Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26883, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

15-12-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

26883 nr. 5

12-12-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. Algemeen1. Inleiding2. Het BIBOB-instrumentariumWie kan een BIBOB-advies aanvragen?Beperking van het aantal sectorenInzet van het instrumentariumHet Bureau BIBOBOverige onderwerpen3. Het BIBOB-instrumentarium in verhouding tot andere
instrumentenPrivate instrumenten4. Uitgangspunten van het wetsvoorstelKeuze voor maatschappelijke sectorenAard, omvang en actualiteit van gepleegde strafbare feitenSoort bronnenIntern onderzoek bij betrokkene(n)De kring van betrokkenenBescherming van de persoonlijke levenssfeer5. Overige aspecten van het wetsvoorstelWeigerings- en intrekkingsgronden: toekomstige strafbare
feitenBetrokkenheid van het openbaar ministerieControle en verantwoordingsstructuurAansprakelijkheid6. De rol van partijen bij het BIBOB-instrumentarium7. Toetsing aan de praktijk8. Internationale aspecten9. Financiële aspecten10. Uitvoerbaarheid, effecten voor het bedrijfsleven en
effecten voor de rechterlijke machtHet Bureau BIBOBBestuursorganen en aanbestedende dienstenBehoefte aan BIBOB-adviezenEffecten voor het bedrijfslevenEffecten voor de rechterlijke machtII. ArtikelsgewijsArtikel 1Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 7Artikel 11Artikel 18Artikel 20Artikel 29Artikelen 36–40Artikel 40Artikel 42III. Tot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26883Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 170 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 883Regels inzake de bevordering van integriteitsbeoordelingen door het
openbaar bestuur met betrekking tot beschikkingen of overheidsopdrachten (Wet
bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur)nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 12 december 2000InhoudsopgaveBlz.I. Algemeen2   Hoofdstuk 1.Inleiding2 Hoofdstuk 2.Het BIBOB-instrumentarium7  Wie
kan een BIBOB-advies aanvragen?7  Beperking
van het aantal sectoren8  Inzet
van het instrumentarium9  Het
Bureau BIBOB10 Overige
onderwerpen11 Hoofdstuk 3.Het BIBOB-instrumentarium
in verhouding tot andere instrumenten16 Private
instrumenten22 Hoofdstuk 4.Uitgangspunten
van het wetsvoorstel24  Keuze
voor maatschappelijke sectoren24  Aard,
omvang en actualiteit van gepleegde strafbare feiten28 Soort
bronnen32  Intern
onderzoek bij betrokkene(n)35  De
kring van betrokkenen36  Bescherming
van de persoonlijke levenssfeer37 Hoofdstuk 5.Overige aspecten
van het wetsvoorstel40  Weigerings-
en intrekkingsgronden: toekomstige strafbare feiten40  Betrokkenheid
van het openbaar ministerie41  Controle
en verantwoordingsstructuur43 Aansprakelijkheid46Hoofdstuk 6.De rol van
partijen bij het BIBOB-instrumentarium51 Hoofdstuk 7.Toetsing
aan de praktijk51 Hoofdstuk 8.Internationale
aspecten51 Hoofdstuk 9.Financiële
aspecten53Hoofdstuk 10.Uitvoerbaarheid,
effecten voor het bedrijfsleven en effecten voor de rechterlijke macht55  Het
Bureau BIBOB58  Bestuursorganen
en aanbestedende diensten60  Behoefte
aan BIBOB-adviezen60  Effecten
voor het bedrijfsleven61  Effecten
voor de rechterlijke macht61    II. Artikelsgewijs62   III. Tot slot65I. Algemeen1. InleidingWij hebben met belangstelling kennis genomen van het verslag dat de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bij dit wetsvoorstel
heeft uitgebracht. Wij zijn verheugd dat de leden van de fracties die aan
het woord zijn in het algemeen de noodzaak onderschrijven van een instrumentarium
waarmee het openbaar bestuur kan voorkomen dat het criminele activiteiten
faciliteert bij de verlening van bepaalde vergunningen en subsidies en bij
het verlenen van overheidsopdrachten. Wij constateren ook dat bij de leden
van de fracties veel vragen leven ten aanzien van het voorgestelde instrumentarium.
In deze nota beantwoorden wij die vragen zo volledig en duidelijk mogelijk.
Aangezien verspreid over het verslag veel vragen zijn gesteld die betrekking
hebben op de noodzaak van dit wetsvoorstel in het licht van het bestaande
instrumentarium, geven wij hieronder eerst een nadere uiteenzetting van de
aanleiding en de doelstelling van onderhavig wetsvoorstel en de wenselijkheid
en de noodzaak om een dergelijk voorstel in te dienen. Daarmee wordt tevens
een antwoord gegeven op de bedoelde vragen daaromtrent. Voor het overige houden
wij zo veel mogelijk de volgorde en indeling van het verslag aan. Vergelijkbare
vragen zijn zoveel mogelijk geclusterd beantwoord.Onder meer in het rapport van de Parlementaire Enquêtecommissie
Opsporingsmethoden (hierna: de commissie-Van Traa) is het probleem van de
ongewilde facilitering van criminele activiteiten onderkend en werd het belang
van bestuurlijke rechtshandhaving onderschreven. De commissie deed de aanbeveling
om een wettelijke regeling te treffen voor het gebruik van criminele informatie
ten behoeve van bestuurlijke preventie. De commissie wees daarbij op de onwenselijkheid
van de huidige praktijk, waarin de gegevensuitwisseling informeel plaatsvindt
en niet toetsbaar is voor de rechter. Ook wij achten de gegroeide praktijk
onwenselijk, maar zien ook in dat momenteel een adequaat instrumentarium ontbreekt.
Met het wetsvoorstel wordt dan ook beoogd het bestuur een instrument in handen
te geven waarmee hen bij besluiten, waarbij een gevaar bestaat dat criminele
activiteiten worden gefaciliteerd, een bevoegdheid wordt gegeven om deze criminele
elementen te weren. Het BIBOB-instrumentarium heeft een ingrijpend karakter.
De keuze daartoe is echter weloverwogen gemaakt waarbij ook het bestaande
instrumentarium in ogenschouw is genomen. Aan de uiteindelijke keuze voor
het BIBOB-instrumentarium zijn twee hoofdvragen vooraf gegaan. De eerste vraag
betrof de huidige bevoegdheden om beschikkingen te kunnen weigeren en in te
trekken en af te kunnen zien van de verlening van aanbestedingen. Daartoe
zijn de bestuursbesluiten geselecteerd waarbij een gevaar van facilitering
van criminele activiteiten werd geconstateerd. Geconstateerd is dat de mogelijkheden
op dit gebied te kort schieten. Vanwege de noodzaak tot proportionele toepassing
is de mogelijkheid tot inzet van het BIBOB-instrumentarium beperkt tot een
aantal sectoren. Er is voor gekozen dat het BIBOB-onderzoek slechts dan kan
worden ingesteld, indien gebleken is dat in een bepaalde sector een meer dan
incidenteel voorkomend gevaar bestaat dat criminele activiteiten zullen plaatsvinden.
Bij de bepaling van de gevallen waarin het BIBOB-instrumentarium zou moeten
worden ingezet, is aansluiting gezocht bij het onderzoek dat de onderzoeksgroep
Fijnaut op verzoek van de commissie-Van Traa heeft gedaan naar de dreiging
van de georganiseerde misdaad in bepaalde economische sectoren (Inzake Opsporing,
deel II onderzoeksgroep Fijnaut: Branches, p. 5).In de tweede plaats was de vraag aan de orde op welke wijze de gegevensverstrekking
aan het bestuursorgaan zou moeten plaatsvinden. Daarvoor is een
aantal randvoorwaarden geformuleerd waaraan het instrumentarium gezien de
doelstelling van het beleid, zou moeten voldoen (memorie van toelichting,
blz. 8 en 9). Bij het opstellen van deze randvoorwaarden stond voorop dat
een evenwicht moet worden gevonden tussen enerzijds de bescherming van de
persoonlijke levenssfeer van de aanvrager van een beschikking of de gegadigde
bij de aanbesteding van een overheidsopdracht, en anderzijds de bescherming
van de integriteit van de overheid. Dit proportionaliteitsprincipe staat centraal
bij de keuze voor een instrument dat het bestuur optimaal in staat stelt crimineel
misbruik van subsidies, vergunningen of overheidsopdrachten te voorkomen.
De randvoorwaarden die daaruit zijn voortgevloeid houden onder meer in dat
het instrumentarium moet zijn toegesneden op de bestuurlijke praktijk, zonder
te leiden tot een onevenredige belasting van de betrokken bestuursorganen,
de rechterlijke macht en het bedrijfsleven. Voorts moet de beschikbare informatie
kenbaar zijn voor betrokkenen, dient er op verantwoorde wijze te worden omgegaan
met privacy-gevoelige gegevens en moet er een goede controle- en verantwoordingsstructuur
bestaan.Het bestaande instrumentarium is vervolgens aan deze randvoorwaarden getoetst.
Daarbij is gekeken naar de mogelijkheid van rechtstreekse verstrekking van
politiële informatie, de verklaring omtrent het gedrag, het antecedentenonderzoek,
de veiligheidsonderzoeken, de fenomeenonderzoeken en de inhoudelijke weigeringsgronden
die betrekking hebben op betrouwbaarheid, zoals in de Wet inzake wisselkantoren.
Bij de toetsing is ook rekening gehouden met toekomstige ontwikkelingen ten
aanzien van deze instrumenten. Tevens is nagegaan welke ontwikkelingen er
in de private sector zijn met betrekking tot betrouwbaarheidsonderzoeken en
de in dat kader te hanteren methodes van certificering en «auditing».
Geen van de bestaande instrumenten bleek echter te voldoen aan de gestelde
randvoorwaarden, aangezien geen van deze maatregelen voldoet om te kunnen
voorkomen dat criminele activiteiten door het bestuur worden gefaciliteerd.
Het huidige instrumentarium is derhalve ontoereikend om dergelijke georganiseerde
vormen van criminaliteit aan de oppervlakte te brengen. In hoofdstuk 3 wordt
nog nader ingegaan op de ontoereikendheid van het huidige instrumentarium.Op het moment dat bleek dat het huidige instrumentarium te kort schoot,
is binnen de hierboven bedoelde randvoorwaarden het BIBOB-instrumentarium
ontwikkeld. Een belangrijk uitgangspunt is daarbij geweest dat het bestuur
zelf moet kunnen motiveren waarom een aanvrager niet in aanmerking komt voor
een vergunning, subsidie of overheidsopdracht. De bestuurlijke motiveringsplicht
vereist betrouwbare gegevens.Een ander uitgangspunt is de volledigheid van het beeld dat dient te ontstaan
omtrent criminele activiteiten. Om dergelijke activiteiten volledig in beeld
te kunnen brengen is het nodig om een veelheid van bronnen te raadplegen.
Dit is ingegeven door de wenselijkheid om criminele invloeden daadwerkelijk
te kunnen weren. Daartoe is het noodzakelijk alle relevante gegevens van mogelijk
betrokken personen te kunnen beoordelen.Op basis van deze uitgangspunten is het BIBOB-systeem voorgesteld. Het
systeem voorziet in een daartoe in het leven geroepen bureau dat op verzoek
van een bestuursorgaan bij de wet aangewezen informatiebronnen raadpleegt
en op basis van de verkregen informatie het bestuursorgaan adviseert omtrent
het te nemen besluit. Het Bureau BIBOB kan over veel verschillende soorten
gegevens beschikken. Daarbij kan gedacht worden aan onder andere fiscale gegevens,
gegevens over vreemdelingen en gegevens over sociale verzekeringen.Het BIBOB-instrumentarium is bedoeld om te voorkomen dat het bestuur abusievelijk
onvolledige, onbetrouwbare of geheime informatie krijgt. Het Bureau
BIBOB heeft de expertise om hiermee om te gaan en heeft de mogelijkheid om
gegevens te controleren aan de hand van onder andere de registraties bij de
bijzondere opsporingsdiensten en de justitiële documentatie. Het Bureau
dient de relevante gegevens te scheiden van de gegevens die weliswaar betrekking
hebben op criminele activiteiten, maar die niet relevant zijn voor het nemen
van het bestuursbesluit. Door deze op basis van de wet voorgeschreven handelwijze
van het Bureau BIBOB wordt het recht op privacy beschermd en wordt voorkomen
dat het bestuursorgaan gegevens inziet die niet relevant zijn voor het te
nemen besluit.De tweede meerwaarde van BIBOB – buiten de waarborging van de privacy –
is gelegen in de combinatie van gegevens waarover het Bureau BIBOB kan beschikken
en op grond waarvan het Bureau de betrouwbaarheid van de aanvrager van een
beschikking of de betrouwbaarheid van de potentiële contractspartner
beoordeelt.Alle andere integriteitsinstrumenten, gaan niet van zoveel informatie
uit als waarover het Bureau BIBOB kan beschikken. Het is ook deze hoeveelheid
informatie die het Bureau in staat stelt versluieringsconstructies te ontwaren.Gelet op de door de commissie-Van Traa geschetste praktijk en de hierboven
in het kort weergegeven waarborgen die in het voorgestelde BIBOB-systeem zijn
ingevoerd, zijn wij van mening dat met het onderhavige wetsvoorstel een instrumentarium
in het leven wordt geroepen dat «noodzakelijk is in een democratische
samenleving» en ook overigens voldoet aan de, in het licht van artikel
8, tweede lid, van het Europees Verdrag ter bescherming van de rechten van
de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), daaraan te stellen eisen van
proportionaliteit en subsidiariteit.Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is ook gekeken naar wetgeving
in het buitenland. In de Verenigde Staten is een privaatrechtelijke organisatie
ingericht die bedrijven doorlicht in het geval deze zich aanmelden voor een
overheidsopdracht. Dit is de Inspector General's Office (IGO) van de New York
City School Construction Autority. Het IGO is multidisciplinair samengesteld
en beschikt over teams van juristen, accountants en analisten. In de EU-landen
bestaat een dergelijke organisatie niet. De Stichting T.M.C. Asser Instituut
heeft in opdracht van de ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie een
rechtsvergelijkend onderzoek uitgevoerd (april 1997) in acht Europese lidstaten
naar het bestaan van soortgelijke initiatieven als de ontwikkeling van het
BIBOB-instrumentarium. Daaruit is gebleken dat in een aantal van de onderzochte
landen in de praktijk informele maatregelen worden getroffen tegen criminelen
of criminele rechtspersonen. Er zijn geen expliciete juridische voorzieningen
geschapen, zodat men balanceert op de rand van wat wettelijk mogelijk is.
Een uitzondering hierop vormt Italië, dat in het kader van de anti-maffia
wetgeving een veelomvattende voorziening heeft getroffen om maffia-achtige
organisaties te weren bij aanbestedingen. Het onderhavig wetsvoorstel voorkomt
mede dat in Nederland een dergelijk crimineel investeringsklimaat dreigt te
ontstaan.Met bovenstaande verhandeling is beantwoord aan het verzoek van de leden
van de PvdA-fractie om een inhoudelijke motivering voor het wetsvoorstel in
het licht van het ingrijpend karakter ervan. Tevens is in algemene zin ingegaan
op de vragen van de leden van GPV en RPF naar de noodzaak van BIBOB in relatie
tot reeds bestaande instrumenten en tot artikel 8, tweede lid, van het EVRM,
en de vraag van de leden van de SGP-fractie naar de meerwaarde van BIBOB,
gelet op het feit dat de regering naar de mening van deze leden zich met name
richt op justitiële en politiële gegevens. Verderop
in deze nota vindt een meer gedetailleerde beantwoording van deze vragen plaats.Op de vraag van de leden van de VVD-fractie waarom niet is gekozen voor
enige vorm van (self-)auditing of certificering, wordt in hoofdstuk 3 ingegaan.De leden van de CDA-fractie vragen of het voorliggende wetsvoorstel aansluit
bij de voorstellen van de commissie-Van Traa. Hiervoor is al aangegeven dat
de commissie-Van Traa de aanbeveling deed om een wettelijke regeling te treffen
voor het gebruik van justitiële informatie ten behoeve van bestuurlijke
rechtshandhaving. In het reeds genoemde onderzoek van Fijnaut c.s. werd aangegeven
dat met name de transportsector en horecasector gevaar liepen voor criminele
infiltratie. De commissie heeft niet aangegeven op welke wijze de wettelijke
regeling ingevuld zou moeten worden. Bij de bovenstaande beantwoording van
de vragen van de PvdA-fractie is ingegaan op de totstandkoming van de keuze
voor het BIBOB-instrumentarium zoals dat is neergelegd in het wetsvoorstel.Voor de vraag van de CDA-fractie over soortgelijke voorzieningen in EU-landen
wijzen wij u op het antwoord dat hiervoor is gegeven op een zelfde vraag van
de PvdA-fractie. Tevens vragen de leden van de CDA-fractie naar de relatie
van dit wetsvoorstel met de integriteitsconventies van de Raad van Europa.De integriteitsconventies zien op de aanpak van corruptie binnen de overheid.
Het wetsvoorstel BIBOB daarentegen heeft tot doel het bestuur een instrument
in handen te geven met het oog op het voorkomen van inconsistenties in het
optreden van de overheid, die aan de orde zouden zijn indien enerzijds de
overheid onbedoeld faciliteiten zou verschaffen voor het ontplooien van criminele
activiteiten, terwijl anderzijds het één van de meest fundamentele
opdrachten van de overheid is om de rechtsorde te handhaven en derhalve de
criminaliteit te bestrijden.De CDA-fractie plaatst verder vraagtekens bij de samenhang tussen de Europese
regelgeving en deze nationale regelgeving. Zij stelt de vraag of dit niet
leidt tot concurrentienadeel voor het bedrijfsleven, met name als het gaat
om aanbestedingen. Ook de leden van de GroenLinks-fractie vragen in te gaan
op de informatie-inwinning in internationaal verband en de vermeende concurrentienadelen
die dit zou kunnen opleveren voor het bedrijfsleven.In het voorliggende wetsvoorstel is waar het gaat om de aanbestedingen
aangesloten bij de uitsluitingscriteria die gelden in de desbetreffende Europese
aanbestedingsrichtlijnen. In die zin is er geen verschil tussen buitenlandse
en Nederlandse bedrijven. Het wetsvoorstel biedt echter de mogelijkheid om
ten behoeve van de beoordeling van deze criteria tal van informatiebronnen
te laten raadplegen door het Bureau BIBOB. Dit betreft informatie uit Nederlandse
bestanden. De toegankelijkheid van informatie uit het buitenland is afhankelijk
van de regelgeving aldaar.De Europese Commissie onderzoekt momenteel met behulp van een expertgroep
op welke wijze er tussen de lid-staten informatie uitgewisseld kan worden
over eventuele criminele betrokkenheid van bedrijven die inschrijven op een
aanbesteding. Bovendien heeft de Commissie bij de Raad en het Europees Parlement
een voorstel ingediend om de uitsluitingsgronden in de aanbestedingsrichtlijnen
uit te breiden met uitsluitingen wegens strafrechtelijke veroordelingen ter
zake van het begaan van activiteiten verband houdende met een misdaadorganisatie,
omkoping en fraude in de zin van de Overeenkomst aangaande bescherming van
de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen, vastgesteld bij
de Akte van de Raad van 26 juli 1995. De vraag van de CDA-fractie waarom de reikwijdte van het BIBOB-instrumentarium
niet bij wet wordt geregeld, maar bij algemene maatregel van bestuur kunnen
wij als volgt beantwoorden.De belangrijkste kaders voor de toepassing van het BIBOB-instrumentarium
worden wel degelijk bij wet geregeld. Voor wat betreft de bevoegdheid om de
weigeringsgrond ex artikel 3 te mogen gebruiken in het kader van de vergunningverlening
is dit bepaald in de bijzondere wetten, hetgeen in paragraaf 5.2 van
het wetsvoorstel is neergelegd.De inrichtingen waarvoor een gemeentelijke vergunning vereist is, zullen –
ingevolge artikel 7 – worden aangewezen bij algemene maatregel van bestuur.
In de memorie van toelichting is aangegeven dat het hierbij gaat om de zogenoemde
«droge» horeca (bordelen, coffeeshops en speelhallen). De keuze
om deze inrichtingen bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen is gemaakt
vanwege de systematiek van de regelgeving omtrent deze inrichtingen en het
feit dat slagvaardiger kan worden gereageerd op ontwikkelingen binnen de «droge»
horeca.De bevoegdheid om de weigeringsgrond ex artikel 3 in het kader van subsidieverlening
te gebruiken, dient te worden bepaald in de desbetreffende subsidieregeling.Voor de aanbestedingen geldt niet de weigeringsgrond ex artikel 3, maar
is aangesloten bij de criteria voor de kwalitatieve selectie in de zin van
de richtlijnen, bedoeld in artikel 9, tweede lid, onderdeel a, van de wet.
Het Bureau BIBOB kan een aanbestedende dienst een advies verstrekken in het
kader van bepaalde overheidsopdrachten die binnen een bij algemene maatregel
van bestuur genoemde sector vallen. Vooralsnog wordt in ieder geval gedacht
aan de sectoren bouw, automatisering en milieu.De leden van de fractie van GroenLinks betwijfelen of de voorgestelde
wet de benodigde aanvulling betekent op hetgeen nu al bij de overheid en elders
aan integriteitonderzoek mogelijk is. Zij vragen in te gaan op een aantal
met name genoemde onderwerpen dat in het artikel van de vice-voorzitter en
een beleidsmedewerker van de Registratiekamer in het Nederlands Juristenblad
van 26 november 1999 gemeld staan.In verschillende onderdelen van het verslag zijn nadere vragen gesteld
die dezelfde onderwerpen betreffen als die in het artikel aan de orde zijn
gesteld.• Voor de opmerkingen over de vaststelling van het gevaar zoals bedoeld
in artikel 3, eerste lid, verwijzen wij u naar hetgeen is gesteld in de paragraaf
«Aard, omvang en actualiteit van gepleegde strafbare feiten».• Over de beschikbare bronnen wordt door de auteurs opgemerkt dat
het wetsvoorstel mank gaat aan een eenzijdige oriëntering op politiële
en justitiële bronnen. Voor ons standpunt verwijzen wij u naar hetgeen
wij hieromtrent hebben gesteld in paragraaf «Soort bronnen».• Voor de keuze van de sectoren in het wetsvoorstel verwijzen wij
u naar de paragraaf «Keuze maatschappelijke sectoren».• Voor een reactie op hetgeen in het artikel is gesteld over de feiten
waarop het onderzoek betrekking heeft, verwijzen wij u naar de paragraaf «Aard,
omvang en actualiteit van gepleegde strafbare feiten».• Op de opmerkingen over de kring van betrokkenen, komen wij terug
in de paragraaf «De kring van betrokkenen».• Op de toetsende instanties gaan wij in de paragraaf «Controle
en verantwoordingsstructuur» in.• Voor onze opvatting over de rol van het openbaar ministerie verwijzen
wij u naar hetgeen gesteld is in de paragraaf «Betrokkenheid van het
OM».• Voor de opmerkingen over de verstrekkingen en verder gebruik verwijzen
wij u naar de paragraaf «Transparante procedure».• Op de rechterlijke procedures gaan wij nader in in hoofdstuk 10
dat onder meer handelt over de effecten voor de rechterlijke macht. • Ons standpunt over de eventuele alternatieven voor het BIBOB-instrumentarium
is neergelegd in de hoofdstuk «Het BIBOB-instrumentarium in verhouding
tot andere instrumenten».De leden van de fracties van GPV en RPF vragen aandacht voor twee aspecten
van het wetsvoorstel. Op de vraag naar de noodzaak van dit wetsvoorstel is
hierboven reeds ingegaan. Op de gronden waarop een bestuursorgaan een vergunning
en subsidie kan weigeren of intrekken dan wel een gunning kan geven of ongedaan
maken, wordt nader ingegaan in de paragraaf «Weigerings- en intrekkingsgronden».Wij zien momenteel geen aanleiding te veronderstellen dat de toepassing
van het BIBOB-instrumentarium zou kunnen leiden tot een verschuiving van de
criminele activiteiten, zoals de leden van de SGP-fractie stellen. Tevens
constateren de leden van deze fractie dat deze stellingname niet afdoet aan
de betekenis van het BIBOB-instrument. Wij onderschrijven deze constatering
en wijzen daarbij op de primaire doelstelling van dit wetsvoorstel, namelijk
dat met het voorgestelde instrumentarium het bestuur een mogelijkheid krijgt
om te voorkomen dat het criminele activiteiten faciliteert. Waarmee kan worden
voorkomen dat de eigen integriteit van het bestuur in het geding komt.Mocht op een later tijdstip blijken dat een verschuiving van criminele
activiteiten plaatsvindt, dan kan worden bezien of dit aanleiding vormt om
meerdere sectoren onder het regime van de wet BIBOB te brengen.2. Het BIBOB-instrumentariumIn dit hoofdstuk zijn vragen rondom diverse thema's geclusterd. De resterende
vragen komen onder het kopje «Overige onderwerpen» in de volgorde
van het verslag aan de orde.Wie kan een BIBOB-advies aanvragen?De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de werking van het wetsvoorstel
is beperkt tot die organen van het openbaar bestuur die vallen onder rechtstreekse
controle van de volksvertegenwoordiging. Ook de leden van de fracties van
de VVD en D66 vragen hiernaar.Zoals in paragraaf 3 «De uitsluiting van sommige organen»
van het nader rapport is uiteengezet, is overeenkomstig het advies van de
Raad van State uitbreiding gegeven aan de reikwijdte van het wetsvoorstel,
in die zin dat ook zelfstandige bestuursorganen (zbo) die daartoe zijn aangewezen
bij algemene maatregel van bestuur, advies van het Bureau BIBOB zullen kunnen
inwinnen. Met het oog op zowel de proportionaliteit van de inzet van het BIBOB-instrumentarium
als de beheersbaarheid van het aantal verzoeken om advies, is het desalniettemin
niet de bedoeling om ieder zbo de mogelijkheid te bieden om advies te vragen
van het Bureau BIBOB. Bovendien heeft niet elke zbo een advies van het Bureau
BIBOB nodig in het kader van de uitoefening van de aan het orgaan toegekende
taak. In dit verband wordt er aan herinnerd dat bijvoorbeeld garagebedrijven
die gerechtigd zijn om een APK uit te voeren, zijn aan te merken als zbo met
betrekking tot de goedkeuring van auto's. Bij de aanwijzing van zbo's tot
aanbestedende dienst in de zin van de wet kan mede rekening worden gehouden
met de omvang van de aanschaffingen van het desbetreffende bestuursorgaan.De leden van de VVD-fractie vragen of de regering bereid is de bevoegdheid
BIBOB-advies te vragen uit te breiden tot geprivatiseerde onderdelen van de
overheid en geprivatiseerde rechtspersonen die publieke taken uitvoeren. Voor zover de genoemde onderdelen of rechtspersonen vanwege hun publieke
taken tevens als een zelfstandig bestuursorgaan zijn aan te merken, is de
mogelijkheid tot het toekennen van het BIBOB-instrument niet uitgesloten.De leden van de GroenLinks-fractie vragen om een nadere uitleg over de
redenen om aan private rechtspersonen niet de bevoegdheid te geven aan het
Bureau BIBOB advies te vragen.In de eerste plaats valt hiertegen een principieel bezwaar aan te voeren:
het BIBOB-instrument is niet voor private ondernemingen ontwikkeld. De aanleiding
voor dit wetsvoorstel BIBOB is immers het voorkomen dat de overheid criminele
activiteiten faciliteert. Dat probleem raakt de private ondernemingen niet,
althans niet direct. Een andere reden welke zich verzet tegen het toekennen
aan private ondernemingen van de bevoegdheid gebruik te mogen maken van het
BIBOB-instrument is, dat deze ondernemingen vrij zijn hun opdrachten te geven
aan wie zij maar willen. De overheid daarentegen heeft de plicht elke geïnteresseerde
onderneming in de gelegenheid te stellen een overheidsopdracht te verwerven.
Slechts op objectieve en openbaar bekend gemaakte gronden kan de overheid
enige eisen stellen aan de kwaliteit van de gegadigden en het te leveren product
of dienst dan wel het uit te voeren werk.De leden van de D66-fractie wensen te vernemen waarom de bevoegdheid van
bestuursorganen om een BIBOB-advies aan te vragen is beperkt.Een BIBOB-advies kan slechts dan nuttig zijn, indien het bestuursorgaan
een beslissing kan baseren op de in artikel 3 van het wetsvoorstel bedoelde
feiten en omstandigheden. Deze bevoegdheid is beperkt, zodat met het oog op
zowel het doelmatig handelen van de overheid als de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer, noodzakelijkerwijs de bevoegdheid tot het aanvragen van het BIBOB-advies
ingeperkt is.Volledigheidshalve wordt herinnerd aan hetgeen in paragraaf 4.2 van
de memorie van toelichting ten aanzien van de proportionaliteit is gesteld.
Het onderzoek van het Bureau BIBOB kan diep ingrijpen in de persoonlijke levenssfeer.
Een dergelijke ingreep is slechts dan verantwoord, indien daartoe een noodzaak
bestaat. Van een dergelijke noodzaak kan eerst dan worden gesproken, indien
concrete gegevens voorhanden zijn dat een bepaalde sector wordt bedreigd door
criminele infiltratie.Beperking van het aantal sectorenDe leden van de D66-fractie vragen waarom in het BIBOB-systeem een BIBOB-onderzoek
uitsluitend in bepaalde gevallen mogelijk zal zijn, terwijl de criminaliteit
zich ook op sectoren kan richten die naar de huidige stand van zaken niet
onder de reikwijdte van de BIBOB-regeling zullen worden gebracht.De keuze tot de beperking van het BIBOB-instrumentarium tot een aantal
sectoren vloeit voort uit de noodzaak tot proportionele inzet van het instrument.
Het vereiste van proportionaliteit brengt met zich dat het BIBOB-onderzoek
slechts dan kan worden ingesteld, indien gebleken is dat in een bepaalde sector
een meer dan incidenteel voorkomend gevaar bestaat dat criminele activiteiten
zullen plaatsvinden. Uiteraard kan de criminaliteit zich gaan richten op sectoren
die thans nog niet onder de werking van de BIBOB-regeling zullen worden gebracht.
Met het oog daarop is dan ook besloten de sectoren, bedoeld in artikel 5,
tweede lid, van het wetsvoorstel en de inrichtingen, bedoeld in artikel 7,
niet in de wet te regelen, maar bij algemene maatregel van bestuur. Hiermee
wordt een flexibele regelgeving terzake bewerkstelligd, die op adequate wijze
kan worden afgestemd op de maatschappelijke ontwikkelingen. Inzet van het instrumentariumDe leden van de PvdA-fractie willen graag vernemen welke integriteitscontroles
het openbaar bestuur minimaal moet toepassen voordat het Bureau BIBOB mag
worden ingeschakeld en of de thans bestaande bureaus die zich bezighouden
met integriteitsonderzoeken ten behoeve van het openbaar bestuur kunnen blijven
bestaan indien het voorliggend wetsvoorstel tot wet zal zijn verheven.Het voorliggende wetsvoorstel legt aan het openbaar bestuur niet expliciet
de verplichting op om eerst andere, in het bepaalde geval eventueel mogelijke
integriteitscontroles in te stellen, voordat gebruik wordt gemaakt van het
BIBOB-instrumentarium. Vanwege de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit
en gezien de ingrijpendheid van het instrument zal het bestuursorgaan moeten
bezien of een lichter instrument kan worden gehanteerd. BIBOB is in die zin
een aanvullend instrument. Evenmin is in het wetsvoorstel een dwingende volgorde
van het gebruik van weigerings- of intrekkingsgronden voorgeschreven. Het
uitgangspunt van het wetsvoorstel is dat het betrokken openbaar bestuur zelfstandig
beslist omtrent het al dan niet gebruik maken van het BIBOB-instrumentarium.
Daarbij zal het openbaar bestuur zich uiteraard laten leiden door de in het
concrete geval aan de orde zijnde belangen, die in voorkomend geval zwaarwegend
genoeg dienen te zijn om het gebruik van het BIBOB-instrumentarium te rechtvaardigen.
Bovendien is in dit verband van belang dat de adviesaanvraag aan het Bureau
BIBOB niet kosteloos zal zijn, zodat ook daarmee een te gemakkelijk gebruik
van het instrumentarium wordt voorkomen.Het voortbestaan van stedelijke of regionale ambtelijke organisatie-eenheden
die zich thans bezighouden met integriteitsonderzoeken, wordt door het voorliggende
wetsvoorstel niet onmogelijk gemaakt. Uiteraard met dien verstande dat de
bevoegdheid om uit de diverse in de wet genoemde registraties persoonsgegevens
op te vragen, voorbehouden blijft aan het Bureau BIBOB.De leden van de D66-fractie vragen of wel voldoende is overwogen of wellicht
voor een deel zou kunnen worden volstaan met instrumenten tot toetsing van
de betrouwbaarheid die er reeds zijn en die soms ook zijn of worden verbeterd.
Ook willen zij vernemen of is overwogen om voor het voorgestelde instrumentarium
aan te haken bij één van de nu reeds bestaande instanties die
zich met veiligheidsverkenningen bezighouden dan wel die zich richten op de
opsporing van strafbare feiten.Wij menen dat dit voldoende is overwogen. In hoofdstuk 3 van de memorie
van toelichting is dan ook reeds uitvoerig op deze vraagstelling ingegaan.
Met name het feit dat in het kader van het onderzoek van het Bureau BIBOB
gegevens worden verkregen uit diverse, uiteenlopende bronnen, zodat een meer
volledig en juister beeld omtrent het gedrag van de betrokkene wordt verkregen,
geeft het BIBOB-instrumentarium een duidelijke voorsprong op de overige instrumenten.
In hoofdstuk 3 wordt nader ingegaan op (de relatie tussen) het onderhavige
wetsvoorstel, het huidige instrumentarium en de verbeteringen die hierop worden
aangebracht.Wat betreft de mogelijke aanhaking bij reeds bestaande instanties wordt
opgemerkt dat bewust is gekozen voor de oprichting van het Bureau BIBOB. Onderbrenging
van de taken die in het wetsvoorstel zijn opgedragen aan het Bureau BIBOB,
bij de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) is niet aan de orde, gelet op
de geheel anders gerichte taakstelling van de BVD. Evenmin is het wenselijk
geacht de onderhavige taken onder te brengen bij een instantie die zich bezighoudt
met de opsporing van strafbare feiten, aangezien het Bureau BIBOB geen opsporingstaken
krijgt. Bovendien verkrijgt het Bureau BIBOB in het kader van de in te stellen
onderzoeken persoonsgegevens uit bepaalde registraties die in het kader van een opsporingsonderzoek niet zonder rechterlijke tussenkomst kunnen
worden verkregen. Met het oog op het vermijden van onduidelijke situaties
met betrekking tot de aard van het onderzoek en de gegevensverschaffing aan
de instantie die de onderzoeken zou moeten uitvoeren waarop het wetsvoorstel
betrekking heeft, is dan ook gekozen voor een duidelijk zelfstandige positionering
van het Bureau BIBOB.Het Bureau BIBOBDe leden van de D66-fractie vragen hoe kan worden voorkomen dat het Bureau
BIBOB uitgroeit tot een onvoldoende te controleren instituut.Zoals is aangegeven in paragraaf 5.5 van de memorie van toelichting,
is in de eerste plaats het voornemen om het Bureau BIBOB onder te brengen
bij het Ministerie van Justitie. Als zodanig maakt het deel uit van de departementale
organisatie en valt het Bureau BIBOB onder de verantwoordelijkheid van de
minister van Justitie. Ten tweede heeft het Bureau BIBOB geen zelfstandige
onderzoeksbevoegdheden, aangezien het Bureau slechts onderzoeken kan instellen
op basis van concrete verzoeken daartoe. Het functioneren van het Bureau wordt
voorts vanuit de verschillende geledingen begeleid door de in artikel 24 van
het wetsvoorstel bedoelde begeleidingscommissie. En ten slotte zullen de adviezen
van het Bureau BIBOB leiden tot concrete beslissingen van overheidsinstellingen,
welke beslissingen steunen op gegevens die zijn opgenomen in het BIBOB-advies.
In voorkomend geval kan de juistheid van die gegevens door de betrokkene worden
aangevochten, zowel in het kader van het horen met betrekking tot het voornemen
van de overheidsinstelling om een negatieve beslissing te nemen, als in het
kader van een mogelijke gerechtelijke procedure tegen een negatieve beslissing.Het heeft ons verbaasd dat de leden van de GroenLinks-fractie in de memorie
van toelichting een motivering hebben gemist voor de keuze om het Bureau BIBOB
als een zelfstandige overheidsorganisatie op te zetten en te voorzien van
de benodigde instrumenten. Hier is in de eerste plaats voor gekozen omdat,
zoals ook in paragraaf 5.5 van de memorie van toelichting is uiteengezet,
het bij het Bureau BIBOB niet gaat om een zelfstandige overheidsorganisatie
die niet binnen een ministerie zal zijn ingebed.Met betrekking tot het instrumentarium waarover het Bureau beschikt kan
worden opgemerkt dat geen van die andere instrumenten – die zijn beschreven
in hoofdstuk 3 van de memorie van toelichting, waaronder ook de privaatrechtelijke –
aan de in paragraaf 3.1 gestelde randvoorwaarden voldoet.Wat betreft de BVD, waarop de leden van de GroenLinks-fractie wijzen,
wordt opgemerkt dat het bij het BIBOB-instrumentarium niet gaat om een veiligheidsonderzoek,
noch om een onderzoek naar de integriteit van de overheidsdienst zelf. Wat
betreft de rijksrecherche geldt evenzeer dat het bij het BIBOB-instrumentarium
niet gaat om de integriteit van de overheidsdienst zelf, terwijl bovendien
het in het kader van het BIBOB-instrumentarium niet gaat om zelfstandig veldonderzoek
in het kader van de opsporing van strafbare feiten. In het kader van het BIBOB-onderzoek
wordt uitsluitend gebruik gemaakt van gegevens die elders reeds zijn verkregen
en in registraties zijn opgenomen. Gelet op de totaal verschillende taakstellingen
van de diverse onderscheiden overheidsdiensten en de daaraan gekoppelde bevoegdheden,
is het niet doelmatig het BIBOB-onderzoek en de daarop gebaseerde advisering
onder te brengen bij één van de hierboven genoemde overheidsdiensten.
Bovendien dient te worden voorkomen dat onduidelijkheden zouden kunnen ontstaan
over het gebruik van gegevens die in het kader van de BIBOB-advisering kunnen
worden verkregen, maar die niet in algemene zin ter beschikking staan voor
opsporingsonderzoek. Ook om die reden is een duidelijk gescheiden
organisatorische positionering gewenst. Verder menen wij dat niet in algemene
zin kan worden gesteld dat het doelmatig zou zijn om de onderscheiden diensten
die zich bezighouden met de toetsing van integriteit, samen te voegen. Volledigheidshalve
wordt nog opgemerkt dat de werkzaamheden in het kader van de BIBOB-advisering
een specifieke deskundigheid vereisen, die niet zonder meer voorhanden is
bij de overige overheidsdiensten.Overige onderwerpenDe leden van de CDA-fractie merken op dat het «wetsvoorstel voorziet
in de mogelijkheid om een vergunning of een subsidie te weigeren op grond
van het gevaar van misbruik of het vermoeden dat een bedrijf of instelling
zich schuldig maakt of schuldig gemaakt heeft aan strafbare feiten».Wij kunnen deze opmerking niet onderschrijven. Het wetsvoorstel opent
uitsluitend de mogelijkheid om, indien gevaar bestaat dat een vergunning of
subsidie zal worden gebruikt om uit gepleegde strafbare feiten verkregen of
te verkrijgen, op geld waardeerbare voordelen te benutten, of strafbare feiten
te plegen, die vergunning of subsidie te weigeren, onderscheidenlijk in te
trekken. Deze weigering of intrekking is niet mogelijk indien uitsluitend
sprake is van een vermoeden dat een bedrijf of instelling zich schuldig heeft
gemaakt aan strafbare feiten. Er dient sprake te zijn van gevaar dat strafbare
feiten zullen worden gepleegd die mede door de vergunning- of subsidieverlening
mogelijk worden gemaakt, dan wel om strafbare feiten die zijn gepleegd ten
einde de vergunning of subsidie te verkrijgen. Met andere woorden: niet ieder
vermoeden van een strafbaar feit kan leiden tot de hier bedoelde weigering
of intrekking.In dit verband wordt voorts benadrukt dat, anders dan de leden van de
CDA-fractie kennelijk menen met de stelling «dat gevaar kan blijken
uit feiten, maar kan ook gebaseerd zijn op vermoedens», het gevaar van
misbruik van vergunning of subsidie altijd gebaseerd dient te zijn op feiten
in de ruime betekenis van dat woord; in de woorden van het wetsvoorstel «feiten
en omstandigheden». Er kan in dat verband geen tegenstelling worden
gezien tussen enerzijds «feiten» en anderzijds «vermoedens».
Zoals ook in artikel 3 van het wetsvoorstel is aangegeven, dienen vermoedens
uiteraard te zijn gebaseerd op feiten en omstandigheden. Voorts blijkt uit
de artikelsgewijze toelichting op dat artikel, dat de zinsnede «redelijkerwijs
doen vermoeden» gehanteerd wordt om aan te geven dat geen sprake hoeft
te zijn van een onherroepelijke veroordeling. Met andere woorden: van vermoedens
is sprake zolang geen onherroepelijk vonnis is uitgesproken dat een bedrijf
of instelling zich aan een strafbaar feit heeft schuldig gemaakt. Anders dan
de leden van de CDA-fractie veronderstellen, leidt het gegeven dat een beslissing
om geen subsidie of vergunning te verlenen op basis van uit een vermoeden
afgeleid gevaar van crimineel misbruik van die subsidie of vergunning dan
ook niet tot willekeur. Een dergelijke beslissing dient immers te zijn gegeven
met inachtneming van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en dient
derhalve te kunnen worden gedragen door de daaraan ten grondslag liggende
feitelijke gegevens.Eveneens is moeilijk in te zien waarom – zoals de leden van de CDA-fractie
stellen – de omstandigheid dat in voorkomend geval bepaalde politiële
gegevens op last van de betrokken officier van justitie niet ter beschikking
mogen worden gesteld aan het Bureau BIBOB, dan wel uitsluitend aan dat Bureau
ter beschikking mogen worden gesteld met het oog op de inrichting van het
in te stellen onderzoek, de kans op willekeur zou vergroten bij de weigering
of intrekking van een subsidie of vergunning op de in het voorliggende wetsvoorstel
bedoelde gronden. Van willekeur kan in voorkomend geval immers slechts dan
sprake zijn, indien zonder enig aanwijsbare reden in het ene geval wel rekening
wordt gehouden met de beschikbare informatie en in het andere
geval niet. In de situatie dat de officier van justitie besluit dat bepaalde
gegevens niet, dan wel onder restrictie ten aanzien van het gebruik daarvan,
ter beschikking worden gesteld aan het Bureau BIBOB, moet immers sprake zijn
van een zwaarwegend strafvorderlijk belang. Het is duidelijk dat in een dergelijk
geval een onderzoek naar strafrechtelijke feiten zou kunnen worden doorkruist,
indien uit het BIBOB-advies zou blijken dat bepaalde criminele feiten of omstandigheden
bij het justitiële apparaat bekend zijn. Uiteraard is dan sprake van
conflicterende belangen tussen enerzijds het voorkomen van onbedoelde facilitering
van crimineel gedrag en anderzijds het ongehinderd voortzetten en afronden
van een voorbereidend justitieel onderzoek zonder dat mogelijke daders van
strafbare feiten worden gealarmeerd dat zo'n onderzoek gaande is. In een dergelijk
geval wordt voorrang gegeven aan het justitieel onderzoek. Onder omstandigheden
kan dat leiden tot de situatie dat een subsidie of vergunning wordt verleend,
die niet zou zijn verleend indien het betrokken overheidslichaam de beschikking
zou hebben gehad over de niet verstrekte gegevens. Dit heeft evenwel niets
te doen met willekeur, maar uitsluitend met het niet bekend zijn met bepaalde
gegevens van het tot beslissen bevoegde overheidsorgaan. Bovendien kan in
voorkomend geval, wanneer achteraf kennis wordt genomen van de feiten die
hebben geleid tot een strafrechtelijke vervolging, alsnog met die feiten rekening
worden gehouden en kan de verleende subsidie of vergunning worden ingetrokken.
Overigens zijn wij van mening dat deze werkwijze en gang van zaken niet onverenigbaar
zijn met artikel 8 van het EVRM.De vraag van de leden van de CDA-fractie, wat de toegevoegde waarde van
het wetsvoorstel is nu overheidslichamen niet verplicht zijn tot het indienen
van een aanvraag voor een BIBOB-advies, is naar onze mening in de memorie
van toelichting reeds helder uiteengezet. Overheidslichamen krijgen een instrument
aangereikt om zich te weren tegen onbedoelde facilitering van criminaliteit.
Daarbij geldt dat iedere beslissing om gebruik te maken van het BIBOB-instrumentarium,
zal moeten zijn gebaseerd op de feiten en omstandigheden van het concrete
geval. De vraag of zich een dergelijk geval voordoet, is ter beoordeling van
het betrokken overheidslichaam. De beslissing daaromtrent onderscheidt zich
niet van andere beslissingen van overheidslichamen en dient uiteraard te worden
genomen met inachtneming van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
Het is dan ook de vraag of in dat verband dan nog kan worden gesteld, zoals
de leden van de CDA-fractie dit doen, dat de beslissing om een advies van
het Bureau BIBOB aan te vragen, een subjectieve beoordeling zou zijn.Wat hiervan ook zij, het betrokken overheidslichaam zal in voorkomend
geval de bevoegdheid hebben om naar aanleiding van een aanvraag van een vergunning
of subsidie, het Bureau BIBOB te verzoeken om een BIBOB-advies uit te brengen.
Naar onze mening worden de belangen van de aanvrager van een vergunning of
subsidie niet geschaad, indien gebruik wordt gemaakt van de bevoegdheid om
een BIBOB-advies te vragen. Ons inziens heeft een juridische actie van de
aanvrager van een subsidie of vergunning tegen de aanvraag van een BIBOB-advies
dan ook geen kans van slagen.Een algemene op landelijk niveau vastgestelde leidraad met betrekking
tot de vraag wanneer een verzoek om een advies van het Bureau BIBOB wenselijk
wordt geoordeeld, wordt niet voorzien. Het beleid terzake is een verantwoordelijkheid
van het betrokken overheidslichaam. Bij de ontwikkeling van zijn beleid terzake
kan een overheidslichaam dat voornemens is om in voorkomend geval een beroep
te doen op de diensten van het Bureau BIBOB, de ondersteuning krijgen van
dat Bureau. Benadrukt wordt evenwel dat het onmogelijk is om te komen tot
eensluidende criteria voor de gehele overheid voor de bepaling van de gevallen
waarin een BIBOB-advies wenselijk is. Zo zal bijvoorbeeld een
grote gemeente meer mogelijkheden hebben dan een kleine gemeente om bepaalde
risico's zelf door middel van gerichte controle uit te sluiten. Dit kan van
invloed zijn voor het beleid dat een gemeente wenst te hanteren terzake van
het aanvragen van BIBOB-adviezen.De leden van de CDA-fractie merken voorts op dat nogal wat zaken worden
geregeld bij ministeriële regeling. Zij wensen te vernemen waarom daarvoor
is gekozen.In het wetsvoorstel is uitsluitend in de artikelen 17 en 24 gekozen voor
een nadere uitwerking bij ministeriële regeling. Het gaat hierbij om
regels met betrekking tot de werkwijze van het Bureau BIBOB, de totstandkoming
en inrichting van het advies van dit Bureau alsmede de wijze waarop en de
frequentie waarmee de directeur van het Bureau overleg voert met de begeleidingscommissie.
Zoals in veel gevallen waarin bepaalde zaken worden overgelaten aan een ministeriële
regeling, is hiervoor gekozen omdat het gaat om details die op een flexibele
wijze moeten kunnen aansluiten bij een zich wijzigende omgeving. Zo zal de
inrichting van de door betrokkenen in te vullen formulieren moeten kunnen
inspelen op zich wijzigende omstandigheden, zoals verdere ontwikkeling van
de informatie- en communicatietechnologie en wijzigingen in wet- en regelgeving.
Deze formulieren worden vastgesteld door het orgaan dat daartoe is aangewezen
in de wettelijke regeling betreffende de aangevraagde subsidie of vergunning.De leden van de D66-fractie geven aan dat in hun visie de betrokkenen
min of meer als verdachte worden beschouwd indien een BIBOB-onderzoek naar
hen wordt ingesteld. Zij achten het bepaald niet uitgesloten dat reputaties
van personen of bedrijven worden aangetast, ook indien een BIBOB-advies niet
negatief uitpakt.Aangezien het gegeven dat een persoon of bedrijf onderwerp is van een
BIBOB-onderzoek en de resultaten van het BIBOB-onderzoek voor derden geheim
blijven kunnen wij deze benaderingswijze niet delen. Hierbij moet worden opgemerkt
dat in geval er sprake is van een negatieve beslissing op grond van een BIBOB-advies,
de betrokkene zelf zorgvuldig zal afwegen of hij kans heeft op een succesvol
bezwaar of beroep. Als er tot bezwaar of beroep wordt overgegaan, levert dat
hernieuwde zorgvuldige overwegingen van het bezwaar- of beroepsorgaan op,
waarbij enige openbaarheid betreffende het BIBOB-advies het gevolg is. Aan
bezwaar- en beroepsprocedures is echter in het algemeen inherent dat zij de
aandacht vestigt op (vermeende) ongewenste gedragingen. Een dergelijke situatie
lijkt ook in het kader van een BIBOB-advies niet te vermijden.De leden van de D66-fractie vragen een nadere toelichting op artikel 25
van het wetsvoorstel.De in artikel 25 bedoelde bevoegdheid van de officier van justitie om
een bestuursorgaan of aanbestedende dienst te wijzen op de wenselijkheid van
een BIBOB-advies, is bedoeld om het bestuursorgaan of de aanbestedende dienst
te ondersteunen bij de keuze voor een adviesaanvraag. In niet alle gevallen
zal het bestuur of een dienst bekend zijn met het in artikel 3 van de wet
bedoelde gevaar. Indien de officier van justitie – bijvoorbeeld vanwege
zijn betrokkenheid bij een strafrechtelijk onderzoek naar de betrokken persoon
of bedrijf – wel over dergelijke informatie beschikt, kan hij het bestuur
of een dienst hiervan in kennis stellen. Een BIBOB-advies kan uitsluitend
worden aangevraagd in de in de wet omschreven gevallen. De bevoegdheid van
de officier van justitie kan uiteraard niet ruimer worden uitgelegd dan de
bepalingen die regelen in welk geval door een bestuursorgaan of een aanbestedende
dienst een BIBOB-advies kan worden aangevraagd. De leden van de D66-fractie spreken hun twijfel uit over de effectiviteit
van de regeling, gelet op de huns inziens «niet te onderschatten aansprakelijkheidsrisico's».Wij delen deze inschatting niet, gelet op de waarborgen die in de gehele
procedure zijn opgenomen waardoor een uitermate zorgvuldige advisering en
besluitvorming worden bewerkstelligd. Zoals in punt 5.7.5 van de memorie van
toelichting is uiteengezet, leidt deze zorgvuldigheid ons inziens tot een
geringe kans op aansprakelijkheidsstelling van een bestuursorgaan.De leden van de fractie van GroenLinks stellen dat met name bij de BVD
informatie beschikbaar zal komen of zijn die van belang is voor het Bureau
BIBOB. Zij wensen te vernemen waarom de inlichtingendiensten en private instellingen
niet bevraagd mogen worden, alsook op welke wijze het Bureau BIBOB aan de
vereiste gegevens kan komen.Het is ons niet duidelijk op grond van welke overwegingen zou kunnen worden
gekomen tot de opvatting dat met name de BVD gegevens voorhanden zou hebben
die in het kader van het voorliggend wetsvoorstel relevant zou zijn. Benadrukt
wordt dat het bij het BIBOB-instrumentarium gaat om een toetsing of gevaar
voor crimineel misbruik bestaat van een vergunning of subsidie, dan wel of
er redenen zijn gegadigden voor een overheidsopdracht daarvoor onder meer
op grond van strafbare feiten uit te sluiten. In het algemeen heeft de BVD
geen bemoeienis met en gegevens over strafbare feiten en opsporingsonderzoek;
ze heeft deze gegevens dus ook niet in het algemeen voorhanden.Voorts wordt opgemerkt dat het niet juist is dat private instellingen
niet zouden kunnen worden bevraagd door het Bureau BIBOB. Artikel 12, tweede
lid, onderdeel b, biedt een basis voor het verwerven van persoonsgegevens
van private instellingen. Het betreft dan wel gegevens die deel uitmaken van
een bestand waarop de Wet bescherming persoonsgegevens van toepassing is.De wijze waarop het Bureau BIBOB aan de vereiste gegevens kan komen, is
geregeld in artikel 12 van het wetsvoorstel. Het Bureau verzamelt gegevens
uit bestanden en evalueert deze zelf met het oog op de vaststelling of al
dan niet sprake is van een gevaar als bedoeld in artikel 3, eerste lid, dan
wel of zich de omstandigheid heeft voorgedaan als bedoeld in artikel 3, zesde
lid.De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat concrete indicaties
zijn voor een BIBOB-onderzoek, waar de grens ligt, en ten slotte of opname
in een register al een indicatie vormt.De gronden voor een bestuursorgaan om advies te vragen aan het Bureau
BIBOB worden vermeld in de beleidslijn die door het bestuursorgaan wordt gebruikt.
Zoals aangegeven in de memorie van toelichting zal een modelbeleid worden
ontwikkeld, dat een algemeen kader aangeeft met betrekking tot indicaties
voor een BIBOB-onderzoek. Bestuursorganen kunnen aansluiten bij dit modelbeleid
en zullen hun eigen invulling geven aan dit beleid. Hierbij is het werken
met screeningsprofielen van belang. Met behulp van deze profielen kan bekeken
worden welke kwetsbaarheden in bepaalde sectoren of regio's bestaan, wat voor
indicaties hiervoor zijn en welke bronnen relevant zijn. Op deze wijze zal
het onderzoek gerichter kunnen worden uitgevoerd, waardoor onnodig belastend
onderzoek achterwege zal kunnen blijven. Deze profielen kunnen zodoende een
belangrijke bijdrage leveren aan de proportionaliteit, de efficiency en de
effectiviteit van het onderzoek. Het ligt in het voornemen om zowel met lokale
als met landelijke screeningsprofielen te werken, waarbij (grotere) bestuursorganen
zelfstandig een profiel vaststellen en het Bureau BIBOB een profiel op rijksniveau
vaststelt. Voor de ontwikkeling van screeningsprofielen zal overleg worden
gevoerd met experts in de verschillende BIBOB-sectoren. Concrete indicaties
kunnen worden gevormd door opname in een van de registers waartoe
het Bureau BIBOB toegang heeft, maar dit hoeft niet automatisch tot een onderzoek
te leiden.Indicaties kunnen in bepaalde objectieve omstandigheden zijn gelegen,
zoals bijvoorbeeld de hoogte van het bedrag dat met een aanbesteding of subsidie
is gemoeid, maar kunnen ook gelegen zijn in het feit dat een groot aantal
faillissementen is uitgesproken, dat sprake lijkt te zijn van een bestuurderscarrousel
of dat iemand zonder enige ervaring met eigen vermogen een miljoenenbedrijf
begint. Duidelijk is dat de indicaties die gebruikt zullen worden, rekening
zullen moeten houden met de ontwikkeling van de criminaliteit binnen bepaalde
sectoren en regio's. Door middel van de screeningsprofielen zullen relevante
trends onderkend worden. Teneinde de Tweede Kamer nader te informeren over
de verdere concretisering van deze indicaties, zullen wij te zijner tijd het
ontwikkelde modelbeleid en de daaraan gekoppelde screeningsprofielen publiceren
en deze in afschrift aan de Tweede Kamer sturen. Het gebruik van screeningsprofielen
zorgt ervoor dat het Bureau BIBOB op consistente wijze zijn onderzoek uitvoert,
waardoor de voorspelbaarheid van bestuur wordt bevorderd. De screeningsprofielen
zorgen voor een sterke standaardisering van het onderzoek, doordat een uniforme
manier van onderzoeken wordt voorgeschreven waarbij het gevaar van een subjectieve
inschatting van een individuele onderzoeker wordt geminimaliseerd.Op de vragen van de leden van de fractie van GroenLinks omtrent de lokale
initiatieven en het doen van een voorselectie door decentrale overheden wordt
in paragraaf 6 ingegaan.De leden van de SGP-fractie vragen hoeveel tijd nodig is voor de derde
tot en met de zesde en voor de negende en tiende stap van de BIBOB-procedure
zoals beschreven op bladzijde 7 van de memorie van toelichting.De derde tot en met de zesde stap betreffen de tijd vanaf het moment dat
het bestuursorgaan besluit een BIBOB-advies aan te vragen tot het moment dat
het Bureau BIBOB het verzoek in behandeling neemt. Zoals eerder aangegeven
zal het besluit om BIBOB-advies te vragen gebaseerd worden op gronden die
zijn vastgesteld in de beleidslijn van het bestuursorgaan. Gezien het feit
dat het screeningsprofiel dat voor dit doel ontwikkeld is, al aangeeft welke
indicaties een grond voor onderzoek vormen, zal vrij snel een beslissing kunnen
worden genomen door het bestuursorgaan. Het Bureau zal afspraken maken met
bestuursorganen over de vraag welke en hoeveel indicaties grond vormen voor
een verzoek aan het Bureau BIBOB. Er zal een differentiatie in de diepgang
van het onderzoek mogelijk zijn. Bestuursorganen kunnen kiezen: voor de meerderheid
van de gevallen kan worden volstaan met een lichte variant, waarbij op basis
van een beperkt aantal geselecteerde bronnen op relatief korte termijn duidelijkheid
wordt verkregen over de aanvrager. Voor meer complexe gevallen zal gekozen
worden voor de zware variant, waarbij intensiever onderzoek wordt gedaan en
er geen beperkingen zijn met betrekking tot het aantal te bevragen bronnen.
Het onderzoek met de lichte variant kan ertoe leiden dat alsnog de zware variant
wordt gekozen. De basistoets van de lichte variant wordt dan uitgebreid om
meer duidelijkheid te verkrijgen. Indien de lichte variant direct leidt tot
een duidelijke weigerings- of intrekkingsgrond, wordt onmiddellijk advies
uitgebracht. Deze werkwijze bevordert de efficiency en proportionaliteit van
het onderzoek: het gewicht van de indicaties voor BIBOB-onderzoek is evenredig
aan de diepgang van het onderzoek door het Bureau BIBOB. Tegelijkertijd wordt
bestuursorganen de gelegenheid geboden om meer maatwerk te verlangen van het
Bureau BIBOB. Het nemen van een beslissing zal gezien het voorgaande eerder een kwestie
van één of enkele dagen zijn dan van weken. Hierbij dient opgemerkt
te worden dat bij het Bureau BIBOB een helpdesk zal worden ingericht die vragen
en onduidelijkheden kan wegnemen. Deze helpdesk kan door middel van de opgebouwde
expertise optimale begeleiding bieden om de in deze fase benodigde tijd tot
het minimum te beperken.In de negende stap toetst de officier van justitie of het strafvorderlijk
belang wordt geschaad door de verstrekking van de gegevens die in het BIBOB-advies
zijn opgenomen. Aangezien het Bureau BIBOB in het kader van het opstellen
van het advies gegevens uit COMPAS – het informatiesysteem van het openbaar
ministerie – ontvangt, is de officier van justitie al voordat het advies
gereed is op de hoogte van het BIBOB-onderzoek. Vanaf dat moment kan de officier
van justitie de strafvorderlijke belangen in het oog houden. Hij kan daartoe
gedurende het BIBOB-onderzoek contact onderhouden met het Bureau BIBOB. Het
uiteindelijke oordeel van de officier van justitie met betrekking tot de schade
aan het strafvorderlijk belang zal dan ook spoedig kunnen worden gegeven.De tiende stap betreft de ontvangst van het advies door het bestuursorgaan
en het betrekken van het advies bij de besluitvorming. Het betrekken van het
advies bij de besluitvorming dient uiteraard zorgvuldig te geschieden en zal
derhalve enige extra inspanning vergen. De exacte tijd die hiervoor benodigd
is, zal van geval tot geval verschillen. Gezien het feit dat een zorgvuldig
voorbereid en duidelijk gemotiveerd advies wordt gegeven, verwachten wij echter
niet dat hierdoor significante vertragingen zullen ontstaan. Overigens willen
wij er op wijzen dat het niet denkbeeldig is dat de ontwikkeling van het Bureau
BIBOB een herijking van de noodzakelijkheid van deze stappen zal vergen.Uiteraard is in de tijd die begroot is voor de toepassing van het BIBOB-instrumentarium
rekening gehouden met de tijd die benodigd is voor de genoemde stappen. Diverse
maatregelen worden genomen om deze tijd zo kort mogelijk te houden. Hierbij
kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het maken van afspraken met het openbaar
ministerie en overige informatieleveranciers. Voor een nadere uitleg over
de maatregelen om termijnen zo kort mogelijk te houden wordt verwezen naar
de paragraaf «Effecten voor het bedrijfsleven».Tot slot vragen de leden van de SGP-fractie naar een reactie op de kritiek
van VNO/NCW wegens mogelijke beperking van de slagvaardigheid van bedrijven.Aangezien van een substantiële verlenging van de geldende beslistermijnen
geen sprake zal zijn, zijn wij niet bevreesd dat een BIBOB-onderzoek ten koste
gaat van de slagvaardigheid van het bedrijfsleven. Enkel in die gevallen waarin
diepgaander onderzoek vereist is, is een langere behandelingstermijn niet
uitgesloten. Het belang van een zorgvuldige procedure zal ook door het bedrijfsleven
ondersteund worden. Gezien de maatregelen die worden genomen door Bureau BIBOB
en het feit dat bedrijven zelf een bijdrage kunnen leveren aan de snelheid
door hun medewerking te verlenen, is van een beknotting van de slagvaardigheid
van het bedrijfsleven naar de mening van de regering geen sprake.3. Het BIBOB-instrumentarium in verhouding tot andere
instrumentenDe leden van de PvdA-fractie gaven aan dat het onderzoeksrapport «Gewapend
bestuursrecht» weergeeft dat het toetsingkader in de huidige wettelijke
regelgeving voor het verlenen van de bouw- en milieuvergunning niet is toegesneden
op het idee dat het openbaar bestuur zich actief wil beschermen tegen criminele
organisaties en activiteiten en daarmee niet aansluit bij de
BIBOB-systematiek. Deze leden vragen de regering aan te geven hoe deze problemen
worden opgelost.In het onderzoeksrapport «Gewapend bestuursrecht» werd inderdaad
geconcludeerd dat in de huidige regelgeving een toetsingsgrond ontbreekt op
basis waarvan een bestuursorgaan een vergunning kan weigeren of intrekken
wegens gevaar dat een vergunning of subsidie zal worden gebruikt om uit gepleegde
strafbare feiten verkregen of te verkrijgen, op geld waardeerbare voordelen
te benutten, of strafbare feiten te plegen. In het onderzoeksrapport wordt
aanbevolen om een dergelijk toetsingskader in het leven te roepen. Met het
voorliggende wetsvoorstel wordt aan deze wens tegemoet gekomen.De leden van de fractie van de PvdA vragen of de regering de zienswijze
van de VNG deelt dat het wenselijk is om een integrerend kader voor regelingen
op het terrein van integriteit worden gekoppeld in een nog tot stand te brengen
Wet op de openbare inrichtingen. Tevens vragen zij of de regering voornemens
is met voorstellen te komen voor een dergelijke wet.Bij brief van 24 maart 1999 (kamerstukken II 1998–1999, 24 036,
nr. 126) hebben de ministers van EZ en Justitie aangekondigd dat in het najaar
van 1999 een MDW-project (Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit)
«openbare inrichtingen» zal gaan starten. Op openbare inrichtingen
(onder andere horeca, bioscopen, musea, theaters, sportaccommodaties: bedrijfsactiviteiten
die worden ontplooid vanuit een publiek toegankelijke inrichting) zijn uiteenlopende
wettelijke voorschriften van toepassing, onder andere uit gezondheidsoogpunt,
openbare orde, economische ordening, etcetera. Regels van Rijk en gemeenten
sluiten qua doelstellingen, uitvoeringspraktijk en bevoegdheden slecht op
elkaar aan. Dit leidt tot administratieve lasten en handhavingsproblemen.
Doel van het project is de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid ten aanzien
van verschillende categorieën inrichtingen te verbeteren. De MDW-werkgroep
heeft tot taak de voordelen en mogelijkheden van een Kaderwet op de Openbare
inrichtingen daarbij uitdrukkelijk in de beschouwing te betrekken.De leden van de PvdA-fractie willen weten waarom bij de overwegingen tot
het instellen van het Bureau BIBOB gelijkgerichte ontwikkelingen zoals de
ontwikkeling van het systeem Vennoot in het kader van de antimisbruikwetgeving
en de voorgenomen aanpassing van de regeling van de verklaring omtrent het
gedrag in de Wet op de justitiële documentatie en de verklaring omtrent
het gedrag niet zijn meegenomen. Ook de GPV- en RPF-leden vragen waarom niet
kan worden volstaan met de werkwijze van het systeem Vennoot. Ook wordt hieronder
ingegaan op het verzoek van de leden van de VVD-fractie die graag geïnformeerd
willen worden over de gegevens die beschikbaar zijn bij de beoordeling van
de vraag of de verklaring omtrent het gedrag kan worden afgegeven, alsmede
over het verschil in interpretatie van de beschikbare gegevens door de burgemeesters.Er is bij de afstemming van de verschillende instrumenten rekening gehouden
met de reikwijdte van elk van die instrumenten. Daarbij zijn ook toekomstige
ontwikkelingen betrokken. Eén van deze maatregelen is de verklaring
omtrent het gedrag (v.o.h.g.), die de burgemeester van de gemeente waarin
de betrokkene in de basisadministratie persoonsgegevens is ingeschreven, kan
afgeven op grond van de Wet op de justitiële documentatie
en de verklaringen omtrent het gedrag (WJD). In de memorie van toelichting
(blz. 10–11) is reeds aangegeven wat de knelpunten zijn van de huidige
regeling van de verklaring omtrent het gedrag. Een aantal van deze obstakels
wordt weliswaar weggenomen in het aanhangig zijnde wetsvoorstel tot wijziging
van de Wet op de justitiële documentatie en de verklaring omtrent het
gedrag. Dit neemt echter niet weg dat ook bij de invoering van deze wijzigingen,
de maatregel van verklaring omtrent het gedrag onvoldoende is
om ernstige of georganiseerde criminaliteit te achterhalen. De verklaring
omtrent het gedrag is gericht op de persoon zelf die voor een bepaalde functie
in aanmerking wil komen. Op deze manier kan naar voren komen dat deze persoon
vanwege zijn verleden niet in de desbetreffende functie moet worden benoemd.
De maatregel schiet echter te kort als het gaat om ernstige of georganiseerde
criminaliteit, waarbij wordt gebruik gemaakt van versluieringsconstructies
en zogenaamde katvangers, mede omdat er in het kader van de verklaring omtrent
het gedrag minder bronnen ter beschikking staan dan in het kader van een BIBOB-advies.
Tevens is met betrekking tot de verklaring omtrent het gedrag recentelijk
voorgesteld om de afweging in het kader van de afgifte van die verklaring
te laten verrichten door de minister van Justitie. In de nota naar aanleiding
van het verslag bij het wetsvoorstel justitiële gegevens (kamerstukken
II 1999/2000, 24 797, nr. 7, blz. 7 en 16) is aangegeven dat is gekozen
voor centralisering van de afweging bij de minister van Justitie, omdat op
het Ministerie van Justitie de expertise op het terrein van integriteitsonderzoeken
aanwezig is en – gelet op BIBOB – in de toekomst verder wordt
uitgebreid. In het wetsvoorstel betreffende de registratie van justitiële
gegevens en het stellen van regels met betrekking tot de registratie van persoonsdossiers
(kamerstukken II 1996/97, 24 797, nrs. 2 en 3) is al voorgesteld de gegevens
waarover de burgemeester bij de beoordeling van de afgifte van de verklaring
mag beschikken, uit te breiden tot alle justitiële en politiële
gegevens. De voorgestelde gewijzigde opzet van de verklaring omtrent het gedrag
sluit aan bij de functie van BIBOB. Het integriteitsonderzoek in het kader
van de afgifte van de verklaring omtrent het gedrag is minder diepgaand dan
het BIBOB-onderzoek. Met deze gradering wordt tegemoet gekomen aan de eisen
van proportionaliteit en subsidiariteit in het kader van de bescherming van
de persoonlijke levenssfeer.Hetzelfde geldt met betrekking tot de ontwikkelingen van het systeem Vennoot.
Dit systeem is een verzameling van gegevens die zijn opgeslagen met het oog
op de beoordeling van de afgifte van de verklaring van geen bezwaar door de
minister van Justitie in het kader van onder andere de oprichting of statutenwijziging
van een vennootschap. In het systeem Vennoot zijn de gegevens opgeslagen die
zijn vermeld op het aanvraagformulier met betrekking tot een verklaring. Voorts
zijn er gegevens opgenomen uit het handelsregister.De gegevens kunnen ook relevant zijn buiten het verband van de verklaring
van geen bezwaar; namelijk om misbruik van vennootschappen tegen te gaan.
Om dit ruimere gebruik mogelijk te maken, is een wetsvoorstel in voorbereiding.
In dit wetsvoorstel wordt geregeld voor welke doeleinden gegevens worden verwerkt,
welke de bronnen van de gegevens zijn, en aan wie gegevens kunnen worden verstrekt.
Het systeem Vennoot blijft ook in de toekomst een registratie. De grondslag
voor het doen van bepaalde screeningsonderzoeken is niet gebaseerd op de regeling
van het systeem Vennoot, maar op andere wettelijke regelingen. Het is niet
de bedoeling dat daarin in de toekomst verandering komt.Met het oog op het inschatten van het gevaar dat met de vergunning, subsidie
of overheidsopdracht criminele activiteiten worden gefaciliteerd, is het van
belang dat versluieringsconstructies kunnen worden vastgesteld. Het ligt daarbij
voor de hand dat het Bureau BIBOB gebruik mag maken van gegevens uit het systeem
Vennoot. Net als bij de verklaring omtrent het gedrag strekt de informatie
die kan worden verkregen uit het systeem Vennoot minder ver dan het BIBOB-onderzoek.
Bij het BIBOB-onderzoek wordt een grote diversiteit aan informatie gebruikt.De leden van de fracties van GPV en RPF vragen in aanvulling daarop waarom
in het licht van het subsidiariteitsbeginsel de komende verbeterde
verklaring omtrent het gedrag niet afdoende is om de betrouwbaarheid van betrokkene
te onderzoeken.Zoals hierboven is aangegeven strookt het met het subsidiariteitsbeginsel
dat er verschillende screeningsinstrumenten zijn met een verschillende diepgang.
Bij het onderzoek naar de betrouwbaarheid in het kader van de verklaring omtrent
het gedrag worden minder gegevens betrokken dan bij een dergelijk onderzoek
in het kader van BIBOB. Eerstgenoemd instrument wordt gebruikt in die gevallen
waarbij een onderzoek op basis van in beginsel uitsluitend justitiële
en politiële gegevens voldoende is. Hierbij kan gedacht worden aan de
screening die onderdeel uitmaakt van een sollicitatie. Het Bureau BIBOB betrekt
in zijn onderzoek veel meer gegevens. Met een combinatie van al deze gegevens
wordt geprobeerd versluieringsconstructies te ontdekken. De diepgang van het
onderzoek brengt met zich dat het BIBOB-onderzoek wordt toegepast op terreinen
waar redelijkerwijs verwacht wordt dat de georganiseerde criminaliteit opereert
dan wel ernstige vormen van criminele activiteiten plaatshebben.De leden van de PvdA-fractie vragen de regering ook om beter te motiveren
waarom alternatieven voor screening die minder ingrijpen in de persoonlijke
levensfeer zoals certificering, auditing en zelf-rapportage, als onvoldoende
worden beschouwd. De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom er
een aparte wet nodig is voor het doen van de benodigde onderzoeken in het
licht van de andere screeningsinstrumenten.Deze instrumenten zijn naast BIBOB bijzonder waardevol. Zoals al uiteengezet
in de memorie van toelichting, is de reikwijdte van deze instrumenten anders
dan die van BIBOB vanwege de andere wijze van onderzoek naar de betrouwbaarheid.
Bij auditing gaat het om het vergaren van feiten en gegevens binnen een bedrijf,
terwijl in het BIBOB-onderzoek de betrouwbaarheid mede op basis van externe
gegevens wordt beoordeeld. Bij certificering wordt een oordeel gegeven over
de betrouwbaarheid van een bedrijf in het algemeen. Het BIBOB-onderzoek richt
zich juist op het specifieke geval. De resultaten van dit onderzoek geven
inzicht in het gevaar dat een subsidie of vergunning wordt misbruikt ten behoeve
van criminele activiteiten. Bij zelfrapportage wordt een intern onderzoek
verricht door het bedrijf zelf en niet door een derde. Dergelijk onderzoek
kan in ieder geval worden gebruikt voor het invullen van het vragenformulier
dat aan de aanvraag om een BIBOB-advies voorafgaat.Uit het bovenstaande blijkt dat ieder van de screeningsinstrumenten een
andere reikwijdte heeft en dus voor verschillende doeleinden wordt gebruikt.
Naast BIBOB kunnen ze bijzonder waardevol zijn, maar kunnen daarvoor niet
in de plaats treden.Hiermee is ook de vraag van de leden van de VVD-fractie beantwoord waarom
niet is gekozen voor enige vorm van (self-)auditing of certificering. De leden
van de VVD-fractie wijzen net als de leden van de PvdA-fractie op de afstemming
van verschillende screeningsinstrumenten. Deze leden willen ook inzicht in
de verhouding tussen BIBOB en het experiment met betrekking tot de verklaring
omtrent de integriteit van het bedrijfsleven.De verklaring omtrent integriteit van het bedrijfsleven sluit meer aan
bij de verklaring omtrent het gedrag van een rechtspersoon dan bij BIBOB.
Deze verklaring geeft een beeld van de betrouwbaarheid van een bedrijf op
basis van politiële gegevens, alsmede van gegevens uit het systeem Vennoot.
De betrouwbaarheidstoets grijpt dus minder diep in in de persoonlijke levenssfeer
van de gescreende bestuurders dan het BIBOB-onderzoek. Door een gevarieerd
aanbod aan screeningsinstrumenten kan beter in de behoefte aan screening worden
voorzien.De leden van de VVD-fractie vragen vervolgens op welke wijze zal worden
omgegaan met informatie van de FIOD en de ECD. Het Bureau BIBOB zal op dezelfde wijze omgaan met deze informatie als
met de informatie uit andere bronnen. Beveiliging en geheimhouding van de
informatie zijn voor het Bureau van groot belang. De relevantie van de informatie
zal door het Bureau worden getoetst. Het juiste gebruik van bevoegdheden staat
voorop. Met de betrokken diensten wordt overleg gevoerd over het aanleveren
van informatie en over de wijze waarop het Bureau BIBOB met deze informatie
omgaat.De leden van de VVD-fractie willen weten of het criterium «fiscaal
belang» een belemmering vormt om geldstromen uit de «onderwereld»
te analyseren, indien belasting wordt afgedragen. Tevens vragen zij in te
gaan op de mogelijkheden van de FIOD en de ECD om informatie aan het Bureau
BIBOB te onthouden.Dat geldt ook voor opsporingsonderzoeken van FIOD en ECD. Voor wat betreft
de opsporing van fiscale delicten vormt het fiscaal belang één
van de criteria op basis waarvan besloten wordt tot het instellen van een
strafrechtelijk onderzoek. Deze criteria zijn vastgelegd in de Aanmeldings-,
transactie- en vervolgingsrichtlijnen voor fiscale delicten en douanedelicten.
Indien het fiscaal belang niet aanwezig, dan wel te gering is, vormt dat in
het algemeen de reden om af te zien van een fiscaal-strafrechtelijk opsporingsonderzoek.
Dit laat natuurlijk onverlet dat de officier van justitie bevoegd blijft,
indien daartoe aanleiding bestaat, een opsporingsonderzoek te initiëren
naar mogelijk gepleegde commune delicten.Als informatie wordt verzameld in het kader van een opsporingsonderzoek,
dan is de officier van justitie daarvoor verantwoordelijk. Onder zijn gezag
worden opsporingsonderzoeken uitgevoerd. Dit impliceert dat FIOD en ECD uitsluitend
informatie uit opsporingsonderzoeken aan het Bureau BIBOB mogen onthouden
in opdracht van de officier van justitie, vanwege een zwaarwegend strafvorderlijk
belang.De leden van de VVD-fractie vragen naar de onderscheiden rollen van de
officier van justitie in relatie tot het wetsvoorstel.De rol van de officier van justitie wordt tot uitdrukking gebracht in
de artikelen 11, 13, 14, 25, 26, tweede lid, onderdeel c. De officier van
justitie verstrekt in het kader van een BIBOB-onderzoek informatie uit het
informatiesysteem COMPAS aan het Bureau BIBOB, tenzij naar het oordeel van
de officier van justitie een zwaarwegend strafvorderlijk belang aan de verstrekking
in de weg staat. Indien het Bureau strafrechtelijke gegevens uit het buitenland
wil hebben, kan dit op grond van artikel 13 uitsluitend door tussenkomst van
de officier van justitie.De officier van justitie kan op grond van artikel 25 het bestuursorgaan
of de aanbestedende dienst waarbij een aanvraag is gedaan respectievelijk
is ingeschreven op een aanbesteding, wijzen op de wenselijkheid om een BIBOB-advies
te vragen. Voorwaarde is dat de officier van justitie beschikt over gegevens
die er op duiden dat een betrokkene in relatie staat tot strafbare feiten
die reeds gepleegd zijn, of naar redelijkerwijs op grond van feiten of omstandigheden
kan worden vermoed, gepleegd zullen worden. Deze bevoegdheid van de officier
van justitie reikt niet zo ver dat de concrete gegevens aan het bestuursorgaan
mogen worden verstrekt. De officier is uitsluitend bevoegd en niet verplicht,
het bestuursorgaan aan te bevelen een BIBOB-advies te vragen. Zo kan de officier
met het oog op het strafvorderlijk belang een aanbeveling achterwege laten.De officier van justitie heeft voorts invloed op de inhoud van het advies
voor zover dat het strafvorderlijk belang raakt. In het advies worden op deze
grond bepaalde gegevens niet opgenomen. Voordat een advies aan het bestuursorgaan
of de aanbestedende dienst wordt gezonden, beoordeelt een door de minister
van Justitie aangewezen officier van justitie of, en zo ja, welke gegevens
in het advies het strafvorderlijk belang schaden. Dergelijke
gegevens mogen niet worden gebruikt in het kader van de advisering.Met het oog op bovenstaande taken zal het openbaar ministerie deel uitmaken
van de begeleidingscommissie, bedoeld in artikel 24.De leden van de fractie van de VVD vragen om in te gaan op de kritiek
die Van Stratum en Van de Pol in hun reeds gememoreerde artikel in het Nederlands
Juristenblad hebben op de rol van de officier van justitie.Deze schrijvers constateren dat ten onrechte geen aandacht is besteed
aan de mogelijkheid dat het openbaar ministerie juist door de informatie die
het Bureau BIBOB aan hen verstrekt een opsporingsonderzoek entameert. Daardoor
worden bepaalde personen of bedrijven niet alleen voorwerp van onderzoek naar
hun integriteit, maar mogelijk ook verdachten van strafbare feiten. Aangezien
het onderhavige wetsvoorstel geen wijziging aanbrengt in de bevoegdheden van
een officier van justitie om een opsporingsonderzoek te starten, bestond inderdaad
geen noodzaak om hieraan aandacht te besteden. Het is niet alleen mogelijk
dat een opsporingsonderzoek wordt geëntameerd, maar ook dat een verkennend
onderzoek als bedoeld in artikel 126ff van het Wetboek van Strafvordering
wordt gestart. Dit laatste houdt in dat de officier van justitie opsporingsambtenaren
kan bevelen een onderzoek in te stellen met als doel de voorbereiding van
opsporing. Dit bevel kan worden gegeven, indien uit feiten of omstandigheden
voortvloeit dat binnen verzamelingen van personen bepaalde misdrijven worden
beraamd of gepleegd die gezien hun aard of de samenhang met andere misdrijven
die binnen die verzamelingen van personen worden beraamd of gepleegd, een
ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren.Dezelfde leden wil ook weten wat de rol van het driehoeksoverleg in voornoemd
kader is. Bovendien zien zij graag een reactie op dit punt genoemd in de brief
van de VNG van 20 maart 2000.Aan het driehoeksoverleg nemen deel de burgemeester, de officier van justitie
en de chef van de plaatselijke politie-eenheid. Het is nu al zo dat tijdens
het driehoeksoverleg problemen die de openbare orde raken worden besproken.
Daarbij horen ook signaleringen op strafvorderlijk terrein. Het ligt voor
de hand dat in dit kader in de toekomst ook situaties aan de orde komen waarvoor
wellicht een BIBOB-advies wenselijk is. Daarbij moet dan wel de geheimhoudingsplicht,
bedoeld in artikel 27, in acht worden genomen. Dit houdt in dat de officier
van justitie niet meer informatie kan geven dan uit de signaleringsfunctie
voortvloeit. Dit sluit aan bij de praktijk. Het komt meer dan eens voor dat
de officier van justitie een vermoeden heeft dat «er iets aan de hand
is». Het BIBOB-onderzoek dient ertoe deze vermoedens te staven. Een
dergelijk onderzoek is nodig om de gevraagde beschikking voldoende gemotiveerd
te kunnen afwijzen.De VNG is van mening dat het bestuurlijk belang van minder belang wordt
geacht dan het strafvorderlijk belang.Wij kunnen deze gedachte niet volgen. Het wetsvoorstel beoogt het bestuur
een instrument in handen te geven om te kunnen voorkomen dat zij medewerking
verlenen aan criminele activiteiten. Dit is bij uitstek een bestuurlijk belang.
Dat de officier vanuit een strafrechtelijke achtergrond beschikt over informatie
en van daar uit uitvoering geeft aan zijn signaalfunctie, brengt daarin geen
verandering. De officier van justitie verstrekt de informatie met het oog
op het algemene belang van preventie. Eenzelfde soort afweging maakt de officier
van justitie in het driehoeksoverleg.De VNG beklaagt zich erover dat hierdoor de gemeenten op kosten worden
gejaagd. Deze kosten houden echter wel verband met de uitoefening van bevoegdheden
waarvoor de gemeente zelf verantwoordelijk is. Het staat de gemeente bovendien
vrij om een BIBOB-advies te vragen en zij kan bij de afweging
daaromtrent onder meer betrekken de aard van de mededeling van de officier
van justitie. In het driehoeksoverleg kan hierover van gedachten worden gewisseld.
De signalering van de officier van justitie is faciliterend bedoeld voor het
bestuursorgaan dat zelf de beslissing moet nemen of het wil overgaan tot het
vragen van een BIBOB-advies.Op de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks waarom er een aparte
wet nodig is voor het doen van de benodigde onderzoeken in het licht van de
andere screeningsinstrumenten, en de vragen van de leden van GPV en RPF vragen
naar de noodzaak van BIBOB in relatie tot reeds bestaande instrumenten, is
hierboven ingegaan.De leden van de fracties van GPV en RPF willen graag vernemen wat de plaats
is van een verplicht accountantsonderzoek.Bij een accountantsonderzoek wordt de bedrijfseconomische integriteit
van het bedrijf beoordeeld. Het BIBOB-onderzoek gaat verder. Daarbij is met
name van belang dat bij dit onderzoek naast financiële gegevens ook strafrechtelijke
gegevens worden gebruikt.De leden van de fracties van GPV en RPF willen weten of de regering heeft
overwogen om – als alternatief voor de in dit wetsvoorstel voorgestelde
wijziging van de Drank- en Horecawet – te komen tot een zodanige aanpassing
van de Drank- en Horecawet dat het toetsingsmechanisme voor de betrouwbaarheid
van de aanvragers van een vergunning voor het verstrekken van alcoholhoudende
drank wordt verbeterd.De door deze leden geopperde mogelijkheid is overwogen, maar niet verkozen.
In overleg met de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is gekozen
voor een tweesporenbenadering:1. Aanscherping van de weigerings- en intrekkingsgronden voor Drank- en
Horecawetvergunningen in samenhang met een nieuw Besluit eisen zedelijk gedrag,
hetgeen inmiddels is gerealiseerd.2. Een aanvullend facultatief instrument in het kader van het onderhavige
wetsvoorstel teneinde gemeenten nog meer en beter in staat te stellen, te
voorkomen dat criminele activiteiten in de horecabranche via vergunningverlening
worden gefaciliteerd.De regering heeft voor deze weg gekozen, opdat de voorgestelde nieuwe
bevoegdheden in het kader van de Drank- en Horecawet kunnen worden bezien
in het geheel van het onderhavige wetsvoorstel.Op de vraag van de leden van de SGP-fractie naar wat de meerwaarde van
BIBOB is gelet op het feit dat de regering naar de mening van deze leden zich
met name richt op justitiële en politiële gegevens, als mede op
de afstemming tussen de verschillende screeningsinstrumenten, is in de inleiding
al ingegaan.Private instrumentenDe leden van de VVD-fractie wensen te vernemen of het Bureau BIBOB achteraf
gegevens zou kunnen toetsen die op basis van auditing of self-auditing zijn
verstrekt.Terzake merken wij op dat het Bureau BIBOB naar de regels van het voorliggende
wetsvoorstel niet zonder meer in staat zal zijn om alle gegevens die op basis
van auditing of self-auditing zouden kunnen worden verstrekt aan de aanvragende
overheidsinstelling , op hun juistheid te toetsen. Dit komt doordat de soort
van gegevens die door middel van auditing of self-auditing worden gegenereerd,
niet precies dezelfde is als die van de gegevens die worden verkregen uit
de verschillende registraties waaruit het Bureau BIBOB kan putten. Zo kunnen
auditing en self-auditing onder meer gegevens opleveren betreffende de cultuur
binnen een bedrijf, de netwerken waarin wordt geparticipeerd
en de manier waarop contacten met de overheid lopen. Dergelijke gegevens zullen
in het algemeen niet in de registraties zijn opgenomen die door het Bureau
BIBOB kunnen worden bevraagd. Dit neemt overigens niet weg dat het algemene
beeld dat uit een (self-)auditing naar voren komt van het desbetreffende bedrijf,
op goede manier kan worden vergeleken met het beeld dat op basis van het BIBOB-onderzoek
wordt verkregen; discrepanties zullen snel worden onderkend. Deze kunnen aanleiding
zijn tot nader onderzoek.De leden van de VVD-fractie verzoeken om een beschouwing over de mogelijkheden
om, achteraf bij niet juiste gegevensverstrekking, dan wel het bewust of onbewust
achterhouden van gegevens, een gunning of vergunning alsnog in te trekken
of een andere maatregel te treffen. Zij zien tevens graag een beschouwing
over bestuurlijke boeten en dwangmaatregelen als alternatief voor het BIBOB-advies
in relatie met weigering van een vergunning, subsidie of aanbesteding.Het gaat hier om de mogelijkheden voor het bestuursorgaan om een begunstigende
beschikking in te trekken. In het algemeen gesproken kan een bestuursorgaan
een begunstigende beschikking intrekken in geval van verstrekking van onjuiste
of onvolledige gegevens. Op grond van artikel 4:2 van de Algemene wet bestuursrecht
(Awb) is de aanvrager verplicht alle gegevens te verschaffen die voor de beslissing
op de aanvraag nodig zijn en waarover hij redelijkerwijs de beschikking kan
krijgen. Blijft de aanvrager op dit punt in verzuim, dan kan het bestuursorgaan
besluiten de aanvraag niet in behandeling te nemen, mits de aanvrager de gelegenheid
heeft gehad binnen een door het bestuursorgaan gestelde termijn de aanvraag
aan te vullen (artikel 4:5 van de Awb). Indien na verlening van de vergunning
blijkt dat deze verstrekt is op basis van onjuiste gegevens, kan het bestuursorgaan
de vergunning intrekken. Hierbij dienen uiteraard de vereisten van de Awb
in acht te worden genomen. Zo zal de betrokkene op grond van artikel 4:8 van
de Awb moeten worden gehoord.Ten aanzien van de vraag over de bestuurlijke boete als alternatief voor
de weigering van een vergunning naar aanleiding van een BIBOB-advies, merken
wij het volgende op. Zoals reeds hiervoor en in de memorie van toelichting
is opgemerkt, is BIBOB bij uitstek een geschikt instrument teneinde georganiseerde
criminaliteit en criminele activiteiten te traceren en te voorkomen dat dergelijke
criminaliteit wordt gefaciliteerd door, bijvoorbeeld, de verstrekking van
een milieuvergunning. Niet goed valt in te zien hoe een systeem van bestuurlijke
boeten, die slechts in een beperkt aantal gevallen kunnen worden opgelegd,
een passend alternatief hiervoor kan vormen. Met de oplegging van een bestuurlijke
boete blijft de facilitering van criminele activiteiten derhalve in stand.Op de vraag van de leden van de VVD-fractie, welke plaats de regering
wil toekennen aan de screening, (self-)auditing of certificering, is al eerder
ingegaan. Deze private instrumenten kunnen niet al die gegevens opleveren
die het BIBOB-onderzoek garandeert.Bovendien zal het BIBOB-onderzoek op zodanige wijze wordt ingericht, dat
een spoedige afwikkeling zal zijn gewaarborgd. Een spoedige afwikkeling is
mogelijk omdat er geen veldonderzoek zal plaatsvinden door het Bureau BIBOB;
er wordt uitsluitend gebruik gemaakt van gegevens die al in registraties zijn
opgenomen. De bedoelde private instrumenten vergen daarentegen alle veldonderzoek,
hetgeen in het algemeen meer tijd vergt dan het verzamelen van reeds geregistreerde
gegevens.Het ligt niet in de bedoeling te verplichten tot het gebruik van deze
private instrumenten, aangezien het hierbij gaat om onderzoeksmethoden die
het bedrijfsleven aanzienlijk zouden belasten. Een nadere uitleg over de redenen om aan private rechtspersonen niet de
bevoegdheid te geven aan het Bureau BIBOB advies te vragen, waarnaar de leden
van GroenLinks vragen, is in hoofstuk 2 al gegeven.4. Uitgangspunten van het wetsvoorstelKeuze voor maatschappelijke sectorenDe leden van de PvdA-fractie hebben aangegeven dat zij een nadere onderbouwing
wensen van de keuze van de maatschappelijke sectoren binnen het wetsvoorstel.
De leden van de VVD-fractie stellen de vraag waarom niet alle, doch slechts
een geselecteerd aantal sectoren onderwerp van onderzoek wordt door Bureau
BIBOB. De leden van de CDA-fractie stellen de vraag waarom – naast de
sectoren die nu onder BIBOB zijn ondergebracht – de IT-branche, de biotechnologie,
de veterinaire en de voedselsector niet onder de werkingssfeer zijn gebracht.Bij de bepaling van de gevallen waarin het BIBOB-instrumentarium zou moeten
worden ingezet, is aansluiting gezocht bij het reeds genoemde onderzoek dat
de onderzoeksgroep Fijnaut op verzoek van de Parlementaire Enquêtecommissie
heeft gedaan naar de dreiging van de georganiseerde misdaad in bepaalde economische
sectoren. Dit onderzoek heeft uitgewezen dat in bepaalde sectoren sprake is
van georganiseerde criminaliteit. Dit betreffen de transport- en de horecasector.
Voorts zijn vormen van organisatiecriminaliteit gevonden, waarbij het gaat
om op zichzelf genomen legale ondernemingen die in het kader van de bedrijfsvoering
misdrijven plegen. Een dergelijke vorm van organisatiecriminaliteit is aangetroffen
in de afvalverwerkingsbranche. Wat betreft de bouwsector wordt gesteld dat
criminele groepen niet in de bouwsector actief zijn. Wel wordt door de onderzoeksgroep
Fijnaut uit preventief oogpunt gewezen op de grote kwetsbaarheid van de bouwsector,
de signalen van omkoping en de situatie in het buitenland zoals in Italie,
Frankrijk en België, waar de bouw wel gedeeltelijk in criminele handen
is.In de memorie van toelichting wezen wij er reeds op dat het gaat om een
nieuw instrumentarium dat zichzelf nog moet bewijzen. In dit verband is gekozen
voor een beperkt toepassingsgebied. Bij de keuzes hebben de volgende overwegingen
een rol hebben gespeeld. Het moet gaan om economische sectoren die kwetsbaar
zijn voor ernstige of georganiseerde vormen van criminaliteit. Gezien het
preventieve karakter van het instrument gaat het hierbij niet alleen om sectoren
waar al sprake is van criminele bemoeienis, maar ook om sectoren die bepaalde
kenmerken vertonen die wijzen op kwetsbaarheid voor criminaliteit. Hieronder
vallen de volgende branches: transport, milieu, bouw, horeca, bordelen en
coffeeshops, alsmede bedrijven waarin substanties als bedoeld in de Opiumwet
worden geproduceerd, verwerkt of verhandeld. Ook kunnen branches of sectoren
worden aangewezen als er sprake is van gevallen waarbij grote belangen op
het spel staan. Dit betekent dat niet alle vergunningen, subsidies en aanbestedingen
onder de werking van het BIBOB-instrumentarium vallen. De vraag welke subsidies
onder het BIBOB-instrumentarium worden gebracht, is overgelaten aan de regelgever
die verantwoordelijk is voor de totstandkoming van de desbetreffende subsidieregeling.Het breder inzetten van het BIBOB-instrumentarium, dan beperkt tot deze
gebieden, achten wij vooralsnog niet gewenst omdat er onvoldoende aanwijzingen
zijn dat criminele organisaties structureel actief zijn binnen andere legale
economische sectoren. Wanneer het BIBOB-instrumentarium effectief blijkt te
functioneren en in andere sectoren of inrichtingen dan waarop dat instrument
van toepassing is, sprake blijkt te zijn van facilitering van criminaliteit,
kan een uitbreiding van het aantal sectoren of van het aantal inrichtingen
plaatsvinden. De leden van de PvdA-fractie vragen voorts aandacht voor de internationale
criminalisering van bijvoorbeeld energie- en gasbedrijven en geeft daarbij
de regering in overweging degelijke gebieden ook onder de werking van BIBOB
te laten vallen.Zoals uit het vorengenoemde aangaande de keuze van de maatschappelijke
sectoren blijkt, zijn de gas- en energiebedrijven geen sectoren die op het
eerste gezicht de aandacht van BIBOB zouden moeten vragen. De genoemde sector
brengt een bepaalde mate van kwetsbaarheid met zich mee. Deze komt echter
niet direct en niet uitsluitend voort uit georganiseerde criminaliteit, maar
veeleer uit het vitale belang dat een dergelijke sector voor de Nederlandse
samenleving heeft. Om die reden is de waarborging van ongewenste invloed en
bemoeienis van buitenaf een aandachtsveld dat tot het taakgebied van de Binnenlandse
Veiligheidsdienst behoort.Ten aanzien van de vraag van de leden van de PvdA-fractie waarom BIBOB
niet beperkt blijft tot onderdelen van een bedrijftak waarbinnen duidelijke
indicaties voor crimineel handelen aanwezig zijn, kan worden opgemerkt dat –
gelet op de hierboven genoemde analyse door de onderzoeksgroep Fijnaut –
om meerdere redenen hele branches of sectoren voor criminele organisaties
aantrekkelijk zijn om (een deel van) hun activiteiten in te verrichten. Een
te scherpe afbakening binnen sectoren zou adequaat reageren door de overheid
op dergelijke ongewenste activiteiten bemoeilijken.De leden van de PvdA-fractie geven aan de voorkeur te hebben voor het
hanteren van een voorhangprocedure voor de AMvB waarbij de sectoren worden
aangewezen waarvoor bij een aanbesteding een BIBOB-advies kan worden gevraagd.Aangezien het kader voor de regeling uit de wet voortvloeit en in de memorie
van toelichting en in deze nota al uitvoerig is ingegaan op de selectie van
de sectoren, ziet de regering vooralsnog geen zwaarwegende redenen om een
dergelijke voorhangprocedure te hanteren.De leden van de PvdA-fractie vroegen hoe de regering staat tegenover het
toepassen van het BIBOB-instrumentarium bij de verwerving van onroerende zaken
door particulieren of wel door particuliere organisaties die niet te goeder
trouw bekend staan.Onduidelijk is welke verwerving door particulieren deze leden bedoelen.
Als het gaat om verwerving van onroerende zaken van de ene particulier door
de andere particulier, dan is de integriteit van het openbaar bestuur niet
in het geding, en is toepassing van het BIBOB-instrumentarium dus in het geheel
niet aan de orde. Men kan zich dan de vraag stellen waarom de integriteit
van het openbaar bestuur wel in het geding zou zijn bij verkoop door woningcorporaties,
die immers ook niet tot het openbaar bestuur behoren. Het belang dat in het
geding is bij het tegengaan van verkoop van corporatiebezit aan malafide kopers,
ánders dan bij particulier woningbezit, is enerzijds het voorkómen
dat crimineel geld op deze manier in de sociale sector terechtkomt, en anderzijds
het kunnen waarborgen dat het verkochte bezit zo veel mogelijk onder aanvaardbare
condities beschikbaar blijft voor de zwakkere groepen in de samenleving, de
doelgroep van volkshuisvestingsbeleid, ook als de woningcorporatie niet meer
de verhuurder is. Als de vraag van de aan het woord zijnde leden echter doelt
op verwerving van onroerende zaken door particulieren ván de overheid,
dus van verkoop door de overheid als eigenaar, dan biedt de contractvrijheid
het overheidsorgaan de ruimte om niet tot verkoop over te gaan, indien het
vermoeden bestaat dat de koper niet te goeder trouw is. Het BIBOB-instrumentarium
speelt dan geen rol, omdat dit ziet op het wettelijk toevoegen van een weigeringsgrond
in díe gevallen, waarin de bijzondere wet anders tot toekenning
van vergunning, subsidie resp. aanbesteding zou moeten leiden.De regering is – dit in antwoord op een andere vraag van de leden
van de PvdA-fractie – bekend met de pilot Wallenproject Amsterdam en
het pleidooi om de bouwvergunningen onder de werking van het wetsvoorstel
te brengen. Aanvankelijk was besloten van opneming van de bouwvergunning in
deze wet af te zien. De redenen daarvan waren enerzijds de overtuiging dat
het moment van bouwvergunningverlening niet het juiste moment is om het witwassen
van zwart geld tegen te gaan (dat vindt immers plaats bij de verwerving van
onroerend goed), en anderzijds de betrekkelijk gemakkelijke ontduiking van
een BIBOB-screening door stromanconstructies. De overdracht van een verleende
bouwvergunning is namelijk een betrekkelijk eenvoudige administratieve handeling.
De leden van de VVD-fractie vroegen een praktische oplossing te overwegen
voor de technische bezwaren van het Algemeen Verbond Bouwbedrijven (AVBB)
tegen opneming van de aanvraag voor een bouwvergunning in het wetsvoorstel
en het alsnog (weer) opnemen daarvan te overwegen. De leden van de GroenLinks-fractie
vroegen wanneer het onderzoek of bouwvergunningen kunnen worden onderzocht door
het bureau-BIBOB wordt afgerond, en waarom de bouwbranche pas op termijn aan
BIBOB-onderzoek wordt toegevoegd, en op welke termijn dat gebeurt.Het gevaar dat bouwwerken en verbouwingen met crimineel geld worden gefinancierd
bestaat inderdaad en de ervaringen in het Amsterdamse Wallenproject tonen
aan dat het voor de gemeente frustrerend kan zijn hiervan op de hoogte te
zijn en toch tot vergunningverlening over te moeten gaan. Om die reden wordt
de aanvankelijke keuze om af te zien van het beschikbaar maken van het BIBOB-instrumentarium
voor de bouwvergunningverlening heroverwogen. Bij het opstellen van een regeling
hiervoor zullen ook de AVBB-bezwaren betrokken worden.Het onderzoek, waarop in de memorie van toelichting wordt gedoeld, betreft
een nader onderzoek naar de vraag of een BIBOB-screening op het moment van
bouwvergunningverlening – in tegenstelling tot eerdere opvattingen –
toch een effectieve bijdrage zal kunnen leveren aan de bevordering van de
integriteit van het openbaar bestuur en of hieraan bij meer gemeenten behoefte
bestaat. De ervaringen in het Amsterdamse Wallenproject hebben geleerd dat
hieraan wel degelijk behoefte bestaat, omdat niet alleen bij verwerving van
panden, maar ook bij verbouwing ervan en bij nieuwbouw, crimineel geld in
omloop kan worden gebracht én omdat het kunnen tegenhouden van ongewenste
verbouwingen een ontmoedigende werking kan hebben en op die manier kan bijdragen
aan het tegengaan van ongewenste activiteiten in onroerend goed in de stad.
Momenteel wordt door de VNG bij andere gemeenten navraag gedaan of er ten
aanzien van de bouwvergunning met Amsterdam vergelijkbare ervaringen aanwezig
zijn.De uitwerking van een wettelijke regeling voor de mogelijkheid van een
BIBOB-onderzoek bij bouwvergunningverlening zal mogelijk de nodige tijd vergen,
omdat tevens het probleem van de stromannen effectief aangepakt moet worden.
Dat kan ertoe leiden dat niet alleen bij vergunningverlening een BIBOB-onderzoek
mogelijk wordt, maar dat ook de overdracht van een bouwvergunning nader bezien
zal moeten worden. Niet alleen het opstellen van de regeling zal tijd vergen,
maar ook het in de bouwsector gebruikelijke overleg met de sector vergt de
nodige tijd. Of het uiteindelijke voorstel tot aanpassing van de Woningwet
op het punt van de bouwvergunning nog betrokken kan worden bij de beraadslagingen
rond dit wetsvoorstel, is dan ook niet met zekerheid te zeggen. Het streven
is er evenwel op gericht een aanpassing van de Woningwet op het punt van de
bouwvergunning te betrekken bij de beraadslagingen rond dit wetsvoorstel.
Indien dat niet lukt, mag de voortgang van dit wetsvoorstel hierdoor niet
belemmerd worden.Door de leden van de VVD-fractie wordt opgemerkt dat het aanwijzen van
een sector als BIBOB-waardig stigmatiserend kan werken. Ook de leden van de
SGP-fractie wijzen op het gevolg van stigmatisering. Zij vragen in dit kader
of aanwijzing van sectoren bij AMvB wel het juiste instrument is.Eén van de criteria bij de aanwijzing van sectoren is de mate waarin
criminele activiteiten in de betrokken sectoren voorkomen. De regering is
zich ervan bewust dat deze aanwijzing een ongunstig beeld geeft van de betrokken
sector. Dit negatieve effect moet worden afgewogen tegen het risico dat het
achterwege laten van een aanwijzing zal leiden tot een disproportionele stroom
van aanvragen om BIBOB-advies. De regering acht de kans op een disproportionele
aanvraag indien de sectoren niet duidelijk zijn afgebakend zo groot, dat het
negatieve effect van de aanwijzing daartegen opwegen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat de regering vindt van
het voorstel van de VNG om naast openbare inrichtingen ook ten aanzien van
bordelen en prostitutiepanden standaard BIBOB-onderzoeken uit te voeren.Op grond van artikel 7, tweede lid, van het wetsvoorstel kunnen bij algemene
maatregel van bestuur inrichtingen worden aangewezen ten aanzien waarvan het
wenselijk is dat een BIBOB-advies wordt uitgebracht. Wij zijn voornemens om
bordelen en prostitutiepanden aan te wijzen als openbare inrichtingen ten
aanzien waarvan een BIBOB-onderzoek mag worden uitgevoerd. Het is vervolgens
aan de gemeenten om te bepalen of bij elke aanvraag om een exploitatievergunning
op voornoemd gebied een BIBOB-onderzoek nodig is.De leden van de fractie van GroenLinks vragen welke bijzondere opsporingsbevoegdheden
het Bureau BIBOB krijgt.Benadrukt wordt dat het Bureau geen opsporingsbevoegdheden krijgt. Het
Bureau mag uitsluitend over bepaalde informatie beschikken. Op grond van deze
informatie wordt beoordeeld of het gevaar bestaat dat met het verlenen van
de exploitatievergunning criminele activiteiten worden ontplooid.De leden van de SGP-fractie vragen of de aanwijzing van een sector bij
AMvB voor de betrokken bestuursorganen een materiële verplichting impliceert
om bij elke overheidsopdracht een BIBOB-advies aan te vragen.Een aanbestedende dienst kan alleen advies aan het BIBOB-bureau vragen
als een gegadigde behoort tot een sector waarvoor een aanwijzing is gedaan.
Hoewel een dergelijke aanwijzing een indicatie vormt voor de kwetsbaarheid
van de desbetreffende sector voor criminele activiteiten, laat deze aanwijzing
onverlet dat een van de uitgangspunten van dit wetsvoorstel is, dat een bestuursorgaan
of aanbestedende dienst nimmer verplicht is om een BIBOB-advies te vragen.
Het betrokken bestuursorgaan maakt zelf de afweging of sprake is van het gevaar
dat een criminele activiteit wordt gefaciliteerd, in de zin van artikel 3
van het wetsvoorstel. Uiteraard mag deze beoordelingsvrijheid niet leiden
tot willekeur.Een materiële verplichting tot het vragen van een BIBOB-advies kan
evenmin afgeleid worden uit het feit dat geadviseerd wordt in elk contract
de uitsluitingsgronden als een ontbindende voorwaarde op te nemen. Deze ontbindende
voorwaarde moet worden gezien als een veiligheidsclausule in die zin dat het
de aanbestedende dienst de mogelijkheid geeft om alsnog de opdracht in te
trekken indien tijdens de uitvoering van het contract signalen komen welke
duiden op criminele betrokkenheid. Op basis van een alsnog in te winnen BIBOB-advies
kan nagegaan worden of inderdaad genoegzame gronden voor een
ontbinding van de overeenkomst aanwezig zijn.Aard, omvang en actualiteit van gepleegde strafbare feitenDe leden van de PvdA-fractie vragen een nadere specificatie naar soort,
zwaarte en actualiteit te geven van de gepleegde strafbare feiten die relevant
zijn voor de activiteiten die kunnen worden ontplooid bij het gebruik van
de subsidie of vergunning dan wel bij de uitvoering van een overheidsopdracht.Een nadere specificatie in algemene zin als bedoeld door de leden van
de PvdA-fractie kan niet worden gegeven. Een en ander is afhankelijk van de
aard van de aangelegenheid met het oog waarop het BIBOB-onderzoek wordt ingesteld.
Wat betreft strafbare feiten kan het gaan om informatie over veroordelingen,
maar ook om feiten die niet als georganiseerde criminaliteit kunnen worden
aangemerkt, alsmede om zaken waaromtrent (nog) geen veroordeling heeft plaatsgevonden.
Een en ander dient namelijk in het kader van het totaal aan beschikbare informatie
te worden bezien. Benadrukt wordt dat de advisering en besluitvorming in het
kader van het BIBOB-instrumentarium moeten kunnen worden gedragen door de
feiten en omstandigheden die uit het BIBOB-onderzoek zijn gebleken. Met andere
woorden: de advisering en besluitvorming dienen te voldoen aan de algemene
beginselen van behoorlijk bestuur. Of aan dit vereiste in het concrete geval
ook daadwerkelijk wordt voldaan, kan in voorkomend geval door de rechter worden
getoetst. Er is derhalve geen enkele reden om vrezen dat op onzorgvuldige
wijze tot de conclusie zal worden gekomen dat sprake is van gevaar als bedoeld
in artikel 3, eerste lid.De leden van de VVD-fractie vragen een uiteenzetting omtrent de vraag
welke instrumenten voorafgaand aan het BIBOB-instrument moeten worden benut.Zoals hierboven naar aanleiding van een overeenkomstige vraag van leden
van de PvdA-fractie is uiteengezet, schrijft het wetsvoorstel geen dwingende
volgorde voor wat betreft de verschillende instrumenten die in voorkomend
geval kunnen worden gehanteerd. Gelet evenwel op de beginselen van proportionaliteit
en subsidiariteit, zal een overheidslichaam van geval tot geval moeten beoordelen
welk instrument dient te worden ingezet.Met betrekking tot de weigerings- en intrekkingsgrond van artikel 3 doen
de leden van de VVD-fractie het voorstel om de toepassing daarvan eerst mogelijk
te maken indien er sprake zou zijn van een aanmerkelijk gevaar van misbruik.
Ook de leden van de D66-fractie achten een dergelijke aanscherping gewenst.
De voorgestane aanscherping van het criterium «gevaar» houdt naar
onze mening onvoldoende rekening met de omstandigheid dat zich gevallen kunnen
voordoen waarin de betrokken overheidsinstantie, met het oog op de belangen
van het concrete geval, in het geheel geen risico van crimineel misbruik van
een overheidsopdracht, subsidie of vergunning wil lopen. Het wetsvoorstel
moet naar onze mening ruimte laten voor een reële afweging van de in
het concrete geval aan de orde zijnde omstandigheden en belangen. Met de aanscherping
van het criterium «gevaar» zou onvoldoende ruimte worden geboden
voor de afweging van belangen in dit kader en de mogelijkheden die de onderscheiden
overheidslichamen hebben om door middel van gericht toezicht crimineel misbruik
te voorkomen. Op de vraag van de leden van de VVD-fractie hoe de regering
denkt te voorkomen dat verschillende bestuurders tot verschillende oordelen
zouden kunnen komen, kan worden geantwoord dat bij de besluitvorming alle
betrokken feiten en omstandigheden moeten worden betrokken. Wij achten het
niet uitgesloten dat lokaal andere omstandigheden een rol spelen dan elders.
Deze afwijkende lokale omstandigheden kunnen te weeg brengen
dat een beslissing in een voor het overige gelijkluidende situatie, anders
uitvalt. Er is eerst dan sprake van ongerechtvaardigde ongelijke behandeling
indien hetzelfde bestuursorgaan gelijke gevallen ongelijk zou behandelen.
In een dergelijk geval zijn immers de feiten en omstandigheden, en daarmee
voorts de belangenafweging, niet wezenlijk verschillend, zodat redelijkerwijs
geen andere uitkomst van de beoordeling van het concrete geval mag worden
verwacht.Anders dan de leden van de VVD-fractie wellicht veronderstellen wanneer
zij suggereren dat de beoordeling van strafrechtelijke criteria zouden zijn
voorbehouden aan de onafhankelijke rechter, worden ook thans reeds door bestuursorganen
beslissingen genomen op grond van strafrechtelijke gegevens. Gewezen kan worden
op onder meer beslissingen in het kader van de Drank- en Horecawet en met
betrekking tot het verlenen van vervoersvergunningen. Ook kan ten aanzien
van het overheidspersoneel tot rechtspositionele beslissingen worden gekomen
op grond van strafrechtelijke gegevens. Dergelijke beslissingen van bestuursorganen
kunnen door de betrokkene uiteraard ter toetsing worden voorgelegd aan de
onafhankelijke rechter. Dit doet evenwel geen afbreuk aan het feit dat in
eerste instantie door het bestuursorgaan wordt beslist.Wij vrezen dat er sprake is van een misverstand wanneer de leden van de
VVD-fractie opmerken er geen voorstander van te zijn om het niet verlenen
van een overheidsopdracht, subsidie of vergunning te baseren op een vermoeden
van strafbare feiten. Zoals in de artikelsgewijze toelichting op artikel 3
is uiteengezet, dient er altijd sprake te zijn van feiten of omstandigheden
op grond waarvan redelijkerwijze kan worden geconcludeerd dat de betrokkenen
zich schuldig heeft gemaakt aan strafbare feiten. Van vermoeden wordt gesproken
zolang er geen strafrechtelijke veroordeling is uitgesproken. Dit neemt evenwel
niet weg dat er in voorkomend geval geen enkele twijfel behoeft te bestaan
omtrent de strafrechtelijk relevante gegevens. Een en ander dient in het kader
van het totaal aan beschikbare informatie te worden bezien.Volledigheidshalve wordt hierbij opgemerkt dat er een verschil is tussen
de weging van relevante feiten in het bestuursrecht ten opzichte van het strafrecht.
Het bestuursrecht is niet direct gericht op sanctionering van normoverschrijdingen.
Dit brengt met zich mee dat dezelfde feiten in het bestuursrecht anders kunnen
worden gewogen dan in het strafrecht. De onderscheiden criteria zijn ook niet
dezelfde. Zo kunnen bepaalde feiten aanleiding zijn tot ontslag van een ambtenaar,
omdat hij zich daardoor ongeschikt heeft getoond voor de vervulling van zijn
functie, terwijl diezelfde feiten – hoewel zij wijzen in de richting
van corruptie – niet voldoende behoeven te zijn voor het leveren van
een sluitend bewijs dat een strafbaar feit is gepleegd. De jurisprudentie
terzake geeft aan dat dit verschil in beoordeling door de administratieve
rechter wordt geaccepteerd.De leden van de VVD-fractie vragen een reactie op de gedachte dat in de
weigerings- en intrekkingsgrond (artikel 3) tot uitdrukking zou moeten worden
gebracht dat het moet gaan om ernstige dan wel in georganiseerd verband gepleegde
strafbare feiten.Zoals in het nader rapport (blz. 5) is uiteengezet naar aanleiding van
de overeenkomstige opvatting van de Raad van State, zou de overheid geen consistent
beleid voeren indien bij gunning van overheidsopdrachten, het toekennen van
subsidies en het verlenen van vergunningen de ogen zou sluiten voor strafbare
feiten die in dat kader relevant kunnen zijn. Een reeks van overtredingen
van de belanghebbende kan in dat kader even zwaar wegen als enkele zware misdrijven. Het is in dit verband ook niet relevant of de strafbare gedragingen al
dan niet in georganiseerd verband zijn gepleegd. Voldoende is dat deze gedragingen
zijn geconstateerd. Hierbij wordt overigens nog afgezien van de vraag op grond
van welke criteria precies met betrekking tot ondernemingen onderscheid zou
kunnen worden gemaakt tussen enerzijds strafbare feiten in georganiseerd verband
en anderzijds andere strafbare feiten.De leden van de fracties van GPV en RPF vragen of artikel 8 van het EVRM,
alsmede het legaliteitsbeginsel geen helderheid in de wet vereisen over het
soort strafbare feiten en de zwaarte ervan. Ook de leden van de PvdA-fractie
vragen in het licht van artikel 8 van het EVRM naar een afgrenzing van de
criminele activiteiten die mogelijk voorwerp worden van een BIBOB-onderzoek.
Het gaat hier in wezen om de vraag naar de voorzienbaarheid in de zin van
artikel 8, tweede lid, van het EVRM.Naar onze mening maakt artikel 3 uit het wetsvoorstel voldoende duidelijk
om welke strafbare feiten het zou kunnen gaan en wie daarmee voorwerp van
een BIBOB-onderzoek zou kunnen zijn. De in artikel 3 bedoelde strafbare feiten
moeten een duidelijk verband hebben met de activiteiten die kunnen worden
ontplooid na de toekenning van een vergunning of subsidie, dan wel na de gunning
van een overheidsopdracht. Het gaat uitdrukkelijk om strafbare feiten die
verband houden met hetgeen de betrokken persoon van de overheid vraagt. Zo
ligt het niet voor de hand dat de overheid een milieuvergunning verstrekt
aan een bedrijf dat zich schuldig heeft gemaakt aan milieudelicten. Daarnaast
is het zo dat het BIBOB-instrumentarium ten aanzien van de verlening van vergunningen
slechts kan worden toegepast in een klein aantal economische sectoren en ten
aanzien van een beperkt aantal soorten van inrichtingen waarvoor een vergunning
is vereist. Artikel 1 noemt een aantal vergunningen op grond van de Drank-
en Horecawet, de Opiumwet, de Wet goederenvervoer over de weg, de Wet personenvervoer,
de Wet milieubeheer en de Woningwet.Op grond van artikel 8, tweede lid, van het EVRM moet een privacybeperkende
maatregel bij de wet zijn voorzien. Uit de jurisprudentie van het Europese
Hof voor de Rechten van de Mens blijkt dat hieronder ook lagere regelgeving
en zelfs ongeschreven rechtersrecht begrepen kunnen worden. Deze beperkende
regel moet echter wel kenbaar zijn en met voldoende precisie zijn geformuleerd
(zie bijvoorbeeld EHRM 24 april 1990 inzake Kruslin (A. 176-A). Naar ons oordeel
voldoet artikel 3 van het wetsvoorstel aan deze eisen, nu dit artikel duidelijk
aangeeft dat het dient te gaan om strafbare feiten die zijn gepleegd bij activiteiten
die overeenkomen of samenhangen met activiteiten waarvoor de beschikking wordt
aangevraagd dan wel is gegeven. Zo is het voor het vorengenoemde bedrijf dat
zich schuldig heeft gemaakt aan milieudelicten, voorzienbaar dat bij de aanvraag
voor een milieuvergunning advies aan het Bureau BIBOB zal worden gevraagd.
Indien het voorliggende wetsvoorstel wet wordt, kunnen de aanvragers van een
vergunning of subsidie, dan wel gegadigden voor een overheidsopdracht weten
dat zij op grond van deze wet voorwerp van onderzoek door het Bureau BIBOB
kunnen zijn. Denkbaar is dat bestuursorganen als extra voorlichting in aanvraagformulieren
voor vergunningen en subsidies aangeven, dat advies kan worden ingewonnen
bij het Bureau BIBOB.In de beschreven context bezien maakt artikel 3 van het wetsvoorstel naar
onze mening voldoende duidelijk om welke strafbare feiten het zou kunnen gaan
en wie voorwerp van een BIBOB-onderzoek zou kunnen zijn.De leden van de fracties van GPV en RPF vragen of niet de kans bestaat
dat de politie het bestuurlijke middel van BIBOB-onderzoek zal gebruiken om
doelen te bereiken die via strafrechtelijke weg niet bereikt kunnen worden.
Deze leden willen in dat kader weten of nadere maatregelen noodzakelijk zijn
om een dergelijke werkwijze te voorkomen.Het is ons niet duidelijk langs welke weg de politie het BIBOB-instrumentarium
zou kunnen benutten. Het startpunt voor de toepassing van het BIBOB-instrumentarium
is immers een privaatrechtelijke of administratiefrechtelijke; er is sprake
van ofwel een mogelijke overheidsopdracht, ofwel een aanvraag voor een subsidie
of vergunning. Eerst in een dergelijke situatie kan er sprake zijn van de
aanvraag door de betrokken overheidsinstantie van een BIBOB-advies. Het enkele
gegeven dat in voorkomend geval de overheidsopdracht niet wordt gegund aan
een bepaalde onderneming, of dat een subsidie niet wordt toegekend dan wel
een vergunning niet wordt verleend, betekent niet dat een criminele organisatie
op die wijze kan worden uitgeschakeld. Daarvoor zijn strafrechtelijke stappen
een noodzakelijk vereiste. Naar onze mening bestaat er dan ook geen noodzaak
voor aanvullende maatregelen in de zin als door deze leden bedoeld.De leden van de SGP-fractie gaan in op de in de memorie van toelichting
gehanteerde terminologie «vermoedens van ernstige misstanden»
(blz. 43) en vragen of dit niet beter zou kunnen worden vervangen door de
terminologie «aanmerkelijk gevaar».Nog afgezien van de vraag langs welke weg een dergelijke wijziging tot
stand zou moeten worden gebracht en welke betekenis aan een dergelijke wijziging
zou moeten worden toegekend, zien wij geen reden om de in de toelichting gehanteerde
terminologie te wijzigen. Wij wijzen er daarbij ten overvloede op dat de memorie
van toelichting een toelichtend karakter heeft; de terminologie in de wetstekst
is bepalend voor de toepassing van het instrument.Met betrekking tot de vraag van de leden van de SGP-fractie om in de Wet
BIBOB de gronden op te nemen die aanleiding kunnen vormen voor het aanvragen
van een BIBOB-advies, merken wij op dat dit niet in het voornemen ligt. Dit
vanwege het gegeven dat de redenen om een BIBOB-advies aan te vragen gelegen
kunnen zijn in zowel het belang dat wordt gehecht aan de desbetreffende overheidsopdracht,
subsidie of vergunning, als in feiten of omstandigheden betreffende de betrokkene
die op welke manier dan ook bekend zijn bij de aanbestedende dienst of het
bestuursorgaan. Daarbij komt dat er geen eenduidige grenzen zijn te trekken
met betrekking tot onder meer de financiële belangen van een aangelegenheid;
voor de ene overheidsinstelling kan een bepaald bedrag een veel geringer gewicht
in de schaal leggen dan voor een andere overheidsinstelling. Gelet op de hoeveelheid
variabelen die in deze aan de orde is, is een sluitende regeling terzake niet
doenlijk.Dit laatste is naar onze mening overigens ook niet direct relevant. In
de besluitvorming dienen de onderscheiden belangen te worden gewogen. Het
is de uitkomst van die afweging die vervolgens door de rechter kan worden
getoetst. Ook op deze wijze wordt bewerkstelligd dat er geen onevenredig gebruik
van het BIBOB-instrumentarium zal worden gemaakt.De vraag van de leden van de SGP-fractie of de regering de bereidheid
heeft om het criterium «gevaar» van artikel 3 te vervangen door
het criterium «ernstig gevaar» is hierboven reeds beantwoord naar
aanleiding van de overeenkomstige vraag van de leden van de fracties van de
VVD en D66. Volledigheidshalve voegen wij daaraan nog toe dat de leden van
de SGP-fractie ten onrechte uitgaan van de veronderstelling dat het BIBOB-advies
in beginsel openbaar is. Het wetsvoorstel regelt in artikel 27 uitdrukkelijk
de geheimhouding daarvan. Op de door de leden van de SGP voorgelegde casus dat in een aanbesteding
met tien gegadigden slechts ten aanzien van één gegadigde een
BIBOB-advies gevraagd zou worden, kan geantwoord worden dat een dergelijke
gedragslijn niet discriminerend is omdat iedere gegadigde potentieel het risico
loopt van een BIBOB-onderzoek indien hij in aanmerking wil komen voor gunning
van de opdracht. Wel mag van de overheidsinstantie worden verwacht dat ten
aanzien van alle meedingende gegadigden wordt overwogen of er aanleiding bestaat
om een BIBOB-advies aan te vragen. Indien daaruit blijkt dat ten aanzien van
één of enkele gegadigde(n) er een aanleiding tot BIBOB-onderzoek
bestaat en vervolgens uitsluitend voor deze gegadigde(n) een BIBOB-advies
wordt gevraagd, kan hieraan niet de conclusie worden verbonden dat het gelijkheidsbeginsel
is geschonden. Er is dan immers geen sprake meer van een gelijke situatie.Soort bronnenDe leden van de PvdA-fractie stellen dat door de raadpleging van verschillende
bronnen de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van betrokkene meer wordt
gerechtvaardigd.Wij onderschrijven deze stellingname. In dat licht willen wij het beeld
rechtzetten dat het wetsvoorstel zich eenzijdig oriënteert op justitiële
en politiële bronnen. In artikel 12 wordt aangegeven over welke gegevens
het Bureau BIBOB kan beschikken. Dit betreft een veel breder scala dan de
justitiële en politiële gegevens. Financiële gegevens kunnen
verkregen worden van het Meldpunt ongebruikelijke transacties (MOT), van de
Belastingdienst en uit open bronnen. Voorts kan de aanvrager onder bepaalde
voorwaarden verzocht worden om nadere gegevens te verstrekken over onder andere
de wijze van financiering.Het argument om financiële instellingen en financiële adviseurs
niet te gebruiken als bron, is gelegen in het feit dat de informatie die wordt
verkregen bij het MOT al geanalyseerd is. Hierdoor is een handzamere methode
gevonden om de benodigde financiële informatie te ontsluiten die bovendien
het Bureau BIBOB tijd en werk bespaart. Voorts worden door deze wijze van
informatieverwerving de financiële instellingen niet onnodig belast,
aangezien de informatie die van deze bronnen zou kunnen worden verkregen,
voor een belangrijk deel ook verkregen kunnen worden bij het MOT.Hiermee is tevens ingegaan op het verzoek van de leden van de fractie
van GroenLinks om een reactie te geven op de zienswijze van de vice-voorzitter
en beleidsmedewerker van de Registratiekamer in het reeds aangehaalde artikel
in het Nederlands Juristenblad, dat beperking van bronnen tot rechtsongelijkheid
onder de onderzochte partijen leidt.De leden van de PvdA-fractie stellen verder de vraag in welke mate en
waartoe gegevens uit de politieregisters worden gebruikt.In beginsel kunnen alle relevante gegevens uit de politieregisters worden
gebruikt voor de beoordeling van de in artikel 3 neergelegde weigerings- en
intrekkingsgrond. In artikel 26, tweede lid, onderdeel c, is opgenomen dat
de officier van justitie kan bepalen dat verstrekking niet plaatsvindt vanwege
een zwaarwegend strafvorderlijk belang.Een negatieve beslissing kan als zodanig niet alleen gebaseerd zijn op
CID-informatie, omdat hiermee niet aan het motiveringsbeginsel kan worden
voldaan. CID-informatie kan echter wel sturing geven aan het onderzoek, in
die zin dat het aanleiding kan geven om nadere gegevens te raadplegen.De vraag van de leden van de PvdA-fractie of met een wijziging van de
bestaande wet- en regelgeving plus intensievere communicatie en samenwerking
tussen informatie-eigenaren niet eenzelfde effect kan worden bereikt als met
de Wet BIBOB, moeten wij ontkennend beantwoorden. Juist voor
een goede beoordeling van de veelheid aan informatie is de centrale rol van
het Bureau BIBOB onmisbaar. Bij het Bureau zullen know-how en deskundigheid
worden opgebouwd waarmee het bestuur, dat niet voldoende thuis is op het gebied
van dergelijke beoordelingen als met BIBOB wordt beoogd, kan worden ondersteund.
In de memorie van toelichting (bladzijde 24–27) is uitvoerig ingegaan
op dit aspect.De vraag of er beperkingen zijn verbonden aan het vragen van gegevens
van de aanvrager in het kader van integriteit kunnen wij slechts in algemene
zin beantwoorden. Het kader van de vragen die gesteld kunnen worden aan de
aanvrager, wordt beheerst door de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit.De zienswijze van de leden van de PvdA-fractie dat de gegevens die de
basis vormen voor de motivering van de weigering, openstaan voor verzoeken
in het kader van de Wet openbaar van bestuur (WOB), delen wij niet. In de
eerste plaats is het al niet mogelijk de gegevens als zodanig beschikbaar
te stellen, omdat deze hetzij afkomstig zijn uit een gesloten register, hetzij
uit een register waarop een eigen verstrekkingenregime van toepassing is.
Als de gegevens deel uitmaken van het advies van het Bureau BIBOB, kan de
vraag rijzen of het advies openbaar gemaakt moet worden als daarom gevraagd
wordt. Met betrekking tot de in artikel 27 bedoelde gegevens die in het advies
zijn opgenomen, geldt dat deze onder de geheimhoudingsplicht van artikel 27
vallen en als gevolg daarvan van openbaarmaking uitgezonderd. Artikel 27 bevat
een wettelijke geheimhoudingsplicht die als specifieke regeling boven de algemene
regeling van de Wob gaat (vgl. Vz AR 23 juli 1990, AB1991, 455). Afgezien
van deze gegevens valt het advies als document in beginsel onder het verstrekkingenregime
van de Wob en zal per geval bezien moeten worden of een verzoek tot het openbaar
maken van het advies ingewilligd kan worden met inachtneming van het bepaalde
in artikel 10 en 11 van de Wob. Indien het advies buiten de in artikel 27
bedoelde gegevens – welke ingevolge artikel 27 niet openbaar gemaakt
mogen worden – gegevens bevat welke de persoonlijk levenssfeer raken,
kan verstrekking van het advies achterwege blijven indien het belang van openbaarmaking
niet opweegt tegen het belang van eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer.
Ook is denkbaar dat er een afweging moet plaatsvinden tussen het belang van
openbaarmaking en het belang van het voorkomen van onevenredige benadeling
van bij die aangelegenheid betrokken (rechts)personen dan wel derden.De leden van de VVD-fractie zeggen verontrust te zijn over de reactie
afkomstig van het Nederlands Politie Instituut waarin zou worden gesteld dat
informatie uit de politieregisters niet geschikt zou zijn voor de screening
in de zin van het wetsvoorstel.Wij nemen deze verontrusting graag weg. Uit de onderzoeken die in de pilot
zijn uitgevoerd, is gebleken dat de informatie uit de politieregisters wel
degelijk bruikbaar is. Kennelijk hanteert het Nederlands Politie Instituut
de term half-fabrikaat voor politie-informatie in relatie tot de hardere justitiële
informatie. Hierbij wordt van de onjuiste veronderstelling uitgegaan dat het
criterium in artikel 3 slechts kan worden toegepast als sprake is van veroordelingen.
Eerder is in de paragraaf «Aard en omvang van strafbare feiten»
in antwoord op vragen van de leden van de PvdA-fractie al gewezen op de reikwijdte
van de strafbare gegevens die mogen worden meegewogen bij de beoordeling van
de weigerings- en intrekkingsgrond van artikel 3. Kortheidshalve verwijzen
we naar genoemde paragraaf.Ook is al in hoofdstuk «Het BIBOB-instrumentarium» in antwoord
op vragen van de leden van de CDA-fractie ingegaan op de positie van de officier
van justitie ten opzichte van het Bureau BIBOB. Op de vraag waar de grens tussen betrouwbare en niet-betrouwbare informatie
ligt, kan geen eenduidig antwoord worden gegeven. Per geval zal dit nader
bezien worden door het Bureau BIBOB, waarbij overleg met de informatieverstrekker
zal plaatsvinden. Uiteindelijk bepaalt het bestuursorgaan of de onderliggende
informatie het besluit voldoende onderbouwt.Voor de vragen van de leden van de VVD-fractie en de D66-fractie over
de financiële informatie verwijzen wij naar het hiervoor gegeven antwoord
op een gelijkluidende vraag van de leden van de PvdA-fractie.Op de vraag van de leden van de GroenLinks-fractie welke registers kunnen
worden geraadpleegd, verwijzen wij naar de artikelen 12, 13 en 26 waarin dit
limitatief wordt aangegeven. De bestuursorganen die in artikel 26 worden genoemd,
zijn ingevolge dat zelfde artikel verplicht de verzochte informatie aan het
Bureau BIBOB te verstrekken. Dit geldt ook voor de politieregisters, waartoe
de registers bij de divisie Centrale Recherche Informatie (CRI) van het Korps
Landelijke Politiediensten (KLPD) ook behoren.Het Bureau BIBOB i.o. gaat afspraken maken met de informatieverstrekkers
over onder meer de wijze waarop de informatie wordt aangeleverd. Voor bepaalde
registraties zal een on-line verbinding worden geregeld. Thans is nog niet
duidelijk voor welke registraties dit het geval zal zijn. Dit is afhankelijk
van de hiervoor genoemde afspraken met de informatieverstrekkers en de wetgeving
ten aanzien van de registraties.Wat betreft het oordeel over het standpunt van de Raad van Hoofdcommissarissen
aangaande de informatieverstrekking, verwijzen wij de leden van de GroenLinks-fractie
naar het antwoord dat hiervoor is gegeven op een vraag van gelijke strekking
van de VVD-fractie.In antwoord op de vragen van de leden van de GroenLinks-fractie over de
mogelijkheid tot het geven van een inhoudelijk oordeel door de verstrekkende
instantie over de te verstrekken gegevens en het omgaan met mondelinge informatie,
brengen wij het volgende naar voren. Het Bureau BIBOB mag uitsluitend gegevens
verzamelen die uit andere registraties worden verkregen of die via de officier
van justitie zijn verkregen vanuit het buitenland. Het is niet toegestaan
om informatie te gebruiken of op te slaan die mondeling ter kennis wordt gebracht
van het Bureau in de vorm van binnenkomende «tips». De tipgevers
zullen worden doorverwezen naar de daarvoor verantwoordelijke instantie. Het
Bureau BIBOB stelt naar aanleiding van «tips» niet zelfstandig
een onderzoek in. Wel is het toegestaan mondelinge informatie te gebruiken
die ter toelichting en aanvulling op bestaande informatie wordt gegeven door
een ambtenaar van de verstrekkende organisatie, onder de voorwaarde dat die
informatie schriftelijk wordt bevestigd en door de verstrekkende organisatie
alsnog in haar bestanden wordt verwerkt. Hierbij moet gedacht worden aan bijvoorbeeld
omvangrijke belastingdossiers, die vaak zodanig complex zijn dat een gerichte
toelichting op de informatie leidt tot efficiency in het onderzoek en verduidelijking
van de relevantie van de informatie.Voor de vragen over het beheer van de gegevens bij het Bureau BIBOB wijst
de regering de leden van de GroenLinks-fractie op paragraaf 3.3 van het
wetsvoorstel. Het beheer van het Bureau BIBOB berust bij de minister van Justitie,
die daarmee tevens verantwoordelijk is voor het beheer van de gegevens bij
het Bureau. De gegevens kunnen bij het Bureau BIBOB gedurende twee jaar worden
bewaard.Voor de vraag van de leden van de fracties van GPV en RPF of is overwogen
te regelen onder welke voorwaarden ook financiële instellingen gegevens
moeten verstrekken aan het Bureau BIBOB verwijzen wij naar het
antwoord dat hiervoor is gegeven op eenzelfde vraag van de leden van de PvdA-fractie.De leden van de SGP-fractie vragen de regering te bevestigen dat het besluit
van het bestuursorgaan dat gebaseerd is op een BIBOB-advies, uitsluitend gebaseerd
dient te zijn op de in het advies aangeduide gegevens.Een besluit van een bestuursorgaan dient conform de Algemene wet bestuursrecht
te worden gedragen door een deugdelijke en kenbare motivering. In dit kader
kunnen ook andere gegevens dan ontleend aan een BIBOB-advies een rol spelen,
mits deze – in combinatie met andere informatie – een voldoende
duidelijk en houdbaar beeld opleveren van het bestaan van gevaar dat een vergunning
of subsidie zal worden gebruikt om uit gepleegde strafbare feiten verkregen
of te verkrijgen, op geld waardeerbare voordelen te benutten, of strafbare
feiten te plegen, om een afwijzend besluit op te kunnen baseren.Voor het antwoord op de vraag over de sturende informatie verwijzen wij
de leden van de SGP-fractie naar het eerder gegeven antwoord op eenzelfde
vraag van de leden van de PvdA-fractie.Voorts stellen de leden van de SGP-fractie een aantal vragen over de verstrekking
van gegevens door de politie aan het Bureau BIBOB. In antwoord op deze vragen
laat de regering weten dat het verstrekken van gegevens door de politie ten
behoeve van een screeningsonderzoek niet nieuw is. Ook thans al worden bijvoorbeeld
gegevens verstrekt aan de burgemeesters ten behoeve van de afgifte van de
verklaring omtrent het gedrag. De regering verwacht niet dat het verstrekken
van gegevens aan het Bureau BIBOB door de politie in die zin anders is en
problemen zal geven.De leden van de SGP-fractie willen ook weten of de regering het mogelijk
zal maken dat de politie toegang krijgt tot de registers van het Bureau BIBOB.
De regering is van mening dat de politie geen toegang gegeven moet worden
tot deze registers, omdat de gegevens bij het Bureau BIBOB voor een geheel
ander doel worden bijgehouden. De registratie bij het Bureau kent, vanwege
de gevoeligheid van de informatie, een gesloten verstrekkingenregime, hetgeen
is neergelegd in artikel 20. De politie zal uit hoofde van haar taakuitoefening –
evenals het Bureau BIBOB – gegevens alleen kunnen verkrijgen van de
oorspronkelijke houders van de gegevens.Voor de vraag over de reikwijdte van de gegevens die door het Bureau BIBOB
verkregen kunnen worden, verwijst de regering naar het antwoord op eenzelfde
vraag van de leden van de fractie van GroenLinks in deze paragraaf.Tenslotte uiten de leden van de SGP-fractie hun bezorgdheid over het voornemen
van de overheid om te regelen dat justitiële en politiële gegevens
desgevraagd kunnen worden verstrekt aan buitenlandse autoriteiten in het kader
van met BIBOB vergelijkbare besluitvorming.Op deze vraag wordt ingegaan in paragraaf 8 over de internationale
aspecten van het wetsvoorstel.Voor het antwoord op de vraag over de financiële informatiebronnen
verwijzen wij naar het antwoord dat hiervoor is gegeven op eenzelfde vraag
van de leden van de PvdA-fractie.Intern onderzoek bij betrokkene(n)De leden van de fracties van de PvdA en VVD vragen waarom het Bureau BIBOB
geen intern onderzoek bij de aanvrager uitvoert. Van een dergelijk onderzoek
gaat toch een meerwaarde uit, zo menen deze fractieleden. Het is duidelijk dat het verrichten van intern onderzoek bij de aanvrager
(een zogenoemde «audit») meer gegevens zou kunnen opleveren. Een
audit biedt de mogelijkheid om direct bij de bron (de aanvrager) te onderzoeken
hoe de aanvrager zijn zaken heeft geregeld. Een audit kan zodoende harde gegevens
opleveren en door middel van dit «kijkje in de keuken» nog meer
duidelijkheid verschaffen over de structuur, zeggenschap en financiering van
een organisatie. Er is evenwel niet voor gekozen om het Bureau BIBOB audits
te laten uitvoeren. De eerste reden daarvoor hangt samen met het feit dat
op geen enkele wijze opsporing wordt verricht door het Bureau. BIBOB is een
instrument voor preventie, niet voor repressie. BIBOB moet bestuursorganen
in staat stellen een oordeel te vormen over de integriteit van de aanvrager
van een beschikking of overheidsopdracht. Het verrichten van een audit bij
een bedrijf zou wellicht de indruk wekken dat opsporingsonderzoek wordt verricht.
Hierbij komen vragen aan bod met betrekking tot de soort ambtenaren die de
audit uitvoeren, de bevoegdheden die deze ambtenaren hebben en de status van
de opgespoorde gegevens. De tweede reden om geen audit uit te voeren is dat
dit belastend zou kunnen zijn voor het individuele bedrijf. Overwegingen met
betrekking tot privacy en concurrentie zijn hier van belang. De derde reden
is dat het verrichten van audits naar verwachting een kostbare en tijdrovende
zaak voor het Bureau BIBOB zou zijn.De kring van betrokkenenDe leden van de PvdA-fractie vragen de regering of, en zo ja welke concrete
indicaties het Bureau BIBOB moet hebben alvorens tot onderzoek wordt overgegaan
ten aanzien van zakelijke relaties van de betrokkene (de persoon die de beschikking
aanvraagt). Ook de leden van de VVD-fractie stellen eenzelfde vraag.Het gaat hier met name om de personen die bedoeld zijn in onderdeel c
van artikel 3, vierde lid, van het voorliggende wetsvoorstel. Het gaat hier
onder meer om de persoon die de in artikel 3 bedoelde strafbare feiten heeft
gepleegd en in een zakelijk samenwerkingsverband met de betrokkene staat.
Het kan immers zo zijn dat de persoon die de aanvraag indient (de betrokkene)
in strafrechtelijk opzicht «schone handen» heeft (een zogenaamde
«katvanger»), terwijl andere personen in het samenwerkingsverband
wel met justitie in aanraking zijn geweest. In een dergelijk geval bestaat
volgens het huidige recht geen reden om de aanvraag te weigeren. Het BIBOB-instrumentarium
dient ertoe dergelijke versluieringsconstructies bloot te leggen, opdat kan
worden voorkomen dat door de honorering van een aanvraag, bijvoorbeeld een
horecavergunning, criminele handelingen worden gefaciliteerd die plaatsvinden
binnen het samenwerkingsverband. Voor de effectiviteit van het BIBOB-instrumentarium
is het derhalve van wezenlijk belang dat alle relevante deelnemers in het
zakelijke samenwerkingsverband kunnen worden onderworpen aan een BIBOB-onderzoek.De leden van de SGP-fractie vragen de regering of de voorwaarden waaraan
een relatie in de zin van artikel 3, vierde lid, onderdeel c, dient te voldoen
niet te beperkend zijn.De regering brengt hier tegenin dat de bovengenoemde bepaling niet vereist
dat er in alle gevallen sprake dient te zijn van een zakelijk verband. Het
direct of indirect leidinggeven, zeggenschap hebben of het verschaffen van
vermogen als zodanig, is voldoende om te spreken over het in relatie staan
tot de aanvrager. Met name het verschaffen van vermogen door een derde waarbij
geen sprake is van een zakelijk verband, is een reële mogelijkheid.De bijzondere positie van een relatie moet voordat onderzoek naar die
relatie wordt gedaan, in die zin duidelijk zijn, dat er concrete indicaties
zijn dat de relatie feitelijke invloed binnen de onderneming heeft. Hierbij
kan onder meer gedacht worden aan het rouleren van steeds dezelfde
personen binnen een groep van ondernemingen en de verdeling van het aandelenbezit.Bescherming van de persoonlijke levenssfeerDe leden van de PvdA-fractie vragen naar de verhouding van de bepalingen
in dit wetsvoorstel inzake de bescherming van de persoonlijke levenssfeer
met de Europese richtlijn ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer.Ter uitvoering van de Europese privacyrichtlijn is de Wet bescherming
persoonsgegevens (Wbp) opgesteld. Deze wet zal in het voorjaar van 2001 in
werking treden. De Wbp reguleert de verwerking van persoonsgegevens. In de
memorie van toelichting staat aangegeven op welke wijze het BIBOB-instrumentarium
persoonsgegevens verwerkt: het Bureau BIBOB zal ingevolge het wetsvoorstel
persoonsgegevens mogen verzamelen, deze gegevens mogen analyseren en vervolgens
op basis van de gegevens en de analyse een advies mogen uitbrengen aan het
overheidsorgaan dat om advies heeft gevraagd. Het verzamelen van het Bureau
beperkt zich tot bestaande gegevens, die elders zijn opgeslagen. Het Bureau
BIBOB is niet uitgezonderd van de toepassing van de Wbp. Hierdoor is er een
meldingsplicht bij het College Bescherming Persoonsgegevens (nu nog de Registratiekamer).
Er worden daarnaast behoorlijkheids- en zorgvuldigheidseisen aan de verwerking
van persoonsgegevens gesteld, de gegevens mogen niet langer bewaard worden
dan noodzakelijk voor de verwezenlijking van het doel en er is een verplichting
om alle voor het doel relevante gegevens te verzamelen opdat er een volledig
beeld van de persoon tot stand komt. Bureau BIBOB is verplicht persoonsgegevens
voldoende te beveiligen, wat gezien de gevoeligheid van de informatie in kwestie
een zware verplichting is. Daarnaast mogen diverse bijzondere persoonsgegevens
niet worden verwerkt. Deze opsomming behelst de meest in het oog springende
voorschriften die de privacy van betrokkenen waarborgen en die aangeven dat
de gegevensverwerking door Bureau BIBOB voldoet aan de door de privacyrichtlijn
daaraan gestelde eisen.De leden van de PvdA-fractie merken op dat het wetsvoorstel niet voorziet
in verstrekking aan instanties die met opsporing van strafbare feiten zijn
belast en dat de geheimhoudingsplicht opgenomen in het voorstel onvoldoende
garantie zal bieden tegen het verstrekken van informatie aan bijvoorbeeld
de politie. Gezien het voorgaande wil de regering hierover alleen nog opmerken
dat het Bureau geen recherche functie heeft, wat inhoudt dat het geen onderzoeksbevoegdheden
heeft. Alle verzamelde informatie bestaat uit reeds bestaande gegevens. Voor
zover de politie niet al toegang heeft tot dezelfde informatie waarop Bureau
BIBOB profielen baseert, is voor vergaring van informatie door de politie
een wettelijke basis vereist, net zoals dat nu het geval is. Er is verder
geen reden om aan te nemen dat personen werkzaam bij Bureau BIBOB zich niet
bewust zijn van de gevoeligheid van de hun ter beschikking staande informatie
en van de verantwoordelijkheid die zij hebben met betrekking tot de vertrouwelijkheid
hiervan.In reactie op de vraag van de leden van de PvdA-fractie of de regering
heeft overwogen om bij de Kamers van Koophandel een register te laten bijhouden
van organisaties die als integer te boek staan, merkt de regering op dat de
veranderlijkheid van de groep van personen betrokken bij organisaties een
dergelijk register ongeschikt zou maken om het doel dat de Wet BIBOB nastreeft
te realiseren.Ook stellen de leden van de PvdA-fractie de vraag of het in de bedoeling
van de regering ligt om personen, organisaties of bedrijven te informeren
over het feit dat zij onderwerp zijn van een verdergaande integriteitstoets
door Bureau BIBOB. De regering wil in reactie op deze vraag wijzen op artikel 31 waarin wordt aangegeven dat de betrokkene behoort te worden
geïnformeerd over het feit dat er advies aan het Bureau BIBOB wordt gevraagd.De leden van de VVD-fractie vragen een reactie op de kritiek van Van Stratum
en Van de Pol (zie het Nederlands Juristenblad van 26 november 1999, blz.
1965–1973), die forse vraagtekens hebben geplaatst bij de houdbaarheid
van het wetsvoorstel in het licht van artikel 8 van het EVRM. Ook de leden
van de GroenLinks-fractie vragen de regering om een reactie op dit artikel.
Van Stratum en Van de Pol twijfelen met name aan de noodzakelijkheid van de
BIBOB-maatregel in de zin van artikel 8, tweede lid, van het EVRM. Volgens
hen volstaan minder vergaande maatregelen. Ook zetten zij vraagtekens bij
de voorzienbaarheid in de zin van artikel 8, tweede lid, van het EVRM.Hiervoor zijn wij reeds ingegaan op de toetsing aan de voorwaarden van
artikel 8, tweede lid, van het EVRM. Naar ons oordeel voldoet het BIBOB-instrumentarium
aan deze voorwaarden: de inbreuk op het privéleven is immers bij wet
voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk, onder meer ter
voorkoming van strafbare feiten. Uit het voorgaande blijkt dat, in aanvulling
op bestaande middelen, behoefte bestaat aan het BIBOB-instrumentarium teneinde
te voorkomen dat bestuursorganen criminele activiteiten faciliteren. Ook heeft
de regering daar aangegeven dat niet zo maar iedere burger voorwerp kan zijn
van een BIBOB-onderzoek. Er moet wel sprake zijn van enige betrokkenheid bij
een strafbaar feit dat in relatie staat tot een door de overheid af te geven
beschikking.De leden van de VVD-fractie vragen zich verder af welke andere mogelijkheden
de wetgeving biedt, om bepaalde gevoelige informatie aan betrokkene te onthouden.De regering wijst in antwoord op deze vraag op artikel 27 waarin een geheimhoudingsplicht
is opgenomen ten aanzien van gegevens met betrekking tot een derde en op artikel
43, sub b, van de Wbp, waarin gegevens verwerkt in het belang van de voorkoming,
opsporing en vervolging van strafbare feiten, zijn uitgezonderd van de verplichting
tot informatie verstrekking aan de betrokkene.Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie een reactie op de veronderstelling
dat de geheimhoudingsplicht de informele informatie uitwisseling zal bevorderen.
Gezien het beperkte doel waarvoor gegevens worden verzameld en gezien de hiervoor
genoemde geheimhoudingsplicht van diegene die krachtens het wetsvoorstel BIBOB
beschikking krijgen over informatie lijkt het risico van informele informatie-uitwisseling
uitgesloten.De leden van de D66-fractie vragen hoe kan worden voorkomen dat zeer gevoelige
informatie in het kader van een BIBOB-advies naar buiten komt, in het bijzonder
dat deze informatie terecht komt bij de betrokkene tegen wie het advies zich
richt. Het gaat met name om informatie die een rol zou kunnen of moeten spelen
in een mogelijk toekomstig strafproces. Zij vragen of artikel 43 van de Wbp
hierbij een rol kan spelen.We wijzen in dit verband op artikel 26 van het wetsvoorstel, dat precies
aangeeft welke instanties onder welke voorwaarden verplicht zijn gegevens
te verstrekken aan het BIBOB-bureau. In artikel 26, tweede lid, aanhef en
onderdeel c, staat dat persoonsgegevens niet worden verstrekt indien het gaat
om opsporingsgegevens die naar het oordeel van de officier van justitie vanwege
een zwaarwegend strafvorderlijk belang niet verstrekt kunnen worden. Op deze
manier wordt voorkomen dat strafrechtelijk gevoelige informatie via een BIBOB-procedure
aan het licht komt. Artikel 43 van de Wbp speelt in deze context derhalve
geen rol. De leden van de D66-fractie gaan er van uit dat het Bureau BIBOB een on-line
verbinding zal krijgen met de politieregisters.Het is niet de bedoeling dat het Bureau BIBOB een on-line verbinding zal
krijgen op politieregisters als zodanig. Het gesloten systeem van de politieregisters
staat de directe toegankelijkheid van de registers voor anderen dan ambtenaren
die belast zijn met de uitvoering van de politietaak, niet toe. Om de gegevensverstrekking
uit de politieregisters te vergemakkelijken, zijn andere oplossingen mogelijk
zoals het detacheren van een politieambtenaar, die wel toegang heeft tot de
politieregisters, bij het Bureau BIBOB.De leden van de GroenLinks-fractie vragen welke waarborgen personen hebben
met betrekking tot hun privacy, indien zij het onderwerp van een BIBOB-onderzoek
vormen.Er zijn diverse waarborgen inzake de privacy inherent aan het BIBOB-instrumentarium
zoals dat in het voorliggend wetsvoorstel is vormgegeven. In dit verband is
relevant dat het BIBOB-onderzoek beoogt een juist beeld van de onderzochte
personen te geven, dat voorts de gegevens die op grond van het BIBOB-onderzoek
worden verkregen onder een stringent regime van geheimhouding vallen, terwijl
verder in voorkomend geval door middel van een beroep op de onafhankelijke
rechter kan worden vastgesteld of in het BIBOB-advies opgenomen gegevens al
dan niet juist zijn.Wat betreft de juiste beeldvorming betreffende personen die onderwerp
van onderzoek zijn, dient in de eerste plaats te worden opgemerkt dat het
Bureau BIBOB geen veldonderzoek verricht. Het Bureau beperkt zich tot het
verzamelen van gegevens die reeds elders zijn geregistreerd. Het zal daarbij
veelal gaan om bestanden waarop de Wet bescherming persoonsgegevens van toepassing
is en waarvan geregistreerden weten dat daarin omtrent hen bepaalde gegevens
zijn verzameld. De geregistreerden kunnen deze gegevens controleren en, indien
deze onjuist zouden blijken te zijn, laten corrigeren. Verder verkrijgt het
Bureau BIBOB persoonsgegevens uit diverse bronnen, zodat aangenomen mag worden
dat discrepanties tussen gegevens die afkomstig zijn uit verschillende bronnen
en die betrekking hebben op dezelfde persoon, zullen worden onderkend. In
een dergelijk geval zal het Bureau BIBOB moeten vaststellen welke gegevens
de juiste zijn. Langs deze weg wordt een juist beeld verkregen van de personen
waarnaar onderzoek wordt gedaan. Ten derde rust er op de aanbestedende dienst
die of het bestuursorgaan dat een BIBOB-onderzoek heeft aangevraagd de verplichting
om betrokkene in de gelegenheid te stellen zijn visie te geven indien het
voornemen bestaat een voor hem negatieve beslissing te nemen. Ook hierdoor
wordt gewaarborgd dat een juist beeld omtrent de onderzochte persoon wordt
gevormd.De privacy van de onderzochte personen wordt voorts beschermd doordat
de gegevens die in het kader van het BIBOB-onderzoek worden verkregen, onder
een stringent regime van geheimhouding vallen. Degenen die in het kader van
de toepassing van het BIBOB-instrumentarium kennis verkrijgen van persoonsgegevens,
mogen deze uitsluitend in de bij wet geregelde gevallen aan derden doorgeven.
Hierdoor wordt ook voorkomen dat de betrokkene die een voor hem negatieve
beslissing heeft verkregen naar aanleiding van het BIBOB-advies, zou worden
«gebrandmerkt». Derden zullen weliswaar in voorkomend geval kunnen
vaststellen dat een overheidsopdracht niet aan de betrokkene is gegund, onderscheidenlijk
de aanvraag van een subsidie of vergunning niet heeft geleid tot de toekenning
daarvan aan de betrokkene, maar zij zullen door de aanbestedende dienst of
het bestuursorgaan niet worden geïnformeerd omtrent de gegevens uit het
BIBOB-advies die aan de desbetreffende beslissing ten grondslag liggen.Doordat tegen een beslissing van een aanbestedende dienst of een bestuursorgaan
in voorkomend geval in rechte kan worden opgekomen, is er uiteindelijk
ook nog een rechterlijke toetsing van de juistheid van de gegevens omtrent
de betrokkene die in het kader van de besluitvorming zijn gehanteerd. Afhankelijk
van de aard van de beslissing is het ofwel de burgerlijke rechter die in voorkomend
geval hierover oordeelt, ofwel de bestuursrechter. Het hanteren van onjuiste
gegevens zou als onrechtmatig kunnen worden aangemerkt en kunnen leiden tot
de verplichting tot het vergoeden van de door betrokkene geleden schade. De
bestaande regelgeving voorziet hierin reeds, zodat op dit punt geen aanvullende
bepalingen nodig zijn.Het is ons niet duidelijk op grond waarvan de leden van de GroenLinks-fractie
een verband menen te kunnen leggen tussen enerzijds de toepassing van het
BIBOB-instrumentarium en anderzijds een beroepsverbod. Zelfs indien naar aanleiding
van een BIBOB-onderzoek een voor de betrokkene negatieve beslissing wordt
genomen, wordt het hem daardoor niet onmogelijk gemaakt om een bepaald beroep
uit te oefenen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar een reactie op het
oordeel van de medewerkers van de Registratiekamer in hun artikel in het Nederlands
Juristenblad. Op diverse plaatsen in deze nota is de regering ingegaan op
de vragen die zijn gerezen naar aanleiding van dit artikel van de medewerkers
van de Registratiekamer. In de inleiding zijn de precieze verwijzingen opgenomen.5. Overige aspecten van het wetsvoorstelWeigerings- en intrekkingsgronden: toekomstige strafbare
feitenDe leden van de PvdA-fractie vragen de regering te motiveren waarom het
advies van de Raad van State inzake de weigerings- en intrekkingsgronden niet
is overgenomen.De suggestie die ligt besloten in de door de leden van de PvdA-fractie
gestelde vraag, dat het advies van de Raad van State zonder enige motivering
niet door de regering zou zijn overgenomen, wordt door ons ten stelligste
verworpen. Uiteraard zijn wij uitvoerig gemotiveerd op het advies van de Raad
van State ingegaan, ook wat betreft de weigerings- en intrekkingsgronden.
Aan het terzake in het nader rapport gestelde (blz. 5) hebben wij dan ook
niets toe te voegen.Voor de beantwoording van de vraag van de hier aan het woord zijnde leden
inzake een nadere afgrenzing van het begrip «gevaar» wordt verwezen
naar hetgeen wij hierboven hebben opgemerkt naar aanleiding van een overeenkomstige
vraag van de leden van de fracties van de VVD en D66.De zienswijze van de VNG dat het wenselijk is om tot eenduidige BIBOB-adviezen
te komen, is bij de regering bekend. Deze zienswijze is door de VNG ook naar
voren gebracht in de fase van voorbereiding van het wetsvoorstel, waarbij
ook de VNG was betrokken. Deze zienswijze is gemotiveerd verworpen, zoals
ook blijkt uit hetgeen op blz. 23 van de memorie van toelichting is gesteld.
Met nadruk wijzen wij er op, dat één van de uitgangspunten van
het wetsvoorstel is, dat het bestuur de uiteindelijke afweging dient te maken
op grond waarvan het besluit kan worden genomen. Wij zijn dan ook niet voornemens
het wetsvoorstel alsnog aan te passen aan de zienswijze van de VNG.De leden van de CDA-fractie wensen te vernemen welke criteria zullen worden
gehanteerd om te bepalen in welke gevallen een BIBOB-advies kan worden gevraagd
omtrent een onderaannemer van de partij aan wie een overheidsopdracht is gegund. Hieromtrent verwijzen wij naar hetgeen hierboven reeds is opgemerkt naar
aanleiding van de vraag van de leden van de SGP-fractie om de gronden voor
de aanvraag van een BIBOB-advies in het wetsvoorstel op te nemen. In aanvulling
daarop kan worden opgemerkt dat de redenen om een BIBOB-advies te vragen ten
aanzien van een onderaannemer, in beginsel niet verschillen van de redenen
om een dergelijk advies aan te vragen ten aanzien van de betrokkene aan wie
de overheidsopdracht is gegund.Er worden geen bijzondere problemen verwacht ten aanzien van de uitvoerbaarheid
van BIBOB-onderzoeken naar onderaannemers. Zij verschillen immers niet van
die onderzoeken naar aannemers. Bovendien ligt het in het voornemen om in
voorkomend geval een contractuele basis te creëren voor het instellen
van BIBOB-onderzoeken naar onderaannemers.Ook de leden van de GroenLinks-fractie vroeg de regering verbeteringen
aan te brengen in de weigerings- en intrekkingsgronden. Zij verwezen daarbij
naar het advies van de Raad van State.Wij herinneren eraan dat wij het advies van de Raad van State op dit punt
uitvoerig en gemotiveerd hebben besproken in het nader rapport (blz. 4–6),
zodat daarnaar wordt verwezen. Daaruit blijkt dat onzerzijds geen behoefte
bestaat aan een wijziging van de voorliggende tekst.Volledigheidshalve voegen wij hieraan toe dat het ons niet is duidelijk
geworden op grond waarvan deze leden kunnen veronderstellen dat het gebruik
van het BIBOB-instrumentarium zou kunnen leiden tot de situatie dat ten aanzien
van «een ooit veroordeelde uitsluitend om die reden een negatief advies»
zou kunnen worden gegeven. Zoals bij herhaling is gesteld moet het in de eerste
plaats gaan om een strafbaar feit dat relevant is voor de gunning van een
overheidsopdracht, onderscheidenlijk toekenning van een subsidie of verlening
van een vergunning. In de tweede plaats geldt dat het enkele gegeven dat het
Bureau BIBOB zijn gegevens put uit bestaande registraties, reeds inhoudt dat
een in een ver verleden gepleegd en op zichzelf staand strafbaar feit niet
uit het BIBOB-onderzoek kan blijken. Zoals bekend worden strafbladen na een
bepaald aantal jaren vernietigd.Voorts is ons niet duidelijk geworden welke grondrechten zouden worden
geschonden door de toepassing van het BIBOB-instrumentarium en op grond waarvan
zou kunnen worden gekomen tot de conclusie dat die grondrechten zouden zijn
geschonden. Evenmin zien wij reden om te veronderstellen dat de toepassing
van het BIBOB-instrumentarium op gespannen voet zou staan met het beginsel
«nulla poena sine lege». Het gaat in het kader van het voorliggend
wetsvoorstel immers niet om het opleggen van straf naar aanleiding van gebleken
crimineel gedrag, zodat dit beginsel in het geheel niet aan de orde is.Betrokkenheid van het openbaar ministerieDe leden van de PvdA-fractie vragen zich af of de bij de BVD gestationeerde
officier van justitie een opsporingsonderzoek zou kunnen entameren of initiëren
aan de hand van een afgerond BIBOB-onderzoek. Deze vraag richt zich op mogelijke
vermenging van informatie van de BVD en informatie van de officier van justitie.Ook voor de officier van justitie bij de BVD geldt, als hij over zou gaan
tot het mededelen aan het bestuursorgaan dat een BIBOB-advies wenselijk is,
dat dit slechts in het kader van zijn signaleringsfunctie plaatsvindt. Het
bestuursorgaan neemt de beslissing met betrekking tot het al dan niet vragen
van een dergelijk advies. Het BIBOB-advies wordt gegeven op grond van door
het Bureau-BIBOB verkregen informatie, die wordt gestuurd door de taak van
BIBOB. De informatie die de officier van justitie ter beschikking krijgt uit
het advies is dus niet verzameld met het oog op een strafvorderlijk
doel. Ongeacht het oordeel van de officier van justitie over de bestuurlijke
informatie verkregen uit het BIBOB-advies, de informatie gebruikt in het bestuurlijke
traject doet niet af aan de bewijslast waaraan in het strafrechtelijk traject
moet worden voldaan. Een eventuele conclusie van het Bureau dat er sprake
is van «gevaar», kan dus niet als bewijs dienen. Hierbij dient
te worden opgemerkt dat het Bureau BIBOB geen toegang heeft tot informatie
van de BVD.De leden van de PvdA-fractie vragen verder hoe de regering denkt tegemoet
te komen aan het bezwaar van de VNG, dat als volgt is verwoord. «Naar
onze mening is het evenwicht tussen de belangen van het bestuur en van het
openbaar ministerie zoek. Gemeenten kunnen immers op kosten worden gejaagd
door op verzoek van de officier een advies aan te vragen zonder dat deze dat
hoeft te motiveren en de officier kan een uitgebracht advies uitkleden zodat
gemeenten zich moeten baseren op een onvolledig advies.» De officier
van justitie heeft niet tot taak het bestuursorgaan te verzoeken om een BIBOB-advies
aan te vragen. De officier van justitie heeft uitsluitend een signaleringsfunctie.
Indien de officier van justitie beschikt over gegevens die er op duiden dat
een betrokkene in relatie staat tot strafbare feiten die reeds gepleegd zijn
of, naar redelijkerwijs op grond van feiten of omstandigheden kan worden vermoed,
gepleegd zullen worden, kan hij het bestuursorgaan wijzen op de wenselijkheid
om een BIBOB-advies te vragen. De officier is in deze functie uitsluitend
het bestuursorgaan behulpzaam bij het beoordelen van de vraag of in het concrete
geval een BIBOB-advies moet worden gevraagd. Primair beslist het bestuursorgaan
op basis van de beoordeling van de gegevens in het aanvraagformulier of het
wenselijk is om een BIBOB-advies te vragen. Het bestuursorgaan is bevoegd
het signaal van de officier van justitie naast zich neer te leggen.De officier van justitie beoordeelt op grond van een zwaarwegend strafvorderlijk
belang welke gegevens in het uit te brengen advies niet mogen worden gebruikt.
De officier zal dit moeten motiveren. Het is vanzelfsprekend dat een opsporingsonderzoek
niet mag mislukken uitsluitend vanwege het uitbrengen van een bestuursrechtelijk
BIBOB-advies. De aanvrager of gegadigde voor een overheidsopdracht, of degenen
met wie de aanvrager of gegadigde op een of andere manier samenwerkt zijn
in dat geval voorwerp van een opsporingsonderzoek. Het is niet denkbeeldig
dat de afronding van dit opsporingsonderzoek uiteindelijk ook gevolgen heeft
ten aanzien van de voortzetting van de op basis van het uitgeklede BIBOB-advies
afgegeven vergunning dan wel met betrekking tot de voortzetting van de aannemingsovereenkomst.
Via deze weg worden ook de bestuursrechtelijke belangen gediend.De SGP-fractie acht de verhouding tussen de officier van justitie en het
Bureau BIBOB niet geheel helder. Zij vragen zich af of het Bureau vanwege
de mogelijkheid van de officier van justitie het bestuursorgaan te adviseren
om het Bureau in te schakelen, indirect als opsporingsorgaan wordt gebruikt.De officier van justitie weet door zijn ervaring vaak veel over bepaalde
personen of bedrijven. Als de officier bijvoorbeeld hoort van de aanvraag
van een vergunning door een bepaalde persoon of een bepaald bedrijf, kan dit
aanleiding geven om een waarschuwend geluid te laten horen. In dat geval hoeft
er nog geen zaak aan de orde te zijn die succesvol kan worden opgespoord.
Wel kan al sprake zijn van een gevaar dat met de aangevraagde vergunning of
subsidie criminele activiteiten worden gefaciliteerd. Dit moet dan worden
onderzocht door het Bureau BIBOB, dat niet zoekt naar nieuwe gegevens, maar
reeds bestaande gegevens met elkaar in verband brengt.Dezelfde leden willen graag weten of het Bureau niet een verlengstuk wordt
van de officier van justitie door de bevoegdheid van de officier om uit het
advies die gegevens te filteren die strijdig zijn met het strafvorderlijk belang. De verhouding tussen de officier van justitie en het
Bureau wordt bepaald door de mogelijke strijdigheid die ontstaat tussen strafvorderlijke
en bestuurlijke belangen. Voorkomen moet worden dat de aanvrager via het BIBOB-advies
op de hoogte raakt van een jegens hem gericht strafrechtelijk onderzoek, aangezien
dat de opsporing zou kunnen frustreren. Gegevens die hierin inzicht kunnen
geven mogen niet in het BIBOB-advies worden gebruikt.Vervolgens vragen de leden van de SGP-fractie of de officier van justitie
actief gebruik zal maken van de hem in artikel 25 toegekende bevoegdheid.Het openbaar ministerie kan, zoals hierboven is aangegeven, over informatie
beschikken – al dan niet uit het verleden – op grond waarvan het
bestuursorgaan kan worden gewaarschuwd. Dergelijke informatie zal in aanvulling
op de informatie uit het aanvraagformulier, kunnen leiden tot het vragen van
een BIBOB-advies. Er zijn op dit moment geen aanwijzingen die erop duiden
dat er vaak sprake zal zijn van een situatie waarin de officier het wenselijk
acht het bestuursorgaan opmerkzaam te maken van de noodzaak om een BIBOB-advies
te vragen.De leden van de SGP-fractie willen weten of gegevens die niet relevant
zijn voor het bestuursbesluit waarop het BIBOB-advies betrekking heeft, maar
die wel ernstig zijn, door het Bureau moeten worden doorgegeven aan de officier
van justitie of de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.Zoals al eerder in deze nota is aangegeven is, behoudens de toepasselijkheid
van artikel 160 van het Wetboek van Strafvordering, waar de aangifteplicht
is geregeld, het Bureau BIBOB niet verplicht tot het doorgeven van ernstige
strafbare feiten. Het Bureau is daartoe wel bevoegd binnen de kaders van artikel
11 van het onderhavige wetsvoorstel. Gelet op de taak van het Bureau is het
wenselijk dat dergelijke informatie aan de officier van justitie wordt doorgegeven.De leden van de SGP-fractie constateren dat de officier van justitie ten
gevolge van de verkregen informatie op de hoogte kan komen van strafbare feiten
die aanleiding kunnen geven tot een opsporingsonderzoek. Deze leden vragen
of het de bedoeling is dat hierdoor de betrokken personen van voorwerp van
integriteitsonderzoek in verdachte van een strafbaar feit kunnen veranderen.
Het is juist dat de officier van justitie op grond van de verkregen informatie
een opsporingsonderzoek kan entameren. Ook zou hij op grond van art. 126gg
van het Wetboek van Strafvordering een verkennend onderzoek kunnen bevelen.Controle en verantwoordingsstructuurDe leden van de PvdA-fractie vragen of de onderbrenging van het Bureau
BIBOB bij de directie Bestuurszaken niet haaks staat op het beleid dat uitvoering
aan diensten op afstand wordt toevertrouwd. Tevens willen zij weten of een
agentschap wordt overwogen, alsmede waarom de regering niet heeft gekozen
voor een BIBOB-bureau per politieregio en een centraal BIBOB-bureau binnen
het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor de coördinatie
en tegelijkertijd specialistische onderzoeken.Het Bureau BIBOB wordt onderbracht bij een bestaande organisatie, de directie
Bestuurszaken van het Ministerie van Justitie. Ophanging aan de directie Bestuurszaken
staat niet haaks op het justitiebeleid, nu ook andere uitvoerende taken in
het kader van integriteitbeheersing al bij de directie Bestuurszaken zijn
ondergebracht. Over het algemeen komen de taken van de Directie Bestuurszaken
met elkaar overeen; het gaat hierbij om werkzaamheden waarbij beschikkingen,
adviezen, verklaringen en vergunningen worden afgegeven en gegevens worden
geregistreerd. BIBOB betekent, zoals gezegd, voor de directie een extra taak
in het kader van de integriteitsbeheersing. Meer in het bijzonder
willen we wijzen op de bij de directie aanwezige ervaring met onder meer het
systeem Vennoot 98, dat gebruikt wordt in het kader van de afgifte van de
verklaring van geen bezwaar, vergunningen voor particuliere beveiligingsorganisaties,
geldstransporten en vergunningen in het kader van de Wet wapens en munitie.
Het gebruik van de hier al eerder besproken screeningsprofielen levert ook
bij deze werkprocessen een belangrijke meerwaarde op.De keuze voor een centraal bureau wordt uitgebreid gemotiveerd in de memorie
van toelichting in paragraaf 2.2. Een variant met regionale BIBOB-bureaus
(bijvoorbeeld per politieregio) wordt onwenselijk geacht, onder meer vanwege
het probleem dat 25 verschillende bureaus dan dezelfde bronnen moeten gaan
raadplegen en vanwege een te versnipperde ontwikkeling van de voor BIBOB benodigde
expertise.Verder vragen de leden van de PvdA-fractie om de bevoegdheden van de ministers
van Justitie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties inzake het wetsvoorstel
BIBOB in kaart te brengen, in het bijzonder waar het de Wet politieregisters
betreft. De wijziging van de Wet politieregisters in artikel 33 maakt het
mogelijk dat het Bureau BIBOB, waarvoor de minister van Justitie verantwoordelijk
is, de beschikking kan krijgen over gegevens uit de politieregisters. Het
is de bevoegdheid van de officier van justitie om ingevolge artikel 26, tweede
lid, onderdeel c, te bepalen dat opsporingsgegevens niet worden vertstrekt
vanwege een zwaarwegend strafvorderlijk belang. De minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties is ingevolge de Wet politieregisters de beheerder
van de politieregisters bij het Korps landelijke politiediensten. In die zin
is hij verantwoordelijk voor de verstrekking aan het Bureau BIBOB van de persoonsgegevens
uit de bij het Korps landelijke politiediensten gehouden registers.De leden van de VVD-fractie, maar ook die van de CDA-, de D66- en de SGP-fractie
vragen of het niet meer in de rede had gelegen dat verantwoordelijkheid voor
het Bureau BIBOB bij de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
zou zijn neergelegd en meer in het bijzonder waarom niet is gekozen voor ophanging
bij de CRI. Hiervoor is al geschetst dat binnen het Ministerie van Justitie
reeds uitvoerende taken in het kader van integriteitbeheersing worden uitgevoerd
door de directie Bestuurszaken. Gezien de expertise die reeds bij deze directie
voorhanden is, ligt ophanging aldaar voor de hand. BIBOB is een instrument
dat bijdraagt aan de bestuurlijke preventie van ernstige vormen van criminaliteit.
Daarnaast spelen het verwerken van justitiële informatie en de privacy-aspecten
die daaraan verbonden zijn, een belangrijke rol bij BIBOB. De minister van
Justitie heeft een bijzondere verantwoordelijkheid op dit terrein.De faciliterende rol, die Bureau BIBOB heeft in het kader van integriteitbeheersing
ten opzichte van bestuursorganen, is van wezenlijk belang. Om deze reden hebben
de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Justitie
gezamenlijk de ontwikkeling van het BIBOB-instrumentarium ter hand genomen
en blijft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op diverse
gebieden betrokken bij Bureau BIBOB. Het instrument zelf is bepalend geweest
voor de keuze om het Bureau onder te brengen bij het ministerie van Justitie
en niet het feit dat bestuursorganen van dat instrument gebruik kunnen maken.
Voor onderbrenging bij de CRI is uiteindelijk niet gekozen. Zoals de SGP-fractie
terecht opmerkt is Bureau BIBOB geen opsporingsdienst.De leden van de VVD-fractie vragen voorts naar de betrokkenheid van het
Ministerie van Economische Zaken wat betreft de beoordeling van het bedrijfsleven
en de verkrijging van gegevens van de ECD en van de Kamers van Koophandel.
Tevens willen deze leden de betrokkenheid van het Ministerie
van Financiën weten wat betreft de verkrijging van gegevens van de Belastingdienst
en van de FIOD.De beide ministeries zijn intensief betrokken geweest bij de voorbereiding
van het wetsvoorstel. Onder verantwoordelijkheid van de ministers van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en van Justitie wordt thans een project uitgevoerd
met als doel de inrichting van het Bureau BIBOB. Tevens worden in dit project
voorbereidingen getroffen voor de informatieverwerving en -verwerking. Hierbij
zullen ook de twee genoemde ministeries vanuit hun specifieke verantwoordelijkheid
worden betrokken.De leden van de VVD zijn geïnteresseerd in de reden van de regering
om reeds op 19 februari 2000 te doen adverteren in de Volkskrant met vacatures
voor het nog op te richten Bureau BIBOB. Ook vragen de leden van de CDA-fractie
hoe gaat worden voorzien in de invoeringskosten van bijvoorbeeld opleiding
en de inrichting van een helpdesk.Gezien het belang van een grondige voorbereiding, inclusief een testfase,
en de wenselijkheid het Bureau snel na de inwerkingtreding van de wet operationeel
te laten zijn, is reeds aangevangen met de voorbereidingen. De ministers van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Justitie hebben voorzien
in een projectbudget om deze voorbereidingen te treffen.De leden van de CDA-fractie vragen zich af hoeveel fte's worden ondergebracht
bij het Bureau BIBOB.Zolang in projectvorm de nodige voorbereidingen worden getroffen, zijn
op projectbasis 13 fte bij het Bureau ondergebracht. Bij de formalisering
van het Bureau zal nader bezien worden of dit aantal voldoet.De leden van de GroenLinks-fractie vragen wie verantwoordelijk is voor
de controle op het Bureau BIBOB.De verantwoordelijkheid voor het Bureau BIBOB berust bij de minister van
Justitie, aan wie rechtstreeks gerapporteerd wordt door de directeur van Bureau
BIBOB, die verantwoordelijk is voor de dagelijkse leiding. Formatie, budget
en benoeming van de directeur zijn aspecten waar beide ministers verantwoordelijk
voor zijn.De medewerkers van Bureau BIBOB zullen om moeten gaan met gevoelige informatie.
Het waarborgen van de integriteit van deze medewerkers is derhalve van eminent
belang. Hiertoe worden diverse maatregelen genomen, zowel Justitiebreed als
binnen de directie Bestuurszaken. Onderdeel van deze maatregelen is dat ook
bij Bureau BIBOB vertrouwensfuncties worden aangewezen.Verder vragen de leden van de GroenLinks-fractie naar de precieze taak
van de begeleidingscommissie.De begeleidingscommissie heeft een adviserende taak richting de directeur
van het Bureau BIBOB. In de begeleidingscommissie zullen zowel vertegenwoordigers
van het bestuur, als vertegenwoordigers van de informatievertrekkenden instanties
zitting hebben. Met de advisering wordt beoogd dat het Bureau BIBOB zijn taak
en werkwijze op een zo efficiënt en effectief mogelijke wijze uitoefent.
De adviezen van de begeleidingscommissie zijn overigens niet bindend. Tot
slot vragen de leden van de fractie van GroenLinks wat de regering vindt van
het idee de leden van de begeleidingscommissie te laten benoemen door de Tweede
Kamer. De regering acht de benoeming van de leden van de begeleidingscommissie,
gelet op de aard van de taak van de commissie, niet zozeer een aangelegenheid
voor de Tweede Kamer. Het ligt eerder in de rede dat de ministers van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en van Justitie, zijnde verantwoordelijk voor
dit wetsvoorstel, in goed overleg met betrokkenen de leden zullen benoemen. AansprakelijkheidDe leden van de PvdA-fractie willen graag weten welke zekerheden in dit
wetsvoorstel zijn ingebouwd zodat het volgen van de BIBOB-procedure geen onevenredige
stijging van claims op overheidsorganisaties oplevert. Het Bureau BIBOB adviseert
op basis van verkregen gegevens. Van belang is primair dat al deze gegevens
juist zijn. De aanvrager van de beschikking of de inschrijver op een aanbesteding
zijn in de gelegenheid om ervoor te zorgen dat deze gegevens kloppen. Ten
eerste kan hij ervoor zorgdragen dat de gegevens die hij invult op de vragenlijst
behorende bij de aanvraag of de inschrijving juist zijn. Indien Bureau BIBOB
constateert dat er discrepanties zijn tussen de gegevens op de vragenlijst
en de verkregen gegevens uit verschillende bronnen, neemt het Bureau contact
op met betrokkenen om de gegevens te verifiëren. Indien de gegevens onjuist
blijken te zijn wordt de betrokkene in de gelegenheid gesteld zijn gegevens
te corrigeren bij de instantie waarvan het gegeven afkomstig is. Het Bureau
BIBOB is in ieder geval op de hoogte van de mogelijke onjuistheid van het
gegeven.Vervolgens is het bestuursorgaan of de aanbestedende dienst op grond van
artikel 32 verplicht de betrokkene in de gelegenheid te stellen zijn zienswijze
naar voren te brengen, indien het advies aanleiding geeft de vergunning of
subsidie te weigeren dan wel in te trekken, onderscheidenlijk de betrokkene
van gunning uit te sluiten dan wel de overeenkomst te ontbinden. Bij deze
gelegenheid kan de betrokkene wederom de juistheid van de gegevens aan de
orde stellen. Uit het voorgaande blijkt dat het bijna onmogelijk is dat het
Bureau het advies baseert op onjuiste gegevens.Van belang is tevens dat de werkwijze van Bureau BIBOB er op gericht is
om optimale kwaliteit van de adviezen te garanderen. Door middel van raadpleging
van verschillende bestanden en het leggen van verbanden tussen de verkregen
gegevens, wordt een evenwichtiger beeld van betrokkene verkregen, waarbij
informatie op de juiste waarde kan worden geschat. Het werken met screeningsprofielen
zal, zoals eerder aangegeven, een belangrijke factor zijn in het garanderen
van maatwerk en kwaliteit. Daarnaast zal Bureau BIBOB de interne taakverdeling
zo inrichten dat genoeg «checks and balances» zijn ingebouwd om
een evenwichtig en zorgvuldig gemotiveerd advies te garanderen. Tevens kan
gewezen worden op de rol van de officier van justitie, die binnen het BIBOB-proces
er voor waakt dat de activiteiten van Bureau BIBOB in strijd komen met opsporingsbelangen.Gelet op de zorgvuldigheid waarmee een advies tot stand komt, achten wij
de kans dat ten gevolge van het advies een bestuursorgaan of een aanbestedende
dienst wordt geconfronteerd met een actie uit onrechtmatige daad uiterst gering.De politieke en bestuurlijke context waarin bestuursorganen over beschikkingen
en overheidsopdrachten dienen te beslissen, verdient een nadere beschouwing.
Van eminent belang voor het welslagen van het BIBOB-instrumentarium is het
op gang komen van een bewustwordingsproces bij politici en bestuurders. De
mogelijkheid dat de overheid criminaliteit faciliteert door vergunningen,
subsidies of aanbestedingen te verlenen aan criminelen, dient in de procedure
te worden betrokken. Hiervoor dienen bestuursorganen zich bewust te zijn van
het gevaar dat verbonden is aan het in zee gaan met een bepaalde persoon of
onderneming. BIBOB zal een belangrijke bijdrage dienen te leveren aan het
stimuleren van dit bewustzijn, maar de lokale politici en bestuurders zullen
zelf het voortouw moeten nemen om aandacht te besteden aan relationele integriteit,
waarmee wordt gedoeld op de integriteit van de overheid in relatie tot derden.
Het ontwikkelen van aangepaste aanvraagformulieren, het opstellen
van een eigen beleidslijn en daaraan gekoppeld de ontwikkeling van lokale
screeningsprofielen, vormen elementen waaraan het lokaal bestuur op actieve
wijze een eigen invulling dient te geven. Bureau BIBOB zal handvatten bieden
om bestuursorganen optimaal in staat te stellen een eigen invulling te geven
aan hun BIBOB-beleid. Het BIBOB-instrumentarium biedt zodoende volop mogelijkheden
voor politici en bestuurders om nader aandacht te besteden aan integriteitvraagstukken
op dit gebied en de eigen organisatie daarop toe te rusten.De leden van de VVD-fractie vragen welk vertrouwen er is dat gedurende
vele weken de geheimhouding van de BIBOB-procedure en de daarin relevante
gegevens gewaarborgd is.Verwacht mag worden dat zowel het college van burgemeesters en wethouders
als de gemeenteraad bekend is met de gevoeligheid van het BIBOB-instrument.
Daar komt bij dat het het aanzien van het bestuur van een gemeente niet ten
goede komt, indien voortijdig informatie over de betrouwbaarheid van een bedrijf
uitlekt. Hierin zit een zekere waarborg dat het lokale bestuur de geheimhoudingsplicht
in acht zal nemen. Daarmee is ook antwoord gegeven op de vraag van dezelfde
leden dat er geen gevaar is dat de media, op basis van deelinformatie, tot
publicatie van de twijfels die zijn gerezen over integriteit, overgaan. Het
bestuur heeft er immers zelf belang bij dat ook deelinformatie niet uitlekt.Voornoemde leden wijzen ook op een brief van de VNO/NCW waarin deze organisatie
de vrees weergeeft dat ook schade kan worden toegebracht aan bonafide bedrijven.
Alhoewel dit natuurlijk niet is uit te sluiten, blijkt uit het bovenstaande
dat zowel het Bureau BIBOB als het bestuur er een eigen belang bij hebben
om uiterst zorgvuldig om te gaan met de verkregen informatie. Het is met name
dit eigen belang dat een voldoende waarborg biedt tegen het al te makkelijk
naar buiten brengen van informatie.De leden van de VVD-fractie vragen hoe groot de regering de kans acht,
dat de uiteindelijke afweging van bijvoorbeeld een gemeentebestuur, meer bepaald
gaat worden door (partij-)politieke afwegingen in de gemeenteraad of één
van de raadscommissies, dan door de intrinsieke waarde van het BIBOB-advies.De regering is van mening dat politieke afwegingen geen rol zouden mogen
spelen bij het gebruik van een BIBOB-advies. Het advies bevat naast een oordeel
over de mate van gevaar, de objectiveerbare feiten op basis waarvan de afweging
dient te worden gemaakt of de weigeringsgrond ex artikel 3 kan worden toegepast
bij het te nemen besluit. De regering wijst er op dat in artikel 3:50 van
de Algemene wet bestuursrecht is bepaald dat het bestuursorgaan dat een besluit
neemt in afwijking van een wettelijk gegeven advies, in de motivering redenen
dient te geven voor deze afwijking.Zoals eerder aangegeven is de verwachting dat de financiële gevolgen
van aansprakelijkheidsstelling beperkt zullen zijn. De regering zal eventuele
wijziging van de situatie op dit gebied nauwlettend in de gaten houden. Met
VNG en IPO wordt regelmatig overlegd, waarbij ook dit soort onderwerpen aan
bod kan komen.Gezien de eerder vermelde zekerheden die in de werkwijze en procedures
van het BIBOB-instrumentarium zijn ingebouwd, wordt ook het risico dat bestuurders
Bureau BIBOB aansprakelijk stellen voor een verkeerd advies als marginaal
beschouwd. De kosten voor het Rijk als gevolg van een dergelijke aansprakelijkheidsstelling
worden dan ook zeer laag ingeschat. De leden van de CDA-fractie vragen wie verantwoordelijk is voor de validiteit
van de uiteindelijk door het betrokken bestuursorgaan gehanteerde argumenten.Het bestuursorgaan is verantwoordelijk voor de eigen motivering die leidt
tot afwijzing van een vergunning of subsidie of de uitsluiting van de gunning
van een overeenkomst. Het bestuursorgaan is dan ook aansprakelijk voor de
eventueel geleden schade. Het Bureau BIBOB vervult uitsluitend een adviserende
rol.Dezelfde leden vragen ook naar de regeling van de aansprakelijkheid.In een beroepsprocedure tegen een afwijzende beslissing op een aanvraag
om een vergunning kan overeenkomstig artikel 8:73 Awb achteraf om toekenning
van schadevergoeding worden verzocht. Ook kan achteraf, na vernietiging van
een afwijzende beslissing, schadevergoeding worden gevorderd bij de civiele
rechter. In de memorie van toelichting wordt verwezen naar jurisprudentie
op dit terrein. Uit deze jurisprudentie blijkt dat een overheidsorgaan op
grond van een onrechtmatige daad aansprakelijk is voor de geleden schade,
indien de door deze afgegeven beschikking door de administratieve rechter
is vernietigd.Voorts willen deze leden weten hoe effectief het Bureau BIBOB kan functioneren,
indien alleen de door de officier van justitie gescreende informatie mag worden
gebruikt.Vooropgesteld wordt dat alleen die informatie niet mag worden gebruikt
waarvan de officier van justitie heeft aangegeven dat een zwaarwegend strafvorderlijk
belang in het geding is. Indien een negatief advies in belangrijke mate zou
steunen op de informatie die niet mag worden gebruikt, zou dit kunnen leiden
tot afgifte van een positief BIBOB-advies. Dan is een BIBOB-advies niet effectief.
Uit de resultaten van de pilot kan worden geconcludeerd dat dergelijke gevallen
zich niet vaak zullen voordoen. Vaak is er in dergelijke gevallen nog zoveel
meer informatie dat een negatief advies in voldoende mate kan worden onderbouwd.
Indien het bestuursorgaan van mening is dat de conclusie in het BIBOB-advies
niet wordt gedragen door de verstrekte feitelijke informatie, staat het het
bestuursorgaan vrij het advies naast zich neer leggen. Hiermee is ingegaan
op de vraag van de leden van de CDA-fractie betreffende de verantwoordelijkheid
van het bestuursorgaan in het geval bepaalde gegevens niet mogen worden gebruikt.
Dezelfde leden willen ook graag weten in hoeverre er dan het risico is dat
gezocht wordt naar andere gronden om de gevraagde vergunning te weigeren.
Er kunnen alleen dan andere weigeringsgronden worden gebruikt, indien deze
gronden wettelijk aanwezig zijn. Zijn deze er niet, dan kan de vergunning
niet worden geweigerd.De leden van de CDA-fractie vragen naar het afdekken van het risico als
gevolg van de steeds langer wordende termijnen.Zolang het BIBOB-advies wordt afgegeven binnen de daarvoor gestelde termijnen,
levert een lange afgiftetermijn geen extra risico op. Voor een nadere beschouwing
over de termijnen wordt verwezen naar de paragraaf «Effecten voor het
bedrijfsleven».Bureau BIBOB zal in overeenstemming met de geldende regels voor bewaartermijnen
en privacybescherming omgaan met de archieven van het Bureau. De begeleidingscommissie
kan hiertoe ook toezicht uitoefenen.De leden van de CDA-fractie vragen ook naar de wijze waarop de ontvangende
instantie de BIBOB-adviezen bewaart en welke regels hierop van toepassing
zijn. Op de gegevens die in de adviezen zijn opgenomen is in de toekomst de
Wet bescherming persoonsgegevens van toepassing. Uit deze wet volgt dat de
adviezen voor een bepaald doel aan het bestuursorgaan worden verstrekt. De
gegevens in het advies zijn opgenomen en beoordeeld met het oog
op de aanvraag van een bepaalde vergunning of subsidie dan wel met het oog
op de gunning van een overheidsopdracht. Het advies mag dus niet voor een
ander doeleinde worden gebruikt, tenzij dit verenigbaar zou zijn met het doel
waarvoor het primair is afgegeven.De leden van de D66-fractie vragen of het aansprakelijkheidsrisico voor
een bestuursorgaan dat afgaat op een BIBOB-advies niet buitensporig groot
is vanwege het feit dat het Bureau niet veel meer kan adviseren dan dat op
grond van zijn informatie risico's bestaan ten aanzien van betrokkene. Het
Bureau BIBOB geeft aan de hand van de gebruikte informatie aan welke mate
van gevaar er is dat met de betreffende vergunning, subsidie of overheidsopdracht
criminele activiteiten zullen worden gefaciliteerd. Het Bureau maakt een inschatting
van de kans op misbruik in een toekomstige situatie. Ter onderbouwing van
de mate van gevaar wordt een uitvoerig advies gegeven. Het Bureau is zich
er immers van bewust dat het bestuursorgaan een eventuele weigering van de
aanvraag of een niet toekenning van de overheidsopdracht in voldoende mate
moet kunnen onderbouwen. Het bestuursorgaan kan aan de hand van de verstrekte
feiten zelf beoordelen of de mate van gevaar hieruit voortvloeit. Indien het
bestuursorgaan zich niet achter de conclusie kan scharen, volgt zij het advies
niet. Het bestuursorgaan loopt op grond van deze aanpak geen buitensporig
aansprakelijkheidsrisico.Dezelfde leden vragen ook hoe de rechter over de risico's zal oordelen.
Daar kan niet zonder meer een antwoord op worden gegeven. Wel kan worden opgemerkt
dat de bestuursrechter vaker oordeelt over strafrechtelijke gegevens in een
bestuurlijk kader. Gedacht kan daarbij worden aan het beoordelen van het ontslag
van een politieambtenaar of leraar wegens een gepleegd delict. Op grond van
de rechtbanksimulatie, waarnaar in de memorie van toelichting is verwezen,
is de weigeringsgrond verbeterd. In de praktijk zal blijken hoe de rechter
met de BIBOB-weigeringsgrond om zal gaan.De leden van de D66-fractie vragen hoe het gevaar wordt ingeschat bij
het door hen gegeven voorbeeld met betrekking tot iemand die zijn strafrechtelijk
verleden heeft afgesloten en een drank- en horecavergunning aanvraagt. Deze
leden geven aan dat betrokkene vervroegd in vrijheid is gesteld wegens goed
gedrag, maar dat hij in een dure auto rondrijdt die hij naar eigen zeggen
rechtmatig heeft gekocht.Het inschatten van het gevaar als bedoeld in dit wetsvoorstel, op grond
van deze informatie is niet mogelijk. Althans, als uitsluitend op basis van
de door deze leden aangedragen gegevens een oordeel zou moeten worden geveld,
kan niet worden geconcludeerd tot een bepaalde mate van gevaar. Bureau BIBOB
gaat veel genuanceerder te werk. Er wordt veel meer en veel gedetailleerdere
informatie opgevraagd. Bovendien wordt al deze informatie geverifieerd en
met elkaar in verband gebracht. Pas als dat is gebeurd geeft Bureau BIBOB
een inschatting van de mate van gevaar. Uit de pilot is gebleken dat een diepgaand
onderzoek het mogelijk maakt om de mate van gevaar goed in te schatten.Dezelfde leden willen weten hoe reëel het is om van gemeenten of
andere overheden te verwachten dat zij op grond van een BIBOB-advies zullen
kunnen besluiten tot het niet verlenen van een vergunning of het niet gunnen
van een aanbesteding zonder daarbij het risico te lopen door de rechter in
het ongelijk te worden gesteld.Een van de doelstellingen van het wetsvoorstel is bestuursorganen behulpzaam
te zijn bij het inschatten van het gevaar dat wordt gelopen dat criminele
activiteiten worden gefaciliteerd als een aanvraag om een bepaalde vergunning
of subsidie dan wel inschrijving op een overheidsopdracht wordt toegekend.
In een BIBOB-advies wordt met het oog daarop zeer uitvoerige
informatie hierover geboden. Ten gevolge van de uitvoerigheid van het advies,
is het aansprakelijkheidsrisico voor het bestuursorgaan klein. Met gebruikmaking
van de uitvoerige motivering uit het advies kan het bestuursorgaan zeer motiveren
waarom bijvoorbeeld de vergunning op grond van de BIBOB-weigeringsgrond is
geweigerd.Dezelfde leden vragen hoe groot het risico is dat een betrokken overheid
het Bureau BIBOB in rechte zal aanspreken en schadevergoeding eisen als blijkt
dat op grond van het BIBOB-advies genomen beschikkingen ten aanzien van vergunningverlening
of aanbesteding door de rechter niet worden geaccepteerd. Gelet op de zeer
zorgvuldige aanpak van het Bureau BIBOB is de kans klein dat zij voor een
gegeven advies aansprakelijk zal zijn. De verwachting is dat een bestuursorgaan
dan ook niet gauw zal overgaan tot aansprakelijkstelling van het Bureau.De leden van de D66-fractie vragen of het naar de maatschappij toe wel
verdedigbaar is dat delen van de rijksoverheid het Bureau BIBOB niet aansprakelijk
kunnen stellen. Ook de leden van de fractie van GroenLinks willen weten wat
het betekent dat de aansprakelijkheid van BIBOB is uitgesloten in geval de
aanvraag komt van een overheidsorganisatie behorende tot de Staat der Nederlanden.Als een bestuursorgaan behoort tot de rechtspersoon Staat der Nederlanden –
bijvoorbeeld een ministerie – kan dit orgaan het Bureau BIBOB niet aanspreken,
aangezien dit Bureau eveneens behoort tot de Staat der Nederlanden. De Staat
kan zichzelf immers niet aanspreken. Voor de lagere overheden ligt dit anders,
zij behoren niet tot de Staat der Nederlanden.Dezelfde leden willen ook geïnformeerd worden over het oordeel van
de rechter over een vertraging in de tijd als gevolg van een BIBOB-advies
dat uiteindelijk niet leidde tot een weigering van de vergunning maar wel
zoveel vertraging heeft opgeleverd dat betrokkenen onevenredig veel schade
heeft geleden.Indien de beslissing over de vergunning binnen de daarvoor gestelde termijnen
wordt gegeven kan op die grond geen schade worden gevorderd. Indien het advies
niet binnen de gestelde termijn wordt gegeven, zal het bestuursorgaan moeten
beslissen op de vergunning zonder te beschikken over een BIBOB-advies. Het
gevolg is dat de BIBOB-weigeringsgrond dan niet kan worden toegepast.De leden van de GroenLinks-fractie maken terecht uit de wettekst op dat
het betreffende bestuursorgaan aansprakelijk is voor inzet en gevolgen van
een (verkeerd) BIBOB-advies. De bestuursorganen beslissen immers zelf op jegens
hen gerichte aanvragen om een vergunning of subsidie. Indien zij een aanvraag
met toepassing van de BIBOB-weigeringsgrond afwijzen, zijn zij daarvoor aansprakelijk.
Het BIBOB-advies is een advies dat het bestuursorgaan helpt bij de toepassing
van de BIBOB-weigeringsgrond.De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe vrijblijvend het advies
van de officier van justitie is om een onderzoek te laten uitvoeren. Het gemeentebestuur
is bevoegd om op grond van een signaal van de officier van justitie te besluiten
tot het vragen van een BIBOB-advies. Dit signaal kan het gemeentebestuur ook
naast zich neer leggen. Indien het gemeentebestuur vraagt om een BIBOB-advies,
wijzigt dit niets in een mogelijke aansprakelijkheidstelling. Er wordt namelijk
beoordeeld of bijvoorbeeld een vergunning kan worden geweigerd op grond van
de BIBOB-weigeringsgrond. Een signaal van de officier van justitie zal niet
leiden tot een ander oordeel dan in het geval niet op basis van een dergelijke
aanwijzing om een BIBOB-advies was gevraagd. 6. De rol van partijen bij het BIBOB-instrumentariumDe leden van de PvdA-fractie vragen het te ontwikkelen modelbeleid voor
de aanvraag van een BIBOB-advies te zijner tijd te zenden aan de Tweede Kamer.Wij zien hiertegen geen bezwaren aangezien de te ontwikkelen beleidslijn
openbaar zal zijn.De leden van de CDA-fractie willen graag helderheid over de vraag of lokale
initiatieven tot de mogelijkheden blijven behoren.Voor een antwoord op deze vraag verwijzen wij naar het antwoord op een
vergelijkbare vraag van de leden van de VVD-fractie onder punt 7.De suggestie dat «voorwerk» op lokaal niveau altijd noodzakelijk
zal blijven om het instrument BIBOB hanteerbaar te houden, onderschrijven
wij ten zeerste. Het is één van de onderliggende doelstellingen
van dit wetsvoorstel om het bestuur bewust te laten zijn van het feit dat
het te maken kan hebben met niet-integere partijen. Het bestuur dient daartoe
te allen tijde zelf de beslissing te nemen of een BIBOB-advies zal worden
gevraagd. In dat kader zal het bestuur een beleidslijn moeten voorbereiden,
aan de hand waarvan kan worden bezien of een BIBOB-advies kan worden aangevraagd.
Verder zal het bestuur in eerste instantie zelf het vragenformulier, dat de
aanvrager dient in te vullen, moeten beoordelen en controleren. Overigens
hebben de bestuursorganen op grond van dit wetsvoorstel geen bevoegdheid om
onderzoek te doen.7. Toetsing aan de praktijkOok de leden van de VVD-fractie vragen naar de ruimte voor lokale initiatieven,
waarbij zij met name refereren aan het Wallenproject in Amsterdam.Voorts vragen de leden van de VVD-fractie naar de mening van de regering
over de werkwijze en de resultaten van de Amsterdamse initiatieven op dit
gebied.De initiatieven die door de gemeente Amsterdam worden ontplooid op dit
gebied worden met belangstelling gevolgd. De mogelijkheden voor samenwerking
tussen de gemeente Amsterdam en Bureau BIBOB i.o. worden thans onderzocht.
Zoals reeds eerder aangegeven speelt het lokaal bestuur zelf een belangrijke
rol bij het BIBOB-instrumentarium, onder meer door de ontwikkeling van lokale
screeningsprofielen. Het gebruik maken van de eigen mogelijkheden is hierbij
van groot belang. Voortzetting van het gebruik van de eigen mogelijkheden
van bestuursorganen wordt dan ook sterk aangemoedigd. Voor het verkrijgen
van informatie uit bronnen waarvoor nu ontheffing is verleend ten behoeve
van een experiment, zal in de toekomst Bureau BIBOB de aangewezen instantie
zijn. De rechtstreekse verstrekking van deze gevoelige informatie aan het
bestuursorgaan zou leiden tot een oncontroleerbare verspreiding over zowel
grote als kleine bestuursorganen en een versnipperde ontwikkeling van expertise.
Lokale initiatieven om zelf actiever aandacht te besteden aan integriteitsbeoordelingen
van derden door de overheid worden toegejuicht. Op deze wijze zal de bewustwording
bij het lokaal bestuur met betrekking tot deze problematiek nog verder vorm
kunnen krijgen.8. Internationale aspectenDe leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre een BIBOB-onderzoek inzicht
kan bieden in de bedrijfsstructuur en andere relevante financiële gegevens
van een buitenlandse onderneming. Open bronnen, zoals internationale bedrijfsinformatiebureaus,
buitenlandse Kamers van Koophandel en Internet kunnen relevante gegevens verschaffen.
Voor gesloten bronnen geldt dat verstrekking doorgaans niet verboden
is, maar dat verplichte verstrekking niet geregeld is. Het Bureau BIBOB zal
door tussenkomst van de minister van Financiën buitenlandse autoriteiten
kunnen verzoeken om fiscale gegevens. Verstrekking is dan afhankelijk van
de nationale wetgeving van het bewuste land. Hetzelfde geldt voor politiële
en justitiële gegevens, alleen is het in dat geval de officier van justitie
die als intermediair fungeert. Opgemerkt dient te worden dat het Europeesrechtelijk
en naar Nederlands recht niet bezwaarlijk is als sprake is van ongelijke behandeling
van bedrijven, in zoverre dit te wijten is aan het enkele feit dat verschillen
bestaan tussen nationale systemen (zie zaak 126/82 Smit, Jur. 1983, blz, 92–92). Het belang van de bevordering van
de relationele integriteit van de overheid rechtvaardigt de inzet van het
BIBOB-instrumentarium, zowel in nationaal als in internationaal opzicht. Het
Bureau BIBOB zal zich binnen zijn mogelijkheden inspannen om ongelijkheid
in behandeling te voorkomen.Concurrentienadelen voor Nederlandse bedrijven lijken op voorhand beperkt.
Uit onderzoek is gebleken dat bijvoorbeeld bij aanbestedingen slechts 3% van
de markt gevormd wordt door buitenlandse ondernemingen. In het voorgaande
is uitgelegd welke maatregelen worden genomen om eventuele ongelijkheid te
voorkomen. Daarnaast kan worden opgemerkt dat BIBOB juist eerlijke concurrentie
bevordert, door het weren van ondernemingen die door investering van crimineel
geld oneerlijke concurrentie bieden ten opzichte van bonafide ondernemingen.
De beperkingen die er nu nog zijn met betrekking tot bepaalde informatiebronnen,
vormen een stimulans voor een actieve houding om veranderingen ook in internationaal
opzicht te bewerkstelligen. De mogelijkheden die er nu al zijn, vormen de
basis om doorgaans een effectief onderzoek van het Bureau BIBOB naar buitenlandse
ondernemingen mogelijk te maken.De leden van de VVD-fractie vernemen graag het standpunt van de regering
over de vraag of, en zo ja op welke termijn en in welke vorm, in Europees
verband niet tot screening van bedrijven en instellingen zou moeten worden
gekomen.Zoals al is aangegeven in de inleiding van deze nota onderzoekt de Europese
Commissie momenteel op welke wijze er tussen de lid-staten informatie uitgewisseld
kan worden over eventuele criminele betrokkenheid van bedrijven die inschrijven
op een aanbesteding. Bovendien heeft de Commissie bij de Raad en het Europees
Parlement een voorstel ingediend om de uitsluitingsgronden in de aanbestedingsrichtlijnen
uit te breiden. Nederland is al jaren een voorstander van een actievere bestuurlijke
aanpak van criminaliteit en heeft zich in Europees verband ook ingespannen
om maatregelen hiertoe genomen te laten worden. Het lijkt dan ook een goed
idee om in Europees verband te komen tot een screening à la BIBOB van
bedrijven en instellingen. Nederland zal hier actief voor pleiten in Europees
verband. Hiermee wordt ook het belang van een internationale aanpak van de
problemen die BIBOB beoogt te bestrijden, onderkend.Indien een internationale regeling wordt opgesteld zal daarin uitwerking
worden gegeven aan de noodzakelijke waarborgen zoals het voorkomen van doorverstrekking
middels de geheimhoudingsplicht.Het pleidooi van VNO/NCW om aandacht te besteden aan internationale aspecten
wordt derhalve ondersteund. Voor zover VNO/NCW beoogt te bepleiten dat de
nationale aanpak dient te wachten op de internationale aanpak, wordt dit pleidooi
niet ondersteund.Op de vragen van de leden van de GroenLinks-fractie naar de informatie-inwinning
in internationaal verband en de vermeende concurrentienadelen die dit zou
kunnen opleveren voor het bedrijfsleven, is hiervoor in de inleiding een antwoord
gegeven. 9. Financiële aspectenDe leden van de PvdA-fractie vragen zich af of BIBOB-activiteiten zijn
aan te merken als toelatingseisen, preventieve handhavingskosten of dat de
activiteiten een gemengd karakter hebben.De BIBOB-activiteiten hebben een gemengd karakter en bevatten elementen
van zowel toelatingseisen (quasi-collectieve voorzieningen waarvan een te
individualiseren profijt is te onderkennen) als preventieve handhavingsactiviteiten.De voornaamste reden om niet alle kosten van het Bureau BIBOB voor rekening
van het Rijk te nemen, doch een vergoeding voor de inzet van het Bureau te
vragen, is gelegen in de proportionaliteitsgedachte. Doordat een financiële
drempel wordt opgeworpen, wordt voorkomen dat een onevenwichtige belasting
van de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en van het Ministerie van Justitie ontstaat, terwijl tevens bestuursorganen
en aanbestedende diensten ervan worden weerhouden om te lichtvaardig gebruik
te maken van de mogelijkheid om adviezen aan te vragen.De leden van de fracties van de PvdA, VVD, CDA en SGP hebben vragen over
de financiële onderbouwing van de kosten van het Bureau BIBOB.Het is niet mogelijk om een precieze inschatting te geven van de met het
wetsvoorstel gepaard gaande kosten. De kosten van het Bureau worden bij een
gemiddeld aantal aanvragen van 500 per jaar geschat op circa f 3 900 000
per jaar. De ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
van Justitie dragen deze kosten voor wat betreft de projectperiode gezamenlijk.Hiertegenover staan de baten die voortvloeien uit het in rekening brengen
van een bijdrage in de kosten van het BIBOB-advies aan het bestuursorgaan
of de aanbestedende dienst die om het advies heeft gevraagd. Deze baten zijn
thans alleen bij benadering in te schatten.Naar aanleiding van de ervaringen in de testfase zal een nadere beschouwing
over de kosten en baten kunnen worden gegeven.In artikel 16 van het wetsvoorstel is bepaald dat de hoogte en vaststelling
van de bijdrage in de kosten voor het BIBOB-advies bij algemene maatregel
van bestuur worden geregeld. Het voornemen is om deze bijdrage af te stemmen
op de aard van de beslissing waaromtrent een BIBOB-advies is verzocht, en
op de diepgang van het onderzoek. Vooral de differentiatie in de diepgang
van het onderzoek zorgt voor maatwerk en biedt de mogelijkheid om in te spelen
op de prijsgevoeligheid. Zo'n prijsverschil sluit goed aan bij de lasten die
een BIBOB-advies met zich brengt voor het Bureau. Een onderzoek door het Bureau
BIBOB in het kader van een grote aanbesteding is zeer arbeidsintensief, als
gevolg van complexe bedrijfsstructuren en de mogelijke betrokkenheid van vele
personen. Voor een vergunning is de kring betrokkenen doorgaans overzichtelijker.Er worden afspraken gemaakt met de gemeenten over de bijdrage in de kosten
op grond van de bedoelde algemene maatregel van bestuur.De leden van de PvdA-fractie vragen, nu het kostenplaatje ontbreekt, wanneer
de regering verwacht dat de financiële gevolgen voor bestuursorganen
en aanbestedende diensten bekend zijn, en op welke wijze de regering de extra
kosten denkt te compenseren. Zowel de leden van de PvdA-fractie als de GroenLinks-fractie
en de D66-fractie stellen vragen over het doorberekenen van de kosten in de
leges.De kosten voor bestuursorganen voortvloeiend uit de aanvraag van een BIBOB-advies
mogen overeenkomstig het kabinetsstandpunt naar aanleiding van het rapport
«Maat Houden» (kamerstukken II 1995/96, 24 036, nr. 22) worden
doorberekend in leges. Het gaat immers (deels) om toelatingskosten. Het staat
bestuursorganen vrij om te bepalen of zij de uitvoeringskosten
willen bekostigen vanuit de algemene middelen, dan wel in hun leges willen
verwerken en op welke wijze zij dit laatste in voorkomend geval willen doen.In dit verband kan worden opgemerkt dat tegenover de kosten baten staan,
die kunnen bestaan uit de imagoverbetering van bepaalde bedrijfssectoren,
de zuivering van naam van ten onrechte als «verdacht» aangemerkte
bedrijven, betere concurrentieverhoudingen tussen bedrijven en ten slotte
het weren van criminele elementen uit de sectoren. De financiële gevolgen
voor bestuursorganen zullen bekend zijn voor de formalisering van het Bureau
BIBOB.Op de vraag van de leden van de CDA-fractie naar het aantal fte dat bij
het Bureau BIBOB zullen worden ondergebracht, wordt met name in hoofdstuk
10 ingegaan.De leden van de PvdA-fractie willen een zo nauwkeurig mogelijke vaststelling
van de kosten die het bedrijfsleven zal ondervinden van de administratieve
lasten voor BIBOB. Bovendien vragen de leden de regering de feitelijk kosten
die aan het bedrijfsleven zullen worden doorberekend.Naar aanleiding van de aanbevelingen uit het eindrapport van de Commissie
Administratieve lasten (commissie-Slechte) heeft de regering besloten, dat
elk ministerie een actieprogramma ontwerpt waarmee de administratieve lasten,
veroorzaakt door de eigen regelgeving, in deze kabinetsperiode met 15% kunnen
worden verminderd (kamerstukken II 1999/2000, 24 036, nr. 148). Deze
opdracht is door het Ministerie van Justitie nadrukkelijk opgepakt. Er is
een ministeriebreed project Administratieve lasten gestart, waarin is begonnen
met het inventariseren van de relevante wetgevingsdomeinen. De verschillende
nulmetingen op deze domeinen zijn in het voorjaar van 2000 gestart. Tegelijkertijd
wordt bekeken welke acties gewenst en haalbaar zijn.Doel is dat er in het begin van 2001 een concreet actieplan ligt ter vermindering
van de administratieve lasten die het Ministerie van Justitie met de eigen
bestaande regelgeving veroorzaakt. Dit zal in het voorjaar van 2001 aan de
Tweede Kamer worden voorgelegd.In dit project worden ook de administratieve lasten gemeten die voor het
bedrijfsleven voortvloeien uit de BIBOB-regelgeving. Daarnaast zal bij de
voorbereiding van het onderhavige wetsvoorstel worden uitgegaan van een zo
groot mogelijke inperking van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven.We zullen de Tweede Kamer na enige ervaring te hebben opgedaan nader kunnen
informeren over de kosten voor BIBOB-activiteiten voor het bedrijfsleven.
Zoals hiervoor gezegd, zullen de financiële gevolgen bekend zijn voor
de formalisering van het Bureau BIBOB. Naar aanleiding van de ervaringen in
de testfase zal een nadere beschouwing over de kosten kunnen worden gegeven.De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre bonafide en hooggekwalificeerde
bedrijven naar de verwachting van de regering de dupe worden van de screening
van twijfelachtige bedrijven.De effecten van de hantering van het BIBOB-instrumentarium bestaan uit
zowel kosten als uit baten voor het bedrijfsleven. Er zal sprake zijn van
kosten als het gaat om de verhoging van de administratieve lasten volgende
uit de verplichting extra gegevens aan te leveren aan het bestuursorgaan of
de aanbestedende dienst. De mate van deze verhoging wordt momenteel in kaart
gebracht in het voornoemde Justitiebrede project administratieve lasten. Bij
de voorbereiding van het onderhavige wetsvoorstel wordt uitgegaan van een
maximale inperking van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven, gegeven
het belang van het BIBOB-instrumentarium. Aan de andere kant staan de mogelijke baten van de imagoverbetering van
bedrijfssectoren, de zuivering van naam van ten onrechte als «verdacht»
aangemerkte bedrijven, betere concurrentieverhoudingen tussen bedrijven en
het weren van criminele elementen uit de sectoren.Diensten en instellingen die gegevens in het kader van het wetsvoorstel
BIBOB zullen gaan verstrekken, dienen dit in principe kosteloos te doen; de
kosten van een BIBOB-advies worden op die manier zo laag mogelijk gehouden.
Zo dienen ook de officier van justitie en de korpsbeheerder, als informatieleverancier
in het proces, kostenloos gegevens te verstrekken. Zowel de officier als de
korpsbeheerder heeft baat bij de verdere ontwikkeling van het Bureau, met
name met betrekking tot het weren van criminele elementen uit de sectoren.Er zullen afspraken met de informatieleveranciers worden gemaakt, zodat
de aanlevering van de informatie zo efficiënt en goedkoop mogelijk zal
zijn. Het streven is om een systeem te verkrijgen waarmee de informatieleveranciers
on-line te bevragen zijn. De kosten voor de informatieleveranciers zullen
niet worden gecompenseerd.10. Uitvoerbaarheid, effecten voor het bedrijfsleven en
effecten voor de rechterlijke machtDe leden van de PvdA-fractie vragen te specificeren hoe groot het deel
van de bestuursorganen en aanbestedende diensten is dat heeft aangegeven zeker
gebruik te willen maken van de mogelijkheid een BIBOB-advies aan te vragen,
in vergelijking tot het totaal in het onderzoek betrokken bestuursorganen.
Ook wensten zij te vernemen om welke redenen sommige bestuursorganen hadden
aangegeven geen gebruik te zullen maken van het BIBOB-instrumentarium.Het onderzoek naar het mogelijk gebruik van het BIBOB-instrumentarium
is bij 106 bestuursorganen ingesteld. Met betrekking tot de interpretatie
van de resultaten van het onderzoek moet vooraf worden opgemerkt dat het onderzoek
werd ingesteld op een tijdstip waarop het wetsvoorstel nog niet bekend was.
De respondenten baseerden hun opvattingen derhalve op enerzijds hetgeen voorafgaand
aan het onderzoek reeds bekend was geworden omtrent het voornemen om te komen
tot de indiening van het onderhavige wetsvoorstel, anderzijds op de informatie
die hen in het kader van het onderzoek schriftelijk omtrent het BIBOB-instrumentarium
was verstrekt.Acht procent van de bestuursorganen heeft te kennen gegeven zeker gebruik
te zullen maken van de adviezen van het Bureau BIBOB, ongeacht de prijsstelling.
Negentien procent van de onderzochte bestuursorganen gaf aan nog geen inschatting
te kunnen maken van het aantal aanvragen om een BIBOB-advies.Van de categorie bestuursorganen die op voorhand stelt zeker geen gebruik
te zullen maken van het BIBOB-instrumentarium geeft tweederde aan dat er geen
vermoedens bestaan van criminaliteit, omdat men met bekende inschrijvers werkt
of sprake is van vergunningaanvragers waarmee men bekend is. Ongeveer 20 procent
van de groep die stelt zeker geen gebruik te zullen maken van het BIBOB-instrumentarium,
baseert zich op het standpunt dat de huidige voorzieningen voor het toetsen
van integriteit reeds voldoen.Bij deze resultaten moet de kanttekening worden geplaatst dat veel respondenten –
ook na het lezen van de hen toegezonden schriftelijke informatie – aanvankelijk
de opvatting huldigden dat het BIBOB-instrumentarium voor hen niet relevant
zou zijn, omdat het gebrek aan integriteit geen formele weigeringsgrond zou
zijn. Deze respondenten bleven zich met andere woorden baseren op de bestaande
wet- en regelgeving waarin, behoudens ten aanzien van enkele specifieke vergunningen,
het gevaar van crimineel misbruik nog geen weigerings- of intrekkingsgrond
is. In de tweede plaats beïnvloedt de prijsstelling van het BIBOB-advies,
dat wil zeggen de hoogte van de bijdrage in de kosten die van de aanbestedende
dienst of het bestuursorgaan wordt gevraagd, het aantal aanvragen om advies.
Zo gaf dertien procent van de ondervraagde bestuursorganen aan dat het aantal
aanvragen waarschijnlijk zal afnemen naar mate de prijs van een BIBOB-advies
hoger wordt.Met betrekking tot de vraag van de leden van de VVD-fractie of de regering
bekend is met het aantal horecavergunningen dat jaarlijks in Amsterdam wordt
verleend, luidt het antwoord bevestigend. Wij achten het aanvaardbaar dat
een BIBOB-onderzoek slechts ten aanzien van een klein gedeelte van de vergunningaanvragen
wordt aangevraagd. Hiermee wordt in voorkomend geval geen handelwijze vertoond
die noodzakelijkerwijs onverenigbaar met het gelijkheidsbeginsel zou zijn.
Dit laatste zou eerst dan aan de orde kunnen zijn indien een bestuursorgaan
volkomen willekeurig in het ene geval wel om een BIBOB-advies zou verzoeken
en in het andere geval niet. Met andere woorden, indien het bestuursorgaan
een consistent beleid hanteert ten aanzien van het aanvragen van een BIBOB-advies,
is er geen sprake van schending van het gelijkheidsbeginsel, ook niet indien
slechts in een beperkt aantal gevallen om een BIBOB-advies wordt verzocht.Ook vragen de leden van de VVD-fractie naar een reactie op de kritiek
van de VNG dat er voor de gemeenten grote financiële risico's aan verbonden
zijn om gebruik te maken van het BIBOB-instrumentarium.Wij delen deze zienswijze niet, omdat naar onze mening geen sprake is
van grote risico's van financiële aansprakelijkheid voor onjuiste beslissingen
van gemeenten naar aanleiding van een BIBOB-advies. In dit verband wordt verwezen
naar paragraaf 5.7 van de memorie van toelichting, met name ook naar
hetgeen in punt 5.7.5 daarvan is opgemerkt. Er zijn door de hele inrichting
van het proces waarlangs het BIBOB-advies tot stand wordt gebracht, alsook
door de verplichting voor aanbestedende diensten en bestuursorganen om de
betrokkene in de gelegenheid te stellen van zijn zienswijze te doen blijken
indien op basis van het BIBOB-advies het voornemen bestaat ten aanzien van
hem een negatieve beslissing te nemen, de nodige waarborgen gecreëerd
dat een beslissing niet op onjuiste gronden wordt gebaseerd.Wat betreft de vrees van VNO/NCW dat de slagvaardigheid van de overheid
bij vergunningsprocedures verder zal worden aangetast, waarover de leden van
de VVD-fractie de zienswijze van de regering wensen te vernemen, wordt het
volgende opgemerkt. De zorgvuldigheid die in een democratische rechtsstaat
van het openbaar bestuur wordt verlangd, vergt dat beslissingen van dat bestuur
volgens weloverwogen procedures tot stand worden gebracht. Dat is overigens
in het algemeen de prijs die moet worden betaald voor een behoorlijke ordening
van de maatschappij. Van die maatschappelijke ordening plukt zeker ook het
bedrijfsleven zijn vruchten, nu die ordening de ontplooiing van het bedrijfsleven
ook mogelijk maakt. Het is naar onze mening dan ook een eenzijdige voorstelling
van zaken indien van de zijde van het bedrijfsleven wordt geklaagd over een
vermeend geringe slagvaardigheid van de overheid. Die slagvaardigheid staat
niet ter discussie, want het gaat om de zorgvuldigheid van de besluitvorming.Het voorgaande neemt niet weg dat al het mogelijke wordt gedaan om binnen
het kader van de eisen die dienen te worden gesteld met het oog op een zorgvuldige
besluitvorming, de procedures zo efficiënt mogelijk in te richten, zodat
zij ook binnen een zo kort mogelijke termijn kunnen worden afgewikkeld. En
uiteraard wordt er voor gewaakt dat aan het bedrijfsleven onnodige eisen worden
gesteld. Waar het gaat om het BIBOB-instrumentarium moet dan ook in de eerste plaats
worden vastgesteld dat met name ook het bedrijfsleven van de toepassing daarvan
de vruchten zal plukken. Oneerlijke concurrentie kan worden voorkomen indien
in de toekomst op basis van de Wet BIBOB onder meer geen vergunningen worden
afgegeven aan bedrijven waarvan moet worden aangenomen dat zij zich niet binnen
de rechtsorde zullen bewegen. Door zich niet aan de wettelijke bepalingen
te houden, zouden dergelijke bedrijven immers veelal goedkoper en zodoende
marktverstorend kunnen opereren. Tegenover dit voordeel voor het bedrijfsleven
staat de, naar onze mening niet meer dan geringe, lastenverzwaring in verband
met de toepassing van het BIBOB-instrumentarium. In sommige gevallen zullen
met het oog op de toepassing van het BIBOB-instrumentarium door het bedrijfsleven
meer gegevens moeten worden verstrekt aan de aanbestedende dienst of het bestuursorgaan.
Dat er in sommige gevallen sprake zal zijn van een enigszins langere duur
van de procedure om tot een beslissing van de aanbestedende dienst of het
bestuursorgaan te komen, kan moeilijk als een lastenverzwaring voor het bedrijfsleven
worden aangemerkt, omdat daaruit geen kosten voor het bedrijfsleven voortvloeien.
Volledigheidshalve wordt hierbij overigens aangetekend dat het aanvragen van
een BIBOB-advies zeker niet in alle gevallen tot een verlenging van de besluitvormingsprocedure
behoeft te leiden.Met betrekking tot de vraag van de leden van de VVD-fractie naar het vermeend
diffamerende effect van een aanvraag van een BIBOB-advies, wordt verwezen
naar hetgeen hierboven daarover reeds is opgemerkt.In antwoord op de vragen van deze leden in hoeverre de aanvraag van een
BIBOB-advies verplicht opschortende werking heeft en of in voorkomend geval
kan worden afgezien van de aanvraag van een BIBOB-advies, delen wij het volgende
mee.Indien overeenkomstig het door de betrokken aanbestedende dienst of door
het betrokken bestuursorgaan vastgestelde beleid inzake het aanvragen van
BIBOB-adviezen eenmaal een dergelijk advies is aangevraagd, zou het naar onze
mening niet van zorgvuldigheid getuigen indien dan een besluit zou worden
genomen zonder de beschikking te hebben over het BIBOB-advies. Dit geldt ook
indien het om een project gaat waarbij haast is geboden. In een spoedeisend
geval kan niet zonder meer van het beleid inzake het aanvragen van BIBOB-adviezen
worden afgeweken.De leden van de VVD-fractie vragen of een bestuursorgaan het verzoek aan
het BIBOB-bureau kan intrekken, indien een aanvrager van een vergunning reeds
zienswijzen als bedoeld in artikel 4:8 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb)
naar voren heeft gebracht.De leden van de VVD-fractie doelen kennelijk op art. 4:7 van de Awb, nu
het de aanvrager van de vergunning zelf betreft. Volgens het wetsvoorstel
heeft het bestuursorgaan de vrijheid een BIBOB-advies aan te vragen. Deze
vrijheid houdt eveneens in dat het bestuursorgaan een reeds gedaan verzoek
om een BIBOB-advies kan intrekken.De leden van de SGP-fractie vragen of de regering niet met hen van mening
is dat de hoogte van het aantal adviezen sterk afhangt van de financiering
daarvan.Er is een relatie tussen het aantal adviesaanvragen en de kosten daarvan
voor de aanvragende aanbestedende dienst of het aanvragende bestuursorgaan.
In dat verband kan de doorberekening van die kosten door middel van het heffen
van leges relevant zijn. Het gaat hierbij uitsluitend om vergunningen, aangezien –
zoals in de memorie van toelichting reeds is uiteengezet – een dergelijk
doorberekening niet aan de orde is ten aanzien van aanbestedingen
en subsidies. Met betrekking tot de mogelijke doorberekening van de kosten
van BIBOB-adviezen in de leges dient naar onze mening te worden bedacht dat
gemeenten niet zonder meer zullen besluiten tot lastenverzwaringen voor bedrijven.
Een hogere last voor bedrijven in verband met vergunningaanvragen zou immers
de wervingspositie van een gemeente om bedrijven binnen zijn grenzen te krijgen,
kunnen aantasten.Voorts vragen de leden van de SGP-fractie of het oordeel van het Bureau
BIBOB niet sterk bepalend zal zijn voor het procedeergedrag van betrokkenen.
Een en ander in het licht van de mogelijke aantasting van reputatie.Het wil ons voorkomen dat de betrokkene die wordt geconfronteerd met een
voor hem negatieve beslissing op grond van het BIBOB-advies, zijn naam eerder
verder zou kunnen beschadigen door te gaan procederen dan dat daardoor zijn
naam zou kunnen worden gezuiverd. Immers de gehele procedure die in voorkomend
geval wordt gevolgd voorafgaand aan een negatieve beslissing is er op gericht
om een beslissing op onjuiste gronden te kunnen voorkomen. Betrokkene wordt
in de gelegenheid gesteld om van zijn visie te doen blijken, zodat hij de
gelegenheid zal hebben om vermeende onjuistheden aan te vechten voordat een
beslissing wordt genomen. Is er na afloop van die procedure een voor betrokkene
negatieve beslissing dan lijken er weinig redenen te zijn op grond waarvan
betrokkene met succes zou kunnen betogen dat zijn naam op onrechtmatige wijze
door het BIBOB-advies en de daarop gebaseerde beslissing wordt aangetast.De schatting van 120 processen per jaar is in het licht van het voorgaande
naar onze mening dan ook niet te optimistisch. Dit zelfde geldt overigens
voor de belasting die daaruit voor de rechterlijke macht voortvloeit. Niet
iedere rechtszaak naar aanleiding van beslissing op basis van een BIBOB-advies
behoeft complex te zijn, zodat voor de vaststelling van de hier bedoelde belasting
mag worden uitgegaan van het gemiddelde dat een rechtszaak vergt.Het Bureau BIBOBDe leden van de PvdA-fractie vragen welke maatregelen worden genomen om
termijnen te doen halen door het Bureau BIBOB.Het bestuursorgaan kan er voor kiezen om parallel aan andere onderzoeken,
ten behoeve van bijvoorbeeld een vergunning, het BIBOB-advies aan te vragen.
Daarnaast worden afspraken gemaakt met de informatieleveranciers over het
tijdig aanleveren van informatie. Hierbij wordt gestreefd naar de mogelijkheid
om bronnen on-line te bevragen. Bovendien zullen screeningsprofielen worden
ontwikkeld, op basis waarvan de eerder toegelichte lichte of zware toets zal
worden uitgevoerd. Deze screeningsprofielen zijn onder andere bedoeld om effectief
en efficiënt te werk te gaan. Daarmede hangt samen dat de doorlooptijden
van het advies korter zullen zijn.De leden van de VVD-fractie vragen of de regering de mogelijkheid onderschrijft
dat door bestuurders uit angst voor een ongewenste vermenging tussen «onder-
en bovenwereld» om de haverklap advies wordt verzocht uit angst voor
misstanden, of uit angst voor claims en negatieve publiciteit nauwelijks verzoeken
aanvragen.Er wordt grote waarde gehecht aan de bewustwording van het overheidspersoneel
over het gebruik van het BIBOB-instrumentarium.Een financiële dam wordt opgeworpen om te voorkomen dat al te lichtvaardig
advies zal worden gevraagd. Het BIBOB-instrumentarium houdt niet alleen in,
dat bestuursorganen een advies ten behoeve van bijvoorbeeld een vergunning
kunnen vragen: het ligt in de lijn der verwachting dat het Bureau BIBOB een
expertise zal opbouwen op het gebied van integriteitsinstrumenten.
Het is echter niet de bedoeling dat het Bureau BIBOB maar zal doorgroeien
in omvang, maar dat de BIBOB-aanpak groeit. Zo zullen gemeenten ook veel zelf
kunnen gaan doen op het gebied van pre-screening. Vooralsnog zijn 13 personen
(in projectvorm) belast met de voorbereidingen voor de uitvoering van het
wetsvoorstel. Met de formalisering van het Bureau BIBOB zal worden bezien
of dit aantal medewerkers voldoet.De leden van de VVD-fractie vragen waarop het aantal verzoeken van 500
per jaar, is gebaseerd. Ook de leden van de PvdA-fractie vragen de regering
het aantal van 500 verwachte aanvragen nader te onderbouwen en dit aantal
per type advies uit te splitsen.Het initiatief tot het uitwerken van het nieuwe BIBOB-instrumentarium
is genomen naar aanleiding van signalen van bestuursorganen in het begin van
de negentiger jaren dat criminele personen doordringen in het economisch leven
en een beroep doen op bestuurlijke faciliteiten. Zo heeft dit gespeeld bij
de aanbesteding van een politiebureau, de subsidieverlening van een afvalverwerkingsbedrijf,
en de toekenning van een vergunning aan een internationaal transportbedrijf.
Op basis van de ervaringen in de pilot BIBOB is een vertaling daarvan naar
de voorgestelde werkwijze van het Bureau BIBOB gesteld op circa 500 verzoeken
per jaar. Er zal worden gestuurd door middel van het maken van afspraken met
de gemeenten.Het instrumentarium is voorlopig toepasbaar op een beperkt aantal (in
de wet opgesomde) sectoren. Indien het instrumentarium effectief blijkt te
functioneren en in andere sectoren of inrichtingen dan waarop het instrument
van toepassing is, sprake blijkt te zijn van criminaliteit, kan een uitbreiding
plaatsvinden door middel van een wijziging van de regelgeving.Gezien de ervaringen in de betrokken sectoren, de toenemende bekendheid
van het BIBOB-instrumentarium in de testfase door middel van een bewustmakingscampagne
bij de bestuursorganen en de wijze waarop het onderzoek zal worden uitgevoerd,
is het op voorhand niet uit te sluiten dat in het eerste jaar al 500 BIBOB-adviezen
zullen worden aangevraagdDe leden van de CDA-fractie vragen hoe wordt voorkomen dat het Bureau
BIBOB dichtslibt vanwege te veel aanvragen of te grote belasting van bestuursorganen,
politie, rechterlijke macht en het bedrijfsleven (lastenverzwaring). Ook de
leden van de GroenLinks-fractie vragen wat de verwachting van de regering
is dat het Bureau sterk overvraagd zal worden.Er zullen screeningsprofielen worden ontwikkeld, op basis waarvan een
lichte of een zware toets zal worden uitgevoerd. Deze screeningsprofielen
zijn onder andere bedoeld om effectief en efficiënt te werk te gaan.
Daarmee hangt samen dat de doorlooptijden van het advies korter zullen zijn.
Tevens is het de bedoeling dat door een bewustwordingsproces bij de bestuursorganen
de BIBOB-aanpak groeit en deze zelf ook een rol kunnen hebben door bijvoorbeeld
een pre-screening.Wat betreft de verhoging van de lasten in verband met het aanleveren van
gegevens moet worden gezegd dat het voorliggende wetsvoorstel een extra inspanning
van de betrokkenen vereist. Door zo veel mogelijk gebruik te maken van zogenaamde
on-line verbindingen kunnen gegevens uit geautomatiseerde bestanden en registraties
direct door het Bureau BIBOB zelf worden verzameld.De leden van de CDA-fractie vragen of er ook aanvragen kunnen komen van
waterschappen en andere semi-overheden. Er kunnen inderdaad aanvragen komen
van waterschappen en andere bestuursorganen, zoals deze zijn omschreven in
artikel 1:1 van de Algemene wet bestuursrecht. Bestuursorganen en aanbestedende dienstenWij delen de mening van de leden van PvdA-fractie niet, dat de door ons
in de memorie van toelichting uitgesproken voornemens ten aanzien van de bestuursorganen
en de aanbestedende diensten onvoldoende zouden zijn. De betrokken leden vragen
de regering welke concrete maatregelen worden genomen om het betreffende overheidspersoneel
op te leiden en naar de wijze waarop een centrale voorziening bij bestuursorganen
en aanbestedende diensten wordt gecreëerd. Zoals reeds werd aangegeven
in de memorie van toelichting hechten wij zeer aan het belang dat de bestuursorganen
en aanbestedende diensten beschikken over de kennis en vaardigheden om op
een juiste wijze gebruik te maken van het BIBOB-instrumentarium en om de inhoud
van de BIBOB-adviezen adequaat te kunnen verwerken. Dit past in het reeds
jaren geleden in gang gezette integriteitsbeleid en het daarop betrekking
hebbende bewustwordingstraject. In het komend jaar zal het Bureau BIBOB i.o.
samen met het Ministerie van BZK, de VNG, het IPO en andere relevante instanties
bij de operationalisering en de implementatie van het BIBOB-instrumentarium
ruim aandacht schenken aan de thema's communicatie, bewustwording en relatiebeheer.
Deze aanpak sluit aan bij de bevindingen uit het bij (de divisie CRI van)
het KLPD uitgevoerde pilotproject BIBOB. In dat kader zal in overleg en afstemming
met de betrokken partners een op de verschillende doelgroepen toegesneden
communicatieplan worden opgesteld en uitgevoerd. Een onderdeel van deze communicatie-aanpak
betreft de genoemde bewustwording bij de relevante bestuursorganen alsmede
zal aandacht besteed worden aan de benodigde opleidingen. Zoals reeds aangegeven
zal binnen het Bureau BIBOB een operationele helpdesk worden ingericht met
als doel bestuursorganen voor te lichten en te begeleiden in een adequaat
gebruik van de eigen bevoegdheden en in voorkomende gevallen van het BIBOB
advies. Eén van de opdrachten van het Bureau BIBOB i.o. betreft het
aan de hand van een behoefte-inventarisatie maken van afspraken met afnemers
(bestuursorganen en aanbestedende diensten) op basis waarvan adviezen kunnen
worden opgesteld. De betrokken bestuursorganen en aanbestedende diensten zullen
hetzij direct dan wel via de VNG en het IPO worden betrokken bij de ontwikkeling
van een aantal voor zowel de betrokken organen als het Bureau relevante activiteiten.
Te noemen zijn in dit verband de ontwikkeling van screeningsprofielen, de
modelaanvraagformulieren, standaardverzoekformulieren, modelafspraken en de
modelbeleidslijn. In de memorie van toelichting hebben wij aangegeven dat
er zal worden aangedrongen op het formeren van een centraal punt bij de bestuursorganen
dat alle aanvragen inzake vergunningen ontvangt. Dit is niet alleen van belang
voor een efficiënte inzet van de deskundigheid en een gecoördineerde
behandeling van verschillende vergunningen ten behoeve van dezelfde aanvrager
maar ook vanuit het oogpunt van de bescherming van de privacy van de betrokkenen.
Door deze voorgestane centrale intake binnen het bestuursorgaan wordt de kans
op een verkeerde verspreiding van de informatie en de adviezen verkleind.
De wijze waarop de feitelijke organisatie van een dergelijk centraal punt
binnen het betreffende bestuursorgaan zal plaatsvinden, betreft uiteraard
een autonome keuze van het betreffende orgaan en zal mede afhankelijk zijn
van de grootte van de gemeente en het aantal te verwachten vergunningaanvragen.
Vanuit (de helpdesk van) het Bureau BIBOB i.o. zullen de bestuursorganen worden
geadviseerd over de verschillende mogelijkheden en keuzes, waardoor de wijze
waarop de verschillende bestuursorganen hun processen inrichten zo efficiënt
mogelijk kan aansluiten op de werkprocessen en activiteiten van het Bureau.Behoefte aan BIBOB-adviezenOp de vragen van de leden van de PvdA-fractie omtrent de wijze waarop de prijs voor een BIBOB-advies zal worden bepaald, is hierboven in
hoofstuk 9 reeds ingegaan. Zoals daar onder meer is aangegeven is in artikel
16 van het wetsvoorstel bepaald dat de hoogte en vaststelling van de bijdrage
in de kosten voor het BIBOB-advies bij algemene maatregel van bestuur zal
worden geregeld.Effecten voor het bedrijfslevenDe leden van de D66-fractie vragen waarom er vanaf gezien is in de wet
een duidelijk termijn voor advisering te noemen.In principe zal de termijn worden gesteld op zes weken, met de mogelijkheid
tot vier weken verlenging. Er dient wat de termijn betreft te worden afgewacht
wat de resultaten uit de testfase opleveren. De termijn wordt bij algemene
maatregel van bestuur geregeld. Eventuele wijziging van de termijn is zo redelijk
eenvoudig te realiseren, indien uit de praktijk zou blijken dat een termijn
van zes weken niet haalbaar is.Effecten voor de rechterlijke machtDe leden van de PvdA-fractie vragen om de inschattingen van het aantal
adviesaanvragen en de te verwachten zaken bij de bestuursrechter te onderbouwen.
Dezelfde vragen worden gesteld door de leden van de VVD-fractie.Het aantal van 500 BIBOB-adviezen is ingegeven door de ervaringen die
zijn opgedaan tijdens de pilot BIBOB. Gedurende die pilot is er overleg geweest
met verschillende gemeenten. Daarbij is onder andere ingegaan op de reikwijdte
en het belang van BIBOB-adviezen. Op basis van deze overleggen is de schatting
van het aantal BIBOB-adviezen gemaakt.Het uitgangspunt dat ongeveer een kwart van het aantal BIBOB-adviezen
leidt tot een procedure is uitsluitend gebaseerd op ervaringsfeiten met betrekking
tot de introductie van nieuwe instrumenten. Aangezien BIBOB een nieuw instrument
is kan het aantal procedures slechts worden geschat.De PvdA-fractie vragen om een inschatting te geven van de te verwachten
belasting van de rechterlijke macht. Zoals hierboven is aangegeven wordt verwacht
dat maximaal 25% van het aantal BIBOB-adviezen tot een procedure zal leiden.
Dit houdt in dat in dit kader ongeveer 120 procedures worden gevoerd. Hoeveel
werk een BIBOB-zaak met zich brengt kan slechts worden geschat. Op basis van
voornoemd aantal en op basis van het type zaak wordt geschat dat de rechterlijke
macht 1,4 fte nodig zal hebben voor het beoordelen van de zaak. Aan ondersteunend
personeel is 1,8 fte nodig.De leden van de VVD-fractie signaleren de mogelijkheid tot aansprakelijkheidstelling
van de overheid wegens het uitbrengen van een verkeerd advies. Zij vrezen
een toename van juridische procedures tegen de overheid. Deze leden willen
weten hoe zich dit verhoudt tot de wens tot dejuridisering. Hiervoor –
in de paragraaf over aansprakelijkheid – is aangegeven dat niet verwacht
wordt dat veel BIBOB-adviezen aanleiding zullen zijn voor het voeren van een
procedure. Gewezen is op de zorgvuldige manier waarop de adviezen tot stand
komen. Uiteengezet is dat het bijna onmogelijk is dat het Bureau BIBOB zijn
oordeel baseert op onjuiste gegevens. Voorts is beschreven dat dubbelchecks
plaatsvinden op de gegevens en op de conclusies die uit het verband van gegevens
wordt getrokken. Er wordt dus bijzonder veel aandacht besteed aan het opstellen
van het advies. Een dergelijke aanpak past in de wens tot dejuridisering.Hiermee is tevens antwoord gegeven op de vraag van de leden van de CDA-fractie
vragen hoe verdergaande juridisering wordt voorkomen. Zij wijzen erop dat
negatieve beslissingen weer tot procedures kunnen leiden. II. ArtikelsgewijsArtikel 1Op de vraag van de CDA-fractie of de in artikel 1 gebruikte terminologie
in overeenstemming is met de terminologie van de Europese richtlijnen kan
geantwoord worden dat de termen «aanbestedende dienst», «gegadigde»
en «overheidsopdracht» afkomstig zijn uit de Europese aanbestedingsrichtlijnen,
maar in de wet opnieuw zijn gedefinieerd omdat deze termen in de wet de ene
keer een beperkter bereik hebben (dat geldt voor de term aanbestedende dienst)
en de andere keer een ruimer bereik (dat geldt voor gegadigde en overheidsopdracht).
Voor een meer uitgebreide bespreking van de achtergronden hiervan verwijzen
wij naar de artikelsgewijze toelichting op artikel 1 in de memorie van toelichting.Artikel 3De leden van de CDA-fractie vroegen hoe in dit artikel rekening wordt
gehouden met de keten van bedrijven in de afvalverwerkingssector.De in artikel 3 gegeven bevoegdheid heeft betrekking op beschikkingen
terzake van een subsidie of een vergunning voor individuele bedrijven. Ketenonderzoek
is één van de mogelijkheden bij de handhaving van de afvalstoffenregelgeving.
Hierop wordt ingegaan in de halfjaarlijkse voortgangsrapportages handhaving
milieuwetgeving (zie laatstelijk kamerstukken II 1999/2000, 22 343, nr.
49). Indien uit een dergelijk ketenonderzoek blijkt dat bepaalde, individuele
bedrijven voldoen aan de in dit artikel genoemde criteria, kan dit voor het
bevoegd gezag aanleiding zijn om de vergunning van dat bedrijf in te trekken.In dit verband kan er tevens op worden gewezen dat na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel structuur beheer afvalstoffen (26 638) de Minister
van VROM de bevoegdheid krijgt regels te stellen met betrekking tot de criteria
voor vermelding op de lijst van inzamelaars van afvalstoffen (artikel 10.45
Wet milieubeheer nieuw), en de lijst van geregistreerde handelaars, bemiddelaars
en vervoerders van afvalstoffen (artikel 10.55 Wet milieubeheer nieuw). De
criteria hebben betrekking op zowel het op de lijst plaatsen als de beëindiging
daarvan. Bij het opstellen van deze criteria zullen de in artikel 3 genoemde
criteria mede in beschouwing worden genomen.Artikel 4De leden van de CDA-fractie vragen of het weigeren van medewerking kan
worden aangemerkt als een gevaar als bedoeld in artikel 3, eerste lid.Het weigeren van medewerking levert als zodanig geen gevaar zoals bedoeld
in artikel 3, eerste lid, op. Wel kan het weigeren van medewerking aanleiding
geven voor nader onderzoek door het Bureau BIBOB.Artikel 5De leden van de CDA-fractie vragen waarom in dit artikel wordt bepaald
dat de sectoren bij amvb worden aangewezen. De in artikel 5 voorziene aanwijzing
van de sectoren waarbinnen ingeval van de verstrekking van een overheidsopdracht
een BIBOB-advies kan worden gevraagd, hangt samen met de proportionaliteitsgedachte,
die in paragraaf 4.2 van de memorie van toelichting nader is uiteengezet.
Er moet sprake zijn van enig gevaar van criminele betrokkenheid dan wel voor
misbruik van de overheidsopdracht voor criminele activiteiten. Pas als dat
gevaar zich in een bepaalde sector voordoet, is er aanleiding de bevoegdheid
tot het vragen van een BIBOB-advies toe te kennen.De leden van de CDA-fractie vragen hoe het zit met de toepasselijkheid van het BIBOB regime bij subsidies waarbij zowel de EU, de provincie
als de rijksoverheid is betrokken. Op grond van artikel 6 kan het BIBOB regime
worden toegepast, indien dit in de desbetreffende subsidieregeling is bepaald.
Voorzover de EU daarbij is betrokken kan alleen dan het BIBOB regime van toepassing
worden verklaard, indien de EU-regelgeving daarvoor de ruimte biedt. De betrokkenheid
van de provincie en de rijksoverheid staat aan de toepasselijkheid BIBOB niet
in de weg.Artikel 7De leden van de SGP-fractie verzoeken de regering om zo mogelijk in de
nota naar aanleiding van het verslag de resultaten bekend te maken van het
onderzoek naar de kwestie of ook bouwvergunningen ex de Woningwet onder de
reikwijdte van het BIBOB-instrumentarium gebracht moeten worden.Wij verwijzen naar het antwoord dat wij hebben gegeven op vragen met dezelfde
strekking van de leden van de fracties van de PvdA en GroenLinks.Artikel 11De leden van de fractie van GPV en RPF constateren dat de officier van
justitie op grond van artikel 11 de beschikking kan krijgen over informatie
op grond waarvan hij tot vervolging wil overgaan. Deze leden willen weten
of dit is toegestaan.Het is toegestaan om naar aanleiding van informatie verkregen van het
Bureau BIBOB een opsporingsonderzoek te beginnen. Ook kan deze informatie
aanleiding geven tot een verkennend onderzoek als bedoeld in artikel 126ff
van het Wetboek van Strafvordering.Artikel 18De leden van de VVD-fractie merken op dat het hen niet duidelijk is geworden
of gegevens, waarvan de verstrekker heeft aangegeven dat deze niet aan de
desbetreffende persoon ter kennis mogen worden gesteld, ook mogen worden gebruikt
voor het BIBOB-advies.Terzake wordt verwezen naar hetgeen hieromtrent is opgemerkt op blz. 25
van de memorie van toelichting.Artikel 20De leden van de CDA-fractie willen naar aanleiding van artikel 20 van
het wetsvoorstel BIBOB weten welke relatie er bestaat tussen dit wetsvoorstel
en de WOB. De regering wil hierover opmerken dat de Wet BIBOB kan worden aangemerkt
als een bijzondere wet ten opzichte van de WOB, zodat bepalingen met betrekking
tot openbaarheid uit de Wet BIBOB voorrang hebben op bepalingen uit de WOB.Artikel 29De leden van de CDA-fractie vragen hoe zich artikel 29 verhoudt tot het
uitgangspunt dat Bureau BIBOB geen eigen onderzoek gaat doen.De werkwijze van het Bureau BIBOB is neergelegd in artikel 12. In het
tweede lid van dat artikel is uitdrukkelijk gesteld dat het verzamelen van
persoonsgegeven wordt beperkt tot gegevens die reeds elders zijn geregistreerd.
Dit is overeenkomstig het uitgangspunt dat het Bureau BIBOB geen zelfstandig
veldonderzoek verricht.Artikel 29 geeft slechts aan dat de vragenformulieren zodanige gegevensmoet genereren dat het Bureau BIBOB de onderscheiden gegevensbestanden
ook kan raadplegen.Artikelen 36–40De leden van de SGP-fractie vragen of met de voorgestelde wijziging van
de Drank- en horecawet, de Opiumwet, de Wet goederenvervoer, de Wet personenvervoer,
de Wet milieubeheer en de Woningwet wordt geanticipeerd op de aanwijzing ex
artikel 5 van het wetsvoorstel. De wetswijzigingen waar door de SGP op wordt
gedoeld zien allemaal op te verlenen vergunningen. Artikel 5 daarentegen ziet
op de aanbestedingen. Voor de aanwijzing van de sectoren waarvoor bij aanbestedingen
een BIBOB-advies mag worden gevraagd, zal een specifieke afweging worden gemaakt.
Er mag niet van worden uitgegaan dat de sectoren die bij de vergunningen zijn
aangewezen, ook zullen worden aangewezen bij de aanbestedingen. Vooralsnog
wordt voor de aanbestedingen gedacht aan de sectoren bouw en automatisering.Een tweede vraag van de leden van de SGP betreft de vraag of de voorgestelde
wetswijzigingen uitputtend zijn. Voor dit moment is dat wel het geval, zij
het dat nog bezien wordt of bij de verlening van de bouwvergunning de BIBOB-weigeringsgrond
zou moeten mogen worden toegepast. Indien er redenen zijn om aan te nemen
dat voor andere sectoren een gevaar valt aan te nemen voor de facilitering
van criminele activiteiten dan is het mogelijk dat de specifieke wetgeving
wordt aangepast conform het wetsvoorstel BIBOB.De leden van de SGP vragen verder naar met het wetsvoorstel BIBOB vergelijkbare
initiatieven binnen Europa. Voor het antwoord op deze vraag verwijst de regering
naar hetgeen hierover is gesteld in de inleiding van deze nota.Artikel 40De leden van de CDA-fractie vroegen of bij verkoop van woningen door toegelaten
instellingen ook een kettingbeding wordt gehanteerd in geval van doorverkoop.Het wetsvoorstel voorziet in de mogelijkheid de verkoop van woningen door
toegelaten instellingen of het vestigen van een recht van erfpacht, van opstal
of van vruchtgebruik op haar onroerende zaken, in bij of krachtens AmvB aan
te geven gevallen, aan een vergunningplicht te binden. De weigering van de
bedoelde vergunning wordt in het wetsvoorstel genormeerd. Het wetsvoorstel
voorziet niet in bepalingen omtrent kettingbedingen ter zake, ook niet als
voorwaarde bij vergunningverlening. Formeel heeft een eigenaar de bevoegdheid
een kettingbeding op te nemen in een overeenkomst, maar of hieraan behoefte
bestaat zal sterk van de omstandigheden van het geval afhangen. Op dit moment
bestaat er naar mijn mening geen reden op dit punt iets te reguleren.Artikel 42De leden van de VVD-fractie vragen de termijn voor evaluatie te wijzigen
van vijf jaar in drie jaar. De leden van de GroenLinks-fractie stellen voor
om de evaluatie van de wet na twee jaar te laten plaatsvinden.Voor een nieuw in te voeren instrumentarium als BIBOB is een grondige
evaluatie na zekere tijd van groot belang. Het gaat immers om een nieuwe bevoegdheid
voor het openbaar bestuur binnen de kaders van de geldende regelgeving. Het
zal daarbij niet alleen gaan om vragen over de uitvoerbaarheid. Van groot
belang zal zijn of met het instrumentarium ook de effecten worden bereikt
die beoogd worden. Wij verwachten dat een termijn van drie jaar tekort zal
zijn om een volwaardige evaluatie op deze punten uit te kunnen voeren. III. Tot slotDe leden van de CDA fractie willen weten hoe het wetsvoorstel zich verhoudt
tot de operatie marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit.Met het onderhavige wetsvoorstel wordt enerzijds beoogd faciliterend op
te treden jegens bestuursorganen op een terrein dat moeilijk toegankelijk
is, te weten het beoordelen van met name strafrechtelijke gegevens. Anderzijds
wordt een instrument gecreëerd dat op het snijvlak van bestuurs- en strafrecht
een bijdrage levert op criminaliteitspreventief terrein.De leden van de D66-fractie vragen waarom dit wetsvoorstel zoveel voorbereidingstijd
nodig heeft gehad, waarbij wordt gewezen op de versie die in 1997 aan de adviesinstanties
is gezonden. De adviezen die in de loop van 1997 zijn binnengekomen, hebben
aanleiding gegeven het wetsvoorstel op een aantal essentiële punten nader
uit te werken. Met name de weigerings- en intrekkingsgrond in artikel 3 is
verder uitgeschreven en verduidelijkt ten gevolge van de externe adviezen
en de expertmeeting die begin 1998 door de Registratiekamer werd georganiseerd.
Het wetsvoorstel is uiteindelijk in juli 1998 aan de Raad van State aangeboden
voor advies.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,K. G. de VriesDe Minister van Justitie,A. H. Korthals 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26883-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl