Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2010  ; Brief regering; Stand van zaken van 2 Amsterdamse abortusklinieken en een kort rapport van het College Sanering  Zorginstellingen
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139879
 2009-2010
 
 32 123 XVI
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2010
 
 
 
 
 Nr. 
 112
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 12 januari 2010
 
 Tijdens de eerste termijn van het AO Wijziging Besluit afbreking zwangerschap
(kamerstuk 32 123 XVI, nr. 101) is de situatie rondom de Amsterdamse
abortusklinieken Dr. Frans Wong Kliniek (Oosterpark) en ACSG/MR70 zijdelings
aan bod gekomen. Ik hecht er aan om voorafgaand aan de tweede termijn u te
informeren over de feitelijke stand van zaken. Tevens bied ik u een kort rapport
aan van het College Sanering Zorginstellingen (CSZ)
dat op mijn verzoek onderzoek heeft gedaan naar de huidige situatie bij de
twee klinieken in relatie tot de continuïteit van zorg.
 Achtergrond
 Alvorens ik een overzicht geef van de gebeurtenissen rondom de abortusklinieken,
wil ik benadrukken dat mijn bemoeienis met deze zaak rechtstreeks voortvloeide
uit mijn gevoelde verantwoordelijkheid voor de continuïteit van de abortushulpverlening.
 
 In oktober 2009 werd het ministerie van VWS door het College voor Zorgverzekeringen
(CvZ) op de hoogte gebracht van het feit dat de twee Amsterdamse abortusklinieken,
ACSG/MR70 en de Dr. Frans Wong kliniek (Oosterparkkliniek) in finaniële
problemen verkeerden. Deze informatie kwam van het CvZ omdat deze instelling
de subsidieregeling abortushupverlening uitvoert. Het CvZ verstrekt de gelden
aan de klinieken door middel van bevoorschotting en rekenen aan het einde
van het jaar met de klinieken af op basis van het aantal verrichtingen. CvZ
kan binnen de regels van de subsidie niet zelfstandig extra bedragen toekennen
en moet in voorkomende gevallen terugvallen op VWS.
 De subsidieregeling is een AWBZ subsidie, maar wordt niet geregeld via
een zorgkantoor zoals gebruikelijk is.
 
 Als staatssecretaris van VWS ben ik verantwoordelijk voor de continuïteit
van zorg. Eind 2009 ontstond de situatie dat twee klinieken in Amsterdam gelijktijdig
failliet dreigden te gaan. Door het verdwijnen van beide klinieken
zou de continuïteit van de abortushulpverlening in Amsterdam in gevaar
komen. De klinieken verzorgen samen 20% van het totaal aantal verrichtingen
op jaarbasis. In de directe omgeving was er onvoldoende capaciteit beschikbaar
om de vraag naar abortushulpverlening op te vangen. In mijn brief van 17 november
2009 (kamerstuk 32 123 XVI, nr. 80) heb ik de Kamer laten weten
beide klinieken te zullen ondersteunen. Doorslaggevend bij deze beslissing
is geweest het waarborgen van de abortushulpverlening in Amsterdam en directe
omgeving. Het ging mij nadrukkelijk niet om het voortbestaan van de klinieken,
maar om het waarborgen van het zorgaanbod.
 De financiële problemen
 De abortuskliniek ACSG/MR70 verkeert al enige jaren in de financiële
problemen.
 Eind 2006 werd deze kliniek financieel gesteund door VWS omdat er liquiditeitsproblemen
waren ontstaan. Eind 2008 kwam opnieuw het verzoek voor steun omdat de problemen
uit het verleden niet opgelost konden worden en er nog altijd een tekort was
op de begroting. Het verzoek tot financiële steun kwam gelet op de regeling
zoals eerder beschreven via het CvZ bij VWS terecht. Zoals gezegd onderhoudt
het CvZ de subsidierelatie met de klinieken en klopt alleen bij VWS aan als
zij geen middelen hebben binnen de subsidieregeling.
 ACSG/MR70 werd eind 2008 opnieuw financieel bijgestaan door VWS in analogie
met de toen geldende regels van het NZa. De verwachting was dat de kliniek
met de toegekende steun de fianciële huishouding weer op orde zou hebben.
De regels van de NZa hielden in dat er aan de subsidieverlening voorwaarden
werden verbonden (PG-E2902392). De belangrijkste waren dat ACSG/MR70 moet
zorgen voor een sluitende begroting en dat de stichting zelf een substantiële
eigen bijdrage moet leveren voor het wegwerken van het negatief vermogen.
Ze werden dan ook onder verscherpt toezicht van het CvZ geplaatst. Voorts
moest een aantal leden van het bestuur worden vervangen.
 
 Juli 2009 liet de kliniek weten te beschikken over nieuwe bestuursleden
en in gesprek te zijn met ondermeer het Slotervaartziekenhuis voor nieuwe
huisvesting. De huisvesting was één van de maatregelen die het
bestuur wilde nemen om invloed te kunnen uitoefenen op het negatief vermogen.
De huisvesting van de kliniek aan de Sarphatiestraat is namelijk erg duur.
 
 Eind oktober 2009 liet CvZ in gesprek met VWS weten dat ACSG/MR70 ondanks
de genomen maatregelen, niet kon komen tot een sluitende begroting. CvZ zag
geen andere mogelijkheid dan in januari 2010 de subsidierelatie met MR70 af
te bouwen wegens herhaaldelijke discontinuïteit in de financiën.
Voor de maand december 2009 ontstond de situatie dat de crediteuren en het
personeel niet meer konden worden betaald. Uiteindelijk is aan ACSG/MR70 geen
subsidie vestrekt, maar is het CvZ een maand eerder begonnen met de maatregelen
om de kliniek af te bouwen en zijn de kosten in deze afbouw meegenomen.
 
 De situatie bij de Dr. Frans Wong kliniek is anders. In tegenstelling
tot ACSG/MR70 heeft deze kliniek nooit financiële problemen gekend. De
problemen zijn ontstaan door correcties op de subsidievaststelling door het
CvZ. Klinieken dienen een begroting in en op basis van die cijfers vindt er
een bevoorschotting plaats door het CvZ. Aan het einde van ieder jaar wordt
door het CvZ bekeken of de verstrekte gelden correct en volgens de subsidevoorwaarden
zijn besteed. CvZ gaf aan bewijzen in handen te hebben dat de kliniek ten
onrechte subsidieabele bedragen in de begrotingen had opgevoerd over de jaren
2007, 2008 en 2009. CvZ was dan ook van mening dat deze bedragen kunnen worden
ingehouden op de subsidierechten van 2009. Hierdoor ontstond de
situatie dat de kliniek in oktober 2009 voor het laatst geld ontving van het
CvZ en acuut in de financiële problemen kwam.
 
 De kliniek is tegen de beschikking van het CvZ in bezwaar gegaan en dit
bezwaar loopt nog. Hoewel het CvZ aangeeft verdenkingen te hebben ten aanzien
van de kliniek en heeft gemeend op grond daarvan de subsidievasstelling te
moeten herzien, zijn de verdenkingen nog geen officiële feiten. Het is
bestuurlijk niet gangbaar om hangende bezwaarprocedures een kliniek failliet
te laten gaan. Het bestuur van de kliniek is inmiddels vervangen door een
nieuwe interim voorzitter en een nieuwe penningmeester.
 De situatie eind 2009 en nu
 Het bovenstaande leidde in november 2009 niet alleen tot een situatie
waarin beide klinieken in Amsterdam op hetzelfde moment in de liquiditeitsproblemen
kwamen, maar ook tot een probleem van het waarborgen van de zorg op de langere
termijn. De situatie bij de Dr. Frans Wong kliniek blijft hangende de bezwaarprocedures
tegen het CvZ uiterst onzeker en ACSG/MR70 zal eind 2010 door het CvZ zijn
afgebouwd en houdt op te bestaan.
 
 Beide klinieken hebben meerdere malen aangegeven te willen fuseren en
te komen tot één kliniek in Amsterdam. Gesprekken tussen beide
klinieken hebben tot nu toe nog niet tot resultaten geleid.
 ACSG/MR70 voert sinds eind 2009 serieuze gesprekken met het Slotervaartziekenhuis
om te komen tot ander huisvesting. Ook CvZ sluit bij deze gesprekken aan om
te beoordelen of er vanuit de subsidieregeling bezwaren bestaan tegen het
huisvesten van een al dan niet gefuseerde kliniek in het Slotervaart. Dit
is op voorhand niet het geval. Om de continuïteit van de zorg ook voor
de langere termijn te kunnen borgen is het van belang dat er een plan komt
voor de klinieken in Amsterdam. Uiteindelijk zal er op aanraden van het CvZ
zeer waarschijnlijk gekozen worden voor het oprichten van een nieuwe stichting
waar de abortusactiviteiten kunnen worden ondergebracht. Gelet op de gesprekken
van ASCG/MR70 met het Slotervaartziekenhuis, lijkt dit een voor de hand liggende
locatie.
 Zoals elke locatie moet ook het Slotervaartziekenhuis voldoen aan de eisen
die zijn gesteld in de Wet afbreking zwangerschap (Waz) en het Besluit afbreking
zwangerschap (Baz). De eisen gelden ondermeer ten aanzien van de werkwijze,
huisvesting, het waarborgen van de anonimiteit van de vrouw en zorgvuldigheid
omtrent de gespreksvoering. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) zal
erop toezien dat de nieuw op te richten kliniek in Amsterdam zal voldoen aan
deze eisen zodat de abortushulpverlening uit medisch en verpleegkundig oogpunt
naar behoren kan worden uitgevoerd.
 
 Gelet op de onzekere positie van de Dr. Frans Wong kliniek en de afbouw
van ACSG/MR70 in 2010 heb ik het CSZ gevraagd een kort rapport uit te brengen
over de mogelijke problemen rondom het waarborgen van de continuïteit
van de zorg. De eerste bevindingen van het CSZ zijn bijgevoegd.
 
 Het is gelet op de onzekere situatie urgent dat de beide abortusklinieken
tot een oplossing komen ten behoeve van één goed functionerende
kliniek op basis van de regels vanuit de Waz en het Baz. CvZ zal daarbij vanuit
zijn rol de subsidieregeling uitvoeren en de afbouw van ACSG/MR70 begeleiden.
Ik zal vanuit VWS in samenspraak met de IGZ zorgdragen voor het feit dat de
abortushulpverlening moet worden uitgevoerd conform de eisen uit de Waz en
de Baz. 
 
 Erop vertouwende u voldoende te hebben geïnformeerd,
 
 De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
 M. Bussemaker 
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.