Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Wet verzelfstandiging Informatiseringsbank in verband met het gebruik van het persoonsgebonden nummer bij onder meer de uitwisseling van leer- en begeleidingsgegevens van leerlingen; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag (nader, tweede nader etc.)
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST137772
 2009-2010
 
 32 176
 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra,
de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet educatie en beroepsonderwijs en
de Wet verzelfstandiging Informatiseringsbank in verband met het gebruik van
het persoonsgebonden nummer bij onder meer de uitwisseling van leer- en begeleidingsgegevens
van leerlingen
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 VERSLAG
 Vastgesteld 26 november 2009
 De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft
de eer als volgt verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin
gestelde vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord,
acht de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel genoegzaam
voorbereid.
 Inhoudsopgave Blz.
 Algemeen deel 1
 – Inhoud van het wetsvoorstel 1
 – De doorlopende leerlijn 4
 – Uitvoeringsgevolgen 4
 – Financiële gevolgen 4
 – Administratieve lasten 4
 Artikelsgewijze toelichting 4
 – Artikelen I en II (artikel 178a, zesde lid,
WPO en artikelen 43 en 164a, zevende lid, WEC) 4
 – Artikelen III en IV (artikel 103b, zevende
lid, WVO, artikel 2.3.6a, zevende lid, WEB en artikel 2.5.5a, negende lid,
WEB) 5
 ALGEMEEN DEEL
 Inhoud van het wetsvoorstel
 De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de wetswijziging die het gebruik van het persoonsgebonden nummer van een leerling
voor het uitwisselen van gestandaardiseerde leer- en begeleidingsgegevens
wil regelen. De genoemde leden zijn overtuigd van het belang van het leggen
van een juridisch fundament onder het gebruik van het persoonsgebonden nummer
bij de uitwisseling van leer- en begeleidingsgegevens. Ook de voorziene structurele
daling van de administratieve lasten kan niet anders dan tot instemming met
het voorstel leiden. Verder is het persoonsgebonden nummer een welkom middel
om gerichter te kunnen inspelen op de problemen met achterstandsgroepen.
 Niettemin zien de leden zich wel genoodzaakt enkele kanttekeningen te
plaatsen bij de voorgenomen wetswijziging. Deze kanttekeningen richten zich
met name op de uitwisseling van privacygevoelige informatie, een thema dat
de voortdurende zorg van de leden heeft.
 Om te beginnen moeten deze leden constateren, dat deze wetswijziging voornamelijk
wil vastleggen wat reeds gebruikelijk is. Dat een gegroeide praktijk juridisch
wordt ingekaderd, is op zich verstandig, de regering schrijft echter in het
nader rapport dat de «noodzaak van uitbreiding van het gebruik van het
persoonsgebonden nummer» in de toekomst «van geval tot geval [wordt]
bezien». Mogen de leden hieruit de conclusie trekken dat de praktijk
te allen tijde leidend is? Onderkent de regering het gevaar dat we met het
persoonsgebonden nummer mogelijk een Trojaans paard binnenhalen in de stad
van de privacy?
 Kortom, hoe staat het met de privacyrisico’s, zijn die dermate laag
dat we met een gerust hart het persoonsgebonden nummer kunnen invoeren?
 Hieraan gekoppeld willen genoemde leden de regering vragen meer expliciet
aan te geven wat het oogmerk is van de uitwisseling van leerling- en leergegevens,
en welke gegevensuitwisselingen volgens de regering geoorloofd zijn en welke
beslist niet.
 Naar aanleiding van de opmerkingen in het nader rapport hebben de leden
nog enige vragen. Zijn de ICT-systemen van scholen afdoende voorbereid op
de implementatie van het persoonsgebonden nummer? Wat is daarnaast de stand
van zaken op het gebied van het bewaren van leerlinggegevens? Wordt artikel
10 Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) door onderwijsinstellingen nageleefd?
Wordt de vereiste bewaartermijn nagevolgd, of wordt het hier niet zo nauw
mee genomen?
 In het nader rapport wordt met recht aangegeven dat betrokkene recht heeft
op «inzage in, correctie van, afscherming van en verzet tegen verwerking
van persoonsgegevens». Is dit bij «betrokkenen» voldoende
bekend? Indien neen, op welke wijze denkt de regering dit te kunnen bevorderen?
 Voorgaande twee vragen leggen de leden de regering eveneens voor met betrekking
tot het toestemmingsvereiste (artikel 8, onderdeel a, Wbp). Dergelijke vragen
verdienen alle aandacht, in het bijzonder nu een recent onderzoek in opdracht
van het lid Biskop, waarvan de resultaten tijdens de begrotingsbehandeling
van OCW d.d. 10 november jl. aan de minister zijn overhandigd, heeft
uitgewezen dat leer- en leerlinggegevens via de internetsites van scholen
dikwijls relatief eenvoudig te bemachtigen zijn.
 
 De leden van de PvdA-fractie zijn voorstander van het gebruik van het
persoonsgebonden nummer in het onderwijs om de uitwisseling van leerlinggegevens
te vergemakkelijken en om leerlingen gedurende hun schoolloopbaan goed te
kunnen volgen. De privacy van leerlingen en hun ouders en de bescherming van
hun persoonsgegevens zijn echter ook belangrijk, en daarom moet met hun gegevens
en het persoonsgebonden nummer van de leerlingen zeer zorgvuldig worden omgegaan.
Deze wetswijziging geeft scholen op het punt van het gebruik van dit nummer
meer helderheid en is volgens deze leden in lijn met de Wet bescherming persoonsgegevens.
Zij steunen dus dit wetsvoorstel.
 De leden delen wel de opmerking van de Raad van State dat op afzienbare
termijn het gebruik van het persoonsgebonden nummer in het onderwijs aanzienlijk
wordt verruimd en dat het wordt ingezet voor een diversiteit aan doeleinden.
Het gebruiksgemak van het persoonsgebonden nummer genereert steeds weer nieuwe
gebruiksmogelijkheden, en daardoor wordt het risico op verkeerd gebruik ook
groter. Daarom is het goed dat uitbreiding niet zomaar gebeurt, maar dat dit
alleen geschiedt nadat er overleg is geweest met het parlement.
 
 De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de voorstellen van
de regering en het advies van de Raad van State. De leden constateren dat het persoonsgebonden nummer gebruikt kan worden voor de uitwisseling
van zowel leer- en begeleidingsgegevens. De memorie van toelichting geeft
twee voorbeelden van extra begeleiding. Welke vormen van begeleiding vallen
hier allemaal specifiek onder, zo vragen de leden.
 De leden maken zich zorgen over de beveiliging van netwerken van scholen.
Kan de regering aangeven hoe de veiligheid van opgeslagen informatie gekoppeld
aan een persoongebonden nummer gegarandeerd wordt? Welke maatregelen moeten
scholen en de Informatie Beheer Groep (IB-Groep) nemen om de veiligheid van
gegevens te garanderen? Is er een standaard beveiliging van de gegevens of
moeten scholen zelf voor de beveiliging zorgen? Wat zijn de kosten die hiermee
gemoeid zijn voor zowel scholen als de IB-Groep? Verder vermeldt de memorie
van toelichting dat de IB-Groep enkele aanpassingen in de infrastructuur moet
doen om relevante basisregister onderwijs gegevens (BRON-gegevens) te laten
raadplegen? Is het feitelijk juist dat deze gegevens centraal worden opgeslagen?
Zo ja, hoe is de beveiliging van deze gegevens geregeld? Hoeveel gegevens
van kinderen onder de 18 jaar zijn nu al centraal opgeslagen? Is deze regering
voornemens nog meer gegevens van jongeren onder de 18 jaar centraal op te
slaan, zo vragen de leden.
 
 De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de wijziging van enkele wetten in verband met het gebruik van het persoonsgebonden
nummer bij onder meer de uitwisseling van leer- en begeleidingsgegevens van
leerlingen.
 In de toelichting op de regels waaraan gegevensuitwisseling volgens de
Wbp moet voldoen, wordt gesteld dat gegevens niet langer bewaard mogen worden
dan noodzakelijk is voor de verwerkingsdoeleinden. De leden vragen wat een
gebruikelijke maximale bewaartermijn is. Worden de gegevens niet langer bewaard
na uitschrijving van de leerling?
 De leden vragen op welke manier voor ouders en leerlingen duidelijk wordt
wat hun rechten zijn, met name op het gebied van toestemming en inzage. Deze
leden vragen ook of opnieuw toestemming door de leerling moet worden afgegeven
voor de verwerking van zijn of haar persoonsgegevens, wanneer deze leerling
de leeftijd van 16 jaar bereikt.
 De leden delen de opmerking van de Raad van State dat zorgvuldig moet
worden omgegaan met de «direct met het leren samenhangende begeleidingsgegevens».
De leden erkennen dat via algemene maatregel van bestuur (AMvB) meer duidelijkheid
kan worden gegeven. Wel vragen de leden of medische informatie volledig wordt
uitgesloten. Hoe wordt in de praktijk duidelijk wat wel en niet is toegestaan,
zo vragen de leden.
 
 De leden van de D66-fractie vragen op welke wijze de privacy van leerlingen
is gewaarborgd. Zij vragen hoe de regering voorkomt dat het persoonsgebonden
nummer het mogelijk maakt informatie over leerlingen, anders dan die met betrekking
tot de doorlopende leerlijnen, uit te wisselen. Kan de regering in dit kader
ook aangeven uit welke informatie de begeleidingsgegevens kunnen bestaan waarover
in de memorie van toelichting wordt gesproken? De leden missen in de memorie
van toelichting informatie over de vernietingstermijn van de uitwisselbare
informatie over leerlingen.
 De leden vragen daarnaast of ouders van leerlingen inzicht krijgen in
de gegevens die door scholen worden uitgewisseld. Moeten ouders of leerlingen
boven een bepaalde leeftijd expliciet toestemming geven voor de uitwisseling
van deze gegevens? Wat doet de regering in dit kader met de aanbevelingen
van het College bescherming persoonsgegevens (CBP)? Kunnen ouders en leerlingen
bezwaar maken tegen het uitwisselen van hun informatie en op welke wijze?
 De doorlopende leerlijn
 De leden van de D66-fractie ontvangen signalen dat scholen niet altijd
in staat zijn op professionele wijze een leerlingdossier op te bouwen. Zijn
scholen voldoende in staat dossiers met gestandaardiseerde gegevens over doorlopende
leerlijnen op te bouwen? Op welke wijze worden scholen hierin ondersteund?
De leden vragen op welke wijze de Inspectie van het onderwijs toezicht houdt
op de kwaliteit van de dossiervorming en of de resultaten van dit toezicht
voor de Kamer beschikbaar zijn.
 Uitvoeringsgevolgen
 De leden van de SP-fractie merken op dat de Inspectie van het onderwijs
heeft aangegeven dat de invoering van dit wetsvoorstel extra toezichtslast
oplevert. Wat is de reden hiervan? In de memorie van toelichting staat dat
samen met de Inspectie van het onderwijs nog bezien moet worden wat hiervan
de gevolgen zijn. Kan de regering aangeven of er voor Inspectie van het onderwijs
extra middelen worden vrijgemaakt om de extra toezichtslast op te vangen?
Zo ja, hoeveel middelen kan de regering vrijmaken voor de Inspectie van het
onderwijs? Wordt er extra personeel voor aangesteld? Hoe verhoudt dit zich
tot de taakstelling die deze regering de Inspectie van het onderwijs heeft
opgelegd?
 Financiële gevolgen
 De leden van de SP-fractie merken op dat in de memorie van toelichting
staat dat door dit voorstel de bekostiging, die verstrekt wordt door het Rijk,
beter kan worden vastgesteld. Kan de regering aangeven wat er nu niet goed
verloopt met betrekking tot de door het Rijk vastgelegde bekostiging? Op welke
manier kan het gebruik van een persoongebonden nummer leiden tot een betere
vastlegging van de bekostiging? Welke verwachting heeft de regering ten opzichte
van de hoogte van de bekostiging na invoering van dit wetsvoorstel, zo vragen
de leden.
 Administratieve lasten
 De leden van de PvdA-fractie vinden het winst dat de administratieve lasten
voor scholen met dit wetsvoorstel verkleind worden. De toezichtslast voor
de Inspectie van het onderwijs wordt echter groter. Kan de regering nader
toelichten hoe de Inspectie van het onderwijs het gebruik van het persoonsgebonden
nummer gaat controleren en of zij hiervoor voldoende is toegerust?
 
 De leden van de SP-fractie merken op dat de memorie van toelichting stelt
dat Wet op de expertisecentra (WEC)-scholen informatie moeten verstrekken
aan de IB-Groep. Op basis van de verstrekte gegevens kan het personeels- en
arbeidsbeleid worden vastgesteld. Wat verandert er mogelijk ten opzichte de
huidige situatie met betrekking tot het personeels- en arbeidsbeleid en welke
gegevens zijn extra voorhanden door deze wetswijziging?
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
 Artikelen I en II (artikel 178a, zesde lid, WPO en artikelen
43 en 164a, zevende lid, WEC)
 De leden van de SP-fractie merken op dat in artikel I zesde lid van het
wetsvoorstel staat dat het bevoegd gezag het persoonsgebonden nummer gebruikt
voor het overleggen van een onderwijskundig rapport. Het rapport geeft inzicht
in zaken als resultaten van de leerling, maar ook de houding en
eventuele aandachtspunten. De memorie van toelichting stelt dat het persoonsgebonden
nummer gebruikt wordt voor het overleggen van gestandaardiseerde gegevens.
Op welke manier zijn zaken als houding en eventuele aandachtspunten te standaardiseren?
Kan de regering hier concrete voorbeelden van geven?
 Artikelen III en IV (artikel 103b, zevende lid, WVO, artikel
2.3.6a, zevende lid, WEB en artikel 2.5.5a, negende lid, WEB)
 Het doet de leden van de CDA-fractie bijzonder veel deugd dat de regering
de zorgen van de Raad van State inzake persoonsgevoelige informatie serieus
heeft genomen: de term «begeleidingsgegevens» in de Wet op het
voortgezet onderwijs (WVO) en de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) heeft
plaatsgemaakt voor de term «direct met het leren samenhangende begeleidingsgegevens».
Bij AMvB kunnen de met deze omschrijving bedoelde gegevens worden gespecificeerd.
 De leden vragen de regering nu, of de term «direct met het leren
samenhangende begeleidingsgegevens» wellicht nog steeds aanleiding zou
kunnen geven tot een rekbare uitleg. Meer cruciaal is wellicht nog het woordje «mede».
Zet dit de deur niet op een kier voor een schier onbeperkte uitwisseling van
alle mogelijke gegevens omtrent de leerling in kwestie?
 Een concrete vraag is, of de gegevens van de zogenaamde Zorg- en Adviesteams
onder deze wettelijke formulering zouden vallen of niet. Wat kan en mag verder
bijvoorbeeld wel en niet worden gemeld over de godsdienst die de leerling
aanhangt? Of welke specifieke gezinsomstandigheden behoren tot de categorie «met
het leren samenhangend»?
 Gebruik van leer-, leerling- en begeleidingsgegevens zonder wettelijke
grondslag ligt voor de hand; dit wordt onder andere onderstreept door het
feit dat de wetswijziging expliciet zal regelen wat nu reeds gangbaar is.
Waarom kiest de regering dan toch voor behoud van de relatief open formulering,
welke gespecificeerd kan worden bij AMvB? Wat is de reden dat de «direct
met het leren samenhangende begeleidingsgegevens» niet nauwkeuriger
worden omschreven bij wet? Is het mogelijk evident privacygevoelige gegevens
in elk geval van uitwisseling uit te sluiten? Of is het mogelijk vast te leggen
dat deze gegevens zoals mistig omschreven in de voorgenomen wetsformulering
bij AMvB moeten worden gespecificeerd? Voor de leden is in elk geval niet
ondenkbaar dat dan gekozen zou worden voor de voorhangprocedure.
 
 De leden van de D66-fractie lezen dat de uit te wisselen gegevens per
AMvB verder kunnen worden gespecificeerd. Kan een AMvB ertoe leiden dat nieuwe
gegevens aan de uitwisselbare gegevens worden toegevoegd?
 
 De voorzitter van de commissie
 Van Bochove
 Adjunct-griffier van de commissie
 Bošnjaković-van Bemmel
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Depla (PvdA), Remkes (VVD), Van Bochove (CDA),
voorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van
Dijk (CDA), Leerdam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter, Verdonk (Verdonk), Van Leeuwen
(SP), Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66), Zijlstra (VVD), Langkamp
(SP), Van Dijk (SP), Besselink (PvdA), Ouwehand (PvdD), Dibi (GL), Anker (CU)
en Smits (SP).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gill’ard (PvdA), Van Miltenburg
(VVD), Atsma (CDA), Ferrier (CDA), Uitslag (CDA), Vietsch (CDA), Schinkelshoek
(CDA), Jacobi (PvdA), Elias (VVD), Timmer (PvdA), Van Dam (PvdA), Van der
Burg (VVD), Gesthuizen (SP), Jonker (CDA), Fritsma (PVV), Van der Ham (D66),
Ten Broeke (VVD), Van Bommel (SP), Leijten (SP), Bouchibti (PvdA), Thieme
(PvdD), Peters (GL), Ortega-Martijn (CU) en Gerkens (SP).