorlichtingsprojecten, zoals de campagne ter introductie
van het rookverbod in openbare gebouwen.De extra inspanningen van de IGB dienen te worden gefinancierd. Het betreft
hier 81 000 inspecties per jaar, namelijk: –
éénmaal per 2 jaar a-selecte controle vaste locaties37 000– a-selecte controle tijdelijke verstrekkingspunten6 700– jaarlijkse steekproef7 300 – tweemaal
per jaar extra inspectie jongerenlocaties30 000Gemiddeld kan elke controleur jaarlijks zo'n 1800 controles uitvoeren.
Er zijn derhalve 45 extra controleurs nodig. Verder moet rekening worden gehouden
met 5 fte's overhead (inclusief het behandelen van klachten van burgers).
De kosten van deze 50 fte's bedragen 6 miljoen gulden per jaar structureel.In de praktijk zal bij constatering van overtredingen door de controleurs
van de IGB vaak kunnen worden volstaan met het geven van (schriftelijke) waarschuwingen.
Veel overtredingen worden immers door (schriftelijke) waarschuwingen gestopt
voor er daadwerkelijk gebruik moet worden gemaakt van het strafrecht. De praktijk
bij de IGB tot nu toe wijst uit dat de verhouding schriftelijke waarschuwingen
ten opzichte van processen-verbaal ongeveer zes op één bedraagt.
Daarom bestaat niet de verwachting dat de extra handhavingsinspanningen zullen
leiden tot een exponentieel toenemend aantal processen-verbaal.Justitie schat op voorhand in dat de consequenties in termen van werklast
voor de bestuursrechter niet substantieel zullen zijn, maar maakt een voorbehoud
voor het geval te zijner tijd zou blijken dat er wél extra kosten komen
door meer beroepszaken.In overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten wordt bezien op
welke wijze gemeenten kunnen worden ondersteund bij het opstellen van een
geïntegreerd horecabeleid, met hieraan gekoppeld een concreet handhavingsplan.
In dit kader kan bijvoorbeeld worden gedacht aan ondersteuning van pilotprojecten.
Een budget van circa 1 miljoen gulden moet hiervoor worden gereserveerd. Totale kosten (overzicht): Voorlichtingf 3
miljoen IGBf 6 miljoen Pilotprojectenf 1
miljoenResumerend kan worden gesteld dat met een extra financiële inspanning
van 10 miljoen gulden op jaarbasis voldoende capaciteit kan worden ingezet
om reële inhoud te geven aan de handhaving van de leeftijdsgrenzen. BIJLAGE 1 LEEFTIJDSGRENZEN IN DE ANDERE EU-LIDSTATEN LandAlcoholTabakKansspelautomatenBelgië16
jrgeen grens18 jr (nieuwe wet in voorbereiding)     Denemarken18
jr (horeca)geen grenswet in voorbereiding     Duitsland16
jr (zwak)geen grens18 jr  18 jr (sterk)       Engeland/Wales18
jr (uitzondering: 16/17 jr gebruik in horeca bij maaltijd)16
jr18 jr (behalve als automaat kleine prijzen uitkeert)     Finland18
jr (horeca)18 jrgeen grens  18 jr (zwak in winkels)   20 jr (sterk in winkels)       Frankrijk16 jr (winkels)geen
grens18 jr  16 jr (zwak in (tenzij vergezeld  horeca) door
ouders)  18 jr (sterk in horeca)       Griekenland18
jrgeen grens23 jr     Ierland18 jr16 jr16
jr     Italië16 jr16 jr (ookkansspelautomaten  indien gratis)zijn verboden     Luxemburg16
jrgeen grens18 jr     Oostenrijk15/16 jr (zwak)16
jr (roken in18 jr  18 jr (sterk)het openbaar)      Portugal16
jrgeen grens16 jr     Spanje16 jr16 jr (ook
uit18 jr   automaat)      Zweden18 jr (horeca)wordt
overwogen18 jr  18 jr (licht bier in winkel)    20
jr (in slijterij)  BIJLAGE 2 OVERZICHT HANDHAVINGSINSTRUMENTEN IN DE DRIE WETSVOORSTELLENWetsvoorstel Drank- en HorecawetDoel: alcoholmatiging, in het bijzonder ter voorkoming van gezondheidsrisico's
en maatschappelijke problemen door het misbruik van alcoholhoudende drankenMiddel: onder meer:– consumentenleeftijdsgrens van 16 jaar voor alcoholhoudende drank;– consumentenleeftijdsgrens van 18 jaar voor sterke drank;– toegangsverbod voor jongeren onder de 16 jaar voor slijt- en danslokalen;(in alle gevallen strafbaarstelling uitsluitend de verstrekker/ondernemer).Handhaving:– spontane naleving door wettelijk verplicht bord inzake leeftijdsgrens
bij elk verkooppunt en bij de deur van slijt- en danslokaal;– vaststelling leeftijden bij verstrekken en verplichte toegangscontrole
danszalen;– grondslag algemene maatregel van bestuur minimum leeftijd personeel
18 jaar;– bestuurlijke sancties: weigeren/intrekken van de Drank- en Horecawetvergunning;– strafrechtelijke sancties o.g.v. de Wet economische delicten. Toezicht:– IGB;– politie;– gemeentelijke toezichthouders.Opsporing:– IGB;– politie. Wetsvoorstel TabakswetDoel: beperking van het tabaksgebruik, vooral onder jongeren en ter bescherming
van niet-rokers.Middel: onder meer:– consumentenleeftijdsgrens van 18 jaar voor de tabaksverkoop; (strafbaarstelling
geldt uitsluitend de verstrekker).Handhaving:– spontane naleving door wettelijk verplicht bord inzake leeftijdsgrens
bij elk verkooppunt;– vaststelling leeftijd bij verstrekken;– bestuurlijke sancties: bestuurlijke boetes, vooral voor onder
meer handhaving leeftijdsgrens;– strafrechtelijke sancties o.g.v. de Wet economische delicten. Toezicht:– IGB.Opsporing:– IGB.Wetsvoorstel Wet op de kansspelen (speelautomaten)Doel: tegengaan van problematisch speelgedrag en gokverslavingMiddel: onder meer:– toegangsverbod voor jongeren onder de 18 jaar voor speelautomatenhallen;– leeftijdsgrens van 18 jaar voor spelen op speelautomaat; (in alle
gevallen strafbaarstelling van exploitant en gebruiker).Handhaving:– spontane naleving: verplichte sticker op automaat;– verplichte toegangscontrole bij speelautomatenhallen;– bestuurlijke sancties: bestuursdwang, dwangsom, intrekken aanwezigheidsvergunning,
verwijderen kansspelautomaat;– strafrechtelijke sancties o.g.v. de Wet economische delicten. Toezicht:– NMi (technische controle);– politie;– gemeentelijke toezichthouders.Opsporing:– politie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25984-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl