Fiscaal vestigingsklimaat; Verslag schriftelijk overleg over nota 'Werken aan winst'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30107, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

19-12-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30107 nr. 5

06-12-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInhoudsopgave Blz.Reactie van de staatssecretaris van Financiën 12  I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIESVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
het CDAInleidingAlgemeenTariefRenteboxOctrooiboxVerliesverrekening over de grensBeperking verliesverrekeningAnti-misbruikbepalingenDeelnemingsvrijstellingAfschrijvingEgalisatiereserveBudgettaire effectenEU-proofVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de VVDVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SPVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de LPFVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de ChristenUnieII. REACTIE VAN DE STAATSSECRETARISInleidingAlgemeenTariefRenteboxOctrooiboxVerliesverrekening over de grensBeperking verliesverrekeningAnti-misbruikbepalingenDeelnemingsvrijstellingAfschrijvingEgalisatiereserveBudgettaire effectenEU-proof
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30107Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 92 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 107Fiscaal vestigingsklimaatnr. 5VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 6 december 2005Binnen de vaste commissie voor Financiën1
hebben enkele fracties de behoefte over de nota «Werken aan winst; naar
een laag tarief en een brede grondslag» (30 107, nr. 2) enkele
vragen en opmerkingen voor te leggen.De vragen en opmerkingen zijn op 11 november 2005 aan de staatssecretaris
van Financiën voor gelegd. Bij brief van 6 december 2005 zijn ze
door hem beantwoord.De voorzitter van de commissie,TichelaarDe griffier van de commissie,BerckInhoudsopgave Blz.Vragen en opmerkingen vanuit de fracties 2Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA 2Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD 7Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP 10Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de LPF 11Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de ChristenUnie
11Reactie van de staatssecretaris van Financiën 12  I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIESVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
het CDAInleidingDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling en waardering kennisgenomen
van de kabinetsnota «Werken aan Winst». Op deze nota zijn naar
aanleiding van een oproep van de Tweede Kamer in de Staatscourant (nr. 98,
25 mei 2005, p. 11) een aantal reacties binnengekomen waarop het kabinet
schriftelijk heeft gereageerd (Kamerstukken 30 107, nr. 4). Op 12 oktober
jl. heeft een hoorzitting over de nota plaatsgevonden met vertegenwoordigers
van bedrijfsleven, belastingsadviespraktijk en wetenschap. Mede naar aanleiding
van de schriftelijke ronde en de hoorzitting willen deze leden de volgende
vragen aan het kabinet voorleggen. Dit ter voorbereiding van een notaoverleg
dat de vaste commissie voor Financiën uit de Tweede Kamer op 19 december
2005 over de nota wil voeren.AlgemeenHebt u kennisgenomen van de toespraak van de Commissaris Interne Markt
van 4 november jl. waarin hij een harmonisatie van de belastinggrondslag
radicaal afwijst? Wat voor consequenties ziet de staatssecretaris voor de
nota «Werken aan winst»?TariefDe leden van de CDA-fractie hechten veel waarde aan het verlagen van het
statutaire tarief van de vennootschapsbelasting. In de nota wordt voorgesteld
het tarief te verlagen naar 26,9 procent. Uit berichten in het Financieele
Dagblad van enige weken geleden blijkt dat de bewindslieden zelfs denken aan
een verdergaande verlaging van het tarief naar 25 procent. Een van de doelstellingen
van deze tariefverlaging is, naar deze leden begrijpen, dat Nederland in de
top drie zou komen van het lijstje van de oude 15 EU-landen. Uit tabel 3.1
van de nota blijkt dat Nederland dan slechts Ierland (tarief van 12½
procent) voor zou moeten laten gaan. Nederland zou dan de tweede plaats delen
met Oostenrijk (dat thans reeds een tarief heeft van 25 procent), Griekenland
(dat het tarief wil verlagen naar 25 procent) en Portugal (dat het tarief
eveneens naar 25 procent wil verlagen en van plan is verder te zakken naar
20 procent). Is een verlaging van het Nederlandse tarief naar 25 procent voldoende
om de genoemde doelstelling te halen?RenteboxMet betrekking tot de rentebox vermeldt de nota dat deze moet worden bezien
in het licht van de discussie over schadelijke belastingconcurrentie. Kan
nader worden uiteengezet welke criteria daarbij van belang zijn? Wat is de
rol van de Primarolo-groep in dit verband? Op welke termijn kan een dergelijke
beoordeling plaatsvinden? Gelden andere criteria voor de beoordeling van een
eventuele octrooibox, gegeven de door de EU onderschreven doelstelling op
het gebied van innovatie?In de pers verschijnen berichten dat Nederlandse ondernemingen geheel
of gedeeltelijk verhuizen naar België teneinde te profiteren van de zogenoemde «notionele
interest aftrek» maatregel. Inmiddels is bekend geworden dat België
zijn regeling verder gaat aanpassen, in voor het bedrijfsleven positieve zin.
Is, gezien de internationale context, de voorgenomen introductie van een rentebox
effectief genoeg om het Nederlands fiscaal vestigingsklimaat voldoende concurrerend
te laten zijn? Zou het voorgestelde tarief van 10% – reeds hoger
dan het materiële tarief van de CFA regeling – niet lager moeten
zijn om voldoende concurrerend te zijn?De nota schat de kosten van de invoering van een vermogensaftrek zonder
beperkende maatregelen op € 3,7 miljard. Dat is ruim 6 maal zo hoog
als de geschatte last van de vergelijkbare Belgische maatregel. De voetnoot
in de nota maakt onvoldoende duidelijk wat de oorzaak is van dit verschil.
Kan dit nader toegelicht worden? Wat zouden de kosten van de maatregel zijn,
als deze niet tot een aftrekbaar verlies kan leiden? Welke andere mogelijke
beperkende maatregelen stonden voor ogen bij het schrijven van deze passage?
Kan nader uiteengezet worden wat de voor- en nadelen zijn van enerzijds een
tariefsverlaging gecombineerd met een rentebox versus anderzijds een mogelijk
meer beperkte tariefsverlaging gecombineerd met een vermogensaftrek?OctrooiboxIn een persbericht van 26 oktober 2005 heeft de Europese Commissie
aangekondigd in de komende vier jaar te komen met een mededeling over R&D
incentives waarin de voorwaarden uiteen worden gezet waaraan een dergelijke
regeling zou moeten voldoen. In hoeverre is het raadzaam om deze mededeling
af te wachten alvorens te komen met een octrooibox, of kan een duidelijke
nationale maatregel richtinggevend werken?Uit de reactie op de commentaren op de nota Werken aan winst blijkt dat
de Japanse kamer van koophandel heeft aangegeven dat bij een tarief van minder
dan 25 procent Japanse anti-taxhavenregels gelden, hetgeen niet bevorderlijk
zou zijn voor Japanse investeringen in en via Nederland. Uit informatie van
het Internationaal Belasting Documentatiebureau blijkt echter dat deze zogenoemde
CFC wetgeving in de praktijk alleen van toepassing zal zijn als de betreffende
Nederlandse dochtervennootschap zich bezighoudt met activiteiten als groepsfinanciering
en het ter beschikking stellen van patenten. De werking van deze regels zou
zich dus met name kunnen doen voelen ten aanzien van de rentebox en de octrooibox.
Is dit juist? Het komt de leden van de CDA-fractie voor dat de Japanse CFC
wetgeving in dit opzicht niet wezenlijk verschilt van de CFC wetgeving van
andere grote geïndustrialiseerde landen. Betekent dit dat het voordeel
van het lagere tarief van deze boxen door deze landen door middel van een
compenserende heffing zal worden wegbelast?Deze leden zijn van mening dat zolang de exploitatie van door innovatie
verkregen octrooien niet kan plaatsvinden in een octrooibox, de heffing over
de daarmee behaalde winst een belangrijke drijfveer zal zijn innovatieactiviteiten
elders onder te brengen respectievelijk een belemmering deze in Nederland
onder te brengen. Wat is in dit verband de mening over de gedachte van de
fractie van de PvdA een volle herwaardering te vragen alvorens activa binnen
een octrooibox te kunnen exploiteren? Is het niet zo dat daarmee afgerekend
moet worden over nog niet gerealiseerde winst zodat hiervan weinig heil verwacht
kan worden? Verliesverrekening over de grensUit het eerder genoemde persbericht van 26 oktober 2005 blijkt dat
de Europese Commissie in 2006 zijn gedachten over verliesrekening over de
grens zal formuleren. In het bij het persbericht behorende document, COM(2005)
532 final, wordt hierover het volgende opgemerkt: «Following the withdrawal
of a 1990 proposal for a directive dealing with this issue, the Commission
has commenced technical discussions with Member States with a view to presenting
a Communication soon after the European Court of Justice has delivered its
judgement in case C-446/03 («Marks & Spencer»), which should
be particularly relevant in this area». De leden van de CDA-fractie
menen dat het in de rede ligt om het arrest in de Marks & Spencer case
en de mogelijke mededeling van de Europese Commissie af te wachten. Zij bepleiten
daarom om het onderdeel verliesrekening over de grens voorlopig uit de nota
Werken aan winst te lichten.De voorgestelde inkaderingsmaatregelen op het gebied van verliesrekening
over de grens vormen volgens de leden van de CDA-fractie onmiskenbaar een
verslechtering van het vestigingsklimaat. Zo is de per country methode in
1995 juist ingevoerd met het oogmerk om het vestigingklimaat te verbeteren.
Het terugdraaien van deze maatregel moet dan wel ten koste gaan van het investeringsklimaat.
Tegen de voorgestelde maatregelen op het gebied van verliesrekening over de
grens zijn bovendien een aantal Europeesrechtelijke bezwaren ingebracht. De
leden van de CDA-fractie verwijzen naar het artikel «Werken aan winst?
Werken aan interne markt!» van Bender, Douma en Engelen in het weekblad
voor fiscaal recht (WFR 2005/1029 en 1069). Kan op de door hen genoemde argumenten
worden ingegaan?De opmerking in de reactie op de commentaren op de nota Werken aan winst
dat de jurisprudentie van het Hof tot op heden vrijwel geen grenzen stelt
aan de methoden die gebruikt worden ter voorkoming van internationale dubbele
belasting is wel erg summier en kan deze leden dan ook niet overtuigen. In
de reactie op de commentaren (Kamerstukken II, 2005/06, 30 107, nr. 4)
wordt er bovendien ten onrechte van uitgegaan dat een buitenlands verlies
altijd zal worden ingehaald door later te maken winst. De pijn van voorgestelde
maatregelen doet zich echter juist voelen wanneer buitenlandse verliezen definitief
zullen worden geleden. Kan ook op deze situatie worden ingegaan?De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat wanneer de voorgestelde maatregelen –
uiteindelijk – toch zouden worden ingevoerd, invoering zonder overgangsrecht
ertoe zou leiden dat de in 1995 ter verbetering van het vestigingsklimaat
ingevoerde per country methode met terugwerkende kracht ongedaan wordt gemaakt.
Voordelen die ondernemingen vanaf 1995 op basis van deze regeling ten
deel zijn gevallen zullen na zeer vele jaren worden teruggenomen. De leden
van de CDA-fractie zijn van mening dat deze materiële terugwerkende kracht
dient te worden voorkomen door opname van adequaat overgangsrecht hetgeen
zou moeten inhouden dat de inhaal van buitenlandse verliezen die zijn geleden
voorafgaand aan de ingangsdatum van een eventuele nieuwe regeling volgens
deze leden dan ook moeten plaatsvinden volgens het thans geldende regime.Overigens zijn de leden van de CDA-fractie van mening dat het investeringsklimaat
ermee gediend is dat definitief geleden verliezen, die elders niet meer tot
aftrek kunnen worden gebracht, in Nederland afgetrokken kunnen worden. Zij
zijn daarmee van mening dat de aftrek van een definitief verlies van een buitenlandse
vaste inrichting in stand dient te blijven.Beperking verliesverrekeningWat is de reden dat bij de voorgestelde beperking van de verliesverrekening
geen uitzondering wordt gemaakt voor aanloopverliezen?In de literatuur wordt er op gewezen dat de termijnen voor inhaal en stalling
van buitenlandse verliezen gelijk dienen te lopen met die van de normale verliescompensatie.
Wordt deze mening gedeeld?Algemeen bestaat bezwaar tegen de inkorting van de carry back termijn.
Wat is het effect van handhaving van de termijn van drie jaar? Kan deze in
ieder geval gehandhaafd blijven voor verliezen die in de eerste acht jaar
optreden? Carry back lijkt vooral van belang voor particuliere ondernemingen,
met name in het kleinbedrijf en in de landbouw. Kan de termijn van drie jaar
daarvoor in ieder geval gehandhaafd blijven?Uit de nota wordt niet duidelijk wat met het bestaande recht op verliesverrekening
zal gebeuren, indien de onbeperkte verliescompensatie wordt teruggebracht
tot 8 jaar.Indien verondersteld moet worden dat de termijn voor bestaande verliezen
ook wordt teruggebracht, vragen deze leden zich af of het recht op onbeperkte
verrekening, dat is neergelegd in een formele beschikking, ingeperkt of mogelijk
zelfs geheel teniet kan worden gedaan bij wetgeving zonder daarbij in strijd
te komen met het rechtszekerheidsbeginsel?Kan overigens uiteengezet worden wat de gedachten zijn met betrekking
tot een overgangsregeling?Anti-misbruikbepalingenIn de reactie op de commentaren is vermeld dat bezien wordt welke specifieke
anti-misbruikbepalingen kunnen vervallen of gestroomlijnd. Wanneer kan de
uitkomst verwacht worden?Wat de anti-misbruikbepalingen betreft wordt vooral gekeken naar de beperkingen
in de renteaftrek. Kan worden aangegeven welke aanpassingen op dit punt worden
overwogen?DeelnemingsvrijstellingIn het voorstel met betrekking tot de deelnemingsvrijstelling is gekozen
voor een minimumpercentage van 5%. De deelnemingsvrijstelling is gegrond
op het «ne bis in idem» beginsel. Wat is in dat licht het aanknopingspunt
voor het hanteren voor een dergelijke grens? Waarom wordt een belang van minder
dan 5% per definitie als beleggen gezien? Waarom is in dat geval meervoudige
heffing van vennootschapbelasting wel aanvaardbaar?Deze leden zijn voorts niet overtuigd door de bezwaren welke in het commentaar
zijn opgenomen met betrekking tot het hanteren van een absoluut criterium
en stellen voor aan te sluiten bij de kostprijs van de deelneming.Komt de voorraadeis te vervallen in de voorgestelde regeling?De liquidatieverliesregeling speelt vanouds een belangrijke rol bij de
aantrekkelijkheid van het investeringsklimaat. Is het niet zaak deze regeling,
die er voor zorgt dat ter zake van verliezen die nergens meer tot aftrek kunnen
komen, een verliesaftrek te handhaven? Deze leden kunnen zich nog steeds goed
vinden in de eerder gehuldigde opvatting (MvT, Kamerstukken I, 1989/90, 19 968)
dat dit in lijn is met de deelnemingsvrijstelling, omdat zodoende winsten én
verliezen éénmaal in aanmerking worden en bepleiten handhaving
van deze aftrek. Bovendien kan uit de conclusie van de Advocaat Generaal in
de Marks & Spencer case afgeleid worden dat in ieder geval dit soort verliezen
bij de moedermaatschappij in aanmerking genomen moeten worden.AfschrijvingIn de nota werken aan winst is aangegeven dat het fenomeen dat de fiscale
afschrijvingen veel hoger zijn dan de werkelijke waardevermindering zich met
name voordoet bij gebouwen. Zijn er buiten de afschrijving op gebouwen andere
categorieën (b.v. goodwill maar ook andere bedrijfsmiddelen) aan te wijzen
die zich in het licht van de bedrijfseconomische theorie lenen voor regulering
van de fiscale afschrijving? Welke opbrengst kan daarvan verwacht worden?Welke bedragen zijn gemoeid met de toepassing van de Herinvesteringsreseverves
(HIR)? Is het in alle gevallen gewenst de HIR in de huidige vorm te handhaven
of dienen verfijningen aangebracht te worden?Deze leden zouden graag zien in hoeverre mogelijke verfijningen in zijn
algemeenheid, een rol kunnen spelen bij het wegnemen van de voornaamste kritiekpunten
op de nota.De waardeontwikkeling van bedrijfsmatig gebruikte gebouwen lijkt niet
relevant voor het normale bedrijfsresultaat; een eventuele waardestijging
van gebouw of grond wordt in het algemeen slechts in uitzonderlijke omstandigheden
geïncasseerd. Is daarin niet voldoende aanleiding om met betrekking tot
deze categorie afschrijving, al dan niet beperkt tot een voorgeschreven percentage
en restwaarde, toe te staan?Uit de nota blijkt dat de afschrijvingsmaatregel betrekking heeft op gebouwen.
Kan nader worden ingegaan op de definitie van de term gebouwen? Omvat deze
term tevens installaties?In nota Werken aan winst is opgemerkt dat de bestaande mogelijkheid voor
afwaardering tot lagere bedrijfswaarde in verhouding tot de voorgestelde beperking
van afschrijvingen op gebouwen nog nader worden bezien. De achtergrond van
de voorgestelde afschrijvingsmaatregel is dat vanaf het moment dat de boekwaarde
van een gebouw als gevolg van afschrijvingen zou uitkomen beneden de werkelijke
waarde, er geen sprake kan zijn van niet gerealiseerde, maar aantoonbare verliezen.
Hiervan uitgaande zou het in de rede liggen om de mogelijkheid voor afwaardering
tot lagere bedrijfswaarde te behouden. Wanneer de bedrijfswaarde lager is
dan de boekwaarde is immers sprake van niet gerealiseerde maar aantoonbare
verliezen. De leden van de CDA-fractie hechten er daarom aan de mogelijkheid
voor afwaardering tot lagere bedrijfswaarde van gebouwen (in geval van beleggingsonroerend
goed zou het naar hun mening moeten gaan om afwaardering naar lagere marktwaarde)
te behouden.EgalisatiereserveIn de reactie op de commentaren op de nota Werken aan winst wordt opgemerkt
dat de mogelijkheid voor levensverzekeraars om een fiscale egalisatiereserve
te vormen een ongebruikelijke uitzondering is op de normale regels
van de winstbepaling. Hier tegenover staan echter een aantal beperkingen die
alleen voor verzekeraars gelden. Zo leidt het verbod op partiële omrekening
van de premiereserve ertoe dat het langleven risico niet in aanmerking kan
worden genomen. Verder kunnen koersdalingen van vastrentedragende beleggingen
door stijging van de marktrente geen aanleiding geven tot waardering beneden
de kostprijs. In het Convenant waren deze afspraken door de verzekeraars geaccepteerd
onder de voorwaarde dat het regime van de egalisatiereserve door beide Kamers
der Staten-Generaal zou worden aanvaard. Het Convenant is in 2001 omgezet
in het besluit winstbepaling en reserves verzekeraars. Tegen deze achtergrond
dringen de leden van de CDA-fractie aan op overgangsrecht ten aanzien van
de bestaande egalisatiereserve bij levensverzekeraars. De mogelijkheden hiertoe
zijn reeds verkend door de commissie Van Rooij (zie paragraaf 3.1 van
bijlage VII bij dat rapport). Teneinde materiële terugwerkende kracht
zoveel mogelijk te vermijden, pleiten de leden van de CDA-fractie voor afrekening
over de bestaande egalisatiereserve bij levensverzekeraars tegen een tarief
van 15 procent.Budgettaire effectenBij de berekening van de budgettaire effecten van de invoering van de
notionele aftrek rekent de Belgische regering met ca. 10% terugverdieneffect.
De in de nota Werken aan winst aangehaalde schatting van het CPB laat voor
wat betreft een tariefsverlaging ca. 18% terugverdieneffect zien. Volgens
de reactie op de commentaren worden in- en uitverdieneffecten in het algemeen
niet opgenomen, tenzij deze evident zijn. Op grond van welke analyse is er
vanaf gezien een inverdieneffect van 18% als een evident gevolg te
zien? Is een schatting gemaakt van de uitverdieneffecten? Zo ja, hoe luiden
die?Zou vanaf 2007 blijken dat de inverdieneffecten de uitverdieneffecten
overtreffen dan is de budgettaire dekking van de tariefverlaging dus te hoog
geweest. Wordt in dat geval overwogen om de overfinanciering terug te geven
aan het bedrijfsleven?EU-proofIn de fiscale literatuur is opgemerkt dat de inkaderingsmaatregelen in
verband met buitenlandse verliezen op onderdelen in strijd zijn met EG-recht.
Graag zouden deze leden vernemen in hoeverre gevreesd moet worden dat de voorgestelde
maatregelen bij de Europese rechter sneuvelen.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de VVDTijdens het rondetafelgesprek over de nota Werken aan winst hebben diverse
wetenschappers en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en de adviespraktijk
aangegeven dat het misschien wel effectiever is de arbeidskosten te verlagen
om de concurrentiepositie van Nederland als vestigingsland te versterken.Het verlagen van het algemene tarief is mede ingegeven vanwege het belang
om op shortlists te komen van in Europa winkelende ondernemingen die een vestigingsplaats
zoeken. De leden van de VVD-fractie vinden dit een weinig wetenschappelijke
benadering. Kan de staatssecretaris meer fundamentele argumenten geven waarbij
niet alleen naar het tarief maar ook naar de grondslag wordt gekeken?Het optische karakter van een tariefsverlaging in internationale vergelijking
is deze leden duidelijk, maar kan de staatssecretaris aangeven hoe het effect
van deze tariefsverlaging zich verhoudt tot het effect van het verlagen van
arbeidskosten (o.a. premies) ten opzichte van het beoogde resultaat
om de Nederlandse concurrentiepositie te verbeteren? Kan de staatssecretaris
dit met cijfers onderbouwen?Een van de doelstellingen van de herziening van de vennootschapsbelasting,
zoals geformuleerd in de motie Dezentjé Hamming c.s. (29 210,
nr. 75) is het «EU-proof» maken van deze belasting. In dit verband
wordt echter uitsluitend voorgesteld de eis dat een buitenlandse deelneming
niet ter belegging wordt gehouden, alsmede de eis dat de in een fiscale eenheid
gevoegde maatschappijen in Nederland zijn gevestigd, te laten vervallen. Uit
onder meer de lijst die PricewaterhouseCoopers al weer enige tijd geleden
aan u heeft aangeboden, blijkt echter dat een groot aantal andere bepalingen
in de vennootschapsbelasting mogelijk eveneens in strijd zijn met het EG-recht.
Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan buitenlandse stichtingen en verenigingen
die, in tegenstelling tot Nederlandse stichtingen en verenigingen, hier te
lande belastingplichtig zijn voor beleggingsinkomsten uit Nederlands onroerend
goed. Tevens kan worden gedacht aan buitenlandse lichamen met een aanmerkelijk
belang in een in Nederland gevestigde vennootschap dat niet behoort tot het
vermogen van een onderneming, die, in tegenstelling tot naar Nederlands recht
opgerichte (en in het buitenland gevestigde) lichamen met een dergelijk belang,
hier te lande worden belast voor de inkomsten uit het aanmerkelijk belang.
Tenslotte kan worden gedacht aan buitenlandse beleggingsinstellingen die,
in tegenstelling tot Nederlandse beleggingsinstellingen die in aanmerking
komen voor het nultarief, hier te lande tegen het reguliere tarief worden
belast voor beleggingsinkomsten uit Nederlands onroerend goed. Is de staatssecretaris
bereid, in lijn met de motie Dezentjé Hamming c.s. (29 210, nr.
75), een risicoanalyse te maken van de ruim 80 bepalingen in de vennootschapsbelasting
die op de lijst van PricewaterhouseCoopers staan vermeld en de bepalingen
waarmee door de Nederlandse overheid een groot risico wordt gelopen aan te
passen, zodat belastingplichtigen er niet toe worden gedwongen deze bepalingen
door middel van kostbare gerechtelijke procedures aan te vechten? Zo nee,
waarom niet?In toenemende mate blijkt dat ook bepalingen in de dividendbelasting in
strijd zijn met het EG-recht. Zo heeft het Hof Amsterdam op 21 september
2005 prejudiciële vragen gesteld aan het Hof van Justitie van de EG over
de vrijstelling van dividendbelasting in situaties waarin het dividend bij
de ontvanger op grond van de deelnemingsvrijstelling eveneens is vrijgesteld
van vennootschapsbelasting. Het Hof ’s-Hertogenbosch had op 9 september
2005 reeds geoordeeld dat de beperking van deze vrijstelling tot situaties
waarin het dividend bij de ontvanger onder de deelnemingsvrijstelling valt,
waardoor dividenden betaald aan buitenlandse aandeelhouders die in Nederland
in het geheel niet zijn onderworpen aan de vennootschapsbelasting niet van
dividendbelasting zijn vrijgesteld, in strijd is met het EG-recht, zonder
de zaak voor te leggen aan het Hof van Justitie EG. Een aantal andere vrijstellingen
van dividendbelasting maken eveneens onderscheid tussen binnen- en buitenlandse
aandeelhouders. Buitenlandse pensioenfondsen en beleggingsinstellingen, die,
in tegenstelling tot binnenlandse pensioenfondsen en beleggingsinstellingen,
geen recht hebben op teruggaaf van dividendbelasting, hebben reeds met een
beroep op het EG-recht verzoeken tot teruggaaf van dividendbelasting bij de
Belastingdienst ingediend. Hetzelfde geldt voor buitenlandse particulieren
die, in tegenstelling tot binnenlandse particulieren die in Nederland per
saldo uitsluitend worden belast voor het fictieve rendement in box III, worden
belast over het daadwerkelijk genoten dividend. Hoe groot is de budgettaire
derving indien deze verzoeken tot teruggaaf van dividendbelasting door de
rechter worden toegewezen? Is de staatssecretaris bereid een risicoanalyse
te maken van bepalingen in de dividendbelasting die onderscheid maken tussen
binnen- en buitenlandse aandeelhouders en de bepalingen waarmee
door de Nederlandse overheid een groot risico wordt gelopen nu reeds aan te
passen, zodat belastingplichtigen er niet toe worden gedwongen deze bepalingen
door middel van kostbare gerechtelijke procedures aan te vechten?Welke precieze afwegingen maakt de staatssecretaris om te besluiten tussen
afwachten en afschaffen ?Graag zien de leden van de VVD-fractie een reactie van de staatssecretaris
op het artikel «Werken aan winst? Werken aan de interne markt!»
van Bender, Douma en Engelen, gepubliceerd in het Weekblad 2005/6633 en 6634,
waarin de auteurs vraagtekens plaatsen bij de Europeesrechtelijke houdbaarheid
van de voorstelen op het terrein van de grensoverschrijdende verliesverrekening.
In het bijzonder vragen deze leden de staatssecretaris in te gaan op de kritiek
op de (her)invoering van de zogenoemde «overall»-methode, de zogenoemde «inhaal
ineens» en de overige inkaderingsmaatregelen. Is het de bedoeling dat
de verkorte termijnen voor de generale verliescompensatie ook gaan gelden
voor de inhaal en doorschuif van buitenlandse verliezen en winsten? Zo ja,
betekent dit dan dat gestalde buitenlandse verliezen na acht jaar in één
keer moeten worden ingehaald? Is het de bedoeling dat de terugwenteling van
buitenlandse verliezen eveneens gaat gelden voor buitenlandse winsten? Hoe
groot is de budgettaire derving indien blijkt dat een groot deel van de inkaderingsmaatregelen
inderdaad in strijd is met het EG-recht? Indien het warenhuis Marks &
Spencer zijn lopende zaak voor het Hof van Justitie EG niet wint, komen de
inkaderingsmaatregelen dan te vervallen?De voorstellen op het terrein van de deelnemingsvrijstelling houden onder
meer in dat op de voordelen uit hoofde van een «passieve» deelneming
die niet is onderworpen aan een redelijke belastingheffing niet langer de
vrijstellingsmethode van toepassing is, maar de verrekeningsmethode. Is het
de bedoeling dat de verrekeningsmethode ook gaat gelden voor dividenden die
worden uitgekeerd door een binnenlandse deelneming die gebruik maakt van de
rentebox en derhalve is onderworpen aan een tarief van 10% (of lager),
met als gevolg dat het concern over de rente alsnog vennootschapsbelasting
dient te betalen tegen het reguliere tarief? Zo nee, is het dan niet in strijd
met het EG-recht indien de verrekeningsmethode wel gaat gelden voor dividenden
die zijn betaald door een buitenlandse deelneming die in het land van vestiging
is onderworpen aan een soortgelijk «bijzonder» regime? Is het
bijvoorbeeld de bedoeling dat de verrekeningsmethode gaat gelden voor dividenden
verkregen van een Belgische concernfinancieringsmaatschappij, die als gevolg
van de recent ingevoerde vermogensaftrek in België uitsluitend vennootschapsbelasting
betaald indien en voor zover de ontvangen rente meer bedraagt dan 3,5%
per jaar, zijnde het huidige percentage van de vermogensaftrek, met als gevolg
dat de effectieve belastingdruk bij een rente van bijvoorbeeld 4% en
een tarief van 33% ongeveer 4% zal bedragen. Is de staatssecretaris
van mening dat een dergelijke belastingheffing kan worden aangemerkt als een
naar Nederlandse maatstaven redelijke heffing als bedoeld in onder meer artikel
10a, derde lid, onderdeel b, van de Wet op de vennootschapsbelasting, mede
in aanmerking genomen de voorstellen voor de invoering van een rentebox? Hoe
kijkt u in dit verband aan tegen het Ierse tarief van 12,5%? Is het
de bedoeling dat bij de beoordeling van de vraag of een deelneming «passief»
is uitsluitend wordt gekeken naar de activiteiten van de onmiddellijke deelneming
zelf, of dienen tevens de activiteiten van middellijk gehouden deelnemingen
in aanmerking te worden genomen? Indien bijvoorbeeld een tussenholding in
Luxemburg onmiddellijk en middellijk een groot aantal werkmaatschappijen houdt
en tevens onmiddellijk of middellijk een concernfinancieringsmaatschappij
houdt, die niet is onderworpen aan een redelijke belastingheffing, is de verrekeningsmethode
dan van toepassing op de dividenden verkregen van de Luxemburgse
tussenholding voor zover deze afkomstig zijn uit de winst van de concernfinancieringsmaatschappij,
ongeacht de verhouding tussen de waarde in het economische verkeer van de
werkmaatschappijen en de waarde in het economische verkeer van de concernfinanceringsmaatschappij?
Zo ja, hoe dient dan te worden bepaald of de dividenden die zijn verkregen
van de Luxemburgse tussenholding afkomstig zijn uit de winst van de concernfinancieringsmaatschappij?
Hoe verhoudt een dergelijke regeling zich tot de Moeder-dochterrichtlijn?Is het de bedoeling dat ook valutaresultaten in de rentebox vallen en
worden belast tegen een tarief van 10% (of lager)? Zo nee, wordt de
effectieve belastingdruk op concernfinancieringsactiviteiten dan niet zo onvoorspelbaar
dat het niet langer aantrekkelijk is om gebruik te maken van de rentebox,
zodat ondernemingen alsnog worden gedwongen deze activiteiten te verplaatsen
naar bijvoorbeeld Ierland of Zwitserland?Het voorgestelde tarief van de rentebox vinden de leden van de VVD-fractie
hoog. Een competitief tarief zal volgens deze leden in de buurt van 5%
moeten liggen. Heeft de staatssecretaris zijn voorstellen inzake de rentebox
in enige mate gebaseerd op de ontwikkelingen op het gebied van een rentebox
in België? Deze leden vernemen dat alhoewel de nieuwe vermogensaftrek
pas per 1 januari 2006 van kracht wordt in België, er al vele indicaties
zijn dat het een succes zal worden. Deelt de staatssecretaris de zorg van
de leden van de VVD-fractie voor een mogelijk weglekeffect van renteopbrengsten
naar België en daarnaast nog de mogelijkheid dat een lening vanuit België
aan Nederlandse ondernemingen zorgt voor extra renteaftrekkosten? Wat wil
de staatssecretaris hieraan doen om dit scenario te voorkomen?In het Verrekenprijs Besluit van 21 augustus 2004, nr. IFZ2004/680M
wordt geschreven over continuering van bestaande CCA’s tot 1 januari
2007. De leden van de VVD-fractie zijn in de veronderstelling dat CCA’s
aan de orde zouden komen in het kader van de discussie over modernisering
van de vennootschapsbelasting. In de Nota Werken aan winst wordt in het geheel
niet verwezen naar dit besluit noch naar de datum van 1 januari 2007.
Kan de staatssecretaris aangeven waarom niet is teruggekomen op dit besluit
in de nota en kunnen de leden van de VVD-fractie verwachten dat de staatssecretaris
alsnog richting zal geven aan de «onvoltooide» discussie over
Hoofdkantoorkosten. Niets zeggen zorgt dat het onderwerp blijft hangen en
dat is niet goed voor het vestigingsklimaat. Graag een reactie van de staatssecretaris
op dit punt.In het afgelopen jaar heeft EU Commissaris Kovacs, verantwoordelijk voor
Belastingen, een aantal keren publiekelijk gezegd dat hij verwacht dat een
pan-Europees vennootschapsbelasting systeem operationeel zal zijn in 2008.
Klopt dit? Hoe groot acht de staatssecretaris de kans dat een dergelijk systeem
in 2008 operationeel zal zijn? Indien een dergelijk systeem in 2008 van start
gaat, wat is de reden om thans het vennootschapsbelastingsysteem te moderniseren
voor de duur van slechts een enkel jaar? Zijn er geen alternatieve maatregelen
voor dat ene jaar?Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SPDe leden van de SP-fractie zijn niet overtuigd van de noodzaak van een
lager Vpb-tarief. Deze leden hebben bovendien een aantal vragen bij deze nota.
Ten eerste vragen ze zich af of de staatssecretaris de mening deelt dat het
waarschijnlijk is dat zelfselectie, bedrijven die profiteren zullen zich vaker
in Nederland vestigen dan bedrijven die nadeel ondervinden, op zal treden?
Vindt de staatssecretaris dit een positief effect en kan dit op termijn tot
een lagere belastingopbrengst leiden doordat vooral bedrijven die in dit nieuwe
voorstel relatief weinig belasting betalen zich in Nederland vestigen, terwijl
bedrijven die nadeel ondervinden vertrekken?Er wordt gesteld dat harmonisatie van Vpb grondslag en tarieven op EU
niveau pas op termijn mogelijk is. De leden van de fractie van de SP betreuren
het dat er geen inzicht wordt gegeven in de door de staatssecretaris ontplooide
activiteiten om deze harmonisatie op Europees niveau te bevorderen. Hopelijk
is de staatssecretaris alsnog bereid hierover uit te weiden. Hoe denkt de
staatssectretaris over het afspreken van verschillende minimumtarieven voor
de oude EU-landen en nieuw toegetreden lidstaten en over afspraken om verdere
verlaging stil te leggen totdat er verdere afspraken worden gemaakt over harmonisatie?
Graag ook een reactie op een stelling dat harmonisatie van de grondslag zonder
harmonisatie van tarieven de «race to the bottom» kan versterken
en dus onwenselijk is.Is de staatssecretaris van mening dat de verdeling van de lastenverlichting
tussen MKB en grootbedrijf evenwichting is, ondanks dat het MKB dat voor 60%
van de werkgelegenheid in Nederland zorgt slechts 40% van de lastenverlichting
ontvangt?Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de LPFDe leden van de LPF-fractie wensen van de staatssecretaris van Financiën
gaarne een antwoord op de volgende vragen.Wat is de budgettaire opbrengst van de volgende maatregelen:1. Verlengen van de afschrijvingstermijn op goodwill van vijf naar 10
jaar (variant 1) of 15 jaar (variant 2).2. Afschaffing van de mogelijkheid tot dotatie aan de herinvesteringreserve
bij het beleggen in vastgoed. «Beleggen» definieert de LPF-fractie
dan als het vastgoed dat niet wordt gebruikt voor een onderneming in de zin
van artikel 2, lid 1, letter d, van de Wet op de vennootschapsbelasting.3. Het op de marktwaarde waarderen van beleggingen (in plaats van het
huidige systeem van waardering op historische kostprijs).Daarnaast hebben de leden van de LPF-fractie nog de volgende vragen:Is de staatssecretaris bereid tot een systematische analyse en stroomlijning
van de renteaftrekbeperkingen in de Wet Vpb 1969 met als doel administratieve
lastenverlichting? Zo ja, is de staatssecretaris bereid deze systematische
analyse voorafgaand of uiterlijk tegelijkertijd met het wetsvoorstel Wet Vpb
2007 bij de Tweede Kamer in te dienen?Is de staatssecretaris bereid tot een systematische analyse door een onafhankelijke
commissie van deskundigen welke bepalingen in de Wet Vpb 1969 mogelijk in
strijd zijn met Europees recht?Geeft de staatssecretaris de voorkeur aan een generieke of een specifieke
tariefsverlaging en op basis van welke (financiële en/of economische)
analyse is de staatssecretaris tot deze analyse gekomen?In welk opzicht hebben de ervaringen van buitenlanden bij de herziening
van hun belastingstelsel bij het schrijven van nota Werken aan winst een rol
gespeeld?Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de ChristenUnieDe leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de nota Werken aan winst, die tot doel heeft de fiscale concurrentiepositie
te verbeteren. Deze leden onderschrijven op hoofdlijnen de voorstellen, al
valt het deze leden wel op dat tariefsverlaging gedeeltelijk wordt
bekostigd uit grondslagverbreding en dat daarmee ondernemingen grotendeels
een sigaar uit eigen doos krijgen voorgeschoteld. Deze leden vragen dan ook
om een nadere onderbouwing van de stelling dat het bijna budgettair neutrale «voorgestelde
pakket zal bijdragen aan een verbetering van het vestigingsklimaat, de economische
groei, de innovatie en de werkgelegenheid », en dus om een onderbouwing
van de stelling dat door het voorgestelde pakket zowel het MKB als het grootbedrijf
erop vooruit gaan.De leden van de ChristenUnie-fractie hebben in hun inbreng op het wetsvoorstel
Wet Vpb-pakket 2006 reeds gesteld dat het verbeteren van de fiscale concurrentiepositie
slechts één – weliswaar belangrijk – instrument
is in het versterken van het Nederlandse vestigingsklimaat voor ondernemingen.In de nota Werken aan winst wordt gesteld dat Nederland een aantrekkelijk
vestigingsland is, maar dat het de laatste jaren relatief minder aantrekkelijk
is geworden. Hierbij wordt verwezen naar de ranglijsten van het IMD en de
EIU. De leden van de ChristenUnie-fractie willen in dit verband ook wijzen
op de onlangs – in opdracht van ABN AMRO en MKB-Nederland – door
de Erasmus Universiteit Rotterdam uitgebrachte studie «Concurrentiepositie
MKB; concurreren in een nieuw Europa». Daaruit blijkt dat het niet goed
gaat met de Nederlandse concurrentiepositie. In vier jaar tijd is Nederland
met 9 plaatsen naar een 12e positie op de Growth Competitiveness Index (GCI)
geduikeld. Graag ontvangen de leden van de fractie van de ChristenUnie een
reactie op deze – in hun ogen alarmerende – studie, in het bijzonder
op de aanbevelingen die geadresseerd zijn aan de Nederlandse overheid.  II. REACTIE VAN DE STAATSSECRETARISInleidingDe leden van enkele fracties binnen de vaste commissie voor Financiën
hebben na de reactie op de commentaren op de nota Werken aan winst nog een
aantal vragen en opmerkingen. In deze brief wordt daarop ingegaan. Bij de
beantwoording zijn de vragen en opmerkingen gegroepeerd naar onderwerp.AlgemeenDe leden van de fracties van het CDA, de VVD en de SP stellen vragen die
zien op de relatie tussen Werken aan winst en de ontwikkelingen binnen de
EU belastingharmonisatie. In dit verband merken de leden van de fractie van
de VVD op dat de EU-Commissaris voor Belastingen en Douane heeft gezegd dat
hij verwacht dat een pan-Europees vennootschapsbelastingsysteem in 2008 operationeel
zal zijn. Zij vragen of dit klopt, hoe groot ik de kans acht dat dit zal worden
gehaald en – als dit het geval zou zijn – wat dan de reden zou
zijn om voor slechts één jaar het vennootschapsbelastingsysteem
te moderniseren. De leden van de fractie van de SP vragen om inzicht in de
door Nederland ontplooide activiteiten om harmonisatie op Europees niveau
te bevorderen.Voorzover mij bekend is, hebben de uitlatingen van de Commissaris voor
Belastingen en Douane geen betrekking op het operationeel worden, maar op
het formuleren van voorstellen voor een pan-Europees systeem. In dat verband
is van belang dat in 2004 de Europese Commissie in het licht van de Lissabon
agenda een tweetal non-papers heeft gepresenteerd over company taxation. Deze
handelen over harmonisatie van de vennootschapsbelasting door middel van Home
State Taxation of door middel van een geharmoniseerde, geconsolideerde
belastinggrondslag, een Common Consolidated Corporate EU Tax Base (hierna:
CCCTB). De technische mogelijkheden voor een eventuele CCCTB worden op dit
moment door de lidstaten in een werkgroep en verschillende subgroepen onderzocht.
Nederland denkt in deze groepen actief mee. Of het voor Nederland te zijner
tijd wenselijk is om zich aan te sluiten bij een CCCTB, hangt af van de precieze
vormgeving. Daarbij spelen – naast de technische aspecten – ook
andere belangrijke vragen een rol. De eerste vraag is om welke basisvariant
van een CCCTB het gaat. Er is een minimalistische variant, waarbij in de verschillende
lidstaten dezelfde regels voor berekening van de belastinggrondslag worden
toegepast. De verdergaande optie is een geconsolideerde grondslag, waarbij
sprake is van één grondslag die vervolgens aan de hand van een
verdeelsleutel over de verschillende lidstaten wordt verdeeld. Andere vragen
zijn of deze CCCTB verplicht of optioneel is voor bedrijven en of dit systeem
alleen van toepassing moet zijn op een beperkte groep bedrijven, zoals multinationals.
Een discussie over een geharmoniseerde grondslag kan ook niet geïsoleerd
worden van een discussie over de tarieven. Hoeveel belasting er uiteindelijk
wordt betaald, is afhankelijk van de combinatie van grondslag en nominaal
tarief, ofwel van het effectieve tarief. Als de belastingconcurrentie zich
zou concentreren op nominale tarieven bij een geharmoniseerde grondslag kan
dit, zoals de leden van de fractie van de SP ook opmerken, tot een «race
to the bottom» leiden. Nederland is daarom voorstander van een Europees
minimumtarief.Duidelijk lijkt, dat het harmonisatieproces nog de nodige tijd zal vergen.
Dit maakt het naar mijn mening niet verstandig om intussen stil te zitten.De leden van de fractie van het CDA vragen specifiek naar de consequenties
voor Werken aan winst van de toespraak van 4 november jl. van de Commissaris
Interne Markt EU dat hij harmonisatie van de belastinggrondslag afwijst.Uit de genoemde toespraak blijkt dat de Commissaris in ieder geval geen
voorstander is van grondslagharmonisatie. In tegendeel, hij pleit uitdrukkelijk
voor concurrentie. In dat opzicht heeft zijn speech geen consequenties voor
Werken aan winst, maar onderstreept eerder het belang van de voorstellen uit
die nota. Wel is er een zekere spanning tussen deze speech en de eerder genoemde
voornemens van de Commissaris voor Belastingen en Douane.De leden van de LPF-fractie vragen in welke zin de ervaringen in het buitenland
bij de herziening van hun belastingstelsel een rol hebben gespeeld bij het
schrijven van de nota Werken aan winst.De belastingherzieningen in landen als Oostenrijk, België en Portugal
zijn op dezelfde leest geschoeid als Werken aan winst: tariefsverlaging door
grondslagverbreding. Doordat in de genoemde landen de belastingherziening
nog maar kort geleden is doorgevoerd, zijn er nog geen concrete ervaringsgegevens
beschikbaar.De leden van de ChristenUnie-fractie wijzen op de onlangs – in opdracht
van ABN AMRO en MKB-Nederland – door de Erasmus Universiteit Rotterdam
uitgebrachte studie «Concurrentiepositie MKB; concurreren in een nieuw
Europa». Daaruit blijkt – aldus deze leden – dat het niet
goed gaat met de Nederlandse concurrentiepositie. In vier jaar tijd is Nederland
met 9 plaatsen naar een 12e positie op de Growth Competitiveness Index (GCI)
geduikeld. De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen om een reactie
op deze – in hun ogen alarmerende – studie, in het bijzonder op
de aanbevelingen die geadresseerd zijn aan de Nederlandse overheid Een daling
op een ranglijst die inzicht probeert te geven in de concurrentiepositie van
Nederland is in principe natuurlijk nooit een goed teken. De daling kan echter
wel enigszins worden gerelativeerd. In Nederland zijn verschillende
hervormingen doorgevoerd, waarvan pas in de komende jaren volop geprofiteerd
kan gaan worden. Duitsland daarentegen staat momenteel nog aan het begin van
een hervormingsperiode, terwijl in landen als bijvoorbeeld Frankrijk en België
nog verdere hervormingen noodzakelijk zullen zijn. Wat dat betreft zijn de
vooruitzichten in Nederland niet zo somber. De verschillen zijn soms klein
en het resultaat van enquêtes waar altijd sprake is van enige onzekerheidsmarge.
Zo bevond Nederland zich in 2000 inderdaad nog op een 3e plaats, in 2002 was
Nederland gezakt naar een 15e plaats en nu dus weer iets gestegen naar een
12e plaats op de GCI. Nederland vormt nog altijd een goede subtopper, maar
vooral de Nordics en enkele Aziatische landen presteren nog beter. Tot slot
geldt dat vanuit het perspectief van het MKB de uitkomsten wat minder verontrustend
zijn. Zoals in het rapport wordt aangegeven zijn vooral de ons omringende
landen van belang voor de concurrentiepositie van het MKB. Ten opzichte van
deze landen is onze relatieve positie niet sterk veranderd en scoort Nederland
nog altijd relatief goed. Alleen het Verenigd Koninkrijk staat één
plaats hoger.Dit neemt niet weg dat het kabinet – in overeenstemming met de analyse
uit het rapport – van mening is dat verbetering van de concurrentiepositie
en het vestigingsklimaat van groot belang is. De voorstellen zoals die in
Werken aan winst worden gedaan, vormen een belangrijk onderdeel hiervan. Het
rapport doet nog een aantal andere nuttige aanbevelingen. Het is daarbij opvallend
dat uit het rapport zelf blijkt (bijlage G) dat de overheid op bijna alle
22 aanbevelingen (met uitzondering van het verlagen van het minimumloon en
energiebelastingen) reeds initiatieven heeft ontplooid.Overigens geldt dat het rapport op een aantal punten alleen de nadelige
effecten voor het MKB benoemd. Positieve ontwikkelingen voor het MKB hadden
wat meer benadrukt mogen worden. Op budgettair gebied betreft dit onder andere
de verhoging van de zelfstandigenaftrek, de verlaging van het algemene Vpb-tarief
en het MKB-tarief in de Vpb, het invoeren van een verlaagd tarief in de zorg
voor zelfstandigen voor de inkomensafhankelijke premie en het voornemen voor
het invoeren van een aparte MKB-winstvrijstelling. Daarnaast zijn er op allerlei
andere terreinen maatregelen genomen om het ondernemerschap te bevorderen,
waarbij de verlaging van de administratieve lasten natuurlijk een belangrijk
speerpunt van dit kabinet vormt.TariefDe vraag van de leden van de CDA-fractie of de verlaging van het Nederlandse
tarief naar 25 procent wel voldoende is om in de top 3 van EU-15 te komen,
kan afgaande op de tarieven van 2005 bevestigend worden beantwoord. De door
deze leden genoemde plannen in enkele andere landen laten wel zien dat Nederland
alert zal moeten blijven.Het verlagen van het algemene tarief is mede ingegeven vanwege het belang
om op shortlists te komen van in Europa winkelende ondernemingen die een vestigingsplaats
zoeken. De leden van de fractie van de VVD vinden dit een weinig wetenschappelijke
benadering en vragen om meer fundamentele argumenten waarbij niet alleen naar
het tarief maar ook naar de grondslag wordt gekeken. Het optische karakter
van een tariefsverlaging in internationale vergelijking is deze leden duidelijk,
maar zij vragen hoe het effect van deze tariefsverlaging op de doelstelling
van de Nederlandse concurrentiepositie zich verhoudt tot het effect van het
verlagen van arbeidskosten (o.a. premies). Zij vragen tevens om een cijfermatige
onderbouwing hiervan. De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen om
een nadere onderbouwing van de stelling dat het bijna budgettair neutrale
voorgestelde pakket zal bijdragen aan een verbetering van het vestigingsklimaat,
de economische groei, de innovatie en de werkgelegenheid en dus
om een onderbouwing van de stelling dat door het voorgestelde pakket zowel
het MKB als het grootbedrijf erop vooruit gaan. De leden van de SP-fractie
vragen of ik de mening deel dat zelfselectie op zal treden: bedrijven die
profiteren zullen zich vaker in Nederland vestigen dan bedrijven die nadeel
ondervinden. Tevens vragen deze leden naar mijn oordeel over de evenwichtigheid
van de lastenverlichting in Werken aan winst in de verhouding tussen MKB en
grootbedrijf, ook vanuit het oogpunt van werkgelegenheid.Het argument dat een verlaging van het VPB-tarief ertoe bijdraagt dat
Nederland weer vaker op shortlists komt te staan is wel degelijk van belang.
Een internationaal bedrijf dat op zoek is naar een geschikte vestigingsplaats
probeert uiteindelijk zijn zoekkosten te beperken. Het is voor een bedrijf
bedrijfseconomisch niet rendabel om het vestigingsklimaat van alle potentiële
vestigingslanden te analyseren. Hiervoor is eenvoudigweg te weinig tijd en
de transactiekosten zouden te hoog worden. Het is dus efficiënt voor
bedrijven om in eerste instantie een selectie te maken op basis van enkele
eenvoudig herkenbare en relevante kenmerken. Gezien deze praktijk is het dan
ook van belang voor Nederland om een aantrekkelijk vestigingsklimaat te kunnen
ondersteunen met een laag VPB-tarief.In aanvulling op dit punt zijn er nog een aantal verschillen waarom macro-economisch
bezien een verlaging van het VPB-tarief aantrekkelijker kan zijn dan een verlaging
van de loonkosten. Een verlaging van het VPB-tarief sluit aan bij de opbrengstenkant.
Dit betekent dat vooral succesvolle en winstgevende bedrijven profiteren.
Dit leidt uiteindelijk ook tot een gezonder bedrijfsleven en een sterkere
economie. Bovendien worden bedrijven door een lager marginaal tarief op bedrijfswinsten
geprikkeld om meer te investeren en extra winst te maken. Recent heeft de
Raad van Economische Adviseurs bijvoorbeeld ook gewezen op het belang van
lagere marginale tarieven. Ook de herziening van het belastingstelsel uit
2001 is hier een goed voorbeeld van. Daarnaast zal een verlaging van de loonkosten
mogelijk uiteindelijk vooral tot uiting komen in de loonruimte waarover wordt
onderhandeld, waardoor het voordeel voor bedrijven uiteindelijk weer deels
teniet wordt gedaan door extra loonstijgingen. Een verlaging van het VPB-tarief
daarentegen biedt bedrijven meer zichtbaarheid en zekerheid dat het vestigingsklimaat
ook structureel verbetert. Tot slot is de productiefactor kapitaal en met
name de internationale winstbepaling internationaal mobieler dan de productiefactor
arbeid. Dit betekent dat kapitaal sterker reageert op een verlaging van de
belastingdruk, waardoor op termijn de economische effecten gunstiger zijn.Overigens mag niet vergeten worden dat een deel van het pakket Werken
aan winst naar voren is gehaald in het Belastingplan 2005 en het Vpb-pakket
2006 en dat de financiering daarvan voor een groot deel is gevonden buiten
de sfeer van de winstbelastingen. Dat wil zeggen dat er in de winstsfeer reeds
een lastenverlichting is gerealiseerd.Lagere loonkosten blijven uiteraard ook van belang en zullen eveneens
tot positieve economische effecten leiden. Recente cijfers laten zien dat
de arbeidsinkomensquote in Nederland in de periode 2001–2005 een gematigd
verloop heeft laten zien. Lage loonkosten blijven echter van belang. Het kabinet
draagt hier ook aan bij door het bevorderen van loonmatiging en het stimuleren
van arbeidsaanbod via hervormingen in de sociale zekerheid, het niet langer
fiscaal stimuleren van vervroegde uittreding en het bevorderen van de arbeidsproductiviteit.De maatregelen van Werken aan winst zijn naar mijn oordeel evenwichtig
in hun uitwerking op het MKB enerzijds en het grootbedrijf anderzijds. In
het pakket zijn vergaande maatregelen voor het MKB opgenomen. Het MKB-tarief
in de Vpb over de eerste € 41 000 winst gaat naar 20%
en in de inkomstenbelasting komt een nieuw instrument, de MKB-winstvrijstelling,
waardoor tenminste 5% van de belastbare winst wordt vrijgesteld. Uitgedrukt
in een percentage van de nettowinst, bedraagt de lastenverlichting van
het pakket aan maatregelen per saldo 0,6%, zowel voor het MKB als het
grootbedrijf (Tabel 11.2 van de nota). De doelstelling van het pakket aan
maatregelen is verder om alle bedrijven, groot en klein, een impuls te geven
om vanuit Nederland winstgevende activiteiten te ontplooien. Uiteindelijk
is dat goed voor de werkgelegenheid van ons land. Daarbij moet bedacht worden
dat het MKB in zijn functie als toeleverancier ook van extra groei van het
grootbedrijf profiteert. Wat goed is voor het grootbedrijf is goed voor het
MKB. Er is geen sprake van een tegengesteld belang. Het MKB profiteert direct
en indirect van de maatregelen van Werken aan winst. Bovendien: wanneer grote
internationale bedrijven Nederland links zouden laten liggen, dan betaalt
het MKB de rekening van een lagere economische groei en van de erosie van
de belastinggrondslag.De leden van de fractie van de LPF vragen of ik de voorkeur geef aan een
generieke of een specifieke tariefsverlaging en op basis van welke (financiële
en/of economische) analyse tot deze conclusie is gekomen.In Werken aan winst wordt gekozen voor een verlaging van het VPB-tarief
in combinatie met een grondslagverbreding. De reden voor deze keuze is, dat
de mogelijkheden voor Nederland om zich te onderscheiden op de traditioneel
sterke factoren, zoals geografische ligging, infrastructuur en een goed opgeleide
beroepsbevolking in een zich steeds verder ontwikkelend Europa steeds kleiner
worden. De fiscaliteit en met name het VPB-tarief komen hierdoor meer centraal
te staan. Door internationale ontwikkelingen dreigt het VPB-tarief in Nederland
relatief hoog te worden en uit onderzoeken blijkt dat bedrijven dit ook steeds
meer als een zwak punt in het Nederlandse vestigingsklimaat gaan beschouwen.
Daarom is primair gekozen voor een generieke tariefsverlaging.RenteboxDe leden van de fractie van het CDA vragen naar de rol die de Primarolo-groep
speelt bij de totstandkoming van de groepsrentebox.De Gedragscodegroep, die ook wel Primarolo-groep wordt genoemd naar de
naam van haar voorzitter, onderzoekt belastingmaatregelen met als doel het
tegengaan van schadelijke belastingconcurrentie. De criteria waarop de maatregelen
van lidstaten worden getoetst om te beoordelen of ze tot schadelijke concurrentie
leiden zijn vastgelegd in de gedragscode inzake de belastingregeling voor
ondernemingen1. In de Gedragscode is afgesproken
dat lidstaten geen nieuwe maatregelen mogen introduceren, die schadelijk zijn
op grond van de criteria van de gedragscode.De leden van de fracties van het CDA en de VVD vragen of gezien de internationale
context de voorgestelde groepsrentebox voldoende concurrerend is. De leden
van de CDA-fractie voeren aan dat het voorgestelde tarief van 10% hoger
is dan het materiële tarief van het CFA-regime en vragen of het tarief
van de rentebox niet lager zou moeten zijn. Een concurrerend tarief zou volgens
de leden van de VVD-fractie in de buurt van de 5% moeten liggen.Onder het CFA-regime mag 80% van de winst die is behaald met concernfinancieringsactiviteiten
en met het rendement op de overnamekas aan een reserve worden gedoteerd. Bij
optimaal gebruik van het CFA regime is een effectieve druk van 7% (bij
een Vpb tarief van 35%) en inmiddels 6% (bij een Vpb tarief
van 30%) haalbaar. Deze effectieve druk is realiseerbaar wanneer er
voldoende mogelijkheden zijn om onbelast te onttrekken aan de reserve. De
onderneming mag onbelast ontrekken aan de reserve wanneer deze middelen worden
aangewend om er overnames mee te financieren. In de praktijk is het niet altijd
mogelijk om de reserve door onbelaste onttrekkingen op nul te
krijgen. Het effectieve tarief is daarom moeilijk voorspelbaar. In de praktijk
blijkt het te liggen tussen de 6% en 15%.In de groepsrentebox wordt het saldo van ontvangen en betaalde groepsrente
en het rendement op de overnamekas belast tegen een vast tarief van 10%.
De rentebox is bovendien eenvoudiger dan het CFA-regime. In de praktijk geldt
voor een concurrerend tarief een bandbreedte van 12,5% (Ierland) aan
de bovenkant en aan de onderkant circa 2% tot 5% (Zwitserland).
Verder moet in de beschouwing worden betrokken dat ook andere fiscale en niet-fiscale
aspecten een rol spelen bij de keuze om een bedrijf c.q. het financieringscentrum
daarvan geheel of gedeeltelijk te verplaatsen. Zo kunnen de Nederlandse deelnemingsvrijstelling
en ons netwerk van belastingverdragen de concurrentie met bijvoorbeeld Zwitserland
en België goed aan. Een verlaging van het tarief van de rentebox van
10% naar 5% betekent niet alleen een verschuiving binnen de
bandbreedte, maar ook een verdergaande budgettaire derving.De leden van de CDA-fractie vragen waarom de geschatte kosten van een
vermogensaftrek in Nederland 6 maal zo hoog liggen als in België, en
wat de kosten van een vermogensaftrek zouden zijn als deze niet zou kunnen
leiden tot een verrekenbaar verlies.De kosten van de vermogensaftrek in België zijn geraamd op basis
van een schatting van het voor aftrek in aanmerking komende eigen vermogen
in Belgische ondernemingen. Voor Nederlandse ondernemingen is het voor aftrek
in aanmerking komende vermogen beduidend hoger dan het voor België geraamde
vermogen. De kosten van een vermogensaftrek zijn in Werken aan winst geraamd
op € 3,7 miljard. Voor de schatting van het budgettaire effect voor
België zijn de vermogens van coördinatiecentra weggelaten, omdat
de vermogensaftrek voor deze ondernemingen grofweg dezelfde uitwerking zou
hebben als de huidige regeling.In het voor aftrek in aanmerking komend vermogen voor Nederland, is het
vermogen van CFA-lichamen opgenomen. Voor de invoering van een vermogensaftrek
in Nederland zou, voor een juiste vergelijking, ook het vermogen in CFA-lichamen
kunnen worden weggelaten. In dat geval zouden de kosten van invoering van
de vermogensaftrek in Nederland maximaal € 250 mln lager uitvallen.
Afgezien van het vermogen in coördinatiecentra dan wel CFA-lichamen lijkt
de schatting van het budgettaire effect voor België aan de lage kant
te zijn.Als een vermogensaftrek in Nederland zodanig zou worden beperkt dat deze
niet kan leiden tot een verrekenbaar verlies, bedragen de kosten bij een aftrek
van 4% naar schatting € 2,2 miljard per jaar. Inmiddels is
gebleken dat in België een dergelijke beperking niet geldt. Ingeval het
bedrag van de vermogensaftrek de winst overstijgt en derhalve niet direct
kan worden gebruikt, kan het niet gebruikte deel daar over een periode van
zeven jaar vooruit worden gewenteld.De leden van de CDA fractie vragen naar mogelijke andere beperkende maatregelen
welke genomen kunnen worden bij de vermogensaftrek.In een vermogensaftrek zijn bedrijfsmiddelen die niet leiden tot een belaste
opbrengst, zoals deelnemingen, reeds uitgesloten om dubbeltelling van vermogen
en daarmee dubbel voordeel te voorkomen. Voor het uitsluiten van andere bedrijfsmiddelen
of het op andere wijze inperken van de vermogensaftrek zijn geen duidelijke
argumenten.Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie naar de voor- en nadelen
van enerzijds een tariefverlaging met een rentebox en anderzijds een beperkte
tariefverlaging gecombineerd met een vermogensaftrek.Een vergelijking tussen tariefverlaging en vermogensaftrek leert dat tariefverlaging
gunstiger is naarmate het rendement op het eigen vermogen toeneemt.
Ondernemingen met een hoger rendement (bijvoorbeeld omdat zij succesvol innoveren)
zijn daarom meer gebaat bij tariefverlaging. Een vermogensaftrek betekent
een vrijstelling voor winst die een normale vergoeding voor het eigen vermogen
niet overschrijdt en een progressieve heffing voor hogere winsten. De vermogensaftrek
kan daarom, net als de groepsrentebox, aantrekkelijk zijn voor mobiele en
relatief laagrenderende activiteiten zoals concernfinanciering. Een effectieve
vermogensaftrek is echter budgettair zo kostbaar dat er geen middelen over
blijven voor een algemene tariefverlaging. Gezien het feit dat de geraamde
budgettaire derving als gevolg van de voorgestelde tariefverlaging in de Vpb
en de groepsrentebox lager is dan de budgettaire derving van een vermogensaftrek,
zou bij invoering van een vermogensaftrek zoals in België, waarschijnlijk
zelfs een tariefverhoging in beeld moeten komen. Daarbij kan nog worden opgemerkt
dat de aantrekkelijkheid van een vermogensaftrek voor concernfinanciering
afhankelijk is van de rentestand op de kapitaalmarkt. Wanneer het niveau van
de lange rente stijgt, moet het percentage van de vermogensaftrek ook stijgen
om concurrerend te blijven voor concernfinanciering. In dat geval wordt de
budgettaire derving van een vermogensaftrek groter. In Werken aan winst is
dan ook geconcludeerd dat een vermogensaftrek geen goed alternatief is. Verder
is het moeilijk in te schatten in hoeverre andere landen anti-misbruik wetgeving
(zoals CFC) zullen proberen toe te passen bijvoorbeeld bij een passieve Belgische
financieringsdochter1.De vraag van de leden van de VVD-fractie of het de bedoeling is dat valutaresultaten
in de rentebox vallen, kan bevestigend worden beantwoord.De leden van de VVD-fractie maken zich zorgen om een mogelijk weglekeffect
van renteopbrengsten naar België als gevolg van de invoering van een
vermogensaftrek aldaar en om de mogelijkheid dat een lening vanuit België
aan Nederlandse ondernemingen zorgt voor extra renteaftrekkosten. Zij vragen
wat er tegen gedaan kan worden, mocht dit zich voordoen.Allereerst wordt in Werken aan winst een alternatief voorgesteld in de
vorm van een groepsrentebox. Verder speelt de geschetste problematiek een
rol bij de vormgeving van de voorstellen om de deelnemingsvrijstelling aan
te passen, bijvoorbeeld op het terrein van passieve deelnemingen. Bij de antwoorden
in deze nota op de vragen over de voorstellen op het terrein van de deelnemingsvrijstelling
wordt ook hieraan aandacht besteed. Ook de bestaande renteaftrekbeperkingen
zullen een dempend effect hebben op de beschreven risico’s. In Werken
aan winst is overigens aangekondigd dat deze bepalingen zullen worden gestroomlijnd.OctrooiboxDe leden van de fractie van het CDA wijzen erop dat de Europese Commissie
op 26 oktober 2005 heeft aangekondigd in de komende vier jaar met een
mededeling te komen over R&D-incentives waarin de voorwaarden uiteen worden
gezet waaraan een dergelijke regeling zou moeten voldoen. Zij vragen of het
raadzaam is om met een octrooibox te wachten totdat deze mededeling er is
of dat een nationale maatregel richtinggevend kan werken.De door de Commissie genoemde tijdspanne van vier jaar is zodanig ruim
dat het niet voor de hand ligt om het nationale beleid daarvan afhankelijk
te stellen. Het is daarom beter om bij de besluitvorming uit te gaan van het
huidige beleid van de Commissie, en indien nodig onder het huidige regime
duidelijkheid te krijgen over de toelaatbaarheid van deze maatregel. De Commissie
zal zich voorafgaand aan het opstellen van een nieuwe mededeling zeker informeren
over de bestaande nationale regelingen, maar in hoeverre de Commissie
zich daardoor zal laten beïnvloeden is niet op voorhand duidelijk.Ik heb goede nota genomen van de mening van de leden van de CDA-fractie,
dat zonder een octrooibox de heffing over de winst die met octrooien wordt
behaald, een belangrijke drijfveer zal zijn om innovatieactiviteiten elders
onder te brengen.De genoemde leden vragen zich in dit verband af of de gedachte van de
PvdA-fractie om voorafgaand aan de inbreng van activa in een octrooibox een
volle herwaardering te vragen, een octrooibox onaantrekkelijk maakt omdat
dan moet worden afgerekend over de nog niet gerealiseerde winst.In het amendement Crone1 was geregeld dat
bij activering alleen de eerder ten laste van de winst gebrachte voortbrengingskosten
van het immateriële activum worden teruggenomen. Dat wil zeggen dat bij
de activering geen afrekening plaatsvindt over de nog niet gerealiseerde winst.
De feitelijke winst die in de toekomst wordt behaald met de exploitatie van
dat activum, wordt tegen het lage box-tarief belast. Daar staat tegenover
dat de geactiveerde voortbrengingskosten ook worden afgeschreven tegen het
lagere box-tarief. Dit betekent dat het inbrengen van een zelfontwikkeld immaterieel
activum in een octrooibox voor belastingplichtige aantrekkelijk kan zijn indien
hij verwacht dat de inkomsten uit exploitatie van dat activum hoger zullen
zijn dan de voortbrengingskosten.De leden van de VVD-fractie wijzen op het besluit over verrekenprijzen
van 21 augustus 2004, nr. IFZ2004/680M en de daarin opgenomen goedkeuring
van continuering van bestaande CCA’s tot 1 januari 2007. Zij geven
aan in de veronderstelling te zijn dat het onderwerp CCA’s aan de orde
zou komen in het kader van de discussie over de modernisering van de vennootschapsbelasting.
In Werken aan winst komt dit thema echter niet aan de orde.De achtergrond van het genoemde besluit was dat de fiscale behandeling
van R&D-activiteiten in de modernisering van de vennootschapsbelasting
mogelijk effect zou hebben op de wens van bedrijven ten aanzien van CCA’s
en de vormgeving daarvan per 1 januari 2007. Om mogelijk tweemaal aanpassing
van de binnen het concern gehanteerde voorwaarden en/of het verrekenprijssysteem
te voorkomen, is daarom continuering van CCA’s goedgekeurd tot 1 januari
2007. Zoals bekend is in Werken aan winst nog een voorlopige afweging gemaakt
tussen een verdere stimulering van R&D via een octrooibox versus een generieke
tariefsverlaging. De implicaties van Werken aan winst voor het gebruik van
CCA’s zijn daarmee nog niet duidelijk.De leden van de CDA-fractie wijzen op de in Japan en andere grote geïndustrialiseerde
landen bestaande CFC-wetgeving. Zij vragen of dit betekent dat het voordeel
van het lagere tarief van een rentebox en een octrooibox door deze landen
door middel van een compenserende heffing zal worden wegbelast.Een rentebox en een octrooibox kunnen zowel betekenis hebben voor Nederlandse
concerns waarvan de financieringsactiviteiten en de activiteiten met betrekking
tot octrooien in Nederland plaatsvinden, als voor Nederlandse dochtermaatschappijen
van buitenlandse concerns die zich met dergelijke activiteiten bezig houden.
Voor Nederlandse concerns is toepassing van buitenlandse CFC-wetgeving uiteraard
niet aan de orde.Tussen de diverse landen bestaan verder verschillen met betrekking tot
de vormgeving en reikwijdte van de nationale CFC-wetgeving, onder meer met
betrekking tot de soorten activiteiten die onder die regelgeving vallen en
het onderscheid tussen actieve en passieve inkomsten. De uitwerking van dergelijke
CFC-wetgeving in een concreet geval zal daarom sterk afhangen van de vormgeving
ervan, en van de feiten van het geval (welke activiteiten worden
verricht, mate van substance e.d.). Wel is het zo dat CFC-wetgeving in de
regel vooral is gericht op laag belaste mobiele en/of passieve activiteiten.
Hierdoor kan het zich, zeker bij bijvoorbeeld passieve financieringsactiviteiten
in Nederland, inderdaad voordoen dat dergelijke activiteiten door een verlaagd
tarief onder het bereik van buitenlandse CFC-wetgeving zullen gaan vallen.
Hetzelfde geldt overigens voor een passieve Belgische financieringsdochter
die gebruik maakt van de vermogensaftrek.Hierbij dient evenwel te worden bedacht dat nog geen volledige duidelijkheid
bestaat in hoeverre nationale CFC-wetgeving doorwerkt onder de belastingverdragen
(die geen specifieke bepaling hieromtrent kennen), en in hoeverre dergelijke
wetgeving verenigbaar is met het EU-recht1.Verliesverrekening over de grensDe leden van de CDA-fractie wijzen erop dat de Commissie heeft aangekondigd
met een mededeling te komen betreffende grensoverschrijdende verliesverrekening
kort na het oordeel van het Hof van Justitie EG in de zaak Marks & Spencer.
In dat licht bepleiten zij het onderdeel verliesverrekening over de grens
voorlopig uit Werken aan winst te lichten.Directe aanleiding voor het agenderen van het onderwerp grensoverschrijdende
verliesverrekening vormde de voor het Hof van Justitie aanhangige procedure
in de zaak Marks & Spencer. Afgaande op de conclusie van A-G Poiares Maduro
in die zaak zou Nederland anders risico’s lopen. In Werken aan winst
is aangekondigd dat grensoverschrijdende verliesverrekening voor dochtervennootschappen
mogelijk zal worden gemaakt. Tevens werd aangegeven dat bij de uiteindelijke
vormgeving met de definitieve uitspraak van het Hof van Justitie EG in genoemde
zaak rekening zou worden gehouden. De verwachting was toen dat deze uitspraak
kort voor of na de zomer 2005 zou worden gepubliceerd. Het Hof bleek echter
meer tijd nodig te hebben dan verwacht. Voorts lijkt uit het recente arrest
in de D-zaak (arrest van het Hof van Justitie EG van 5 juli 2005, in
de zaak C-376/03, D. tegen inspecteur buitenland te Heerlen) de conclusie
te kunnen worden getrokken dat het Hof de reikwijdte van de vier vrijheden
toch beperkter uitlegt dan menig deskundige vooraf had verwacht. Onlangs is
bekend geworden dat de uitspraak van het Hof inzake Marks & Spencer op
13 december a.s. kan worden verwacht. Gegeven het feit dat de uitspraak
zo dichtbij is en gezien de vele commentaren op de inkaderingsmaatregelen,
lijkt het verstandig om met de nadere gedachtevorming over het onderwerp grensoverschrijdende
verliesverrekening te wachten tot de uitspraak. Dat geldt dan uiteraard ook
voor de inkaderingsmaatregelen op het gebied van de fiscale eenheid en van
de verrekening van vaste inrichtingsverliezen. Ik heb daarom gemeend in dit
stadium te kunnen afzien van het beantwoorden van de vragen van de leden van
de CDA- en VVD-fractie over de inkaderingsmaatregelen en over eventuele overgangsmaatregelen
op dat punt.Beperking verliesverrekeningDe leden van de fractie van het CDA vragen wat de reden is dat bij de
voorgestelde beperking van de verliesverrekening geen uitzondering wordt gemaakt
voor aanloopverliezen.Normaliter zal een termijn van acht jaar voor voorwaartse verliesverrekening
voldoende zijn voor ondernemingen met winstpotentie. Het roept twijfel op
over de levensvatbaarheid van een onderneming, indien zij er niet in slaagt
om gedurende acht jaar het verlies van het eerste jaar goed te maken.In Werken aan winst wordt voorgesteld de carry back termijn te verkorten
van drie jaar naar één jaar. De leden van de CDA-fractie vragen
wat het effect is als de driejaarstermijn in bepaalde situaties
wordt gehandhaafd. Daarbij denken deze leden bijvoorbeeld aan verliezen die
in de eerste acht jaar optreden en aan verliezen van particuliere ondernemingen
(met name het kleinbedrijf en de landbouw), omdat een ruime carry back termijn
vooral bij hen van belang lijkt.Het belang van een carry backtermijn van drie jaar gedurende de eerste
acht jaren van een onderneming lijkt niet groot, omdat er bij startende ondernemingen
meestal geen voorafgaande winstgevende jaren zijn. Het voorstel is dat alle
ondernemingen hun verliezen één jaar kunnen terugwentelen. Ondernemers
voor de inkomstenbelasting (waaronder een groot deel van het kleinbedrijf
en de landbouw) hebben ten opzichte van Vpb-plichtige ondernemingen het voordeel
dat zij ondernemingsverliezen kunnen compenseren met overige inkomsten.De leden van de CDA-fractie vragen wat met het bestaande recht op verliesverrekening
zal gebeuren, indien de onbeperkte voorwaartse verliescompensatie wordt teruggebracht
tot acht jaar. Bovendien vragen deze leden zich af of het recht op onbeperkte
verrekening, dat is neergelegd in een formele beschikking, ingeperkt kan worden
door wetgeving zonder daarbij in strijd te komen met het rechtzekerheidsbeginsel.
Voorts vragen zij wat de gedachten zijn met betrekking tot een overgangsmaatregel.De voorgestelde aanpassing kan consequenties hebben voor de mogelijkheden
om oude verliezen voorwaarts te verrekenen. Momenteel wordt in kaart gebracht
of en in hoeverre overgangsrecht op dit vlak gewenst is. Daarbij moet het
belang van overgangsrecht voor oude verliezen worden afgewogen tegen het belang
van een spoedige volledige invoering van de voorgestelde tariefverlaging.
Het beginsel van rechtzekerheid zal daarbij uiteraard een rol spelen.Door de leden van de CDA-fractie en de VVD-fractie wordt gevraagd of er
een relatie is tussen de verliesverrekeningstermijnen en de termijnen van
de doorschuif- en inhaalregeling in het kader van de voorkoming van dubbele
belasting.De doorschuifregeling komt er kort gezegd op neer dat voorzover de wereldwinst
onvoldoende is om een vrijstelling te verlenen voor buitenlandse winst, de
buitenlandse winst wordt doorgeschoven naar het volgende jaar. Meestal wordt
dit veroorzaakt door een binnenlands verlies. Het recht op doorschuiven kan
dan worden gezien als een vervanging van het recht op verliescompensatie.
Tegen die achtergrond bestaat tussen de carry forward termijn en de termijn
voor de doorschuifregeling een verband. Beide zijn thans onbeperkt. Als de
termijn voor de voorwaartse verliesverrekening wordt verkort tot acht jaar,
ligt het gelet op dit verband voor de hand om de doorschuiftermijn eveneens
op acht jaar te stellen.De inhaalregeling houdt in dat de vrij te stellen buitenlandse winst wordt
verminderd met in eerdere jaren in aftrek gebrachte buitenlandse verliezen.
De inhaalregeling houdt verband met het onderwerp grensoverschrijdende verliesverrekening.
Nu wordt voorgesteld dit onderwerp te laten rusten tot de uitspraak in de
zaak Marks & Spencer, ligt het voor de hand de inhaalregeling eveneens
ongemoeid te laten.Anti-misbruikbepalingenDe leden van de fracties van het CDA en de LPF vragen wanneer de uitkomst
kan worden verwacht van de systematische analyse van de renteaftrekbeperkingen
in de Wet Vpb en welke aanpassingen op dit punt worden overwogen.Het is de bedoeling dat de opschoning van de renteaftrekbeperkingen deel
gaat uitmaken van het wetsvoorstel dat zal volgen op Werken aan winst. Zoals eerder aangegeven wordt het geheel aan renteaftrekbeperkingen
kritisch onder de loep genomen. Daarbij worden het nut en de noodzaak van
deze bepalingen mede beoordeeld in het licht van de thincapregeling. Gekeken
wordt bijvoorbeeld naar de artikelen 10a, 14a, achtste lid, 14b, zesde lid
en 15ad van de Wet Vpb, bepalingen gericht tegen gekunstelde rentelasten.
De praktijk ervaart deze als ingewikkeld en ondoorzichtig, ook omdat voor
het aantonen van de zakelijkheid van transacties verschillende criteria gelden,
terwijl de mogelijkheid van tegenbewijs voor de belastingplichtige soms ontbreekt.DeelnemingsvrijstellingDe leden van de CDA-fractie geven aan dat de deelnemingsvrijstelling is
gegrond op het «ne bis in idem» beginsel en vragen wat in dat
licht het aanknopingspunt is voor een minimumpercentage van 5%. Deze
leden vragen waarom een belang van minder dan 5% per definitie als
beleggen wordt gezien en waarom in dat geval meervoudige heffing van vennootschapsbelasting
wel aanvaardbaar is. De huidige deelnemingsvrijstelling beoogt te voorkomen
dat dezelfde ondernemingswinst meerdere malen binnen één concern
wordt belast. Deze regeling geldt in beginsel dus niet voor beleggingsresultaten
behaald met aandelenbelangen. Dit betekent dat de huidige deelnemingsvrijstelling
geen ongeclausuleerde uitwerking van het ne bis in idem beginsel is.De voorstellen in Werken aan winst op het punt van de deelnemingsvrijstelling
bouwen voort op deze geclausuleerde uitwerking van het ne bis in idem beginsel.
In Werken aan winst wordt voorgesteld de niet als beleggingseis af te schaffen,
waardoor de deelnemingsvrijstelling in beginsel altijd kan worden toegepast
op belangen van 5% of groter ongeacht het oogmerk van de houder van
het belang. Daar staat tegenover dat wordt voorgesteld de deelnemingsvrijstelling
niet meer te laten gelden voor belangen van minder dan 5%. Dergelijke
belangen worden hierdoor steeds geacht als belegging te worden gehouden. Het
5%-criterium krijgt dus, anders dan onder het huidige regime, het karakter
van een harde grens. Dit heeft een forse vereenvoudiging van de uitvoering
van de deelnemingsvrijstelling tot gevolg, omdat discussies over het subjectieve
belang van een deelneming voor de aandeelhouder tot het verleden behoren.
Of sprake is van een belegging wordt immers niet meer beoordeeld aan de hand
van het zeer lastig vast te stellen oogmerk van de houder van het belang,
maar aan de hand van een objectief 5%-criterium.Als de ne bis in idem gedachte ongeclausuleerd wordt doorgevoerd zou de
deelnemingsvrijstelling ook moeten gelden voor belangen van minder dan 5%.
In feite wordt dan een «aandelenbeleggingsvrijstelling» ingevoerd
in de vennootschapsbelasting. Vooral ondernemingen die in hun bedrijfsuitoefening
veel met aandelenbeleggingen en aandelentransacties werken (banken, verzekeraars
en effectenhandelaren) zullen vermoedelijk veel baat hebben bij een dergelijke
vrijstelling omdat dan een (groot) deel van hun winst wordt vrijgesteld. De
keerzijde is een naar verwachting forse budgettaire derving, terwijl de Nederlandse
deelnemingsvrijstelling, ook als er een objectief 5%-criterium
wordt gehanteerd, internationaal gezien concurrerend blijft.Voorts geven deze leden aan niet overtuigd te zijn door de eerder naar
voren gebrachte bezwaren tegen het hanteren van een absoluut criterium (drempel
in de vorm van een nominaal bedrag) naast het voorgestelde 5%-criterium
voor toepassing van de deelnemingsvrijstelling. Deze leden stellen voor om
de kostprijs van de deelneming te toetsen aan de drempel in de vorm van een
nominaal bedrag.Hoewel een toets die aansluit bij de kostprijs technisch mogelijk is,
blijft overeind dat kleinere ondernemingen, het MKB, hierbij geen baat zullen
hebben. Vooral grote ondernemingen zullen, vanwege hun grote financiële
armslag, relatief eenvoudig aan een dergelijk criterium kunnen voldoen. Verder
heeft een dergelijk criterium een vergelijkbaar budgettair effect als een
aandelenvrijstelling omdat vooral banken, verzekeraars en effectenhandelaren
hierbij baat hebben.In reactie op de vraag van de leden van de CDA-fractie of de voorraadeis
in de voorgestelde regeling komt te vervallen, kan ik aangeven dat bij de
nadere uitwerking van de voorstellen in wetgeving wordt bezien of dit wenselijk
is.De leden van de CDA-fractie stellen dat de liquidatieverliesregeling van
oudsher een belangrijke rol speelt bij de aantrekkelijkheid van het Nederlandse
fiscale vestigingsklimaat. Voorts geven deze leden aan zich te kunnen vinden
in de lijn dat de liquidatieverliesregeling in lijn is met de deelnemingsvrijstelling
omdat zodoende winsten én verliezen éénmaal in aanmerking
worden genomen. Zij bepleiten daarom handhaving van deze regeling. Ook voeren
deze leden aan dat uit de conclusie van de Advocaat-Generaal in de zaak Marks &
Spencer kan worden afgeleid dat liquidatieverliezen in ieder geval bij de
moedermaatschappij in aanmerking moeten worden genomen.Wat betreft de conclusie van de Advocaat-Generaal in de zaak Marks &
Spencer kan worden opgemerkt dat deze conclusie ziet op onverrekenbare verliezen
bij de dochtermaatschappij die onder omstandigheden bij de moedermaatschappij
in aanmerking moeten kunnen worden genomen. De liquidatieverliesregeling ziet
op een vermogensverlies bij de moedermaatschappij. Hoewel er tussen beide
situaties een verband kan bestaan, betekent het niet dat de uitspraak in de
zaak Marks & Spencer maatgevend hoeft te zijn voor de liquidatieverliesregeling.Wat betreft het pleidooi voor handhaving van de liquidatieverliesregeling
kan enerzijds worden gesteld dat het bij de vrijstellingsmethode internationaal
gebruikelijk is om bij de moedermaatschappij zowel winsten als (liquidatie)verliezen
terzake van haar deelneming buiten aanmerking te laten. Anderzijds kan worden
gesteld dat de liquidatieverliesregeling een logisch sluitstuk van de deelnemingsvrijstelling
is, omdat een definitief verlies dan altijd ergens ten laste van het fiscale
resultaat kan komen. In Werken aan winst is gekozen voor de lijn van tariefverlaging
via grondslagverbreding. Dit neemt niet weg dat er discussie mogelijk is over
de keuze van de grondslagverbredende maatregelen.De leden van de VVD-fractie vragen of de verrekeningsmethode ook wordt
toegepast op een binnenlandse deelneming die gebruik maakt van de rentebox
en als dit niet het geval zou zijn of er geen spanning is met het EG-recht
omdat de verrekeningsmethode wel geldt voor dividenden van een buitenlandse
deelneming die in het land van vestiging is onderworpen aan een soortgelijk «bijzonder»
regime.Uitgangspunt bij de uitwerking van de verrekeningsmethode voor passieve
deelnemingen is dat het regime binnen de EU hetzelfde werkt ongeacht het land
van vestiging. Als een dochtermaatschappij als passief wordt aangemerkt en
bovendien onvoldoende is onderworpen, geldt de verrekeningsmethode in plaats
van de deelnemingsvrijstelling. Het is de bedoeling om voor deze nieuwe, meer
effectieve onderworpenheidseis aan te sluiten bij de effectieve belastingdruk
bij de dochtermaatschappij. Er is nog geen definitieve keuze gemaakt over
de hoogte van de effectieve belastingdruk bij de dochtermaatschappij. Het
lijkt evenwel denkbaar dat als Nederland een rentebox introduceert met een
tarief van 10%, eenzelfde effectieve belastingdruk zal volstaan voor
de nieuwe onderworpenheidseis.Deze leden vragen voorts of de verrekeningsmethode gaat gelden voor een
Belgische concernfinancieringsmaatschappij met een effectieve belastingdruk
van 4%.Als deze Belgische concernfinancieringsmaatschappij passief is en effectief
wordt belast tegen 4% zal in plaats van de deelnemingsvrijstelling
de verrekeningsmethode worden toegepast.Vervolgens vragen deze leden – mede in het licht van de voorstellen
voor een rentebox – of een dergelijke belastingheffing kan worden aangemerkt
als een naar Nederlandse maatstaven redelijke heffing als bedoeld in artikel
10a, derde lid, onderdeel b, van de Wet op de vennootschapsbelasting. Hetzelfde
vragen zij met betrekking tot het Ierse tarief van 12,5%.Volgens jurisprudentie van de Hoge Raad wordt een naar Nederlandse maatstaven
redelijke heffing afgemeten aan de effectieve druk in Nederland voor vergelijkbare
inkomensbestanddelen. Als de effectieve druk in Nederland 10% is, zal
een belastingdruk van 4% voor een Belgische concernfinancieringsmaatschappij
naar verwachting geen volgens Nederlandse maatstaven redelijke heffing zijn
en een druk van 12,5% wel.Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie of bij de beoordeling of een
deelneming passief is, uitsluitend wordt gekeken naar de activiteiten van
de deelneming zelf of dat ook activiteiten van middellijk gehouden deelnemingen
in aanmerking worden genomen.Of een deelneming passief is, wordt beoordeeld aan de hand van de activiteiten
van de dochtermaatschappij. Een dochtermaatschappij zal als passief worden
aangemerkt indien het een beleggingsmaatschappij of een passieve concernfinancieringsmaatschappij
betreft. Als een dochtermaatschappij als passief wordt aangemerkt, maar wel
voldoende aan de belastingheffing is onderworpen, geldt de deelnemingsvrijstelling.
Pas in de situatie dat de dochtermaatschappij als passief moet worden aangemerkt
en bovendien onvoldoende is onderworpen, geldt de verrekeningsmethode in plaats
van de deelnemingsvrijstelling.Het ligt voor de hand ook de activiteiten van middellijk gehouden deelnemingen
in aanmerking te nemen. De toets houdt dan in dat wordt bezien of de deelneming
geconsolideerd bezien grotendeels passief is. Om aan te sluiten bij het voorbeeld
dat de leden van de VVD-fractie geven, betekent het dat de deelnemingsvrijstelling
geldt als de Luxemburgse tussenholding (geconsolideerd bezien) grotendeels
actief is. Dit is het geval ingeval de Luxemburgse tussenholding middellijk
en onmiddellijk een groot aantal werkmaatschappijen houdt en daarnaast een
niet onderworpen passieve concernfinancieringsmaatschappij waarvan het belang
op het totaal bezien relatief gering is. Als de Luxemburgse tussenholding
door het houden van een niet onderworpen passieve concernfinancieringsmaatschappij
(geconsolideerd bezien) grotendeels passief is geldt de verrekeningsmethode.
Aangezien de verrekeningsmethode onder de moeder-dochterrichtlijn een toegestane
voorkomingsmethode is, wordt ervan uitgegaan dat de geschetste benadering
in overeenstemming is met deze richtlijn.AfschrijvingIn Werken aan winst is aangegeven dat het fenomeen dat de fiscale afschrijvingen
veel hoger zijn dan de werkelijke waardevermindering zich met name voordoet
bij gebouwen. De leden van de CDA-fractie vragen of er buiten de afschrijving
op gebouwen andere activa (bijv. goodwill) zijn aan te wijzen die zich in
het licht van de bedrijfseconomische theorie lenen voor regulering van de
fiscale afschrijving. Voorts vragen deze leden welke opbrengst daarvan verwacht
kan worden.Meestal wordt goodwill genoemd als een activum dat zich zou lenen voor regulering van de fiscale afschrijving. Dat is waarschijnlijk het
geval omdat het om grote financiële belangen kan gaan en internationaal
veelal een langere afschrijvingstermijn wordt gehanteerd. In Nederland wordt
goodwill doorgaans in ongeveer vijf jaar afgeschreven, terwijl in andere landen
vaak een termijn van 10 jaar gebruikelijk is. De budgettaire opbrengst van
verlenging van de afschrijvingstermijn voor goodwill naar 10 jaar kan worden
geraamd op € 95 mln structureel. De opbrengst in de eerste jaren
vanaf de invoering zou overigens hoger zijn dan de structurele opbrengst.De commerciële afschrijving is afhankelijk van het geschatte aantal
jaren dat de goodwill nut zal afwerpen of van de ontwikkeling van de werkelijke
waarde van de goodwill. Beide factoren zijn in de praktijk niet eenvoudig
te beoordelen.De leden van de fractie van het CDA willen weten welke bedragen zijn gemoeid
met de toepassing van de Herinvesteringreserve (HIR).Er wordt jaarlijks voor alle bedrijfsmiddelen in de orde van grootte van € 2,4
mld toegevoegd aan de HIR. Hiervan uitgaande zou het jaarlijkse budgettaire
beslag ongeveer € 720 mln zijn. Bedacht moet echter worden dat bij
verkoop en vervanging binnen het jaar de boekwinst veelal direct wordt afgeboekt
op nieuwe bedrijfsmiddelen en dus niet tot uitdrukking komt in de cijfers
van de HIR. Ook kan in plaats van toepassing van de HIR sprake zijn van toepassing
van de ruilarresten. Dat betekent dat de jaarlijkse derving hoger zal uitvallen.
Daartegenover staat echter het effect van de onttrekkingen. Bij vervanging
binnen drie jaar door nieuwe bedrijfsmiddelen vindt een onbelaste onttrekking
plaats die gepaard gaat met afboekingen van de HIR op de kostprijs van nieuwe
bedrijfsmiddelen. Dit impliceert ook dat de afschrijvingsbasis met eenzelfde
bedrag wordt verlaagd waardoor direct sprake is van lagere afschrijving. Indien
de HIR niet binnen drie jaar wordt aangewend voor nieuwe bedrijfsmiddelen,
wordt dat deel toegevoegd aan de winst.Naar aanleiding van de vraag van deze leden of het in alle gevallen gewenst
is de HIR in de huidige vorm te handhaven of dat verfijningen aangebracht
dienen te worden, kan worden geantwoord dat bij de doorwerking naar de HIR
van de voorgestelde aanpassing van de afschrijving op gebouwen en bij de HIR
zelf enkele kanttekeningen mogelijk zijn. De toevoeging aan de HIR wordt bepaald
door het verschil tussen verkoopprijs en boekwaarde bij vervreemding. Door
de beperking van de afschrijving op gebouwen zal het verschil tussen verkoopprijs
en boekwaarde in de toekomst aanzienlijk geringer worden dan onder het bestaande
afschrijvingsregime. Gevolg is dat de toevoeging aan de herinvesteringsreserve
ten aanzien van gebouwen in de structurele situatie kleiner zal zijn. Dit
effect zal zich echter pas zeer geleidelijk manifesteren aangezien een groot
deel van de toevoeging aan de HIR zal (blijven) voortvloeien uit «te
veel gepleegde afschrijving» op gebouwen onder het bestaande regime.In de praktijk is niet altijd duidelijk of een belastingplichtige die
gebouwen verhuurt in afwachting van verkoop per eerstkomende gelegenheid,
deze als voorraad of als bedrijfsmiddel dient aan te merken. Dit is met name
van belang omdat alleen met betrekking tot de vervreemding van bedrijfsmiddelen een herinvesteringsreserve kan worden gevormd.
Ook wordt wel eens de vraag opgeworpen waarom voor beleggingsvastgoed dat
wordt aangemerkt als bedrijfsmiddel, anders dan voor vermogensrechten die
ter belegging worden aangehouden, een HIR kan worden gevormd.Deze leden zouden graag zien in hoeverre mogelijke verfijningen in zijn
algemeenheid een rol kunnen spelen bij het wegnemen van de voornaamste kritiekpunten
op de nota. De dragende gedachte achter de voorgestelde beperking van de afschrijving
is dat de fiscale afschrijvingslasten een betere weerslag zullen
vormen van de werkelijke waardevermindering, van zowel vastgoed in eigen gebruik
als beleggingsvastgoed. Verfijningen zullen aan die gedachte geen afbreuk
mogen doen. Daarnaast zij bedacht dat de ruimte voor structurele verfijningen
in de grondslagverbredende maatregelen zeer beperkt is, in het licht van de
breed gedragen wens tot een substantiële verlaging van het tarief van
de Vpb. Ook met betrekking tot tijdelijke verfijningen – overgangsmaatregelen –
is terughoudendheid nodig, omdat deze gepaard zullen moeten gaan met een fasering
in de invoering van de tariefverlaging.De leden van de fractie van het CDA voeren aan dat de waardeontwikkeling
van bedrijfsmatig gebruikte gebouwen niet relevant lijkt voor het normale
bedrijfsresultaat; een eventuele waardestijging van gebouw of grond wordt
in het algemeen slechts in uitzonderlijke omstandigheden geïncasseerd.
Zij vragen of daarin niet voldoende aanleiding is om met betrekking tot deze
categorie afschrijving, al dan niet beperkt tot een voorgeschreven percentage
en restwaarde, toe te staan.Onder het huidige systeem, zo kan daarop worden geantwoord, kan de waardeontwikkeling
van een gebouw reeds tot op zekere hoogte van invloed zijn op het bedrijfsresultaat
aangezien een bijstelling van de gebruiksduur of de restwaarde kan leiden
tot een aanpassing van de grondslag voor de afschrijving. Een aanpassing van
de restwaarde is op grond van jurisprudentie van de Hoge Raad (BNB 1958/56)
vereist bij een aanmerkelijke verandering van die waarde welke redelijkerwijs
als blijvend kan worden beschouwd. Hierbij zij bedacht dat de ondergrond van
een gebouw en het gebouw (opstal), volgens constante jurisprudentie in principe één
bedrijfsmiddel vormen. Met het voorstel om de afschrijving te beperken, wordt
voorkomen dat kosten die er feitelijk niet zijn, ten laste van de winst worden
gebracht. Er is daarbij geen sprake van een heffing over de waardevermeerdering.
Met een waardestijging wordt slechts in zoverre rekening gehouden dat verdere
afschrijving niet meer mogelijk is. Indien de waarde van een gebouw daalt,
ontstaat er weer ruimte om voort te gaan met afschrijven.Het toestaan van afschrijving op bedrijfsmatig gebruikte gebouwen tegen
een vast percentage zou betekenen dat de huidige situatie wordt gecontinueerd,
dat kosten die er feitelijk niet zijn, in aftrek kunnen worden gebracht. Verder
zou het ten koste gaan van de mogelijkheden voor een substantiële, structurele
verlaging van het Vpb-tarief.De leden van het CDA vragen voorts of nader kan worden ingegaan op de
definitie van de term gebouwen en of die tevens installaties omvat.Hierop luidt het antwoord dat de term gebouw niet nieuw is, maar reeds
voorkomt in de fiscale wetgeving, onder andere in de Wet IB 2001. Daarbij
kan met name worden gedacht aan de investeringsregelingen (investeringsaftrek,
en de vroegere WIR). Installaties in de open lucht zullen niet onder de term
gebouwen vallen.De achtergrond van de voorgestelde afschrijvingsmaatregel is dat vanaf
het moment dat de boekwaarde van een gebouw als gevolg van afschrijvingen
zou uitkomen beneden de werkelijke waarde, er geen sprake kan zijn van niet
gerealiseerde, maar aantoonbare verliezen. Hiervan uitgaande zou het –
zo merken de leden van de CDA-fractie op – in de rede liggen om de mogelijkheid
voor afwaardering tot lagere bedrijfswaarde te behouden. Wanneer de bedrijfswaarde
lager is dan de boekwaarde is immers sprake van niet gerealiseerde maar aantoonbare
verliezen. In Werken aan winst is opgemerkt dat de bestaande mogelijkheid
voor afwaardering tot lagere bedrijfswaarde in verhouding tot de voorgestelde
beperking van afschrijvingen op gebouwen nog nader wordt bezien. Deze leden
hechten er aan de mogelijkheid voor afwaardering tot lagere bedrijfswaarde
van gebouwen (in geval van beleggingsonroerend goed zou het naar
hun mening moeten gaan om afwaardering naar lagere marktwaarde) te behouden.Indien de bedrijfswaarde van een productiemiddel aantoonbaar lager is
dan de boekwaarde – de kostprijs verminderd met de afschrijvingen –
laat volgens de huidige jurisprudentie goed koopmansgebruik toe dit bedrijfsmiddel
op die lagere bedrijfswaarde (hoogste van de directe en indirecte opbrengstwaarde)
te waarderen. Als gevolg van de objectieve waardetoets in de voorgestelde
beperking van de afschrijving op gebouwen zal de boekwaarde van een gebouw
veelal hoger zijn dan onder het huidige regime. Ook onder het voorgestelde
systeem lijkt er nog steeds ruimte voor de mogelijkheid tot afwaardering tot
lagere bedrijfswaarde. Op die wijze kan immers rekening kan worden gehouden
met incidenten die zich onder specifieke omstandigheden – bij voorbeeld
onverwacht tegenvallende omstandigheden in de afzetmarkt – voordoen.
Bij de uitwerking van de maatregel tot beperking van de afschrijving op gebouwen
zal nader op de relatie met de afwaardering tot lagere bedrijfswaarde worden
ingegaan.EgalisatiereserveGelet op de ontstaansgeschiedenis van de egalisatiereserve voor levensverzekeraars,
dringen de leden van de CDA-fractie aan op overgangsrecht ter zake van de
afschaffing van die reserve. Onder verwijzing naar het rapport van de commissie
Van Rooij pleiten deze leden voor afrekening over de bestaande egalisatiereserve
bij levensverzekeraars tegen een tarief van 15%.In de reactie op de commentaren op Werken aan winst heb ik aangegeven
dat het overgangsrecht een belangrijk aandachtspunt zal zijn. Met betrekking
tot de afrekening over de bestaande egalisatiereserves kan daarbij worden
gedacht aan geleidelijke toevoeging van die reserve aan de winst of aan een
afrekening ineens tegen een bijzonder tarief. Tegen afrekening naar een bijzonder
tarief pleit dat de levensverzekeraars door de mogelijkheid om de reserve
te vormen al het voordeel van uitstel van belastingheffing hebben gehad. Bovendien
zijn de dotaties aan de reserve tegen het normale tarief in aftrek gebracht.Budgettaire effectenDe leden van de CDA-fractie wijzen erop dat de Belgische regering bij
de berekeningen van de budgettaire effecten van de invoering van de notionele
aftrek rekent met een terugverdieneffect van ca. 10%. Zij vragen waarom
bij de budgettaire berekeningen van de voorstellen in de Nota Werken aan winst
geen rekening is gehouden met de door het CPB berekende inverdieneffect waarnaar
in de nota wordt verwezen. Zij merken daarbij op dat in de reactie op commentaren
is gesteld dat in- en uitverdieneffecten in het algemeen niet worden opgenomen,
tenzij deze evident zijn.In de Nota Werken aan winst wordt een verwijzing gemaakt naar een CPB
notitie waarin de economische effecten van een Vpb-tariefsverlaging via fiscale
arbitrage (dat wil zeggen het verschuiven van fiscale winst naar landen met
een laag wettelijk Vpb-tarief) in beeld zijn gebracht. Volgens het CPB leidt
een verlaging van het Vpb-tarief met 1%-punt via fiscale arbitrage
tot een verbreding van de belastinggrondslag met 0,63%1. Uitgaande van een Vpb-tarief van 34,5% komt het CPB uit op
een (netto) inverdieneffect van 22%. Bij een lager Vpb-tarief zal het
inverdieneffect beperkter zijn. De uitkomsten zijn echter met behoorlijke
onzekerheden omgeven rond de omvang en de termijn waarop de inverdieneffecten
zich voor kunnen doen. De omvang van de inverdieneffecten is bijvoorbeeld
afhankelijk van mogelijke tariefsmaatregelen in andere landen. Daarbij is
van belang dat de dynamiek in Europa momenteel groot is. De termijn waarop
de inverdieneffecten zich kunnen voordoen is afhankelijk van het tempo waarin
bedrijven hun bedrijfsvoering kunnen aanpassen. In de CPB notitie is ervan
uitgegaan dat de inverdieneffecten als gevolg van fiscale arbitrage zich op
lange termijn zullen voordoen1.Gezien de grote onzekerheid over de omvang van de inverdieneffecten en
de termijn waarop deze effecten zullen optreden is hiermee bij de budgettaire
berekening van de voorstellen in Werken aan winst geen rekening gehouden.Voorts constateren de leden van de CDA-fractie dat als vanaf 2007
zou blijken dat de inverdieneffecten de uitverdieneffecten overtreffen, er
sprake is van overfinanciering. De leden van de fractie van het CDA vragen
of in dat geval zal worden overwogen om de overfinanciering terug te geven
aan het bedrijfsleven.Zoals aangegeven zijn de (netto) inverdieneffecten die samenhangen met
de voorstellen in Werken aan winst erg onzeker. Ook is vaak gebleken dat het
onmogelijk is om achteraf in- en uitverdieneffecten te identificeren. Het
algemene uitgangspunt is dan ook dat in- en uitverdieneffecten niet worden
meegenomen in het budgettaire effect van maatregelen en dat endogene budgettaire
mee- en tegenvallers niet worden gecompenseerd.De leden van de LPF-fractie vragen naar de budgettaire opbrengst van een
drietal maatregelen.De eerste maatregel betreft een verlenging van de afschrijvingstermijn
op goodwill van 5 naar 10 jaar, dan wel van 5 naar 15 jaar. Een verlenging
tot 10 jaar levert structureel € 95 mln op, een verlenging tot 15
jaar structureel € 180 mln. Overigens zijn de budgettaire opbrengsten
in de eerste jaren na invoering hoger dan de structurele opbrengsten.De tweede maatregel betreft de afschaffing van de mogelijkheid tot dotatie
aan de herinvesteringsreserve bij het beleggen in vastgoed. Door deze leden
wordt daarbij onder beleggen verstaan vastgoed dat niet wordt gebruikt voor
een onderneming in de zin van artikel 2, lid 1, onderdeel d, van de Wet op
de vennootschapsbelasting 1969. Bij deze definitie zou de mogelijkheid om
te doteren aan de herinvesteringsreserve bij beleggen in vastgoed afhankelijk
worden van de rechtsvorm. Indien het belegde vastgoed in een stichting zou
zijn ondergebracht, zou doteren aan de HIR vermoedelijk wel mogelijk zijn
en indien het belegde vastgoed in een BV is ondergebracht, niet. Aangenomen
is dat dit niet de bedoeling is. Zoals bij de eerdere vraag van het CDA welke
bedragen met de HIR zijn gemoeid, spelen bij het antwoord op deze vraag verschillende
factoren. Naar de huidige inzichten wordt een bedrag van in de orde van grootte
van € 1,2 mld aan de HIR toegevoegd bij het beleggen in vastgoed
waarbij onder beleggen mede wordt begrepen het ter beschikking stellen van
vastgoed aan een derde. Ook hier past de kanttekening dat bij verkoop en vervanging
binnen het jaar de boekwinst veelal direct wordt afgeboekt op het nieuwe bedrijfsmiddel
en dus niet tot uitdrukking komt in de cijfers van de HIR. Ook kan in plaats
van toepassing van de HIR sprake zijn van toepassing van de ruilarresten.
Het structurele bedrag zal lager liggen omdat afboekingen van de HIR leiden
tot een lagere afschrijving per jaar op nieuwe bedrijfsmiddelen.Tenslotte is gevraagd naar de budgettaire opbrengst van het op marktwaarde
waarderen van beleggingen, in plaats van het huidige systeem van waardering
op historische kostprijs. In dat geval resulteert een budgettaire opbrengst
van naar schatting € 380 mln.De bovengenoemde opbrengsten zijn partieel berekend, zonder rekening te
houden met de maatregelen uit Werken aan winst. Dat betekent onder meer dat
niet is uitgegaan van een lager Vpb-tarief en van beperking van de afschrijvingen
op onroerend goed. De budgettaire opbrengst van de maatregelen geeft daardoor
inzicht in de vraag welk bedrag enkel en alleen als gevolg van de maatregel
beschikbaar komt.EU-proofDe leden van de fractie van de VVD vragen of ik bereid ben in lijn met
de motie Dezentjé Hamming c.s. (Kamerstukken II, 2003/04, 29 210,
nr. 75) een risicoanalyse te maken van de ruim 80 bepalingen in de vennootschapsbelasting
die op de lijst van PricewaterhouseCoopers staan vermeld en of ik bereid ben
de bepalingen waarmee door de Nederlandse overheid een groot risico wordt
gelopen aan te passen, zodat belastingplichtigen er niet toe worden gedwongen
deze bepaling door middel van kostbare gerechtelijke procedures aan te vechten?Ik zou erop willen wijzen dat deze motie ingediend bij het belastingplan
2004 vroeg om een onderzoek uit te voeren om het stelsel van de vennootschapsbelasting
op korte termijn te herzien. Met Werken aan winst werd mede bedoeld gevolg
hieraan te geven. Hoewel de nota alleen enkele in het oog lopende elementen
van de vennootschapswetgeving noemt, is het niet de bedoeling om bij de nadere
uitwerking van de voorstellen in wetgeving, het EU-proof maken tot deze elementen
te beperken. Zoals ook aangegeven in mijn reactie op de commentaren (Kamerstukken
II, 2005/06, 30 107, nr. 4, blz. 4), is het dan ook zeker niet de bedoeling
om door stil te zitten belastingplichtigen te dwingen bepalingen aan te vechten
door middel van gerechtelijke procedures. Wel is het zo dat de bestaande Europeesrechtelijke
jurisprudentie niet altijd voldoende houvast biedt, en dat deze jurisprudentie
ook aan ontwikkelingen onderhevig is. Het kan daarom soms wenselijk zijn de
benodigde duidelijkheid te verkrijgen door middel van het voeren van procedures
voordat tot ingrijpende aanpassingen in het bestaande stelsel wordt overgegaan.
Het voorgaande gaat niet alleen op voor discussies waarin de verenigbaarheid
van bepalingen uit de vennootschapsbelasting met het gemeenschapsrecht centraal
staan, maar geldt meer in het algemeen.De leden van de fractie van de VVD constateren dat enkele bepalingen van
de Wet op de dividendbelasting 1965 momenteel in juridische procedures ter
discussie staan. In deze geschillen staat de verenigbaarheid met het gemeenschapsrecht
centraal. Daarnaast zien deze leden op andere punten in de dividendbelasting
ook spanning met het Europese recht. Zij willen weten wat de mogelijke budgettaire
derving uiteindelijk kan zijn in geval van verlies van de procedures. Daarnaast
wensen zij te vernemen welke afwegingen een rol spelen in de uiteindelijke
beslissing die volgens hen een weging is tussen afwachten enerzijds en afschaffen
anderzijds.Voorop moet worden gesteld dat Werken aan winst geen maatregelen op het
gebied van de dividendbelasting bevat. De discussie over de toekomst van de
Nederlandse dividendbelasting staat – wat mij betreft – dan ook
los van de in Werken aan winst genoemde voorstellen. Echter, gezien de snelheid
van de ontwikkelingen op het gebied van de dividendbelasting wil ik hier toch
kort ingaan op dit vraagstuk.In de nota naar aanleiding van het verslag bij het Belastingplan 20061 is naar aanleiding van een vraag van een van de leden
van de fractie van de VVD aangegeven, dat de juridische procedures2 waaraan de leden van de VVD-fractie refereren inderdaad
voor twijfel kunnen zorgen ten aanzien van de Europeesrechtelijke houdbaarheid
van enkele bepalingen in de Wet op de dividendbelasting 1965. De gerechtelijke
procedures worden dan ook nauwgezet gevolgd. Mede naar aanleiding van deze
procedures heb ik tijdens de plenaire behandeling van het Belastingplan 2006
in de Tweede Kamer der Staten-Generaal een meer algemene bespiegeling gehouden
over de dividendbelasting. Daarbij heb ik aangegeven, dat de volledige afschaffing
van de dividendbelasting onmiskenbaar een positieve bijdrage kan leveren aan
de verbetering van de Nederlandse concurrentiepositie, maar dat de budgettaire
(netto-)opbrengst van de dividendbelasting op dit moment nog € 1,1
miljard bedraagt. Daarvan wordt € 1 miljard opgebracht door buitenlandse
aandeelhouders. Volledige afschaffing zou, als onderdeel van
een budgettair neutraal pakket, gepaard gaan met een lastenverschuiving van
het buitenland naar het binnenland. Volledige afschaffing is op dit moment
dan ook nog een brug te ver en zal hooguit in stapjes kunnen geschieden. Op
dit moment worden de mogelijkheden bezien voor een eerste aanzet op dit gebied.De leden van de fractie van de LPF vragen of ik bereid ben tot een systematische
analyse door een onafhankelijke commissie van deskundigen welke bepalingen
in de Wet Vpb 1969 mogelijk in strijd zijn met Europees recht.Een systematische analyse door een onafhankelijke commissie van deskundigen
is niet noodzakelijk nu er voldoende expertise aanwezig is binnen de overheid
zelf. Overigens zij erop gewezen dat het samenstellen van een commissie van
onafhankelijke deskundigen bepaald niet eenvoudig is gezien de nauwe verwevenheid
tussen de academische wereld en de adviespraktijk.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Crone (PvdA), Bakker (D66), Hofstra (VVD),
De Haan (CDA), Bussemaker (PvdA), Vendrik (GL), Halsema (GL), Kant (SP), Blok
(VVD), Ten Hoopen (CDA), ondervoorzitter, Smits (PvdA), De Pater-van der Meer
(CDA), Van As (LPF), Tichelaar (PvdA), voorzitter, Koopmans (CDA), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Varela (LPF), De Nerée tot Babberich (CDA), Koomen (CDA), Fierens
(PvdA), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Heemskerk (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Van Egerschot (VVD) en Irrgang (SP).Plv. leden: Rouvoet (CU), Koenders (PvdA), Dittrich (D66), Balemans (VVD),
Kortenhorst (CDA), Vacature (PvdA), Duyvendak (GL), Van Gent (GL), Vacature
(algemeen), De Krom (VVD), Atsma (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Omtzigt (CDA),
Eerdmans (LPF), Noorman-den Uyl (PvdA), Mosterd (CDA), De Vries (CDA), Hermans
(LPF), Mastwijk (CDA), Rambocus (CDA), Stuurman (PvdA), Luchtenveld (VVD),
Blom (PvdA), Douma (PvdA), De Vries (VVD), Van Beek (VVD) en Gerkens (SP).XNoot1Official Journal of the European Communities 2, 6.1.1998, p. 2.XNoot1Dit geldt ook bij de rentebox en een octrooibox. Zie daarvoor de opmerkingen
inzake CFC op pagina 9.XNoot1Kamerstukken II, 2005/06, 30 307, nr. 9 (Wet Vpb-pakket 2006).XNoot1Vergelijk in dit verband het voorbehoud dat Nederland heeft gemaakt bij
de passages uit het Commentaar bij het OESO-modelverdrag die zien op voornoemde
doorwerking onder de belastingverdragen (27.7 van het Commentaar bij artikel
1 OESO-modelverdrag). De Franse rechter heeft in een concrete zaak geoordeeld
dat het belastingverdrag tussen Frankrijk en Zwitserland in die zaak aan toepassing
van de – inmiddels aangepaste – Franse CFC-wetgeving in de weg
stond. Over de verenigbaarheid van de CFC-wetgeving van het Verenigd Koninkrijk
met het EU-recht loopt inmiddels een zaak bij het Hof van Justitie.XNoot1Deze elasticiteit is berekend op basis van een gewogen gemiddelde van
sector specifieke schattingen. Daarbij is gebruik gemaakt van de resultaten
uit verschillende empirische studies. In deze studies varieert de elasticiteit
van – 0,1 tot – 3,5.XNoot1Omdat de empirische studies die ten grondslag liggen aan de CPB-berekeningen
in beginsel niets zeggen over de termijn waarop de fiscale arbitrage zich
afspeelt, kon het CPB geen uitspraak doen over de termijn waarop de inverdieneffecten
zich precies zullen voordoen.XNoot1Kamerstukken II 2005/06, 30 306, nr. 6, blz. 36–37.XNoot2Het gaat om de lopende procedures voor het Hof van Justitie van de Europese
Gemeenschappen in de zaak Bouanich (C-265/04) en de zaak Denkavit (C-170/05)
en de uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Vrijhandels Associatie
in de zaak Fokus Bank ASA (E-1/04). Ten slotte spelen op dit punt nog twee
Nederlandse zaken, te weten de zaak waarin Hof Den Bosch op 9 september
2005 (zaaknummer 03/1980) uitspraak heeft gedaan en een zaak waarin Hof Amsterdam
bij uitspraak van 21 september 2005 (zaaknummer 04/1252) prejudiciële
vragen aan het Hof van Justitie EG heeft gesteld. Tegen de uitspraak in de
eerste zaak is cassatie ingesteld. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30107-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl