Wijziging Vreemdelingenwet 2000 (implementatie richtlijn 2004/83/EG); Memorie van Antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20072008-30925, nr. E

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

24-01-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

30925 nr. E

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. De richtlijn3. Implementatie van de richtlijn3.1 Relatie tot de Vreemdelingenwet 20003.2 Wijze van implementatie3.3 Voortgang van de implementatieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 30925, nr. E b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 30925, nr. E b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 30925, nr. E b3Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 30925, nr. E b4Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 30925, nr. E b5Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 30925, nr. E b6Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 30925, nr. E b7Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30925Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 925Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 ter implementatie van richtlijn
2004/83/EG van de Raad van 29 april 2004 betreffende minimumnormen voor
de erkenning en de status van onderdanen van derde landen en staatlozen als
vluchteling of als persoon die anderszins internationale bescherming behoeft,
en de inhoud van de verleende bescherming (PbEU L 304)EMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 23 januari 20081. InleidingIk dank de aan het woord zijnde leden voor het zo op korte termijn uitbrengen
van het voorlopig verslag inzake bovengenoemd wetsvoorstel. Ik heb met belangstelling
kennis genomen van de opmerkingen en ik wens deze als volgt te beantwoorden.2. De richtlijnDe leden van de VVD-fractie hebben de vraag gesteld of op basis van artikel
14, derde lid, dan wel artikel 19, derde lid, van de richtlijn een vergunning
kan worden ingetrokken als de asielzoeker heeft verzwegen dat hij, voordat
hij in Nederland asiel aanvroeg, in een andere lidstaat heeft verbleven. In
de eerste plaats merk ik op dat de bestaande Eurodac1 gegevensbank, waarin de vingerafdrukken van asielzoekers en illegale
immigranten zijn opgenomen, deze situatie effectief tegengaat. Van elke asielzoeker
worden immers aan het begin van de asielprocedure vingerafdrukken genomen
om te zien of de vreemdeling al in een andere lidstaat is aangetroffen. Op
basis van de Dublin II verordening2 moet dan worden
bezien of die andere lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van
de asielaanvraag. Het verzwijgen van het verblijf in een andere lidstaat zal
in alle gevallen tot een onderzoek leiden naar de vraag of de vergunning moet
worden ingetrokken. Omdat het na verlening van de verblijfsvergunning echter
niet meer mogelijk is om een vreemdeling alsnog te claimen bij de andere lidstaat
op grond van de Dublin II verordening (de verantwoordelijkheid is door de
vergunningverlening bij Nederland komen te liggen), wordt ex nunc getoetst
of de vreemdeling – ondanks het verzwijgen van het verblijf –
nog steeds in aanmerking komt voor bescherming op grond van artikel 29, eerste
lid, onder a of b, van de Vreemdelingenwet 2000. Het verzwijgen van het verblijf
in een andere lidstaat kan daarbij twijfel zaaien over het asielrelaas, bijvoorbeeld
omdat gestelde problemen zich blijken af te spelen op een moment dat betrokkene
reeds in de andere lidstaat verbleef. In geval het asielrelaas alsnog ongeloofwaardig
moetworden geacht, dan zal de vergunning worden ingetrokken op
grond van het hebben verstrekt van onjuiste gegevens.In reactie op de vragen en opmerkingen van de fractie van de PvdA over
het niveau van de normen in de richtlijn merk ik het volgende op. Ingevolge
de grondslag van de richtlijn (artikel 63 van het EG-Verdrag) dienen de minimumnormen
in overeenstemming te zijn met het Vluchtelingenverdrag en met de andere bestaande
internationale verplichtingen van de lidstaten op het gebied van de mensenrechten.
Dit blijkt ook uit de preambule van de richtlijn. De internationale verplichtingen
bepalen dus de ondergrens. De bovengrens wordt gevonden in de mogelijkheid
voor lidstaten om voor de vreemdeling gunstigere normen te stellen dan de
minimumnormen van de richtlijn. Op grond van artikel 3 van de richtlijn is
die mogelijkheid niet onbegrensd. Die gunstigere normen dienen immers ingevolge
artikel 3 in overeenstemming met de richtlijn te zijn, hetgeen een concrete
beoordeling van de richtlijn en de betreffende nationale norm veronderstelt.
In laatste instantie zal het Hof van Justitie, in het kader van een prejudiciële
procedure, artikel 3 van de richtlijn interpreteren.Het thans bereikte niveau van harmonisatie is de eerste, noodzakelijke
stap op weg naar verdergaande harmonisatie van het asielbeleid. Nederland
streeft in dat kader naar een stelsel van gelijke regels op EU-niveau, in
de vorm van een systeem dat personen die werkelijk bescherming behoeven, volgens
voor alle lidstaten gelijke voorwaarden toegang biedt tot een hoog beschermingsniveau
en dat eerlijk en doeltreffend omgaat met degenen die geen bescherming nodig
blijken te hebben1. Nederland streeft dus niet
naar een «race to the bottom».Er is wat mij betreft evenmin sprake van een inzet tot een «race
to the bottom» bij de omzetting van de richtlijn. Integendeel, zou ik
menen. Onze wens om de fundamentele uitgangspunten van de asielprocedure zoals
die zijn neergelegd in de Vreemdelingenwet 2000 (hierna ook: de Vw 2000) zoveel
mogelijk te handhaven, heeft tot gevolg dat in sommige gevallen gunstiger
normen gehanteerd worden dan de richtlijn voorschrijft. Het handhaven van
de uitgangspunten van de Vw 2000 was overigens ook de inzet van Nederland
tijdens de onderhandelingen bij deze richtlijn en bij andere richtlijnen,
hetgeen als een waarborg tegen het naar beneden bijstellen van bestaande normen
heeft gewerkt. Zo is bijvoorbeeld het uniform voorzieningenpakket gewaarborgd,
op grond waarvan aan elke verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd precies
dezelfde rechten en voorzieningen zijn verbonden, ongeacht de toelatingsgrond
waarop deze is verleend (in termen van de richtlijn: vluchtelingenschap, subsidiaire
bescherming of humanitaire gronden). Dat uniforme voorzieningenpakket waarborgt
dat doorprocederen voor een betere asielstatus niet loont. Gelet op dat belang
stel ik voor geen gebruik te maken van de door de richtlijn geboden mogelijkheid
om aan de subsidiaire beschermingsstatus minder rechten en voorzieningen te
koppelen dan aan de vluchtelingenstatus. De richtlijn zelf laat het uitdrukkelijk
toe om gunstigere normen te (blijven) hanteren, zij het niet onbeperkt, zoals
de aan het woord zijnde leden opmerken. In welke gevallen de richtlijn een
gunstigere norm niet zou toelaten laat zich niet in abstracto beantwoorden.
Wel zal ik later in deze memorie (onder 3.2, vraag van de leden van de SP-fractie)
gedetailleerd uiteenzetten waarom de richtlijn het niet toelaat om de huidige
formulering van de afwijzings- en intrekkingsgronden van de Vreemdelingenwet
2000 te handhaven, aldus in antwoord op de desbetreffende vragen van de leden
van de PvdA-fractie.3. Implementatie van de richtlijn3.1 Relatie tot de Vreemdelingenwet 2000De VVD-fractie heeft terecht geconstateerd dat de implementatie van een
richtlijn niet altijd op het niveau van de wet maar op een lager niveau geschiedt.Hierover merk ik op dat het niet in het karakter van een richtlijn past
om het niveau van nationale regelgeving waarop een bepaalde regeling moet
worden getroffen voor te schrijven. De richtlijn laat de lidstaten immers
de keuze voor vorm en middelen en uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie
volgt dat implementatie moet geschieden bij algemeen verbindende voorschriften.
Nu het aan de lidstaten is om het juiste niveau van omzetting te bepalen,
volgt dat de vraag naar het niveau van de regelgeving een vraag is van nationale
wetgevingstechniek. De Aanwijzingen voor de regelgeving zijn op die afweging
van toepassing, in het bijzonder nr. 22 daarvan. Met in achtneming daarvan
is aldus bij de totstandkoming van de Vreemdelingenwet 2000 gekozen voor een
verdeling waarbij de hoofdelementen in de wet zelf zijn neergelegd, die waar
nodig worden uitgewerkt in het Vreemdelingenbesluit 2000 en in het Voorschrift
Vreemdelingen 2000.Wat de bewijslastverdeling betreft, welk onderwerp in dit verband door
de leden wordt aangehaald, is de hoofdregel neergelegd in de wet zelf (artikel
31, eerste lid, Vw 2000). Artikel 3.114 van het Vreemdelingenbesluit 2000
(hierna ook: het Vb 2000), dat de leden mogelijk voor ogen hebben, is een
nadere uitwerking daarvan op grond van artikel 37 van de wet.De hier aan de orde zijnde verdeling over wet en besluit is zeker niet
uniek voor dit wetsvoorstel. In het recentelijk door Uw Kamer besproken en
aanvaarde wetsvoorstel 30 976 tot wijziging van de Vreemdelingenwet 2000
tot omzetting van richtlijn 2005/85/EG inzake minimumnormen voor asielprocedures1 werd eveneens een nadere uitwerking van een in de wet
neergelegd concept (van veilige derde landen, artikel 30, eerste lid, onder
d, of met toepassing van artikel 31, tweede lid, onder h, Vw 2000) voorgesteld
in het besluit.Voor zover de leden van de VVD-fractie vrezen dat de implementatie van
een richtlijn in de lagere regelgeving tot gevolg heeft dat de parlementaire
controle beperkt is of wellicht ontbreekt, merk ik in de eerste plaats op
dat ik die vrees niet deel nu de uitvoering van het vreemdelingenbeleid immers
te allen tijde onderworpen is aan parlementaire controle. Bovendien is ten
tijde van de behandeling van het hierboven bedoelde wetsvoorstel 30 976
door mij toegezegd dat, waar dit nodig is voor een goed begrip van de omzetting
van Europese regelgeving – het parlement geïnformeerd zal worden
over de aanpassing van het Vreemdelingenbesluit en aanverwante besluiten.
Ter uitvoering van deze toezegging zijn zowel de voorgenomen aanpassing van
het Vreemdelingenbesluit 2000 als de voorgenomen aanpassing Voorschrift Vreemdelingen
2000 als bijlagen2 bij deze memorie gevoegd. Dit
in zoverre tevens in antwoord aan de leden van de PvdA-fractie.De leden van de PvdA-fractie hebben verzocht om inzicht in de criteria
die bepalen of een richtlijnbepaling in de wet of in het besluit wordt geïmplementeerd.
Zoals ik in antwoord op een vraag van de leden van de VVD-fractie opmerkte,
bepalen de lidstaten het niveau waarop de richtlijn wordt geïmplementeerd
en heb ik wat dat betreft aansluiting gezocht bij de bestaande verdeling tussen
de wet, het besluit en het Voorschrift Vreemdelingen 2000. In de wet zijn
de gronden voor verlening van een verblijfsvergunning asiel voor
bepaalde tijd of intrekking daarvan neergelegd en in de lagere regelgeving
wordt de toepassing van die gronden voor bepaalde gevallen nader ingevuld.
Aangezien de bepalingen van de richtlijn die de gronden bevatten waarop de
verlening van een vluchtelingenstatus of subsidiaire beschermingsstatus moet
worden geweigerd of zodanige status moet worden ingetrokken, alleen betrekking
hebben op artikel 29, eerste lid, onder a en b, van de Vw 2000 en op de verblijfsvergunning
asiel voor bepaalde tijd die op één van deze toelatingsgronden
is verleend, worden deze gronden in het besluit uitgewerkt.De genoemde noodzaak tot implementatie in algemeen verbindende voorschriften
moet er ook toe leiden, dat enkele thans nog in beleidsregels opgenomen normen
worden opgetild naar het niveau van het Voorschrift Veemdelingen 2000. Dit
betreft bijvoorbeeld de bepalingen over de samenwerking tussen vreemdeling
en IND bij het vaststellen van de feiten (artikel 4 van de richtlijn), die
thans grotendeels in de Vreemdelingencirculaire zijn neergelegd en die straks
in het Voorschrift Vreemdelingen 2000 zullen worden neergelegd. Ik verwijs
naar de in een bijlage bij deze memorie opgenomen ontwerp-aanpassing van het
Voorschrift Vreemdelingen 2000.Voor wat betreft de keuze voor regeling in het voorschrift, verwijs ik
graag naar de in 3.2 aan de orde zijnde vraag van de leden van de fractie
van GroenLinks over artikel 4 van de richtlijn.Zowel de leden van de VVD-fractie als die van de PvdA-fractie hebben vragen
gesteld over de wenselijkheid om de (systematiek van de) Vreemdelingenwet
2000 te herzien, met name in het licht van de verder gaande harmonisatie van
het Europese asielrecht (de eerder genoemde tweede fase) en de gevolgen daarvan
voor de toegankelijkheid en kenbaarheid van het nationale vreemdelingenrecht.
Terecht merken deze leden op dat er verschillende wijzigingen lopen en dat
er nieuwe wijzigingen aankomen, zowel op Europees niveau als op nationaal
niveau. Met name de voorstellen die uit Europa afkomstig zijn, dwingen tot
een voortdurende bezinning op de bestaande systematiek. Hoewel tot op heden
de Europese regelgeving niet tot een aanpassing van de systematiek van de
wet dwingt, mag worden aangenomen dat de voltooiing van de tweede fase van
het gemeenschappelijk Europees asielstelsel wel gevolgen zal hebben voor (de
systematiek van) de Vreemdelingenwet 2000 en dat wijziging ervan dus noodzakelijk
zal zijn. Het ligt immers voor de hand te veronderstellen dat voor het totstandbrengen
van een uniforme asielprocedure en een eenvormige status gebruikt wordt gemaakt
van verordeningen, hetgeen betekent dat nationale voorschriften veelal moeten
worden geschrapt en dat om die reden de systematiek fundamenteel zal moeten
worden herzien. Aldus in antwoord aan de leden van de fracties van de VVD
en PvdA.Voor de goede orde wijs ik er op dat de vraag van de leden van de SP-fractie
over de mogelijkheid van afwijkende beslissingen, onder 3.2 zal worden beantwoord,
tezamen met een vergelijkbare vraag van de leden van de PvdA-fractie.3.2 Wijze van implementatieDe door de leden gestelde vragen worden hieronder gevoegd per artikel
en op volgorde van nummering beantwoord.Op de vraag van de leden van de SP-fractie inzake de minimumnormen, antwoord
ik, dat ik de minimum normen zeker niet per definitie als maximumnormen beschouw.
Hierboven, in antwoord op vragen van de leden van de fracties
van PvdA en VVD heb ik uiteengezet, dat de keuze voor handhaving van uitgangspunten
van de Vreemdelingenwet 2000, in het bijzonder het uniforme voorzieningenpakket,
juist leidt tot handhaving van normen die duidelijk hoger liggen dan waartoe
de richtlijn de lidstaten verplicht. De mogelijkheid om gunstigere normen
te stellen is echter niet onbeperkt mogelijk. Artikel 3 van de richtlijn stelt
als voorwaarde dat die gunstigere normen in overeenstemming met de richtlijn
zijn. Dat is ook logisch omdat uiteindelijk de in artikel 63 van het EG-Verdrag
beoogde harmonisatie ten doel heeft secundaire migratiestromen die worden
veroorzaakt door verschillen in behandeling van asielzoekers tussen de lidstaten
zoveel mogelijk te verminderen. De zevende overweging bij de richtlijn doelt
daarop. Een onbeperkte mogelijkheid tot het stellen van gunstigere normen
kan de met deze richtlijn beoogde minimumharmonisatie teniet doen. Of een
gunstigere norm verenigbaar is met de richtlijn zal van geval tot geval moeten
worden bezien. Zoals ik hierboven onder 2 al aangaf in antwoord op een vraag
van de leden van de PvdA-fractie, streeft Nederland bij de totstandkoming
van de tweede fase van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel naar een
hoog beschermingsniveau.Op de vragen van de leden van de GroenLinks-fractie over de in artikel
4, eerste lid, van de richtlijn neergelegde samenwerkingsverplichting, antwoord
ik dat de huidige asielprocedure, inclusief de procedure op het Aanmeldcentrum,
die samenwerking thans voldoende waarborgt. De samenwerkingsverplichting strekt
niet verder dan dat de vreemdeling in de gelegenheid moet worden gesteld om
elementen ter staving van zijn asielverzoek in te dienen en dat de IND –
na te hebben bezien in hoeverre deze elementen relevant zijn en aanleiding
geven dit verzoek in te willigen – het resultaat van de beoordeling
daarvan aan de vreemdeling mededeelt voordat een beslissing wordt genomen,
zodat deze de mogelijkheid heeft eventuele gebreken te herstellen. De Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) heeft deze
lezing inmiddels bevestigd bij uitspraken van 12 juli 2007 (JV 2007/464
en 465).Ik ben het dus met de aan het woord zijnde leden eens, dat er sprake is
van een overleg model maar ik ben het niet met ze eens, dat pas na afronding
van het onderzoek de vreemdeling kan reageren op de resultaten ervan. Integendeel,
de met de Vreemdelingenwet 2000 geïntroduceerde voornemenprocedure en
het handhaven van de mogelijkheid van correcties en aanvullingen op het verslag
van het nader gehoor stelt de vreemdeling juist in staat te reageren op de
eerste bevindingen van het onderzoek. De zienswijze, samen met de correcties
en aanvullingen, kunnen tot bijstelling van die bevindingen leiden en waarborgen
op die manier een zorgvuldige besluitvorming. De vreemdeling wordt de gelegenheid
geboden om tijdig alle elementen ter ondersteuning van de asielaanvraag naar
voren te brengen. Er is dus geen sprake van dat de vreemdeling zich slechts
kan verdedigen tegen de bevindingen van de IND, maar van een wederzijds reageren
op hetgeen tijdens het onderzoek naar de aanvraag en de door de vreemdeling
zelf naar voren gebrachte asielmotieven aan de orde komt. Dit geldt onverkort
voor de huidige Aanmeldcentrumprocedure, waarin alleen op de aanvraag kan
worden beslist waar dat binnen de daarvoor geldende termijn op zorgvuldige
wijze kan geschieden. Hoewel de termijnen voor nabespreking van het gehoor
inderdaad kort zijn, zijn zij naar mijn mening niet te kort in het licht van
de richtlijn. Wel wordt op dit moment, ter uitvoering van het coalitieakkoord
en dus los van de omzetting van de richtlijn, onderzocht of de huidige asielprocedure,
inclusief de Aanmeldcentrumprocedure, kan worden verbeterd. In dat kader wordt
onderzocht of het mogelijk is om in de procedure op het Aanmeldcentrum meer
tijd vrij te maken voor de vreemdeling en diens rechtshulpverlener voor de
voorbereiding op de gehoren en het indienen van correcties en aanvullingen
en een zienswijze. Ik zal de Tweede Kamer hierover per brief nader
informeren.De GroenLinks-fractie heeft voorts gevraagd waarom het derde, vierde en
vijfde lid van artikel 4 van de richtlijn op het niveau van het Voorschrift
Vreemdelingen 2000 worden geïmplementeerd en niet op een hoger niveau.
In het Voorschrift Vreemdelingen 2000 worden in hoofdzaak de richtlijnbepalingen
geïmplementeerd die betrekking hebben op de (wijze van) beoordeling van
een asielaanvraag. Dat sluit aan bij Aanwijzing voor de regelgeving nr. 26
betreffende omzetting van de richtlijn op een punt waarbij geen sprake is
van vrijheid voor het maken van keuzes van beleidsinhoudelijke aard. Die situatie
is hier aan de orde. Artikel 4, derde tot en met vijfde lid, van de richtlijn
komt bovendien overeen met het bestaande beleid, zoals thans nog neergelegd
is in de Vreemdelingencirculaire 2000. De desbetreffende richtlijnbepalingen –
waaronder het expliciet genoemde artikel 4, vierde lid, van de richtlijn –
worden daarom zo letterlijk mogelijk in het Voorschrift Vreemdelingen 2000
overgenomen, hetgeen mag blijken uit de in een bijlage bij deze memorie gevoegde
ontwerp-aanpassing van het Voorschrift Vreemdelingen 2000. Er worden hier
dus uitdrukkelijk geen nieuwe keuzes gemaakt. Voor de afdwingbaarheid van
de in deze richtlijnbepalingen neergelegde waarborgen maakt het geen verschil
dat de implementatie op het niveau van het Voorschrift Vreemdelingen 2000
geschiedt.Wat betreft hun vraag naar artikel 4, vijfde lid, van de richtlijn inzake
het voordeel van de twijfel, antwoord ik de leden van de GroenLinks-fractie
dat de richtlijn een belangrijke voorwaarde stelt, namelijk dat de vreemdeling
een bevredigende verklaring moet geven voor het ontbreken vankort gezegd-
documenten. Artikel 4, vijfde lid, onder b, van de richtlijn vereist immers
dat alle relevante elementen waar de verzoeker over beschikt zijn overgelegd,
dan wel dat er een bevredigende verklaring is gegeven over het ontbreken van
andere relevante elementen. Dat vereiste komt overeen met de huidige praktijk,
waarbij de vreemdeling het voordeel van de twijfel gegund kan worden indien
het ontbreken van (voldoende) documenten hem niet te verwijten valt, aldus
in antwoord op desbetreffende vragen van de leden van de fractie van GroenLinks
inzake artikel 4 van de richtlijn.De leden van de GroenLinks-fractie hebben voorts, evenals de VVD-fractie,
gevraagd of het handhaven van de mogelijkheid om een binnenlands beschermingsalternatief
tegen te werpen (artikel 8 van de richtlijn), ondanks dat er technische belemmeringen
zijn om naar het land van herkomst te reizen, wel in overeenstemming is met
de internationale verplichtingen van Nederland. Ik maak graag gebruik van
de geboden gelegenheid hierop een nadere toelichting te geven. Een binnenlands
beschermingsalternatief kan inderdaad worden tegengeworpen ondanks de aanwezigheid
van een technische belemmering, op voorwaarde dat de technische belemmering
tijdelijk van duur is en géén verband houdt met de individuele
veiligheidssituatie van de vreemdeling. Na opheffing van die belemmering moet
de vreemdeling zich aan de gestelde vrees voor vervolging of het reële
risico op een behandeling of bestraffing als bedoeld in artikel 29, eerste
lid, onder b, van de Vw 2000 kunnen onttrekken door zich in het gebied te
vestigen dat als beschermingsalternatief is aangemerkt. Als voorbeeld van
een dergelijke tijdelijke technische belemmering is eerder de tijdelijke sluiting
van het vliegveld in het land van herkomst als gevolg van een overstroming
gegeven. Een ander voorbeeld betreft het geval waarin er tijdelijk geen vliegverbindingen
naar het betreffende gebied bestaan in verband met technische veiligheidseisen
van Nederland of de EU, waardoor een vliegtuigmaatschappij tijdelijk niet
in de EU of op Schiphol mag landen en er geen alternatieven zijn. Bij zodanige
beperkte uitleg van het begrip «technische belemmeringen» zie
ik geen strijdigheid met onze internationale verplichtingen, ook
niet in het licht van de uitspraak van het EHRM in de zaak van Salah Sheekh.
Een technische belemmering is in dit verband immers alleen dan relevant, als
de asielaanvraag is afgewezen omdat de vreemdeling een beschermingsalternatief
ter beschikking heeft, terwijl het in genoemde uitspraak juist een vraag was
of er van een dergelijk alternatief sprake was. Ten overvloede verwijs ik
nog naar hetgeen hierover is opgemerkt in het verslag van een schriftelijk
overleg met de vaste commissie voor Justitie van de Tweede Kamer inzake genoemde
uitspraak en de brief van 22 juni 2007, in het bijzonder pagina’s
10 en 11 ervan1. Aldus in antwoord aan de aan
het woord zijnde leden.Terzake van artikel 9 van de richtlijn antwoord ik de leden van de fractie
van GroenLinks, dat het bij de beoordeling van asielaanvragen reeds staande
praktijk is dat rekening wordt gehouden met gender- of kindspecifieke factoren,
zoals genitale verminking, kindsoldaten of discriminatie die specifiek tegen
deze groepen is gericht. Bij Afghaanse vrouwen wordt bijvoorbeeld specifiek
aandacht besteed aan alleenstaande vrouwen en aan vrouwen met een westerse
levensstijl, terwijl bij vrouwen uit Irak veel aandacht wordt besteed aan
eerwraak. Huiselijk geweld kan een vorm van vervolging opleveren, mits het
geweld gerelateerd is aan één van de vervolgingsgronden en geen
bescherming kan worden verkregen door de autoriteiten en er geen beschermingsalternatief
is. Het valt evenmin geheel uit te sluiten dat onder omstandigheden specifiek
geweld tegen vrouwen wegens specifieke reden tot de conclusie leidt dat de
betreffende vrouwen moeten worden aangemerkt als behorend tot een sociale
groep.De thans nog in de Vreemdelingencirculaire 2000 neergelegde beleidsregels
zullen overigens naar het niveau van het besluit en het voorschrift worden
verheven. Ik verwijs kortheidshalve naar de in de bijlage bij deze memorie
van antwoord opgenomen ontwerp-artikelen 3.35, eerste lid, onder c, en 3.36,
tweede lid, onder f, van het Voorschrift Vreemdelingen 2000.Door de verschillende fracties zijn voorts meerdere vragen gesteld over
de in de richtlijn imperatief geformuleerde bepalingen die betrekking hebben
op de verlening of beëindiging van een status en de wijze van implementatie
ervan in het nationale recht. De leden van de SP-fractie hebben erop gewezen
dat de Adviescommissie voor vreemdelingenzaken (ACVZ) in haar advies over
het onderhavige wetsvoorstel heeft overwogen dat er geen verplichting bestaat
om deze richtlijnbepalingen ook imperatief in het nationale recht om te zetten.
Het advies van de ACVZ is door Nederland ingebracht bij een overleg over de
richtlijn met de Europese Commissie en andere lidstaten. Aldaar is door de
aanwezigen geconcludeerd dat het standpunt van de ACVZ niet kan worden gevolgd.
Daartoe is van belang geacht dat de bevoegdheid om gunstiger normen dan de
minimumnormen te hanteren of in te voeren niet onbeperkt is, aldus artikel
3 van de richtlijn. Een onbeperkte mogelijkheid tot het hanteren van gunstiger
normen zou immers de in artikel 63 van het EG-Verdrag beoogde harmonisatie
teniet kunnen doen. Wat de desbetreffende bepalingen van de richtlijn aangaat,
werd geconcludeerd dat gunstiger normen niet verenigbaar zijn met de richtlijn.
Daarbij heeft een rol gespeeld, dat het gaat om gevallen waarin niet alleen
de openbare orde of nationale veiligheid van de desbetreffende lidstaat in
geding is, maar in feite die van alle lidstaten, gegeven de afwezigheid van
controles aan de binnengrenzen van het Schengengebied. Dat argument is verder
versterkt door de recente uitbreiding van het Schengengebied. Gunstiger normen
voor de ene lidstaat mogen dus niet nadelig uitpakken voor de overige lidstaten.
Het signaal dat het plegen van een ernstig misdrijf in iedere lidstaat consequenties
heeft, dient bovendien het tegengaan van het zogenaamde asielshoppen. De gekozen wijze van implementatie acht ik daarom een correcte implementatie
van de richtlijn. Met het voorgaande heb ik overigens ook de terzake door
de leden van de GroenLinks-fractie gestelde vragen beantwoord.Voor zover de leden van de SP-fractie menen dat met de gekozen wijze van
implementatie van vorenbedoelde richtlijnbepalingen in het Vreemdelingenbesluit
2000 wordt afgeweken van de wet, benadruk ik met klem dat dit niet het geval
is. In de lagere regelgeving worden de in de wet neergelegde bevoegdheden
om in bepaalde gevallen een verblijfsvergunning te verlenen of juist in te
trekken alleen nader ingevuld. De reikwijdte van deze in de wet neergelegde
bevoegdheid wordt niet gewijzigd of overschreden. Overigens heb ik –
om ieder misverstand hieromtrent te voorkomen – bij nota van wijziging
van 16 juli 2007 (Kamerstukken II 2006/07, 30 925, nr. 8) de
reikwijdte van de delegatiebepalingen verduidelijkt.Meer specifiek hebben de leden van de SP- en PvdA-fracties nog vragen
gesteld over de bevoegdheid tot intrekking van een verleende verblijfsvergunning
ingeval van het verstrekken van onjuiste gegevens (artikel 32 Vw 2000). Deze
leden hebben opgemerkt dat als gevolg van de imperatieve implementatie van
de desbetreffende richtlijnbepalingen de ruimte voor belangenafweging komt
te vervallen. Het gaat hier echter om gevallen waarin kortweg geen noodzaak
voor bescherming blijkt te (hebben) bestaan. Er is positief beslist op de
aanvraag op basis van achteraf geconstateerde onjuiste gegevens, die, waren
zij bekend geweest bij de IND op het moment van het eerste beslissen, niet
geleid hadden tot een positieve beslissing. De intrekking van de verleende
verblijfsvergunning verandert niets aan het feit dat er geen noodzaak tot
bescherming blijkt te hebben bestaan. Bij intrekking zal overigens worden
beoordeeld of de vreemdeling op basis van de juiste gegevens wellicht voor
toelating in aanmerking kan komen, aldus in antwoord op de vragen van de leden
van de SP- en PvdA-fractie.Terzake van de omzetting van artikel 15 van de richtlijn antwoord ik de
leden van de SP-fractie graag als volgt. Het is onweersproken dat artikel
29, eerste lid, onder b, van de wet, op grond waarvan een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd als bedoeld in artikel 28 kan worden verleend aan de vreemdeling
die aannemelijk heeft gemaakt dat hij gegronde redenen heeft om aan te nemen
dat hij bij uitzetting een reëel risico loopt om te worden onderworpen
aan folteringen, aan onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen,
verwijst naar de gevallen die onder artikel 3 van het Verdrag tot bescherming
van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) vallen.Het is nuttig op deze plaats te voldoen aan het verzoek van de leden van
de CDA-fractie om de concrete vindplaatsen aan te geven van de parlementaire
geschiedenis van artikel 29, eerste lid, onder b, van de Vw 2000. Dat betreft
de memorie van toelichting bij deze bepaling (– destijds nog genummerd
als artikel 27 – Kamerstukken II 1998/99, 26 732, nr. 3, blz. 37/38),
waarin wordt vermeld dat onderdeel b betrekking heeft op de gevallen waarin
tot verlening van de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd wordt overgegaan
ingeval de terugkeer van de vreemdeling in strijd zou komen met verplichtingen
uit internationale verdragen op het gebied van de rechten van de mens waaronder
artikel 3 van het EVRM, artikel 3 van het Verdrag tegen foltering en andere
wrede onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing en artikel 7 van
het Internationaal Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke Rechten (IVBPR).
Voor zover het verzoek van de leden van de CDA-fractie tevens betrekking heeft
op de stukken inzake de totstandkoming van de richtlijn, wordt opgemerkt dat het raadsdocument van 20 september 20021
gemakshalve als bijlage bij deze memorie is gevoegd. De meest relevante passages
worden overigens in het onderstaande antwoord op de vraag van de leden van
de SP-fractie geciteerd.Nog steeds in antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie wijs
ik er vervolgens op dat artikel 15, onder b, van de richtlijn («foltering
of onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing van een verzoeker
in zijn land van herkomst») een vrij letterlijke weergave bevat van
de bewoordingen van artikel 3 EVRM («Niemand mag worden onderworpen
aan folteringen of aan onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen»).
De aan de orde zijnde vraag is of artikel 15, onder c, een ruimere strekking
heeft dan artikel 3 EVRM. Als artikel 15, onder c, een ruimere strekking zou
hebben dan artikel 3 EVRM, zoals uitgelegd door het Europees Hof voor de Rechten
van de Mens (EHRM), dan heeft de richtlijn een nieuwe internationale verplichtingen
voor de lidstaten in het leven geroepen.De tekst van artikel 15 van de richtlijn biedt zelf geen aanknopingspunten
voor het bepalen van de verhouding tussen onderdeel b en onderdeel c. Om die
reden moet de onderlinge verhouding worden bepaald aan de hand van aard en
context van (artikel 15 van) de richtlijn, de geschiedenis van de totstandkoming
ervan en de overwegingen in de preambule. Uit dit alles kan naar onze mening
worden afgeleid dat met het opnemen van onderdeel c – naast onderdeel
b – enkel beoogd is om zeker te stellen dat subsidiaire bescherming
niet alleen verleend wordt in de gevallen die «letterlijk» onder
artikel 3 van het EVRM vallen, maar ook in de gevallen die in de jurisprudentie
van het EHRM onder de reikwijdte van deze verdragsbepaling zijn geschaard.
Het gaat dan om de gevallen waarin een minder strikte toepassing van het individualiseringsvereiste
geldt omdat het reële risico voortvloeit uit de willekeurige geweldssituatie
in een land jegens een bepaalde, kwetsbare bevolkingsgroep. De «opening»
die het EHRM in dit verband in het arrest inzake Vilvarajah heeft geboden,
is inmiddels in het arrest inzake Salah Sheekh bevestigd. Afgevraagd kan worden
of de opstellers van de richtlijn nog wel aanleiding zouden hebben gezien
om onderdeel c in artikel 15 op te nemen als ten tijde van de totstandkoming
van de richtlijn reeds een uitspraak zoals die in de zaak van Salah Sheekh
zou zijn gedaan door het EHRM. Het argument dat onderdeel c van artikel 15
van de richtlijn slechts zelfstandige betekenis heeft wanneer daarmee bescherming
wordt geboden aan personen die niet reeds op de voet van onderdelen a en b
van artikel 15 van de richtlijn bescherming genieten, acht ik derhalve slechts
ten dele juist. Er is weliswaar bewust een onderdeel c toegevoegd aan artikel
15, doch de opstellers hebben daarmee naar mijn mening niet buiten de reikwijdte
van artikel 3 EVRM willen treden. Er is getracht om te verduidelijken dat
subsidiaire bescherming niet alleen wordt geboden in de gevallen die letterlijk
onder de omschrijving van artikel 3 EVRM vallen, maar ook in de gevallen die
door het EHRM in de jurisprudentie onder de reikwijdte daarvan zijn geschaard.Voorts mag niet uit het oog worden verloren dat de onderhavige richtlijn
deel uitmaakt van de eerste fase van de totstandkoming van een gemeenschappelijk
Europees asielstelsel, waarin besluitvorming unanimiteit onder de «oude»
lidstaten vereiste. Blijkens de toelichting op het oorspronkelijke voorstel
van de Commissie2 was het de bedoeling van het
voorstel om alleen de bestaande verplichtingen te codificeren. Op pagina 6
van die toelichting staat te lezen:«De definitie van subsidiaire bescherming die
in dit voorstel wordt gehanteerd is grotendeels gebaseerd op internationale
instrumenten betreffende mensenrechten die van betekenis zijn
voor de subsidiaire bescherming, waarvan (artikel 3 van) het Europees Verdrag
tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (..),
(artikel 3 van) het VN-Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke
of onterende behandeling of bestraffing en (artikel 7 van) het Internationaal
Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten de belangrijkste zijn. [...]Deels naar aanleiding van de rechtspraak van het Europees
Hof voor de rechten van de mens en algemene beginselen van het internationale
humanitaire recht hebben de lidstaten regelingen inzake «subsidiaire»
of «aanvullende» bescherming getroffen. Dit voorstel bevat elementen
van de verschillende stelsels van de lidstaten en heeft ernaar gestreefd de
beste daarvan over te nemen en aan te passen. In plaats van te trachten de
lidstaten nieuwe ratione personae-verplichtingen op te leggen op het gebied
van bescherming worden in het voorstel de bestaande internationale en communautaire
verplichtingen en praktijk verduidelijkt en in regels vastgelegd.»En blz. 29 van genoemde toelichting terzake van de voorwaarden voor de
subsidiaire bescherming:«Er bestaat geen specifieke EU-wetgeving inzake
subsidiaire of aanvullende bescherming, maar het EVRM en de rechtspraak van
het Europees Hof voor de rechten van de mens vormen een juridisch bindend
kader, waarvan werd uitgegaan bij het vaststellen van de categorieën
van begunstigden in het kader van dit voorstel. Met de in dit hoofdstuk genoemde
categorieën en definities worden niet volledig nieuwe groepen beoogd
van personen die bescherming van de zijde van de lidstaten behoeven, maar
zij dienen ter verduidelijking en codificatie van de bestaande praktijk.»Deze oorspronkelijke bedoeling lijkt tijdens de onderhandelingen niet
te zijn verlaten door de lidstaten. Daartoe wordt verwezen naar het –
als bijlage bijgevoegde – raadsdocument uit 2002, waarin een uitgebreide
toelichting is gegeven op artikel 15 van de richtlijn. In dit raadsdocument
is – voor zover thans van belang – het volgende overwogen:«In the case of subsidiary protection there is
no common legal definition to base the directive on. According to the Commission
the definition of subsidiary protection in the proposed directive is inspired
by the protection systems of Member States and is clarifying and codifying
existing international and Community obligations and practices.[..]There was furthermore consensus among ministers that
the common definition of subsidiary protection should be based on already
existing obligations of Member States, in particular Article 3 of the European
Convention of Human Rights (ECHR) regarding torture or inhuman or degrading
treatment and punishment and Article 1 of the 6th Protocol to ECHR regarding
the abolition of the death penalty.[..]Explanation to Article 2, sub-paragraph (e)[..] The risk assessment criteria in Article
2, sub-paragraph (e) «substantial grounds for .... real risk ....»
has been taken from the language used by the European Court of Human Rights
(ECtHR) in its rulings relating to Article 3 of the ECHR.[..]Article 15, sub-paragraph (b): Sub-paragraph (b) which
is generally supported by Member States, is based on the obligation of Member
States laid down in Article 3 of the ECHR and the jurisprudence of the ECtHR.[..]Article 15, sub-paragraph (c): [..] Sub-paragraphs
(a) and (b) would in all cases appear to cover applicants facing a serious
threat to life or physical integrity.However, threats arising in situations of indiscriminate
violence, would not be covered since such situations can not be described
as treatment or punishment or suffering the death penalty. Hence a separate
subparagraph has been drafted in order to include this situation. This would
simultaneously be in line with the jurisprudence of the EctHR relating to
Article 3 of the ECHR, namely as was indicated in Vilvarajah versus UK [in
which case the Court stated that it would not exclude the possibility of applying
the principle of non-refoulement in a situation where a country would seek
to expel an individual to a country where a high level of insecurity prevailed]
that an expulsion as such to a situation with a high level of danger and insecurity/indiscriminate
violence could be considered an inhuman or degrading treatment.»De bewoordingen van onderdeel c zoals die ten tijde van het opstellen
van voormeld raadsdocument luidden, komen vrijwel overeen met de uiteindelijke
bewoordingen van de bepaling. Op grond van de geciteerde passages en het feit
dat de richtlijn deel uitmaakt van de eerste fase van de harmonisatie, ligt
het voor de hand om aan te nemen dat aansluiting is gezocht bij de bestaande internationale verplichtingen van de lidstaten,
teneinde eerst op dat niveau een zekere harmonisatie te bewerkstelligen. Gegeven
die passages ligt het niet voor de hand om aan te nemen dat beoogd werd om
ter afronding van de eerste fase van de harmonisatie reeds een vorm van internationale
bescherming te introduceren die verder gaat dan de bestaande internationale
verplichtingen. Aangezien artikel 29, eerste lid, onder b, van de Vreemdelingenwet
2000 reeds alle mogelijke artikel 3 EVRM situaties bestrijkt en dus ook die
van artikel 15, onder b en c, van de richtlijn, hoeft artikel 29 van de wet
niet te worden aangepast, aldus in antwoord op de vraag van de leden van de
SP-fractie.Met bovenstaand antwoord heb ik naar ik hoop tevens voldaan aan het verzoek
van de leden van de CDA-fractie om een meer gespecificeerde onderbouwing te
geven van de stelling dat artikel 15, onder c, van de richtlijn is begrepen
in artikel 29, eerste lid, onder b, van de Vreemdelingenwet 2000. Uit bovengegeven
antwoord volgt dat artikel 15 van de richtlijn is geïnterpreteerd in
het licht van het bestaande artikel 29 van de wet en dat de uitkomst ervan
is, dat het bestaande artikel 29, eerste lid, onder b, van de wet artikel
15, onder c, van de richtlijn geheel afdekt. Anders gezegd, artikel 15, onder
c, van de richtlijn dwingt niet tot een andere, van de bestaande afwijkende
interpretatie van artikel 29, eerste lid, onder b, van de wet. De aan het
woord zijnde leden hebben gelijk waar zij aangeven, dat deze uitkomst niet
voor iedereen op eerste gezicht duidelijk is. Daarom zal, omwille van de duidelijkheid,
in het Vreemdelingenbesluit 2000 een bepaling worden opgenomen die deze uitkomst
voor iedereen zichtbaar vastlegt. Ik verwijs voor wat betreft de tekst van
die voorgenomen aanpassing naar het hieronder te geven antwoord op de vraag
van de leden van de VVD-fractie inzake de gevolgen van de prejudiciële
vraag aan het Hof van Justitie.De leden van de VVD-fractie hebben terzake van artikel 15 van de richtlijn
gevraagd wat de consequenties zijn voor de Nederlandse wet- en regelgeving
indien de antwoorden van het Hof van Justitie op de door de Afdeling gestelde
prejudiciële vragen niet blijken te stroken met de visie van de regering
op onderdeel c van deze richtlijnbepaling. De vreemdelingen om wie het gaat
zullen niet de dupe worden van het verschil in zienswijze tussen het Hof van
Justitie en de wetgever. Indien het Hof van Justitie zou oordelen dat artikel
15, onderdeel c, van de richtlijn een ruimere reikwijdte heeft dan artikel
3 van het EVRM, dan waarborgt de in het Vreemdelingenbesluit 2000 voorziene «veiligheidsklep»
dat de betreffende vreemdelingen de verblijfsvergunning op grond van artikel
29, eerste lid, onder b, van de Vreemdelingenwet 2000 wordt verleend. Daarmee
is gewaarborgd dat de zware eis voor intrekking van de verblijfsvergunning,
verleend op de b-grond, van toepassing is, namelijk dat die grond voor verlening
is komen te vervallen (zie artikel 32, eerste lid, onder c, Vw 2000). Een
ruimere uitleg van artikel 15, onder c, van de richtlijn door het Hof van
Justitie zal daarnaast waarschijnlijk tot de conclusie leiden dat het de voorkeur
verdient om die uitleg in artikel 29 van de Vreemdelingenwet 2000 zelf neer
te leggen.Aan de leden van de VVD-, PvdA- en GroenLinks-fracties antwoord ik, dat
uit het bovenstaande mag blijken dat het opnemen van onderdeel c van artikel
15 van de richtlijn in artikel 29 van de Vreemdelingenwet 2000 uit een oogpunt
van implementatietechniek niet noodzakelijk is. Weliswaar heeft de Raad van
State in zijn advies over het wetsvoorstel voorgesteld om de onderdelen a
en c van artikel 15 van de richtlijn in artikel 29 van de Vreemdelingenwet
2000 op te nemen, doch enkel vanuit een oogpunt van rechtszekerheid en ter
voorkoming van een a-contrarioredenering en dus niet vanuit een oogpunt van
noodzakelijkheid voor een correcte implementatie van de richtlijn. In dit
verband is tevens interessant dat de Afdeling in de uitspraak van 12 oktober
2007 waarin de prejudiciële vragen zijn gesteld, heeft overwogen dat
niet uit te sluiten is dat de ernstige schade, zoals bedoeld in de richtlijn,
ook door artikel 3 van het EVRM, zoals uitgelegd in de jurisprudentie van
het EHRM, wordt bestreken. Dat de Afdeling niettemin aanleiding heeft gezien
tot het stellen van de prejudiciële vragen is – zo lees ik in rechtsoverweging
2.8.5 van de desbetreffende uitspraak – terug te voeren op het feit
dat – kort weergegeven – voormelde uitleg van onderdeel c niet expliciet terug te vinden is in de artikelen van de richtlijn,
noch de preambule ervan of andere voorbereidende stukken dan het hiervoor
genoemde en als bijlage bijgevoegde raadsdocument van 20 september 2002.
Met andere woorden, de Afdeling acht de tot op heden door mij voorgestane
uitleg van artikel 15, onderdeel c, van de richtlijn geenszins onaannemelijk,
doch ziet zich gedwongen om terzake prejudiciële vragen te stellen nu
geen volledige bevestiging voor deze uitleg in de van belang zijnde stukken
kan worden teruggevonden.In antwoord op de terzake gestelde vraag door de GroenLinks-fractie merk
ik op dat artikel 20, derde lid, van de richtlijn, waarin is neergelegd dat
rekening dient te worden gehouden met de specifieke situatie van kwetsbare
personen, geen implementatie behoefde omdat de verplichting om rekening te
houden met de specifieke belangen in een concreet geval reeds voortvloeit
uit de beginselen van behoorlijk bestuur, zoals onder andere neergelegd in
de artikelen 3:2 en 3:4 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De implementatie
van de in de richtlijn verwoorde norm zou voor de praktijk geen wijziging
betekenen, maar wellicht wel onbedoeld de vraag oproepen of met die norm beoogd
wordt af te wijken van de bestaande praktijk.Wat betreft de nationaliteitseis die geldt terzake van de toelatingsgronden
van artikel 29, eerste lid, onder e en f, van de Vreemdelingenwet 2000 antwoord ik de leden van de GroenLinks-fractie, dat de richtlijn niet
in de weg staat aan handhaving van deze eis. Het is juist dat die nationaliteitseis
tijdens de onderhandelingen uit de tekst zelf is geschrapt, maar tegelijkertijd
is er een verwijzing naar nationale procedures en de persoonlijke juridische
status van het gezinslid aan die tekst toegevoegd. De verwijzing naar de persoonlijke
juridische status van het gezinslid in artikel 23, tweede lid, van de richtlijn
biedt naar mijn mening voldoende basis voor het handhaven van de in artikel
29 van de wet gestelde eis, dat de gezinsleden dezelfde nationaliteit moeten
bezitten. De gedachte achter de nationaliteitseis in artikel 29 van de wet
is dat er geen noodzaak tot bescherming in Nederland zal bestaan als het gezinslid
een andere nationaliteit heeft dan de hoofdpersoon en het gezinslid dus veilig
naar het land van diens nationaliteit kan terugkeren. De UNHCR onderschrijft
in het geannoteerde commentaar van de UNHCR op de onderhavige richtlijn van
januari 20051, dat verlening van een afhankelijke
asielstatus met het oog op de instandhouding van het gezin niet aan de orde
hoeft te zijn op grond van – onder andere – de persoonlijke status
en noemt daarbij het meest voor de hand liggende voorbeeld van het gezinslid
dat de nationaliteit van het gastland heeft. Naast het geval «persoonlijke
status» verwijst de UNHCR naar het geval waarin het gezinslid op basis
van diens nationaliteit voor een gunstigere behandeling in aanmerking komt.
Overigens geldt dat gezinsleden die niet in aanmerking komen voor toelating
op grond van artikel 29, eerste lid, onder e of f, van de Vw 2000 via de reguliere
procedure kunnen verzoeken om verblijf in Nederland op grond van gezinshereniging,
hetgeen in overeenstemming is met de richtlijn, die in artikel 23, tweede
lid, immers uitdrukkelijk verwijst naar «overeenkomstig de nationale
procedures». Wat betreft het door deze leden aangehaalde verschil in
behandeling tussen het gezinslid aan wie de afgeleide asielstatus is verleend
en het gezinslid aan wie een reguliere status is verleend, zie ik niet meteen
in, waarom een dergelijk verschil in behandeling niet toegelaten zou zijn,
aangezien het verschillende gevallen betreft.Tot slot, in antwoord op de vragen van de leden van de fractie van GroenLinks
inzake de systematiek van het implementeren van de richtlijnen in de vreemdelingenwetgeving,
staat voor mij de verplichting om de richtlijnen om te zetten in algemeen
verbindende voorschriften steeds voorop. Zoals ik eerder in deze memorie opmerkte,
bepalen de lidstaten zelf het niveau van omzetting. Om die reden is het dan
ook volstrekt in lijn met het gemeenschapsrecht, om bepalingen uit de onderhavige
richtlijn deels in de wet en deels in de lagere regelgeving om te zetten.
Aangezien het hierbij steeds om algemene verbindende voorschriften gaat, is
ook de rechtszekerheid steeds gewaarborgd. Dat de relevante voorschriften
verspreid zijn over wet, besluit, voorschrift (en beleidsregels in de circulaire)
en deels ook te vinden zijn in de Awb, is geen gevolg van (de omzetting van)
de richtlijnen. De systematiek van de vreemdelingenwetgeving staat dan ook
naar mijn mening nog steeds overeind. Ik herhaal graag wederom de eerder (onder
3.1 in antwoord op vragen van de VVD- en PvdA-fracties) gedane toezegging
aangaande het herzien van (de systematiek van) de Vreemdelingenwet 2000.Overigens zou het alternatief voor regeling op verschillende niveaus en
in verschillende wetgevingscomplexen, namelijk alle regels samen in één
of twee regelingen neerleggen, de kenbaarheid van de regels of de systematiek
niet noodzakelijkerwijs bevorderen. Die kenbaarheid heeft vanzelfsprekend
wel de aandacht en daarom wordt vreemdelingen veelal informatie verstrekt «in
gewone mensentaal» middels foldermateriaal (bijvoorbeeld op de Aanmeldcentra)
en via de website van de IND.Tot slot, voor wat betreft de in 3.2 gestelde vragen, antwoord ik de leden
van de fractie van GroenLinks dat de vraag of een asielzoeker voldoet aan
de in de richtlijn opgenomen criteria inderdaad beantwoord moet worden met in achtneming van de criteria die het gemeenschapsrecht in het
algemeen stelt aan een effectieve rechtsgang1.
Meer in het bijzonder geldt dat de procedure, in eerste aanleg en in beroep,
onderworpen is aan de minimumnormen die zijn opgenomen in richtlijn nr. 2005/85/EG
van de Raad van 1 december 2005 betreffende minimumnormen voor de procedures
in lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus (PbEU
L 326). Deze richtlijn is inmiddels omgezet in Nederlands recht2. Artikel 39 van die richtlijn vereist een daadwerkelijk rechtsmiddel
(«effective remedy»). Zoals bij de totstandkoming van laatstbedoelde
wijziging is betoogd, voldoet de huidige asielprocedure aan die minimumnormen.
Hoewel de vraag voor het overige enigszins buiten het kader van het onderhavige
wetsvoorstel lijkt te vallen, merk ik nog het volgende op. Het Hof zal bij
de beoordeling van de effectiviteit van de geboden rechtsbescherming het geheel
aan factoren in beschouwing nemen dat van belang kan zijn voor de effectiviteit
van een rechtsmiddel. Daarbij gaat het zowel om elementen als de marginale
toetsing van de geloofwaardigheid van de verklaringen van de asielzoeker bij
gebrek aan objectief bewijs, de volle toetsing van de op basis van die geloofwaardig
geachte feiten door de IND verrichte interpretatie in het licht van de criteria
voor toelating (artikel 29 van de wet) als om het beschikbaar zijn van gratis
rechtshulp vanaf het begin van de procedure en de standaard schorsende werking
van het beroep (met uitzondering van de op het Aanmeldcentrum afgedane zaken
en het beroep ingesteld tijdens vreemdelingenbewaring) dan wel het achterwege
laten van uitzetting hangende de behandeling van de voorlopige voorziening
gericht tegen de beslissing dat het beroep tegen de afwijzing van de aanvraag
in het Aanmeldcentrum niet mag worden afgewacht. Voorts kan worden onderscheiden
tussen het beroep op de rechtbank en het hoger beroep. Artikel 39 van richtlijn
nr. 2005/85/EG eist echter niet het bestaan van hoger beroep indien het beroep
in eerste aanleg geheel voldoet aan de vereisten van een effectieve rechtsgang.
Om die reden dwingt de uitspraak inzake Salah Sheekh door het EHRM wat het gemeenschapsrecht betreft niet tot aanpassing
van het hoger beroep op de Afdeling bestuursrechtspraak. Wat de door de leden
aangehaalde uitspraak van het Hof van Justitie in de zaak Orfanopoulus betreft,
merk ik op dat die betrekking heeft op specifieke juridische context, namelijk
het recht op vrij verkeer van gemeenschapsonderdanen zoals neergelegd in richtlijn
nr. 64/221. In de overwegingen 79 tot en met 823
is aan de orde de vraag of voldaan is aan het criterium voor beëindiging
van het verblijf in een lidstaat, namelijk of de gemeenschapsonderdaan een actuele bedreiging voor de openbare orde vormt. In dat
specifieke kader geeft het Hof van Justitie aan, dat het procesrecht primair
zaak is van de lidstaten, maar dat dit de uitoefening van de door het gemeenschapsrecht
verleende rechten in de praktijk niet onmogelijk of uiterst moeilijk mag maken.
Aangenomen mag worden dat deze laatste regel ook zal gelden bij de uitleg
van artikel 39 van richtlijn nr. 2005/85/EG, maar of die uitleg zo ver
zal gaan dat het gemeenschapsrecht een ex nunc
beoordeling van een beroep gericht tegen de afwijzing van een asielaanvraag
vereist, waag ik te betwijfelen. Ingeval van nieuwe feiten en omstandigheden
staat immers ook de weg van een nieuwe asielaanvraag open en langs die weg
kan de vreemdeling zijn aanspraak op een verblijfsvergunning asiel doen gelden.3.3 Voortgang van de implementatieHet streven is er uiteraard altijd op gericht om het nationale recht tijdig
in overeenstemming te brengen met de Europese regelgeving, met in achtneming
van de vereiste zorgvuldigheid. Met de leden van de CDA-, VVD- en GroenLinks-fractie
betreur ik het dan ook zeer dat de onderhavige richtlijn niet tijdig kon worden
omgezet. Uiteraard is bij de totstandkoming van de richtlijn de nodige aandacht
besteed aan de wijze van implementatie ervan in het nationale
recht. De verdieping in de materie tijdens het wetgevingsproces gaf echter
aanleiding tot onvoorziene vragen, bijvoorbeeld met betrekking tot artikel
15, onder c, van de richtlijn. Dit gold overigens niet alleen voor Nederland,
maar voor vrijwel alle andere lidstaten. Met alle andere lidstaten evenals
met de Europese Commissie is dan ook ná de totstandkoming van de richtlijn
nog meerdere malen informeel overleg gevoerd, onder andere over genoemd artikel
15, onder c, en over de imperatief geformuleerde bepalingen inzake intrekking
van een verleende verblijfsvergunning en de mogelijkheid voor lidstaten om
daar met gebruikmaking van artikel 3 van de richtlijn in voor de vreemdeling
gunstige zin van af te wijken. Het laatste overleg in dit verband vond in
mei 2006 plaats. Tijdens dat overleg is nog door Nederland voormeld advies
van de ACVZ over het onderhavige wetsvoorstel ingebracht. Zoals hiervoor reeds
is aangegeven, deelden de aanwezigen het standpunt van de ACVZ niet. Dit illustreert
dat nog tot kort voor het einde van de implementatietermijn sprake was van
onduidelijkheid over bepaalde kwesties die bepalend waren voor de wijze van
implementatie van de richtlijn in het nationale recht. Het behoeft geen betoog
dat dit streven naar overleg en afstemming met de andere lidstaten en met
de Europese Commissie tot vertraging van het implementatieproces heeft geleid,
die, zo hoop ik, de zorgvuldigheid ervan ten goede is gekomen. Overigens hecht
ik er aan om op te merken dat de advisering door de ACVZ slechts enkele maanden
in beslag genomen heeft en dus op zichzelf niet de bron van vertraging was.In reactie op de meer concrete vragen van de VVD-fractie wordt erop gewezen
dat het wetsvoorstel kort na afronding van de hiervoor genoemde overleggen
met de andere lidstaten ter advisering is voorgelegd aan de Raad van State
en na verkrijging van het advies van de Raad van State zo snel mogelijk is
ingediend bij de Tweede Kamer. Dat het uitbrengen van de nota naar aanleiding
van het verslag drie maanden heeft gevergd, is terug te voeren op het feit
dat daarin niet alleen ingegaan is op het uitgebreide verslag van de Tweede
Kamer doch tevens – vanuit een oogpunt van zorgvuldigheid en volledigheid –
op een brief van de UNHCR van 13 maart 2007 en een brief van VluchtelingenWerk
Nederland van 8 maart 2007. Tevens is in de nota naar aanleiding van
het verslag uitgebreid ingegaan op het advies van de ACVZ over het ontwerpbesluit
tot wijziging van het Vb 2000 en het Uitvoeringsbesluit Wet op de jeugdzorg,
welk advies op 3 mei 2007 is uitgebracht.De staatssecretaris van Justitie,N. AlbayrakXNoot1Verordening (EG) nr. 2725/2000 van de Raad van 11 december 2000 betreffende
de instelling van «Eurodac» voor de vergelijking van vingerafdrukken
ten behoeve van een doeltreffende toepassing van de Overeenkomst van Dublin.XNoot2Verordening (EG) nr. 343/2003 van de Raad van 18 februari 2003 tot
vaststelling van de criteria en instrumenten om te bepalen welke lidstaat
verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek dat door een
onderdaan van een derde land bij een van de lidstaten wordt ingediend [Publicatieblad
L 50 van 25 februari 2003].XNoot1Kabinetsreactie op het Groenboek over de toekomst van het gemeenschappelijk
Europees asielsysteem (Kamerstukken II, vergaderjaar 2007–2008, 22 112,
nr. 562). Zie ook de brief van de Staatssecretaris van Justitie over
de tweede fase van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel en over de
verblijfs- en werkvergunning voor kennismigranten in de EU (bluecard) (Kamerstukken
II, 2006–2007, 19 637, nr. 1170) alsmede de brief van 28 november
2007 (kenmerk 5515 312/07/DVB/28 november 2007) waarin ingegaan
wordt op vragen en opmerkingen van uw Commissie van 9 oktober 2007 over
de kabinetsreactie alsmede over de brief van 11 september 2007 over het
gemeenschappelijk asielstelsel en de Europese «blue card».XNoot1Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 ter implementatie van richtlijn
nr. 2005/85/EG van de Raad van 1 december 2005 betreffende minimumnormen
voor de procedures in lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus
(PbEU L 326).XNoot2De bijlagen zijn neergelegd op de afdeling inhoudelijke ondersteuning
onder griffie nr. 140390.XNoot1Kamerstukken II, 2007–2008, 29 344, nr. 65.XNoot1Dit stuk ligt ter inzage op de afdeling inhoudelijke ondersteuning onder
griffie nr. 140390.XNoot2COM(2001)510 definitief van 12 september 2001.XNoot1UNHCR’s annotated comments on the EC Council Directive 2004/83/EC
of 29 April 2004 on minimum standards for the qualification and
status of third country nationals or stateless persons as refugees or as persons
who otherwise need international protection and the content of the protection
granted (OJ L 304/12 of 30.9.2004, page 38.XNoot1«Effective judicial control», waarin wordt verwezen in onder
andere zaak 222/84 Johnston [1986] ECR
1651.XNoot2Wet van 15 november 2007 tot wijziging van de Vreemdelingenwet 2000
ter implementatie van richtlijn nr. 2005/85/EG van de Raad van 1 december
2005 betreffende minimumnormen voor procedures in lidstaten voor de toekenning
of intrekking van de vluchtelingenstatus (PbEU L 326) (Stb 2007, 450)XNoot3De overwegingen 79 tot en met 82 luiden: «Blijkens de punten 64
en 65 van het onderhavige arrest moeten de uitzonderingen op het beginsel
van het vrije verkeer van werknemers strikt worden uitgelegd, zodat op het
tijdstip waarop de uitzetting plaatsvindt, in beginsel aan de voorwaarde betreffende
het bestaan van een actuele bedreiging moet zijn voldaan.Weliswaar is het een aangelegenheid van het interne recht van elke lidstaat
om de procesregels te geven voor rechtsvorderingen tot bescherming van de
rechten die de justitiabelen aan het gemeenschapsrecht ontlenen, doch dit
neemt niet weg dat die regels de uitoefening van de door het gemeenschapsrecht
verleende rechten in de praktijk niet onmogelijk of uiterst moeilijk mogen
maken (zie in die zin arresten van 16 december 1976, Rewe, 33/76, Jurispr.
blz. 1989, punt 5, en 9 december 2003, Commissie/Italië, C-129/00,
nog niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 25).Een nationale praktijk zoals die welke in de verwijzingsbeschikking is
beschreven, kan afbreuk doen aan het recht van vrij verkeer van de onderdanen
van de lidstaten, en met name aan hun recht om slechts te worden uitgezet
in de uitzonderlijke gevallen als voorzien in richtlijn 64/221. Deze vaststelling
geldt in het bijzonder wanneer er tussen de datum van het uitzettingsbesluit
jegens de belanghebbende en de datum waarop de bevoegde rechter dit besluit
toetst, een lange periode is verstreken.Gelet op het voorgaande moet op de tweede vraag worden geantwoord dat
artikel 3 van richtlijn 64/221 zich verzet tegen een nationale praktijk volgens
welke de nationale rechterlijke instanties bij de rechtmatigheidstoetsing
van de uitzetting van een onderdaan van een andere lidstaat geen rekening
dienen te houden met feiten die zich na het laatste overheidsbesluit hebben
voorgedaan en die ertoe kunnen leiden dat de actuele bedreiging die het gedrag
van de betrokkene voor de openbare orde vormde, verdwijnt of sterk vermindert.
Dit is vooral het geval indien er tussen de datum van het besluit tot uitzetting
en de datum waarop de bevoegde rechter dit besluit toetst, een lange periode
is verstreken.» 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20072008-30925-E.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl