Vaststelling begroting Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2008; Verslag van een Wetgevingsoverleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-20 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31200-VI, nr. 86

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-11-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31200-VI nr. 86

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor JustitieDe PardonregelingDe gefinancierde rechtsbijstandTerrorismebestrijdingBrandveilig maken van de DJI en het COAMeer financiële middelen voor Terrorismebestrijding
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31200-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 70 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 200 VIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie
(VI) voor het jaar 2008nr. 86VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEGVastgesteld 14 november 2007De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
7 november 2007 overleg gevoerd met staatssecretaris Albayrak van Justitie
en minister Hirsch Ballin van Justitie over de begroting
2008 (31 200 VI).Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der MeerDe griffier van de vaste commissie voor Justitie,NavaStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor JustitieWoensdag 7 november 2007 10.00 uurDe voorzitter: KampAanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten:Spekman, De Wit, Fritsma, De Roon, Kamp, Teeven, Van Vroonhoven,en de heer Hirsch Ballin, minister van Justitie, en mevrouw Albayrak,
staatssecretaris van Justitie.Aan de orde is de behandeling van:de Pardonregeling;de gefinancierde rechtsbijstand;terrorismebestrijding.De voorzitter:Ik heet de leden, de bewindspersonen en de medewerkers van harte welkom.
Op de agenda staan drie onderwerpen, te weten: de kosten voor de Pardonregeling,
de gefinancierde rechtsbijstand en terrorismebestrijding. Ik stel voor dat
een van de leden het woord voert en dat de betreffende bewindspersoon daarop
reageert. Vervolgens zal ik het woord geven aan de overige leden. Daarna zal
de betreffende bewindspersoon op die bijdragen reageren.Het eerste agendapunt betreft de kosten van de Pardonregeling. Ik geef
het woord aan de heer Spekman.De PardonregelingDe heerSpekman(PvdA)Voorzitter. De Kamerleden hebben behoefte aan een overzicht van de kosten
en de besparingen. Tijdens het AO over de voortgang van de uitvoering van
de Pardonregeling heeft zij al om een brief gevraagd. Die heeft zij gekregen.
Namens de leden stel ik op basis van die brief en de begroting een aantal
vragen.Om tegemoet te komen aan de uitvoeringskosten worden gemeenten tot en
met eind 2009 in totaal voor 55 mln. gecompenseerd. Op welke uitvoeringskosten
doelt de staatssecretaris? Volgens welke verdeelsleutel zullen de gemeenten
die compensatie ontvangen? Is de staatssecretaris van plan om de gemeenten
te korten op de financiële tegemoetkoming indien zij op het punt van
de huisvesting niet aan hun taakstelling voldoen?De staatssecretaris stelt dat er een eenmalig bedrag van 60 mln. is geraamd
ten behoeve van inburgering van personen die als gevolg van de regeling een
verblijfsvergunning krijgen. Dat bedrag zal worden verdeeld over de jaren
2008 en 2009. Welke kosten worden daarmee gedekt en hoe zal dat geld worden
aangewend? Loopt dat ook via de gemeenten?De IND heeft de extra kosten voor uitvoering van de regeling, verdeeld
over twee jaar, op 10 mln. begroot. Waaraan zal dat bedrag worden besteed?
Is dat vooral bestemd voor uitbreiding van capaciteit, dus fte's?Vanwege een lager tempo van uitstroom uit het COA dan geraamd, heeft de
staatssecretaris een bedrag van 204 mln. begroot. Dat bedrag wordt verdeeld
over de jaren 2007, 2008 en 2009. Zijn dat de kosten die niet waren gemaakt
als de regeling er niet was geweest? Ziet de staatssecretaris nog mogelijkheden
om de kosten voor de opvang te verlagen?Indien de asielzoekers die statushouder zijn geworden op grond van de
regeling meer gaan werken, kan hen ook worden gevraagd om gedeeltelijk bij
te dragen aan de kosten voor hun opvang. Dat geldt met name voor degenen die
in het COA zitten. Hoe staat de staatssecretaris tegenover deze extra mogelijkheid
om de kosten voor de opvang te drukken? Wij hebben de indruk dat betrokkenen
op dit moment nauwelijks worden geprikkeld om te werken. Het zou jammer zijn
als zij tot 2009 in het COA zaten.Welke uitstroom moet de staatssecretaris met de gemeenten jaarlijks realiseren
om de kosten van het COA en die van de overige opvanginstellingen voor 2008,
2009 en 2010, zoals geraamd in de begroting, terug te laten lopen?Verwacht de staatssecretaris dat asielzoekers die in het bezit zijn van
een verblijfsdocument ook zelf op zoek gaan naar reguliere woonruimte? Is
zij van plan om dat te stimuleren? Is daarmee rekening gehouden bij de raming
van de kosten voor de opvang door het COA of de andere instellingen? Dit is
de grote bulk van het geld. Als wij die mensen zelf laten bijdragen of de
kosten verlagen door een snellere uitstroom, zijn wij in financieel opzicht
spekkoper. Mijn persoonlijke opvatting is dat wij dat dan ook uit maatschappelijk
oogpunt zijn.Kan de staatssecretaris ons een indicatie geven van de bijkomende kosten
die het gevolg zijn van de huidige Pardonregeling? Ik doel op de kosten voor
bijstand en zorg. Wat zou de hoogte van dat bedrag zijn geweest in het geval
van het percentage vergunningverleningen binnen het project Terugkeer, namelijk
45? Dat was het huidige percentage van mensen dat alsnog voor de regeling
in aanmerking kwam. Kan de staatssecretaris inzicht geven in de kosten per persoon voor terugkeer
als sluitstuk voor het niet in aanmerking komen voor de regeling?De besparingen zijn niet minder belangrijk. De staatssecretaris stelt
dat er positieve effecten zijn die indirect voortvloeien uit de beëindiging
van het project Terugkeer met een voorziene looptijd tot medio 2008. Wat is
de hoogte van het bedrag dat is gemoeid met de beëindiging van dat project
en wanneer is dat geld vrijgekomen? Welke zaken zal de staatssecretaris met
dat geld bekostigen?De regeling heeft ook tot gevolg dat het aantal procedures bij de IND
en de rechtbanken wordt beperkt als gevolg van het intrekken van de lopende
procedures. Dat zijn er nogal wat. De staatssecretaris schrijft dat 12.000
procedures zijn ingetrokken. Het betreft procedures van personen die tot de
doelgroep van de regeling behoren. Die procedures hebben betrekking op asiel
en reguliere aanvragen. Het totaal aan reguliere aanvragen is ongeveer 9000.
Daarnaast zijn er ongeveer 3000 procedures in het kader van beroep en hoger
beroep. Is het mogelijk om de besparingen op basis van gemiddelde kosten per
type procedure in geld uit te drukken? Wat is de grootte van het bedrag dat
vrijkomt nu 12.000 procedures zijn ingetrokken?Ook de volgende zaken zouden tot besparingen kunnen leiden: een beperkte
behoefte aan capaciteit voor vreemdelingenbewaring, alsmede aan de inzet van
bijvoorbeeld de Dienst Vervoer en Ondersteuning, de Koninklijke Marechaussee,
de politie, de rechtsbijstand en tolken. Kan de staatssecretaris, eventueel
op basis van het aantal ingetrokken procedures, een schatting maken van de
kosten die anders voor die capaciteit en activiteiten nodig zouden zijn?De staatssecretaris stelt dat het tempo van uitstroom uit de centrale
opvang met de regeling lager is dan was geraamd. De eerdere ramingen op dat
punt kwamen nooit overeen met de werkelijkheid. De staatssecretaris schrijft
dat op 1 januari 2007 nog steeds 14.000 asielzoekers in het COA zaten
die onder de oude Vreemdelingenwet asiel hadden aangevraagd. Is de conclusie
gerechtvaardigd dat de kosten voor de opvang ook zonder regeling hoger waren
geweest? De feitelijke uitstroom van die groep was immers al langere tijd
lager dan de ramingen. Wat zouden de kosten voor de opvang van die groep zijn
geweest bij de uitstroom zoals die feitelijk was geregeld, dus zonder regeling?
Ik toon een overzicht van de geraamde kosten en de kosten van de Pardonregeling.
Daaruit blijkt dat er een verschil is tussen de raming en de feitelijke kosten.
Is het juist dat de feitelijke kosten niet de geraamde kosten zijn maar de
werkelijke?Ik verzoek de staatssecretaris om ons inzicht te geven in de bijkomende
besparingen die de huidige regeling met zich meebrengt. Ik doel onder andere
op de kosten voor het justitiële apparaat, de politie en die voor de
gemeenten ten behoeve van de noodopvang. In de brief van de staatssecretaris
wordt slechts geredeneerd met het oog op de kosten van het Rijk. Er is echter
sprake van één overheid. De gemeenten maken kosten voor de noodopvang
die in 2009 dicht zal gaan. Zij hebben eerder gedreigd om bij het Rijk een
claim neer te leggen ter compensatie van de kosten voor de noodopvang.Zijn er positieve effecten die niet in de brief van de staatssecretaris
staan waarvan is gebleken dat die er zijn? Het ene deel van de betrokken personen
komt misschien in de bijstand, maar hoogst waarschijnlijk gaat het andere
deel aan het werk. Ik ken mensen met een pasje en een baan.De voorzitter:Ik dank de heer Spekman voor de grondige voorbereiding van zijn bijdrage
en geef het woord aan de staatssecretaris.StaatssecretarisAlbayrakVoorzitter. Het lijkt mij goed om eerst in te gaan op de stand van zaken
ten aanzien van de uitvoering van de regeling. Op 15 juni jongstleden
hebben wij, na het debat met de Tweede Kamer, de uitvoering ter hand genomen.
Ik heb de Kamer meegedeeld dat de IND is gestart met het beoordelen van dossiers
van vreemdelingen die bekend waren bij de IND en de DT&V. Op 30 oktober
2007 waren er 20.100 dossiers beoordeeld. Betrokkenen hebben een aanbiedingsbrief
gekregen, omdat zij voldeden aan de voorwaarden die aan de regeling zijn gesteld.
Inmiddels hebben ruim 16.000 vreemdelingen het aanbod geaccepteerd. De procedures
van die personen zijn ingetrokken. Dat was een voorwaarde om voor een pasje
in aanmerking te komen. Voor een deel is inmiddels een pasje aangevraagd.
Anderen hebben dat al ontvangen.Voor 1 oktober hadden de burgemeesters al voorbereidend werk verricht
ten behoeve van het opstellen van de burgemeestersverklaringen. Op dit moment
zijn er 2050 verklaringen binnengekomen. Die hebben betrekking op de groep
die wij niet in beeld hadden, die met onbekende bestemming is vertrokken.Wij weten dat ongeveer 2700 mensen niet voldoen aan de criteria van de
regelgeving. De contra-indicaties op basis van artikel 1 van het Vluchtelingenverdrag
vormen een reden voor afwijzing: criminele antecedenten, het meervoudig onjuist
verklaren van de identiteit of geen onafgebroken verblijf in Nederland. Ongeveer
1800 personen uit die groep zijn verwijderbaar. Voor hen worden voorbereidingen
getroffen voor het vertrek. Mijn uitdaging is op dat punt niet minder groot
dan dat die voor mijn voorgangers was. De voorwaarde is dat de landen van
herkomst medewerking verlenen om betrokkenen te voorzien van de papieren die
nodig zijn voor terugkeer.Ik wijs erop dat de financiële consequenties van de regeling volgen
uit de keuze in het coalitieakkoord om vreemdelingen die onder de oude Vreemdelingenwet
asiel hebben aangevraagd, onder bepaalde voorwaarden een verblijfsvergunning
te verlenen. De leden constateren terecht dat een deel van de groep die nu
onder de regeling valt, onder het oude project Terugkeer waarschijnlijk een
verblijfsvergunning had gekregen. Dat percentage is inderdaad ruim 40. Nu
voor deze periode een verblijfsvergunning wordt afgegeven, behoren zij tot
de rechtmatig ingezetenen van Nederland. Zij kunnen als vergunninghouders
dus aanspraak maken op voorzieningen die gelden voor alle ingezetenen van
ons land.Ik vind het belangrijk om te benadrukken dat de regeling niet alleen kosten
met zich brengt, maar dat die ook verschillende positieve effecten heeft.
Een aantal daarvan laat zich vertalen in directe financiële gevolgen.
Ik noem de structureel lage bezetting van het COA vanaf 2009 en de intrekking
van de procedures bij de IND en de Vreemdelingenkamers als voorbeelden. Andere
effecten zijn duidelijk van meer maatschappelijke aard. Die laten zich niet
zonder meer in financiële effecten uitdrukken. De regeling is immers
de uitkomst van een intensieve en zeer langdurige discussie over
de positie van die mensen. Met deze regeling zetten wij een streep onder de
nalatenschap van de oude Vreemdelingenwet. Wij kunnen ons zodoende weer richten
op de toekomst waarvoor geldt dat ook het effectief uitvoeren van de nieuwe
Vreemdelingenwet van belang is. De regeling geeft ook duidelijkheid over de
toekomst van de vreemdeling. Wij kunnen redelijkerwijs inschatten dat mensen
die jarenlang improductief zijn geweest een kans krijgen om productief te
worden.In de brief van 24 oktober heb ik nogmaals de kosten opgesomd. In
het bestuurlijk overleg met de gemeenten ben ik een bedrag van 25 mln. overeengekomen
voor extra uitvoeringskosten. Op 25 mei zijn de VNG en ik tot het bestuursakkoord
gekomen. Daarin staat dat een bedrag van 55 mln. ter beschikking zal worden
gesteld om tegemoet te komen in diverse kosten die samenhangen met de uitvoering
van de Pardonregeling. Gemeenten kunnen dat bedrag aanwenden voor het vergoeden
van kosten voor diegenen die tot de doelgroep behoren en worden gehuisvest.
Dat bedrag is concreet gekoppeld aan de huisvesting en tevens bedoeld als
extra stimulans om gemeenten te bewegen betrokkenen snel uit de dure COA te
halen. Het bedrag van 55 mln. wordt via een eenvoudige uitkering op declaratiebasis
aan de gemeenten verstrekt. De tegemoetkoming aan gemeenten wordt, zoals ik
al zei, gekoppeld aan de huisvesting. De gemeenten ontvangen een bedrag per
gehuisvest huishouden. Het bedrag is gerelateerd aan de omvang van het aantal
te vestigen huishoudens. Jaarlijks worden gemeenten achteraf gecompenseerd,
dus achtereenvolgens voor de gerealiseerde huisvesting in 2007, 2008 en in
2009. Mijn diensten houden zelf bij wat het aantal huishoudens is dat gemeenten
elk jaar huisvesten. Ik heb de Kamer eerder geïnformeerd over de taskforce
Huisvesting onder leiding van de heer Nijpels. Ik verwacht wat dat betreft
een positief effect op die versnelde huisvesting. Een paar weken geleden is
de heer Nijpels met zijn werkzaamheden gestart. Ik verwacht dat de financiële
regeling voor de wijze van de verdeling van het bedrag van 55 mln. op korte
termijn wordt gepubliceerd en dat die vervolgens zal ingaan.Er is gevraagd naar de kosten die gedekt worden uit het bedrag van 55
mln. Eerder heb ik gemeld dat het vooral gaat om de bijzondere bijstand voor
bijvoorbeeld de inrichtingskosten. Anders zouden gemeenten die voorziening
uit eigen zak moeten betalen.In de begroting van de minister voor WWI is voor de inburgering van personen
die onder de doelgroep vallen, een bedrag van 30,7 mln. per jaar uitgetrokken
voor 2008 en 2009. Volwassenen uit die doelgroep die een verblijfsvergunning
krijgen, worden daarmee inburgeringsplichtig op grond van de Wet inburgering.
Dat geldt ook voor andere nieuwkomers. Er dient te worden opgemerkt dat een
aanzienlijk deel van die personen ook zonder de regeling voor een verblijfsvergunning
in aanmerking zou zijn gekomen. Dat zou dan ook inburgeringsplichtig zijn
geworden. Vergunninghouders die in de gemeenten verblijven, ontvangen een
inburgeringsaanbod. Voor de extra inburgeringstrajecten van de groep vergunninghouders
heeft minister Vogelaar in totaal 56 mln. beschikbaar gesteld. Op grond van
dat beschikbare budget is voor de gemeenten € 4480 per persoon beschikbaar
ten behoeve van de inburgering. Daarnaast is er door minister Vogelaar 4 mln.
vrijgemaakt voor de begeleiding van personen die tot de doelgroep van de regeling
behoren en die zich in de centrale opvang bevinden.De IND heeft per saldo 10 mln. begroot voor de extra kosten voor de uitvoering
van de Pardonregeling. Dat bedrag moet worden verdeeld over de jaren 2007
en 2008. Die kosten hangen samen met de behandeling van de circa 16.000 dossiers,
de voormalige doelgroep van de DT&V, en de omzetting naar vergunningen
voor onbepaalde tijd na een periode van een jaar. De IND voert een en ander
uit en zal zijn formatie tijdelijk uitbreiden. Ook zullen er tijdelijk extra
informatievoorzieningen zijn, waaronder een helpdesk voor de gemeenten, voorlichtingsbijeenkomsten,
communicatiemateriaal, een telefoonlijn enzovoorts. Daaraan zal het bedrag
van 10 mln. dus worden besteed.De kosten die verband houden met de opvang zijn onvermijdelijk en nauwelijks
beïnvloedbaar. Ik kan geen antwoord geven op de vraag of die kosten in
een andere situatie dan de huidige niet waren gemaakt. Eerder heb ik gezegd
dat deze groep in de opvang zat op het moment dat dit kabinet aantrad. Op
het moment dat de regeling werd gemaakt, zijn er geen nieuwe mensen bij gekomen
en evenmin tijdens de uitvoering. Er is een standstillbepaling geweest waardoor
de uitstroom laag was. Eerder, hangende het opstellen van de regeling, heb
ik die verklaring gegeven. Uiteraard hebben wij mensen niet op straat gezet
toen wij de regeling in het vooruitzicht hadden. Het was ook de wens van de
Kamer om dat niet te doen. De kosten die nu worden gemaakt voor de centrale
opvang, hangen samen met de keuze van het in de centrale opvang houden van
de mensen voor wie de regeling bedoeld was.Staand beleid is dat statushouders die in het COA wonen en die werken,
bijdragen aan de kosten voor hun opvang. In de REBA is vastgelegd dat, als
een bepaalde categorie vreemdelingen waaraan met toepassing van de RVA 2005
opvang wordt geboden, een tewerkstellingsvergunning wordt verleend en dat
die mensen een eigen bijdrage moeten betalen voor de kosten van de opvang.
Het bepaalde moment is dus eigenlijk dat van de vergunningverlening. Daarna
is er sprake van inkomen en dus ook van het betalen van een eigen bijdrage.
Dat is niet anders voor de doelgroep waarop de regeling van toepassing is.
In beginsel mag van betrokkenen dus worden verwacht dat zij er, op het moment
dat zij over een verblijfsvergunning beschikken, alles aan doen om een baan
te vinden. Zij zijn meestal in staat om te werken en dus ook om een eigen
bijdrage te leveren.Van het bestuursakkoord met de VNG maakt ook onderdeel uit dat personen
die een verblijfsvergunning krijgen, uiterlijk twee jaar na toekenning adequaat
worden gehuisvest. Het Rijk en de VNG streven ernaar om de huisvesting uiterlijk
in 2009 te hebben afgerond. Bij de aanvang van de uitvoering van de regeling
verbleven er in de centrale opvang ongeveer 14.000 mensen die vóór
1 april 2001 een vergunning hadden aangevraagd. De personen die in aanmerking
komen voor een verblijfsvergunning dienen ongeveer binnen 2,5 jaar te worden
gehuisvest. Er dienen dus ongeveer 2800 personen per halfjaarlijkse taakstelling
te worden gehuisvest. Dat is een fors aantal. In het bestuursakkoord is bepaald
dat daarbij voorop staat dat de statushouders zelfstandig woonruimte kunnen
zoeken. Zij worden daarvoor gefaciliteerd met ICT-voorzieningen op de COA-locaties.
Daarnaast krijgen zij steun van COA-medewerkers en vrijwilligers.
Bij het opstellen van de uitstroomprognose is daarmee rekening gehouden.Ik kan op dit moment geen uitspraak doen over de gevolgen van de regeling
voor de mate waarin beroep wordt gedaan op bijvoorbeeld de algemene bijstand.
Daarvoor is een koppeling nodig tussen de registratie van enerzijds de Vreemdelingenketen
en anderzijds de gegevens van het CBS. Van die koppeling is thans geen sprake.
Ik onderschrijf de constatering van de Kamerleden dat een deel van de doelgroep
sowieso in aanmerking was gekomen voor een verblijfsvergunning. Een deel van
die groep zou dus ook een beroep hebben gedaan op de bijstand. De monitoring
van de ontwikkelingen op het punt van de instroom in de bijstand is de verantwoordelijkheid
van de staatssecretaris van SZW. Ik weet dat er met de staatssecretaris wordt
gesproken over de mogelijkheden en de onmogelijkheden binnen de systematiek
van de Bijstandswet. Ik pleit ervoor om het debat daarover met hem te voeren,
met inachtneming van de mededelingen die ik vandaag en in eerdere debatten
over die kwestie heb gedaan.Vreemdelingen die niet in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning
zijn, zoals ik heb gezegd, verwijderbaar. Zij moeten Nederland verlaten. Dat
geldt voor iedere vreemdeling die onrechtmatig in Nederland verblijft. De
facilitering bij terugkeer van verwijderbare vreemdelingen in het kader van
de regeling is daarom niet apart begroot. Ik kan dus niet zeggen wat de kosten
per persoon zijn, gerelateerd aan de regeling.Het budget dat vrijkomt als gevolg van het beëindigen van het project
Terugkeer is deels benut voor de uitvoering van de huidige Vreemdelingenwet.
De twee opvanglocaties in Vught en Vlagtwedde deden dienst als vertrekcentra.
Die zijn onder het project Terugkeer als het ware omgeklapt tot opvangcentra
en toegevoegd aan de reguliere opvangcapaciteit van het COA. Daarnaast is
een deel van de capaciteit ten behoeve van de facilitering bij terugkeer onder
het project Terugkeer overgeheveld naar de DT&V. De positieve effecten
van de beëindiging van het project Terugkeer kunnen derhalve niet zondermeer
gekwantificeerd worden. Dat geld is op andere plaatsen al ingezet.Het is lastig om de financiële opbrengsten te kwantificeren die het
gevolg zijn van het intrekken van procedures door de IND en de rechtbanken.
Ik kan wel iets zeggen over het aantal procedures dat is ingetrokken, maar
het is niet eenvoudig om dat te vertalen naar geld. De capaciteit die vrij
komt, zal namelijk worden ingezet voor de behandeling van aanvragen die onder
de huidige Vreemdelingenwet zijn ingediend, opdat de Vreemdelingenwet 2000
kan worden uitgevoerd zoals die was bedoeld. De capaciteit van de Vreemdelingenkamers
is dus niet opeens overbodig. Daarbij komt dat het intrekken van procedures
capaciteit vergt. Ik ben dus niet in staat om de opbrengst te kwantificeren.
Inmiddels is wel bekend dat er ruim 14.000 procedures zijn ingetrokken in
plaats van 12.000. Het is om dezelfde redenen als genoemd onmogelijk om de
positieve effecten van de regeling te kwantificeren.De overige vragen van de heer Spekman hebben vooral betrekking op andere
besparingen en de betekenis van de regeling. Ik herhaal dat het vaststellen
van de Pardonregeling voor mij een voorwaarde was om de uitvoering van de
nieuwe Vreemdelingenwet te ontlasten. Dat gold ook voor de partners in de
Vreemdelingenketen. De discussie over de regeling heeft op vele manieren doorgewerkt
in de uitvoering van de nieuwe Vreemdelingenwet. Wij hebben allemaal baat
bij korte procedures, het op korte termijn verschaffen van duidelijkheid aan
de vreemdeling en het sneller realiseren van de terugkeer van afgewezen asielzoekers.
De komende jaren zal ik mij inspannen om dat alles te realiseren. De besparing
die dat oplevert, is misschien niet in geld uit te drukken, maar dat neemt
niet weg dat die uit maatschappelijk oogpunt heel belangrijk is. Ik doel dan
op de uitvoering van het beleid dat de minister van Justitie en ik voorstaan.
Naast de maatschappelijke besparing, is er rust gekomen. Een groot aantal
mensen, 70% tot 80%, stond achter de Pardonregeling. Zij en
wij waren aan die regeling toe. Het is dan ook goed dat die er is. Nu kunnen
wij ons richten op de zaken die ons de komende jaren moeten bezighouden.De voorzitter:Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoord en geef het woord aan de
heer Spekman.De heerSpekman(PvdA)De staatssecretaris heeft mijn vraag over het overzicht niet beantwoord.
Het antwoord op die vraag is voor mij van belang. Het heeft namelijk te maken
met het verschil tussen ramingen en de feiten. De uitstroom blijkt ieder jaar
lager te zijn dan de ramingen.StaatssecretarisAlbayrakHet gaat naar mijn idee te ver om op het grafiekje van de heer Spekman
in te gaan. Mijn ogen zijn redelijk goed. Ik zag dan ook twee sterke lijnen
en een stippellijn. Het lijkt mij goed om het grafiekje nader te bestuderen
en daarop later terug te komen. In het laatste debat dat wij hebben gevoerd,
heb ik overigens iets gezegd over de financiële systematiek waarmee wij
werken. Voor het ministerie van Justitie is dat een gegeven. Het past naar
mijn idee niet binnen de orde van dit debat om de conclusies te bespreken
die de heer Spekman uit die gegevens trekt.De voorzitter:Ik verzoek de heer Spekman om de grafiek aan de staatssecretaris te overhandigen.
Ik verzoek de staatssecretaris om daarop schriftelijk te reageren indien blijkt
dat daarvoor aanleiding is.Ik geef het woord aan de heer De Wit.De heerDe Wit(SP)Voorzitter. Uit de schriftelijke antwoorden op mijn vragen over de besparingen
en de juridische kosten maak ik op dat de staatssecretaris het niet weet.
Zojuist heeft zij opgemerkt dat 14.000 procedures zijn stopgezet. Het is naar
mijn idee dan ook mogelijk om te begroten wat daarvan de gevolgen zijn voor
de kosten voor de advocaat, het gerechtelijk apparaat en de IND. De staatssecretaris
heeft gezegd dat de vrijgekomen capaciteit wordt ingenomen door achterstallig
ander werk. Dat is echter geen argument, want er is op dit punt naar mijn
idee sprake van een duidelijke, aanzienlijke besparing. Kan de staatssecretaris
op dat punt toch niet een indicatie van de kosten geven?Er is geraamd dat er 26.000 tot 30.000 vreemdelingen zijn. In principe
ging de regering er steeds van uit dat die mensen werden uitgezet. Ik heb
altijd begrepen dat een uitzetting gemiddeld € 40.000 kost. Inmiddels
is gebleken dat 16.000 mensen niet worden uitgezet. Kunnen de bespaarde kosten
van de uitzetting niet bij benadering worden begroot?De voorzitter:Ik geef het woord aan de heer Fritsma.De heerFritsma(PVV)Voorzitter. De fractie van de PVV heeft het generaal pardon nooit gewild.
Alle met de Pardonregeling gepaard gaande kosten beschouwen wij dan ook als "zonde
van het geld".Er speelt een aantal zaken dat om opheldering vraagt. In de brief van
24 oktober staat dat het tempo van uitstroom uit het COA lager is dan
geraamd. Dat brengt dus hogere kosten met zich mee. Het betreft een bedrag
van maar liefst 4 mln. Kan de staatssecretaris die inschattingsfout verklaren?
Het is bijzonder storend om met steeds hogere rekeningen te worden geconfronteerd
die samenhangen met de directe kosten van de regeling.Wij krijgen geen inzicht in de indirecte kosten van de Pardonregeling.
Er zijn geen gegevens beschikbaar over het aantal bijstandsuitkeringen dat
door de betrokken vreemdelingen is aangevraagd. Dat heeft de staatssecretaris
ook gezegd. Laat staan dat wij inzicht krijgen in de extra kosten voor gezondheidszorg,
huisvesting, onderwijs en veiligheid. Als tienduizenden mensen in Nederland
worden toegelaten, heeft dat vanzelfsprekend gevolgen voor die zaken. De staatssecretaris
van SZW zou verantwoordelijk zijn voor het geven van cijfers over de bijstand.
Ik heb hem daarom gevraagd om die gegevens aan te dragen. Hij heeft geantwoord
dat het niet mogelijk is om gegevens uit het systeem te halen die er niet
in zitten. Er wordt dus niets geregistreerd. Ik dring erop aan om die registratie
ter hand te nemen. Het maakt mij niet uit welke staatssecretaris dat doet.
Het gaat mij erom dat er duidelijkheid komt over de totale financiële
gevolgen van de regeling. Ik verzoek de staatssecretaris dan ook om die zo
snel mogelijk te geven.De staatssecretaris zegt steeds dat kosten voor bijstandsuitkeringen en
dergelijke toch gemaakt zouden zijn. Een groot deel van de betreffende vreemdelingen
zou naar haar idee waarschijnlijk toch wel een verblijfsvergunning hebben
gekregen. Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat 40% tot 45% van
die vreemdelingen op andere gronden een verblijfsvergunning zou hebben gekregen.
Die mensen hebben jarenlang de ene procedure na de andere gevolgd en zijn
steeds afgewezen. Hoe is het dan mogelijk dat ruim 40% toch zou zijn
toegelaten?Ik wijs erop dat er voor 9000 vreemdelingen reguliere procedures liepen.
Daarvoor gold een MVV-eis. Daaraan voldeden zij echter niet. Het was dus gebruikelijk
geweest om keer op keer tot afwijzing over te gaan. Ik hecht eraan om niet
te spreken over gebeurtenissen die waarschijnlijk zullen plaatsvinden. Het
gaat mij om de feiten en dus om het bewijs.De staatssecretaris heeft het feit dat 14.000 lopende procedures zijn
ingetrokken als een soort overwinning gepresenteerd. Dat zou immers leiden
tot besparingen. Ik ervaar het als een nederlaag dat er sprake was van zoveel
lopende procedures. In mijn ogen geeft dat aan dat er echt iets aan het "procedurestapelen"
moet worden gedaan om te voorkomen dat daarvoor in de toekomst weer hoge kosten
worden gemaakt.De heerKamp(VVD)De indirecte kosten die worden gemaakt ten behoeve van het generaal pardon
zijn naar mijn overtuiging onjuist in beeld gebracht. Naar mijn idee zijn
die zelfs niet in beeld gebracht. Tijdens de begrotingsbehandeling zal ik
op dat punt ingaan. Het lijkt mij niet zinvol om nu in detail te treden over
dit onderwerp, waarover een dermate groot verschil van opvatting is.De voorzitter:Ik geef het woord aan de staatssecretaris.StaatssecretarisAlbayrakVoorzitter. Tegenover indirecte kosten staan indirecte besparingen. In
het laatste debat met de Kamer heb ik gezegd dat ik haar niet een fantastisch
verhaal zal voorschotelen dat betrekking heeft op berekeningen die ik maak
over de indirecte besparingen van deze regeling. Ik kan dus geen getallen
geven van mensen die gaan werken en die daarmee een bijdrage zullen leveren
aan de samenleving, personen die belasting gaan betalen enzovoorts. Ik ben
eerlijk over de indirecte besparingen en heb duidelijk gemaakt wat de verwachtingen
zijn. Hoe groot die groep is, kan ik niet zeggen. Ik wijs de Kamer op haar
verantwoordelijkheid en verzoek haar om ten aanzien van de indirecte kosten
dezelfde route te bewandelen. Het is mogelijk om te zeggen dat een deel van
de betrokkenen waarschijnlijk een beroep zal doen op de bijstand. Het is echter
onmogelijk om te zeggen hoe groot die groep zal zijn. Een deel van de betrokken
personen zal een beroep doen op de huursubsidie, maar op dit moment is niets
bekend over de grootte van die groep. Ik zeg wel toe dat ik alle kosten en
besparingen, ongeacht of die direct of indirect zijn, in beeld zal brengen
zodra dat mogelijk is. Ik heb de Kamer over dit onderwerp al verschillende
brieven gestuurd. Als er gegevens over kosten en besparingen beschikbaar zijn,
stel ik die aan de Kamer beschikbaar. Indien het mogelijk is om met een registratiesysteem
de kosten en de besparingen in beeld te brengen, zal ik niet nalaten om daarvoor
te zorgen. Ik voer daarover gesprekken met de staatssecretaris van SZW, maar
ik wijs er nogmaals nadrukkelijk op dat het zijn verantwoordelijkheid is om
te monitoren en die gegevens te achterhalen. Vanuit mijn stoel zal ik niet
de systematiek van de Bijstandswet aanpassen als de verantwoordelijke staatssecretaris
dat niet kan.Het is niet mogelijk om te kwantificeren wat de besparingen zijn van de
ingetrokken procedures. De redenen daarvoor heb ik zojuist gegeven. Ik zou
die rekensom willen maken, maar dat behoort niet tot de mogelijkheden. Ik
zal dus geen bedragen noemen. Hetzelfde geldt voor de kosten voor de uitzetting.De heerFritsma(PVV)De staatssecretaris heeft mijn vragen niet duidelijk beantwoord. Zij heeft
bovendien geen antwoord gegeven op mijn vraag of zij kan bewijzen dat ruim
40% van de betreffende vreemdelingen zonder pardonregeling, dus op
andere gronden, een verblijfsvergunning zou hebben gekregen. Dat lijkt mij
onwaarschijnlijk.De heerSpekman(PvdA)Ik zou de REBA graag ontvangen. Ik heb namelijk de indruk dat de prikkeling
die uit deze regeling voortvloeit voor veel betrokkenen niet sterk genoeg
is om daadwerkelijk aan het werk te gaan.StaatssecretarisAlbayrakIk zeg de heer Spekman toe dat ik die regeling naar de Kamer stuur.De heer Fritsma heeft gezegd dat ik zijn vragen niet duidelijk heb beantwoord.
Misschien is hij het niet met mijn antwoorden eens, maar dat is iets anders
dan dat zijn vragen niet duidelijk zijn beantwoord. Ik heb geprobeerd, zo
duidelijk mogelijk te zijn.De percentages 40 en 45 zijn door de minister voor V&I beschikbaar
gesteld. Die hebben betrekking op het aantal personen uit het
project Terugkeer dat in de periode 2004-2006 is toegelaten. Vanuit het project
Terugkeer heeft ruim 40% een verblijfsvergunning gekregen. Daarop baseren
wij de verwachting dat van de totale groep in het project Terugkeer ruim 40%
een verblijfsvergunning zou hebben gekregen.De voorzitter:Het tweede onderwerp is de gefinancierde rechtsbijstand. Ik stel vast
dat een aantal vertegenwoordigers op de publieke tribune met name daarin is
geïnteresseerd. Ik geef het woord aan de heer De Wit.De gefinancierde rechtsbijstandDe heerDe Wit(SP)Voorzitter. De vertegenwoordigers op de publieke tribune zijn inderdaad
geïnteresseerd in de gefinancierde rechtshulp en de plannen van het kabinet
om in 2008 een bedrag van 25 mln. te bezuinigen en in de volgende jaren 50
mln.Wij spreken over een bijzonder belangrijke voorziening in onze rechtstaat,
namelijk de in de Grondwet en in allerlei internationale verdragen gegarandeerde
toegang tot de rechter. Helaas kan ik daarbij vanwege de tijd niet al te lang
stilstaan. Wij hebben net een stelselherziening achter de rug. Die is met
name door het vorige kabinet in gang gezet en uitgevoerd. Het ziet er desondanks
naar uit dat er opnieuw een aanmerkelijke ingreep plaatsvindt in de gefinancierde
rechtshulp. Ter voorbereiding van dit debat en dat van de begrotingsbehandeling
volgende week, heb ik gevraagd of de regering onderzoek heeft gedaan naar
de opbrengst van de bezuinigingen. Verder heb ik gevraagd welke gevolgen die
naar de mening van het kabinet zullen hebben voor met name de mensen die rechtshulp
zoeken en die rechtshulp geven. Uit het antwoord van de staatssecretaris blijkt
dat daarnaar geen onderzoek is gedaan. Wel wordt de verwachting uitgesproken
dat er zowel aan de vraag- als de aanbodzijde geen sprake zal zijn van aanmerkelijke
effecten. Het laatste waag ik te betwijfelen. De Nederlandse Orde van Advocaten
waarschuwt in zijn uitgebreide brief aan de Kamer namelijk voor het doemscenario
dat eenieder sinds de jaren zestig van de vorige eeuw kent. Ik doel op de
leemte in de rechtshulp. De Nederlandse Orde van Advocaten spreekt van een
nieuwe dreiging van een leemte in de rechtshulp op het moment dat de aangekondigde
bezuinigingen worden doorgevoerd. Die raken immers aan de advocaat die rechtshulp
probeert te geven, alsmede aan de rechtszoekende.Samen met de Vereniging Sociale Advocatuur Nederland heb ik de afgelopen
maanden onderzoek gedaan naar de te verwachten effecten van de bezuinigingen
van 25 mln. Ik zal de staatssecretaris aan het eind van dit debat de uitkomsten
van dat onderzoek overhandigen. Bij de bespreking van de afzonderlijke bezuinigingen
die de staatssecretaris voorstelt, zal ik op de resultaten van dat onderzoek
wijzen. Die resultaten zijn schrikbarend. Die bevestigen de voorspelling van
de Nederlandse Orde van Advocaten, te weten dat er een duidelijk effect zal
zijn: 60% van de bevraagde advocaten zegt dat het het aantal werkzaamheden
op het terrein van de sociale advocatuur zal verminderen of dat het daarmee
zal stoppen. Dat is dus een buitengewoon ernstige situatie. Dat kan onze bedoeling
niet zijn.De staatssecretaris maakt in haar brief duidelijk waaraan de stijging
van de kosten voor rechtshulp te wijten is. Deels zou die te wijten zijn aan
de uurvergoeding van de advocaat en deels zou de toegenomen vraag naar rechtshulp
die stijging teweegbrengen. De staatssecretaris heeft voor de vergelijking
van de gegevens het jaar 1994 als uitgangspunt genomen. Dat is slim. In dat
jaar was de uurvergoeding € 41. In 2007 blijkt die vergoeding € 103
te zijn. Uit die vergelijking blijkt dus dat die vergoeding "verschrikkelijk"
is gestegen. Als wij uitgaan van de periode van 2004 tot 2008 en daarbij in
acht nemen dat de indexering twee keer is bevroren, blijkt dat de uurtarieven
over een periode van vier jaar met € 9 zijn gestegen. Die zijn dus € 2
per jaar gestegen. De secretaresse op het kantoor neemt voor dat bedrag de
telefoon niet eens op.De voorzitter:Dit is een wetgevingsoverleg ter voorbereiding van de plenaire begrotingsbehandeling.
De heer De Wit gaat gedetailleerd in op de resultaten van zijn onderzoek.
Ik verzoek hem om aansluiting te blijven houden met de begroting. Wat dat
betreft ben ik het spoor nu en dan bijster.De heerDe Wit(SP)Ik begrijp wat de voorzitter bedoelt te zeggen. Ik heb dat onderzoek aangehaald
om aan te tonen dat er grote vrees bestaat voor het voortbestaan van de gefinancierde
rechtshulp. Daarnaast heb ik gewezen op de reactie van de Nederlandse Orde
van Advocaten en op die van de staatssecretaris. Laatstgenoemde heeft namelijk
aangegeven waar de oorzaken zouden liggen van de gestegen kosten voor de rechtsbijstand.
Die zaken heb ik niet zelf bedacht, maar die staan in de brieven die aan dit
onderwerp ten grondslag liggen.Ik kom op de verschillende bezuinigingsposten. De staatssecretaris gaat
in de eerste plaats in op de aanpassing van de drempel van het financieel
belang. Ik kan mij voorstellen dat de drempel op dat punt wordt verhoogd,
want er is wat dat betreft al heel lang niets meer gedaan. De door de staatssecretaris
voorgestelde verhoging naar € 250, respectievelijk € 500
en € 1000 is naar mijn idee echter fors. Heeft de staatssecretaris
onderzocht wat dat betekent voor uitval? Betekent dat dat vragen naar rechtshulp
daardoor worden uitgesloten? Zo ja, in welke orde van grootte gebeurt dat
dan? Vroeger was het mogelijk om in ieder geval in principiële zaken
te procederen, ook al ging het bij wijze van spreken om € 100.In de tweede plaats is de staatssecretaris ingegaan op de uniformering
van het uitvoeringsbeleid van bewerkelijke zaken. Zij heeft aangegeven dat
er een verschil is in de praktijk van de raden voor rechtsbijstand. Zij wil
tot uniformering overgaan. Ik kan mij daarbij iets voorstellen. De staatssecretaris
schrijft echter ook over een aanscherping. Waaraan moeten wij dan denken?
Juist die bewerkelijke zaken zorgen voor een inkomensderving voor de advocaten
die zich met rechtshulp bezighouden. Er wordt namelijk geen vergoeding gegeven
voor werk dat tussen de 7 en 21 uur in beslag neemt. Als wij in acht nemen
wat het aantal uren is dat aan een bewerkelijke zaak wordt besteed en dat
een groot deel daarvan niet wordt vergoed, wordt het uurtarief gemiddeld aanzienlijk
lager. Betekent aanscherping dat er nog kritischer zal worden gekeken naar
het aantal uren, dus dat er nog meer sprake zal zijn van bemoeienis op dat
punt? Hoe kijkt de staatssecretaris dan aan tegen de uren die niet worden
vergoed? Ik kom op het voorstel om de vergoeding voor administratieve kosten bij
ambtshalve toevoegingen af te schaffen. Daartegen maak ik geen bezwaar, want
ik zie het belang daarvan.De staatssecretaris stelt voor om de indexering tijdelijk aan te passen.
Dat is eerder gebeurd. Het voorstel is om het voor twee jaar te doen. Is berekend
wat de inkomenseffecten daarvan zullen zijn voor de sociale advocatuur? Wat
vindt de staatssecretaris van de opvatting van de Nederlandse Orde van Advocaten
en van de conclusie van ons onderzoek dat er een leemte in de rechtshulp zal
ontstaan? Verder vraag ik de staatssecretaris wat zij vindt van het feit dat
de advocaten die zich met de sociale advocatuur bezighouden, het aantal activiteiten
zullen verminderen?Het voorstel voor de toevoeging in vreemdelingenzaken, de aanpassing van
het bereik, lijkt mij zinvol. De vraag is echter of daarmee, als er een zitting
komt, de eigen bezuinigingen niet onderuit worden gehaald. De staatssecretaris
heeft geschat dat dat een besparing van 3,3 mln. oplevert. De Raad voor Rechtsbijstand
schat dat bedrag veel lager in, namelijk op 1,2 mln. Erkent de staatssecretaris
dat verschil? Zo ja, waarop is dat naar haar oordeel gebaseerd?Ik kan mij iets voorstellen bij de aanpassing van de voorschotregeling.
Is echter onderzocht wat die aanpassing voor kantoren zal betekenen op het
moment dat het betalingsritme verschuift? Hoe gaat dat in zijn werk en wanneer
wordt er dan betaald? Is de staatssecretaris nagegaan wat de effecten zullen
zijn?Ik kom op de bezuinigingen voor 2009 en volgende jaren. De staatssecretaris
wil met een soort projectgroep bezien op welke manier tot dat bedrag van 50
mln. kan worden gekomen. De Nederlandse Orde van Advocaten vraagt in zijn
brief om die projectgroep zo breed mogelijk samen te stellen en bijvoorbeeld
te denken aan vertegenwoordigers van de Orde en de VSAN. Dat lijkt mij zeker
zinvol. De staatssecretaris denkt eraan om bijvoorbeeld hbo'ers dat juridische
werk te laten doen. Zij doelt bijvoorbeeld op echtscheidingszaken en andere
zaken op het terrein van mediation. Het is naar mijn idee echter wel van belang
om oog te hebben voor de kwaliteit van de rechtshulp. De vraag is of het effect
niet zal zijn dat er minder gekwalificeerde rechtshulp wordt verleend.De staatssecretaris noemt ook de particuliere verzekering als een mogelijkheid
voor 2009 en volgende jaren. Uit de beantwoording van de schriftelijke vragen,
voorafgaand aan de begroting, maak ik op dat zij op grond van de Zweedse ervaringen
betwijfelt of dat de goede richting is. 70% van de mensen die een beroep
doen op gefinancierde rechtshulp heeft het laagste inkomen. Het laatste waar
mensen met een laag inkomen aan kunnen denken, is het afsluiten van een rechtsbijstandverzekering.
Zullen er geen ongewenste effecten optreden als de staatssecretaris die richting
op gaat? Is zij daadwerkelijk van plan om de richting op te gaan van particuliere
verzekeringen? Ik ontraad haar om dat te doen en wacht haar reactie af.StaatssecretarisAlbayrakVoorzitter. Ik heb van de Kamer vernomen dat zij tijdens de begrotingsbehandeling
uitvoerig wil stilstaan bij de voorgenomen bezuiniging op de gefinancierde
rechtsbijstand, de politieke keuzes, de invulling van de taakstelling enzovoorts. De heer De Wit heeft diverse malen gerefereerd aan een brief van de Nederlandse
Orde van Advocaten. Die brief is weliswaar gericht aan de Tweede Kamer, maar
ook ik heb die vanochtend ontvangen. Ik ken de inhoud nog niet volledig, want
de tijd was te kort om mij daarin goed te verdiepen. Wij kunnen die brief
bij de begrotingsbehandeling betrekken. Ik zal dan ook ingaan op de argumenten
en de effecten die door de Nederlandse Orde van Advocaten worden verwacht.Het voorstel om tot bezuiniging over te gaan, is niet meer geheim. Dat
stond in het coalitieakkoord. Het is inderdaad een forse bezuiniging. De minister
en ik hebben het ook als zodanig ervaren. Om in 2008 een bedrag van 25 mln.
te kunnen besparen en in de daaropvolgende jaren 50 mln., moet het stelsel
worden aangepast. De minister en ik hebben daarbij steeds voor ogen gehad
dat het belangrijk is om twee uitgangspunten te blijven respecteren, namelijk
de toegankelijkheid van het recht voor minder draagkrachtigen en een voldoende
kwalitatief aanbod van sociale advocatuur.Het pakket aan maatregelen dat op korte termijn aan de orde is, staat
in de brief van 1 november. In 2008 verwachten wij dat het haalbaar is
om op grond van de maatregelen 26,6 mln. te besparen. Er wordt onderzoek gedaan
naar de haalbare besparingen op langere termijn. Daarbij staat de vraag centraal
of een rechtsbijstandsverzekering een plaats kan krijgen in het stelsel van
gesubsidieerde rechtsbijstand. Ook gaat het daarbij om een efficiëntere
inrichting van de toegang tot het recht, bijvoorbeeld door de inzet van relatief
goedkopere hbo-juristen. Bij dat onderzoek worden alle belanghebbende partijen
betrokken. Ik heb al gezegd dat het niet eenvoudig zal zijn om aan die taakstelling
gestalte te geven, maar wij zullen er alles aan doen om tot een goede balans
te komen tussen een toegankelijk en effectief stelsel dat voldoende aantrekkelijk
blijft voor de advocatuur en het maatschappelijk belang dat inhoudt dat het
stelsel ook voor de toekomst financieel beheersbaar blijft zodat het behoud
daarvan voor de doelgroep gewaarborgd is.De heer De Wit heeft gesproken over het voorstel tot aanpassing van de
drempel van het financieel belang en gevraagd of de verhoging naar € 250
uitval tot gevolg zal hebben. Ik verwacht niet dat dit het geval zal zijn.
Hij suggereert dat er geen onderzoek is gedaan. Uiteraard hebben wij wel onderzoek
gedaan naar de wijze waarop aan deze taakstelling inhoud moet worden gegeven.
Wij komen met dit pakket. Dat getuigt van het feit dat de verantwoordelijke
bewindspersoon van opvatting is dat dat haalbaar is. Als het pakket aan maatregelen
aan de zojuist door mij genoemde uitgangspunten zou tornen, hadden wij niet
voorgesteld om die maatregelen te nemen. Het is uiteraard mogelijk om over
de afzonderlijke maatregelen te debatteren, maar ik hecht eraan om te zeggen
dat is onderzocht of het pakket in totaliteit voldoet en of de afzonderlijke
maatregelen niet in strijd zijn met de uitgangspunten die voor ons hoog in
het vaandel staan. Ik heb ten aanzien van het financieel belang al gezegd
dat ik niet verwacht dat verhoging van de drempel naar bijvoorbeeld € 250
uitval tot gevolg zal hebben. Ik heb uitdrukkelijk aangegeven dat het ook
moet worden gezocht in andere vormen van geschilbeslechting. Als mensen een
minder groot financieel belang hebben dan € 250 en daardoor niet
kunnen procederen, wil dat niet zeggen dat zij het geschil niet op een andere
manier tot een oplossing kunnen brengen. De voorbeelden om tot
een andere oplossing te komen, zijn bij de Kamer bekend.De raden zullen streng toetsen op de bewerkelijkheid van de zaken. Daarbij
letten zij zowel op de feitelijke als op de juridische complexiteit. Van de
advocatuur wordt dan gevraagd om de aanvraag voor de bewerkelijkheidstoeslag
tijdig en meer volledig te onderbouwen. De raden zullen de bewerkelijkheid
voortaan op basis van uniform landelijk beleid beoordelen, zodat er alleen
wordt getoetst indien dat noodzakelijk blijkt.De heer De Wit heeft gesproken over de indexering van de inkomenseffecten
en ervoor gepleit om de argumenten in de brief van de Nederlandse Orde van
Advocaten aan de Tweede Kamer serieus te nemen. Ik stel voor om daarop tijdens
de begrotingsbehandeling in te gaan. Ik hecht eraan om nu te zeggen dat de
indexering tussen 2004 en 2008 niet bevroren is. In die periode was de inflatie
laag en de indexering gaat daarmee gepaard.De uitkomst van de bewindspersonen en die van de raden ten aanzien van
de besparingen op het terrein van vreemdelingenbewaringszaken is inderdaad
verschillend. Dat heeft te maken met het feit dat wij in het begin een keuze
hebben gemaakt die de raden in de berekening niet hebben meegenomen. Ik doel
op het feit dat, als dezelfde advocaat het vervolg voor zijn rekening neemt,
de handelingen dermate beperkt zijn dat daarvoor een andere systematiek geldt.De heer De Wit heeft gezegd dat de mensen met de laagste inkomens niet
eens hun gedachten kunnen laten gaan over het afsluiten van een rechtsbijstandsverzekering.
Dat soort effecten maakt onderdeel uit van de door mij aangekondigde beleidsdoorlichting.
Wij komen daarop later dus terug. Hetzelfde geldt voor de projectgroep die
zich richt op de effecten voor de toekomst. De Nederlandse Orde van Advocaten
besteedt in zijn brief aan de Tweede Kamer veel aandacht aan het belang van
een brede samenstelling van die projectgroep. Tijdens de begrotingsbehandeling
zal ik daarop ingaan.De heer De Wit heeft aandacht gevraagd voor de voorschotregeling. De raden
betalen momenteel per kwartaal. Dat tempo zal worden opgevoerd om de effecten
van de verlaging teniet te doen.Ik besef goed dat mijn antwoord niet volledig is, maar heb al gezegd dat
er tijdens de begrotingsbehandeling een meer fundamentele discussie zal worden
gevoerd.De voorzitter:De staatssecretaris heeft toegezegd dat zij een reactie geeft op de brief
van de Nederlandse Orde van Advocaten aan de Tweede Kamer. Zij heeft ook gezegd
dat zij verwacht dat diverse punten die door de heer De Wit aan de orde zijn
gesteld, tijdens de begrotingsbehandeling nader aan de orde komen. Ik geef
het woord aan de heer De Wit.De heerDe Wit(SP)Voorzitter. Ik wijs de staatssecretaris vooral op de voorstellen voor
bezuinigingen van de Nederlandse Orde van Advocaten. Die wijken namelijk af
van haar voorstellen. De staatssecretaris zou aan de hand van de voorstellen
in de brief van de orde kunnen nagaan of het mogelijk is om tot andere bezuinigingen
te komen die minder ingrijpende gevolgen zullen hebben voor de advocatuur.
Ik doel onder andere op de inkomenseffecten en de vrees dat veel advocaten
het werk op dit terrein zullen neerleggen. In de brief van de staatssecretaris staat dat de raden voor rechtsbijstand
ook 10% moeten besparen. De Nederlandse Orde van Advocaten komt ook
op dat punt met een voorstel. Ik verzoek de staatssecretaris om daarop in
te gaan.De staatssecretaris heeft niet gesproken over de uren die niet worden
vergoed. Wat wordt bedoeld met het aanscherpen en uniformeren van bewerkelijke
zaken? Houdt dat meer bemoeienis in met de raden voor rechtsbijstand en dus
ook dat er voor de advocatuur een grotere last ontstaat?De voorzitter:Ik geef het woord aan de staatssecretaris.StaatssecretarisAlbayrakVoorzitter. Ik heb al gezegd dat ik later terugkom op de alternatieve
voorstellen in de brief van de Nederlandse Orde van Advocaten aan de Tweede
Kamer. Tijdens het scannen van die brief is mij echter opgevallen dat er niet
veel nieuwe voorstellen zijn gedaan. Wij hebben consultaties gehad en met
raden en andere betrokkenen gesproken. Veel van de alternatieve voorstellen
zijn dan ook bij ons bekend. Ik heb toegezegd dat ik specifiek zal kijken
naar het pakket dat wordt voorgesteld, maar merk alvast op dat ik meen dat
ik met het door mij voorgestelde pakket aan maatregelen maximaal tegemoet
kom aan de door mij genoemde belangrijke uitgangspunten. Ik meen dat ik die
keuze op een verantwoorde manier kan maken, ook in samenhang. Bijvoorbeeld
de discussie over de uurvergoeding dient vooral binnen dat kader te worden
bezien. Dat is één van de in het oog springende elementen waarover
ook de sociale advocatuur zich zorgen maakt, maar wij hebben om de bekende
redenen niet besloten om de uurvergoeding zelf aan te passen. Wij menen dat
het met die indexering op een verantwoorde wijze mogelijk is.De heer De Wit heeft specifiek gevraagd naar het gat tussen de bewerkelijkheidstoeslag
en de normale uurvergoeding. Dat is inherent aan het forfaitaire vergoedingssysteem
van het stelsel. Dat heeft te maken met de uitbemiddeling die plaatsvindt
bij complexe en meer eenvoudige zaken. Wat dat betreft wordt in principe niets
gewijzigd.Ik verzoek de heer De Wit om de resultaten van zijn onderzoek aan mij
te overhandigen, zodat ik die bij de voorbereiding van de begrotingsbehandeling
kan betrekken.De voorzitter:Op verzoek van de staatssecretaris overhandigt de heer De Wit haar de
onderzoeksresultaten. Ik zie dat andere leden iets over dit onderwerp willen
inbrengen. Ik geef achtereenvolgens het woord aan de heer Teeven, de heer
Spekman, mevrouw Van Vroonhoven en de heer De Roon.De heerTeeven(VVD)Voorzitter. Op dit moment loopt in twee arrondissementen het pilotproject
met de advocaat bij het politieverhoor gedurende de eerste drie dagen. Het
is algemeen bekend dat veel verdachten in het strafrecht gebruikmaken van
de bijstand van de sociale advocatuur. Heeft de staatssecretaris de meerjarige
kosten begroot van die proef in negentien arrondissementen? Ik verzoek haar
om voor de begrotingsbehandeling met die raming te komen.Als de staatssecretaris de bezuinigingen in dit stelsel doorzet, komt
ook de voorlichting aan burgers en bedrijven in gevaar. Die zal dan moeten
worden gecompenseerd. Heeft de staatssecretaris daarmee in haar
begroting rekeninggehouden?De heerSpekman(PvdA)Voorzitter. Het is een technisch onderwerp waarover wij tijdens de begrotingsbehandeling
nader zullen spreken. Voor mijn fractie is de toegankelijkheid van de rechtsbijstand
voor Nederland cruciaal. Wij toetsen de bezuinigingen en het toekomstige stelsel
dan ook op dat punt. Vooralsnog zijn wij er niet van overtuigd dat de door
de staatssecretaris voorgestelde bezuiniging goed is en dat die niet ten koste
gaat van mensen met een laag inkomen die hun recht willen en moeten kunnen
halen. Wij realiseren ons goed dat in het coalitieakkoord de afspraak tot
ombuiging is gemaakt, maar dat had wel een samenhang met het nieuwe verzekeringsstelsel
rechtsbijstand. Daarvan is nu echter geen sprake. Wij vinden het dan ook belangrijk
dat de staatssecretaris een reactie geeft op de brief van de Nederlandse Orde
van Advocaten aan de Tweede Kamer en dat zij ingaat op de passages over het
aanpakken van de oorzaak van problemen en de werkwijze van de projectgroep.
Het is ook van belang om na te gaan wat de overheid beter kan doen. Tijdens
de begrotingsbehandeling zullen wij zeker op dit onderwerp terugkomen. Mensen
met een laag inkomen moeten naar ons oordeel ook hun recht kunnen halen. Dat
moet niet alleen mogelijk zijn voor personen met een hoger inkomen.MevrouwVan Vroonhoven(CDA)Voorzitter. De taakstelling vloeit voort uit het regeerakkoord, maar ons
is wel duidelijk dat het vooralsnog ontbreekt aan een diepzinnige achterliggende
gedachte. Dat blijkt uit de wijze waarop de bezuiniging voor volgend jaar
als het ware bij elkaar is gesprokkeld. De heer Spekman heeft al gewezen op
het feit dat er iets moet gebeuren met de verzekeringsgedachte. Dat vinden
wij in de stukken echter ook niet terug. De staatssecretaris weet niet precies
hoe een en ander in de particuliere verzekering moet worden ondergebracht.
Dat kan ik mij overigens goed voorstellen, want dat heeft ook veel nadelen.
De staatssecretaris ziet naar mijn idee echter ook niet voor zich dat het
een volksverzekering wordt. Waarom moeten wij dan die bezuinigingsslag maken?De competentiegrens wordt verhoogd. Het bedrag van € 10.000
wordt genoemd. Heeft dat voordelen voor de gefinancierde rechtsbijstand in
de zin dat er dan minder vaak een advocaat moet worden ingehuurd? Wij zien
ook dat de tijdelijke aanpassing van de indexering in het schema van de staatssecretaris
de komende jaren oploopt tot ongeveer 17 mln. Is er feitelijk sprake van een
permanente indexering?De heerDe Roon(PVV)Voorzitter. Wij zijn van mening dat de vraag of er op de gefinancierde
rechtsbijstand kan worden bezuinigd legitiem is in een periode waarin de overheid
weinig tot geen zoet aan de burger gunt. Uiteraard hebben wij ook acht geslagen
op de brief van de Nederlandse Orde van Advocaten. Daarin wordt gewezen op
het evenwicht tussen de vraag en het aanbod in het stelsel van gefinancierde
rechtsbijstand dat door de bezuinigingen zal worden verstoord. De orde heeft
ons gevraagd om daarmee niet in te stemmen. Wij kunnen ons echter niet in
die redenatie vinden, want uit cijfers van het CBS is gebleken dat het aantal
advocaten in de afgelopen tien jaar is toegenomen, namelijk van 8000 naar
14.000. Wij menen dat de verandering in de concurrentieverhoudingen ook gevolgen
heeft gehad voor de belangstelling van advocaten om zich in te zetten voor
de gesubsidieerde rechtsbijstand. Het kan niet de bedoeling zijn dat de belastingbetaler
eindeloos moet opdraaien voor dit soort veranderingen in de markt. Mijn fractie
kan in beginsel leven met de bezuinigingsvoorstellen voor 2008 van de staatssecretaris.
Een aantal bezuinigingen kon al eerder worden doorgevoerd, zoals het schrappen
van forfaitaire vergoedingen voor handelingen die niet worden gedaan en het
verhogen van efficiencymaatregelen op het terrein van bevoorschotting. Zelfs
al wil je uit principieel oogpunt niet bezuinigen, dan moet je toch zuinig
omgaan met het geld van de belastingbetaler. De zojuist door mij genoemde
zaken zouden dus in ieder geval moeten gebeuren.De staatssecretaris heeft in haar brief toegezegd dat de beleidsdoorlichting
van de toegang tot het recht drie jaar naar voren wordt gehaald. Dat vinden
wij van belang om ook op langere termijn vrede te kunnen hebben met bezuinigingen
op de rechtsbijstand.De Nederlandse Orde van Advocaten vraagt in zijn brief ook aandacht voor
het principe dat de vervuiler betaalt. Daarmee bedoelt hij dat overheidsinstellingen
gedwongen moeten worden om een goede afweging te maken tussen de kosten en
de haalbaarheid van procedures die de overheid aangaan. De orde schrijft dat
de ervaring van advocaten is dat de IND in beroep gaat, ook in geval van volstrekt
onhaalbare zaken. Ik vind het een goed voorstel om dat punt bij de beleidsdoorlichting
te betrekken. Als de staatssecretaris die beleidsdoorlichting op die wijze
uitbreidt, vraag ik haar om daarbij ook op een andere manier aandacht te hebben
voor het principe dat de vervuiler betaalt. De ervaring van veel overheidsinstanties
is namelijk dat burgers, ook met medewerking van advocaten, nogal eens procederen
tegen de Staat en dat het zaken betreft die eveneens niet haalbaar zijn. Is
de staatssecretaris bereid om in de beleidsdoorlichting ook aan dat aspect
aandacht te besteden?De voorzitter:Ik geef het woord aan de staatssecretaris.StaatssecretarisAlbayrakVoorzitter. Ik zeg de heer Teeven toe dat ik zijn vraag over de kosten
van de pilot schriftelijk beantwoord. De vraag van mevrouw Van Vroonhoven
over de competentiegrens zal ik eveneens schriftelijk beantwoorden.De heer Teeven heeft gevraagd of er een budget is gereserveerd voor voorlichting.
Dit is de fase waarin wij nadenken over de beleidsdoorlichting. Wij weten
dus nog niet wat de gevolgen zullen zijn voor de informatie en de communicatie.
Voor rechtzoekenden is het al mogelijk om informatieachterstanden in te lopen.
Zij kunnen bijvoorbeeld lid worden van organisaties die hulp bieden bij het
oplossen van specifieke problemen. Ik noem de Vereniging Eigen Huis, de ANWB,
de Consumentenbond en de vakbonden als voorbeelden. Belangrijk is ook het
Juridisch Loket waar op het punt van eenvoudige advisering en verwijzing goede
slagen worden gemaakt. Wij investeren doorlopend in verbetering van de mogelijkheden
van informatievoorziening. Onlangs hebben wij de Rechtswijzer geïntroduceerd
waarmee het voor burgers mogelijk is om zich te oriënteren op het oplossen
van een juridisch probleem. De beleidsdoorlichting heeft ook tot doel om na
te gaan hoe het met de informatievoorziening staat en of er aanvullende
zaken nodig zijn. Ik zeg toe dat ik de door de heer De Roon genoemde punten
bij die doorlichting zal betrekken.Ik ben mij bewust van het feit dat er in het coalitieakkoord een relatie
is gelegd tussen de taakstelling en de verzekeringsgedachte. Tevens ben ik
mij ervan bewust dat er in 2008 al 25 mln. gevonden moet worden. De opdracht
in het coalitieakkoord gaat gepaard met een tijdschema dat voor het realiseren
van een rechtsbijstandsverzekering niet haalbaar bleek. Dat deed niets af
aan het feit dat het bedrag van 25 mln. al was ingeboekt. Om die reden zal
de beleidsdoorlichting worden gedaan waarover ik zojuist heb gesproken. De
vragen over het hoe en wat hangen samen met die rechtsbijstandsverzekering.
Het debat daarover zal later met de Kamer worden gevoerd.De voorzitter:Het derde agendapunt is terrorismebestrijding. Ik geef het woord aan de
heer Teeven.TerrorismebestrijdingDe heerTeeven(VVD)Voorzitter. Ik constateer dat een groot aantal advocaten de zaal verlaat.
Daaruit maak ik op dat personen die verdacht zijn van terroristische activiteiten
geen beroep doen op de sociale advocatuur.Ik zal proberen om ook de gedachten en vragen van de andere Kamerleden
te verwoorden.Op het eerste gezicht lijkt de taakverdeling tussen de ministers op het
terrein van terrorisme goed geregeld. Toch werden wij vorige week "opgeschrikt"
door uitlatingen van de commissaris van de Amsterdamse politie, de heer Hoogervorst.
Hij maakte zich grote zorgen over het functioneren van de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding. Voor de duidelijkheid merk ik op dat commissaris Hoogervorst
binnen het korps Amsterdam-Amstelland is belast met terrorismebestrijding
op lokaal niveau. Er is sprake van een discrepantie tussen de geruststellende
woorden van de twee ministers die verantwoordelijk zijn voor de terrorismebestrijding
en uitlatingen van een persoon op de werkvloer. De Kamerleden willen vandaag
dan ook graag met de minister van Justitie van gedachten wisselen over de
veronderstelde misvattingen over het functioneren van de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding. Een deel van de mensen op de werkvloer maakt zich zorgen
over het aantal organisaties in Nederland dat zegt iets aan terrorismebestrijding
te doen. De operatie Bonfire in 2006 die betrekking had op terrorisme- en
crisisbestrijding in Amsterdam zou hebben uitgewezen dat twintig tot dertig
overheidsorganisaties een activiteit moeten verrichten in tijden van crises
en terrorisme. Bij de leiding en de participanten van de operatie Bonfire
bestond de indruk dat die organisaties langs elkaar heen werken en dat wij
in Nederland de bomen door het bos niet meer zien als wij ons verdiepen in
organisaties die zich bezighouden met terrorismebestrijding. Commissaris Hoogervorst
heeft gezegd dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding tijdens
de evaluatie van de operatie Bonfire heeft erkend dat er in de bovenlagen
van de verantwoordelijke organisaties nog altijd risico's zijn, ondanks het
feit dat de hulpverlening op straat redelijk tot goed was verlopen. De risico's
zouden te maken hebben met onduidelijkheid over verantwoordelijkheden en informatievoorziening.
Kan de minister zich vinden in de kritiek van commissaris Hoogervorst, of
doet hij die af als onnodig paniekvoetbal? Zou de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding niet beter moeten aangeven welke organisaties "in
charge" zijn, wat elke organisatie concreet moet doen, wie er ingrijpt
als er onvoldoende wordt samengewerkt enzovoorts?In het licht van de doelmatigheid kan worden gediscussieerd over de vraag
of de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding horizontaal of verticaal
opereert ten opzichte van de minister van Justitie. Ik stel vast dat de kosten
voor die functionaris in de begroting van Justitie zijn vermeld. De interdepartementale
samenwerking lijkt echter niet te zien op de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding.
Er is een zelfevaluatierapport uitgebracht. Op bladzijde 11 daarvan staat
dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding functioneert rondom
een kern van ministeries, namelijk dat van Justitie, BZK, Defensie, BuZa en
Financiën. Dat veronderstelt een onafhankelijke rol van eerstgenoemde
ten opzichte van de minister van Justitie. In werkelijkheid blijkt de Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding een ruimere verantwoordelijkheid te
hebben dan de minister van Justitie, wiens verantwoordelijkheid voornamelijk
ligt op strafrechtelijk terrein. Eerstgenoemde heeft bijvoorbeeld ook te maken
met de dreiging van terroristische aanslagen of activiteiten in Nederland.
Dat speelt nauwelijks een rol in de begroting van het ministerie van Justitie.
In het licht van de begroting vraag ik welke verantwoordelijkheid de minister
van Justitie draagt ten aanzien van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding.Is de minister voornemens om zijn ministeriële verantwoordelijkheid
te tonen door het formuleren van concrete prestatie- en effectafspraken met
de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding? Waarop wordt laatstgenoemde
concreet afgerekend?Het financieren van terroristische activiteiten gebeurt vaak via reguliere
organisaties die zich bevinden in het maatschappelijk veld. De Wet MOT en
de Wet Identificatie bij Dienstverlening zijn eerder dit jaar samengevoegd.
Onder welke bewindspersoon valt het beleid dat betrekking heeft op financiering
van terroristische activiteiten? Welke activiteiten worden door de minister
beoogt en is er een budget gereserveerd voor de aanpak van financiering van
terroristische activiteiten? Zo ja, waar kunnen wij dat onderdeel op de begroting
terugvinden?Er is in verschillende overleggen al veel gezegd over de CT Infobox, die
formeel valt onder de verantwoordelijkheid van de minister van BZK en wetstechnisch
onder de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. De Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding is voorzitter van de Regiegroep Persoonsgerichte Aanpak,
waarin het verstoringsbeleid ten aanzien van terrorisme wordt bepaald. Eerstgenoemde
krijgt echter geen inzage in de achterliggende stukken die leiden tot een
advies in de CT Infobox.Eendrachtig de kritiek van commissaris Hoogervorst zijn de juridische
en de personele bases van de Regiegroep Persoonsgerichte Aanpak ondoorzichtig
bepaald. Dat houdt in dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding
soms wel adviezen en aanwijzingen geeft – de politie Amsterdam-Amstelland
heeft daarvan voorbeelden genoemd – maar dat hij zich niet verantwoordelijk
acht of niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor de gevolgen
van een dergelijk optreden tegen terroristische activiteiten. Welke bevoegdheden
heeft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding te winnen binnen
de CT Infobox en met name binnen de Regiegroep Persoonsgebonden Aanpak? Waarom
is de betrokkenheid van het OM bij de bestrijding van terrorisme niet vermeld
in de begroting van Justitie? Is het mogelijk dat instanties langs elkaar
heen werken en dat verantwoordelijkheden worden afgeschoven? Dat wordt door
commissaris Hoogervorst immers gesuggereerd. Kan de minister zich vinden in
de kritiek van het Amsterdamse veld en is er aanleiding om iets te veranderen?Tussen 2007 en 2011 is sprake van een substantiële budgetverlaging
met 42%. Daaraan wordt echter geen aandacht besteed in het verdiepingshoofdstuk
bij de begroting. De Kamer heeft dientengevolge weinig inzicht in de gevolgen
van de verlaging van het budget voor het functioneren van de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding als centraal orgaan op het terrein van de terrorismebestrijding.
Hoe is en wordt het budget van die functionaris bepaald? Welke gevolgen zullen
de verlaging van het budget hebben voor zijn functioneren? Kan de minister
verklaren hoe de "onsamenhangende budgetgroei" is ontstaan?De voorzitter:Ik geef het woord aan de minister van Justitie.MinisterHirsch BallinVoorzitter. Ik dank de heer Teeven en de andere leden voor de belangstelling
voor dit onderdeel van de begroting van Justitie. Voor zover ik kon nagaan,
is die begroting de afgelopen jaren niet vanuit die optiek bekeken.Wij hebben in een AO gesproken over de manier waarop de verantwoordelijkheden
zijn uitgewerkt. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding werkt
uiteraard volledig onder ministeriële verantwoordelijkheid. Er is geen
sprake van een politiek ambt of iets dergelijks en evenmin van een zbo. Ik
kan mij nauwelijks voorstellen dat de heer Teeven daaraan twijfelt, maar het
is goed dat ik dit nog een keer heb gezegd. Het is wel een heel nuttige functie
in een veld van werkzaamheden met als één van de kernpunten
dat de verschillende onderdelen van de overheid hun optreden op elkaar moeten
afstemmen. Die functie heeft gestalte gekregen in de vorige kabinetsperiode.
Bij de totstandkoming van dit kabinet is uitdrukkelijk aangegeven dat de minister
van Justitie verantwoordelijk is voor terrorismebestrijding. Later in mijn
betoog kom ik terug op de vragen wat dat betekent en of dat alleen met strafrecht
te maken heeft. Ook is duidelijk gemaakt dat het wetsvoorstel zal worden ingediend
dat betrekking heeft op de doorzettingsmacht. Wij hebben daarover gesproken.
Uiteraard is vanaf het begin duidelijk geweest dat die functie een nadere
uitwerking behoeft. Die vergt immers betrokkenheid van meer ministeries, in
het bijzonder van het ministerie van BZK. Die nadere uitwerking hebben wij
in een brief aan de Kamer verwoord en daarover is vervolgens gesproken. Ik
hoef die discussie niet te herhalen, want ik heb toen gemerkt dat er bij de
Kamer geen onduidelijkheid bestond en dat ook zij die functie als doelmatig
beschouwde.De verantwoordelijkheid van de minister van Justitie ten aanzien van de
Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding betreft de beheersmatige
aspecten. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding heeft met de
onder zijn leiding werkende ambtenaren organiek beheersmatig dus zijn plaats
gevonden binnen het ministerie van Justitie. Hij verricht ook werkzaamheden
voor de minister van BZK. Welke werkzaamheden het betreft, kon de Kamer lezen
in de brief die zij daarover heeft gekregen. Voor de minister van Justitie
verricht hij twee werkzaamheden. Eerstgenoemde heeft de verantwoordelijkheid
voor de terrorismebestrijding. Zoals gezegd, is dat geen exclusieve verantwoordelijkheid.
Dat zou overigens niet kunnen. Denk maar aan de AIVD en de taken die de minister
van BZK vervult. De minister van Justitie is wel verantwoordelijk voor het
algemeen beleid op dit terrein en eveneens voor de coördinatie. Hij wordt
daarbij ondersteund door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding.
Verder zijn er de specifieke bijdragen van Justitie op het terrein van terrorismebestrijding.
Daarin heeft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding zijn rol
te vervullen, samen met de ambtenaren die onder zijn leiding werken en andere
onderdelen van het ministerie. De ministeriële verantwoordelijkheden
zijn dus helder. Voor zover de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding
de minister van BZK ondersteunt, is laatstgenoemde verantwoordelijk voor zijn
doen en laten. Zij is dan bevoegd om de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding
de benodigde aanwijzingen te geven. De minister van Justitie heeft die bevoegdheid
indien de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding taken verricht
die dienen ter ondersteuning van eerstgenoemde. De uitwerking is bij de Kamer
bekend. Ik heb dus de algemene en coördinerende rol op dit terrein en
uiteraard wordt de eigen bijdrage ook geleverd vanuit het ministerie van Justitie.
Ik weet dat de buitenwacht daardoor wel eens de indruk heeft dat het alleen
strafrecht betreft. In de inleiding van de begroting van ons ministerie staat
echter duidelijk dat het verantwoordelijkheid draagt voor de rechtstaat en
de rechtsorde. Dat houdt dus meer in dan strafrecht en repressie. Het Directoraat-Generaal
Preventie, Jeugd en Sancties is een buitengewoon belangrijk onderdeel van
ons ministerie. Dat is van bijzonder groot belang voor ons beleid. Uiteraard
is ook terrorismebestrijding in hoge mate preventie. Preventief werk op het
terrein van terrorisme vindt, dankzij de wetgeving die de afgelopen jaren
tot stand is gekomen, voor een deel plaats binnen kaders. Er is deels dus
sprake van een strafrechtelijke inbedding. Dat is goed, want wij willen in
dit land aan terrorismebestrijding doen op een manier die bij een rechtstaat
past. Het gaat ten slotte om de verdediging van de rechtstaat. Dat betekent
dus dat het waarborgen van de elementen van de rechtstaat essentieel is. Er
is echter niet alleen uitsluitend sprake van strafrechtelijk optreden. De
heer Teeven heeft gevraagd naar de CT Infobox. Daarbij spelen bijvoorbeeld
ook toelating, uitzetting, financiële preventie en andere vormen van
preventie een rol. Ik zeg nogmaals dat er niet slechts sprake is van strafrecht
en zeker niet alleen van repressie. Vooral op het terrein van terrorisme is
het immers belangrijker om aanslagen te voorkomen dan alleen achteraf een
goed en geslaagd opsporingsonderzoek te doen naar de verantwoordelijkheden.Ik wijs erop dat het budget voor de bestrijding van terrorisme en radicalisering
is verhoogd. Dat is toebedeeld aan beleidsartikel 13.3 met de titel "handhaving
en vervolging". Dat artikel heeft betrekking op het ontwikkelen van forensische
expertise voor preventie, opsporing en vervolging van CBRN-terrorisme.
Dat is dus een noodzakelijke intensivering van de activiteiten van het NFI.
Die intensivering wordt gedekt uit de middelen die onder de vijfde pijler
in het coalitieakkoord vallen. Dat is niet het enige dat wordt gedaan op het
terrein van CBRN-terrorisme. Gelet op het feit dat de kans op een aanslag
door ons wordt beoordeeld als klein maar reëel, is er een inzet nodig
van de diverse ministeries die daarbij betrokken zijn. De Kamer vindt dat
dus ook terug in de begrotingen van andere ministeries, bijvoorbeeld in relatie
tot onderzoeksinstellingen als ziekenhuizen, laboratoria en universiteiten.
Voor de periode van 2008 tot 2013 stelt het ministerie van Financiën
daarvoor bij de Voorjaarsnota 2008 een bedrag beschikbaar van 76 mln.Voor het forensisch onderzoek op dit terrein is voor de periode 2008-2013
een bedrag van 20,8 mln. beschikbaar. Daarvan is 17,2 mln. beschikbaar voor
het NFI ten behoeve van de aanschaf van middelen en voor het doen van onderzoek
en het bieden van ondersteuning op de plaats van het CBRN-delict. Die middelen
zijn al opgenomen in de ontwerpbegroting 2008 waarop het onderzoek van de
Kamer betrekking heeft. Zoals gezegd, zijn de middelen voor terrorismebestrijding
in hoofdzaak te vinden onder de operationele doelstelling 13.6. Een en ander
valt dus onder de verantwoordingsstructuur voor 13.6. Daarnaast vindt er periodiek
een beleidsmatige verantwoording plaats bij de bespreking van de nota's en
de brieven over terrorismebestrijding. De Kamer wordt voortdurend op de hoogte
gehouden van onze inschattingen van dreigingen en de middelen die daarvoor
worden ingezet.De heer Teeven heeft gevraagd naar de wisseling in dat deel van het budget
voor de bestrijding van terrorisme dat is te vinden in de begroting van Justitie.
Die wisseling heeft te maken met het uitvoeren en het beëindigen van
het project Intensivering Cameratoezicht. Er zijn middelen beschikbaar voor
het realiseren van het cameratoezicht. Op het moment dat dat is gebeurd, valt
dat deel van het budget weg. Dat verklaart de daling op dat onderdeel van
de begroting. Zoals gezegd, moet dat worden bezien in relatie tot en naast
de uitgaven die deels op andere begrotingen onder de beleidsmatige aansturing
van het ministerie van Justitie zijn weergegeven.De heer Teeven heeft gevraagd naar de CT Infobox en de rol van het OM
daarin. De persoonsgerichte aanpak steunt mede op de CT Infobox. De Kamer
heeft daarover op 22 augustus jongstleden een brief ontvangen. In die
brief wordt ook ingegaan op de rol van de burgemeester daarin. Kortheidshalve
verwijs ik daarnaar. Het OM en andere diensten participeren in de CT Infobox.
Er is sprake van een bijzonder samenwerkingsverband. De Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding maakt deel uit van het coördinerend beraad maar
niet van de organisaties die daarbij betrokken zijn. De reden daarvan is dat
de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding niet een dienst is die
input levert in de zin van persoonsgegevens. Via de zetel die de Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding heeft in het coördinerend beraad,
adviseert hij wel namens de minister van Justitie over de koers en de keuzes
die samenhangen met de CT Infobox in het brede kader van terrorismebestrijding
in Nederland. De Kamer heeft in de brief gelezen dat de CT Infobox valt onder
het takenpakket van de minister van BZK. De CT Infobox is dus ook gelokaliseerd
bij de AIVD. Dat ligt voor de hand. De inbreng en de coördinatie van
het beleid door de minister van Justitie, alsmede zijn verantwoordelijkheid
op dat terrein, zijn verzekerd door de rol van de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding. In het overleg over terrorisme dat ik eens per twee
weken met mijn college voer, komen onder andere de werkzaamheden van het OM
aan de orde en dus ook de strafzaken en strafrechtelijke onderzoeken die op
dat onderwerp betrekking hebben. Er kunnen ook inzichten naar voren komen
die een relatie hebben met het vreemdelingenrecht en de Rijkswet op het Nederlanderschap.
Het is dus een doelmatig instrument en ieder betrokken bewindspersoon, waaronder
staatssecretaris Albayrak, moet de beslissingen nemen die nodig zijn op basis
van de informatie in de CT Infobox.Ik meen dat wij in het veld van onderdelen van de overheid die een rol
dienen te spelen op het terrein van terrorismebestrijding, een doelmatige
opzet hebben gekozen. Van die opzet maakt de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding
onderdeel. Hij ondersteunt de coördinerend minister. De ervaring leert
dat de taakverdeling tussen de minister van Justitie en de minister van BZK
duidelijk en goed hanteerbaar is. Verder is er sprake van een periodiek, goed
gestructureerd overleg, dat de bron is voor het vaststellen van het dreigingsniveau
en voor de periodieke berichten die de Tweede Kamer en andere gebruikers krijgen,
waaronder de bewindslieden, op het gebied van terrorismebestrijding.Zojuist kreeg ik het transcript uitgereikt van het interview met de heer
Hoogervorst in de uitzending "De Ochtenden". Ik zie dat het ook
deel heeft uitgemaakt van de ochtendbriefing van de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding en dat er inmiddels contacten zijn over zaken waarover
men zich nog zorgen maakt. Er vindt periodiek goed overleg plaats. De Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding is kort geleden op bezoek geweest bij
de Amsterdamse Driehoek. Als de commissaris of anderen nog punten van zorg
hebben, zullen wij niet aarzelen om daaraan serieus aandacht te besteden.
Aanstaande maandag ben ik in Amsterdam. Dan zal ik de Driehoek ontmoeten.
Ik zal dan vragen of de punten die commissaris Hoogervorst in de uitzending "De
Ochtenden" naar voren heeft gebracht voor het vallen van de avond nog
aandacht behoeven.De voorzitter:Ik geef eerst de heer Teeven het woord en vervolgens de andere leden die
behoefte hebben om iets over dit onderwerp in te brengen.De heerTeeven(D66)Ik heb de minister gevraagd naar de bestrijding van financiering van terrorisme
en waar dat onderdeel is terug te vinden in de begroting. Als de minister
die vraag nu niet kan beantwoorden, zie ik het antwoord graag voor de begrotingsbehandeling
schriftelijk tegemoet.Als de Driehoek op lokaal niveau activiteiten verricht om terrorisme te
voorkomen en te bestrijden, dient de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding
adviezen te geven. De verantwoordelijkheid zou echter niet bij de Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding liggen. Is dat juist?MinisterHirsch BallinEr zijn verschillende ministeries en organisaties betrokken bij de bestrijding
van financiering van terrorisme. Dat is dus terug te vinden in de begroting
van het ministerie van Justitie, maar ook in die van de ministeries
van Financiën en BuZa, de Belastingdienst/Douane en de FIOD. Ook in de
begroting van De Nederlandsche Bank is dat onderdeel terug te vinden in relatie
tot de integriteit van het financieel verkeer. Uiteraard dient het OM daarin
een rol te vervullen, bijvoorbeeld bij het toepassen van de maatregelen in
de sfeer van het ontbinden van rechtspersonen en de gevolgen die dat heeft.
Voor een deel is het iets wat in rechterlijke procedures moet worden afgewikkeld.
Ook het Europees overleg is in dat kader van belang. Dat is terug te vinden
in de beleidsactiviteiten op het gebied van de EU. Gisteren of eerder kwam
de bestrijding van financiering van terrorisme aan de orde in het AO over
de JBZ-aangelegenheden. Wij kennen de Nota integriteit financiële sector
en terrorismebestrijding van 2001. Verder kennen wij de nota's over de bestrijding
van misbruik van non-profitorganisaties voor terrorismefinanciering van 2004
en 2005 en de wetgeving die daarop is gebaseerd. Uiteraard spelen ook het
ministerie van BZK en de AIVD een rol op dit terrein.Zowel de persoons- als de objectbeveiliging valt onder de verantwoordelijkheid
van de minister van Justitie. Wij hebben daarin wat meer eenheid en samenhang
gebracht. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen het landelijk domein
en het regionale. De lokale Driehoek is zowel in dit opzicht als in ander
opzicht belast met het optreden van politie en andere diensten. Altijd is één
van de leden van de regering verantwoordelijk. De minister van Justitie is
verantwoordelijk voor alles wat het OM doet, ongeacht of dat binnen de lokale
Driehoek is. Als er sprake is van werkzaamheden die te maken hebben met het
verstoren van de openbare orde en de persoonsgerichte aanpak, is doorgaans
de burgemeester van de betreffende gemeente verantwoordelijk. De instelling
van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding verandert dus ook
niet de staatsrechtelijke verantwoordingslijnen. Ik hoop dat daarover geen
misverstanden bestaan. De functie van Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding
is bijzonder belangrijk. Die is ook nuttig uit het oogpunt van coördinatie.
Een paar jaar geleden werd na de moorden op Pim Fortuyn en Theo Van Gogh geconstateerd
dat veel diensten moesten samenwerken maar dat een coördinatiestructuur
ontbrak. Met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding is er een
coördinatiestructuur gecreëerd. Dat betekent echter niet dat er
verandering is gekomen in de verantwoordelijkheid van de burgemeester voor
de handhaving van de openbare orde in de gemeente. Evenmin is dat van invloed
op de verantwoordelijkheid van de minister van Justitie op het terrein van
de rechtshandhaving.De voorzitter:Ik geef achtereenvolgens het woord aan mevrouw Van Vroonhoven en de staatssecretaris.Brandveilig maken van de DJI en het COAMevrouwVan Vroonhoven(CDA)Voorzitter. Er zijn enorme bedragen gemoeid met het beter brandveilig
maken van de DJI en het COA. Zijn de huidige normen op het gebied van de brandveiligheid
absoluut? Als dat het geval is, zou er in elke cel of kamer een sprinklerinstallatie
moeten komen. Hoe verhoudt zich dat tot de houdbaarheid van de budgetten?
Wij zijn ook geïnteresseerd in de relatie tussen de normen en de volksgezondheid
en de doorwerking. Wat is de kwantitatieve besparing nu er een rookverbod
geldt?StaatssecretarisAlbayrakVoorzitter. Het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft nogal
wat teweeggebracht. De kabinetsreactie is inmiddels een jaar oud en tussentijds
is er veel gebeurd. De normen hebben uiteraard behoorlijk wat gevolgen gehad
voor het personeel in de DJI en het COA: er zijn trainingen gegeven op het
terrein van de bedrijfshulpverlening en er waren fysieke aanpassingen nodig.Het lijkt mij goed om te constateren dat in het afgelopen jaar ongeveer
alles is gerealiseerd wat met de Kamer was afgesproken. Wij liggen goed op
schema. De gebouwen waarin mensen onder de verantwoordelijkheid van de bewindspersonen
van Justitie zijn gehuisvest, zijn inmiddels brandveilig. Die norm is bepaald
door de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Uiteraard is voorzien in financiering
van brandveiligheidsmaatregelen op de korte en de langere termijn. In juli
2007 hebben het ministerie van Justitie en dat van Financiën een onderhandelingsresultaat
bereikt. Dat heeft ertoe geleid dat de kosten voor brandveiligheidsmaatregelen
voor de DJI in belangrijke mate zijn gedekt. De Kamer heeft daarover gegevens
ontvangen. In 2007 is er nog sprake van een onderuitputting van de beschikbare
middelen. Het deel van de middelen voor brandveiligheidsmaatregelen dat generaal
ter beschikking is gesteld, wordt daarom bij de Najaarsnota 2007 teruggegeven
aan het ministerie van Financiën. Het betreft een bedrag van 9,2 mln.
Het restant van de middelen dat niet tot besteding komt, maakt onderdeel uit
van het resultaat van 2007. Er zijn afspraken gemaakt over zowel de structurele
kosten als over de kosten voor 2007. Ik heb op dit moment niet de indicatie
dat de norm die wij wat de financiering betreft hebben gesteld, op de lange
termijn tot problemen zal leiden.De voorzitter:Ik geef achtereenvolgens het woord aan de heer De Roon en de minister.Meer financiële middelen voor TerrorismebestrijdingDe heerDe Roon(PVV)Is het niet nodig om meer financiële middelen beschikbaar te stellen
voor terrorismebestrijding? Ik stel die vraag, omdat er zich recent twee voorvallen
hebben voorgedaan. Ik heb gelezen dat de autoriteiten in Engeland belangrijke
aanwijzingen hebben dat ook zeer jeugdige personen worden geworven voor terroristische
activiteiten.Verder heb ik in het Algemeen Dagblad van vanochtend gelezen dat er in
Italië een islamitisch terroristische groep is gearresteerd die door
heel Europa reist om kandidaten voor zijn activiteiten te werven. Italië
wordt als thuisbasis gebruikt, maar daar is die groep niet actief. In de andere
Europese landen is hij dat echter wel. Ik was niet eerder op de hoogte van
die ontwikkelingen. Als dat ook voor de minister geldt, vraag ik mij af of
hij met die ontwikkelingen rekening wil houden bij zijn handelwijze. Zo ja,
dient daarvoor dan niet meer geld beschikbaar te worden gesteld?MinisterHirsch BallinVoorzitter. Het is fijn dat de heer De Roon nog een vraag voor mij heeft.
Een groot deel van de vragen is vanochtend immers aan de staatssecretaris
gesteld. Gisteren had ik echter ook een ongemakkelijk gevoel, want toen werd
aan mij een enorme reeks vragen gesteld en aan de staatssecretaris slechts
een enkele.StaatssecretarisAlbayrakEn die vraag kon ik met "nee" beantwoorden.De voorzitter:Wij lijden met de bewindspersonen mee.MinisterHirsch BallinIk constateer dat de leden gemiddeld genomen een bijdrage hebben geleverd
aan de verdelende rechtvaardigheid. Als justitiezaken aan de orde zijn, is
het altijd goed om de vraag te stellen wat het overleg daarover aan rechtvaardigheid
heeft bijgedragen.Ik dank de heer De Roon voor zijn vraag. In het VK zijn misschien ook
aanwijzingen voor opleidingsactiviteiten voor jonge mensen uit Europa. Dat
is al eerder onder de aandacht gebracht. Ik roep de ontwikkelingen in herinnering
van begin september in Duitsland. Die waren voor mij aanleiding om publiekelijk
de aandacht te vestigen op het feit dat wij geen aanleiding zagen om het dreigingsniveau
te veranderen. Ik heb toen ook gezegd dat dit niet wegneemt dat zaken serieus
moeten worden genomen. In de periodieke evaluaties van de ontwikkelingen in
het dreigingsbeeld en wat daarachter zit, worden ontwikkelingen zoals de heer
De Roon die heeft geschetst, consequent meegenomen. Er is dus geen aanleiding
om met een aanvullende begroting of iets dergelijks te komen. De huidige begroting
is afgestemd op de capaciteit en de overlegstructuren. De input komt van de
AIVD, het OM, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding, de media
enzovoorts. Voor de door de heer De Roon geschetste ontwikkelingen en andere,
zal zeker aandacht zijn.De voorzitter:Ik dank de woordvoerders voor hun inbreng, de bewindslieden voor hun beantwoording,
de medewerkers voor de ondersteuning en de mensen op de publieke tribune voor
hun belangstelling.Sluiting 12.00 uur.XNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), De Wit (SP), Van der Staaij (SGP), Kamp (VVD),
Arib (PvdA), ondervoorzitter, De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz
(CDA), Wolfsen (PvdA), Joldersma (CDA), Gerkens (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA),
Van Velzen (SP), Azough (GroenLinks), Griffith (VVD), Teeven (VVD), Verdonk
(Verdonk), Kalma (PvdA), De Roon (PVV), Pechtold (D66), Thieme (PvdD), Kuiken
(PvdA), Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA) en Anker (ChristenUnie). Plv. leden: Sterk (CDA), Langkamp (SP), Van der Vlies (SGP), Weekers (VVD),
Van Dijken (PvdA), Schinkelshoek (CDA), Jager (CDA), Gill'ard (PvdA), Jonker
(CDA), Roemer (SP), Jan de Vries (CDA), Abel (SP), Halsema (GroenLinks), Dezentjé
Hamming (VVD), Van Miltenburg (VVD), Zijlstra (VVD), Dijsselbloem (PvdA),
Fritsma (PVV), Koşer Kaya (D66), Ouwehand (PvdD), Spekman (PvdA), Van
Gijlswijk (SP), Bouchibti (PvdA), Van Haersma Buma (CDA) en Slob (ChristenUnie). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31200-VI-86.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl