Terugkeerbeleid; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26646, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-09-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26646 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1, 2 en 1143 en 456789 en 10111213141516, 18, 19, 20, 21, 22, 24, 51, 52 en 621723, 25, 27, 31, 34, 38, 39, 40, 41,42 en 5926282930, 35, 37, 44 en 49323336434546, 57 en 594748505354 en 84555660616364656667 en 76686970717273, 74, 75 en 8177 en 78798082838586878889909192 en 93949596 en 108979899 en 112100101102103104105106107109 en 110111113 en 115116117118119120 en 124121122 en 123125126127128129130
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26646Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 93 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 646Terugkeerbeleidnr. 2LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 14 september 1999De vaste commissie voor Justitie1 heeft inzake
de notitie Terugkeerbeleid (kamerstukken II, 1998–1999, 26 646,
nr. 1) de navolgende vragen ter beantwoording aan de staatssecretaris van
Justitie voorgelegd.Deze vragen, alsmede de daarop op 13 september 1999 gegeven antwoorden,
zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,Van HeemstDe griffier van de commissie,Pe 1, 2 en 114Waarom bevat de onderhavige notitie in tegenstelling tot de Terugkeernotitie
van 3 juni 1997 (Tweede Kamer, vergaderjaar 1996–1997, 25 386,
nr. 1) geen financiële paragraaf? (blz. 3).Kan een overzicht worden gegeven van de omvang van de met het vernieuwde
terugkeerbeleid gemoeide extra personele en financiële middelen? (blz.
3).Welke financiële consequenties heeft het verschaffen van een
sterkere positie aan het IOM in het Nederlandse terugkeerbeleid? (blz. 17)Het in de notitie beschreven beleid is met name gericht op de intensivering
van de samenwerking tussen de uitvoerende diensten. Er is geen sprake van
het toedelen van nieuwe taken. De rol van de Internationale Organisatie voor
Migratie (IOM) in het terugkeerbeleid zal versterkt worden. De daarmee gemoeide
gelden zullen – in de vorm van een aanpassing in de bestaande subsidieregeling
met IOM – vooralsnog vanuit de reeds voor terugkeer beschikbare financiële
middelen bekostigd worden. De invoering van het vernieuwde terugkeerbeleid
zal dus budgettair neutraal kunnen geschieden. 3 en 4In de Terugkeernotitie van 1997 is vastgelegd dat de mogelijkheid
van terugkeer duidelijk in het hele toelatingsproces wordt ingebed. De betrokken
vreemdelingen zouden reeds in de Aanmeldcentra de nodigevoorlichting krijgen over een mogelijke negatieve beslissing op het
asielverzoek. Ook in het vervolg van de asielprocedure zou consequente voorlichting
gegeven worden over een mogelijke negatieve beslissing op het asielverzoek.
Houdt dit in dat voor iedereen die sinds de terugkeernotitie van 1997 asiel
heeft gevraagd geldt dat hij of zij gedurende de hele toelatingsprocedure
gewezen is op de consequenties van een mogelijke negatieve uitkomst van de
procedure? Is op hen na de onherroepelijke, afwijzende beslissing op de asielaanvraag
dan nu ook het nieuwe, aangescherpte terugkeerregime (beëindiging van
alle voorzieningen, inclusief uithuiszetting) van toepassing? Wat is in dit
verband de relatie met de overgangsregeling? (blz. 4).Kan worden aangegeven waarom, ondanks dat het belang daarvan al jarenlang
wordt benadrukt, de voorlichting aan asielzoekers over de gevolgen van de
mogelijke negatieve beslissing op het asielverzoek nog steeds fors tekortschiet?
(blz. 4).In de brief aan Uw Kamer van 23 maart 19981,
met als onderwerp «advies commissie Van Dijk inzake criteria voor niet-meewerken
van afgewezen asielzoekers», heeft mijn ambtsvoorgangster onder meer
aangegeven welke maatregelen het kabinet in het licht van het advies van de
commissie Van Dijk nodig achtte. Eén van die maatregelen zag op de
wenselijkheid dat de asielzoeker reeds direct na indiening van het asielverzoek
geïnformeerd wordt over de verlangde medewerking ten behoeve van de vaststelling
van zijn nationaliteit en identiteit, en over de consequenties van niet-meewerken.
Naast het geven van mondelinge informatie over de consequenties van een mogelijke
negatieve beslissing op het verzoek om toelating als vluchteling, wordt gewerkt
aan een folder die de vreemdeling bij de aanvang van de procedure krijgt uitgereikt.
Deze folder, die naar verwachting dit najaar wordt uitgereikt, zal ook onder
het nieuwe terugkeerregime bruikbaar zijn. Wel ontvangen alle asielzoekers
na aankomst in een opvang- en onderzoekscentrum (OC) de COA-informatiemap.
Deze map wordt hen ter beschikking gesteld in de taal van het land van herkomst.
In deze map wordt de asielzoekers gewezen op consequenties van een mogelijke
negatieve uitkomst van de asielprocedure. In de OC's van het COA werken professionele
voorlichters, die verantwoordelijk zijn voor de bewonersvoorlichting. In persoonlijke gesprekken geven zij de asielzoekers uitleg over de opvang en de juridische
procedure. Waar het gaat om een mogelijke negatieve uitkomst van de toelatingsprocedure
wordt ook nadrukkelijk gewezen op de optie vrijwillige terugkeer. Bij de bewonersvoorlichting
wordt gebruik gemaakt van de eerder genoemde COA informatiemap en informatiemateriaal
van IOM. Het COA werkt ook samen met de Stichtingen Rechtsbijstand Asiel (SRA)
en Vluchtelingenwerk Nederland (VVN) waar het gaat om de voorlichting aan
asielzoekers. SRA en VVN verstrekken uiteraard ook de nodige informatie aan
asielzoekers.Ten behoeve van de invoering van het vernieuwde terugkeerbeleid is aanpassing
van de «Regeling verstrekkingen asielzoekers», alsmede het «Stappenplan
beëindigen opvangvoorzieningen» noodzakelijk. Het vernieuwde beleid
is – conform de in de notitie omschreven overgangsregeling – van
toepassing op vreemdelingen die op of na de datum van publicatie van genoemde
regelingen nog geen beslissing in eerste aanleg hebben ontvangen, daaronder
begrepen nog geen beslissing intrekking verblijfstatus, en/of vreemdelingen
die nog geen beslissing op bezwaar hebben ontvangen. 5Welke kwantitatieve doelen zijn gesteld voor het nieuwe, aangescherpte
terugkeerbeleid (blz. 4)Gelet op de complexiteit, zowel nationaal als internationaal, van dit
onderdeel van het vreemdelingenbeleid en factoren waarop het kabinet geen
invloed kan uitoefenen – zoals het ontstaan van conflicten in landen,
waardoor vluchtelingenstromen op gang kunnen komen – zijn geen kwantitatieve
doelen gesteld voor het vernieuwde terugkeerbeleid. Het kabinet zal zich uiteraard
een maximale inspanning getroosten, teneinde de terugkeer van personen die
niet tot Nederland worden toegelaten zoveel mogelijk te bevorderen. Richtinggevend
voor deze inspanning zijn de bij Voorjaarsnota 1999 gepresenteerde uitstroomgegevens
in het meerjarig kader van de begroting 1999 van het Ministerie van Justitie.16Hoe ziet het kabinet de eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van
terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers afkomstig uit landen genoemd op
pagina 5 (onderaan) als binnen de termijn van vier weken nog geen laissez-passer
of ander vervangend reisdocument is verkregen? (blz. 5).Het kabinet is van oordeel dat de primaire verantwoordelijkheid voor de
terugkeer ligt bij de vreemdeling ten aanzien van wie de beslissing is genomen
dat hij niet voor toelating tot Nederland in aanmerking komt. Dit oordeel
is ook neergelegd in artikel 15d van de Vreemdelingenwet (Vw.)2 en het regeerakkoord. Deze regel geldt evenzeer voor die vreemdelingen
die afkomstig zijn uit de op pagina 5 (onderaan) genoemde landen. Zij zullen
dus in een eerder stadium van hun toelatingsprocedure op de verkrijging van
vervangende documenten gerichte activiteiten – al dan niet met behulp
van de Nederlandse overheid of IOM – dienen te ontplooien, zodat zij,
binnen de daarvoor geldende termijn, voldoen aan hun wettelijke verplichting
Nederland te verlaten. Het kabinet is van oordeel dat – gelet op het
ervaringsfeit dat vertegenwoordigingen documenten verstrekken indien vreemdelingen
aan de gestelde voorwaarden voldoen – het voor rekening van de betreffende
vreemdeling komt dat zij niet tijdig in het bezit zijn van vervangende reisdocumenten.
Als gevolg daarvan zullen alle voorzieningen aan de betreffende vreemdeling
worden beëindigd. 7Betekent het aanmerken van een aanvraag om toelating als vluchteling
als kennelijk ongegrond vanwege het toerekenbaar ontbreken van documenten
dat de betreffende asielzoeker technisch onuitzetbaar wordt? (blz. 5).Neen. In het algemeen zal de aanvraag in het Aanmeldcentrum als kennelijk
ongegrond worden afgedaan, waarbij de betreffende vreemdeling wordt aangezegd
Nederland te verlaten. De vreemdeling dient dan zelfstandig zijn terugkeer
te realiseren. 8In hoeveel zaken heeft het ontbreken van documenten een rol gespeeld
bij het kennelijk ongegrond verklaren van een asielverzoek? Kunt u een overzicht
geven van jurisprudentie inzake de kennelijk ongegrondverklaring van asielzoekers
vanwege het ongedocumenteerd zijn? (blz. 5).Op 1 februari 1999 is een wijziging van artikel 15c, eerste lid van de
Vw. inwerking getreden. Op basis van het toegevoegde onderdeel f. in het eerste
lid van artikel 15c Vw. kunnen verzoeken om toelating als vluchteling ingediend
op of na 1 februari 1999 kennelijk ongegrond verklaard worden indien de vreemdeling
geen reis- of identiteitspapieren, documenten of bescheiden kan overleggen
die noodzakelijk zijn voor de beoordeling van zijn aanvraag om toelating,
tenzij dit niet aan hem is toe te rekenen. In het Tussentijds Bericht Vreemdelingencirculaire
(TBV) 1999/3, geldig van 1 februari 1999 tot en met 1 februari 2001, zijn
regels neergelegd die in acht moeten worden genomen bij de toepassing van
dit nieuwe onderdeel van artikel 15c Vw.In de periode 1 juni 1999 tot en met 15 augustus 1999 zijn er, met toepassing
van artikel 15c, eerste lid onderdeel f Vw., 377 verzoeken om toelating als
vluchteling als kennelijk ongegrond afgedaan. Over de periode februari 1999
tot 1 juni 1999 zijn geen cijfers voorhanden in verband met aanpassing aan
de nieuwe wetgeving van het geautomatiseerd registratiesysteem van de IND.Uit de jurisprudentie blijkt dat indien de aanvraag op grond van het bepaalde
in genoemde onderdeel is afgedaan, door de rechter wordt getoetst –
aan de hand van de regels zoals neergelegd in genoemd TBV – of deze
beslissing in rechte stand kan houden. Dat wil zeggen dat het toerekenbaar
ontbreken van documenten altijd in de context van het totale feitencomplex
wordt beoordeeld en er ook altijd een inhoudelijke beoordeling van het asielrelaas
plaatsvindt.1 Ook in zaken waarin het verzoek
om toelating als vluchteling niet op grond van bovengenoemde bepaling is afgewezen
(bij voorbeeld omdat het verzoek om toelating als vluchteling is gedaan voor
1 februari 1999), wordt in voorkomende gevallen in de uitspraak een overweging
gewijd aan bij voorbeeld de onaannemelijkheid van de gevolgde reisroute en/of
het ontbreken van documenten (ter onderstreping van de onaannemelijkheid of
ongeloofwaardigheid van het asielrelaas).2 In
zijn algemeenheid kan echter worden geconcludeerd dat sinds de invoering van
de bedoelde bepaling meer en in ieder geval uitdrukkelijker het ontbreken
van relevante documenten wordt betrokken bij de beoordeling van het asielrelaas. 9 en 10Heeft u door het onderzoek van dr. Muus en drs. Muller voldoende
inzicht verkregen in de motieven van uitgeprocedeerden om niet mee te werken
aan hun terugkeer? Wat vindt u van het standpunt van de heer Van Kalmthout
in de Forumrubriek van de Volkskrant d.d. 7 juli 1999 dat het nog steeds ontbreekt
aan betrouwbare informatie over de condities waaronder de bereidheid
tot medewerking aan terugkeer kan worden verkregen, hetgeen leidt tot contra-productieve
maatregelen? (blz. 5).Welke beleidsconclusies worden verbonden aan de uitkomsten van het
onderzoek naar de beeldvorming onder uitgeprocedeerde asielzoekers over het
terugkeer- en remigratiebeleid? (blz. 5).De resultaten van het onderzoek van dr. Ph. J. Muus en drs. P. H. A. M.
Muller hebben niet geleid tot wezenlijke nieuwe inzichten bij het kabinet,
maar vormen veeleer een bevestiging van hetgeen bij het kabinet al werd verondersteld.
De resultaten van dit onderzoek worden betrokken bij de bij brief van 3 maart
19991 aangekondigde evaluatie van het project
gefaciliteerde terugkeer. Eerst na afronding van deze evaluatie zal het kabinet
bezien welke beleidsconclusies eventueel getrokken dienen te worden. Gelet
op de inhoud van voornoemd onderzoek wordt het standpunt van de heer Van Kalmthout
op dit terrein – dat overigens de eigen verantwoordelijkheid van de
vreemdeling voor diens terugkeer enigszins miskent – dan ook niet onderschreven. 11Welke inspanningen zijn sinds de Terugkeernotitie van 1997 geleverd
ten aanzien van autoriteiten van landen van herkomst die weigerachtig zijn
mee te werken aan terugkeer van hun eigen onderdanen? (blz. 5).De Nederlandse overheid voert veelvuldig onderhandelingen met landen van
herkomst om te komen tot werkafspraken ter versnelling van de afgifte van
de benodigde documenten. De inspanningen van de Nederlandse overheid ter zake
moeten worden gezien in het licht van de door de verschillende landen gehanteerde
voorwaarden. Een aantal landen hanteert de voorwaarde dat in ieder geval voldoende
gegevens, bij voorbeeld (kopieën) van documenten of anderszins, beschikbaar
moeten zijn om de nationaliteit en identiteit van voor terugkeer in aanmerking
komende vreemdelingen te kunnen vaststellen. Zodra nationaliteits- en identiteitsvaststelling
heeft plaatsgevonden wordt – in de regel – op korte termijn een
(vervangend) reisdocument afgegeven. Slechts voor een klein aantal landen,
van wie de diplomatieke vertegenwoordiging niet de bevoegdheid heeft zelfstandig
vervangende documenten af te geven indien de vreemdeling niet de daartoe strekkende
aanvraag ondertekent en/of de aanvraag dienaangaande te allen tijde door de
centrale autoriteiten in het betreffende land gefiatteerd dient te worden,
is de verkrijging van een zogenoemd «laissez-passer» een langdurige
kwestie. Naar enkele landen vindt vooralsnog slechts terugkeer plaats indien
betrokkenen daarvoor vrijwillig kiezen. Met enkele landen, zoals bij voorbeeld
Sri Lanka en China, hebben de inspanningen van de Nederlandse overheid op
het onderhavige terrein in ieder geval tot verbeteringen geleid. De praktijk
bevestigt overigens dat vreemdelingen die zich zelfstandig voor terugkeer
tot de diplomatieke vertegenwoordiging van hun land wenden voor de verkrijging
van een (vervangend) reisdocument daarvan op zeer korte termijn in het bezit
worden gesteld. 12Kan aan de hand van een overzicht van de huidige beleidsrichtlijnen
en de jurisprudentie nader worden aangegeven wanneer gesproken wordt van «ontbreken
van medewerking»? (blz. 5).De huidige beleidsrichtlijnen inzake het «ontbreken van medewerking»
zijn neergelegd in het «Herzien stappenplan beëindigen opvangvoorzieningen
ongedocumenteerde asielzoekers».2 Conform
het thans vigerende beleid worden verstrekkingen beëindigd indien blijkt
dat de betrokken vreemdeling onvoldoende medewerking heeft verleend aan het
verkrijgen van reisdocumenten. Van de vreemdeling wordt verwacht dat hij zelf alle informatie en eventuele documenten verstrekt, die nodig
zijn voor het verkrijgen van een laissez-passer. Ook de Commissie Van Dijk
sprak in haar rapportage van een op de vreemdeling rustende inspanningsverplichting.
Deze eigen verantwoordelijkheid brengt met zich mee dat indien op basis van
de door de vreemdeling aangedragen gegevens een reisdocument wordt aangevraagd,
en de betrokken ambassade of consulaire vertegenwoordiging weigert deze te
verstrekken, dit als een indicatie voor het niet-meewerken wordt gezien. De
vreemdeling dient alsdan aan te tonen dat er op grond van de door hem overgelegde
gegevens of anderszins gebleken omstandigheden gerede aanleiding bestaat om
aan de juistheid van die mededeling te twijfelen.1Voorgaande vormt inmiddels een vaste lijn in de jurisprudentie.213Kunt u aangeven of er Europese landen zijn en zo ja welke, die in
vergelijking met Nederland minder of geen problemen hebben met het terugsturen
naar de genoemde landen van herkomst waarheen verwijdering moeilijk is te
realiseren? (blz. 5).Neen. Voor zover thans bekend hebben alle landen van de Europese Unie
dezelfde of soortgelijke problemen met het terugsturen van uitgeprocedeerde
asielzoekers naar de genoemde landen van herkomst. Hierbij dient overigens
wel aangetekend te worden dat niet ieder Europees land in gelijke mate te
maken heeft met dezelfde landen van herkomst als Nederland. 14Kunt u aangeven in welke gevallen uitstel van vertrekbeleid volgens
u relevant tijdsverloop oplevert in het kader van het driejarenbeleid (blz.
5).Er dient onderscheiden te worden naar vreemdelingen die reeds volledig
zijn uitgeprocedeerd ten tijde van het verlenen van uitstel van vertrek en
vreemdelingen die nog in procedure zijn. De vreemdeling ten aanzien van wie
onherroepelijk is beslist dat hij niet wordt toegelaten tot Nederland bouwt
door het verlenen van uitstel van vertrek na het onherroepelijk worden van
de beslissing geen relevant tijdsverloop op in het kader van het driejarenbeleid,
hij had Nederland immers al dienen te verlaten. De vreemdeling die nog in
procedure is, dat wil zeggen de vreemdeling heeft nog geen onherroepelijke
beslissing op zijn aanvraag om toelating ontvangen, bouwt indien het uitstel
van vertrek vanwege beleidsmatige reden is verleend tijdsverloop op in het
kader van het driejarenbeleid tenzij er sprake is van contra-indicaties (zie
ook: Vreemdelingencirculaire A4/6.17.2). 15Welk belang wordt toegekend aan terugkeer «zonder gezichtsverlies»
en met «voldoende toekomstperspectief» in relatie tot de «calculerende
asielzoeker»? Komt de laatste daardoor niet in een bevoorrechte positie
te verkeren ten opzichte van landgenoten die in het land van herkomst achterbleven?
(blz. 5).Ik ben van oordeel dat in zijn algemeenheid niet gesproken kan worden
van de «calculerende asielzoeker». De beslissing om het land van
herkomst te verlaten – zelfs al is die ingegeven door economische motieven –
is veelal voor de betrokken vreemdeling een zeer ingrijpende. Een beslissing
tot het niet toelaten is eveneens ingrijpend voor de betrokken vreemdeling.
Tot Nederland worden echter alleen toegelaten vreemdelingen die onze bescherming
behoeven, dan wel vreemdelingen van wie op grond van specifieke humanitaire
omstandigheden niet verwacht mag worden dat zij terugkeren naar het land van
herkomst. Ik heb al meermalen aangegeven dat de uitvoering van
het terugkeerbeleid, zowel nationaal als internationaal, een van de weerbarstigste
onderdelen van het vreemdelingenbeleid is. Naar mijn oordeel is het dan ook
van belang de terugkeer zodanig te faciliteren c.q. te ondersteunen dat hiervan
een stimulans uitgaat zelfstandig terug te keren naar het land van herkomst.
Het bieden van een toekomstperspectief, bij voorbeeld door het hier te lande
aanbieden van gerichte opleidingen, kan hieraan een bijdrage leveren. 16, 18, 19, 20, 21, 22, 24, 51, 52 en 62Op welke bron is de volzin «Ik beschik evenwel niet over signalen
dat dit in substantiële mate het geval is.» gebaseerd? Is hiertoe
ook navraag gedaan bij maatschappelijke organisaties die zich bezig houden
met de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers of daklozen? (blz. 5).Beschikt u over gegevens waaruit blijkt dat uitgeprocedeerde asielzoekers
die met onbekende bestemming zijn vertrokken, Nederland (hebben) verlaten?
Zo ja, uit welke onderzoeken is dit gebleken en wanneer zijn deze onderzoeken
verricht? (blz. 6).Is cijfermateriaal beschikbaar over aantallen vreemdelingen die na
afwijzing van hun asielverzoek in de illegaliteit verdwijnen? (blz. 6).Beschikt de regering over concrete signalen dat geen sprake zou zijn
van het verdwijnen van asielzoekers in de illegaliteit? (blz. 6).Welke (wetenschappelijke) onderzoeken zijn voorhanden over illegaal
verblijf in Nederland van voormalige asielzoekers? (blz. 6).Bestaan er plannen voor een onderzoek naar de mate waarin vreemdelingen
die met onbekende bestemming zijn vertrokken in Nederland in de illegaliteit
verdwijnen? (blz. 6).Hangt het feit dat de staatssecretaris niet over signalen beschikt
dat uitgeprocedeerden in substantiële mate in de illegaliteit verdwijnen
samen met het feit dat velen van hen, zoals technisch niet-uitzetbaren, op
dit moment wel opvang krijgen? (blz. 6).Verwacht het kabinet een toename van de druk op de dak- en thuislozenvoorzieningen
als gevolg van het op straat zetten van uitgeprocedeerde asielzoekers? (blz.
10).Hoe voorkomt het kabinet dat een verdrukking ontstaat in het dak-
en thuislozencircuit, als gevolg waarvan onmondige dak- en thuislozen nul
op het rekest krijgen en weerbare uitgeprocedeerde asielzoekers wel geholpen
worden? (blz. 10).Op welke wijze gaat de staatssecretaris voorkomen dat grote groepen
uitgeprocedeerde asielzoekers, die geen opvang meer krijgen na een periode
van vier weken, in Nederland in de illegaliteit verdwijnen? (blz. 10).Er is tot op heden nog geen wetenschappelijk onderzoek verricht naar het
aantal uitgeprocedeerde asielzoekers die in Nederland in de illegaliteit verdwijnen.
De aard van de vraagstelling brengt met zich mee dat geen cijfers beschikbaar
zijn over het aantal vreemdelingen die na de afwijzing van hun verzoek om
toelating als vluchteling in de illegaliteit verdwijnen, doch uit werkcontacten
van de IND met de vreemdelingendiensten is niet naar voren gekomen dat zich
onder de aangehouden illegalen substantiële aantallen uitgeprocedeerde
asielzoekers bevinden. Het ligt derhalve niet voor de hand dat een verhoging
van de druk op de voorzieningen voor dak- en thuislozen het gevolg zal zijn
van het vernieuwde terugkeerbeleid. Aan dit aspect zal overigens aandacht
worden gegeven in de in de terugkeernotitie toegezegde beleidsevaluatie. 17Welke status hebben de mensen die verwijderbaar zijn, maar waar beleidsmatige
beletselen aan verwijdering in de weg staan? Vallen deze vreemdelingen niet
onder het vvtv-beleid, of minstens onder uitstel van vertrek-beleid?
Waarom vallen zij onder de groep «verwijderbaren»? (blz. 6).Ten aanzien van een aantal landen genoemd in de tabel op pagina 6 geldt
dat beleidsmatige beletselen aan verwijdering in de weg staan. Dit betekent
dat ten aanzien van die landen een vvtv-beleid dan wel een uitstel van vertrek-beleid
wordt gevoerd. De in de tabel genoemde vreemdelingen, afkomstig uit die landen,
komen echter vanwege contra-indicaties dan wel de mogelijkheid van verwijdering
naar een derde land waar de toelating is gewaarborgd niet in aanmerking voor
een vvtv dan wel kunnen geen beroep doen op het uitstel van vertrek-beleid. 23, 25, 27, 31, 34, 38, 39, 40, 41,42 en 59Had de voorziening die in het regeerakkoord is getroffen niet, naast
staatlozen, ook betrekking op andere uitgeprocedeerden die buiten hun schuld
niet zelfstandig kunnen vertrekken? Tot welke autoriteiten kunnen Irakezen
en Somaliërs zich wenden om een laissez-passer te verkrijgen? Is er bij
het ontbreken van procedure-afspraken over de terugkeer, niet ook sprake van
een feitelijke onmogelijkheid zelfstandig te vertrekken? (blz. 6).Kan nader worden aangegeven wat het beleid zal gaan inhouden ten
aanzien van uitgeprocedeerde asielzoekers die wel bereid zijn mee te werken
aan hun uitzetting, maar als gevolg van de houding van het land van herkomst
dan wel een doorreisland desalniettemin niet uitzetbaar zijn? (blz. 6).In het regeerakkoord staat: «uitgeprocedeerden die buiten hun
schuld niet kunnen vertrekken kunnen in aanmerking komen voor een tijdelijke
status». Moet, gezien de opmerkingen op blz. 6 en 7, deze passage uit
het regeerakkoord zo worden begrepen dat zo'n tijdelijke status slechts bedoeld
is voor staatloze Palestijnen, of komen ook andere groepen of nationaliteiten
ervoor in aanmerking? Na hoeveel jaar komt men in aanmerking voor die tijdelijke
status? Wat is de aard van die tijdelijke status? Kan deze worden omgezet
in een permanente status? Na hoeveel tijd? Hoe verhoudt een en ander zich
tot de herziene Vreemdelingenwet? (blz. 7).Wordt de opvang beëindigd voor alle afgewezen uitgeprocedeerde
asielzoekers, tenzij het objectief gezien voor hen onmogelijk is in het bezit
te komen van reisdocumenten? Geldt dit laatste alleen voor staatlozen, meer
in het bijzonder staatloze Palestijnen? Indien voortgezette opvang ook voor
anderen dan staatloze Palestijnen zou kunnen gelden, voor wie dan en welke
omstandigheden? Welke landen nemen staatloze Palestijnen die van daar uit
naar Nederland zijn gereisd niet terug? In welk stadium van de verbetering
van de betrekkingen tussen Israël en de Palestijnen hoeven staatloze
Palestijnen niet meer als zodanig te worden aangemerkt? (blz. 8).«Mocht buiten de schuld van de vreemdeling niet mogelijk zijn,
dan blijft opvang geboden worden». Betekent deze zin dat vreemdelingen
in dat geval opvang blijven krijgen en voor een verblijfsvergunning in aanmerking
komen ? (blz. 9).Wat wordt bedoeld met een «objectief criterium»? (blz.
8).Kan er wel gesproken worden van een objectief criterium nu de beslissing
om vervangende reisdocumenten te verstrekken veelal op basis van subjectieve
mededelingen van uitgeprocedeerde asielzoekers wordt genomen? (blz. 8).Kunt u uitleggen welke sub-regels u gaat introduceren om het «objectief
criterium» nader in te vullen? (blz. 8).Op welk punt wijkt het objectieve criterium af van de adviezen van
de Commissie Van Dijk aan de vorige staatssecretaris (blz. 8).Kunt u aangeven welke groepen uitgeprocedeerde asielzoekers niet
aan een reisdocument kunnen komen naast de staatloze Palestijnen? (blz. 9).Op blz. 10 wordt gesteld: «Indien na ommekomst van de vertrektermijn
wordt geconstateerd dat de vreemdeling nog niet is teruggekeerd en er ook
geen documenten voorhanden zijn op basis waarvan alsnog een gedwongen verwijdering
gerealiseerd kan worden, zal (...) door het COA worden overgegaan tot het
beëindigen van de van overheidswege verstrekte voorzieningen.».
Geldt deze beëindiging van voorzieningen ook in gevallen waarin de uitgeprocedeerde
zelf wel meewerkt aan zijn terugkeer, maar het land van herkomst niet ? (blz.
10).De kern van het vernieuwde terugkeerbeleid is dat de verantwoordelijkheid
voor de terugkeer primair bij de vreemdeling ligt, dat de Nederlandse overheid
en IOM daartoe facilitaire ondersteuning bieden en dat de verantwoordelijkheid
van de Nederlandse overheid voor de opvang van vreemdelingen die een onherroepelijke,
afwijzende, beslissing op hun verzoek om toelating hebben ontvangen expliciet
eindig is. Dit betekent dat in het geval dat een vreemdeling ten aanzien van
wie een onherroepelijke, afwijzende, beslissing op zijn verzoek om toelating
als vluchteling is genomen de rechtsplicht heeft Nederland te verlaten en
dat van hem verlangd wordt zelfstandig zijn terugkeer te realiseren. Geeft
de vreemdeling geen gevolg aan zijn verplichting tot vertrek dan zullen de
aan hem verstrekte voorzieningen van overheidswege worden beëindigd.
Hierop geldt slechts één uitzondering: vreemdelingen die kunnen
aantonen dat zij buiten hun schuld geen gehoor kunnen geven aan hun verplichting
tot vertrek blijven opvang behouden en kunnen in aanmerking komen voor een
tijdelijke verblijfsvergunning. Buiten hun schuld dient in dit verband beschouwd
te worden als een objectief criterium, te weten dat de vreemdeling niet in
het bezit kan komen van een document waarmee hij kan reizen. De vergunning
zal worden verstrekt onder beperking, dat wil zeggen dat indien terugkeer
op een later moment toch gerealiseerd kan worden, de vreemdeling alsnog geacht
wordt terug te keren. Immers, ten aanzien van hen is vastgesteld dat zij niet
voor toelating in aanmerking komen. Ik ben daarbij voornemens om de vreemdeling
die een dergelijke vergunning bezit na een periode van 3 jaar (vergelijkbaar
met de huidige vvtv) in aanmerking te laten komen voor een vergunning zonder
beperking.Gelet op het feit dat bij mij geen landen bekend zijn die geen gehoor
geven aan hun volkenrechtelijke verplichting om eigen onderdanen terug te
nemen, is de groep die in aanmerking kan komen voor deze uitzondering van
beperkte omvang. Om die reden komt slechts die vreemdeling in aanmerking voor
een dergelijke tijdelijke status van wie is vastgesteld dat hij/zij staatloos
is en zijn toelating in een derde land niet gewaarborgd is.In antwoord op de vraag wat wordt bedoeld met het objectieve criterium
«buiten schuld» dient het volgende. In het voorgaande is gesteld
dat landen van herkomst hun eigen onderdanen terugnemen. Teneinde zeker te
stellen dat het gaat om een eigen onderdaan, wordt van de vreemdeling verwacht
dat hij/zij correcte identiteitsgegevens verstrekt aan de vertegenwoordiging
van dat land van herkomst. In het geval dat de vreemdeling juiste gegevens
verstrekt, is de ervaring op dit moment dat – eventueel na onderzoek
in het land van herkomst – door de betreffende vertegenwoordiging vervangende
reisdocumenten worden verstrekt. De vreemdeling dient dus invulling te geven
aan zijn eigen verantwoordelijkheid. De vreemdeling behoeft zich overigens
niet in alle gevallen te wenden tot een vertegenwoordiging; hij kan immers
ook op andere wijze documenten verkrijgen (bij voorbeeld door het aanschrijven
van familieleden in het land van herkomst). Daarnaast staat het de vreemdeling
vrij te vertrekken naar een derde land indien daar zijn toelating is gewaarborgd.
Naar het oordeel van het kabinet wordt hiermee niet afgeweken van het regeerakkoord. Het vernieuwde terugkeerbeleid wijkt inderdaad af van de adviezen van
de Commissie van Dijk. Nu de vreemdeling primair verantwoordelijk wordt voor
zijn terugkeer en het objectieve criterium «buiten schuld» wordt
ingevoerd, is het zogenoemde «meewerkcriterium» komen te vervallen.
In de huidige situatie dient voordat tot beëindiging van voorzieningen
kan worden overgegaan door de IND aangetoond te worden dat de vreemdeling
niet meewerkt aan zijn verwijdering uit Nederland. Onder het vernieuwde terugkeerbeleid
wordt van de vreemdeling zelf in een eerder stadium van de toelatingsprocedure
verwacht dat noodzakelijke stappen worden gezet om na de onherroepelijke,
afwijzende, beslissing op zijn verzoek om toelating binnen een uiterlijke
termijn van 4 weken na die beslissing Nederland daadwerkelijk te hebben verlaten.
Is dit laatste niet het geval dan eindigt de verantwoordelijkheid van de Nederlandse
overheid en zal worden overgegaan tot beëindiging van voorzieningen. 26Waarom bevat de tabel op blz. 7 geen verwijderbaren uit Bosnië-Herzegovina?
Hoeveel verwijderbare Bosniërs zijn er momenteel? Zijn dit de 201 uitgeprocedeerden
die op blz. 22 zijn vermeld? (blz. 7).Verwijderbare Bosniërs zijn opgenomen in de categorie «verwijderbaar
zonder technische problemen» en worden om die reden niet apart genoemd
in de betreffende tabel. Zoals ook in bijlage 2 bij de notitie wordt benadrukt
is er ten aanzien van de onder de categorieën 2. en 3. vallende, verwijderbare
Bosniërs geen sprake van beleidsmatige beletselen, noch wordt de uitvoering
van terugkeeractiviteiten met betrekking tot bedoelde categorieën bemoeilijkt
door specifieke beletselen van technische aard. Immers, er wordt rechtstreeks
op Bosnië-Herzegovina gevlogen en de Bosnische vertegenwoordiging verleent
haar medewerking aan de terugkeer van haar onderdanen en aan de verstrekking
van (vervangende) reisdocumenten, mits de nationaliteit en identiteit van
betrokkenen kan worden vastgesteld. Op 1 mei 1999 – de gekozen –
peildatum bevonden zich inderdaad 201 uitgeprocedeerde, verwijderbare Bosniërs
in de opvang. 28Waarom staan in de tabel op blz. 7 onder «technisch moeilijk
verwijderbaar» uitgeprocedeerden uit Sri Lanka vermeld, in aanmerking
nemend dat met Sri Lanka een terugkeerregeling is overeengekomen? Hoe functioneert
deze regeling? (blz. 7).De terugkeerregeling met de Sri Lankaanse autoriteiten functioneert naar
tevredenheid. De Sri Lankaanse vertegenwoordiging in Nederland is coöperatief
bij de terugkeer van onderdanen en bij de verstrekking van reisdocumenten.
De reden dat verwijderbare Sri Lankanen zijn opgenomen in de tabel op blz.
7 is gelegen in het feit dat deze vreemdelingen in toenemende mate geen of
onvoldoende gegevens verstrekken voor het verkrijgen van vervangende reisdocumenten.
Voorts wordt door deze categorie vreemdelingen regelmatig een tweede of derde
asielverzoek ingediend, waardoor de verwijdering vooralsnog niet geëffectueerd
kan worden. 29Kan worden aangegeven welke problemen de autoriteiten van elk van
de in de tabel op blz. 7 onder «technisch moeilijk verwijderbaar»
vermelde landen veroorzaken en welke problemen andere Europese landen met
elk van deze landen hebben? (blz. 7).Voor deze landen geldt hetgeen ik antwoordde op vraag 11 namelijk dat
een aantal landen aan de afgifte van (vervangende) reisdocumenten de voorwaarde verbindt over voldoende gegevens te beschikken om de identiteit
en nationaliteit van de potentiële terugkeerders te kunnen vaststellen.
Voorts is een aantal diplomatieke vertegenwoordigingen niet zelfstandig tot
afgifte van documenten bevoegd, als gevolg waarvan bedoelde aanvragen telkens
aan de centrale autoriteiten in het land van herkomst dienen te worden voorgelegd.
Terugkeer naar deze landen is daarom moeilijker realiseerbaar. Met betrekking
tot de situatie in andere Europese landen wordt verwezen naar de beantwoording
van vraag 13. 30, 35, 37, 44 en 49Is het juist dat uit de Terugkeernotitie onder andere voortvloeit
dat asielzoekers die nog niet volledig zijn uitgeprocedeerd alvast worden
geacht contact op te nemen met hun autoriteiten teneinde hun terugkeer te
bespoedigen bij een definitief oordeel van de rechter? (blz. 8).Wat houdt medewerking aan de voorbereiding van de terugkeer in, die
van de asielzoeker verwacht wordt nadat de beslissing in eerste aanleg negatief
is? Wordt de asielzoeker dan al geacht zich te wenden tot de ambassade van
het land van herkomst? Zo ja, is dat niet strijdig met het standpunt van de
UNHCR dat van een asielzoeker niet verwacht mag worden dat hij zich in verbinding
stelt met de autoriteiten van het land van herkomst van wie hij stelt dat
hij vervolging heeft te vrezen? Geven de percentages gegrondverklaringen van
bezwaar en beroep niet des te meer reden om de waarde van een eerste negatieve
beslissing te relativeren? Is het niet zorgvuldiger de medewerking van de
asielzoeker pas te verlangen nadat hij is uitgeprocedeerd? (blz. 9).Hoe reëel is het van de asielzoeker die een afwijzende beslissing
in eerste aanleg heeft gekregen te verlangen zich de nodige terugkeerinspanningen
te getroosten, als hij nog in bezwaar en/of beroep kan gaan, daarbij mede
in aanmerking genomen dat de kwaliteit van de beslissing in eerste aanleg
momenteel nog wel eens te wensen overlaat en de vreemdeling wellicht nog in
aanmerking kan komen voor een vluchtelingenstatus (in verband waarmee het
bv. niet reëel is van hem te verlangen dat hij voor het verkrijgen van
vervangende reisdocumenten in contact treedt met de diplomatieke vertegenwoordiging
van zijn land van herkomst (blz. 9, 15).Wordt in voorkomende gevallen ook verwacht dat contact wordt opgenomen
met de ambassade van het land van herkomst, hoewel nog niet onherroepelijk
op het asielverzoek is beslist? (blz. 9).In welke fase van de asielprocedure zal voor ongedocumenteerden onder
het nieuwe beleid worden begonnen met het proberen te verkrijgen van vervangende
reisdocumenten? (blz. 9).Aangezien de vreemdeling al vroegtijdig in de procedure wordt gewezen
op de mogelijke uitkomsten van de toelatingsprocedure en de consequenties
die verbonden zijn aan een afwijzende beslissing, wordt van hem verwacht dat
hij zich reeds na een eerste negatieve beschikking inspanningen getroost om
bij voorbeeld reis- en identiteitsdocumenten te verkrijgen. Overigens is ook
de Wet op de ongedocumenteerden al een signaal dat een vreemdeling, reeds
bij binnenkomst, dient te beschikken over documenten waaruit zijn identiteit
blijkt. Het is dus juist dat ook van die vreemdelingen die nog niet volledig
zijn uitgeprocedeerd wordt verwacht dat zij zich inspanningen getroosten om
vervangende reisdocumenten te verkrijgen. Dit betekent echter niet perse dat
de vreemdeling zich dient te wenden tot de autoriteiten van het land van herkomst.
Hij kan ook trachten via bijvoorbeeld familieleden in het land van herkomst
documenten te verkrijgen waaruit zijn identiteit blijkt. Van enige strijdigheid
met het standpunt van de UNHCR is in dit opzicht dan ook geen sprake. Het
vertrek en het eventuele verkrijgen van documenten is een verantwoordelijkheid
die primair ligt bij de vreemdeling zelf. Desgewenst zal de Nederlandse overheid
een vreemdeling ondersteuning verlenen bij de verkrijging. 32Kan het kabinet per land een inschatting geven van de gemiddelde
wachttijden bij ambassades/consulaten voor het verkrijgen van een laissez-passer?
(blz. 8).Neen. In het algemeen is de snelheid waarmee diplomatieke vertegenwoordigingen
laissez-passers afgeven, ongeacht de procedure, volledig afhankelijk van de
door de potentiële terugkeerder verstrekte gegevens met betrekking tot
zijn identiteit en nationaliteit. 33Hoe hoog was in 1997 en 1998 procentueel gezien het aantal vernietigingen
door de rechtbanken van door de IND genomen beslissingen? (blz. 9).Van zaken die ter zitting zijn behandeld bedragen de vernietigingspercentages
van 1997 en 1998 26% en 25% voor zover het gaat om beroepen (beroepen zijn
gericht tegen de beslissing in bezwaar). Wat de verzoeken om een voorlopige
voorziening betreft (gericht tegen de uitzettingsbeslissing) bedragen de toewijzingspercentages
22% respectievelijk 21%. Hierbij dient te worden bedacht dat de redenen tot
vernietiging zeer divers van aard zijn. Het kan daarbij gaan om beleidsinhoudelijke
aspecten alsook om procedurele aspecten. Met betrekking tot de voorlopige
voorzieningen in bezwaar moet worden bedacht dat in deze procedure ex nunc
wordt getoetst, dat wil zeggen dat door de rechter rekening wordt gehouden
met aangevoerde nieuwe feiten of veranderde omstandigheden. 36Kan er gesproken worden van «niet in het bezit kunnen komen»
van een reisdocument, wanneer de diplomatieke vertegenwoordiging van het land
van herkomst in Nederland moeilijk doet, terwijl aan andere uitgeprocedeerde
asielzoekers uit het betreffende land, die vrijwillig terugkeren wel een laissez-passer
wordt verstrekt? (blz. 9).Neen. Van een uitgeprocedeerde asielzoeker wordt verlangd dat hij zelfstandig
zijn vertrek uit Nederland effectueert. Gelet op de eigen verantwoordelijkheid
voor het vertrek blijft de omstandigheid dat hij niet vrijwillig wenst te
vertrekken voor zijn rekening. 43Hoe vaak wordt momenteel een aanvraag voor een laissez-passer door
een ambassade binnen vier weken afgehandeld? Op welke gronden en voor hoeveel
aanvragen is te verwachten dat in de toekomst deze termijn wordt gehaald?
(blz. 9).Een exact percentage is mij niet bekend, doch het gaat hierbij naar schatting
om een meerderheid van de gevallen. Het noemen van een percentage zou slechts
zinvol zijn indien daarbij tevens de oorzaken die aan een lange(re) behandelingsduur –
per individueel geval – ten grondslag liggen worden genoemd. Een prognose
valt derhalve niet te geven. Ook hier wens ik te benadrukken, u zie in dit
verband de antwoorden op de vragen 11, 29 en 32, dat het aan de vreemdeling
zelf is zijn vertrek uit Nederland te realiseren en – voor zover nodig –
de daarvoor benodigde documenten (i.c. laissez-passers) aan te vragen bij
de vertegenwoordiging van zijn of haar herkomstland. 45Welke acties worden van de betrokken vreemdeling zoal verlangd om
terugkeer binnen vier weken mogelijk te maken? Van de vreemdeling wordt ten eerste verwacht dat hij Nederland inreist
in het bezit van zijn of haar documenten. Is dit niet het geval dan kan zijn
verzoek om toelating als vluchteling kennelijk ongegrond verklaard worden.
Indien een vreemdeling documentloos is, wordt van hem of haar verwacht dat
hij reeds na de eerste negatieve beschikking pogingen in het werk stelt om
documenten te verkrijgen. Dit kan door een aanvraag hiertoe bij de ambassade
van zijn land van herkomst in te dienen, maar ook door in te contact treden
met familieleden of vrienden in het land van herkomst. 46, 57 en 59Wordt in ieder asielzoekerscentrum een vertrekafdeling ingericht?
Worden in aanvulling daarop regionale vertrekafdelingen ingesteld? Hoeveel?
Zal het Vertrekcentrum Ter Apel als een van deze regionale centra gaan functioneren?
Brengt dat veranderingen voor het VC Ter Apel met zich mee en zo ja welke?
(blz. 9).Op welke manier worden de regionale vertrekafdelingen georganiseerd
en hoe zullen die gaan functioneren? Zal voor deze vertrekafdelingen een apart
regime gaan gelden? Wordt bijvoorbeeld gedacht aan een meer gesloten en/of
soberder vorm van opvang? (blz. 10).Op welke termijn wordt verwacht dat de «vertrekunits»
van de COA hun werkzaamheden starten? Is het de bedoeling dat uitgeprocedeerden
moeten reizen naar de unit die voor een cluster van asielzoekerscentra wordt
opgericht? Zo ja, wat is dan het fundamentele verschil met het huidig vertrekcentrum
Ter Apel, waar juist velen die zijn opgeroepen, nooit op het centrum aankomen?
En hoe verhoudt zich dat tot het uitgangspunt dat de vreemdeling gedurende
de hele procedure, inclusief het terugkeertraject, in hetzelfde opvangcentrum
blijft? (blz. 10).In de terugkeernotitie wordt aangegeven dat er regionale vertrekafdelingen
komen. Op dit moment is nog niet bekend waar deze vertrekafdelingen zullen
worden ingericht. De uitvoerende diensten onderzoeken dit thans. In het kader
van dit onderzoek wordt eveneens de positie van Ter Apel meegenomen, mede
in het licht van het in het jaar 2000 te realiseren vierde aanmeldcentrum.
Anders dan in het huidige vertrekcentrum Ter Apel zullen in de nieuwe vertrekafdelingen
geen opvangfaciliteiten worden ingericht. Van overplaatsingen naar de nieuwe
vertrekafdelingen zal dan ook geen sprake zijn. Meer gesloten vormen van opvang
worden niet overwogen. 47Welke criteria zullen de regionale integrale terugkeerteams hanteren
bij de bepaling of overplaatsing naar Ter Apel is geïndiceerd? Welke
criteria zullen gaan gelden voor de overplaatsing naar de regionale vertrekafdelingen?
Vanaf welk moment in de asielprocedure kan deze overplaatsing plaatsvinden?
(blz. 9).Afhankelijk van het antwoord op de vraag naar de positie van Ter Apel
zullen deze criteria in het kader van de herziening van het stappenplan beëindiging
voorzieningen worden meegenomen. 48Is de overplaatsing naar en het verblijf in Ter Apel bedoeld voor
de periode van vier weken die de asielzoeker wordt gegund om zelf te vertrekken
of zal ook na deze periode verblijf in Ter Apel mogelijk zijn? (blz. 9).De vreemdeling zal in beginsel gedurende het gehele proces van terugkeer
in hetzelfde AZC kunnen verblijven. Gelet op de in de terugkeernotitie opgenomen
overgangsregeling blijft overplaatsing naar Ter Apel daarnaast
voorlopig mogelijk voor die gevallen waarin de terugkeer van de vreemdeling
onder het regime van het «oude» terugkeerbeleid geëffectueerd
dient te worden. 50Wat wordt op blz. 9 bedoeld met «gedurende deze periode»
(kan de betrokken vreemdeling zijn daadwerkelijke vertrek afronden)? Is hiermee
bedoeld de termijn van vier weken? Zo ja heeft de betrokkene binnen deze termijn
de gelegenheid vervangende reisdocumenten te verkrijgen en/of op terugkeer
gerichte cursussen te volgen? Zo neen, in welke fase dan wel?Op bladzijde 9 wordt met «gedurende deze periode» bedoeld
de termijn van vier weken waarin de vreemdeling zijn zelfstandig vertrek daadwerkelijk
kan effectueren. Reeds in de periode na een negatieve eerste aanleg beschikking
kan de vreemdeling documenten proberen te verkrijgen en op terugkeer gerichte
cursussen volgen. In de dagstructureringsactiviteiten van het COA zullen dan
alleen nog op terugkeer gerichte cursussen worden aangeboden. 53Zullen na afloop van de vertrektermijn van vier weken de opvangvoorzieningen
te allen tijde worden beëindigd of zal dit mede kunnen afhangen van voortgang
van de op handen zijnde uitzetting? (blz. 10).Indien geconstateerd wordt dat na ommekomst van de vertrektermijn de vreemdeling
nog niet is teruggekeerd, en er ook geen documenten voorhanden zijn op basis
waarvan alsnog een gedwongen verwijdering gerealiseerd kan worden, zal als
noodzakelijke consequentie van de eigen verantwoordelijkheid van de vreemdeling
worden overgegaan tot het beëindigen van de van overheidswege verstrekte
voorzieningen. In dit verband wordt eveneens gewezen op het voornemen een
wettelijke mogelijkheid te creëren om vreemdelingen, in het geval dat
geen technische beletselen meer bestaan, in het belang van de effectuering
van de uitzetting in bewaring te stellen. 54 en 84Hoeveel extra detentieplaatsen zullen naar verwachting nodig zijn
ter realisering van de uitbreiding van de vreemdelingenbewaring en ongewenstverklaring?
(blz. 10).Is bij de beleidsintensivering op het terrein van de ongewenstverklaring
rekening gehouden met benodigde extra capaciteit van menskracht en detentie?
(blz. 11).Zoals bekend kunnen de eerste tien dagen van de vreemdelingenbewaring
ten uitvoer worden gelegd in een politiecel. Op dit moment zijn voldoende
politiecellen beschikbaar. Aangezien de vreemdeling pas op het moment dat
slechts nog de fysieke uitzetting moet worden gerealiseerd in bewaring kan
worden geplaatst zal deze in het algemeen van zeer korte duur zijn. Het extra
beslag dat ingevolge deze maatregel op de beschikbare detentiecapaciteit in
de Huizen van Bewaring voor vreemdelingenbewaring wordt gelegd zal dan ook
naar verwachting gering zijn.De benodigde hoeveelheid extra detentiecapaciteit als gevolg van de intensivering
van het beleid ten aanzien van de ongewenstverklaring laat zich eveneens niet
exact kwantificeren. De dreiging van de ongewenstverklaring en de daaraan
gekoppelde mogelijkheid van gevangenisstraf zal de vreemdeling naar verwachting
(sneller) bewegen gehoor te geven aan de verplichting Nederland te verlaten. 55Kunt u aangeven hoe het probleem van de aan de vvtv gekoppelde voorzieningen
aan de gemeenten, die onmiddellijk na de onherroepelijke beslissing in beroep
beëindigd worden, bij de noodzakelijke aanpassing van het stappenplan
beëindiging voorzieningen opgelost worden? (blz. 10).Voorzieningen ingevolge de Zorgwet vvtv aan personen wier vvtv is ingetrokken,
worden beëindigd op het moment waarop de intrekking rechtens onaantastbaar
is geworden. De verstrekking van de rijksbijdrage aan gemeenten vindt plaats
tot het moment waarop betrokkene de woonruimte heeft verlaten. Voor de beëindiging
van Zorgwetvoorzieningen wordt door het ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties momenteel een stappenplan beëindiging vvtv-voorzieningen
opgesteld. 56Zal onder het vernieuwde beleid sprake zijn van gecontroleerd vervoer
van verwijderbare asielzoekers naar de regionale vertrekcentra? Zo neen, waarom
niet? Indien een daarvoor benodigde wettelijke basis ontbreekt, zal deze dan
alsnog worden gecreëerd? (blz. 10).Neen. Conform het regeerakkoord kan de vreemdeling gedurende het gehele
terugkeerproces in beginsel in de centrale opvang verblijven alwaar hij ook
gedurende zijn toelatingsprocedure heeft verbleven. 60Welke maatregelen gaat de regering nemen tegen gemeenten, die in
strijd met het landelijke beleid toch voorzieningen aan uitgeprocedeerde asielzoekers,
aan wie verdere opvang geweigerd, aanbieden? (blz. 10).Indien gemeenten in strijd met het landelijk beleid en in strijd met de
letter en de geest van de Koppelingswet voorzieningen verstrekken aan vreemdelingen
die geen aanspraak maken op voorzieningen die in materiewetten zijn neergelegd,
zal, indien zulks bij het toezicht op de uitvoering van de materiewetten wordt
geconstateerd, de uitvoering via de gebruikelijke toezichtsinstrumenten worden
bijgestuurd.Indien gemeenten – bijvoorbeeld via particuliere organisaties –
buiten bedoelde materiewetten om voorzieningen verstrekken zal in overleg
met de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties worden bezien
of via andere wegen moet worden ingegrepen. 61Zal de regering stappen ondernemen tegen bijvoorbeeld kerkelijke
organisaties, die aan uitgeprocedeerde asielzoekers onderdak verlenen, terwijl
het beleid van de landelijke overheid nu juist is elke opvang te weigeren?
(blz. 10).Het kabinet zal geen stappen ondernemen tegen bijvoorbeeld kerkelijke
organisaties die aan uitgeprocedeerde asielzoekers onderdak verlenen. Kerkelijke
organisaties hebben een specifieke positie binnen de Nederlandse samenleving.
Deze organisaties hebben een eigenstandige verantwoordelijkheid en maken daarbij
eigen afwegingen. De Nederlandse overheid wenst niet te treden in de afwegingen
van deze organisaties, maar wijst er tegelijkertijd op dat de Nederlandse
overheid op basis van haar verantwoordelijkheid eveneens afwegingen maakt.
Indien in een zorgvuldige procedure, inclusief een rechterlijke toets is vastgesteld
dat een vreemdeling niet voor toelating tot Nederland in aanmerking komt,
nemen kerkelijke organisaties een grote verantwoordelijkheid op zich
door vreemdelingen ten aanzien van wie een dergelijke beslissing is genomen
alsnog onderdak te verlenen. 63In de notitie staat dat iemand ongewenst kan worden verklaard en
wel nadat men zich herhaald niet aan de opgelegde meldingsplicht heeft gehouden
en illegaal in Nederland wordt aangetroffen. In welke omstandigheden zal daadwerkelijk
worden overgegaan tot ongewenstverklaring en in welke situaties niet? (blz.
11).Vreemdelingen die zijn uitgeprocedeerd dienen Nederland te verlaten. De
Nederlandse overheid en IOM zullen desgevraagd assisteren bij het verkrijgen
van vervangende reisdocumenten dan wel het regelen van de terugreis van de
betreffende vreemdeling naar het land van herkomst. Vreemdelingen die Nederland
niet zelfstandig verlaten verblijven illegaal hier te lande. Indien een vreemdeling
reeds meerdere malen is aangezegd Nederland te verlaten, na de eerste negatieve
beschikking, nadat hij is uitgeprocedeerd en nadat de opvang wordt beëindigd,
mag verwacht worden dat hij gehoor geeft aan de verplichting Nederland te
verlaten. Als de vreemdeling echter nog steeds geen gehoor geeft aan de aanzegging,
ook nadat hij meerdere malen illegaal hier te lande is aangetroffen zal in
voorkomend geval worden over gegaan tot ongewenstverklaring. 64Wat zijn de verwachtingen van de rechterlijke toetsing van deze nieuwe
detentie maatregelen, gelet op het huidig groot aantal opheffingen van de
detentie en toekenningen van schadevergoeding in verband met onrechtmatige
vreemdelingendetentie? Op welke termijn kan de Kamer de notitie over het regime
van vreemdelingendetentie verwachten? (blz. 11).Ten aanzien van de ongewenstverklaring moet gesteld worden dat bij strafrechtelijke
vervolging géén sprake is van «vreemdelingendetentie».
Het gesignaleerde aantal opheffingen van bewaring heeft betrekking op vreemdelingen
die ingevolge art. 26 Vw. in bewaring zijn gesteld. De voorgestelde intensivering
van de vreemdelingenbewaring voorziet in de mogelijkheid om in het belang
van de effectuering van de uitzetting vreemdelingen gedurende een korte periode
in bewaring te stellen. In de notitie vreemdelingenbewaring wordt gemeld dat
de rechter in een aantal gevallen de vrijheidsontnemende maatregel opheft.
De redenen hiervoor waren veelal gelegen in vormfouten, geen reëel uitzicht
op terugkeer en de vaststelling dat de IND cq. Vreemdelingendienst niet voldoende
activiteiten had ondernomen om de terugkeer te bevorderen. Aangezien het in
casu gaat om verwijderingsdetentie die plaats vindt in de laatste fase van
het terugkeerproces wanneer alleen nog de fysieke verwijdering moet worden
gerealiseerd zal opheffing van de bewaring op grond van het gebrek aan reëel
uitzicht op uitzetting of op grond van het feit dat IND en Vreemdelingendienst
onvoldoende activiteiten hebben ontplooid nauwelijks kunnen voorkomen. Ten
aanzien van de gevallen waarin de bewaring is opgeheven vanwege vormfouten
verwijs ik Uw Kamer naar het ingezette traject kwaliteitsverbetering Toezicht
op vreemdelingen. Daarnaast wordt in het kader van de opleidingen bij politie
specifiek aandacht besteed aan de relevante bepalingen van de Vreemdelingenwet.
Tevens is binnen de IND gekozen voor een gewijzigde (centrale) inhoudelijke
coördinatie op het terrein van vreemdelingenbewaring richting de IND-regio's.
Ik ga er overigens van uit dat de voorgenomen vervroeging van de rechterlijke
toets bij vreemdelingenbewaring eveneens zal leiden tot een verhoging in de
kwaliteit van de uitvoering.1 De nieuw in te
voeren maatregelen zullen naar mijn oordeel dan ook niet leiden tot een hoger
percentage opheffingen van de detentie. De toegezegde notitie over het regime vreemdelingenbewaring zal in het najaar aan de Tweede Kamer
worden gezonden. 65Wat is de taxatie van het toekomstig aantal schadeclaims in verband
met onrechtmatige vrijheidsontneming onder het geïntensiveerde regime
van vreemdelingenbewaring? (blz. 11).Zoals reeds hierboven gesteld zal de intensivering van de vreemdelingenbewaring
niet leiden tot een hoger aantal opheffingen van de detentie wegens onrechtmatige
vrijheidsontneming. Ergo: het toekomstig aantal schadeclaims zal naar verwachting
niet stijgen. Ik wijs er in dit verband nogmaals op dat de hierboven genoemde
kwaliteitsverbeteringen en de vervroeging van de rechterlijke toets tot een
lager aantal onrechtmatige inbewaringstellingen zal kunnen leiden waardoor
het aantal mogelijke schadeclaims zal kunnen dalen. 66Zal onder het vernieuwde beleid ook meer actief worden gedaan aan
het opsporen van illegalen? Zo ja, op welke manier? Zo neen, waarom niet?
(blz. 11).De vreemdelingendiensten zullen op dezelfde wijze als thans hun toezichthoudende
taken uitoefenen. Een actief opsporingsbeleid ten aanzien van illegalen acht
ik niet wenselijk en niet zinvol. Illegaliteit kenmerkt zich juist door een
gebrek aan registratie zodat actief opsporen een tijdrovende en dus kostbare
aangelegenheid is. Voorts verwacht het kabinet juist van het nieuwe terugkeerbeleid
en de reeds eerder inwerking getreden Koppelingswet dat illegaal verblijf
hier te lande ontmoedigd wordt. Daarentegen blijven criminele illegalen prioritaire
aandacht genieten van de regionale politiekorpsen. 67 en 76Wordt overwogen een nader onderzoek in te stellen naar de mogelijkheid
en effecten van het strafbaar stellen van illegaliteit? (blz. 11).Waarom wordt onder het vernieuwde beleid niet meteen ingezet op het
strafbaar stellen van illegaliteit? (blz. 11).Er wordt niet overwogen een nader onderzoek in te stellen naar de mogelijkheden
en effecten van strafbaarstelling van illegaal verblijf. De huidige vreemdelingenwet
en de intensivering van het bepaalde in artikel 21 Vw. biedt voldoende aanknopingspunten
om illegaal verblijf tegen te gaan. 68Welke werking, naast de stimulans om te vertrekken, verwacht u van
de ongewenstverklaring van illegale vreemdelingen? Vallen deze ongewenst verklaarde
vreemdelingen voortaan ook onder de doelgroep criminele vreemdelingen, waar
de prioriteit is gelegd bij het opsporings- en uitzettingsbeleid? Zo ja, zijn
de risico's van deze criminalisering onderzocht? (blz. 11).Indien illegale vreemdelingen ongewenst worden verklaard op grond van
het bepaalde in de vreemdelingenwet vallen zij daarmee niet per definitie
onder de doelgroep criminele vreemdelingen, hoewel hun verblijf in Nederland
wel een strafbaar feit oplevert. Zie verder het antwoord op vraag 73. 69Aan welke frequentie wordt gedacht bij de term «herhaald»
niet aan de meldingsplicht gehouden? De vreemdeling «kan» ongewenst
worden verklaard: welke criteria zullen gaan gelden bij de gebruikmaking van
deze bevoegdheid? (blz. 11).Bij de term «herhaald» wordt gedacht aan de mogelijkheid een
vreemdeling ongewenst te verklaren indien hem tot tweemaal toe een aanzegging
is gegeven te vertrekken. De criteria welke zullen gaan gelden bij de gebruikmaking
van deze bevoegdheid zijn nog niet ingevuld. 70Welke kosten brengt een intensiever beleid ten aanzien van de ongewenstverklaring
met zich? (blz. 11).De omstandigheid dat naar verwachting een intensiever gebruik van de ongewenstverklaring
zal leiden tot minder illegaal in Nederland verblijvende personen, zal de
druk op de vreemdelingenbewaring verminderen. Ik ga er dan ook van uit dat
een intensiever beleid ten aanzien van de ongewenstverklaring geen extra kosten
met zich brengt. 71Acht u het niet mogelijk dat de nieuwe maatregel voor vreemdelingenbewaring
ter effectuering van de uitzetting met een maximum van vier weken, het averechtse
effect zal hebben dat vreemdelingen in mindere mate zullen meewerken aan de
verkrijging van reisdocumenten? Immers, het gevolg van hun medewerking zal
voortaan zijn dat ze in bewaring worden genomen. Vanaf welk moment precies
zal deze vreemdelingenbewaring worden toegepast? (blz. 11).Het gevolg van medewerking aan de terugkeer betekent niet dat de vreemdeling
dan per definitie in de laatste fase in bewaring wordt gesteld. Inbewaringstelling
kan op grond van het voorstel plaatsvinden op het moment dat er geen technische
beletselen meer bestaan en nog slechts de fysieke verwijdering moet worden
gerealiseerd. 72Hoe verhoudt zich de gevangenisstraf vanwege de ongewenstverklaring
zich tot de vreemdelingenbewaring? (blz. 11)Een gevangenisstraf vanwege ongewenstverklaring betreft een straf die
wordt opgelegd als gevolg van een rechterlijke uitspraak dat een vreemdeling
zich schuldig heeft gemaakt aan een strafbaar feit (overtreding van artikel
197 van het Wetboek van Strafrecht). Vreemdelingenbewaring is geen straf doch
een maatregel ter fine van verwijdering. Beide soorten van detentie staan
derhalve los van elkaar. 73, 74, 75 en 81Leidt de ongewenstverklaring en het niet uit Nederland vertrekken
tot het opleggen van een gevangenisstraf? Zo ja, verwacht het kabinet dat
het opleggen van een gevangenisstraf vertrek uit Nederland zal stimuleren?
Zo ja, waar baseert het kabinet dit op? (blz. 11).Wat bedoeld u met de zinsnede «indien dit een positieve bijdrage
kan leveren aan de daadwerkelijke terugkeer van betrokkene»? Hoe wordt
dat bepaald voor de ongewenstverklaring? (blz. 11).Gesteld wordt dat van de mogelijkheid tot ongewenstverklaring in
ieder geval gebruik zal worden gemaakt indien dit een positieve bijdrage kan
leveren aan de daadwerkelijke terugkeer van betrokkene. Hoe wordt beoordeeld
of een dergelijke positieve bijdrage mogelijk is? Welke rol speelt in dit
verband het al dan niet meewerken van de asielzoeker of van het
land van herkomst? (blz. 11).Wat is de verwachte effectiviteit van het ongewenstverklaren van
vreemdelingen? (blz. 11).Artikel 197 Wetboek van strafrecht bepaalt dat een vreemdeling die in
Nederland verblijft terwijl hij weet of ernstige reden heeft te vermoeden
dat hij op grond van een wettelijk voorschrift tot ongewenst vreemdeling is
verklaard, wordt gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden
(...). Ik verwacht dat juist ten aanzien van die personen die thans Nederland
niet vrijwillig verlaten en geen medewerking verlenen aan de vaststelling
van hun identiteit, de mogelijkheid tot ongewenstverklaring en een eventuele
gevangenisstraf, illegaal verblijf ontmoedigt en dat daarmee het vertrek uit
Nederland gestimuleerd zal worden. Thans wordt er immers geen sanctie opgelegd
en kan de vreemdeling, zolang hij geen strafbare feiten begaat, zich langdurig
trachten staande te houden als illegaal. 77 en 78Zijn cijfers voorhanden over het aantal keren dat ongewenst verklaarde
vreemdelingen, respectievelijk verwijderde uitgeprocedeerde asielzoekers op
enig moment wederom in Nederland worden aangetroffen? (blz. 11).Worden ongewenst verklaarde vreemdelingen daadwerkelijk ons land
uitgezet? In hoeverre spelen bij deze vreemdelingen dezelfde problemen betreffende
documentloosheid en het niet of nauwelijks kunnen verkrijgen van vervangende
reis- en/of identiteitspapieren? (blz. 11).Op landelijk niveau zijn hierover geen cijfers beschikbaar. Veelal zijn
hierover wel gegevens voorhanden bij de uitvoerende regionale vreemdelingendiensten.
Aangaande de problemen met betrekking tot de eventuele verkrijging van de
voor hun terugkeer benodigde vervangende reisdocumenten, verwijs ik Uw Kamer
naar de beantwoording van de vragen 11, 29 en 32. Overigens zijn van reeds
eerder verwijderde ongewenst verklaarde vreemdelingen en verwijderde asielzoekers
in de meeste gevallen adequate gegevens in de administratie van de betreffende
vreemdelingendiensten voorhanden waardoor een hernieuwde verwijdering veelal
vlot kan worden uitgevoerd. 79Bij de herziening van de Vreemdelingenwet zal een wettelijke mogelijkheid
worden gecreëerd om vreemdelingen in het belang van de effectuering van
de uitzetting in bewaring te stellen. Wat is het verschil met de huidige mogelijkheid
tot inbewaringstelling ter fine van uitzetting? Is de verwachting gerechtvaardigd
dat het effect van die nieuwe situatie zal zijn dat de vreemdeling, eenmaal
op de hoogte van het nieuwe regime, zich in een vroegtijdiger stadium aan
uitzetting zal onttrekken? (blz. 11).In de huidige situatie kan slechts inbewaringstelling worden bevolen indien
dit in het belang van de openbare rust, openbare orde of nationale veiligheid
is. Met invoering van de verwijderingsdetentie wordt ook het belang van de
effectuering van de uitzetting expliciet als grond aangewezen voor vreemdelingenbewaring.Het is mijns inziens niet waarschijnlijk dat een vreemdeling zich in een
eerder stadium zal onttrekken aan de uitzetting. 80Moet de voorgestelde beleidsintensivering inzake ongewenstverklaring
voornamelijk worden gezien als een «passieve» en «papieren»
maatregel, waarvan het voornamelijk de bedoeling is dat er een preventieve
werking vanuit gaat? (blz. 11). Ik verwacht dat van de beleidsintensivering een zekere preventieve werking
zal uitgaan, zeker aangezien het niet slechts een «papieren» maatregel
beoogt te zijn. 82Plegen personen of organisaties die ongewenstverklaarde vreemdelingen
opvang bieden een strafbaar feit (bijvoorbeeld in de zin van medeplegen of
medeplichtigheid)? Wat zijn voor hen de mogelijke strafrechtelijke consequenties?
(blz. 11).Ingevolge art. 60 Vb. j°. 17 lid 1 sub b Vw. zijn personen die nachtverblijf
verschaffen aan een vreemdeling van wie zij weten of redelijkerwijs kunnen
vermoeden dat diens verblijf in Nederland niet of niet langer is toegestaan
verplicht daarvan onverwijld mededeling te doen aan de korpschef der gemeente
waar zij verblijven. Het niet voldoen aan de meldplicht is strafbaar gesteld
in art. 44 lid 1 Vw. De strafmaat bedraagt ten hoogste zes maanden of een
geldboete van de tweede categorie. 83Op welke wijze wordt voorkomen dat de afgewezen en uitgeprocedeerde
asielzoekers die niet zelfstandig het land verlaten hun gedwongen uitzetting
kunnen frustreren door opnieuw asiel te vragen? Gesteld wordt dat vreemdelingen
die zich niet aan de meldingsplicht houden en illegaal in Nederland worden
aangetroffen, ongewenst kunnen worden verklaard. Is het juist dat dit onder
de huidige vreemdelingenwet steeds heeft gekund? Waarom is dit niet gebeurd?
Waarom wordt niet gesteld dat men ongewenst zal worden verklaard? Wanneer
worden voornoemde vreemdelingen wel en wanneer niet ongewenst verklaard? (blz.
11).Het staat een uitgeprocedeerde asielzoeker vrij om wegens nieuwe feiten
en omstandigheden een nieuw asielverzoek in te dienen. Daar waar mogelijk –
een en ander is onder meer afhankelijk van de inhoud van de asielmotieven
en het op dat moment geldende landgebonden asielbeleid – zal het herhaalde
verzoek om toelating als vluchteling binnen de AC procedure worden afgehandeld.
Inderdaad biedt het huidige artikel 21 Vw. de mogelijkheid om een vreemdeling
die bij een herhaling een bij de Vw. strafbaar gesteld feit heeft begaan,
ongewenst te verklaren. Tot op heden heeft echter met name de vervolging van
de op grond van dit artikel geverbaliseerde vreemdelingen geen hoge prioriteit
gekregen. Zie verder het antwoord op vraag 63. 85Kan worden uitgelegd wat de toegevoegde waarde is van de uitbreiding
van de ongewenstverklaring ten opzichte van de bestaande vreemdelingenbewaring,
die lange detentie mogelijk maakt? (blz. 11).Van de dreiging van ongewenstverklaring en de daaraan gekoppelde strafbaarstelling
van verblijf in Nederland (art. 197 Sr.) kan een afschrikwekkende werking
uitgaan jegens de vreemdeling. Ongewenstverklaring houdt immers niet alleen
in dat de vreemdeling bij continuering van zijn verblijf in Nederland strafbaar
wordt en dat hij in de toekomst niet meer tot Nederland zal worden toegelaten.
Ook betekent ongewenstverklaring dat de vreemdeling de toegang tot het Schengengebied
wordt ontzegd. De vreemdeling zal, om ongewenstverklaring en eventuele strafvervolging
te voorkomen, mogelijkerwijs sneller bereid zijn gehoor te geven aan de verplichting
Nederland te verlaten. Ten opzichte van de vreemdelingenbewaring vormt de
ongewenstverklaring een extra instrument ter bestrijding van illegaliteit. 86Waarom wordt, gegeven de teleurstellende ervaringen daarmee in Ter
Apel, toch ingezet op verdere ontwikkeling van op terugkeer gerichte activiteiten
in de detentiecentra? Aan welke activiteiten wordt gedacht en welk budget
is hiervoor beschikbaar? (blz. 11).In de Huizen van Bewaring voor vreemdelingenbewaring verblijven illegale
vreemdelingen ter fine van uitzetting. Binnen die inrichtingen worden terugkeeractiviteiten
aangeboden om de terugkeer van de vreemdeling te bevorderen. In de notitie
Vreemdelingenbewaring1 is aangekondigd dat binnen
het regime van de Penitentiaire Beginselenwet mogelijkheden bestaan om tot
verdere differentiatie van het regime en van de aangeboden terugkeeractiviteiten
te komen. Tijdens het AO vreemdelingenbewaring (d.d. 3 maart 1999) heb ik
aangekondigd u een notitie te doen toekomen over de mogelijkheid van een op
de aard van de vreemdelingenbewaring toegespitst regime, waarbij ook de eventuele
verdere ontwikkeling en differentiatie van terugkeeractiviteiten aan bod zullen
komen. Deze notitie zal in het najaar aan uw Kamer worden gezonden. De notitie
zal eveneens ingaan op eventuele financiële consequenties.Gelet op de nieuwe rol van Ter Apel in het vernieuwde terugkeerbeleid
zullen de terugkeer activiteiten in het vertrekcentrum Ter Apel nog verder
worden geïntensiveerd en landelijk geïmplementeerd worden. 87Welke sanctie krijgt een (uitgezette) ongewenstverklaarde vreemdeling
die illegaal in ons land wordt aangetroffen? Is bij de straftoemeting sprake
van een «recidivetoeslag», naar gelang het aantal keren dat men
als ongewenstverklaarde wederom in ons land wordt aangetroffen? Zo neen, wordt
die overwogen? (blz. 11).Artikel 197 Wetboek van strafrecht bepaalt dat een vreemdeling die in
Nederland verblijft terwijl hij weet of ernstige reden heeft te vermoeden
dat hij op grond van een wettelijk voorschrift tot ongewenst vreemdeling is
verklaard, wordt gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden
(...). De sanctie die de illegale vreemdeling krijgt opgelegd is ter beoordeling
van de rechter die alle relevante omstandigheden in zijn vonnis zal meewegen.
In overleg met het College van Procureurs-Generaal zal de noodzaak om te komen
tot richtlijnen op het onderhavige terrein worden bezien. 88Kan nader worden aangegeven wat de meerwaarde is van de uitbreiding
van de ongewenstverklaring gezien het gegeven dat een groot deel van de uitgeprocedeerden
technisch moeilijk verwijderbaar is? (blz. 11).De technisch moeilijker te realiseren verwijdering vindt veelal zijn oorzaak
in het ontbreken van reisdocumenten. Zoals in de terugkeernotitie en in antwoord
op eerdere vragen is benadrukt is het aan de vreemdeling zelf om zorg te dragen
voor de voor zijn terugkeer benodigde documenten. Voor het overige wordt Uw
Kamer verwezen naar het antwoord op vraag 81. 89Waarom heeft de High Level Working Group (HLWG) juist voor Afghanistan/Pakistan,
Albanië en omringende regio, Marokko, Somalië en Sri Lanka actieplannen
opgesteld en niet voor andere in de tabel op blz. 7 vermelde landen? Waarom
is niet gekozen voor een groter aantal en voor meer problematische landen?
Heeft dit te maken met het feit dat terugkeer van asielzoekers
slechts een beperkt onderdeel is van die actieplannen en dat het hoofdaccent
bij andere onderwerpen ligt? (blz. 12).De keuze van de landen/regio's waarvoor in de HLWG actieplannen worden
opgesteld is inderdaad niet alleen ingegeven door de terugkeerproblematiek,
maar door de specifieke asiel- en migratieproblematiek in zijn volle omvang
met de betreffende landen. Daarbij hanteerden de lidstaten verschillende nationale
prioriteitenlijsten. Daarom zijn er ook landen geselecteerd die voor Nederland
geen hoge prioriteit hebben. 90Wat is de stand van zaken betreffende de pogingen van Nederland om
met België en Luxemburg en Duitsland afspraken te maken in zake samenwerking
op het gebied van uitzetting van uitgeprocedeerde asielzoekers? (blz. 12).In het antwoord op kamervragen van het lid Wijn (CDA),1 is meegedeeld dat er overleg zou plaatsvinden met de Belgische minister
van Binnenlandse Zaken, de heer Van den Bossche. Tijdens dit overleg, dat
op 18 maart 1999 heeft plaatsgevonden, is onder meer over mogelijke samenwerking
op dit terrein gesproken. Als gevolg van de niet lang daarna ontstane demissionaire
status van het Belgische kabinet en de daarop volgende kabinetswisseling zal
vervolgoverleg eerst in het najaar plaatsvinden. Zoals ik reeds in het antwoord
van 28 januari heb gemeld, is mij niet bekend dat de Bondsrepubliek Duitsland
(BRD) geïnteresseerd zou zijn in deelname aan deze samenwerking. Op bilaterale
basis wordt op dit moment al samengewerkt met de BRD op het onderhavige terrein. 91Hoeveel afgewezen asielzoekers uit landen waarvoor projecten voor
gefaciliteerde terugkeer gelden zijn de afgelopen jaren teruggekeerd via deze
projecten, via de IOM en zelfstandig? (blz. 12).Het aantal afgewezen asielzoekers dat sinds 1992 via IOM zijn teruggekeerd
bedraagt:Angola: 29 naar Angola en 4 naar andere landenBosnië: 181 naar Bosnië en 174 naar andere landenEthiopië: 52 naar Ethiopië en 56 naar andere landenSomalië: 28 naar Somalië en 120 naar andere landenVertrokken via IOM sinds het begin van de GTAA projecten:Angola: 0Bosnië: 190Ethiopië: 11Somaliland: 0Het aantal afgewezen asielzoekers dat geheel zelfstandig is teruggekeerd
is onbekend. 92 en 93Welke voornemens zijn er om in het kader van handelsdelegaties en
als onderdeel van de te sluiten handelsovereenkomsten met landen die weigeren
hun eigen onderdanen terug te nemen terug- en overname overeenkomsten te sluiten?
(blz. 12).Welke condities voor onderhandeling over terugname overeenkomsten
worden gesteld ten aanzien van de mensenrechtensituatie in de landen van herkomst?
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de Europese ontwikkeling van
landeninformatie? Welke ngo's zal worden samengewerkt bij de
nieuwe landenaanpak, en wat zal hun rol precies zijn? (blz. 12).Voor de duidelijkheid dient strikt te worden onderscheiden tussen terug-
en overnameclausules en terug en overnameovereenkomsten. De clausules worden
opgenomen in verdragen of andere overeenkomsten die op zichzelf geen betrekking
hebben op de terugkeerproblematiek. zoals EU associatieverdragen. De overeenkomsten,
die de vorm van een verdrag kunnen hebben, hebben uitsluitend betrekking op
de terugkeerproblematiek en regelen veelal de praktische bewerkstelliging
daarvan. Nederland streeft in bepaalde omstandigheden de opneming van clausules
na in bilaterale internationale overeenkomsten, maar vooral in verdragen van
de EG/EU met derde landen. Terug- en overnameovereenkomsten worden hetzij
bilateraal hetzij in Beneluxverband gesloten (wanneer daarbij visumafspraken
aan de orde zijn). In Europees verband wordt thans gewerkt aan een model EU-t&o-overeenkomst.Bij terug- en overname gaat het altijd om personen van wie in nationale
procedures reeds is vastgesteld dat zij ten eerste geen recht op verblijf
hebben en ten tweede dat zij veilig kunnen terugkeren hetzij naar het land
van herkomst (terugname) hetzij naar een derde land waar zij eerder hebben
verbleven (overname). De vraag naar de mensenrechtensituatie in het betrokken
land van terugkeer is derhalve een preliminaire vraag die in de toelatingsbeslissing
wordt meegewogen. De overeenkomst die de praktische terugkeer regelt behandelt
deze vraag daarom niet.In EU kader is sprake van een proces van verbreding en verdieping van
de ontwikkeling van landeninformatie. Tot voor enkele jaren was er alleen
sprake van een vertrouwelijke uitwisseling binnen de zogenaamde derde pijler
van landeninformatie tussen lidstaten. Voor een beter inzicht in de achtergronden
van migratoire bewegingen alsmede voor de aanpak van problemen samenhangende
met migratie, werd door de lidstaten het belang van een interpillaire gedachtenwisseling
en aanpak binnen de EU onderkend. Het Verdrag van Amsterdam biedt aanknopingspunten
te komen tot een EU systeem van landeninformatie in het raamwerk van een Communautair
asiel- en migratiebeleid. De HLWG heeft daarop als het ware een voorschot
genomen door voor een beperkt aantal landen te komen tot een gezamenlijke
beoordeling en ontwikkeling van actieplannen.Het pijleroverstijgend karakter van de HLWG brengt mede dat de actieplannen
zullen voorzien in activiteiten op een groot aantal terreinen. De praktische
uitvoering van de nog niet vaststaande actieplannen dient nog nader te worden
uitgewerkt. Hoewel daarom thans nog niet met stelligheid is te voorzien met
welke ngo's zal worden samengewerkt, moge duidelijk zijn dat bij de uitvoering
op tal van onderdelen samenwerking met ngo's nuttig en wenselijk zal zijn.
Als onderdeel van de werkzaamheden van de HLWG tot nu toe is van gedachten
gewisseld met UNHCR, IOM, ICRC en enkele ngo's.In het geval het Ministerie van Justitie dat van belang acht, zal in het
kader van handelsdelegaties en te sluiten handelsovereenkomsten, de opneming
van t&o-clausules dan wel het afsluiten van t&o-overeenkomsten en
marge van dergelijke overeenkomsten worden nagestreefd. Zoals ik al in de
beantwoording van eerdere vragen heb gesteld, zijn mij geen landen bekend
die hun volkenrechtelijke verplichting tot het terugnemen van eigen onderdanen
niet nakomen. 94Welke indicaties zijn er dat met de door de HLWG geselecteerde landen
afspraken kunnen worden gemaakt? (blz. 12). Uitgangspunt van de HLWG is dat er zo veel mogelijk wordt samengewerkt
met de autoriteiten uit de geselecteerde landen. Dit is echter niet voor ieder
land even vanzelfsprekend. Zo ontbeert Somalië centraal overheidsgezag,
wat het maken van concrete en goede afspraken ter plaatse bemoeilijkt. Een
ander geval is Afghanistan, waar het Taliban-regime niet door de lidstaten
van de Europese Unie wordt erkend. De inspanningen van de HLWG voor Afghanistan
richten zich echter ook op de omringende landen waar veel Afghaanse vluchtelingen
verblijven. Een delegatie van de HLWG heeft rechtstreekse gesprekken gevoerd
met de autoriteiten in Marokko. Deze gesprekken werden door beide partijen
als zinvol ervaren. Ten aanzien van Sri Lanka is de verwachting dat de vooruitzichten
voor het treffen van afspraken met de autoriteiten aldaar redelijk gunstig
zullen zijn. Voor wat betreft Albanië en Kosovo is de situatie bijzonder.
Afspraken tussen de HLWG en de lokale autoriteiten zullen moeten worden ingepast
in de algemene akkoorden, die in het kader van het vredes- en het opbouwproces
tussen de Europese Unie en Albanië en Kosovo worden gesloten. Tot slot
kan nog worden opgemerkt dat de HLWG veel waarde hecht aan de rol die niet-gouvernementele
organisaties (ngo's) en de UNHCR in de geselecteerde landen kunnen spelen.
Dit geldt in principe voor alle geselecteerde landen, maar in het bijzonder
voor die landen waar obstakels bestaan om rechtstreeks met de nationale autoriteiten
in contact te treden. De HLWG heeft vanaf het eerste begin op open en constructieve
wijze samengewerkt met een aantal relevante ngo's. Voor de Nederlandse regering
is deze samenwerking één van de voorwaarden voor een goed werkende
HLWG. 95Op welke manier heeft Nederland en is of wordt in internationaal
verband concreet geprobeerd druk uit te oefenen op landen die weigerachtig
zijn hun eigen onderdanen terug te nemen? (blz. 13).De druk die door Nederland en in internationaal verband, zowel in Benelux-,
Schengen- als EU-kader, op derde landen is en kan worden uitgeoefend richt
zich veelal op het maken van werk- en procedureafspraken, dan wel tot wijziging
c.q. verbetering ervan. Zie verder het antwoord op vraag 99. 96 en 108Welke criteria worden gehanteerd bij de vaststelling of een vreemdeling
invulling heeft gegeven aan zijn verantwoordelijkheid voor terugkeer? Worden
de voorzieningen niet beëindigd als hij al de eerste stappen heeft gezet
maar in afwachting is van het resultaat hiervan? (blz. 13).In welke gevallen kan worden geoordeeld dat de betreffende vreemdeling
«geen invulling heeft gegeven aan zijn verantwoordelijkheid voor terugkeer»?
(blz. 16).Gelet op de eigen verantwoordelijkheid van de vreemdeling voor zijn zelfstandige
terugkeer kan in het geval dat de vreemdeling na ommekomst van de vertrektermijn
nog niet is teruggekeerd en wordt overgegaan tot de beëindiging van voorzieningen
geoordeeld worden dat de betreffende vreemdeling geen gehoor geeft gegeven
aan de verplichting Nederland te verlaten. 97Kan worden aangegeven in welke mate het in een multilateraal kader
onderbrengen van gefaciliteerde terugkeer kosteneffectiever is dan in bilateraal
verband? Kan worden aangegeven of er ook sprake zal zijn van «terugkeereffectiever»?
(blz. 13). Neen. De mate waarin gebruikmaking van multilaterale kanalen kosteneffectiever
is dan van bilaterale is afhankelijk van meerdere factoren, die kunnen verschillen
afhankelijk van het herkomstland. Factoren zijn onder meer de aanwezigheid
van multilaterale organisaties in het herkomstland, het aantal (potentiële)
terugkeerders, de belangstelling van andere bestemmingslanden om eveneens
gebruik te maken van deze kanalen en terugkeerprogramma's. In hoeverre er
sprake is van een eventueel «terugkeereffectiever» resultaat dient
in de komende periode te worden nagegaan. 98Wat houden de beschreven terugkeer- en overnameovereenkomsten in
concreto in? Wat is de concrete effectiviteit van die overeenkomsten? Hoeveel
uitgeprocedeerden zijn op basis van die overeenkomsten teruggekeerd naar hun
land van herkomst? (blz. 13).Het zijn afspraken tussen landen waarbij wordt overeengekomen op welke
wijze (bij voorbeeld afspraken met betrekking tot termijnen van overdracht
van terugkeerders) en met welke instanties de terugkeer en/of overname van
een eigen onderdaan of een onderdaan van een derde land die via een van de
overeenkomstsluitende partijen naar het grondgebied van een andere overeenkomstsluitende
partij is gekomen geregeld dient te worden. Zoals uit het overzicht van de
thans vigerende overeenkomsten blijkt (bijlage 4 van de terugkeernotitie)
is slechts een gering aantal vreemdelingen ten aanzien van wie een onherroepelijke,
afwijzende, beslissing op de aanvraag om toelating als vluchteling is genomen,
afkomstig uit genoemde landen. Uitzondering daarop wordt gevormd door de overeenkomst
met Roemenië; in de eerste acht maanden van 1999 is een zestigtal ongedocumenteerde
Roemenen teruggekeerd op basis van de met Roemenië gesloten overeenkomst. 99 en 112Kan worden aangegeven wat de voor- en nadelen zouden zijn van het
treffen van sancties op het gebied van ontwikkelingshulp- en handelsrelaties
ten aanzien van landen die weigerachtig zijn hun eigen onderdanen terug te
nemen? (blz. 13).Bestaan er voornemens om eventueel over te gaan tot sancties op het
gebied van ontwikkelingssamenwerking ten aanzien van landen die weigeren hun
eigen onderdanen terug te nemen? Zo neen, waarom niet? (blz. 17).Indien landen van herkomst expliciet zouden weigeren hun onderdanen terug
te nemen, wordt dit in het kader van de bilaterale betrekkingen aan de orde
gesteld. In beginsel zijn daarbij alle aspecten van de bilaterale relatie
in het geding. Ook is in dit verband van belang dat in Europees verband wordt
gewerkt aan het opnemen van terug- en overname clausules met derde landen.
(zie ook het antwoord op de vragen 92 en 93). Het is Kabinetsbeleid dat de
OS relatie uitsluitend in positieve zin zal worden ingezet, en niet als negatieve
sanctie. De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking is wel bereid terug- en
overnameaspecten aan de orde te stellen bij overleg met de betreffende landen.
Indien OS hulp in de vorm van een terugkeerprogramma wordt gegeven, gebeurt
dit vanuit het uitgangspunt dat de autoriteiten van het desbetreffende land
moeten meewerken aan de terugname van hun eigen onderdanen, ook van diegenen
die niet vrijwillig vertrekken. 100Wordt, mede tegen de achtergrond van het gegeven dat veel afgewezen
asielzoekers wantrouwen koesteren jegens overheidsinstanties, overwogen om
particuliere organisaties die activiteiten of projecten aanbieden
om terugkeer te faciliteren meer te betrekken bij het nieuwe terugkeerbeleid?
Zo neen, waarom niet? Bestaat er inzicht in aard, omvang en effectiviteit
van door particuliere organisaties aangeboden terugkeerfaciliteiten? (blz.
13).Bij de uitvoering van het nieuwe terugkeerbeleid zal een intensievere
rol worden weggelegd voor IOM. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om bij de
uitvoering van de terugkeer gebruik te maken van de kennis en ervaring van
andere particuliere organisaties door deze organisaties te ondersteunen bij
de uitvoering van hun plannen. Hierbij kunt u denken aan het financieel ondersteunen
van resultaat gerichte activiteiten. Hiertoe is in de vorige terugkeernota
van 1997 een stimuleringsbudget terugkeer opgenomen. 101Moet uit de voorgenomen intensivering van de samenwerking tussen
de verschillende uitvoerende diensten worden afgeleid dat de in de Terugkeernotitie
van het vorige kabinet voorgestelde vergelijkbare maatregelen niet van de
grond zijn gekomen en/of geen effect hebben gesorteerd? (blz. 14).Neen. De samenwerking tussen de uitvoerende diensten is een constant punt
van aandacht en behoeft, alhoewel op dit punt reeds veel bereikt is, verbetering.
Dit is ook de reden om de intensivering van de samenwerking tussen de uitvoerende
diensten in de vorm van een projectorganisatie gestalte te geven. Er is dan
ook geen sprake van het niet van de grond komen van maatregelen dan wel het
geen effect sorteren van deze maatregelen. Wel dient in ogenschouw te worden
genomen dat in de vorige kabinetsperiode ten aanzien van een groter aantal
landen beleidsmatige beletselen bestonden om terugkeer te kunnen realiseren.
Daarnaast dient er op gewezen te worden dat het zogenoemde meewerkcriterium
in de uitvoering van het beleid in veel gevallen zorg heeft gedragen voor
vertraging in de effectuering van de terugkeer. 102Welke concrete doelen worden ten aanzien van terugkeer gesteld bij
de operationalisering van het nieuwe terugkeerbeleid en hoe zullen monitoring,
effectiviteitmeting en evaluatie plaatsvinden? (blz. 14).In de eerste vier-maandsrapportage asielketen in het jaar 2000 zal Uw
Kamer worden geïnformeerd over het nog te sluiten managementcontract
tussen de uitvoerende diensten, waarin uiteraard aandacht zal worden besteed
aan de operationalisering van het vernieuwde terugkeerbeleid, realisatie van
gestelde doelen en effectiviteit. In de terugkeernotitie is daarenboven een
tussentijdse evaluatie van het beleid toegezegd. Uw Kamer zal in een later
stadium geïnformeerd worden op welke wijze deze evaluatie vorm zal worden
gegeven. 103Welk essentieel verschil bestaat er tussen de in de notitie in paragraaf 6.1.
voorgestelde organisatorische maatregelen en soortgelijke maatregelen in de
Terugkeernotitie van het vorige kabinet (blz. 14).De organisatorische maatregelen in de Terugkeernotitie van mijn ambtsvoorganger
waren met name gericht op het bevorderen van de terugkeer van vreemdelingen
die reeds een onherroepelijke, afwijzende beslissing op hun verzoek om toelating
hadden ontvangen. De in genoemde notitie terugkeerteams waren met name actief
op het terrein van de beëindiging van ROA-voorzieningen en dan in het
bijzonder op het terrein van het verlenen van bijstand aan gemeenten bij de
toepassing van het stappenplan beëindiging voorzieningen.
Daarnaast hadden deze teams een voorlichtende rol. Het essentiële verschil
met de in de thans voorliggende notitie aangekondigde organisatorische maatregelen
bestaat daarin dat de bevordering van de terugkeer van vreemdelingen in een
afzonderlijke projectorganisatie wordt ingebed. Uitgangspunt daarbij is een
zeer intensieve samenwerking tussen de uitvoerende diensten, waarbij de bijdrage
van de diverse diensten aan de te stellen doelen in een te sluiten managementcontract
zal worden vastgelegd. Met behulp van deze organisatorische structuur is het
mogelijk de vreemdeling in een aanmerkelijk eerder stadium van de procedure
actief te benaderen teneinde de terugkeer, inclusief de beëindiging van
voorzieningen, aan de orde te stellen. 104Stel dat een afgewezen asielzoeker op de laatste dag van de finale
vertrektermijn van vier weken besluit gebruik te maken van de hem aangeboden
IOM-regeling, welke consequenties heeft dit dan voor zijn verwijdering dan
wel voor de beëindiging van zijn opvang? Wordt hem dan nogmaals een vertrektermijn
gegund? (blz. 15).Het kabinet heeft aangegeven dat gedurende de finale vertrektermijn de
betreffende vreemdeling zijn terugkeer daadwerkelijk dient te effectueren
en dat na ommekomst van die termijn de voorzieningen worden beëindigd.
In het geval dat een gedwongen verwijdering mogelijk is, zal daartoe worden
overgegaan. Is gedwongen verwijdering niet mogelijk dan zullen de voorzieningen
worden beëindigd. Het ligt niet in het voornemen de vreemdeling nogmaals
een vertrektermijn te geven, die in de opvang afgewacht zou mogen worden. 105Welke «andere organisaties die actief zijn op het terrein van
de terugkeer van vreemdelingen», waarmee de regionale integrale terugkeerteams
operationele contacten onderhouden worden bedoeld? (blz. 15).Hier worden onder meer bedoeld het Nationaal Migratie Instituut (NMI),
de Raad van Kerken, alsook Stichting de Opbouw, waar het gaat om alleenstaande
minderjarige asielzoekers. Het gaat hier derhalve om organisaties die landelijk
dan wel op regionaal en/of lokaal niveau – veelal gerelateerd aan individuele
zaken – opereren. 106In hoeverre is bij het beleidsvoornemen om na een negatieve beslissing
in eerste aanleg nog slechts op terugkeer gerichte activiteiten aan te bieden
rekening gehouden met het feit dat aan een substantieel deel van de asielzoekers
in de vervolgprocedure toch een verblijfsvergunning wordt verstrekt? (blz.
15).Na de eerste negatieve beslissing worden integratiegerichte activiteiten
beëindigd om de vreemdeling voor te bereiden op zijn eventuele terugkeer.
Mocht een asielzoeker alsnog een positieve beslissing krijgen zullen er wederom
integratiegerichte activiteiten worden aangeboden. Overigens verwacht ik dat
de ingezette kwaliteitsverbeteringstrajecten en de invoering van de nieuwe
Vreemdelingwet ertoe zullen leiden dat de beslissing in eerst aanleg van dusdanige
kwaliteit zal zijn dat het aantal correcties in bezwaar c.q. beroep zal afnemen.
Voor het overige verwijs ik Uw Kamer naar de beantwoording van vraag 33. 107Welke maatregelen zijn of worden genomen ter verbetering van de gegevensuitwisseling
tussen de diverse betrokken uitvoerende diensten? (blz. 14).In de rapportages Asielketen van 14 april 1998 en 20 november 19981 is Uw Kamer geïnformeerd over de landelijke implementatie
van de gezamenlijke actie van het COA, de IND en de vreemdelingendiensten
om aan de hand van bestands- en dossiervergelijking inzicht te krijgen in
de persoons- en proceduregegevens van in de AZCs verblijvende asielzoekers
(Gezamenlijk Procedure Beheer). Hiermee is bereikt dat de drie betrokken organisaties
identieke gegevens hanteren. In de centra zijn taakgroepen geïnstalleerd
bestaande uit medewerkers van het COA, de IND en de Vreemdelingendienst. Tevens
zijn de IND en het COA in juli 1999 gestart met het actualiseren van de geregistreerde
gegevens van de populatie asielzoekers in de decentrale opvang (ROA). Ten
behoeve van de behandeling van knelpunten die het lokale niveau overstijgen
is in september 1998 door een landelijk beleidsteam een bestand ontwikkeld
van alle in de opvang geregistreerde asielzoekers. Uit dit bestand kan actuele
informatie worden verkregen, die een meer gerichte aanpak op lokaal niveau
mogelijk maakt. Verdere maatregelen zijn beschreven in punt 6.1 en 6.2 van
de Terugkeernotitie. 109 en 110Hoe wordt voorkomen dat van gefaciliteerde terugkeer een aanzuigende
werking uitgaat? (blz. 16).Hoe reëel is het te veronderstellen dat ondersteuning bij herintegratie
in het land van herkomst zou kunnen leiden tot georganiseerde «asielreizen»
naar Nederland, die ertoe zouden kunnen leiden dat de betreffende vreemdelingen
terugkeren «met een zak geld» voor zichzelf en voor de gemeenschap
waarin zij terugkeren? (blz. 16).De thans bestaande projecten op het terrein van de gefaciliteerde terugkeer
zijn zodanig vormgegeven dat zij slechts open staan voor een nauwkeurig omschreven
groep vreemdelingen. Overigens is tot op heden op generlei wijze gebleken
dat gefaciliteerde terugkeer een aanzuigende werking heeft. 111Waarom is het nodig, nadat het vernieuwde beleid van kracht is geworden,
dat de betreffende vreemdeling schriftelijk te kennen moet geven af te zien
van het voeren van verdere procedures? Moet hieruit worden afgeleid dat de
voorgestelde nieuwe regelgeving op zichzelf niet voldoende waterdicht is?
Wat voor gevolgen heeft het indien vreemdeling niet bereid is tot zo'n schriftelijke
verklaring? (blz. 16).Bedoelde schriftelijke verklaring is een door IOM gehanteerde voorwaarde
in het kader van de door IOM voor te bereiden terugkeer van betrokkene; betrokkene
geeft daarmee immers expliciet aan zelfstandig terug te willen keren. IOM
hanteert deze voorwaarde daarnaast om te voorkomen dat werkzaamheden verricht
ten behoeve van de terugkeer van betrokkene, zoals bij voorbeeld het reserveren
van een vliegreis, op het moment van de daadwerkelijke effectuering van de
terugkeer illusoir blijken te zijn omdat de betreffende vreemdeling alsnog
te kennen geeft een procedure in Nederland te willen starten of de uitkomst
van een procedure af te willen wachten. 113 en 115Op grond van welke concrete maatregelen is het reëel te veronderstellen
dat meer uitgeprocedeerden dan nu het geval is gebruik zullen maken van de
bemiddeling van het IOM terugkeerbureau? (blz. 17)Welke verwachtingen bestaan er ten aanzien van de effecten van de
versterkte positie van het IOM? Worden er concrete kwantitatieve doelstellingen
geformuleerd? (blz. 17) Door een meer actieve benadering van de vreemdeling door IOM, bij uitstek
een organisatie met een neutraal karakter, en een intensievere samenwerking
tussen IOM, COA, IND en vreemdelingendiensten is het reëel te veronderstellen
dat er meer gebruik gemaakt zal worden van de IOM-terugkeerregeling. Dit effect
is reeds zichtbaar bij de terugkeer van etnische Albanese Kosovaren waarbij
IOM een grote rol speelt en de algehele toename van het gebruik van de huidige
IOM-regeling. 116Wanneer zal het voorgestelde vernieuwde terugkeerbeleid in werking
treden? Kan worden aangegeven of en eventueel op welke onderdelen het vernieuwde
beleid afhankelijk is van de inwerkingtreding van de herziene Vreemdelingenwet?
In hoeverre is er samenhang en afstemming (noodzakelijk) met de herziene Vreemdelingenwet?
(blz. 18).Naar verwachting zullen de organisatorische maatregelen per 1 januari
2000 volledig zijn doorgevoerd. De publicatie van de noodzakelijke aanpassingen
van lagere regelgeving worden voorzien per 1 december 1999, zodat het vernieuwde
beleid per 1 januari 2000 in werking kan treden. Met betrekking tot de voorgestelde
maatregel op het terrein van de vreemdelingenbewaring kan gesteld worden dat
deze afhankelijk is van de inwerkingtreding van de nieuwe Vreemdelingenwet.
Vreemdelingenbewaring ter effectuering van de uitzetting behoeft een wettelijke
grondslag, welke thans nog ontbreekt. Voor de overige maatregelen geldt deze
afhankelijkheid niet. Wel is het uiteraard zo dat met de inwerkingtreding
van de nieuwe Vreemdelingenwet de meeromvattende beschikking zal worden ingevoerd,
waardoor van rechtswege een aantal gevolgen van een negatieve beschikking
intreden. Hierbij dient met name gedacht te worden aan de beëindiging
van voorzieningen. 117Welke maatregelen worden genomen ter verbetering van de informatievoorziening
over de realisatie van het terugkeerbeleid, zodat de evaluatie te zijner tijd
voldoende inzicht kan bieden in de effectiviteit van het beleid? (blz. 18).In het nog te sluiten managementcontract zal hierin worden voorzien. 118Tussen welke groepen asielzoekers wordt onderscheid gemaakt in het
kader van de overgangsregeling? Om hoeveel personen gaat het (bij benadering)
per groep? Wanneer gaat het nieuwe beleid voor ieder van de groepen in? Voor
hoeveel personen en voor welk percentage van de afgewezen uitgeprocedeerde
asielzoekers zal het nieuwe beleid naar verwachting ingaan in het jaar 1999?
Voor hoeveel personen en voor welk percentage in het jaar 2000? (blz. 18).Zoals in de notitie aangegeven, wordt in het kader van de overgangsregeling
onderscheid gemaakt tussen vreemdelingen, die nog geen beslissing in eerste
aanleg hebben ontvangen (waaronder begrepen vreemdelingen ten aanzien van
wie nog niet is overgaan tot de intrekking van een verleende verblijfsstatus)
en vreemdelingen die nog geen beslissing op bezwaar hebben ontvangen. Per
1 augustus 1999 staan ongeveer 34 000 asielaanvragen in eerste aanleg
en 25 000 bezwaarprocedures open. Het aantal nog in te trekken statussen
is op dit moment, naar schatting 3700.Het streven is er op gericht de noodzakelijke aanpassing van lagere regelgeving
in november 1999 af te ronden en op 1 december 1999 te publiceren. Per 1 januari
2000 zal het vernieuwde beleid van kracht worden en toegepast kunnen worden.
Eerst dan zal, aan de hand van overzichten van de stand van zaken
in de respectievelijke procedures, een duidelijk inzicht kunnen worden verschaft
over de vraag op wie de overgangsregeling van toepassing is. 119Welke concrete afspraken zijn gemaakt met de KDP en PUK met betrekking
tot de terugkeer van Irakezen? Wat is hun standpunt ten aanzien van de opvang
in Noord-Irak van Irakezen die geen band hebben met een gemeenschap in Noord-Irak?
Op welke termijn valt daadwerkelijke terugkeer van hen te verwachten? (blz.
19).In het kader van een in maart 1999 gehouden gezamenlijke Justitie/Buitenlandse
Zaken missie zijn inventariserende gesprekken, waaronder gesprekken met vertegenwoordigers
van PUK en KDP, gevoerd inzake de terugkeermogelijkheden naar Noord-Irak.
Thans wordt de laatste hand gelegd aan een plan van aanpak voor de terugkeer
naar Noord-Irak. Teneinde dit plan van aanpak te kunnen operationaliseren
zal wederom overleg met PUK en KDP plaats dienen te vinden. Dit overleg is
gepland voor het najaar van 1999. 120 en 124Is het de bedoeling dat ook andere groepen uitgeprocedeerde asielzoekers
in aanmerking komen voor een soortgelijke «driejarenbenadering»
als Iraniërs? Zo ja, welke? (blz. 20).Welke beleidsconsequenties worden verbonden aan de stelling van de
regering dat het met betrekking tot de Iraanse zaken verdedigbaar is de periode
die ligt tussen 25 januari 1995 en 22 januari 1999 aan te merken als relevant
tijdsverloop in de zin van het driejarenbeleid? (blz. 20).Bij brief van 25 juni 1999 aan Uw Kamer1
is aangegeven dat het in de rede ligt om gehoor te geven aan het verzoek van
Uw Kamer om een ruimere toepassing te geven aan het driejarenbeleid in Iraanse
zaken. Uw Kamer is bij separate brief geïnformeerd welke beleidsconsequenties
daaraan door het kabinet worden verbonden. Het is geenszins de bedoeling ook
andere groepen uitgeprocedeerde asielzoekers in aanmerking te laten komen
voor een soortgelijke «driejarenbenadering». 121Kan worden aangegeven op welke manier andere Europese landen uitgeprocedeerde
Iraniërs terugsturen naar Iran, met wat voor documenten en onder welke
condities? Kan in het bijzonder worden ingegaan op de manier waarop Duitsland
en Zweden uitgeprocedeerde Iraniërs terugsturen? Stellen de Iraanse autoriteiten
zich ten opzichte van Nederland anders op dan ten opzichte van andere Europese
landen? Zo ja, in welk opzicht en waarom? (blz. 20).Gelet op het feit dat de landen van de Europese Unie zeer terughoudend
zijn met het verstrekken van beleidsinformatie over de terugkeer kan slechts
worden opgemerkt dat diverse lidstaten van de Europese Unie, waaronder de
Bondsrepubliek Duitsland en Zweden uitgeprocedeerde Iraniërs terugzenden.In de rapportage asielketen van 18 juni 19992
is Uw Kamer geïnformeerd over de opstelling van de Iraanse autoriteiten
ten aanzien van de terugkeer van Iraanse vreemdelingen vanuit Nederland. 122 en 123Op grond waarvan is het aannemelijk dat Afghaanse vreemdelingen naar
Pakistan kunnen terugkeren, als zij daartoe het initiatief nemen? Wat zijn
de resultaten geweest van de ambtelijke missie van november 1998 naar Pakistan?
Op welke termijn zijn feitelijke terugnames te verwachten? (blz. 20). Aan de hand van welke criteria zal Nederland op individuele basis
beoordelen of afgewezen asielzoekers gedwongen kunnen respectievelijk zullen
worden verwijderd naar Pakistan? (blz. 20).In de laatste vluchtelingen- en asielketenrapportage1 is Uw Kamer geïnformeerd over de resultaten van de gezamenlijke
Justitie/Buitenlandse Zaken missie naar Pakistan. Nadere informatie over terugkeermogelijkheden
zal Uw Kamer bereiken in mijn beleidsbrief naar aanleiding van een uit te
brengen ambtsbericht inzake Afghanistan. 125Hebben de autoriteiten van Somaliland zich recentelijk nog expliciet
bereid verklaard mee te werken aan de terugkeer van Somaliërs? Betekent
het feit dat er nog een missie naar de andere delen van Somalië moet
vertrekken, dat feitelijke terugkeer van Somaliërs naar gebieden buiten
Somaliland nog niet mogelijk is? Zo ja, betekent dit dat zij hun recht op
opvang behouden totdat terugkeer wel mogelijk is? (blz. 21).Ik verwijs Uw Kamer naar de beantwoording van de vragen van de leden Middel
en Albayrak (PVDA) over de repatriëring van afgewezen asielzoekers naar
Noord West Somalië.2 Het feit dat er nog
een missie moet vertrekken betekent niet dat feitelijke terugkeer naar gebieden
buiten Somaliland niet mogelijk zou zijn. De vraag of een verwijderbare Soma-
lische vreemdeling opvang behoudt is afhankelijk van het antwoord op de vraag
of er beleidsmatige beletselen bestaan tegen terugkeer. Is dit het geval dan
blijft opvang, behoudens in gevallen van contra-indicaties dan wel gevallen
dat verwijdering naar een derde land waar de toelating van de vreemdeling
is gewaarborgd, geboden worden. 126Op welke manier verloopt de procedure inzake in de regio ingediende
asielverzoeken die door de UNHCR worden beoordeeld? Bestaan daar ook mogelijkheden
van bezwaar en/of beroep? (blz. 23).De beslissing tot het verlenen van verblijf aan een asielzoekers behoort
tot de soevereiniteit van afzonderlijke staten. Afhankelijk van de nationale
wet- en regelgeving terzake kunnen er mogelijkheden voor bezwaar en/of beroep
zijn. UNHCR kan in de nationale asielprocedures uitgenodigd zijn om een adviserende
rol te vervullen. UNHCR heeft evenwel op grond van haar mandaat ook een eigen
verantwoordelijkheid met betrekking tot de bescherming van vluchtelingen.
Indien een staat een asielzoeker geen toelating verleent en UNHCR op grond
van haar eigen inschatting van mening is dat betrokkene wel bescherming behoeft,
dan kan UNHCR interveniëren om deze alsnog toegelaten te krijgen dan
wel om de hervestiging in een andere staat te bewerkstelligen. 127Hoe geschiedt in de regio de terugkeer van asielzoekers/«vluchtelingen»
in het algemeen en van door UNHCR afgewezen asielzoekers in het bijzonder?
Doen zich daarbij vergelijkbare problemen voor als in Europa wat betreft documentloosheid,
het verkrijgen van vervangende reisdocumenten, gebrek aan medewerking van
de asielzoeker en/of het land van herkomst e.d.? (blz. 23).Bij terugkeer dient onderscheid gemaakt te worden tussen personen die
onder het mandaat van UNHCR vallen en anderen. UNHCR geeft actief steun aan
de terugkeer van personen die onder haar mandaat vallen, voor zover deze terugkeer
vrijwillig is en UNHCR voldoende waarborgen heeft dat het een terugkeer in
veiligheid en waardigheid betreft. Veelal worden hiertoe tripartiete afspraken
gemaakt tussen het land van herkomst, het land van opvang en
UNHCR. In dat kader kunnen ook regelingen getroffen worden voor de afgifte
van (vervangende) reisdocumenten.UNHCR ziet geen actieve rol weggelegd bij de terugkeer van personen waarvoor
ook door UNHCR is vastgesteld dat deze geen protectie behoeven, immers het
betreft een categorie waarvoor UNHCR geen mandaat heeft. Terugkeer is in de
eerste instantie de verantwoording van het betrokken individu en verder een
bilaterale kwestie. Voor zover bekend kunnen zich in het laatste geval soortgelijke
problemen voordoen als in Europa wat betreft documentloosheid etc. 128Moet het uitgangspunt dat opvang in de regio de voorkeur verdient
zo worden verstaan dat die opvang bij voorkeur niet gepaard moet gaan met
het indienen van een asielverzoek? (blz. 24).Dit kan in zijn algemeenheid niet zo gezegd worden. Opvang in de regio
gaat niet vanzelfsprekend gepaard met het indienen van een asielverzoek. Het
staat degenen die in de regio worden opgevangen op grond van het Vluchtelingenverdrag
vrij UNHCR te verzoeken als vluchteling erkend te worden. Indien de asielzoeker
door UNHCR als vluchteling wordt erkend, is hervestiging in de verschillende
landen die een hervestigingsbeleid voeren, daar onder begrepen Nederland,
mogelijk. 129Wat is de stand van zaken met betrekking tot het uitnodigingsbeleid
van vluchtelingen dat via de UNHCR verloopt? (blz. 24).Uw Kamer op korte termijn geïnformeerd over de wijze waarop het kabinet
in de komende jaren het hervestigingsbeleid wenst vorm te geven. 130Waarom is het faciliteren van aanvragen in de regio, hetgeen, volgens
het kabinet, voor grote aantallen mensen het doen van een asielverzoek zou
vergemakkelijken, in strijd met het door het kabinet onderschreven uitgangspunt
dat opvang in de regio de voorkeur verdient? (blz. 24).Van de wereldwijde vluchtelingen- en ontheemdenstroom die geschat wordt
op zo'n 22 miljoen personen worden verreweg de meesten thans opgevangen in
de eigen regio. Indien in de regio de mogelijkheid om asiel te vragen bij
de autoriteiten van landen buiten de regio wordt vergemakkelijkt, wordt het
uitgangspunt dat opvang door landen in de regio de voorkeur verdient doorkruist.
Het enkele feit dat een vluchteling het land waar hij reeds bescherming had
gevonden wil verlaten om naar een land buiten de regio te vluchten, betekent
nog niet dat er geen acceptabele oplossing in zijn regio van oorsprong tot
stand kan komen en ook niet dat hij die in een land buiten de regio ook daadwerkelijk
zal vinden.De internationale gemeenschap heeft UNHCR belast met de bescherming van
en het vinden van geschikte oplossingen voor vluchtelingen. UNHCR streeft
ernaar om vluchtelingen die wegens onvoldoende bescherming een land moeten
verlaten waar zij eerder bescherming hadden gevonden, op gecoördineerde
wijze, zonodig buiten de regio van oorsprong, te hervestigen. UNHCR tracht
dan ook zoveel mogelijk te voorkomen dat vluchtelingen onder druk komen te
staan om dat land op ongecoördineerde wijze te verlaten. Het faciliteren
van aanvragen in de regio bij de autoriteiten van landen buiten de regio vergemakkelijkt
voor vluchtelingen de mogelijkheid op eigen gelegenheid op zoek te gaan naar
een hervestigingsland en doet in principe afbreuk aan een door UNHCR gecoördineerde
hervestiging van vluchtelingen.XNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Biesheuvel (CDA), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA),
Apostolou (PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), voorzitter, Dittrich (D66),
ondervoorzitter, Rabbae (GL), Rouvoet (RPF), Van Oven (PvdA), O. P. G.
Vos (VVD), Van Wijmen (CDA), Patijn (VVD), De Wit (SP), Ross-van Dorp (CDA),
Niederer (VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GL), Weekers (VVD), Van der Staaij
(SGP), Wijn (CDA) en Brood (VVD).Plv. leden: Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Wagenaar (PvdA), Van Vliet
(D66), Arib (PvdA), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth
(PvdA), De Graaf (D66), Karimi (GL), Schutte (GPV), Santi (PvdA), Van den
Doel (VVD), Rietkerk (CDA), Rijpstra (VVD), Marijnissen (SP), Buijs (CDA),
Passtoors (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh Varma (GL), De
Vries (VVD), Van Walsem (D66), Eurlings (CDA) en Kamp (VVD).XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 19 637, nr. 322.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 500.XNoot2«De wetgever heeft hiermee de verantwoordelijkheid voor het vertrek
uit Nederland allereerst bij de vreemdeling zelf gelegd .....»: uit
Rechtseenheidskamer 19 oktober 1997 (AWB 97/6853).XNoot1Zie onder meer: Uitspraak Arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage, 6
april 1999, Awb 99/1888 VRWET; Uitspraak Arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage,
23 april 1999, Awb 99/2380 VRWET; Uitspraak Arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage,
27 mei 1999, Awb 99/3269 VRWET; Uitspraak Arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage,
nevenzittingsplaats Zwolle, 28 juli 1999, Awb 99/5429 VRWET.XNoot2Zie onder meer: Uitspraak Arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage, 12
februari 1999, Awb 99/486 VRWET; Uitspraak Arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage,
22 april 1999, Awb 99/1779 VRWET.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 19 637, nr. 418.XNoot2Staatscourant 1999, nr. 53 van 17 maart 1999.XNoot1Zie ABRS 22 september 1997, H.01.960899/ AB 1997, 462 en ABRS 26 augustus
1998, H.01.970958 en het rapport van de Commissie Van Dijk van 15 januari
1998.XNoot2Zie onder meer: Arrondissementsrechtbank Assen, AWB 97/921 BESLU P01 G07
Arrondissementsrechtbank Groningen, AWB 97/557 BELEI V13; Arrondissementsrechtbank
Groningen, AWB 98/1138 BELEI V02; Arrondissementsrechtbank Groningen, AWB
98/1152 BELEI V03; Arrondissementsrechtbank Groningen, AWB 99/24 BELEI V03;
Arrondissementsrechtbank Groningen, AWB 99/26 BELEI V03 Arrondissementsrechtbank
Den Haag, AWB 99/374 Arrondissementsrechtbank Groningen, AWB 99/366 VRWET
V03; Raad van State, Afdeling Bestuursrechtspraak, 5 augustus 1999, H.01.981245.XNoot1Zie de antwoorden op de kamervragen van het lid Kamp d.d. 8 januari 1999.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 338, nr. 1.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, aanhangsel bij de Handelingen,
nr. 820.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 19 637, nr. 330 en Tweede
Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 19 637, nr. 394.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 19 637, nr. 447.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 19 637, nr. 445.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 19 637, 445.XNoot2Brief van de Staatssecretaris van Justitie van 18 juni 1999, kenmerk 760253/99/DVB. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26646-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl