Verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake de verdediging; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19992000-26243, nr. 165a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

18-05-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26243-(R1622) nr. 165a

12-05-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26243Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 243 (R1622)Verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake de verdedigingnr. 165aMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 12 mei 2000De regering heeft kennis genomen van de opmerkingen en vragen in het voorlopig
verslag van de fracties van CDA, PvdA, SGP en RPF/GPV. Zij zal hieronder ingaan
op de gemaakte opmerkingen en de gestelde vragen beantwoorden.De leden van de CDA-fractie stelden vast dat de motie-Van Middelkoop voor
wat betreft de hoofdzaak niet wordt uitgevoerd door het voorstel. Zij betreuren
het standpunt van de regering inzake de constitutionele verhoudingen tussen
regering en Staten-Generaal en de betekenis van artikel 96 van de Grondwet,
al belijden zij tevens in de lijn van hun traditie normatieve dualisten te
zijn. Deze leden zijn evenwel van mening dat de inzet van de krijgsmacht voor
de handhaving en bevordering van de internationale rechtsorde een zodanig
karakter draagt dat de volksvertegenwoordiging daarvoor formeel de verantwoordelijkheid
op zich neemt, onverlet het gezag van de regering over de krijgsmacht. Zij
wezen tot slot op het onderscheid tussen een formeel vastgestelde instemming
en een materieel instemmingsrecht en erkenden dat de regering op dit stuk
niet gauw tegen de inzichten van een meerderheid in een van beide Kamers zou
ingaan.De regering heeft met teleurstelling kennis genomen van hetgeen de genoemde
leden hebben vastgesteld. Het uitgangspunt van de regering bij de uitvoering
van de motie-Van Middelkoop berust op de bestaande constitutionele verhoudingen
waarin de regering regeert en het parlement controleert. De regering stelt
voorts met instemming vast dat de genoemde leden dit uitgangspunt aanduiden
als de juiste constitutionele verhoudingen, bekennen zich tot een normatief
dualisme en spreken tevens van een wenselijk dualisme. De regering acht het
genoemde instemmingsrecht met een dergelijk dualisme onverenigbaar en bovendien
onwenselijk. De Staten-Generaal kunnen in ons constitutionele bestel hun controlerende
taak niet in vrijheid uitoefenen indien zij formeel gaan delen in de bestuursverantwoordelijkheid.
Verder acht de regering een formeel instemmingsrecht onwenselijk omdat het
afbreuk doet aan het constitutioneel verankerde gezag van de regering over
de krijgsmacht en de vereiste ruimte, flexibiliteit en snelheid beperkt die
de regering niet kan missen in de verhouding met derden in het internationaal
overleg en in acute (nood) situaties die zich kunnen voordoen. Dit neemt niet
weg dat het voorstel juist beoogt te verzekeren dat de Kamers
van de Staten-Generaal daarbij zo tijdig en zoveel mogelijk worden betrokken
en zij tevens in staat blijven hun onderscheiden constitutionele bevoegdheden,
met name het ter verantwoording roepen en controleren van de ministers, in
vrijheid uit te oefenen.Van een analogie met artikel 96 van de Grondwet is
naar ons oordeel geen sprake omdat dit van toepassing is op omstandigheden
die door hun ingrijpende en directe betekenis voor de gehele bevolking en
het Koninkrijk zo uitzonderlijk zijn dat deze een bijzondere procedure vergen.De leden van de CDA-fractie vroegen of de inzet of terbeschikkingstelling
van de krijgsmacht voortvloeiend uit verdragsrechtelijke verplichtingen onder
de werking van het voorgestelde artikel 100 vallen. Daarbij verwezen zij naar
de memorie van antwoord aan de Eerste Kamer en naar de minister van Defensie
tijdens de behandeling in de Eerste Kamer. Ook de leden van de PvdA-fractie
stelden hierover vragen.De regering bevestigt haar opvatting dat artikel 100, eerste lid, de verplichting
omvat tot het verstrekken van inlichtingen over de inzet van de krijgsmacht
voortvloeiende uit verdragsrechtelijke bepalingen die strekken tot handhaving
of bevordering van de internationale rechtsorde maar niet de verplichting
tot het verstrekken van inlichtingen over de inzet van de krijgsmacht voor
humanitaire hulpverlening buiten gewapend conflict.De leden van de CDA-fractie vroegen voorts of de oprichting van een Europese
interventiemacht naar de opvatting van de regering repercussies heeft voor
toepassing en uitleg van de inlichtingenplicht ex artikel 100.Naar het oordeel van de regering betekent eventuele deelname aan een Europese
interventiemacht zoals nu voorzien niet dat alle participanten verplicht zouden
zijn aan ieder optreden ook daadwerkelijk deel te nemen. Wanneer de regering
besluit tot inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht in voornoemd
verband, is dat een besluit waarop de inlichtingenplicht van artikel 100 van
toepassing is indien het gaat om de handhaving of bevordering van de internationale
rechtsorde.De leden van de CDA-fractie wilden weten hoe de deelname of het ter beschikking
stellen van de krijgsmacht voor crisisbeheersingsoperaties in het buitenland
zonder mandaat van de VN in het licht van dit wetsvoorstel moet worden gekwalificeerd:
als een besluit de krijgsmacht in te zetten voor de belangen van het Koninkrijk
of ook, en in welke omstandigheden dan wel, als een besluit in het kader van
de bevordering (of misschien zelfs handhaving) van de internationale rechtsorde?De inlichtingenplicht van artikel 100, zo antwoorden wij de leden van
de CDA-fractie, heeft betrekking op de inzet of het ter beschikking stellen
van de krijgsmacht ter handhaving of bevordering van de internationale rechtsorde.
In de nota naar aanleiding van het verslag aan de Tweede Kamer in eerste lezing
(kamerstukken II, 1997/98, 25 367, nr. 5 blz. 4 e.v.) wordt uitgebreid
ingegaan op de elementen van de voorgestelde doelomschrijving van de krijgsmacht,
zoals vastgelegd in artikel 97, eerste lid, van het wetsvoorstel. Het derde
en laatste element van de doelomschrijving keert terug in artikel 100, eerste
lid, en heeft in dit artikelonderdeel dezelfde betekenis. De kwalificatie
van een besluit tot inzet is niet afhankelijk van het al of niet aanwezig
zijn van een VN-mandaat (dat overigens evenmin een constitutief vereiste is)
maar van de vraag tot welk element van de constitutionele doelomschrijving
de betrokken operatie is te herleiden. Indien dit het derde element van de
doelomschrijving betreft, is artikel 100 van toepassing. Voorts vroegen de genoemde leden naar de opvatting van de regering inzake
de betekenis van artikel 100, tweede lid, voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal
over de politieke opportuniteit van een operatie. Daarbij vroegen zij tevens
of de Staten-Generaal op andere wijze kunnen worden ingelicht en hoe de verschoningsgrond
«dwingende redenen» zich verhoudt tot het begrip nationale veiligheid
in wetsvoorstel 25 887 en de verklaringswetten inzake de artikelen 12
en 13 van de Grondwet.Ten aanzien van artikel 100, tweede lid, hebben wij in de memorie van
toelichting onder meer opgemerkt dat er omstandigheden denkbaar zijn waarin
militaire interventie alleen zinvol kan zijn indien zij onaangekondigd en
onder strikte geheimhouding geschiedt. De hieraan door de leden van de CDA-fractie
verbonden gevolgtrekking dat militaire logica zo kan verhinderen dat de Staten-Generaal
zich een oordeel vormt over de politieke opportuniteit van de operatie, onderschrijven
wij niet. Deze gedachtengang miskent het gegeven dat de regering beslist over
de inzet van Nederlandse militairen en alleen in bijzondere omstandigheden
de politiek-militaire risico's en de noodzaak tot strikte geheimhouding ter
bescherming van de effectiviteit van een operatie afweegt tegen en laat prevaleren
boven het belang van vroegtijdig overleg met de Staten-Generaal. In dit geval
zien wij, gelet op de overwegingen die ten grondslag liggen aan het tweede
lid van artikel 100 en die nader zijn toegelicht in de nota naar aanleiding
van het verslag van de Tweede Kamer (kamerstukken II 1997/98, 25 367,
nr. 5, p. 10) geen andere mogelijkheden de Staten-Generaal in te lichten.
Wij wijzen erop dat volgens artikel 100, tweede lid, de informatie over een
dergelijke operatie vervolgens zo spoedig mogelijk aan de Staten-Generaal
wordt verstrekt. Dit laat onverlet dat de Staten-Generaal de regering te allen
tijde ter verantwoording kunnen roepen. De betekenis van de verschoningsgrond
«dwingende redenen» in dit voorstel is met name toegelicht in
de hierboven genoemde nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede Kamer.
Voor de betekenis van dit begrip in de andere wetsvoorstellen wordt verwezen
naar de daarbij behorende toelichtingen.De leden van de CDA-fractie wilden ook weten of het besluit als bedoeld
in artikel 100, eerste lid, naar de opvatting van de regering in de toekomst
in beginsel in aanmerking komt voor raadplegende en/of correctieve referenda.Wij antwoorden dat het wetsvoorstel tot grondwetsherziening inzake het
correctief referendum (kamerstukken II 1999/2000, 27 033, nrs. 1–3)
dat is ingediend bij de Tweede Kamer niet voorziet in de referendabiliteit
van dergelijke besluiten. Hetzelfde geldt voor het bij de Tweede Kamer ingediende
wetsvoorstel Tijdelijke regels inzake het raadgevend correctief referendum
(kamerstukken II 1999/2000, 27 034, nrs. 1–3). Een raadplegend
referendum is naar het oordeel van de regering binnen het kader van de Grondwet
alleen mogelijk op initiatief van de wetgever. De regering acht het niet zinvol
zich uit te spreken over hetgeen de wetgever in de toekomst in beginsel voor
een raadplegend referendum in aanmerking wil laten komen.Verder vroegen deze leden aan wie de wetgever in het licht ook van het
internationale recht verplichtingen zou kunnen opleggen ten behoeve van de
civiele verdediging en welke verplichtingen in de sfeer van arbeid in dat
verband kunnen worden opgelegd.De wetgever blijft bij de uitvoering van de bepaling inzake civiele verdediging
inderdaad gebonden aan het internationale recht hetgeen beperkingen met zich
kan brengen ten aanzien van de kring van personen en de inhoud van eventuele
verplichtingen.De leden van de CDA-fractie vroegen of onder de belangen van het Koninkrijk
slechts die belangen moeten worden begrepen die direct met de
binnen- en buitenlandse veiligheid zijn verbonden dan wel of die kring ruimer
dient te worden getrokken. In het verlengde hiervan vroegen de leden van deze
fractie of de inzet en de beschikbaarstelling van de krijgsmacht voor hulpverlening
aan Nederlanders qualitate qua is te omschrijven als inzet voor de verdediging
van de belangen van het Koninkrijk, waarvoor dan de inlichtingenplicht ex
artikel 100 Grondwet in beginsel niet geldt.De regering heeft in de toelichting op de nieuwe doelomschrijving van
artikel 97 uiteengezet dat naast de verdediging de krijgsmacht ook kan worden
ingezet voor de bescherming van (andere) belangen van het Koninkrijk. Een
aantal concrete taken die te herleiden zijn tot dit element van de doelomschrijving
zijn daarbij genoemd, zoals de hulpverlening aan andere overheidsorganen en
aan burgers. Het is juist dat de inlichtingenplicht niet geldt voor taken
die te herleiden zijn tot de eerste twee elementen van de doelomschrijving.Tot slot vroegen deze leden in hoeverre de taakuitbreiding van de krijgsmacht
in de Grondwet relevant is voor het Statuut en de uitleg daarvan.De verdediging van het Koninkrijk is een aangelegenheid van het Koninkrijk
in de zin van artikel 3, eerste lid, van het Statuut. Daarom draagt dit voorstel
de vorm van een voorstel van rijkswet. Het voorstel past in het kader van
het Statuut en de uitleg daarvan.De leden van de fractie van de PvdA hebben de behoefte getoond om van
de regering nog op een aantal punten duidelijkheid te verkrijgen, terzake
waarvan tijdens de plenaire behandeling in eerste lezing naar hun mening onduidelijkheden
zijn blijven bestaan.Wij zijn het met deze leden eens dat het wenselijk is dat er geen onduidelijkheden
blijven bestaan en zetten ons er voor in hun vragen zo goed mogelijk te beantwoorden
teneinde die onduidelijkheden weg te nemen.De genoemde leden vroegen naar de betekenis van het begrip «ten
behoeve van de verdediging en ter bescherming van de belangen van het Koninkrijk»
met het oog op hetgeen de minister van Defensie daarover naar voren bracht
tijdens de eerste lezing in de Eerste Kamer.Ter verduidelijking stelt de regering vast dat het begrip «ten behoeve
van de verdediging en ter bescherming van de belangen van het Koninkrijk»
in het voorstel is onderscheiden van het begrip ten behoeve van de handhaving
en bevordering van de internationale rechtsorde. In de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel in eerste lezing (kamerstukken II 1996/97, 25 367,
nr. 3, p. 3) is uiteengezet dat het tweede begrip afzonderlijk is vermeld
omdat de handhaving en bevordering van de internationale rechtsorde weliswaar
als een facet van de belangen van het Koninkrijk kan worden gezien maar niet
uitsluitend strekt tot bescherming van die belangen. Tevens stellen wij vast
dat het eerste begrip niet uitsluitend is beperkt tot binnenlandse taken zoals
genoemd in de memorie van toelichting en de nota naar aanleiding van het verslag.
Dit vloeit mede voort uit het feit dat het Koninkrijk niet beperkt is tot
het land Nederland.Voorts vreesden deze leden dat de passus over de belangen van het Koninkrijk
zo breed is geformuleerd dat deze de mogelijkheid openlaat om het leger rechtstreeks
in te zetten bij grootschalige verstoring van de openbare orde, dus buiten
het kader van bijstand aan de politie. Voor een uitleg in deze zin toonden
zij zich beducht.De memorie van toelichting (kamerstukken II 1996/97, 25 367, nr.
3, p. 3) verwijst voor de toelichting op dit begrip mede naar artikel 59 van
de Politiewet inzake militaire bijstand ter handhaving van de openbare orde
of voor de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. Deze bepaling voorziet, evenals de artikelen 58 en 60, in een bijzondere procedure
die waarborgen bevat inzake de verlening van militaire bijstand. Het voorstel
brengt daarin geen verandering. De minister van Binnenlandse Zaken heeft tijdens
de behandeling in de Eerste Kamer in eerste lezing tevens bevestigd dat de
krijgsmacht niet op zelfstandige titel kan worden ingezet bij verstoringen
van de openbare orde of voor strafrechtelijke handhaving van die rechtsorde
en dat de wetgeving erin voorziet dat inzet van de krijgsmacht op die terreinen
slechts gebeurt in de vorm van hulp en bijstand aan de politie (handelingen
I 1997/98, 1079).De leden van de PvdA-fractie wilden bevestigd zien dat artikel 97, tweede
lid, uitsluitend een ceremoniële betekenis heeft en dat daaruit niet
kan worden afgeleid dat het oppergezag van de regering over de krijgsmacht
andersoortig is dan het oppergezag van de regering over andere delen van het
overheidsapparaat. Ook de leden van de fracties van SGP en RPF/GPV stelden
hierover vragen.De bepaling inzake het oppergezag van de regering over de krijgsmacht
heeft niet louter ceremoniële betekenis omdat deze verzekert dat de krijgsmacht
onder de politieke leiding van de regering staat. Daarvoor geldt de ministeriële
verantwoordelijkheid. Op dit punt bestaat er geen verschil met andere delen
van het overheidsapparaat. De bepaling brengt geen wijziging in de verhouding
tussen regering en Staten-Generaal. De krijgsmacht wordt vermeld in de Grondwet
omdat het gaat om een kerntaak van de overheid die primair wordt vervuld door
de krijgsmacht die daarbij als enig onderdeel van de overheid beschikt over
bijzondere middelen waarvan de inzet zeer directe en ingrijpende gevolgen
kan hebben voor de veiligheid en het leven van zeer vele burgers. Bovendien
verschaft artikel 97, eerste lid, duidelijkheid over de doelen van de krijgsmacht
en de taken waarvoor de krijgsmacht kan worden ingezet.De genoemde leden wensten voorts bevestigd te zien dat de formulering
«regelt» in artikel 99 niet tot gevolg zal hebben dat de regeling
inzake gewetensbezwaarden door de wet kan worden gedelegeerd aan een lagere
regelgever. Zij betreurden dat de bestaande formulering niet wordt gehandhaafd.De formulering van artikel 99 sluit aan bij de uitgangspunten die ten
grondslag lagen aan de modernisering van de Grondwet die verwezenlijkt werd
bij de algehele herziening van de Grondwet in 1983. Deze formulering laat
delegatie toe. Tijdens de eerste lezing van het voorstel in de Eerste Kamer
heeft de regering op dit punt toegezegd, en wij herhalen dit, dat de voorwaarden
waarop wegens ernstige gewetensbezwaren vrijstelling van de krijgsdienst wordt
verleend, uitsluitend in de wet zullen worden geformuleerd (handelingen I
1997/98, 1079).Verder wilden de leden van de PvdA-fractie bevestigd zien dat het de wetgever
vrijstaat een eigen uitleg te geven aan het begrip «civiele verdediging».
Wij bevestigen dit en verwijzen tevens naar onze antwoorden hierboven op vragen
van de leden van de CDA-fractie.De leden van de PvdA-fractie wilden voorts gewaarborgd blijven zien dat
elke vorm van oplegging van gemeenschapsdienst een wettelijke grondslag behoeft.De regering wijst erop dat de gewenste waarborgen zijn verankerd in het
rechtsstatelijke beginsel van de wetmatigheid van het bestuur in een democratische
rechtsstaat en in de Grondwet en verdragen.De genoemde leden vroegen of de verplichting van artikel 100, eerste lid,
ook geldt voor handhaving van de internationale rechtsorde binnen het kader
van een militair bondgenootschap. Zij meenden dat dit het geval is.Wij verwijzen naar ons antwoord op de vragen hierover van de leden van
de CDA-fractie. Tot slot vroegen de leden van de PvdA-fractie de regering terug te komen
op haar stelling dat het inlichten van de Staten-Generaal pas verplichtend
wordt als de regering een besluit tot uitzending heeft genomen. Zij vroegen
hoe een plicht tot inlichten «vooraf» te rijmen valt met inlichten
als het besluit al gevallen is en wat er gebeurt wanneer een van beide Kamers
de uitzending in meerderheid afkeurt terwijl het besluit al gevallen is.De regering wijst erop dat artikel 100, eerste lid, inhoudt dat de inlichtingen
over de inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht worden verstrekt
voordat er sprake is van daadwerkelijke uitvoering van het besluit en bovendien
op een zodanig moment dat er eveneens sprake kan zijn van daadwerkelijk overleg
tussen regering en Staten-Generaal. Dit betekent dat elk van beide Kamers
tijdig beschikt over inlichtingen inzake het genomen besluit hetgeen ertoe
kan leiden dat er een debat wordt gevoerd waarin moties kunnen worden aangenomen.
Van dergelijke moties zal de regering zich ernstig rekenschap geven en zij
zal daaraan niet lichtvaardig voorbij kunnen gaan. Het is dan niet uitgesloten
dat de regering haar besluit en de uitvoering daarvan geheel of ten dele heroverweegt.
Op deze wijze levert artikel 100, eerste lid, een wezenlijke bijdrage aan
versterking van de controlerende taak van de Staten-Generaal.De leden van de fracties van SGP en RPF/GPV hebben met belangstelling
kennis genomen van het voorstel en zeiden oog te hebben voor de wenselijkheid
van een modernisering c.q actualisering van de defensiebepalingen in de Grondwet.
Niettemin had het voorstel bij hen op enkele onderdelen aanleiding gegeven
tot fundamentele vragen.De regering heeft met instemming kennis genomen van de bereidheid oog
te hebben voor modernisering en actualisering van deze grondwetsbepalingen.
Zij zet zich in voor een toereikende beantwoording van de gestelde fundamentele
vragen.Deze leden stelden enkele vragen over de betekenis van het begrip «oppergezag».
Zij vroegen wat werd bedoeld met de woorden «alomvattend gezag»
in de memorie van toelichting en of hier sprake is van absoluut of exclusief
gezag. Ook vroegen zij waarin het gezag van de regering over de krijgsmacht
verschilt van haar gezag over allerlei (uitvoerende) overheidsdiensten en
of het verschil niet daarin gelegen is dat de regering over de inzet van de
krijgsmacht de politieke leiding heeft en houdt en dat de Staten-Generaal
in deze geen initiatieven kunnen ontplooit, doch slechts een initiatief van
de regering al of niet kunnen goedkeuren.Op deze vragen is hierboven reeds ingegaan bij de vragen die zijn gesteld
door de leden van de PvdA-fractie.Voorts vroegen de leden van de fracties van SGP en RPF/GPV, die het uitgangspunt
van de bepaling inzake de parlementaire betrokkenheid bij de inzet van Nederlandse
militairen bij internationale crisisbeheersing en vredesoperaties goed achtten,
waarom voor een grondwettelijke bepaling en niet voor een (gewone) wettelijke
regeling is gekozen en welk voordeel in deze keuze is gelegen vanuit de constitutionele
positie van de Staten-Generaal.De regering neemt er met instemming kennis van dat de leden het uitgangspunt
van de voorgestelde grondwettelijke bepaling goed achten. Verankering van
de parlementaire betrokkenheid in de Grondwet sluit op de meest geschikte
wijze aan bij dit uitgangspunt omdat de positie van de Staten-Generaal hierdoor
het sterkst wordt gewaarborgd.De genoemde leden stelden verder vragen over het voorgestelde artikel
100, eerste lid. Zij vroegen wat het wezenlijke verschil is tussen artikel
68 en artikel 100, anders dan dat laatstgenoemd artikel een informatieplicht
schept voor de regering en niet voor de ministers. In dit verband vroegen
zij of de Koning eerst machtiging moet verlenen tot het verstrekken van inlichtingen.Wij antwoorden dat het verschil tussen artikel 68 en artikel 100 daarin
is gelegen dat artikel 68, ondanks de «actieve connotatie» die
deze bepaling staatsrechtelijk heeft gekregen, uitgaat van het stellen van
vragen door leden van de Staten-Generaal. Het voorgestelde artikel 100, eerste
lid, versterkt de controlerende positie van de Staten-Generaal door de verplichting
van de regering de Kamers ook ongevraagd en bovendien vooraf in te lichten.
De Koning is als lid van de regering onder verantwoordelijkheid van de minister
betrokken bij de besluitvorming van de regering inzake de krijgsmacht, inclusief
de verstrekking van inlichtingen aan de Staten-Generaal. Een machtiging is
daarbij niet aan de orde.Voorts vroegen zij of de formulering inhoudt dat (slechts) inlichtingen
worden verstrekt over het besluit tot inzet of het ter beschikking stellen
van de krijgsmacht of dat het de bedoeling is de mogelijkheid open te houden
dat behalve over besluiten ook over eventuele voornemens, plannen of beraadslagingen
in internationaal verband over het ter beschikking stellen van Nederlandse
troepen ongevraagd inlichtingen worden verstrekt.De voorgestelde verplichting is beperkt tot inlichtingen die worden verstrekt
over het besluit tot inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht
(kamerstukken I 1997/98, 25 367, nr. 226b, p. 5 en kamerstukken II, 1998/99,
26 243, nr. 6, p. 1–2). Deze formulering laat onverlet dat de regering
ook buiten het kader van artikel 100 de Kamers ongevraagd inlichtingen verstrekt
in het reguliere overleg over het defensiebeleid en het buitenlands beleid.De genoemde leden wezen erop dat de regering het standpunt inneemt dat
een (formeel) parlementair instemmingsrecht in wezenlijke mate afbreuk doet
aan haar gezag over de krijgsmacht. Zij vroegen welk wezenlijk deel van het
gezag over de krijgsmacht hier werd bedoeld, mede in het licht van de zeggenschap
van de Staten-Generaal in het kader van wetgeving en politiek overleg over
de defensie.In de nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede Kamer in eerste
lezing (kamerstukken II 1997/98, 25 367, nr. 5, p. 9) hebben wij als
uit- gangspunt genomen dat in de bestaande constitutionele verhoudingen de
primaire verantwoordelijkheid voor het bestuur bij de regering ligt en de
controle berust bij de beide kamers van de Staten-Generaal. Een instemmingsrecht
doet afbreuk aan dit uitgangspunt. Dit geldt ook voor het oppergezag van de
regering over de krijgsmacht. De regering verwees in de genoemde nota naar
de ruimte die zij niet kan ontberen in het internationale overleg en in de
(nood)situaties die zich kunnen voordoen. Het gaat daarbij om de vereiste
flexibiliteit en snelheid bij de behartiging van de nationale belangen
in de internationale arena en het vereiste tempo en effectiviteit bij het
ingrijpen in urgente situaties.Tot slot vroegen de leden van de fracties van SGP en RPF/GPV wat met een
materieel instemmingsrecht is bedoeld en of de voorgestelde bepaling niet
inhoudt dat de regering formeel noch materieel parlementaire instemming behoeft
voor de inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht.De voorgestelde bepaling houdt niet in dat de regering formeel parlementaire
instemming behoeft voor de inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht.
Wel verzekert artikel 100, eerste lid, dat de Staten-Generaal vooraf worden
ingelicht zodat zij de mogelijkheid hebben hun controlerende taak uit te oefenen
voordat het besluit wordt uitgevoerd. Indien van die mogelijkheid gebruik
wordt gemaakt, behoort het tot onze constitutionele verhoudingen
dat de regering het standpunt van de Staten-Generaal ernstig in overweging
neemt. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft in
dit verband tijdens de tweede lezing in de Tweede Kamer geconcludeerd dat
er louter juridisch voor de Staten-Generaal weliswaar geen instemmingsrecht
is vastgelegd maar dat het daar materieel natuurlijk wel heel dicht bij komt
(handelingen II 1999/2000, 1609). Artikel 100, eerste lid, bevat de verplichting
van de regering om inlichtingen te verstrekken aan de Staten-Generaal voordat
een besluit tot inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht ter
handhaving of bevordering van de internationale rechtsorde, wordt uitgevoerd.De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,W. KokDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,K. G. de VriesDe Minister van Defensie,F. H. G. de GraveDe Minister van Buitenlandse Zaken,J. J. van Aartsen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19992000-26243-165a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl