Vaststelling van de begroting van de uitgaven en inkomsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor 1998; Brief staatssecretaris met het verslag van het werkbezoek aan Zimbabwe en Mozambique van 17 t/m 25 maart 1998
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25600-XIII, nr. 41

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

22-04-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25600-XIII nr. 41

10-04-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBezoek Zimbabwe Bilaterale economische betrekkingenEconomisch-politieke situatieLandonteigeningskwestieSociaal-economisch dialoogHandels- en investeringsklimaatHandels- en investeringsbelemmeringenCommercialisering- en privatiseringsprocesDuurzame energieToerismeProgramma Samenwerking Opkomende Markten ZimbabweInfrastructuur/transportBeira CorridorMoU luchtvaartveiligheidCode-sharing KLMEU-LoméEvaluatie bedrijvenBezoek Mozambique Economisch-politieke dialoogTransportcorridorsEvaluatieConclusie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25600-XIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 600 XIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1998nr. 41BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 10 april 1998Hierbij heb ik het genoegen u het verslag aan te bieden van het werkbezoek aan Zimbabwe/Mozambique van 17 t/m 25 maart.De Staatssecretaris van Economische Zaken,A. van Dok-van Weele Van 17–24 maart jl. bezocht ik Zimbabwe en Mozambique, waarbij ik vergezeld werd door een delegatie van respectievelijk 23
en 19 bedrijven. Hierbij doe ik verslag van mijn bezoek, waarbij ik eerst
kort uiteen zet wat de doelstellingen van mijn bezoek waren en met wie ontmoetingen
plaast hebben gevonden. Vervolgens bespreek ik per land de verschillende onderwerpen
die ter sprake zijn gekomen.In het kader van mijn bezoek in Zimbabwe ben ik ontvangen door
president Mugabe. De ontvangst vond plaats in een hartelijke sfeer waarbij
Mugabe een uitvoerige uiteenzetting gaf over de situatie van zijn land. Hiernaast
heb ik gesprekken gevoerd met mijn gastheer de minister van Industrie en Handel
Shamuyarira, minister van Financiën Murerwa, minister van Transport Chokowore,
minister van Mijnen, Milieu en Toerisme Moyo, minister van Landbouw Kangai,
vice-minister van Transport Nsimbi, en de minister van Staat van Indigenisation
and Privatision Msipa. Tijdens mijn verblijf heb ik voorts ontmoetingen
gehad met verschillende vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, waaronder
de Commerciële Boeren Unie (CFU), de Beira Corridor groep en de vakbondsbeweging
(ZCTU).Het was de eerste keer dat een Nederlandse minister van Buitenlandse Handel
vergezeld van een grote bedrijvendelegatie Zimbabwe bezocht. Het Nederlandse
bedrijfsleven is nog relatief onbekend met en in Zimbabwe. Het doel van mijn
bezoek was daarom primair om een grote bekendheid van het Nederlandse bedrijfsleven
met en in Zimbabwe te creëren. Zimbabwe heeft de afgelopen 18 jaar een
gestage en positieve ontwikkeling doorgemaakt en bevindt zich thans in een
fase van transitie naar een markteconomie. De economie van Zimbabwe is zeer
divers, met omvangrijke natuurlijke hulpbronnen, een relatief sterke infrastructuur
en een groeiende geschoolde beroepsbevolking.De afgelopen maanden was er politieke en economische onrust, wat ondermeer
werd veroorzaakt door de landonteigeningskwestie, de uitbetaling aan de oorlogsveteranen
en de verhoogde belastingen. Deze turbulente ontwikkelingen kunnen op de korte
termijn nadelig uitwerken voor de macro-economische situatie alsook voor het
investerings- en handelsklimaat. Op langere termijn heeft het mijns inziens
een positieve invloed op het land aangezien het een weg creëert voor
openheid en dialoog op sociaal en economisch gebied.Het bezoek aan Mozambique is ingegeven door de gunstige economische
ontwikkelingen die het land doormaakt, na een ernstige burgeroorlog die een
kleine 6 jaar geleden eindigde. De haven van Beira heeft in de jaren '80 veel
hulp ontvangen van Nederland. Nederlandse expertise, waaronder van de haven
van Amsterdam, is hierbij ingezet. Mogelijkheden om op die betrokkenheid bij
de ontwikkeling van de havens en de corridors vanuit een economische invalshoek
voort te bouwen, werden tijdens mijn bezoek onderzocht.Ik voerde overleg met de minister van Handel, Industrie en Toerisme, Baloi,
met de minister van Financiën en Planning, Salomâo en met de vice-minister
van Transport, Fernando. Voorts vonden werkbesprekingen plaats met de president-directeur
van de Mozambikaanse havens en spoorwegen (CFM), Rui Fonseca, met de directeur
van de haven van Beira, Mesquita, met een groot aantal functionarissen werkzaam
in de transportsector en het Nederlandse bedrijfsleven in Beira en Maputo.
Daarnaast ontmoette ik tijdens een werkdiner, dat als thema droeg de transportcorridors,
naast de vice-minister van Transport, verscheidene vertegenwoordigers van
multilaterale organisaties zoals de UNDP, het IMF alsmede de Maputo Corridor
Groep. Bezoek Zimbabwe Bilaterale economische betrekkingenZoals ik al opmerkte was het doel van mijn bezoek primair om een grote
bekendheid van Nederlandse bedrijven met en in Zimbabwe te creëren. Hiernaast
heeft in de afgelopen periode in het beleid ten aanzien van Afrika vanuit
Ontwikkelingssamenwerking en vanuit Economische Zaken een accentverschuiving
plaats gehad. Het beleid richt zich, mede in reactie op duidelijke beleidswijzigingen
in een groot aantal Afrikaanse landen, meer specifiek op de ontwikkeling van
de private sector in ontwikkelingslanden. Hierbij wordt er naar gestreefd
om het Nederlandse bedrijfsleven meer in te schakelen. Daartoe zijn nieuwe
instrumenten ingesteld ter bevordering van investeringen in ontwikkelingslanden
en is ook door minister Pronk het Programma Samenwerking Opkomende Markten
geopend op een aantal Afrikaanse landen, waaronder Zimbabwe.Tijdens de handelsmissie aan Zimbabwe werd ik vergezeld door 23 bedrijven,
waarvan er zeven een lokale vestiging hebben. De bedrijven die deelnamen,
zijn actief in de volgende sectoren: infrastructuur, transport, milieu, consultancy/financieel,
agri-business, onderwijs en toerisme.Binnen de EU is Nederland de op twee na belangrijkste handelspartner van
Zimbabwe. Nederland heeft altijd een handelstekort gehad met Zimbabwe. In
totaal importeerde Nederland in 1996 voor f 145,9 miljoen vanuit Zimbabwe.
Het betrof hoofdzakelijk tabak en andere land- en tuinbouwprodukten, zoals
snijbloemen en groenten. Het exportcijfer naar Zimbabwe lag in 1996 op f 62
mln en bestond voornamelijk uit industriële produkten, waaronder machines
en vervoermaterieel.Zo'n 46 Nederlandse bedrijven hebben een dochterbedrijf en/of deelonderneming
in Zimbabwe. Een letterlijk en figuurlijk bloeiende samenwerking tussen Nederland
en Zimbabwe is te vinden in de bloemenproduktie. Aan het eind van mijn verblijf
heb ik een bezoek gebracht aan een bekende bloemenkwekerij, te weten Luxaflor
and Cherry Roses.De economie van Zimbabwe heeft veel sterke kanten en kansrijke sectoren
waarbinnen het Nederlandse bedrijfleven een toegevoegde waarde kan leveren.
Ik denk hierbij aan de land- en tuinbouwverwerking, de logistiek en distributie,
alsmede de apparatuur die nodig is bij het opzetten van een agri-business.
Ook telecommunicatie, energie- en milieutechnologie, transport, toerisme en
waterbeheer zijn interessante sectoren waarbinnen het Nederlandse bedrijfsleven
een bijdrage kan leveren. Economisch-politieke situatieIn The Economist van januari 1997 en van juni 1997 wordt Zimbabwe
beschreven als één van de snelst groeiende economieën ter
wereld en als «An African Success Story».Sinds Zimbabwe in 1991 de weg is ingeslagen van structurele aanpassingen
van de overheidsfinanciën en het macro-economische beleid, komen echter
de tekortkomingen van het bewind en het politieke systeem als geheel in toenemende
mate aan het licht. In de maanden voorafgaand aan mijn bezoek was de situatie
onrustig, waarbij de knelpunten met name liggen in een aantal politieke voornemens
van de regering. Het betreft de landonteigeningskwestie, de uitkering van
de oorlogsveteranen van een eenmalige afkoopsom van Zim$ 50 000
per veteraan met een toezegging van een maandelijkse uitkering van Zim$ 2 000
vanaf 1998. Beide maatregelingen vormen een aanslag op de overheidsbegroting,
geld dat niet direct voorhanden is in Zimbabwe. Dit veroorzaakte vervolgens
een enorme koersval van de Zimbabwaanse dollar. Om het overheidstekort niet
al te hoog op te laten lopen, en hiermee een van de doelstellingen van het
IMF programma in gevaar te brengen, had de minister van Financiën
Murerwa besloten om belastingen op verschillende produkten te verhogen. Als
reactie hierop riep de Zimbabwaanse vakbeweging (ZCTU) hun leden op tot stakingen
en demonstraties, waaraan in de afgelopen drie maanden verschillende keren
gehoor is gegeven.President Mugabe zette de belangrijkste economische ontwikkelingen uiteen.
Hij gaf te kennen dat de monetaire situatie, hoewel nog steeds zorgelijk,
aan de beterende hand was. LandonteigeningskwestieGezien de grote economische en maatschappelijke inpact van deze kwestie,
kwam dit onderwerp ter sprake bij vrijwel elk onderhoud. Het algemene standpunt
van mijn collega-ministers werd verwoord door president Mugabe die betoogde
dat de scheve verdeling van het landeigendom een van de redenen voor de onafhankelijksoorlog
was geweest, en dat deze kwestie ook lang een breekpunt in de Lancaster House-besprekingen
had gevormd. Hij uitte scherpe kritiek op de opeenvolgende Britse regeringen,
die nimmer de verantwoordelijkheid hadden willen aanvaarden voor deze erfenis
uit het koloniale verleden. Hij herhaalde ook tijdens ons onderhoud dat hij
niet van plan was compensatie te geven voor het land zelf. Alleen met betrekking
tot verbeteringen en investeringen zou over vergoedingen te praten zijn. De
president beklemtoonde dat iedereen één boerderij mocht behouden
en dat er geen sprake van was dat hij blanke boeren wilde verjagen. Hij refereerde
hierbij aan het verblijf van Ian Smith in Zimbabwe als voorbeeld van de tolerantie
van Zimbabwe.Gesprekspartners die vanuit een andere optiek tegen de landbouwkwestie
aankijken zijn onder andere de Commercial Farmers Unie (CFU) en de vakbondbeweging
(ZTCU). De CFU, die voor 80% uit blanke boeren bestaat, heeft weerstand geboden
tegen de plannen van Mugabe om 4 miljoen ha landbouwgrond (voornamelijk toebehorend
aan blanke eigenaren) te onteigenen. CFU heeft een voorstel gedaan om via
een zogenoemd «Team Zimbabwe» waarin alle betrokken partijen participeren,
tot een oplossing te komen. De ZCTU vreest dat op korte termijn de werkloosheid
in het land nog sterker zal toenemen door een dergelijke rigide landonteigening.
40% Van de industriële basis is afhankelijk van de landbouw; 400 000
mensen werken op het land. De voorzitter van de ZTCU refereerde aan het Zuid-Afrikaanse
model waarbij land op een transparante en systematische manier wordt herverdeeld.
De grond in Zuid-Afrika wordt door de overheid opgekocht voor martkprijzen
en dan verdeeld onder de zwarte bevolking.In de verschillende discussies omtrent dit onderwerp gaf ik te kennen
dat ik de onteigeningskwestie primair als een interne aangelegenheid beschouw.
Wel waarschuwde ik mijn gesprekspartners voor een negatief beeld van Zimbabwe
als gevolg van de landonteigeningkwestie, zeker wanneer het op een ondoorzichtige
wijze en zonder adequate compensatie voor de eigenaars zou geschieden. Buitenlandse
investeerders worden immers afgeschrikt door een dergelijke politiek. Sociaal-economisch dialoogZimbabwe heeft zich begin jaren negentig verbonden aan de uitvoering van
een structureel aanpassingsprogramma van een tot dan toe grotendeels centraal
geleide economie, waarin de staat een grote inbreng had en waarin het private
bedrijfsleven dikwijls monopolistische karaktertrekken vertoonde. De aanpassing
en de liberalisatie gingen geleidelijk gepaard met een grotere openheid in
de samenleving. De vakbeweging begon zich onafhankelijker op te
stellen en wordt nu door het bedrijfsleven gezien als serieuze gesprekspartner.
De overheid kan aan deze nieuwe onafhankelijke positie van de vakbeweging
slecht wennen. De ZTCU heeft begin dit jaar van de overheid geëist dat
wordt afgezien van enkele belastingverhogingen. Nadat begin februari gesprekken
tussen de overheid en het ZCTU op niets uitliepen, heeft de ZTCU verscheidene
stakingen afgekondigd, waaraan op grote schaal gehoor is gegeven. In de laatste
confrontatie tussen de ZTCU en de regering is de groeiende ontevredenheid
duidelijk naar voren gekomen. Mugabe heeft laten weten ZTCU niet langer als
belangenbehartiger van de werknemers, maar meer als een politieke partij en
dus als de oppositie te zien.De voorzitter van het ZTCU Tsvangirai gaf tijdens mijn gesprek met hem
aan dat het land de afgelopen jaren zich vooral gefocust heeft op economische
ontwikkeling, waarbij sociaal-politieke factoren onderbelicht zijn gebleven.
Tegelijkertijd heeft de economie zich het afgelopen jaar minder ontwikkeld
dan werd verwacht. Politieke beslissingen van de regering zoals de landonteigening,
het uitbetalen van de oorlogsveteranen alsmede de verhoging van de prijzen,
hebben de situatie sterk verslechterd. Sociale onrust is hiervan het gevolg.Op mijn vraag waarom het ZTCU niet deelneemt aan het National Economic
consultative Forum gaf Tsvangirai te kennen dat hij hier weinig vertrouwen
in had. Het National Economic Consultative Forum – een overleg structuur
voor overheid, werkgevers en werknemers ingesteld door Mugabe – is zijns
inziens niet goed werkbaar, aangezien het geen mandaat heeft en het bestaat
uit een groepje vrienden van Mugabe. Ook zou het vertrouwen in de overheid
eerst moeten terugkeren alvorens het ZTCU het gevoel zou hebben als serieuze
gesprekspartner van de overheid te kunnen fungeren. Ik gaf aan dat Nederland
in de jaren '80 ook problemen had op macro-economisch terrein, waarbij de
vakbonden, werkgevers en de overheid lijnrecht tegenover elkaar stonden. Het
starten van een overleg tussen de drie partijen is hierbij van essentieel
belang geweest om te komen tot een solide economische ontwikkeling. Hierbij
bood ik aan om in Nederland te kijken in hoeverre de overleg-structuur van
de SER een voorbeeld-functie voor Zimbabwe zou kunnen vervullen. Handels- en investeringsklimaatVoorafgaand aan mijn bezoek aan Zimbabwe nam ik deel aan de Economic Meeting
van de Global Coalition for Africa in Gaborone, Botswana, waar het verbeteren
van het investeringsklimaat in Afrika besproken werd. Tijdens deze tweedaagse
bijeenkomst werd opnieuw duidelijk dat een stabiel macro-economisch beleid,
openheid en een goede infrastuctuur essentiële ingrediënten zijn
om investeringen aan te trekken. Op enkele punten scoort Zimbabwe hoog: de
economie is meer divers dan die in omringende landen, met uitzondering van
Zuid-Afrika. Zimbabwe heeft een kleine, maar goed ontwikkelde productiesector,
een welvarende landbouwsector en een grote verscheidenheid aan mineralen.
De Nederlandse ondernemers die reeds in Zimbabwe geïnvesteerd hebben,
gaven ook te kennen dat investeringen in Zimbabwe lucratief waren. Handels- en investeringsbelemmeringenDe handelsbelemmeringen die de bedrijven mij concreet hadden doorgegeven
heb ik voorgelegd aan mijn gesprekspartners. De belemmeringen concentreerden
zich rond de volgende thema's:– onduidelijkheid rond vergunningen. Verschillende (buitenlandse)
bedrijven krijgen slechts voor een periode van een jaar een vergunning om
een bepaalde activiteit uit te voeren. Zij verkeren hierdoor elk jaar in een
onzekere situatie; – moeilijkheid om werkvergunningen voor ex-patriats te krijgen.
Ik gaf aan de minister van Handel en Industrie en aan het Zimbabwe Investment
Centre, verantwoordelijk voor het uitgeven van dergelijke vergunningen, te
kennen dat een land met het toelaten van ex-patriats «gratis»
expertise in huis haalt. Als reactie gaven mijn gesprekspartners te kennen
dat expertise die niet in Zimbabwe zelf te vinden is, uit het buitenland aangetrokken
mag worden. Indien arbeid door lokale werknemers zelf kon worden verricht,
diende dat ook te gebeuren. De minister van Toerisme en Milieu nodigde de
ambassadeur uit om de opgebrachte problemen die binnen zijn werkterrein vallen
aan te geven, opdat hij ze nader kon onderzoeken;– beperking van de Corporate Foreign Currency Accounts. Sinds december
'97 heeft de overheid beperkingen ingesteld op het hebben van buitenlandse
valuta op de bedrijfsrekening. De minister van Financiën gaf te kennen
dat deze maatregel helaas nodig was om de Zimbabwaanse dollar niet verder
te laten zakken. Hij ging er vanuit dat de maatregel op zeer korte termijn
terug gedraaid zou kunnen worden;– gebrekkige logistiek op en rond de luchthaven. Als gevolg hiervan
gaan veel bederfelijke produkten, zoals citrusvruchten en bloemen, verloren.
De minister van Transport erkende het probleem en zei te hopen dat met een
betere inzet van de private sector snel tot een oplossing gekomen zou kunnen
worden;– gebrekkige telecommunicatie. Tijdens mijn ontmoeting met Mugabe
begon hij zelf over de gebrekkige telecommunicatielijnen in Zimbabwe. Volgens
een Nederlands bedrijf dat betrokken was bij de ontwikkeling van de Post and
Telecommunication Authority Corporation (PTC), is de kwaliteit van de PTC-infrastructuur
niet zo slecht, maar ligt het probleem eerder bij de organisatie van de telecommunicatie.
Ook zijn de tarieven in Zimbabwe zo laag, dat de sector weinig geld heeft
om investeringen te kunnen doen;– hoge en zich vaak wijzigende importheffingen. Ik heb mijn counterpart
en de minister van Financiën erop gewezen dat Nederland een groot voorstander
is van het openen van grenzen en van multilaterale handelsafspraken. Zich
wijzigende importheffingen zijn voor het aantrekken van handel desastreus.
Ook non-tarifaire obstakels dienen uit de weg geholpen te worden;– gebrekkige doorvoer van en naar Beira (Mozambique). Zie paragraaf infrastructuur/transport verderop in dit verslag. Commercialisering- en privatiseringsprocesIn het kader van het Economic Structural Adjustment Programme (ESAP) is
Zimbabwe enkele jaren geleden begonnen met een proces van commercialisering
van diverse staatsondernemingen, hetgeen op termijn moet leiden tot privatisering.
Doel hiervan is niet alleen om extra inkomsten te genereren, maar vooral om
de (zeer) hoge salarisrekening van de overheid terug te dringen.Het commercialiserings- en privatiseringsproces heeft de afgelopen jaren
aandacht gekregen, maar wordt nog onvoldoende doorgezet. Minister Msipa gaf
mij te kennen dat verschillende staatsbedrijven inmiddels geprivatiseerd zijn,
bijvoorbeeld de Dairy Board, die in 1996 geprivatiseerd is. Het IMF heeft
aangegeven dat verschillende staatsbedrijven zoals Air Zimbabwe, National
Railways Authority, Zimbabwe Energy Supply Authority (ZESA) en de Zimbabwe
Post and Telecommunication Authority Corporation (PTC) gecommercialiseerd
en uiteindelijk geprivatiseerd moeten worden. Inmiddels is begonnen met de
commercialisering van Air Zimbabwe en Affretair. In de financiële sector
ondergaat thans de Commercial Bank of Zimbabwe een commercialiseringsproces,
evenals de PTC. Nepostel verleent bij de PTC met behulp van DGIS-fondsen technische
assistentie in de vorm van managementtrainingen. De minister van Transport gaf te kennen geïnteresseerd te zijn in
de assistentie van Nederlandse bedrijven bij de rehabilitatie van negen luchthavens
in Zimbabwe. Nederland zal hierbij tijdig inzage krijgen in het masterplan
van de tenderdocumenten.Bij het privatiseringsproces streeft de regering naar «indigenisation»,
dat wil zeggen het betrekken van de lokale bevolking bij de privatisering.
Minister Msipa legde dit uit als ondersteunen van degenen die zijn gemarginaliseerd
en derhalve onvoldoende toegang zouden hebben om mede eigenaar te worden.
Het begrip moet niet worden gezien als blackempowerment. Dit zou volgens de
wet bovendien niet zijn toegestaan en teveel een raciale ondertoon hebben.Tegelijkertijd gaven verschillende ministers aan dat er bij het privatiseringsproces
in de industriële sectoren echter veel behoefte aan buitenlandse kapitaalinjecties
is. Buitenlandse belangstelling in dit kader wordt dan ook aangemoedigd. Duurzame energieZimbabwe importeert zo'n 40% van de per jaar benodigde energie. Zimbabwe
kijkt daarom uit naar andere mogelijkheden van energieverwekking. In het PSOM
met Zimbabwe wordt duurzame energie aangemerkt als mogelijke sector voor samenwerking.
De minister van Mijnen, Milieu en Toerisme Moyo gaf aan zeer ingenomen te
zijn met samenwerking van Nederlandse bedrijven met Zimbabwaanse bedrijven
op dit gebied. Volgens Moyo was juist het gebrek aan expertise en kennis de
reden waarom zonne- en wind-energie tot nu toe in Zimbabwe slechts spaarzaam
wordt toegepast. Expertise vanuit Nederland achtte hij zeer welkom. ToerismeIn vergelijking met andere belangrijke groeisectoren, zoals de landbouw/horticultuur
en de mijnbouw, is het toerisme in Zimbabwe een van de snelst groeiende bedrijfstakken.
Er zijn veel (kleinere) touroperators actief, waaronder enkele Nederlandse.
Minister Moyo gaf aan dat Zimbabwe zich vooral wil richten op het exclusieve
toerisme, het zg. «high cost, low volume» toerisme. Programma Samenwerking Opkomende Markten ZimbabweNamens minister Pronk kon ik het PSOM MoU Zimbabwe voor 1998–1999
ondertekenen. Voor het PSOM Zimbabwe is gedurende twee jaar een bedrag 5 miljoen
op jaarbasis beschikbaar gesteld. Na consultatie in Den Haag bij verschillende
departementen en met de Zimbabwaanse autoriteiten zijn de sectoren transport,
waterbeheer en -sanitatie, duurzame energie en agri-business aangemerkt als
sectoren waarin het Nederlandse bedrijfsleven projectvoorstellen mag doen
om in aanmerking te komen voor dit programma. Ik tekende het PSOM MoU met
de Minister van Financiën. In de verschillende gesprekken lieten mijn
counterparts merken zeer ingenomen te zijn met het programma. De overdracht
van kennis en expertise (bijvoorbeeld op het gebied van horticultuur en duurzame
energie) en het aantrekken van investeringen staat hoog op hun agenda. Infrastructuur/transportZoals ik al opmerkte is de infrastructuur binnen Zimbabwe relatief goed
ontwikkeld. Toch zijn er nog een aantal terreinen die duidelijk verbetering
behoeven. Hierbij denk ik aan de telecommunicatie-sector, maar ook aan de
verdere ontwikkeling van de Beira-corridor, een belangrijke transportader
van en naar Mozambique. Deze corridor speelt een belangrijke rol bij de ontsluiting
van Zimbabwe. Verschillende bedrijven, waaronder OBA Bulk Terminal (kolenterminals)
en Husson Huijsman Africa ondervinden grote problemen bij de doorvoer van
produkten tussen Zimbabwe en Mozambique. Beira CorridorDe Beira corridor is zo'n 600 km lang en loopt van Beira naar Harare en
vervolgens door naar Botswana en Zambia. 40% Van de import van Zimbabwe loopt
via deze corridor. De deelnemende bedrijven gaven te kennen grote problemen
te ondervinden bij de doorvoer van produkten uit Beira naar Harare en vice
versa. De problemen concentreerden zich rond de volgende twee punten:– fysieke infrastructuur: slechte spoorwegverbinding, veelvuldige
break-downs, slecht materieel;– douane-afhandeling: weinig adequaat, veel vertragingen en beschadigingen
aan materieel.Tijdens mijn gesprekken met de minister van Handel en Industrie, de minister
van Transport en met de Beira Corridor Group, een publiek/private onderneming,
kwamen de twee bovenstaande onderwerpen aan de orde. De minister van Transport
had de dag daarvoor een gesprek met zijn Mozambikaanse counterpart gehad,
waarin deze problemen opgebracht waren. Ik stelde voor om te komen tot een
«one-stop» douane-afhandeling, waarbij produkten ingeklaard worden
in Beira en vervolgens zonder verdere administratieve handelingen door konden
tot Harare en andersom. Mijn gesprekspartner gaf te kennen hier veel voor
te voelen. Ook enkele bedrijven (waaronder OBA Bulk, GHA) hebben gesprekken
gevoerd met de Beira Corridor Group, waarbij mogelijkheden voor verdere samenwerking
werden besproken. MoU luchtvaartveiligheidTijdens het gesprek met vice-minister Nsimbi, werd door de Rijksluchtvaartautoriteiten
(RLD) van beide landen een MoU ondertekend op het gebied van luchtvaartveiligheid.
De Nederlandse RLD heeft van een aantal Afrikaanse landen, waaronder Zimbabwe,
het verzoek gekregen om te assisteren op het gebied van luchtvaartveiligheid.
Dit is een goed voorbeeld van de ten uitvoerlegging van het besluit van de
Transportraad om ontwikkelingslanden bij te staan op het terrein van de luchtvaartveiligheid. Code-sharing KLMDe KLM had de wens om toestemming te krijgen voor code-sharing op onder
meer door Kenia Airways uit te voeren vluchten op Harare International Airport.
Van Nederlandse zijde werd dit onderwerp verschillende keren ter sprake gebracht.
Mijn counterparts gaven te kennen geen bezwaren te zien en verwachtten op
korte termijn een definitieve standpuntbepaling ten aanzien van deze code-sharing. EU-LoméTijdens de gesprekken in Harare werden de onderhandelingen over Lomé
verschillende malen opgebracht.De minister van Handel en Industrie gaf te kennen graag een verlenging
van de huidige Lomé-conventie te zien. Zimbabwe is volgens hem nog
te ver verwijderd van de ontwikkelde landen om het principe van handelsreciprociteit
aan te kunnen.Ik gaf hierbij aan dat Nederland altijd landen heeft ondersteund die extra preferenties nodig hadden, dat ik van mening ben dat de handelspolitiek
binnen Lomé gemoderniseerd dient te worden (ondermeer door meer aandacht
te besteden aan non-tarifaire onderwerpen) en dat ik een harmonisatie van
Lomé conform WTO voorsta, ook voor de ontwikkelingslanden. Tevens wees
ik op het belang van een goed ontwikkelde intra-regionale handel in SADC verband.
Shamuyarira onderschreef het belang van de SADC en wees in dit verband op
de belangrijke rol die de corridors vanuit Mozambique vervullen. Tevens gaf
ik aan dat de liberalisering van de ACS-landen zelf van groot belang was.
Minister Shamuyarira beaamde dit laatste waarbij hij een kanttekening plaatste
bij enkele sectoren. Zo zag hij de telecommunicatiesector liever eerst intern
geharmoniseerd, alvorens deze aan de markt over te laten. Evaluatie bedrijvenTijdens de evaluatie in Zimbabwe gaven de bedrijven te kennen dat ze het
bezoek vruchtbaar achtten doordat zij konden kennismaken met deze markt, die
duidelijk in transitie is. Het Nederlandse bedrijfsleven was tot nu toe slecht
gepositioneerd in Zimbabwe, maar menig bedrijf gaf te kennen goede hoop te
hebben op het op korte termijn versterken van de banden met Zimbabwe.De bedrijven die verbonden zijn of belangen hebben in de Beira corridor
gaven aan constructieve gesprekken met de Beira Corridor Group te hebben gehad.
Hierbij werd, vooruitlopend op het bezoek aan Mozambique, de deelname van
Cornelder in de haven van Beira geprezen. De bedrijven gaven te kennen dat
Zimbabwe veel potentie heeft, maar dat het ook een bewerkelijke markt waarbij
voor grotere projecten langdurige aanwezigheid aan te bevelen is. Enkele bedrijven
hebben ter plaatse reeds goede zaken gedaan. Bezoek Mozambique Economisch-politieke dialoogBijna vijf jaar na de ondertekening van de Romeinse vredesakkoorden door
de regering van Mozambique en de verzetsbeweging Renamo heeft Mozambique bemoedigende
vorderingen gemaakt op het gebied van nationele verzoening.De Mozambikaanse regering voert sinds 1987 een beleid van structurele
aanpassing uit met de Wereldbank en het IMF. Gedurende de afgelopen jaren
is in Mozambique één van de meest succesvolle privatiseringsprogramma's
in Afrika uitgevoerd. Dit programma zal naar verwachting in de loop van 1998
met de herstructurering en afstoting van de laatste grote staatsbedrijven
worden afgerond.Het aanpassingsbeleid werpt zijn vruchten af. Sinds 1987 groeide de Mozambikaanse
economie jaarlijks reëel met gemiddeld ruim 6,5%. De afgelopen maanden
zelfs met 8%. De inflatie is de laatste jaren substantieel teruggedrongen:
van 70% in 1994 tot onder de 10% in 1997.In mijn gesprekken met de minister van Handel, Industrie en Toerisme,
Baloi en de minister van Financiën en Planning, Salomao, kwam heel sterk
naar voren dat het land zich wil richten op de private sector, zowel voor
het aantrekken van buitenlandse investeerders, als voor het creëren van
een vruchtbaar klimaat voor lokale ondernemers. De overheid tracht dit te
doen via een constante dialoog met de private sector. Hierbij probeert de
overheid door goed te luisteren naar de private sector de bureaucratie op
korte termijn in te dammen. Baloi gaf te kennen dat het beleid er tevens op
gericht moet zijn om de industriële produktie te stimuleren. Op dit moment
bestaat het grootste deel van de export van Mozambique uit primaire produkten,
zoals garnalen (naar EU), cashewnoten (naar India en VS) en ruwe
katoen (naar EU). Het opzetten van bijvoorbeeld een textielindustrie moet
voor de toegevoegde waarde van de export van Mozambique zorgen, waardoor Mozambique
kan overgaan tot een beleid gericht op import-substitutie en exportgeleide
groei. Hierbij zal Baloi een land als Mozambique tijdelijk nog wel behoefte
hebben aan importbeschermende maatregelingen. Multilaterale afspraken in WTO-verband
zag hij hierbij als instrumentair. In de verschillende gesprekken kwam naar
voren dat hoewel Mozambique een substantiële economische groei doormaakt
de afgelopen jaren, de vele wonden van de oorlog nog lang niet genezen zijn.
Hierbij werd met name verwezen naar het ernstige gebrek aan goed opgeleid
personeel in Mozambique. Minister Salomao bedankte mij voor het begeleiden
van deze handelsmissie, waarbij potentiële expertise en ervaring vanuit
Nederland, naar Mozambique gebracht werd. Salomao bedankte Nederland eveneens
voor de steun die het tot nu toe gegeven heeft aan het Highly Indepted
Pour Country Initiative voor Mozambique.Eens temeer bleek tijdens mijn gesprekken dat Mozambique een positief
modern economisch beleid voorstaat. Met name het stimuleren van de lokale
bedrijvigheid acht ik belangrijk voor het land. Met name het enthousiasme
dat ik aantrof bij mijn gesprekspartners gaf mij en de delegatieleden vertrouwen
in de toekomst van dit land. TransportcorridorsReden van het bezoek aan Mozambique was om vanuit een economische invalshoek
voort te bouwen op het DGIS-beleid in Mozambique. Nederland, en met name de
haven van Amsterdam, is vanaf de jaren '80 zeer actief geweest bij de ontwikkeling
van vooral de haven van Beira. De toegangsgeul in de haven is uitgebaggerd
met behulp van Nederlandse financiering.Mozambique als belangrijk doorvoerland in de regio kent drie corridors;
Beira (in het midden), Maputo (zuiden) en Nacala (noorden). De corridors behelzen
meer dan alleen de fysieke transportinfrastructuur en omvatten ook communicatie,
energie, flankerende logistiek en industriële activiteiten. Voor de ontwikkeling
van het land en de regio is de ontwikkeling van deze corridors essentieel.
De Mozambikaanse overheid staat positief tegenover buitenlandse deelname aan
de ontwikkeling, en dit blijkt onder meer uit het zoeken van publiek/private
samenwerking (m.n. Build/Operate/Transfer- of Build/Own/Operate/Transfer-constructies) en privatisering. Zo is het de bedoeling de haven van
Beira te privatiseren naar Nederlands model, waarbij de basis-infrastructuur
in handen van de overheid en het operationele deel in private handen komt
te liggen.De eerste dag van mijn bezoek bracht ik door in Beira, alwaar de gehele
delegatie een presentatie kreeg van de directeur-generaal van CFM en de directeur
van de haven van Beira. Tijdens dit bezoek werd de laatste hand gelegd aan
de voorbereidingen van een overeenkomst tot samenwerking tussen CFM en de
firma Cornelder. Cornelder zal hierbij 70% aandeel nemen in de exploitatie
van de containerterminal en de overslag van de bulklading en stukgoederen.
Tevens bereidden het havenbedrijf Amsterdam en CFM een joint-venture voor
inzake de exploitatie van een kolenoverslagterminal.In Maputo boden de gesprekken met de betrokken bewindslieden een goede
kans om van gedachten te wisselen over de ontwikkeling van de transportcorridors
die de havens van Nacala, Beira en Maputo met het achterland verbinden. Ik
benadrukte het belang de ontwikkeling van de corridors in een brede context
te zien. Het uiteindelijke doel, namelijk het komen tot een economische ontwikkeling,
dient hierbij constant voor ogen gehouden te worden. Hierbij refereerde ik
aan mijn gesprekken in Zimbabwe over het belang van de regionale samenwerking
in het verband van de SADC en over het belang van een «one
stop» douanedocument. De Mozambikaanse gesprekspartners beaamden dit
en gaven aan dat de overheid alle faciliteiten van het transitoverkeer, inclusief
de afhandeling en douanefomaliteiten van de goederen, tracht te verbeteren.
De vice-minister van Transport gaf aan dat de ontwikkeling van de Maputo-corridor
een voorbeeld vormde voor de andere twee corridors. Het achterland Zuid-Afrika
heeft in een publiek/private consortium met Mozambique het voortouw genomen
om deze voor hun belangrijke corridor verder te ontwikkelen. Zimbabwe heeft
inmiddels overleg met Mozambique om te komen tot een dergelijke samenwerking.Ik gaf vervolgens een overzicht van de instrumenten waarover de Nederlandse
regering kan beschikken bij het versterken van de economische banden tussen
Mozambique en ons land, en wees tevens op de figuur van «public-private-partnership».
Daarbij benadrukte ik dat door gebruikmaking van instrumenten van ontwikkelingssamenwerking
in combinatie met de mogelijkheden van het bedrijfsleven, gekomen kan worden
tot oplossingen van problemen die thans in veel gevallen nog te fragmentarisch
worden aangepakt. Als voorbeeld refereerde ik onder meer aan de samenwerking
tussen verschillende bedrijven uit de Amsterdamse haven en de samenwerking
bij het verbeteren van de transportcorridors, waarbij de inzet van middelen
van ontwikkelingssamenwerking en van het bedrijfsleven tot goede en snelle
resultaten zal kunnen leiden. De Mozambikaanse gesprekspartners verwelkomden
een verbreding van de betrekkingen met ons land en toonden in het bijzonder
belangstelling voor samenwerking in de sectoren transport, landbouw en zakelijke
dienstverlening, het laatste eveneens vooral in de sector transport. Speciale
belangstelling bleek te bestaan voor samenwerking met ons land bij het stimuleren
van de intra-regionale handel door middel van het verbeteren van de faciliteiten
voor transitoverkeer. Van Mozambikaanse zijde werd ingegaan op de wens om
in de transportcorridors tot een «one-stop» douaneafhandeling
te komen en werd aangegeven dat ook op dit punt in het bijzonder aan samenwerking
met ons land werd gedacht. De gezamenlijke verklaring over de wederzijds interesse
in samenwerking in de transportsector in de brede zin, die de vice-minister
van Tranport en ik na afloop van het bezoek uitgaven, vormde hiervan een bewijs. EvaluatieUit de interne evaluatie door de missie, bleek dat de vertegenwoordigers
van het zakenleven in de missie een positief oordeel hadden over het bezoek.
Terwijl duidelijk was dat Mozambique in vergelijking met Zimbabwe, waar de
delegatie voorafgaand aan het bezoek aan Mozambique verbleef, een markt van
geringe omvang vormt, hadden de meeste bedrijven tijdens het bezoek toch contacten
weten te leggen waaruit op korte termijn concrete resultaten zouden kunnen
voortkomen. Mijn indruk dat het de moeite waard is om een land dat nog slechts
in een eerste fase van economische ontwikkeling verkeert, toch reeds te bezoeken,
werd op basis van de opgedaande ervaringen tijdens dit bezoek aan Mozambique
door de vertegenwoordigers van het zakenleven onderschreven. ConclusieHet bezoek met een bedrijvenmissie aan deze twee ontwikkelingslanden is
een goede formule gebleken. In beide landen werd de verbreding van de ontwikkelingsrelatie
naar meer bilaterale economische samenwerking verwelkomd. Een aantal activiteiten
binnen het beleid van Ontwikkelingssamenwerking, zoals in dit geval de havens
van Mozambique, leent zich bij uitstek hiervoor. Belangrijk is dat aan een
aantal aspecten van de reis follow-up kan worden gegeven. Het PSOM-programma
in Zimbabwe biedt hiervoor een prima vehikel, alsmede een voortgaande
betrokkenheid bij de corridorontwikkeling in Mozambique en Zimbabwe. Daarbij
kunnen de instrumenten van Ontwikkelingssamenwerking (o.a. ORET) worden benut,
en wellicht ook de financierings- en garantie instrumenten van multilaterale
instellingen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25600-XIII-41.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl