Regels omtrent het transport en de levering van gas (Gaswet); Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26463, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

08-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26463 nr. 5

03-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI ALGEMEEN1. Inleiding2. De ontwikkeling naar een geliberaliseerde gasmarkt2.1. Het gasgebouw2.1.2. Positie Energie Beheer Nederland2.2. Ontwikkelingen in de gasmarkt2.2.1. Waarom liberaliseren?2.3. Effecten van liberalisering2.3.1. Prijzen van gas voor eindgebruikers2.3.2. Concurrentiepositie van de Gassector2.3.3. Mijnbouwklimaat en gasbaten2.3.4 Voorzieningszekerheid en milieu2.3.5. Evaluatie3. Richtlijn interne gasmarkt4. Hoofdlijnen van uitvoering van de richtlijn4.1. Marktopening4.2. Onderhandelde toegang4.3. Opslag en leveringszekerheid5. Toegang tot netten5.1. Onderhandelde nettoegang, toezicht en geschillenbeslechtingLeidingaanlegTarieven5.2 Transparantie5.3. Toegang tot productiepijpleidingnetten5.4. Vergelijking met andere leidinggebonden sectoren6. Levering aan beschermde afnemers7. Gevolgen voor de hoofdlijnen van het Energiebeleid7.1. Een betrouwbare gasvoorziening7.1.1. Beheer van bodemschatten/kleine velden7.1.2. Voorzieningszekerheid7.1.3. Leveringszekerheid7.2. Een betaalbare gasvoorziening7.3. Een schone gasvoorziening7.3.1. Duurzaam7.3.2. Energiebesparing/Warmtekrachtkoppeling8. Gevolgen voor bedrijfsleven en milieu8.1. Gassector8.2. AfnemersEffecten voor tuinders8.3. Administratieve lasten, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid8.4. Milieu en energiebesparing8.5. Aanpassing andere wettenARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1, onderdeel b.Artikel 1, onderdeel c.Artikel 1, onderdeel d.Artikel 1, onderdeel d en l.Artikel 1, onderdeel e en g.Artikel 1, onderdeel f.Artikel 1, onderdeel j.Artikel 1, lid 3.Artikel 2, lid 1.Artikel 2, lid 2.Artikel 3Artikel 4Artikel 5, lid 2Artikel 5, lid 3Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 10Artikel 11, onderdeel bArtikel 12Artikel 13Artikel 16Artikel 22Artikel 26Artikel 28Artikel 29Artikel 30Artikel 31Artikel 32Artikel 35Artikel 36Artikel 40Artikel 44Artikel 47Artikel 53Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26463Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 149 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 463Regels omtrent het transport en de levering van gas (Gaswet)nr. 5VERSLAGVastgesteld 3 november 1999De vaste commissie voor Economische Zaken1,
belast met het voorbereidend onderzoek naar bovengenoemd wetsvoorstel heeft
de eer als volgt verslag uit te brengen.Onder het voorbehoud dat de regering tijdig zal hebben geantwoord, acht
de commissie de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel genoegzaam voorbereid. Hoofdstuk
1:Algemeen Inleiding  Hoofdstuk 2:De ontwikkeling naar een geliberaliseerde
gasmarkt2.1.Het gasgebouw2.1.2.Positie Energie Beheer Nederland2.2.Ontwikkelingen in de gasmarkt 2.2.1.Waarom liberaliseren? 2.3.Effecten van liberalisering2.3.1.Prijzen van gas voor eindgebruikers2.3.2.Concurrentiepositie
van de Gassector2.3.3.Mijnbouwklimaat en gasbaten2.3.4.Voorzieningszekerheid en milieu 2.3.5.Evaluatie  Hoofdstuk 3:Richtlijn interne gasmarkt  Hoofdstuk 4:Hoofdlijnen van uitvoering van de richtlijn4.1.Marktopening 4.2.Onderhandelde toegang 4.3.Opslag
en leveringszekerheid  Hoofdstuk 5:Toegang tot netten5.1.Onderhandelde
nettoegang, toezicht en geschillenbeslechting Leidingaanleg  Tarieven5.2.Transparantie5.3.Toegang tot productiepijpleidingnetten 5.4.Vergelijking
met andere leidinggebonden sectoren   Hoofdstuk
6:Levering aan beschermde
afnemers  Hoofdstuk 7:Gevolgen voor de hoofdlijnen van het
Energiebeleid7.1.Een betrouwbare gasvoorziening 7.1.1.Beheer van bodemschatten/kleine
velden7.1.2.Voorzieningszekerheid7.1.3.Leveringszekerheid7.2.Een betaalbare
gasvoorziening 7.3.Een schone gasvoorziening 7.3.1.Duurzaam7.3.2.Energiebesparing/Warmtekrachtkoppeling  Hoofdstuk 8:Gevolgen voor bedrijfsleven
en milieu8.1.Gassector 8.2.Afnemers  Effecten voor tuinders 8.3.Administratieve lasten, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid 8.4.Milieu en energiebesparing8.5.Aanpassing andere wetten    Artikelsgewijze toelichtingI ALGEMEEN1. InleidingAangezien het aardgas een van de belangrijkste bodemschatten van Nederland
is en Nederland daarmee een unieke positie bekleedt binnen de Europese Unie
hebben de leden van de PvdA-fractie al enige jaren terug hun zorg geuit over
de ontwikkelingen op de gasmarkt.Het gaat om de vraag of het Nederlandse aardgasgebouw voldoende houdbaar
is voor de nieuwe ontwikkelingen op de internationale gasmarkt. Er zal een
ander evenwicht ontwikkeld moeten worden waarin enerzijds de verantwoordelijkheid
van de overheid voor een schone, betaalbare en betrouwbare gasvoorziening
gerealiseerd kan blijven worden. Anderzijds verdienen de oneigenlijke monopolieposities
van Koninklijke Shell, Esso en de Nederlandse Staat op een zodanige manier
aanpassing, dat niet de kip met de gouden eieren wordt geslacht. Daarom vereist
de verwevenheid tussen de Nederlandse Staat, de Koninklijke Shell en Esso,
zoals dat in het aardgasgebouw gestalte heeft gekregen, nadere discussie.
Wat is de waarde van het kleine veldenbeleid? Op welke wijze wordt rekening
gehouden met nieuwe inzichten over natuur- en milieubeleid? Tegen de achtergrond
van dit soort vragen hebben de leden van de PvdA-fractie in 1997 de discussie
over het aardgasbeleid geïnitieerd met de nota «Gas; winnen of
verliezen» naar aanleiding van de Derde Energienota van Paars I.In lijn met de in het kader van deze nota gevoerde discussies toetsen
de leden van de fractie van de PvdA dit wetsvoorstel vooral op de (te onderscheiden)
verantwoordelijkheden van de overheid en de markt en wat de bijdrage is aan
c.q. effecten zijn van dit wetsvoorstel op de duurzame ontwikkeling. De door
deze leden gekozen prioriteiten zijn met betrekking tot de rol van het aardgasbeleid
in Nederland: besparing, schone energiebronnen en hoogwaardig gebruik van
aardgas. Het is voor deze leden volstrekt onduidelijk welke bijdrage het onderhavige
wetsvoorstel over liberalisering aan deze doelstellingen levert. Zorg hebben
zij over de positie van kleinere bedrijven en individuele burgers, terwijl
het volgens de regering vrijwel zeker is dat grootverbruikers een substantieel
lager bedrag voor gas gaan betalen.Zij menen dat ook dit wetsvoorstel aantoont dat de samenhang met het wetsvoorstel
voor de mijnbouw dermate groot is dat gezamenlijke behandeling essentieel
is. Gelet op de situatie dat het kleine veldenbeleid een belangrijk onderdeel
is van het Nederlands aardgasgebouw, betreuren de leden van de fractie van
de PvdA het dat de in paragraaf 8.1.1. «het beheer van de bodemschatten»
aangekondigde aanvullende regeling voor de Kamer nog steeds niet
voorhanden is. Is de regering bereid de voorstellen voor deze aanvullende
regeling zo spoedig mogelijk naar de Kamer te zenden?Het vorengaande betekent dat deze leden samengevat over de volgende hoofdpunten
bedenkingen en vragen hebben:Op de eerste plaats is de rol van de overheid ten opzichte van het toekomstig
aardgasbeleid voor de leden van de PvdA verre van duidelijk. De doelstelling
van de regering is schone, betrouwbare en betaalbare energie te leveren. Er
moet op transparante wijze weergegeven worden met welke instrumenten en welke
overeenkomsten met derden dat gestalte krijgt in een eventueel gerenoveerd
aardgasgebouw. Is de regering bereid dat inzicht op eenvoudige wijze te verschaffen?Bij de inbreng van de tweede ronde over de Mijnbouwwet zijn deze leden
ingegaan op de gevolgen voor de Staatskas: een zo goed mogelijk inzicht in
de te verwachten prijsontwikkelingen, het produktie-niveau en het kleine veldenbeleid
is noodzakelijk. Het door de regering verschafte inzicht is onder de maat
tot op heden. Daar komt nog bij dat de cijfers en de benaderingen uit de Mijnbouwet
strijdig zijn met de cijfers en de benaderingen uit de onderhavige Gaswet.
Enerzijds wordt gesteld dat de gasliberalisatie geen invloed heeft op de gasopbrengsten
voor de producent en anderzijds wordt bij het wetsvoorstel Gaswet melding
gemaakt van mogelijk een verlies aan Staatsinkomsten. Zij roepen de regering
nogmaals op een groen nationaal off shore overleg te starten over de ontwikkeling
van een goed mijnbouwklimaat gerelateerd aan een verantwoord natuur- en milieubeleid.De leden van de PvdA-fractie hebben ook vragen bij de mate waarin de toegang
tot het gasnet voor niet-eigenaren van dat net werkelijk open zal zijn en
hoeverre daarmee werkelijk sprake zal zijn van liberalisatie van de gasmarkt
in Nederland.Vraagtekens zijn er ook te stellen bij de lange termijnvisie ten aanzien
van aardgas of juist als onderdeel van het energiebeleid bij het ontbreken
daarvan. De leden van de PvdA-fractie constateren dat de regeringsvoorstellen
verder reiken dan de eisen die de EU richtlijn stelt. Zij vragen de regering
helder aan te geven wiens (incl. financieel) belang daarmee gediend is. Het
is voor hen nog verre van duidelijk wie van de (eerst nog) beschermde verbruikers,
waaronder de kleinere en middelgrote bedrijven (incl. tuinbouwsector) en individuele
burgers zullen profiteren van de eventuele prijsdaling van het gas door de
liberalisering. Met andere woorden: wie heeft profijt van de gevolgen van
de regeringsvoorstellen? Wat is het effect op de duurzaamheidsdoelstellingen?Van tevoren moet er overeenstemming zijn tussen alle betrokken partijen
over de te hanteren criteria bij de evaluatie van het wetsvoorstel. Ook de
Mijnbouwwet dient te worden geëvalueerd. Bijzondere aandacht moet worden
besteed aan de gevolgen voor de te onderscheiden verantwoordelijkheden van
de overheid en de markt, aan de tot dan toe beschermde gebruikers en aan de
effecten op energiebesparing en de verspreiding van duurzame energie. Ook
de gevolgen voor de Staatskas behoren daartoe.De leden van de PvdA-fractie dringen eveneens aan op een evaluatie van
de Europese richtlijn in de Europese Unie in 2006. De regering dient daarvoor
de nodige initiatieven te ontplooien. Wat is overigens de stand van zaken
van de implementatie van deze Gasrichtlijn in andere lidstaten, met name in
België?De leden van de PvdA-fractie zullen niet eerder instemmen met de voorliggende
wetsvoorstellen inzake de Mijnbouwwet en de onderhavige liberaliseringsvoorstellen
inzake de gasmarkt dan nadat er volstrekte duidelijkheid bestaat over deze
fundamentele vragen. Zij stellen een reactie op deze hoofdpunten op prijs.Uit
de hoorzitting over dit wetsvoorstel die onlangs is gehouden blijkt dat vele
partijen kanttekeningen plaatsen bij de wijze waarop zij werkelijk op non-discriminatoire
wijze toegang tot het gasnet (grotendeels in eigendom van de Gasunie) zullen
krijgen. Over de rol van de toezichthouder Nma hierin bestond enige scepsis.
De Nma heeft zelf aangegeven dat zij niet optimistisch was over de duur en
arbeidsintensiteit van eventuele procedures. De leden van de PvdA-fractie
vrezen dat te langlopende procedures de vrije marktwerking en de toetreding
van nieuwe aanbieders op de gasmarkt kunnen belemmeren. Kan de regering over
het standpunt van de Nma over de duur van de procedures en de eventuele marktbelemmerde
gevolgen haar mening geven? Is het denkbaar dat de Nma activiteiten gaat ontplooien
richting gasmarkt buiten dit wetsvoorstel om?De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Alhoewel liberalisering van markten voor hen
staand beleid is, is dit wetsvoorstel mede noodzakelijk om te voldoen aan
Europese richtlijnen dienaangaande. In de beoordeling van het wetsvoorstel
laten de leden van de VVD-fractie zich leiden door de vier voorwaarden die
ook tot op heden het beleid beheersen, te weten:• voorzieningszekerheid• leveringszekerheid• goed beheer van de bodemschatten• bescherming van het milieu.Bij de verschillende te maken opmerkingen spelen deze voorwaarden min
of meer op de achtergrond mee.Met dit wetsvoorstel wordt een belangrijke wijziging van de huidige structuur
van de gassector voorgesteld. Voor een deel wordt deze aanpassing van de gasmarkt
ingegeven door de noodzaak tot implementatie van de Gasrichtlijn (98/30).
Hierbij doet zich met name de vraag voor of het wetsvoorstel op juiste en
(tevens) gewenste wijze uitvoering geeft aan hetgeen is bepaald in de Gasrichtlijn.
Ten aanzien van dit aspect hebben de leden van de CDA-fractie een aantal vragen,
die bij het artikelsgewijze commentaar aan de orde zullen komen.Aan het wetsvoorstel ligt ook een andere meer fundamentele overweging
ten grondslag, namelijk de visie van de regering op de gewijzigde rol van
de overheid in de energiesector in het algemeen en in de (elektriciteits-
en) gasssector in het bijzonder. Deze nieuwe opvatting over de rol van de
overheid is door de regering in de derde energienota samengevat in het motto
«markt waar mogelijk, overheid waar nodig». In dit kader is de
centrale vraag of met het thans voorliggende wetsvoorstel op juiste wijze
een invulling wordt gegeven aan de rol van de overheid in de gassector. Ten
aanzien van dit onderdeel van het wetsvoorstel zijn bij de leden van de CDA-fractie
een aantal vragen opgekomen die zij in dit verslag uitgebreid aan de orde
zullen stellen. Hierbij dient in het bijzonder te worden gedacht aan de rol
van Gasunie waarvan de overheid de helft van de aandelen bezit, de continuering
van het kleine veldenbeleid en privatisering van distributiebedrijven (inclusief
gasnetten). Ook de bescherming van de positie van de kleinverbruiker is voor
deze leden in dit verband een belangrijk aandachtspunt. De beantwoording van
deze vragen zal in belangrijke mate bepalend zijn voor het oordeel van deze
fractie over het wetsvoorstel.De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel dat mede strekt ter uitvoering van de Europese richtlijn
betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor
aardgas. Zij vinden het wetsvoorstel teleurstellend in het kader van haar
doelstelling ten aanzien van duurzaam gasbeleid (bijvoorbeeld t.a.v. waterstof).Daarnaast heeft het wetsvoorstel bij de leden van de fractie van D66 geleid
tot vragen en opmerkingen over marktopening, reciprociteit, onderhandelde
toegang, het toezicht daarop, transparantie, levering aan beschermde afnemers,
gevolgen voor bedrijfsleven en milieu, het kleine veldenbeleid, opslag, pijpleidingen
en de gevolgen voor de aardgasbaten.De leden van de fractie van GroenLinks hebben met belangstelling en met
zorg kennis genomen van het wetsvoorstel. Zij willen een aantal opmerkingen
maken en vragen hierbij tevens om meer verheldering. De regering gaat in op
de reden om over te gaan tot liberalisering. Hierin wordt helder weergegeven
dat de internationale concurrentiepositie van de gasbedrijven enerzijds en
de concurrentiepositie van de energie-intensieve procesindustrie anderzijds
de drijfveren zijn voor deze wet. In de ogen van de leden van de GroenLinks-fractie
is deze motivatie echter onvoldoende. Dit wetsvoorstel heeft ook gevolgen
voor een duurzaam grondstoffenbeleid, voor milieueffecten (energiebesparing,
duurzame energie) en voor het natuurbeschermingsbeleid (Waddengas en ondergrondse
opslag). Tevens is er een belangrijke sociale component: welke maatschappelijke
groepen zullen het meest profiteren van de beoogde ontwikkeling en welke groepen
hebben er wellicht helemaal geen profijt van? Op deze elementen wordt verderop
nader ingegaan.De leden van de fracties van RPF en GPV hebben kennisgenomen van het onderhavige
wetsvoorstel. Alvorens enkele kritische kanttekeningen bij dit wetsvoorstel
te plaatsen, nodigen deze leden de regering uit haar visie te geven op de
zekerheden die de nutssector moet bieden ten aanzien van de afnemers. De gasbedrijven
zijn momenteel openbare nutsbedrijven en gaan in de toekomst opereren op het
snijvlak tussen markt en overheid. Waarom is in dit wetsvoorstel niet gekozen
voor de opstelling zoals in de elektriciteitssector of bij waterbedrijven
is gebeurd of staat te gebeuren? Het huidige Nederlandse gasbeleid is gebaseerd
op de Nota De Pous uit 1962, waar wordt gekozen voor afzet in markten met
de hoogste waarde voor het gas uit de Nederlandse bodem en een prijsstelling
op commerciële basis. Vanwege de Gasrichtlijn van de Europese Unie dienen
de EU-lidstaten voor augustus 2000 de wetgeving ter ondersteuning van deze
richtlijn uit te voeren. Met de behandeling van dit wetsvoorstel heeft de
regering hiertoe de stap gezet. De doelstelling van dit wetsvoorstel is te
komen tot een geliberaliseerde gasmarkt. De leden van de fracties van RPF
en GPV begrijpen dat de principiële keuze voor een geleidelijke en op
termijn volledige markt in 1995 bij de vaststelling van de Derde Energienota
is gemaakt. Het onderhavige wetsvoorstel is daar een verdere uitwerking van.2. De ontwikkeling naar een geliberaliseerde gasmarktDe doelstelling van het energiebeleid blijft een betrouwbare, betaalbare,
en schone energievoorziening, zo merken de leden van de PvdA-fractie op. Op
welke wijze worden deze doelstellingen met behulp van welke organisaties en
instellingen in de toekomst gerealiseerd? Welke organisaties gaan ter uitvoering
van overheidstaken publieke taken uitoefenen?Hoe ziet de overheid na de liberalisering haar rol in dit geheel? Kan
de regering de grenzen van haar verantwoordelijkheid schetsen voor de aardgasmarkt
nadat die geliberaliseerd is?Te denken valt hierbij vooral aan de leveringszekerheid, handhaving van
de kwaliteit van het gas, handhaving van een redelijke prijs. Zeker daar waar het gebruikers betreft die als marktpartij onvoldoende uitgerust
zijn om hun belangen in een vrije markt te behartigen zijn de leden van de
PvdA-fractie van mening dat de overheid deze marktimperfectie moet blijven
afdekken.2.1. Het gasgebouw«Door de coördinatie van winning en afzet en het marktwaardebeginsel
is in het verleden voor een goede nationaal-economische benutting van de bodemschatten
gezorgd. Als gevolg van verschillende ontwikkelingen in de markt en in het
denken over de rol van de overheid in die gasmarkt moet de bestaande structuur
echter tegen het licht worden gehouden» roept bij de leden van de PvdA-fractie
de vraag op wat er dan met de beoogde Gaswet aan het «Aardgasgebouw
Nederland» zo fundamenteel verandert. Behalve dat de toegang tot het
aardgasnet door middel van onderhandelde toegang geopend wordt, lijken de
belangrijkste spelers, te weten Koninklijke Shell en de Nederlandse Staat,
op de Nederlandse aardgasmarkt niet in hun positie te worden aangetast.De overheid heeft nu door middel van haar positie van aandeelhouder in
zowel de EBN (vrijwel 100%) als in de Gasunie (50%) formeel een sterke positie
in de gasmarkt voor wat betreft de winning en afzet. Brengt het afstoten van
overheidstaken niet ook het afstoten van de Gasunie daar waar het de positie
van de overheid betreft met zich mee? Kan de Gasunie nog aanspraak maken op
het inhouden van vaste winst als vergoeding voor het verrichten van de overheidstaken,
zoals voorzieningszekerheid en beheer als de overheid op deze gebieden terugtreedt?
Hoe moet de positie van de EBN en de Maatschap «Groningen» worden
beoordeeld voor wat betreft de rol van de overheid in de productiesfeer?De vele rollen die de overheid en de Gasunie in het «Aardgasgebouw
Nederland» spelen hebben in het verleden de samenleving gediend, maar
de vraag is als er gekozen is voor liberalisatie van de gasmarkt, al die rollen
binnen een organisatie gehandhaafd kunnen blijven. In hoeverre beïnvloedt
de wijze van het verlenen van toegang of de wijze van toezicht de positie
van de Gasunie? De Gasunie koopt, transporteert en verhandelt aardgas, is
tevens eigenaar en beheerder van het transportnet en huurt door middel van
langlopende contracten vrijwel alle, op dit moment operationeel beschikbare,
opslagcapaciteit. Is opslag, mede gezien de wijze waarop de Gasunie haar tariefsysteem
heeft vastgesteld, een essentiële faciliteit voor het transport van gas,
zo vragen de leden van de PvdA-fractie? Zo ja, hoe denkt de regering dan te
kunnen voorkomen dat de Shell/Esso/NAM en de Gasunie misbruik maken van een
economische machtspositie?Opvallend is dus de rol van Shell als zowel mede-eigenaar en als «hoofduitvoerder»
van het grootste productiebedrijf (NAM) en van de Gasunie. Zijn de hechte
en langdurige contractuele banden tussen de NAM en de Gasunie een belemmering
voor de werking van een werkelijk vrije markt? Hoe verhoudt de liberalisering
zich tot het destijds gesloten Herenakkoord tussen de Staat, Shell en Esso?
Deze leden stellen concrete informatie over de uitwerking van het Herenakkoord
op prijs. Vanzelfsprekend stellen zij deze vraag ook tegen de achtergrond
van de recente berichten over de ontslagen bij de NAM. Wat is de rol van Shell
in andere Europese landen? Is de positie vergelijkbaar met die van de positie
in Nederland? Zo niet, welke andere hoofdrolspelers zijn er in de diverse
andere landen? In het verband van het Nederlands aardgasgebouw staat ook de
positie van de Staat als aandeelhouder van de Gasunie ter discussie. De volgende vragen rijzen bij de leden van de PvdA-fractie op. Is de Staat
door het aandeelhouderschap in de Gasunie beter toegerust om non-discriminatoir
toegang tot het netwerk te waarborgen? Is de vaste winstuitkering van f 80
miljoen per jaar een reden voor de Staat om het aandeelhouderschap in de Gasunie
te handhaven? Wat zijn de tegenprestaties van de Gasunie voor die winstuitkering?
Hoe controleert de Staat of dat bedrag goed besteed wordt? Zijn er andere
dwingende redenen om aandeelhouder in de Gasunie te blijven? Wat zijn de nadelen
als de overheid zich zou terugtrekken uit Gasunie? Of juist andersom: waarom
neemt de overheid niet tenminste een meerderheidsaandeel dan wel 100% aandeel
in de (aangepaste) Gasunie teneinde het «netwerkbeheer» te kunnen
uitoefenen (analoog aan wat er in de elektriciteitssector is bepaald)?Het gasgebouw is zo opgezet dat indien de Staat belasting zou heffen op
aardgas deze belasting mee telt als gasprijs. Dus Shell en Esso krijgen ook
hun gewone winstdeel over de opbrengst van allerlei belastingen op aardgas.
Het bevreemdt de leden van de fractie van D66 dat dit zelfs geldt voor de
regulerende energiebelasting, immers dit is uitsluitend een regulerende heffing
die wordt teruggesluisd via verlaging van andere belastingen. Zou de regering
hierop kunnen reageren?2.1.2. Positie Energie Beheer NederlandDe leden van de PvdA-fractie willen gaarne weten welke diensten DSM levert
voor EBN? Hoeveel menskracht is daar op jaarbasis mee gemoeid? Wat zijn de
daadwerkelijke kosten van deze diensten, valt daaronder ook b.v. de aanleg
en beheer van «up stream» pijpleidingen? Gaarne willen zij weten
waarop het bedrag van circa 130 miljoen is gebaseerd. Welk deel is vergoeding
en welk deel is «winstrecht»?Kan de Kamer inzicht krijgen in het contract dat met DSM over de uitvoering
van de EBN werkzaamheden destijds is gesloten? Hoe is de ministeriële
verantwoordelijkheid geregeld met betrekking tot de EBN en DSM als uitvoerder?
Overweegt de regering een aanpassing van dit onderdeel van het Nederlands
aardgasgebouw? Zo niet, waarom niet?Welke argumenten zijn er om de financiële afspraken in deze overeenkomst
tot in het oneindige te laten voortduren? Zijn er andere argumenten dan de
eventueel te verwachten schadeclaim van DSM? Kan het antwoord toegelicht worden?Kan de Kamer de jaarverslagen over de vijf afgelopen jaren van de EBN
ontvangen?Loopt DSM risico met EBN?De leden van de VVD-fractie hebben kennis genomen van het feit dat bij
het naar de beurs brengen van DSM een overeenkomst is gesloten waarbij voor
EBN, formeel eigendom van de Staat, jaarlijks circa 130 miljoen gulden aan
het Heerlense Chemiebedrijf wordt overgemaakt. De vraag is gerezen of dit
een openbaar contract betreft en of deze overeenkomst ook is voorgelegd aan
de Tweede Kamer. Berichten duiden erop dat het contract eeuwigdurend zou zijn.
Indien dit het geval is, in hoeverre is het dan toch mogelijk tot een andere
formulering van het contract te komen waarbij DSM slechts vergoeding krijgt
voor diensten geleverd aan de Staat, met een passende winstopslag?In de huidige situatie van een totale ontvlechting van de gasmarkt en
het inbrengen van marktwerking is het naar de mening van de VVD-fractie onjuist
voort te gaan op de in 1989 voorziene wijze. Ook rijst de vraag in hoeverre
deze overheidssubsidie nog wel in overeenstemming is met Brusselse richtlijnen.
Deze leden vragen of de rijksoverheid nog andere dergelijke geheime contracten
heeft lopen? Naast de Gasunie speelt ook EBN, die is belast met de staatsdeelneming
in mijnbouwvergunningen, een belangrijke rol in het gasgebouw. Op grond van
een privaatrechtelijke overeenkomst ontvangt DSM door middel van winstcertificaten
een aanzienlijk bedrag, om en nabij de 130 miljoen gulden per jaar, uit de
aardgasopbrengsten. Kan de regering uitgebreid ingaan op de rechtvaardiging
voor het betalen van deze aanzienlijke financiële bijdrage aan DSM, zo
vragen de leden van de CDA-fractie. Is het ooit door de voormalige Staatsmijnen
ingebrachte gasleidingennet inmiddels niet ruimschoots afbetaald? Hoe groot
was dit gasleidingennet en wat was de waarde daarvan? Tevens wordt de regering
verzocht tot in detail inzicht te geven in de tussen de Staat en DSM gesloten
overeenkomst inzake EBN. Waarom is de contractsduur in de tijd niet gelimiteerd?
Op welke wijze ziet de regering de toekomst van EBN?2.2. Ontwikkelingen in de gasmarktEr is sprake van een aanbodoverschot op de Europese gasmarkt voor de komende
vijf à tien jaar. Kan de regering dit nader toelichten, ook wat betreft
de verwachte omvang van het overschot? Het wetsvoorstel is gebaseerd op de
visie dat het gevoerd aardgasbeleid gecontinueerd zal moeten worden. Dit betekent
handhaving van de productie van 80 miljard m3 per jaar en een verzekerde
afzet via lange termijn contracten. De kans dat deze visie door het groter
aanbod uit het buitenland over een aantal jaren achterhaald is, is aanwezig,
zo merken de leden van de PvdA-fractie op. Zeker daar waar de vrije markt
niet bij de grenzen van het land ophoudt. De regering zal deze gelegenheid
dan ook moeten aangrijpen om een nieuwe lange termijnvisie richting 2050 te
formuleren. De spil daarvan zal moeten zijn: wat moet de rol van het aardgasbeleid
zijn in de bijdrage aan de omschakeling naar forse besparingen en schone energiebronnen?
Hoogwaardig gebruik van aardgas zoals voor WKK in plaats van een laagwaardig
gebruik zoals in huishoudens en industrie waar vaak sprake van is, zal in
een dergelijke benadering een sleutelpositie moeten innemen. De ontwikkeling
van decentrale energieopwekkingssystemen, b.v. op Vinexlocaties en in de tuinbouw,
hebben dusdanige gevolgen voor de kwaliteit en beschikbaarheid van centrale
infrastructuren dat de door deze leden gevraagde visie als zeer wenselijk
wordt beschouwd.Voorliggend wetsvoorstel heeft als kernpunt de ontwikkeling van concurrentie
en vrije markt, zo merken de leden van de SGP-fractie op. Zoals ook bij de
Elektriciteitswet bleek, leidt liberalisering niet altijd tot lagere prijzen.
Structureel lagere prijzen ontstaan primair wanneer er sprake is van een structureel
overaanbod. De analyse van de Gasunie luidt dat het huidige overaanbod naar
verwachting over enkele jaren verdwenen zal zijn, waarna aanvoer van gas uit
nieuwe, verder weg gelegen aanvoergebieden de balans van vraag en aanbod in
evenwicht zal moeten houden. Dat heeft een stijging van de productie- en transportkosten
tot gevolg. Deze leden vragen of deze analyse van de Gasunie door de regering
wordt onderschreven. Wat betekent dit voor de prijs van gas voor de kleinverbruikers?2.2.1. Waarom liberaliseren?Als voordelen van liberalisering worden een betere efficiency, lagere
kosten en een betere internationale concurrentie van de gasbedrijven genoemd.
Mede gezien wat al onder de vorige punten is genoemd, bestaat er bij de leden
van de PvdA-fractie twijfel of de vrije marktwerking wel zijn beslag zal krijgen
door dit wetsvoorstel zoals zij dat wenselijk achten.Welke voordelen kunnen de Staat, de kleinere en middelgrote bedrijven en de individuele burger verwachten? Verwacht de regering ook nadelige
effecten? Zo ja, welke, en hoe kunnen die worden opgevangen? Bij hun inbreng
over de tweede ronde met betrekking tot de Mijnbouwwet stelden deze leden
reeds veel vragen over de mogelijke gevolgen voor de Staatskas. Zij verwijzen
daarvoor naar hun opmerkingen gemaakt bij«Liberalisatie gasmarkt, aansluiting
op de Gaswet». Zij roepen de regering nogmaals op om een groen nationaal
off-shore overleg te starten waarin draagvlak wordt gecreëerd voor een
goed mijnbouwklimaat gerelateerd aan een verantwoord natuur- en milieubeleid.2.3. Effecten van liberalisering2.3.1. Prijzen van gas voor eindgebruikersEr wordt blijkbaar niet vanuit gegaan dat de prijzen voor kleinverbruikers
zullen dalen door de liberalisering van de gasmarkt. Waar bestaan de voordelen
van de voorgenomen liberalisering van de gasmarkt voor het beschermde deel
van de markt dan wel uit, zo vragen de leden van de PvdA-fractie. Worden de
behaalde efficiency-voordelen in de keten van productie tot aflevering, ook
doorberekend aan de beschermde afnemers? In hoeverre zijn energiebedrijven
die door middel van langlopende inkoopcontracten aan de Gasunie zijn gebonden,
in staat de voordelen van de liberalisatie aan de beschermde eindafnemers
door te geven? Belemmeren die langlopende contracten niet juist de marktwerking?
De gaswet zal de dienstverlening aan de klant moeten verbeteren. Kan de regering
aangeven waaruit die verbeteringen kunnen bestaan? Is er onderzoek gepleegd
naar de behoeften van de verbruikers, naar hun wensen ten aanzien de dienstverlening?
Kan de Kamer de eventuele resultaten toegezonden krijgen? Hoe beoordeelt de
regering het experiment zoals dat gaande is tussen een gasbedrijf en Supermarkt
de Boer? Zal de consument de eventuele efficiëncyverbetering ervaren
in een verlaging van de gasprijs? Volgt de regering het verloop van dit experiment?
Wil de regering de commentaren van Compass Energy d.d. 9 april 1999, de Consumentenbond
d.d. 3 juni 1999, EnergieNed d.d. 20 mei 1999 en MKB Nederland d.d. 25 augustus
1999 van haar commentaar voorzien?De leden van de SP-fractie hebben met weinig enthousiasme kennis genomen
van het wetsvoorstel over de Gaswet. Zij constateren dat de regering verder
gaat met het liberaliseren van diensten die feitelijk het karakter hebben
van een natuurlijk monopolie. Dat is gunstig voor de grote aanbieders en koopkrachtige
(in het bijzonder de grote) klanten op de markt. Het is echter slecht voor
het milieu, de veiligheid, de arbeidsomstandigheden in de sector en de mogelijkheden
voor de kleine, minder koopkrachtige klanten. Feitelijk wordt dit ook door
de regering erkend, zoals onder meer blijkt uit de paragraaf «Voorzieningszekerheid
en milieu». Het is onbegrijpelijk dat aan deze analyse geen consequenties
worden verbonden.Kan de regering in dit verband ook een reactie geven op de stelling van
de Consumentenbond dat de vraagzijde van de markt weinig extra voordelen kan
verwachten van de liberalisering, zolang het aanbod oligopolistisch van karakter
blijft? [schriftelijke reactie Consumentenbond, 3 juni 1999]. Ook vragen de
leden van de SP-fractie in hoeverre de regering geen aanleiding ziet om de
voorstellen voor de gaswet te wijzigen, nu in en buiten het parlement de weerzin
tegen de doorgeschoten liberalisering groeit. Zo gaan er bijvoorbeeld stemmen
op om in ieder geval de harde infrastructuur (in dit geval de gasleidingen,
pompstations e.d.) in overheidshanden te laten c.q. te brengen. Waarom wordt
hier niet voor gekozen? Overigens zijn de leden van de SP-fractie van mening dat de cijfers, die
de regering gebruikt ter onderbouwing van haar enthousiasme voor de liberalisering,
niet overtuigend zijn. Uit het prijzenoverzicht blijkt dat de gasprijs voor
de industrie in 1997 in Nederland op hetzelfde niveau lag als in de VS, het
Mekka van de vrije markt. In 1985 was in deze categorie het gas in de VS nog
twee cent goedkoper dan in Nederland. Daarom is het de leden van de SP-fractie
absoluut niet duidelijk op grond waarvan de regering de conclusie trekt: «Geconstateerd
kan worden dat het prijsverschil met name voor de industrie is toegenomen
sinds de liberalisering in de VS, die in de jaren tachtig is ingezet.»Uit dezelfde tabel blijkt overigens dat de gasprijzen voor huishoudens
(exclusief heffing) in Nederland in de periode 1985–1997 sneller gestegen
zijn dan in België, Duitsland en Frankrijk, terwijl deze landen qua marktregime
over deze periode op het eerste gezicht vergelijkbaar zijn. Wat zal hiervoor
de verklaring kunnen zijn?Volgens de leden van de fracties van RPF en GPV werpt de vraag zich op
in hoeverre gelet op de oligopolistische structuur van de markt en de machtsconcentraties
bij het aanbod en het transport welke voor- en nadelen de (kleine) consumenten
kan verwachten van de liberalisering van de gasmarkt. Zij wijzen er op dat
zelfs de regering toegeeft dat het moeilijk te voorspellen is of de tarieven
voor de kleinverbruikers zullen dalen na 2007. De regering verwacht wel een
betere dienstverlening en kostenefficiency van de gasbedrijven. Bij deze verwachting
hebben deze leden hun twijfels. Berekeningen tonen echter aan dat in het binnenland
een efficiency-verbetering van 10% slechts tot een prijsdaling van 0,6 cent
per kubieke meter zal leiden.Voor de kleinverbruiker zou dat een voordeel van slechts 12 gulden betekenen.
(zie het Financieele Dagblad 2 april 1999). Verder vragen de leden van de
fracties van RPF en GPV of de gasmarkt ondanks dit wetsvoorstel niet een aanbodgestuurde
markt blijft?De leden van de fracties van RPF en GPV nodigen de regering uit in te
gaan op de analyse van de Gasunie, zoals die is verwoord in een brief van
15 september '99 aan de vaste kamercommissie Economische Zaken. De Gasunie
meent dat bestendige lagere prijzen in beginsel alleen ontstaan bij een structureel
overaanbod. Dit overaanbod is volgens de Gasunie thans in beperkte mate aanwezig,
maar zal naar verwachting binnen enkele jaren zijn verdwenen, waarna aanvoer
van gas uit nieuwe, ver weg gelegen aanvoergebieden de balans van vraag en
aanbod in evenwicht zal moeten houden. De verwachting lijkt dan ook gerechtvaardigd
dat de productie- en de transportkosten van dit gas in de toekomst een stijgende
tendens zal vertonen. De leden van de fracties van RPF en GPV leiden uit de
memorie van toelichting af dat de gasprijs voor een niet onbelangrijk deel
wordt bepaald door de exploitatiekosten van de kleine velden. Zal dit er in
feite niet toe leiden dat vooral gebonden klanten (klein verbruikers) voor
het benutten van de kleine velden opdraaien? Zullen vrije klanten niet goedkoper
uit zijn omdat zij buiten de Gasunie goedkoper kunnen afnemen?2.3.2. Concurrentiepositie van de GassectorIn hoeverre zal een meer dan administratieve (Chinese Walls) splitsing
in een transport- en handelspoot de Gasunie in een nadeliger internationale
concurrentiepositie brengen, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.2.3.3. Mijnbouwklimaat en gasbatenDe druk op de prijzen en de onzekerheid over de ontwikkeling van de markt
leidt tot grotere voorzichtigheid bij exploratie en winning. De leden van
de PvdA-fractie wensen meer inzicht in de gevolgen voor deStaatskas.
Zij verwijzen naar de opmerkingen die zij bij de inbreng voor de Mijnbouwwet
hebben gemaakt. Zij wijzen erop dat standpunten zoals door de regering verwoord
in enerzijds de Mijnbouw- wet en anderzijds de Gaswet strijdig zijn met elkaar.
Vanwege het oligopolistische karakter van de Europese gaswining zal de opbrengstprijs
voor de winner van gas niet wezenlijk veranderen. (paragraaf 2 Nota n.a.v.
Verslag Mijnbouwwet) Ook verwacht de regering dat het produktievolume min
of meer op hetzelfde niveau zal blijven. Dat betekent dus geen verlies aan
aardgasbaten. Echter de opmerkingen in het onderhavige wetsvoorstel geven
geheel andere informatie: er zou een batenderving van f 224 miljoen tot
f 670 per jaar aan de orde kunnen zijn? Op welke wijze gaat de regering
voorzien in betere informatievoorziening? Dit belangrijke hiaat onderstreept
nog eens de relevantie van de samenhangende behandeling van de Mijnbouwwet
en de Gaswet.De Rekenkamer vindt, tussen de regels door gelezen, dat Nederland uitverkoop
houdt met de liberalisering en de overheid, de samenleving, veel aardgasbaten
gaat mislopen. De regering heeft terecht aangegeven dat de conclusies op zeer
variabele veronderstellingen zijn gebaseerd. Zo is de stijging van de ruwe
olieprijs, pas op termijn doorwerkend in aardgasbaten, niet verwerkt. Bovendien
wordt uitgegaan van substitutie bij de Gasunie van verminderde afzet op de
binnenlandse markt door het vergroten van de export. In hoeverre heeft de
regering in het kader van goed beheer van de nationale bodemschatten hier
nog invloed op, zo vragen de leden van de VVD-fractie. Verminderde nationale
gasproduktie per jaar betekent niet dat over een langere termijn minder baten
voor de overheid worden verkregen, we doen gewoon langer met de voorraad door
langzamere depletie. Een nadere toelichting, dan is gegeven in het rekenkamerrapport,
is gewenst.In het verleden is de structuur van de gassector in belangrijke mate bepaald
door de aanwezigheid in de Nederlandse ondergrond van aanwezige gasvoorraden
(inclusief het aan Nederland toegekende deel van het continentaal plat waarin
ons land exclusieve mijnbouwrechten heeft gekregen). Inzet van het Nederlandse
gasgebouw, zoals geformuleerd in de zogeheten Nota De Pous, was en is nog
steeds het optimaal benutten van deze aan Nederland toekomende bodemschatten,
zo merken de leden van de CDA-fractie op. Belangrijke elementen van het gasbeleid
zijn de ontwikkeling van kleine gasvelden, de balansfunctie van het Groningenveld
en de rol van de Gasunie bij de afname van het gas uit met name de kleine
velden.In de memorie van toelichting wordt door de regering erkend dat de invoering
van de nieuwe gaswet en de daarmee gepaard gaande aanpassing van de structuur
van de gasmarkt, van aanbod naar vraaggestuurde markt, gevolgen heeft voor
de benutting van de Nederlandse gasreserves. Zo wordt door de regering in
de memorie van toelichting onder meer gesteld dat het kleine veldenbeleid
en daarmee het strategisch voorraadbeheer bij een verdergaande liberalisering
onder druk komen te staan. Aan deze conclusie worden geen duidelijke gevolgen
voor het beleid verbonden. Een duidelijke visie op de samenhang tussen de
ontwikkeling van de gasreserves, waarbij in het bijzonder kan worden gedacht
aan de voortgezette opsporing en winning van kleine en marginale gasvelden,
en de wijziging van de structuur van de gasmarkt lijkt te ontbreken. Vanwege
het grote belang van een goed beheer van de Nederlandse gasvoorraden verzoeken
deze leden de regering haar visie op de geschetste problematiek uitgebreid
te verwoorden. Bij de beantwoording van deze vraag wordt de regering verzocht
tevens uitgebreid in te gaan op de uitkomsten van het rapport van de Rekenkamer,
getiteld «aardgasbaten» (tk 1999/2000, 26 811, nrs. 1 en
2). Hierin wordt gesteld dat de voorgestelde liberalisering van
de gassector een fors verlies aan aardgasbaten voor de staat met zich meebrengt.De verwachting is dat als gevolg van de liberalisering van de gasmarkt
de gasprijzen zullen dalen. Een lagere gasprijs heeft gevolgen voor de aardgasbaten.
De leden van de fractie van D66 vragen of de regering kan aangeven wat de
verwachte daling ten aanzien van de aardgasbaten is? En welke gevolgen zal
dit voor het FES hebben (deze wordt immers mede uit de aardgasopbrengsten
gevoed)? Wordt een eventuele daling gecompenseerd?Hoe denkt de regering over de suggestie van de Algemene Rekenkamer om
voorafgaand aan de behandeling van de Gaswet en Mijnbouwwet door de Staten-Generaal,
te onderzoeken wat de financiële gevolgen voor de rijksbegroting zijn
van de verschillende beleidsopties?De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat het wetsvoorstel niet
voorzien is van een financiële paragraaf en roept de regering op het
voorstel met een dergelijke paragraaf aan te vullen. Naar aanleiding van het
rapport van de Algemene Rekenkamer inzake de aardgasbaten zijn de leden van
de GroenLinks-fractie van mening dat de regering te makkelijk met het overheidsgeld
om gaat. De financiële gevolgen van de beleidsopties zijn op dit moment
niet voldoende inzichtelijk. Deze leden stellen de vraag wat de ratio is achter
de keuze om meerdere honderden miljoenen of zelfs miljarden (volgens de Algemene
Rekenkamer) guldens overheidsinkomsten te laten wegvloeien naar de markt (in
dit geval naar grote internationale ondernemingen). Ook dit, door de Rekenkamer
naar boven gehaalde element, leidt tot de conclusie dat de grootverbruikers
van deze beleidswijziging zullen kunnen profiteren terwijl de verandering
voor de kleinere consument misschien zelfs negatief zal kunnen uitpakken.De leden van de fractie van GroenLinks roepen de regering op de verschillende
opties voor de herziening van het batenstelsel (aanpassing aan de nieuwe omgeving)
te beschrijven en tevens toe te lichten waarom zij heeft gekozen voor handhaving
van het bestaande systeem.Deze leden zijn van mening dat voortgang van dit beleid budgettair neutraal
moet zijn en dat alle consumenten evenredig profijt moeten hebben en vraagt
de regering hiervoor zorg te dragen.In de memorie van toelichting wordt gesteld dat de liberalisering –
ook op de langere termijn – zeker tot een inkomstenderving voor de staat
zal lijden. Kan worden aangegeven binnen welke bandbreedte deze daling zich
op de korte en middellange termijn zal bewegen? Hoe denkt de regering deze
derving van inkomsten te compenseren of door middel van bezuinigingen op te
vangen, zo vragen de leden van de SP-fractie. Betekent dit niet dat hiermee
een groot deel of zelfs het gehele voordeel van de liberalisering wordt te
niet gedaan? Of wordt er gekozen voor een vergroting van de export van aardgas
tegen dumpprijzen, waarmee de stabiliteit van onze energievoorziening op termijn
in de gevarenzone terecht komt?Geconstateerd wordt dat het kleine veldenbeleid en daarmee het strategisch
voorraadbeheer bij een verregaande liberalisering onder druk komen staan.
Dat lijkt de leden van de SP-fractie een waarschijnlijk scenario, maar over
welke middelen beschikt de regering, indien het wetsvoorstel wordt aangenomen,
om de teloorgang van het kleine veldenbeleid te voorkomen? Of is dit een deel
van de prijs die wij voor de liberalisering moeten betalen? Is het denkbaar
dat de kosten van het kleine veldenbeleid eenzijdig terechtkomen bij de gebonden
klanten, omdat de grote klanten buiten de Gasunie om gas gaan betrekken, zoals
de Consumentenbond verwacht? De leden van de fracties van RPF en GPV missen in de memorie van toelichting
een duidelijk beeld van de financiële consequenties van de liberalisering
van de gasmarkt. Zij menen dat de regering in de memorie van toelichting zeer
summier op de batenderving ingaat. Met belangstelling hebben zij dan ook kennis
genomen van het onderzoek dat de Algemene Rekenkamer over de aardgasbaten
heeft uitgevoerd. Volgens dit rapport zal het gevolg van de liberalisering
zijn dat de Gasunie ongeveer 20 procent van haar marktaandeel zal verliezen
en dat de gasprijzen zullen gaan dalen. De aardgasbaten voor de Staat nemen
volgens de Algemene Rekenkamer door de liberalisering structureel af met enkele
honderden miljoenen guldens per jaar. De leden van de fracties van RPF en
GPV delen de opvatting van de Algemene Rekenkamer dat de Staten-Generaal bij
de besluitvorming over de inrichting van het afdrachten- en heffingenregime,
het tempo en de omvang van de liberalisering en de positie van de Gasunie
voor de verschillende beleidsopties een indicatie moet hebben van de financiële
gevolgen voor de rijksbegroting.De leden van de fracties van RPF en GPV vragen een toelichting op de opvatting
van de regering «dat de effecten van de liberalisering, juist gelet
op de hoge mate van onzekerheid, goed moeten worden geëvalueerd, al veronderstelt
ze dat het kader van de Gaswet daarvoor te smal is». Waarom is de Gaswet
te smal? Hoe denkt de regering de effecten van de liberalisering in kaart
te brengen? Wanneer zal een evaluatie plaatsvinden? Welke financiële
gevolgen heeft de batenderving voor het Fonds Economische Structuurversterking
(FES) en de grote infrastructurele projecten, die vanuit het FES worden gefinancierd?
Hoe denkt de regering de batenderving als gevolg van de liberalisering van
de gasmarkt op te vangen?De leden van de SGP-fractie sluiten zich aan bij de door de Algemene Rekenkamer
in haar rapport Aardgasbaten gedane constatering omtrent de gevolgen van de
liberalisering van de gasmarkt. Het gevolg van de liberalisering zal zijn
dat de Gasunie ongeveer 20 procent van haar marktaandeel zal verliezen doordat
ook buitenlandse gasproducenten, naast de Gasunie, direct aan grootverbruikers
en later tevens aan distributiebedrijven kunnen gaan leveren.De aardgasbaten voor de Staat, die vooral afkomstig zijn van binnenlandse
gasproductie, nemen door de liberalisering structureel af, mogelijk met honderden
miljoenen guldens per jaar. Deze leden vragen of de regering hier goede nota
van heeft genomen en verzoeken tevens om een reactie op dit punt. Wat zijn
de gevolgen van deze inkomstenderving voor bijvoorbeeld het Fonds Economische
Structuurversterking? Deze leden vragen of de regering tevens nader in kan
gaan op het tempo en de omvang van de liberalisering in relatie tot de batenderving
voor de Staat. De aan het woord zijnde leden vragen tevens of de regering
een nadere reactie wil geven op de suggestie van de Algemene Rekenkamer om
de (financiele) gevolgen van de liberalisering zichtbaar te maken en eventueel
het huidige aardgasbatenstelsel te heroverwegen.2.3.4 Voorzieningszekerheid en milieuWat is de verandering in de voorzieningszekerheid door liberalisatie van
de gasmarkt? Wat wordt er nu precies losgelaten in de bestaande structuur
van de gasvoorziening, zo vragen de leden van de PvdA-fractie. Kan de regering
precisieren waarom bij een vergaande liberalisering het kleine veldenbeleid
onder druk komt te staan? Is dit kleine veldenbeleid een reden waarom de fundamenten
van de Nederlandse aardgasmarkt grotendeels ongewijzigd blijven? Juist omdat
het kleine veldenbeleid een fundamenteel onderdeel is van het Nederlands aardgasgebouw
betreuren de leden van de fractie van de PvdA het dat de in paragraaf 8.1.1.«het
beheer van de bodemschatten» aangekondigde aanvullende regeling voor
de Kamer niet voorhanden is. Is de regering bereid de voorstellen voor deze
aanvullende regeling zo spoedig mogelijk naar de Kamer te zenden?2.3.5. EvaluatieDe evaluatie van de wet zal binnen vier jaar na de inwerkingtreding moeten
plaatsvinden. De leden van de fractie van de PvdA zijn van mening dat reeds
nu de criteria en de doelstellingen aan de hand waarvan de evaluatie zal plaatsvinden
duidelijk moeten worden vastgelegd. Zij achten het van belang dat daarover
van tevoren overeenstemming bestaat met alle betrokken partijen. Bijzondere
aandacht dient te worden besteed aan de gevolgen voor de te onderscheiden
verantwoordelijkheden van markt en overheid, voor de tot dan toe nog beschermde
afnemers en naar de effecten op energiebesparing en de verspreiding van duurzame
energie. Kortom: wat is de bijdrage aan de regeringsdoelstelling schone, betaalbare
en betrouwbare energie? Ook de gevolgen voor de Staatskas moeten onderwerp
van evaluatie zijn.3. Richtlijn interne gasmarktIn de Europese Richtlijn interne gasmarkt is de keuze gelaten tussen onderhandelde
toegang tot het net of gereguleerde toegang. In de elektriciteitssector is
voor het laatste gekozen en voor de gasmarkt klaarblijkelijk voor het eerste.
Kan de regering in dit verband toelichten wat de betekenis is van het feit
dat er in de memorie van toelichting bij de ontwerpbegroting Economische Zaken
voor 2000 (tabel 4, pagina 39) sprake is van «gereguleerde netwerk toegang»
voor de gasmarkt. Doelt de regering hierbij op het feit dat er sprake is van
onvrije onderhandelbare toegang? Kan de regering dit nader uitleggen, zo vragen
de leden van de PvdA-fractie. Wat zijn de voor- en nadelen van een reeds in
2007 volledig vrijgemaakte markt? Waarom wordt de ruimte die de richtlijn
biedt om slechts de markt voor 33% vrij te maken niet benut? Deze leden zullen
pas tot een goed oordeel kunnen komen zodra er volstrekte helderheid is over
de gevolgen van de liberalisering; zoals door de regering voorgestaan. Kan
de regering uitleggen waarom distributiebedrijven die vooral aan beschermde
afnemers leveren, niet als grootverbruikers zijn gedefinieerd?Waarom liberaliseert Nederland haar gasmarkt sneller dan op grond van
de richtlijn is voorgeschreven? Wat zijn de voor- en nadelen van een lager
dan wel hoger tempo? Kunnen de effecten voor deze beide verschillende benaderingen
voor de verschillende gebruikersgroepen inzichtelijk worden gemaakt? Wat zijn
in beide verschillende benaderingen de gevolgen voor de Staatskas? De leden
van de PvdA- fractie willen graag een uitvoerige toelichting.De door de richtlijn voorgeschreven liberalisatie kan een reden vormen
dat de internationale concurrentie voor Nederlandse gasbedrijven toeneemt.
Zolang sprake is van een level playing field tussen de verschillende landen
is er sprake van eerlijke concurrentie. Reciprociteit (artikel 46 en 47) is
een wapen om dat level playing field te creëren. Verder laten de regels
van de mededinging binnen de Europese Unie niet toe dat een land zijn uitvoer
van aardgas subsidieert. Hoe denkt de regering over concurrentie van aardgasproducenten
uit met name Rusland? Is er met dat land sprake van een level playing field,
zo vragen de leden van de PvdA-fractie. Zijn de natuur- en milieuvoorwaarden
waaronder in Rusland gas wordt gewonnen vergelijkbaar met die in Europa? Is
dit onderwerp van gesprek in het kader van het Europees Energiehandvest? Wat
is de situatie met betrekking tot natuur- en milieuvoorwaarden en met betrekking
tot het zoeken naar en winnen van gas in andere landen van waaruit EU-lidstatengas importeren? Op welke wijze kan de consument beoordelen of hij
met gas te maken heeft dat onder vanuit natuur- en milieuoogpunt verantwoorde
omstandigheden gezocht en gewonnen is? Kan een keurmerk daar een functie in
vervullen? Door wie zou een dergelijk keurmerk het beste kunnen worden afgegeven?
Wordt hier aandacht aan besteed bij de importcontracten zoals die tot op heden
door b.v. de Gasunie zijn afgesloten?Teneinde een optimale benutting van de Nederlandse gasreserves te bevorderen
achten de leden van de CDA-fractie het ongewenst dat Nederland in de liberalisering
van de gasmarkt voor de troepen uitloopt. Op grond van de Europese richtlijn
hoeft Nederland in 2007 niet meer dan 33% van de markt te liberaliseren. De
regering kiest echter voor 100%. De leden van de CDA-fractie vragen de regering
haar standpunt in deze te herzien. In deze stellingname voelen deze leden
zich nog eens krachtig gesteund door het reeds aangehaalde rapport van de
Rekenkamer. Kan de regering aangeven hoe in de andere EU-lidstaten vorm wordt
gegeven aan de toegang tot het net?De mate en het tempo van de marktopening van de Nederlandse gasmarkt gaat
aanzienlijk verder dan de Europese richtlijn verplicht. De regering heeft
hier ondermeer voor gekozen omdat een volledige marktopening zal leiden tot
meer concurrentie en daarmee tot verbetering van de service, klantgerichtheid
en verhoging van de kostenefficiëntie. Daarnaast is de verwachting dat
de meeste EU-landen de gasmarkt op termijn volledig openen. De leden van de
fractie van D66 vragen hoe de regering zich een verbetering van de service
ten opzichte van de huidige service voorstelt?Er is voor een geleidelijke opening gekozen om een soepele overgang te
garanderen en schoksgewijze ontwikkelingen zoveel mogelijk te voorkomen. Volgens
de leden van de fractie van D66 speelt deze geleidelijkheid van opening een
belangrijke rol. Als bijvoorbeeld Engelse leveranciers aan Nederlandse klanten
gaan leveren, zullen de Nederlandse leveranciers proberen hun inkomstenderving
te compenseren door in een ander land gas af te zetten. Kan de regering een
overzicht geven van het tempo en de mate waarin andere landen hun gasmarkt
zullen openen?De Algemene Rekenkamer herinnert tevens aan de Europese richtlijn die
de ruimte laat om voor het jaar 2007 de vrijmaking van de gasmarkt te beperken
tot 33 procent van de markt. De leden van de GroenLinks-fractie roepen de
regering op het tempo en de omvang van de liberalisering in heroverweging
te nemen.De regering zegt voor een geleidelijke overgang naar een meer vraaggestuurde
marktstructuur te kiezen. Op grond van de EU-richtlijn dient na tien jaar
de markt geopend te zijn voor tenminste 33% van het totale jaarlijkse gasverbruik.
Het wetsvoorstel gaat echter uit van 100% marktopening per 2007. De leden
van de SP-fractie vragen hoe dit te rijmen is met het streven naar een geleidelijke
overgang? Heeft de regering het voornemen om daadwerkelijk gebruik te maken
van de mogelijkheid om het reciprociteitsbeginsel toe te passen voor landen
die een kleinere marktopening kennen dan Nederland? Zo ja: waarom is dit niet
wettelijk verankerd?De leden van de fracties van RPF en GPV zijn de mening toegedaan dat het
niet zo kan zijn dat bedrijven uit andere landen op de Nederlandse markt aan
de slag kunnen terwijl de Nederlandse bedrijven dit wederkerig niet kunnen.
In dit licht waarderen de leden van de fracties van RPF en GPV de opvatting
van de regering een reciprociteitregeling op te nemen in het
onderhavige wetsvoorstel. Op welke grond veronderstelt de regering dat het
niet nodig zal zijn om gebruik te maken van deze regeling?De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van voorliggend wetsvoorstel.
Dit voorstel, dat tot doel heeft een grotere mate van marktwerking in de gassector
te introduceren, vloeit voort uit de Europese richtlijn nr. 98/30/EG betreffende
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor gas. Evenals bij de Elektriciteitswet
constateren deze leden dat ook voorliggend wetsvoorstel verder gaat dan de
Europese regelgeving noodzakelijk maakt. Zo ligt het tempo van de liberalisering
hoger dan de Europese regelgeving vereist. Terwijl op grond van genoemde richtlijn
de energiemarkt in 2007 slechts voor drieëndertig procent behoeft te
worden geliberaliseerd, kiest de regering ervoor deze op dat tijdstip volledig
vrij te doen zijn. De aan het woord zijnde leden willen graag van de regering
vernemen en beargumenteerd willen zien, waarom ook bij dit wetsvoorstel voor
een verdergaande beleidslijn is gekozen. Wat betekent deze versnelde liberalisering
voor het ontstaan van een «level playing field» in Europa voor
de Nederlandse gasaanbieders en -afnemers?4. Hoofdlijnen van uitvoering van de richtlijn4.1. MarktopeningDe leden van de PvdA-fractie hebben begrepen dat de energie(distributie)bedrijven
die vooral aan kleinverbruikers leveren, veelal gebonden zijn aan langlopende
inkoopcontracten met de Gasunie en derhalve nauwelijks in staat zullen zijn
elders gas in te kopen. Voor hen is concurrentie op prijs dus moeilijk. Als
de energiemarkt voor kleinverbruikers eerder dan 2007 wordt geopend, wordt
dan ook het gevaar voor ongelijke concurrentie voor de Nederlandse energiebedrijven
met contracten met de Gasunie groter? Dit geplaatst tegen de achtergrond van
de mogelijkheid dat er toetreders tot de markt kunnen komen die niet gebonden
zijn aan dergelijke contracten. Is er een kans dat de contracten tussen de
energiebedrijven en de Gasunie die vóór de liberalisering van
de markt zijn gesloten niet meer marktconform kunnen zijn ná die liberalisering.
Kan daarbij sprake zijn van zogenaamde «stranded costs? Zo ja, in hoeverre
acht de regering zich daarvoor verantwoordelijk?In de Gaswet wordt een duidelijk stappenplan aangegeven hoe de opening
van de markt moet plaatsvinden. In hoeverre is er een waarborg dat bestaande
contracten, vaak afgesloten voor een langere periode, worden opengebroken
onder dwang van de Nma, zo vragen de leden van de VVD-fractie? Het schijnt
dat de Nma van mening is dat de tekst van de memorie van toelichting die gaat
over het eerbiedigen van contracten voor de Nma niet kracht van wet heeft,
men baseert zich op de wetstekst en de eigen wetgeving die voor de Nma gedragsbepalend
is. Op welke wijze of bij welke regeling is vastgelegd dat de Nma niet gaat
ingrijpen in bestaande contracten?Berichten in de media geven de indruk dat Nederland ruim voorop loopt
bij de liberalisering, en veel verder gaat dan volgens de richtlijn nodig
is. Ook de Rekenkamer meldt dit en vraagt of gezien het verlies aan baten
van de overheid bij liberalisering het tempo niet moet worden verlaagd, zo
merken de leden van de VVD-fractie op. Daarnaast circuleert ook het bericht
dat de regering eigenlijk nog meer vaart wil zetten in de liberalisering van
de energiemarkt, dus zowel gas als elektriciteit. Zij er plannen in die richting?
Kan dat ook behulpzaam zijn bij het oplossen van de problemen voor de tuinbouw,
als gekozen wordt voor 2005? Tot 1 januari 2007 kent Nederland zogenaamde beschermde afnemers. Voor
de levering aan beschermde afnemers is sprake van toezicht op de prijzen en
een leveringsplicht. In de overgangsperiode blijven deze afnemers klant bij
hun huidige energiedistributiebedrijf. Op dit moment is geen sprake van wetgeving
met betrekking tot de gasmarkt. Formeel gezien kennen wij geen beschermde
afnemers en zijn alle afnemers vrij in hun keuze. De leden van de fractie
van D66 vragen of deze omzetting van vrije status naar gebonden status juridisch
gezien zondermeer mogelijk en zonder gevolgen is?De regering heeft gekozen voor het systeem van onderhandelde toegang tot
transport- en opslagfaciliteiten. Is dit gezien het feit dat er – in
ieder geval voorlopig – slechts één dominante aanbieder
van transportcapaciteit in de markt is, namelijk de Gasunie, niet een zeer
gekunstelde constructie? En is de kans niet zeer gering dat er op langere
termijn wél sprake is van open concurrentie op de transportmarkt door
middel van meerdere netten met een min of meer landelijke dekking? Naar de
mening van de leden van de SP-fractie is het meest waarschijnlijke scenario
dat de komende jaren een vloedgolf van geschillenprocedures zal worden aangespannen.
Anderzijds zullen enkele mega-afnemers er wellicht voor kiezen om voor eigen
rekening een gasleiding te laten aanleggen, daarmee het draagvlak onder het
bestaande landelijk dekkende net van de Gasunie verkleinend. Onderschrijft
de regering onze conclusie dat in dat geval de energiedistributiebedrijven
die de kleinverbruikermarkt bedienen de prijs van het «cherry picking»
zullen betalen?Uit de media leiden de leden van de fracties van RPF en GPV af dat supermarktketens
elektriciteit en gas in de winkel gaan verkopen via chipkaarten, die in de
supermarkt worden gekocht. Zij vragen zich af in hoeverre deze voornemens
zich verhouden tot de inhoud van dit wetsvoorstel. De leden hebben de indruk
dat de middelgrote energieverbruikers pas eind 2002 vrij zijn om te kiezen
bij welke producent of leverancier zij hun energie gaan kopen, terwijl de
kleine consument dat pas in 2007 kan. Hebben de voornemens van de supermarktketens
de instemming van de regering? Zo ja, in hoeverre is hier sprake van een opschroeving
van het tempo van de liberalisering van de gasmarkt? Welke motieven liggen
ten grondslag aan de versnelling van het tempo? In hoeverre loopt Nederland
met het toestaan van de plannen van de supermarktketens vooruit op de vrijmaking
van de gasmarkt in de omringende landen?Voorts vragen de leden van de fracties van RPF en GPV in te gaan op de
kritiek, die van de zijde van de energiedistributiebedrijven wordt geleverd.
Deze bedrijven, die naar hun mening circa 55% van het gas in Nederland leveren,
vinden dat zij hun klanten geen substantiële prijsdalingen in het vooruitzicht
kunnen stellen. Deze groep bedrijven blijft voor de levering aan de beschermde
afnemers gebonden aan hun huidige inkoopcontracten met de Gasunie. Acht de
regering het reëel dat vanwege de binding aan de huidige inkoopcontracten
er aan inkoopzijde geen of nauwelijks sprake zal zijn een prijsdaling, zo
vragen de leden van de fractie van RPF en GPV.Naar de mening van de leden van de SGP-fractie is de introductie van meer
marktwerking alleen dan gerechtvaardigd, als deze leidt tot een scherpere
prijsstelling met handhaving van publiekrechtelijke waarborgen voor het bestaande
kwaliteitsniveau en leveringszekerheid voor alle cliënten. Marktwerking
mag geen doel op zich worden, vooral niet waar het nutsfuncties betreft, en
zeker niet haar doel voorbij schieten. Daarom pleiten de aan het woord zijnde
leden van de SGP-fractie om niet verder te gaan dan volgens de Europese richtlijn
noodzakelijk is. 4.2. Onderhandelde toegangDe leden van de PvdA-fractie onderschrijven de noodzaak dat de toegang
tot het netwerk vrij moet zijn, maar vragen zich daarbij tevens af waarom
gekozen is voor het systeem van onderhandelende toegang. Dit temeer daar het
onderhandelde toegangssysteem geen breed stevig draagvlak blijkt te hebben
bij aanbieders en afnemers van gas. Hoe kijkt regering daar tegenaan? De leden
van de fractie van de PvdA stellen een uitgebreide reactie op prijs op het
voorstel van VEMW (Vereniging voor Energie, Milieu en Water) zoals aan de
vaste commissie voor EZ is toegezonden op 24 september 1999 en op het standpunt
van Compass Energy b.v. zoals weergegeven in de brief op 9 april 1999.In het wetsvoorstel is gekozen voor onderhandelde toegang, waarbij tussen
de partijen in de markt overeenstemming bereikt dient te worden op basis van
gepubliceerde, indicatieve tarieven en voorwaarden en achteraf toetsing plaats
vindt door de Nma. De keuze voor onderhandelde toegang wordt door de leden
van de fractie van D66 niet onderschreven. Deze leden zijn van mening dat
het tot stand brengen van concurrentie in de monopolistische gasmarkt alleen
mogelijk zal zijn als er sprake is van een streng en transparant toezicht
op de tarieven en voorwaarden voor het gebruik van de netwerken. De leden
van de D66-fractie zijn dan ook een sterk voorstander van gereguleerde toegang,
immers juist dan zullen de tarieven voor gebruik van het netwerk vooraf getoetst
worden door een onafhankelijke toezichthouder en bij alle marktpartijen bekend
zijn.Eén van de redenen waarom de leden van de fractie van D66 voor
gereguleerde toegang pleiten is dat de markt dan transparant is, iedere potentiële
toetreder weet waar hij aan toe is. Gereguleerde toegang geeft zekerheid dat
eenieder toegang tot het net kan krijgen. Het systeem van onderhandelde toegang
kan in de praktijk tot een ernstige belemmering voor marktwerking in de gassector
leiden, gelet op de mogelijk zeer langdurige beroepsprocedures tegen misbruik
van het monopolie. Daarnaast is de kans op belangenvermenging bij onderhandelde
toegang groter dan bij gereguleerde toegang. Overigens vragen de leden van
de fractie van D66 zich af of onderhandelde toegang eigenlijk geen misleidende
term is. De Gasunie is immers een nieuw tarieven systeem (Commodity/Diensten-systeem)
gaan hanteren, zonder dat daarover is onderhandeld.Mocht het zo zijn dat niet tot gereguleerde nettoegang wordt besloten,
dan zien de leden van de D66-fractie een goed alternatief in het voorstel
zoals dit door de Vereniging voor Energie, Milieu en Water (VEMW) is gedaan.
Zij vragen op welke wijze transporteurs gestimuleerd worden diensten te ontwikkelen,
bijvoorbeeld kortlopende contracten, die inspelen op de vraag van gebruikers?De leden van de GroenLinks-fractie hebben grote twijfels bij de keuze
voor een onderhandelde toegang (nTPA) waarbij tevens de Gasunie leverancier
én netbeheerder blijft. Waarom zijn er bij de Elektriciteitswet andere
keuzes gemaakt ten aanzien van de scheiding en de nettoetreding? Deze keuze
is inconsequent. De Bezinningsgroep Energiebeleid noemt in haar (voorlopige)
reactie op «gasstromen» (23 februari 1998) dat dit mogelijk kan
leiden tot concurrentienadelen voor elektriciteit en dat dit in strijd is
met het principe van «level playing field». Kan de regering ingaan
op deze zorg?Daarnaast constateren deze leden dat de DTE in de elektriciteitssector
een belangrijke rol begint te spelen. De DTE heeft onder andere als taak toe
te zien op de effecten van de wet voor milieudoelen en voor de kleinverbruikers.
Deze taak blijkt wel degelijk van belang. Is het juist dat in het onderhavige
wetsvoorstel de Nma deze (deel-) taak niet zal hebben? Deelt de regering de
mening van deze leden dat dit verschil een gemis is van deze wet?Eén van de elementen in het wetsvoorstel om te komen tot een liberalisering
van de gasmarkt is de toegang tot de transportnetwerken. De leden van de fracties
van RPF en GPV stellen enkele vragen bij de keuze van de regering voor onderhandelde
toegang tot het netwerk. In zijn algemeenheid vragen zij of vanwege de vele
punten die met de netbeheerder per levering onderhandeld dient te worden er
een tijdrovend proces ontstaat dat nadelig is voor zowel de afnemer als de
leverancier?In de tweede plaats wijzen de leden van de fracties van RPF en GPV op
de kritiek, die vanuit Enron Europe Limited, een groot Engels bedrijf op het
gebied van gas en elektriciteit, op deze keuze wordt uitgeoefend. Dit bedrijf
wijst op de slechte ervaringen die sinds 1986 in Groot-Brittannië met
het systeem van onderhandelde toegang zijn opgedaan. Inmiddels zou Engeland
volgens Enron Europe Limited van onderhandelde toegang zijn overgegaan naar
een systeem van gereguleerde toegang. Hoe beoordeelt de regering de situatie
in Groot-Brittannië? Hoe worden de suggesties beoordeeld, die door Enron
Europe Limited in een brief aan de vaste kamercommissie voor Economische Zaken
(EZ-99-270) worden voorgesteld om tot een ander systeem van onderhandelde
toegang te komen? Te denken valt onder meer aan de non-discriminatoire toegang
op het gasnetwerk en het expliciet laten regelen in het wetsvoorstel van de
toegang tot opslagfaciliteiten.4.3. Opslag en leveringszekerheidDe leden van de PvdA-fractie zijn bezorgd over de positie van de klein-
verbruikers die uiterlijk vanaf 2007 niet meer beschermd worden. Als
er vanaf die tijd leveranciers aan kleinverbruikers niet meer gebonden zijn
aan een vergunning, hoe worden die kleinverbruikers dan beschermd? Hoe ziet
de regering haar rol na die tijd?De leden van de fractie van de PvdA stellen een uitgebreide reactie op
prijs op het standpunt en de suggesties van de Bezinningsgroep Energiebeleid
zoals verwoord in de brief d.d. 9 september 1999 aan de vaste commissie voor
EZ met betrekking tot het gasreservebeleid en voorzieningszekerheid, het streeftempo
aandeel duurzame energie en transporttarieven voor gas geproduceerd met behulp
van duurzame bronnen. Tevens vragen deze leden om een reactie op de brief
van de Stichting Natuur en Milieu d.d. 28 mei 1999 zoals die namens vele organisaties
aan de vaste commissie voor EZ is gezonden. Deze leden delen de zorg over
het gebrek aan aandacht voor energiebesparing, over het Waddengas en over
eventuele onnodige gasopslag. Welke opslagmogelijkheden zijn er in Nederland
beschikbaar? Hoe krijgt het beleid rondom een evenwichtig beleid gestalte,
ook al gelet op de belangstelling die vanuit verschillende sectoren begint
te ontstaan voor het gebruik van ondergrondse holtes?De leden van de VVD-fractie merken op dat het zogenaamde kleine veldenbeleid
een uniek maar wezenlijk onderdeel is van het Nederlandse aardgasbeleid. De
functie die de Gasunie daarin vervult is van wezenlijk belang en dient te
worden gewaarborgd. De eerdere opmerkingen aangaande de Gasunie zijn hiermee
in lijn. Aan dit beleid is verbonden de opslag van gas, wat overigens niet
alleen op de ondergrondse wijze behoeft te geschieden zoals nu in Nederland
voornamelijk het geval is. Deze opslag is voor de produktiebalans. De Gasunie
heeft aangegeven om de rol te vervullen van gashandelaar, of gasbankier, en
wil hierbij ook de ondergrondse opslagfaciliteiten gebruiken. De functie van
de opslag verandert dan, gebruik voor handelsdoeleinden gaat
vermengd worden met de oorspronkelijke gebruiksdoelen.Om transparantie te krijgen is het gewenst om een duidelijke scheiding
te maken tussen deze twee functies. Is een mogelijkheid een deel van de opslag
bij aanwijzing te reserveren voor de leveringszekerheid tijdens koude dagen
en produktiebalans, en een deel aan te merken voor handelsdoeleinden? Hoe
is dat in andere landen geregeld, zo vragen de leden van de VVD-fractie.De leden van de CDA-fractie merken op dat een van de onderwerpen die in
de Gasrichtlijn aan de orde komt is opslag van gas. De opslag van gas wordt
zowel geregeld in het voorliggende wetsvoorstel (gaswet) als in de mijnbouwwet.
Naar de mening van deze leden moet de term «opslag» ruim worden
uitgelegd en betreft zij mede de zogeheten «ondergrondse opslag».
Momenteel bevinden zich in Nederland een drietal faciliteiten voor ondergrondse
opslag, namelijk Langelo, Grijpskerk en Alkmaar. Deze opslag vervult onder
meer een functie in het kader van de voorzieningszekerheid. Deze taak van
ondergrondse gasopslag mag naar de mening van deze leden niet in gevaar komen
door de invoering van de gaswet. Onderschrijft de regering deze opvatting?
Zo ja, op welke wijze is dit aspect in de Gaswet gewaarborgd?Blijkens de brief van de Gasunie, gedateerd 18 mei 1999, bevattende commentaren
op de Gaswet wordt thans een deel van de capaciteit voor bestaande ondergrondse
gasopslag (Alkmaar, Langelo, Grijpskerk) gebruikt voor een handelsfunctie.
Een dergelijk gebruik van genoemde ondergrondse gasopslag lijkt op gespannen
voet te staan met de doelstelling van deze ondergrondse gasopslag, zijnde
het verzekeren van de leveringszekerheid. Kan de regering op dit onderwerp
nader ingaan, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Tevens verzoeken zij
de regering in dit verband aan te geven hoeveel procent van de capaciteit
van deze ondergrondse gasopslag voor de handelsfunctie wordt gebruikt respectievelijk
is ingebouwd en gereserveerd? Er zijn ook opslagfaciliteiten (LNG-opslag,
trunkpijpleidingen, opslag in acquifers, ondergrondse opslag) die slechts
een handelsfunctie hebben. Blijkens de tekst van de gaswet is het voorgestelde
systeem van onderhandelde toegang tot gasnetten niet van toepassing op deze
opslagfaciliteiten. Wat is hiervan de reden?Nederland kent uit oogpunt van de Nederlandse gasvoorziening enkele gasopslagvoorzieningen.
Met het oog op een sterke exportpositie zouden sommige bedrijven een uitbreiding
van dergelijke voorzieningen willen. Gezien de schade van deze voorzieningen
voor de natuur, vinden de leden van de fractie van D66 een dergelijke ontwikkeling
ongewenst. Zij verzoeken de regering dan ook in het wetsvoorstel een bepaling
op te nemen ter voorkoming van nieuwe gasopslagvoorzieningen bedoeld voor
de export. Overigens zijn de leden van de D66-fractie wel van mening dat de
toegang tot de huidige gasopslagfaciliteiten voor een ieder gelijk moeten
zijn. Waarom wordt de toegang tot opslagfaciliteiten niet expliciet in de
wet geregeld?De Gasunie verricht een aantal nevenactiviteiten, die onder meer met leveringszekerheid
te maken hebben, zoals de opslag van het gas. Het is voor de leden van de
fracties van RPF en GPV onduidelijk of derden ook deze mogelijkheid hebben
en in welke mate dergelijke activiteiten op hun efficiency worden getoetst. 5. Toegang tot netten5.1. Onderhandelde nettoegang, toezicht en geschillenbeslechtingDe leden van de PvdA-fractie hebben ook enkele vragen bij de mate waarin
de toegang tot het gasnetwet voor niet-eigenaren van dat net werkelijk open
zal zijn. Dat er een onafhankelijk toezicht op de gasleidingeninfrastructuur,
zowel upstream als downstream, zal moeten zijn is evident. Er bestaan echter
zorgen over de wijze waarop de toezichthouder in staat zal zijn tot een evenwichtig
oordeel te komen. Gedacht kan hierbij worden aan het door de Gasunie gehanteerde
tarievensysteem waarin een scheiding is aangebracht tussen de commodity (het
gas) en de te leveren diensten voor transport, opslag en dergelijke.De leden van de PvdA-fractie begrijpen dat de splitsing in commodity en
services nodig is om aan derden die zelf gas hebben toegang te kunnen geven
tot het bestaande net. Maar in hoeverre is controle goed mogelijk om na te
gaan of de Gasunie dezelfde tarieven voor derden hanteert als voor gas dat
de Gasunie zelf verhandeld? Dat deel van het tarief voor transport en additionele
diensten is met name van belang voor marktpartijen die het net van de Gasunie
voor enkel transport van gas willen gebruiken. Vanuit die hoek bereiken de
leden van de PvdA-fractie berichten dat het tarievensysteem van de Gasunie
niet transparant is. Kan de regering garanderen dat de eis van transparantie
zoals in de memorie van toelichting is verwoord volledig in het tarievensysteem
van de Gasunie tot uitdrukking komt? Kan de regering een overzicht geven waaruit
de additionele diensten bestaan en hoe de prijs voor die diensten in het tarief
tot uitdrukking wordt gebracht? Wat is de invloed van de regering op de hoogte
van de verschillende onderdelen in het tarief?Gezien het bovenstaande geven de leden van de PvdA-fractie de voorkeur
aan een pro-actiever toezicht dan waar nu in de ontwerp-Gaswet van wordt uitgegaan.
Hoe staat de regering in dit opzicht tegenover het onlangs op de hoorzitting
over de Gaswet namens de VEMW (zie brief 24 september 1999 aan de vaste
kamercommissie EZ) en meerdere grootverbruikers geïntroduceerde systeem
van toezicht, waarbij de rol van de Nma vooraf veel sterker is dan in de Gaswet
is voorzien, maar waar onderhandeling over transport en andere tarieven mogelijk
blijft?De leden van de VVD-fractie merken op dat een van de onderdelen van de
wet die zeer veel discussie heeft losgemaakt is de keuze voor onderhandelde
toegang en niet voor gereguleerde toegang tot het net zoals geregeld is in
de Elektriciteitswet. Het opvallende is daarbij dat ook de Nma al de nodige
bezwaren heeft geuit, bezwaren die niet door verbeterde wetteksten zijn ondervangen,
in ieder geval niet voor velen die deel uitmaken van de gaswereld.In de memorie van toelichting wordt ook niet duidelijk aangegeven waarom
de keuze wordt gemaakt zoals hij is gemaakt. Vanuit de sector is nu een breed
gedragen aanpassing naar voren gebracht waarmee de voordelen van de twee methoden
van toegang tot het net worden samengevoegd. Wat is de mening van de regering
van dit voorstel gedaan door de Vereniging voor Energie, Milieu en Water?
Is er bereidheid de Gaswet in deze richting aan te passen, zo vragen de leden
van de VVD-fractie.De Gasrichtlijn verplicht lidstaten te kiezen uit een systeem van gereguleerde
dan wel onderhandelde toegang tot gasnetten. In het wetsvoorstel wordt, in
afwijking van de Elektriciteitswet 1998, gekozen voor een systeem van onderhandelde
toegang voor alle gasnetten. Deze keuze wordt door de regering
in de memorie van toelichting uitgebreid gemotiveerd op basis van de verschillen
tussen elektriciteit en gas. De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat
de door de regering gegeven motivering ter onderbouwing van haar keuze voor
onderhandelde toegang niet voldoende overtuigend is om op voorhand voor een
systeem van onderhandelde toegang voor alle gasnetten te kiezen.Hierbij achten deze leden het van groot belang dat in de Elektriciteitswet
uit een oogpunt van transparantie en ter voorkoming van misbruik van monopoliemacht
door de beheerders van elektriciteitsnetten is gekozen voor een systeem van
gereguleerde toegang. Tevens is bij deze keuze van belang dat het door de
regering in de gaswet voorgestelde systeem onvoldoende waarborgen bevat voor
een effectieve behandeling van geschillen (o.a. langdurige procedures) en
een voldoende prikkel mist om misbruik van monopoliepositie door netbeheerders
te voorkomen. Graag een reactie van de regering hierop.Aan het door de regering voorgestelde systeem van onderhandelde toegang
tot gasnetten zijn enkele belangrijke bezwaren verbonden, zo menen de leden
van de CDA-fractie. Op basis van het voorgestelde systeem zullen geschillen
over toegang tot de gasnetten moeten worden beslecht op basis van de Mededingingswet
en de Gaswet. Door belanghebbenden, waarbij in het bijzonder valt te denken
aan afnemers, is op de lange duur sprake van een juridische procedure strekkende
tot oplossing van een gerezen geschil. Blijkens de memorie van toelichting
heeft ook de Nma op dit bezwaar gewezen. De Nma spreekt in dit verband over
arbeidsintensieve en langdurige procedures. Voor deze problematiek lijkt het
wetsvoorstel geen dan wel een onvoldoende oplossing te bevatten.Een ander belangrijk bezwaar dat kleeft aan het door de regering voorgestelde
systeem van onderhandelde toegang is dat het geen enkele prikkel lijkt te
bevatten om netbeheerders er van te weerhouden te streven naar monopoliewinsten,
zo merken de leden van de CDA-fractie op. De enkele toepassing van de Mededingingswet
is volgens de afnemers in dit verband onvoldoende effectief. Deelt de regering
deze kritiek? Zo ja, hoe denkt de regering in deze problematiek te voorzien?Door de afnemers zijn verschillende voorstellen ontwikkeld om aan de gesignaleerde
problematiek tegemoet te komen. Zo is onder meer door het VNO/NCW voorgesteld
dat de gehele geschillenprocedure, d.w.z. inclusief het beroep bij de Arrondissementsrechtbank
en het College van beroep voor het bedrijfsleven, binnen een tijdsbestek van
bij voorkeur drie maanden, doch ten hoogste zes maanden moet zijn afgerond.
Is dit een mogelijke oplossing voor de gesignaleerde problematiek, zo willen
de leden van de CDA-fractie weten? Zo nee, waarom niet?Ook door de Vereniging van Energie, Milieu en Water (VEMW) is in overleg
met de Vereniging van Chemische Industrie (VNCI) een voorstel ontwikkeld dat
aan de bezwaren verbonden aan het door de regering in het wetsvoorstel voorgestelde
systeem van onderhandelde toegang tegemoet lijkt te komen. Bedoeld wordt het
door VEMW toegezonden «memorandum bevattende een alternatieve structuur
voor het in het wetsvoorstel voor een gaswet gekozen systeem van onderhandelde
toegang tot gasnetten» gedateerd 24 september 1999. Dit systeem rust
op een stelsel van richtlijnen, bewijsvermoedens en de mogelijkheid tot het
op korte termijn treffen van een voorlopige voorziening. Hoe staat de regering
tegenover dit voorstel afkomstig van VEMW, zo vragen de leden van de CDA-fractie.Er liggen op dit moment drie alternatieven op tafel: onderhandelde toegang,
gereguleerde toegang en het tussenvoorstel van VEMW/VNCI. Kan
de regering aangeven of er en zo ja, welke financiële consequenties voor
de Staatskas aan elk van deze drie systemen zijn verbonden?De leden van de fractie van D66 vragen de regering op de volgende twee
cases te reageren. 1. Het bedrijf Enron heeft de werking van onderhandelde
toegang tot het elektriciteitsnet in Duitsland juridisch getoetst. In Duitsland
werd Enron pas toegang tot het net verschaft, nadat zij in het gelijk werd
gesteld dat onderhandelde toegang oneerlijke concurrentie met zich meebracht.
Daardoor heeft Enron enkele maanden geen elektriciteit aan klanten kunnen
leveren. Hoe denkt de regering dit soort situaties met betrekking tot de onderhandelde
toegang tot het gasnet, in Nederland, te voorkomen?2. Het Verenigd Koninkrijk kende reeds in 1986 het systeem van onderhandelde
toegang. Een aantal evaluaties verder werd dit systeem echter vervangen door
gereguleerde toegang, daar in de praktijk vele aanvullende regels nodig bleken
om de keuze voor onderhandelde toegang werkbaar te maken. De leden van de
fractie van D66 vragen in hoeverre de regering de in het Verenigd Koninkrijk
opgedane ervaring mee heeft laten wegen in haar keuze tussen onderhandelde
en gereguleerde nettoegang? Hoe groot acht de regering de kans dat alsnog
tot gereguleerde nettoegang over zal worden gegaan?De Elektriciteitswet kent een gereguleerde nettoegang met een apart orgaan
voor het toezicht daarop door de DTE. Dit biedt de mogelijkheid voor de afnemers
en de DTE inzicht te krijgen in de kosten en kostenstructuur waarop de tariefsvoorstellen
worden gebaseerd. In de gaswet is gekozen voor het systeem van onderhandelde
toegang, waardoor tarieven en voorwaarden voor nettoegang via marktwerking
tot stand moeten komen. Er is geen aparte toezichthouder, de Nma wordt geacht
repressief toezicht te houden op de nettoegang op basis van het algemene mededingingsrecht.
De Nma kan dus slechts achteraf optreden. De leden van de fractie van D66
zijn dan ook bevreesd voor langdurige procedures. Hoe denkt de regering hierover?Het systeem van onderhandelde nettoegang is gebaseerd op non-discriminatoire
toegang tot het gasnet. Voor de leden van de fractie van D66 is deze non-discriminatoire
voorwaarde van groot belang. Hoe denkt de regering te kunnen waarborgen dat
de toegang tot het gasnet daadwerkelijk op non-discriminatoire basis geschiedt?
Hoe staat de regering tegenover het idee om de transportbedrijven jaarlijks
een rapport te laten publiceren, waarin de verschillende prijzen en voorwaarden
die aan verschillende typen gebruikers worden aangeboden vermeld worden?Gasunie heeft op dit moment de rol van landelijke netbeheerder. In de
toekomst kunnen echter ook anderen (regionale) netten beheren. Er kan dus
een coördinatieprobleem tussen deze netten ontstaan. De leden van de
fractie van D66 vragen hoe de regering dit denkt te voorkomen?De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering of zij kennis heeft
genomen van het voorstel van de VEMW om te komen tot een systeem van onderhandelde
toegang. De VEMW is van mening dat door dit systeem verschillen van inzicht
in de gasprijs geen vertragingen laten ontstaan in de gasleveranties. Deze
leden vragen de regering te reageren op dit voorstel.De in het voorliggend wetsvoorstel gemaakte keuze voor onderhandelde toegang
vraagt volgens de leden van de SGP-fractie wel om waarborgen voor een gelijkwaardige
onderhandelingspositie. In geval van een conflict over de voorwaarden voor
toegang tot een gasnet zal de klagende partij, veelal de cliënt, zijn
gelijk moeten halen door het starten van langdurige en ingewikkelde juridische
procedures. Ondertussen kan de netbeheerder weigeren het gas
van de cliënt te transporteren. Deze leden vragen in hoeverre in voorliggend
wetsvoorstel een waarborg is opgenomen om misbruik van machtspositie door
netbeheerders te voorkomen dan wel effectief tegen te gaan. Deze leden verzoeken
de regering een reactie te geven op de door de Ondernemingsraad Intergas gedane
suggestie van de instelling van een goed ingevoerde sectorarbiter, waarbij
kortlopende procedures kunnen worden ingesteld. Wat is de mening van de regering
over de door de VEMW voorgestelde alternatieve structuur voor het systeem
van onderhandelde toegang?LeidingaanlegIn aanvulling van wat is opgemerkt over de wijze van nettoegang, willen
de leden van de PvdA-fractie weten hoeveel partijen overwegen om zelf een
gasleiding aan te leggen? Zij achten het vanuit het perspectief van aantasting
van natuur en landschap en voorkoming van een ongewenst (ondergronds) bodembeslag
verkeerd als vanwege het uitblijven van werkelijke vrije toegang tot het bestaande
net er nieuwe parallelle leidingen worden gelegd. Hoe denkt de regering over
deze kwestie?De leden van de fractie van D66 denken dat de vrijheid van netaanleg een
farce is. Het duurt immers jaren voordat een eigen netwerk is aangelegd, de
nieuwkomer heeft automatisch een concurrentienadeel ten opzichte van de gevestigde
orde, een klant kan slechts een andere leverancier kiezen als oude contracten
aflopen of als het «nieuwe» vraag betreft en concurrentie zal
alleen plaats vinden daar waar het interessant is een nieuwe pijpleiding aan
te leggen. Bovendien vinden zij een vrije netaanleg maatschappelijk ongewenst
in verband met nodeloos beslag op de schaarse ruimte, de gevolgen voor de
ondergrond (doorsnijding) en verspilling van geld. Hoe denkt de regering hierover?Hoe denkt de regering te voorkomen dat de beoogde vrijheid van netaanleg
uiteindelijk leidt tot een lappendeken van afzonderlijke leidingen en leidingnetten,
waardoor de leveringszekerheid in geval van een calamiteit lastiger te garanderen
is? Is bij de keuze voor de vrijheid van netaanleg ook gedacht aan de extra
overlast voor burgers en bedrijven in gebieden waar deze leidingen worden
aangelegd, zo vragen de leden van de SP-fractie?TarievenOp dit moment is het beleid van de regering en de Gasunie dat er een leveringszekerheid
moet bestaan voor een piekbehoefte tot een gemiddelde etmaaltemperatuur van –
17 c. Dat is een kostbare zaak omdat dat bijzondere en dus kostbare capaciteitseisen
met zich meebrengt. De leden van de PvdA-fractie vragen of dit dienstenonderdeel
deel uitmaakt van het nieuwe tarievensysteem zoals door de Gasunie aan de
tuinbouwsector is gepresenteerd. Zal de overheid c.q. Gasunie deze vorm van
leveringszekerheid tot en met 2007 blijven toepassen?Hoe komt de prijs van het tariefdeel voor «capaciteit» precies
tot stand? De leden van de PvdA-fractie hebben de indruk dat de NAM en eventueel
andere winningsmaatschappijen daar nu veel invloed op uitoefenen omdat de
Gasunie opslagfaciliteiten huurt van de NAM en de winningsmaatschappijen.
Is het juist dat de kosten van het onder druk houden van het Slochterenveld
op die manier wordt doorberekend aan die groep gebruikers die piekbehoeftes
nodig hebben? Wordt er op dit onderdeel van de achtergronden van het tarievenstelsel
toezicht gehouden? Of zijn de winningsmaatschappijen vrij in het bepalen van
de prijs die dan vervolgens door de Gasunie doorberekend moet worden aan de gebruikers, in dit geval de tuinbouwsector. Zijn er mogelijkheden
om die prijs te verlagen? Wat is het belang van het op druk houden c.q. brengen
van het Slochterenveld in het geval er een situatie zal ontstaan dat er maar
weinig «piekbehoefte» meer is?De leden van de PvdA-fractie hebben begrepen dat bijvoorbeeld de tuinbouwsector
er hard aan wil werken om die piekbehoefte zoveel mogelijk te reduceren met
allerlei energietechnische maatregelen. Is een dergelijke weg ook begaanbaar
voor andere gebruikersgroepen? Kan decentrale energieopwekking daar een functie
in vervullen? In welke mate dragen de tarieven voor teruglevering aan de centrale
infrastructuren bij aan een dergelijk proces? Wat zijn de extra kosten voor
het verder onder druk zetten van het Slochterenveld? Participeert de EBN daarin?
Een lagere prijs voor het capaciteitsonderdeel zal overigens ook de gasleveranciers
die in tegenstelling tot de Gasunie problemen hebben met het verzorgen van
een continue stroom gas, helpen in het verkrijgen van toegang tot het net.
Wat is de reactie van de regering hierop?Ten aanzien van de Gasunie is er mogelijk sprake van een situatie die
de keuze voor een vorm van onderhandelde toegang tot gasnetten kan rechtvaardigen.
Als reeds naar voren gebracht hechten de leden van de CDA-fractie groot belang
aan de continuering van de rol van de Gasunie bij de optimale benutting van
de Nederlandse aardgasreserves. In dit verband kunnen deze leden zich voorstellen
dat het voor de Gasunie van belang is een prijs voor het door haar geleverde
gas te kunnen realiseren die voldoende is voor producenten van het Nederlandse
aardgas om de kosten verbonden aan de opsporing en winning van aardgas te
kunnen afdekken. Tevens is van belang dat veel internationale gastransporten
via het gasleidingennet van Gasunie plaats vinden. Een systeem van onderhandelde
toegang lijkt meer mogelijkheden te bieden om een hoge(re) prijs voor dit
internationale gastransport te realiseren dan een op kost-plus gebaseerd systeem
van gereguleerde toegang. Deelt de regering deze mening?Naast de eerder gemaakte inhoudelijke opmerkingen en vragen over het CDS
hebben de leden van de GroenLinks-fractie ook vragen over de procedurele gang
van zaken. Hoe is het mogelijk dat in de fase van totstandkoming van de Gaswet
een nieuw tariefsysteem door de Gasunie wordt geïntroduceerd? Waarom
heeft de regering dit systeem (op dit moment) goedgekeurd? Wie heeft er op
dit moment eigenlijk zeggenschap over de totstandkoming van de tariefstructuur?
Is er op dit moment sprake van democratische controle bij wijziging van de
tariefstructuur? 5.2 TransparantieHet wetsvoorstel voorziet in het voorschrijven van een boekhoudkundige
scheiding tussen de bedrijfsonderdelen van de neteigenaar die zich met transport
en handel bezighouden. Hoe denkt de regering deze administratieve scheiding
te effectueren en te controleren, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.De leden van de VVD-fractie volgen de regering op het punt van netwerkbeheerder
door de Gasunie, maar dient niet scherper de controle door een externe instantie
vastgelegd te worden om te waarborgen dat de functie van handelaar en netwerkbeheerder
strikt gescheiden worden en blijven zodat vermenging en misbruik in concurrentieverband
worden voorkomen? Is dit een taak voor de Nma, of dient een andere instantie
te worden gezocht. Is het instellen van een Dtg, gelijkvormig aan de Dte,
een mogelijkheid, met daarbij een wat meer op afstand staande Nma? Het ontwerp voor de gaswet schrijft een boekhoudkundige scheiding voor
tussen de activiteiten die verband houden met het transport en de overige
activiteiten, naast een verplichting in de concurrentiestrijd geen misbruik
te maken van de informatie die bij transport van gas wordt verkregen. De leden
van de D66-fractie vragen of met dit systeem voldoende waarborgen zijn gecreëerd
voor een effectieve concurrentie op de Nederlandse gasmarkt? Haar twijfel
houdt voornamelijk verband met de positie van Gasunie, daar deze niet alleen
eigenaar van het landelijke hoge-druknet voor het transport van gas is, maar
tevens quasi-monopolist op de markt voor de levering aan Nederlandse afnemers
(hetzij direct, hetzij via regionale distributiebedrijven). Onder de elektriciteitswet
zijn de elektriciteitsbedrijven verplicht het netbeheer organisatorisch te
scheiden van hun overige activiteiten. Voor het beheer van zijn netten heeft
elk elektriciteitsbedrijf een aparte netbeheerder moeten oprichten, die onafhankelijk
van de rest van het elektriciteitsbedrijf moet opereren. De leden van de fractie
van D66 vragen waarom met betrekking tot de gasmarkt niet voor dezelfde constructie
is gekozen als in de elektriciteitswet?Deze leden zien graag dat de manier waarop boekhoudingen zullen worden
uitgevoerd voor goedkeuring aan de Nma worden voorgelegd.Transportbedrijven zijn verplicht tot geheimhouding van aan hen beschikbaar
gestelde informatie. De leden van de fractie van D66 vragen welke sancties
op misbruik van deze gegevens staan? Waarom kan zij hieromtrent in het wetsvoorstel
niets vinden?5.3. Toegang tot productiepijpleidingnettenHet is de leden van de PvdA-fractie gebleken dat de staat (via EBN) participeert
in upstream-pijpleidingnetten. Wat is de legitimatie van EBN-participatie
bij upstream activiteiten? Zij vragen waarom voor de toegang tot de upstreamleidingnetten
niet gelijkwaardige regels gelden als voor downstreamnetten. Hierbij valt
te denken aan het verplichten van het bekendmaken van indicatieve tarieven,
onderhandelingsplicht, het limiteren en beschrijven van weigeringsgronden
en dergelijke. Kan de regering dit nader toelichten?5.4. Vergelijking met andere leidinggebonden sectorenDe wijze waarop nu op «utility networks» toezicht wordt gehouden
verschilt per netwerk. Onlangs pleitte de recentelijk teruggetreden secretaris-generaal
Van Wijnbergen voor een systeem van onafhankelijk toezicht op «utility
networks» (spoor, telecommunicatie, elektriciteit, kabel-tv). Kan de
regering hierop reageren, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.Wanneer treedt de door dezelfde Van Wijnbergen aangekondigde (NRC 23-9-1999)
«decision tree» met betrekking tot de wijze van liberaliseren
van nutssectoren in werking? Heeft deze «decision tree» nog wel
nut als het gaat om nutssectoren waar de liberalisering al ingang is gezet?
In hoeverre acht de regering de toegang tot het gasnetwerk eenvoudig/transparant,
zo vragen de leden van de PvdA-fractie?De leden van de fractie van D66 willen graag van de regering vernemen
in hoeverre ervaringen met de uitvoering van de elektriciteitswet tot aanpassingen
geleid hebben? 6. Levering aan beschermde afnemersThans is er geen sprake van een wettelijke binding tussen kleinverbruikers
en hun gasleverancier. In de praktijk hebben de kleinverbruikers echter geen
keuze. Waarom wordt die band in dit wetsvoorstel geformaliseerd tot uiterlijk
2007? Zeker gezien het feit dat noch de energiebedrijven, noch de Consumentenbond
behoefte hebben aan een dergelijke formalisering. In dit kader vragen leden
van de PvdA-fractie zich tevens af wat de redenen van de regering zijn om,
zoals in de memorie van toelichting van de begroting voor 2000 van haar ministerie
is gemeld, mogelijk het beschermde deel van de markt eerder vrij te maken.Hoe denkt de regering over het toestaan van verbruikerscorporaties die
gezamenlijk meer dan 170 000m3 afnemen als het gaat om het
handhaven van hun status van beschermde afnemer? Op basis van welke criteria
is eigenlijk het criterium van 2002 gekozen?Waarom kunnen de energiebedrijven niet worden gekenmerkt als grootafnemers,
zodat ook zij voortaan rechtstreeks gas kunnen inkopen bij producenten zonder
tussenkomst van de Gasunie, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.Volgens de regering valt uit de prijsontwikkeling in landen waar de gasmarkt
reeds geliberaliseerd is, af te leiden dat liberalisering tot lagere prijzen
kan leiden. Uit de tabellen waarin de gasprijzen in een aantal landen met
elkaar vergeleken worden, blijkt dat dit zeker geldt voor de gasprijzen voor
de industrie. De leden van de fractie van D66 zien deze trend echter niet
terug in de gasprijzen voor kleinverbruikers. Met name de gasprijzen voor
kleinverbruikers in het reeds geliberaliseerde Verenigd Koninkrijk baart deze
leden zorgen. Is hier sprake van een opwaartse prijsdruk voor de kleinverbruiker
vanwege de toenemende concurrentie bij andere verbruikersgroepen (industrie)?EnergieNed stelt in haar reactie dat de energiedistributiebedrijven haar
beschermde klanten (die bijna het volledige marktaandeel betreffen) geen substantiële
prijsdaling in het vooruitzicht kunnen stellen, daar de energiedistributiebedrijven
gebonden zijn aan de huidige inkoopcontracten. Daarnaast stelt EnergieNed
dat wanneer je naar de opbouw van het huidige kleinverbruikertarief kijkt,
slechts een aandeel van 9 à 10 procent resteert dat via efficiency-verbetering
kan worden beïnvloed. Het effect van de korting voor de afnemer is daarmee
zeer gering. De leden van de D66-fractie vragen zich, onder meer gezien het
bovenstaande, af waarom het wetsvoorstel zich op het gebied van prijsontwikkeling
uitsluitend richt op de distributiebedrijven en de andere actoren in de gaskolom
buiten beschouwing worden gelaten?De maximumtarieven voor beschermde afnemers worden in beginsel per vergunninghouder
vastgesteld. EnergieNed pleit voor een landelijk maximumtarief per verbruikerscategorie,
zodat iedere vergunninghouder de mogelijkheid heeft om ten opzichte van dit
tarief efficiencywinst te boeken en de baten daarvan aan zowel de klant als
het bedrijf zelf ten goede te laten komen. De leden van de fractie van D66
vragen waarom de regering niet voor deze mogelijkheid gekozen heeft?Gezien de ontwikkelingen op het terrein van zowel gas als elektriciteit
komt de positie van de kleinverbruiker steeds meer in het gedrang. De leden
van de fractie van D66 vinden het belangrijk de positie van de energieconsument
te versterken. Gezien het belang van deskundigheid en onafhankelijkheid spreekt
de gedachte van een nationale verbruikersraad voor energie (volgens Brits
model) deze leden sterk aan. Hoe denkt de regering hierover? De leden van de SP-fractie hebben een vraag over de reële keuzevrijheid
van de kleinverbruiker om na 2007 over te stappen op een andere gasleverancier.
Wat betekent dit voor de wijze van bemetering? Zijn hiervoor extra investeringen
nodig in geavanceerde, flexibele meetsystemen? Zo ja: bestaat enig inzicht
in de kosten van deze meters en hoe verhouden deze kosten zich tot de potentiële
opbrengst voor de kleinverbruiker door een overstap naar een andere leverancier?
Wat moeten wij ons voorstellen bij de plannen van grootgrutters, zoals Super
De Boer, om stroom en gas via de supermarkt te gaan verhandelen?7. Gevolgen voor de hoofdlijnen van het Energiebeleid7.1. Een betrouwbare gasvoorziening7.1.1. Beheer van bodemschatten/kleine veldenKan de regering een nadere verklaring geven over de zinsnede «De
productiekosten van de Nederlandse kleine velden zijn relatief laag»,
zo vragen de leden van de PvdA-fractie. Hoe verhoudt zich dat tot de visie
van de NOGEPA en de FNV Bondgenoten? Kan de regering deze stelling nader onderbouwen?
Zij herhalen overigens hun mening dat het te betreuren valt dat nog steeds
niet bekend is welke voornemens de regering heeft met betrekking tot het kleine
veldenbeleid. Wat is de reactie van de regering op de stelling van FNV Bondgenoten
dat «als de overheid nu niet ingrijpt de hele offshore-industrie voor
Nederland verloren gaat en de burgers dan kunnen rekenen op een stevige verhoging
van de gasprijs»? Zij roepen de regering nogmaals op spoedig in overleg
te treden met belanghebbende groeperingen in het kader van een groen nationaal
offshore overleg.De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat in het belang van exploiteren
van de kleine velden een centrale coördinerende functie zoals die nu
door de Gasunie wordt vervuld nodig zal blijven. Zij willen echter weten wat
de rol van de overheid hierin zal moeten zijn c.q. blijven in verband met
de doelstelling om schone, betrouwbare en betaalbare energie te realiseren.
Kan de regering hierop ingaan? Welke taken verricht de Gasunie op dit moment
«namens en/of voor» de overheid? Welke middelen heeft de overheid
ter beschikking om in het geval de Gasunie deze taken niet naar behoren uitvoert,
in te grijpen?Zit de regeringscommissaris niet met verschillende petten op, nl. die
van toezichthouder op de Gasunie en die van belangenbehartiger voor de Staat?De leden van de CDA-fractie willen graag van de regering vernemen over
hoeveel gasreserves, zowel aangetoond als verwacht, ons land thans nog beschikt?
Hoeveel van deze gasreserves zijn vermoedelijk ook winbaar? De regering wordt
verzocht bij de beantwoording van deze vraag een onderscheid te maken tussen
reserves in het Groningenveld en kleine velden. Tevens wordt verzocht aan
te geven welke van de genoemde reserves zich bevinden in kleine velden gelegen
op land respectievelijk zee.Met de liberalisering van de gasmarkt komt ook de rol van Gasunie in relatie
tot de ontwikkeling van de Nederlandse gasreserves onder druk te staan. Gasunie
lijkt zich steeds meer te richten op een functie als handelaar en verkoper
van gas en diensten (transport, opslag, etc.). Momenteel speelt Gasunie een
belangrijke rol bij de afname en prijsstelling van het door mijnbouwondernemingen
geproduceerde aardgas. Deze taak, de zogeheten coördinatiefunctie van
Gasunie is momenteel vastgelegd in een of meer overeenkomsten tussen de rijksoverheid
en Gasunie. De positie van Gasunie als handelaar respectievelijk verkoper van aardgas en diensten op de gasmarkt lijkt de leden van de CDA-fractie
moeilijk verenigbaar met de thans op Gasunie rustende coördinatieverplichting.
In dit verband willen deze leden graag nader worden geïnformeerd over
de rol van Gasunie in relatie tot het kleine veldenbeleid. De regering wordt
verzocht bij de beantwoording van deze vraag tevens uitgebreid in te gaan
op de aard, inhoud en vormgeving van de in de memorie van toelichting genoemde
coördinatieregeling.De regering wordt verzocht in te gaan op de opbouw van de gasprijs die
producenten voor het door hun geproduceerde gas ontvangen. Uit welke componenten
bestaat deze prijs? Is deze prijs rechtstreeks gerelateerd aan een individueel
gasvoorkomen, per concessie/vergunningsblok, dan wel per mijnonderneming?
Welke rol speelt het marktwaardebeginsel hierbij, zowel in de huidige structuur
als in de toekomstige geliberaliseerde gasmarkt, zo vragen de leden van de
CDA-fractie.In de memorie van toelichting wordt door de regering onder meer gewezen
op het belang van de coördinerende taak van Gasunie en toepassing van
het marktwaardebeginsel voor de optimale nationaal-economische benutting van
de aan Nederland toekomende gasreserves. Naar de mening van de regering moet
deze structuur, waarbij klaarblijkelijk wordt gedoeld op de op Gasunie rustende
coördinatieverplichting en het door haar gehanteerde marktwaardebeginsel,
tegen het licht worden gehouden mede in verband met de ontwikkelingen in de
markt en de (gewijzigde) rol van de overheid in die gasmarkt. De leden van
de CDA-fractie willen graag een nadere toelichting op deze uitspraak krijgen.Genoemde uitspraak lijkt namelijk te impliceren dat de taak van Gasunie
in de toekomst moet worden gezien tegen de achtergrond van een geliberaliseerde
gasmarkt. Een geliberaliseerde gasmarkt gaat onvermijdelijk gepaard met verschijnselen
zoals een terugtredende overheid en een eventuele daarmee verbonden privatisering.
Deze leden veronderstellen evenwel dat het niet de bedoeling van de Regeringis
om tot privatisering van haar aandelen in Gasunie over te gaan. Met de privatisering
van Gasunie zou haar rol op het gebied van een optimale benutting van gasreserves
(coördinatietaak) nog verder onder druk komen. Graag vernemen de leden
van de CDA-fractie een duidelijk standpunt van de regering ten aanzien van
privatisering van Gasunie.Kern van het kleine veldenbeleid is dat het gas uit de kleine velden met
voorrang worden gebruikt. Het Groningenveld vervult een balansfunctie, er
wordt slechts zoveel uit dit veld gehaald, als nodig is om te voldoen aan
de gasvraag na aftrek van de productie uit de kleine velden. Het kleine veldenbeleid
is één van de pijlers van het gasbeleid. Om het kleine veldenbeleid
wettelijk te verankeren wordt een aanvullende regeling voorbereid inzake de
coördinatie door Gasunie, waarbij rekening wordt gehouden met een optimale
ontginning van de kleine velden. De leden van de fractie van D66 vragen wanneer
zij deze aanvullende regeling kunnen verwachten? Daarnaast vragen zij hoe
de regering een coördinerende rol voor de Gasunie in een geliberaliseerde
markt ziet? De gasprijzen zijn op dit moment erg laag en zullen waarschijnlijk
verder dalen door de liberalisering van de energiemarkten. Hoe verhoudt deze
ontwikkeling zich tot de ontwikkeling van de kleine gasvelden?Geconcludeerd wordt dat gelet op de relatief lage kosten van de Nederlandse
kleine velden, het niet waarschijnlijk is dat het niveau van de gasprijs op
zichzelf zal leiden tot minder productie. Volgens de NOGEPA ontbreekt een
degelijke onderbouwing van deze conclusie en is geen vergelijk met volumes
gemaakt. Daarnaast wordt geen rekening gehouden met het feit dat de kosten
van exploratie toenemen door de rijpheid van het vergunningenareaal.
De leden van de fractie van D66 vragen de regering op de constateringen zoals
deze door NOGEPA zijn gedaan in te gaan.Eén van de belangrijkste motivaties van deze liberalisering is
de versterking van de internationale concurrentiepositie van de gasbedrijven.
Deze wet zal daarmee een extra stimulans zijn voor deze bedrijven om (rendabele)
velden te willen exploiteren. Hiermee wordt de druk op nieuwe boringen in
de Waddenzee nog groter. De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening
dat boringen in de Waddenzee niet passen binnen de kaders van duurzame ontwikkeling.
Deze leden vragen de regering dan ook een definitief besluit te nemen waardoor
er geen nieuwe boringen in de Waddenzee meer plaats zullen en kunnen vinden.Een sterkere positie voor de gasbedrijven zal een extra impuls voor de
export betekenen. De leden van de GroenLinks-fractie zijn bezorgd over de
druk die hieruit zal kunnen voortvloeien om op meerdere plaatsen gasopslagvoorzieningen
te maken. De ervaring leert dat de ruimte hiervoor zeer krap is. Elke nieuwe
(ondergrondse) opslag zal een aanslag betekenen van de natuur en de groene
ruimte. Voor de binnenlandse markt zijn deze voorzieningen niet noodzakelijk.
Zij zijn van mening dat geen nieuwe gasopslag ten behoeve van «export»
of «handel» toegestaan mag worden. Deze leden vragen de regering
een dergelijke bepaling in de wet op te nemen.Wat zal de toekomst en het lot zijn van het kleine veldenbeleid als gevolg
van dit wetsvoorstel? Hoe kijkt de regering aan tegen de wens van een «verzekerde
afname» zoals geuit door de producenten? Wat zal het effect zijn van
deze wet op de procedures rondom bodemdaling als gevolg van aardgaswinning,
zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie? Zal deze wet invloed hebben
op bestaande regelingen van aansprakelijkheid? Zal deze wet invloed hebben
op het wetsvoorstel over de Mijnbouwwet?In de memorie van toelichting wordt gesteld dat een aanvullende regeling
zal worden voorbereid met betrekking tot de coördinatie van de gaswinning
door de Gasunie, waarbij rekening wordt gehouden met een optimale ontginning
van de kleine velden. De leden van de fracties RPF en GPV stellen het op prijs
de inhoud van deze regeling te kennen, omdat dan meer duidelijkheid wordt
verkregen hoe de regering in een geliberaliseerde gasmarkt gestalte wil geven
aan het kleine veldenbeleid. Verder valt het de leden van de fracties van
RPF en GPV op dat ten aanzien van de productiekosten van de Nederlandse kleine
velden door de regering wordt gesteld dat deze kosten relatief laag zullen
zijn. Kan deze stelling nader worden onderbouwd?7.1.2. VoorzieningszekerheidDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat de regering van mening is
dat de voorzieningszekerheid op de lange termijn in Europa voldoende is gegarandeerd.
Wat verstaat de regering «onder lange termijn»? Het lijkt deze
leden overigens geen goede gedachte om de aangekondigde jaarlijkse verslaglegging
te wijzigen in een vierjaarlijkse rapportage. Juist met het oog op ervaringen
dat cijfers over reserves en het opwaarderen van reeds in exploitatie zijnde
velden bij diverse discussies waar natuur- en milieubelangen in het geding
zijn, moet er gehecht worden aan zo recent mogelijke cijfers. Wil de regering
hier op ingaan?Nu de periode waarop het Plan van Gasafzet betrekking heeft ingekort zal
gaan worden, is het van belang te weten welke periode de regering nu voor
ogen staat. Wat zullen de gangbare termijnen worden voor contracten in een
geliberaliseerde markt? Welke relatie zal deze nieuwe situatie hebben voor
het kleine veldenbeleid? Deze leden kijken met bijzondere belangstelling
uit naar het aangekondigde energierapport. Aangezien het onderhavige wetsvoorstel
mede de weerslag moet zijn van de doelstelling van een betrouwbaar, doelmatig
en milieuhygiënisch verantwoord functioneren van de gasmarkt hechten
zij eraan dat de regering helder inzicht geeft in de wijze waarop die doelstelling
gerealiseerd wordt.Gezien het forse aandeel van gas in de nationale energievoorziening is
en blijft voorzieningszekerheid voor de leden van de fractie van D66 essentieel,
ook in een geliberaliseerde omgeving. Met betrekking tot de voorzieningszekerheid
zal er eens in de vier jaar verslaglegging plaats vinden in het Energierapport.
De Algemene Energieraad heeft in januari 1998 geadviseerd deze informatie
in een jaarlijkse rapportage te verstrekken. Waarom heeft de regering dit
advies niet overgenomen?Het ligt in de bedoeling dat er altijd een actueel beeld is van de verwachtingen
voor de komende 20 jaar wat betreft vraag en aanbod van gas in Nederland.
De leden van de fractie van D66 zijn van mening dat duurzaam aardgasbeheer
een termijn van 50 jaar vereist. Zij vragen hoe het met de beschikbaarheid
van vervangende energie- en grondstofbronnen en de bijbehorende financiering
zit in tijden waarin er geen ruime voorraden zijn die de dekking van de binnenlandse
gasvraag verzekeren? Zij vindt een zichtperiode van 20 jaar dan ook aan de
korte kant. Kan de regering hier een reactie op geven? Daarnaast vragen zij
waarop het huidige winningbeleid van 80 mrd m3 per jaar op gebaseerd
is?De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat er niet voldoende
aandacht is voor een visie op de lange termijn van het Nederlandse gasbeleid.
Welke impact zal deze wet hebben op het lange termijn reservebeleid? Wat zijn
de beleidsvoornemens met betrekking tot dit reservebeleid en duurzaam aardgasbeheer?
Zonder een zeer zorgvuldige afweging van dit soort vragen lijkt een dergelijke
beleidswijziging niet raadzaam. Acht de regering het zinvol en mogelijk om
bijvoorbeeld in het vierjaarlijkse Energierapport ook verder te kijken dan
20 jaar? Uit het oogpunt van duurzaam grondstoffenbeleid is een vooruitblik
op 50 jaar zeker wenselijk.7.1.3. LeveringszekerheidOok na 2007 voorziet het wetsvoorstel in een zorgplicht van energiebedrijven
die aan kleinverbruikers leveren (art. 32). Uiteindelijk kan de regering een
opdracht geven om er voor te zorgen dat een energiebedrijf aan die zorgplicht
voldoet. Is in de opvatting van de regering die zorgplicht overigens ook aan
de orde richting grootverbruikers en kleine en middelgrote bedrijven, incl.
de tuinbouwsector, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.Bij niet-nakoming van een dergelijke opdracht kan de Wet Economische Delicten
in werking treden en kan het betreffende bedrijf beboet worden. In hoeverre
geeft dit middel zekerheid dat een energiebedrijf de zorgplicht werkelijk
na kan komen? Hoe kan de regering handelen mocht een energiebedrijf geheel
niet aan de zorgplicht kunnen voldoen bijvoorbeeld doordat in het bedrijf
gestaakt wordt?Is het juist dat er vanaf 2007 slechts voor de leveranciers aan kleinverbruikers
een zorgplicht gaat gelden? Hoe zal de positie zijn groepen kleinverbruikers
die als collectief willen gaan onderhandelen richting leveranciers? Is hier
niet ook een rol weggelegd voor de organisatie die de functie van coördinator
van het gasbeleid uitoefent, de Gasunie? Hoe ziet de regering de rol van de
winningsmaatschappijen in het geval de markt zou falen in de leveringszekerheid?
Is die vraag niet evenzeer aan de orde bij het punt leveringszekerheid, zo
vragen de leden van de PvdA-fractie. Levering aan beschermde afnemers is – uitzonderingen daargelaten –
enkel toegestaan aan energiebedrijven die daartoe een vergunning hebben. Aanvragers
van leveringsvergunningen moeten kunnen aantonen dat zij in staat zijn om
hun beschermde afnemers van gas te voorzien gedurende de looptijd van de vergunning.
Als belangrijk bewijs gelden de langlopende contracten tussen de energiebedrijven
en de Gasunie. Wat is er geregeld op het punt van leveringszekerheid als deze
langlopende contracten zijn afgelopen, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.De leden van de fractie van D66 achten het van wezenlijk belang dat de
kleinverbruikers ook na een totale marktopening leveringszekerheid van gas
geboden wordt. Het vraagstuk van hoe de leveringszekerheid van de kleinverbruikers
in een 100% vrije markt gewaarborgd wordt verdient volgens deze leden dan
ook nog de nodige verduidelijking.De leden van de SP-fractie stemmen in met de aansluitplicht voor gebonden
klanten, zij willen wel graag een toelichting krijgen op de mogelijke uitzonderingen
op deze verplichting. Kan de regering daarnaast aangeven op welke wijze de
consument onredelijke voorwaarden en kosten voor een aansluiting kan aanvechten?
En hoe staat het met de aansluitingsplicht na 2007, als er volgens de wet
geen gebonden klanten meer bestaan?Volgens de memorie van toelichting zal na de inwerkingtreding van de wet
«Leveringszekerheid, als element van de kwaliteit van de dienstverlening,
een aspect worden waarop bedrijven kunnen concurreren.» Dit lijkt de
leden van de SP-fractie een uiterst ongewenste ontwikkeling. In dezelfde memorie
van toelichting wordt met gepaste trots vermeld dat in de 35-jarige historie
van de Gasunie de levering nooit onderbroken is geweest. De klant, of het
nu gaat om huishoudens of bedrijven, moet blindelings kunnen rekenen op een
betrouwbare levering van gas. Differentiatie zal bovendien huishoudens met
lage inkomens in de verleiding brengen om te kiezen voor het goedkoopste gas
met de geringste leveringszekerheid. Vindt de regering het acceptabel als
ze dan vervolgens, ten gevolge van de kleine lettertjes in het contract, bij
tien graden vorst in de kou gezet worden?De leden van de SGP-fractie vinden het een goede zaak dat in voorliggend
wetsvoorstel het belang voor leveringszekerheid en voorzieningszekerheid voor
met name de kleinverbruikers wordt onderkend. In de memorie van toelichting
stelt de regering echter dat leveringszekerheid, als element van de kwaliteit
van de dienstverlening, een aspect wordt waarop bedrijven kunnen concurreren.
Deze leden vragen de regering deze passage nader toe te willen lichten. Hoe
verhoudt bovengenoemde stelling zich met de in voorliggend wetsvoorstel opgenomen
zorgplicht van de leverancier aan kleinverbruikers?7.2. Een betaalbare gasvoorzieningDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat de regering van mening is
dat er geen verantwoordelijkheid meer is voor de overheid vanaf 2007.
Hoe verhoudt zich dat met de regeringsdoelstelling van betaalbare, betrouwbare
en schone energie? De regering stelt dat de vergrote keuzevrijheid, meer concurrentie,
en verbeterde efficiëntie gemiddeld een prijsverlagend effect kunnen
hebben. De leden van de PvdA-fractie ontvangen graag een toelichting op het
voornemen van de regering om de prijsvoordelen op de vrije gasmarkt zoveel
mogelijk mee te nemen bij de vaststelling van de maximale tarieven voor beschermde
afnemers. Deze leden zijn er niet van overtuigd dat het terugtrekken van de
overheid de juiste keuze is. Wil de regering haar overwegingen nog eens toelichten? Verder zijn deze leden benieuwd naar de antwoorden op
de vragen die deze leden hebben gesteld bij de verdere schriftelijke behandeling
van de mijnbouwwet over alles wat te maken heeft met het«marktwaardebeginsel».De leden van de GroenLinks-fractie hebben twijfels of de huishoudens en
andere kleinverbruikers ook zullen kunnen profiteren van de liberalisering.
Hiervoor zijn er twee belangrijke redenen. Ten eerste zijn er weinig regelingen
getroffen ten aanzien van de tariefstructuur. De Gasunie blijft leverancier
én netbeheerder. Dit bedrijf heeft recentelijk, met toestemming van
de minister, een nieuw tariefsysteem (CDS) ingevoerd. Dit tariefsysteem lijkt
nadelig voor kleinere klanten met een wisselende afname van gas en vooral
voordelig voor grote klanten met een gelijkmatige afname van gas. Kan de regering
ingaan op dergelijke effecten? Ten tweede leeft bij deze leden de zorg over
de extra kosten als gevolg van het kleine veldenbeleid. Het kleine veldenbeleid
zal in een geliberaliseerde markt het karakter hebben van een «baksteen»
voor de aardgasproductie. De vraag is dan wie deze extra kosten zal dragen.
Zonder een aparte regeling zullen dat de afnemers zijn van binnenlands gas.
De vrije afnemers hebben namelijk de mogelijkheid gas uit het buitenland te
kopen bij een leverancier die geen last heeft van deze extra kosten. De kosten
voor deze baksteen zullen dan voor het merendeel gedragen worden door de gebonden
afnemers.De leden van de GroenLinks-fractie concluderen dat het zeer onduidelijk
is of de huishoudens en de kleine bedrijven ook kunnen profiteren van de beoogde
voordelen van dit wetsvoorstel. Deze leden vragen de regering nog een keer
uitleg te geven over haar verwachting dat wél iedereen profijt zal
hebben van de beoogde prijsverlaging en daarbij de genoemde twee punten mee
te nemen.7.3. Een schone gasvoorziening7.3.1. DuurzaamDe Gaswet voorziet, in navolging van de Elektriciteitswet, in de mogelijkheid
om bij AMvB de verplichting tot het afnemen van duurzaam geproduceerde energie
(gas of elektriciteit) op te leggen. De leden van de PvdA-fractie zien graag
dat in het geval dat de energiebedrijven niet vrijwillig overgaan tot het
afnemen van duurzaam energie, de regering snel gebruik zal maken van de mogelijkheid
tot verplichting.Gasleveranciers moeten zich inzetten voor doelmatige en milieuhygiënisch
verantwoorde wijze van gasverbruik. Kan de regering aangeven wat concreet
met «doelmatig» en «milieuhygiënisch» wordt bedoeld?
Voor het overige met betrekking tot duurzaamheidsaspecten verwijzen deze leden
naar vragen en opmerkingen gemaakt bij de «marktopening» en bij
«voorzieningszekerheid en milieu». Met name de vraag hoe consumenten
kunnen beoordelen of men te maken heeft met natuuren milieuverantwoord geproduceerd
gas uit het buitenland achten deze leden van belang. Kan een keurmerk daarin
een functie vervullen?De leden van de fractie van D66 vinden het wetsvoorstel teleurstellend
ten aanzien van het duurzame energie beleid. Daar fossiele brandstoffen eindig
zijn en het gebruik van fossiele brandstoffen vele nadelen voor het milieu
kent, vinden zij dat gasexport door de Gasunie geen doel op zich moet zijn,
maar dat deze activiteiten dienen te passen binnen de kaders van duurzame
ontwikkeling. Daarnaast vinden deze leden dat het gebruik van alternatieve
energiebronnen gestimuleerd dient te worden. Het wetsvoorstel ontbeert deze
stimulans. Zij zijn van mening dat gas afkomstig uit duurzame bronnen, bij
voorrang in het net dient te worden toegelaten. In de memorie van toelichting van de begroting VROM 2000, stelt de regering
dat «een energievoorziening met een groot aandeel waterstof goede perspectieven
biedt om het klimaatprobleem aan te pakken». Daarnaast stelt de regering
dat «de introductie van waterstof met zich mee brengt dat ook de infrastructuur
van de energievoorziening zal veranderen». De leden van de fractie van
D66 kunnen in het onderliggende wetsvoorstel niets over beleid ten aanzien
van een andere infrastructuur van de energievoorziening vinden. Zij vragen
zich dan ook af op welke manier de regering bijvoorbeeld op de ontwikkeling
van waterstof (of waterstofgas) denkt in te spelen? Hoe staat de regering
tegenover het idee om met het oog op de toekomst te beginnen met het aanbrengen
van flexibele gasmeters (bij de eindverbruiker), die op een breed spectrum
van gassen van toepassing kunnen zijn? Verder achten zij het wenselijk dat
alternatieve duurzame energiebronnen, die minder CO2 uitstoten
dan de fossiele brandstoffen die momenteel verbruikt worden, gestimuleerd
worden (bijvoorbeeld door middel van een exotax vrijstelling). Welke mogelijkheden
ziet de regering om nieuwe technologieën te stimuleren?De leden van de D66-fractie vinden het gewenst dat er een gelijk speelveld
is tussen gas en andere energiedragers, zoals elektriciteit. Als aan elektriciteit
met het oog op duurzame ontwikkeling extra eisen worden gesteld, dient een
zelfde benadering voor gas te worden gevolgd. Zij zijn dan ook van mening
dat conform de elektriciteitswet een systeem voor het verhandelen van certificaten
voor duurzame gasproductie ten uitvoer wordt gebracht.Daarnaast vragen de leden van de fractie van D66 hoe de regering denkt
over de mogelijkheid om een opslag op het transport van gas te heffen ten
behoeve van milieudoeleinden?De leden van de SGP-fractie vragen hoe de liberalisering van de gasmarkt
past in het streven naar een duurzame ontwikkeling van de energievoorziening.
Zij constateren dat voorliggend wetsvoorstel vanuit duurzame ontwikkeling
geen randvoorwaarden stelt aan het aardgasbeleid. Deze leden vragen in hoeverre
de regering het in de doelstelling van voorliggend wetsvoorstel vindt passen
regels te stellen omtrent de uitputtingssnelheid van het Nederlandse aardgas
en het streeftempo voor het aandeel duurzaam geproduceerd gas, zoals de Bezinningsgroep
Energiebeleid suggereert.Deze leden constateren tevens dat het op aardgaskwaliteit brengen van
uit biomassa of andere niet-fossiele bronnen gewonnen gas met extra kosten
gepaard gaat. Zij zijn van mening dat de tariefstructuren voor de invoeding
en het transport van dit soort gassen zodanig moeten worden vastgesteld dat
deze duurzame energievormen ten opzichte van aardgas niet worden gediscrimineerd.
De aan het woord zijnde leden zien gaarne ook op dit punt een reactie van
de regering tegemoet.7.3.2. Energiebesparing/WarmtekrachtkoppelingDe leden van de PvdA-fractie toetsen zoals bekend dit wetsvoorstel ook
op duurzaamheidsaspecten. Is het waar dat een rendabele toepassing van WKK
in gevaar komt? Hoe valt dit te rijmen met het regeringsbeleid dat WKK als
een belangrijk middel ter besparing van energie wordt gezien? De tuinbouwsector
is immers de grootste afnemer van warmte. Door de liberalisering van de Gaswet
en het CDS-tarievensysteem wordt naar verwachting WKK ten opzichte van gas
duurder. Daarbij komt dat de te verwachten lagere elektriciteitstarieven en
de hogere netkosten WKK verder benadelen. De WKK is nu al teruggevallen aangezien
investeerders anticiperend op de werking van de vrije gasmarkt er niet veel
voor voelen om nog geld in WKK te steken. Tuinders kunnen de meerjarenafspraken
met de overheid om energie te besparen zonder WKK niet nakomen, zo heeft
deze sector aan de leden van de PvdA-fractie meegedeeld. Hoe denkt de regering
over deze kwestie? Is de regering bereid, indien de duurzaamheidsaspecten
in het gedrang komen, flankerende maatregelen te treffen? Waaraan moet gedacht
worden? Kan de regering zich voorstellen dat het in die sector als nauwelijks
te begrijpen overkomt dat grootverbruikers straks goedkoop gas kunnen krijgen
terwijl die groep tegelijkertijd restwarmte kan «dumpen»? Wat
zal hier een passend antwoord op kunnen zijn?De tuinbouwsector wil in zijn geheel tot 2007 als gebonden klant worden
behandeld met het bijbehorende tuinbouwtarief, zo hebben de leden van de PvdA
fractie begrepen. Deze leden verzoeken de regering een uitgebreide reactie
op het rapport van het Landbouw Economisch Instituut (LEI): «liberalisering
aardgasmarkt, verkenning aardgasmarkt». De leden van de PvdA-fractie
vernemen graag wat zich verzet tegen de gedachte om, net zoals de Gasunie,
de tuinbouwsector meer tijd te geven zich goed voor te bereiden op een geliberaliseerde
markt. Daarbij verdient het duurzaamheidsaspect bij de overwegingen nadrukkelijk
te worden betrokken. Wat is de reactie van de regering hierop?De leden van de PvdA-fractie vragen een reactie op de opmerking dat grootverbruikers
extra zullen profiteren van de lagere gasprijs en daardoor de stimulans voor
de benodigde verdergaande energiebesparing zullen missen. Wat zijn de voor-
en nadelen van een heffing op het gebruik van het gastransportnet om daarmee
de benodigde energiebesparingsprojecten te kunnen financieren? Deze leden
constateren dat de betrokken natuur- en milieuorganisaties het kleine veldenbeleid
ter discussie stellen. Vanuit natuur- en milieuoogpunt is men er voorstander
van het Slochterenveld meer aan te spreken omdat er dan meer aardgasbaten
ter beschikking komen die besteed kunnen worden aan investeringen in energiebesparing
en in duurzame energie-infrastructuur. Zij achten het niet ondenkbaar dat
een flankerend beleid wenselijk is in het geval het energiebesparingsbeleid
en de toepassing en ontwikkeling van duurzame energie in de verdrukking komt.Er is overleg geweest tussen de regering en een delegatie uit de tuinbouw
over de gevolgen van de Gaswet voor die tuinbouw. Aanleiding hiertoe was dat
het LEI in een studie heeft aangegeven de grote kosten die de Gaswet teweegbrengt
voor de ondernemer in de tuinbouw. Hierdoor komt het milieuconvenant onder
druk te staan, en zal inzet van WKK en restwarmte niet meer bedrijfseconomisch
worden. Bij het gesprek is overeengekomen dat gezamenlijk zou worden gekeken
naar het rapport. Heeft dit tot nadere gezamenlijke inzichten geleid en zijn
er conclusies geformuleerd waarmee de problemen worden ondervangen, zo vragen
de leden van de VVD-fractie. Door de sector is gemeld dat de grens van 170 000
m3 het tuinbouwbestand in tweeën deelt.Een deel blijft dus na 2002 kleinverbruiker, het nadere deel gaat over
in de vrije markt. De tijdsduur tot 2002 wordt te kort geacht om gereed te
zijn voor die vrije markt. Kan overwogen worden om de gehele tuinbouwsector
tot 2007 te laten vallen onder de kleinverbruikers met de eigen voorzieningen
die nu bestaan, waardoor meer tijd gebruikt kan worden voor het optimaliseren
van de overgang naar een geheel vrije positie?Bij de behandeling van de Elektriciteitswet 1998 en vervolgens bij de
behandeling van het aktieprogramma energiebesparing hebben de CDA-fractie
het grote belang dat zij hechten aan de instandhouding en voortgaande ontwikkeling
van WKK-installaties meermaals benadrukt. Deze leden hebben geluiden ontvangen
dat de ontwikkeling van WKK-installaties mede ten gevolge van de invoering
van de Elektriciteitswet 1998 tot een stilstand is gekomen. Bestaande
WKK-projecten zullen zelfs in financiële moeilijkheden komen. Deze geluiden
zijn ook bij de regering bekend aangezien zij in het actieprogramma energiebesparing
melding maakt van een achterblijvende WKK-ontwikkeling. Is de regering gelijk
de leden van deze fractie de mening toegedaan dat de instandhouding en verdere
ontwikkeling van WKK-installaties van belang is vanuit een oogpunt van milieu
en een duurzame energiehuishouding?Indien de Elektriciteitswet 1998 inderdaad een negatief gevolg heeft voor
de instandhouding en ontwikkeling van WKK-installaties, welke maatregelen
is de regering dan bereid zowel op korte als lange termijn te treffen om aan
deze problemen tegemoet te komen? In dit verband wijzen de leden van de CDA-fractie
er op dat artikel 18, tweede en vijfde lid, van de Gasrichtlijn de mogelijkheid
biedt om WKK-producenten versneld de status van vrije afnemer toe te kennen.
Deze maatregel kan (mogelijk) een belangrijke ondersteuning bieden voor de
versterking van de positie van WKK. Deze leden dringen er dan ook op aan om
de WKK-producenten alsnog de status van vrije afnemer toe te kennen, teneinde
op deze wijze een bijdrage aan de verbetering van de positie van WKK-producenten
te leveren. Is de regering hiertoe bereid?De regering stelt in de memorie van toelichting dat het wetsvoorstel naar
alle waarschijnlijkheid de ontwikkeling van het energieverbruik in Nederland
niet zal beïnvloeden, daar economische ontwikkeling en weergesteldheid
primair het gasverbruik bepalen. De leden van de fractie van D66 denken dat
de liberalisering van de gasmarkt wel degelijk invloed op het energieverbruik
zal hebben. Immers een lagere gasprijs zal investeringen in energiebesparende
maatregelen minder rendabel maken. Ook gedragsverandering zal bij een lagere
prijs minder aantrekkelijk zijn. Welke mogelijkheden ziet de regering om energiebesparende
maatregelen, ondanks een lagere gasprijs, te stimuleren?Liberalisering leidt tot nieuwe tariefstructuren, deze kunnen een negatieve
invloed hebben op milieu en energiebesparing. Het wetsvoorstel lijkt geen
handvat te bieden om dergelijke ongewenste effecten te voorkomen. Een expliciet
handvat in de Gaswet voor de beoordeling van de tariefsystemen op hun milieueffecten
wordt door de leden van de fractie van D66 wenselijk geacht.De leden van de fractie van D66 vinden het wetsvoorstel teleurstellend
op het gebied van warmtekracht. Zij wensen helderheid over het beleid ten
aanzien van warmtedistributie. Decentrale elektriciteitsopwekking, waarbij
de vrijkomende warmte nuttig wordt gebruikt, levert een belangrijke bijdrage
aan de reductie van de CO2-emissie. Mede door de verhoging van
de gastarieven wordt de terugverdientijd van een WKK-eenheid steeds langer.
Daar WKK belangrijke mogelijkheden voor de inpassing van duurzame energie-opties
zoals warmte-pompen, warmte-opslag en wind-energie biedt, zal stagnatie in
kleinschalige decentrale opwekking ook negatieve gevolgen hebben voor de toepassing
van duurzame energie.Zij achten flankerend beleid noodzakelijk. Welke mogelijkheden ziet de
regering om WKK te stimuleren? Hoe denkt de regering over het verhogen van
de financiële waarde van de milieuverdienste van WKK of het gelijkstellen
van het gastarief voor WKK-installaties aan dat voor grote centrales?Duurzame ontwikkeling is geen doel van dit wetsvoorstel. De leden van
de GroenLinks-fractie zijn hier kritisch over. Het is voor deze leden moeilijk
voorstelbaar dat er op de overgang naar de 21e eeuw een belangrijke
sector wordt geliberaliseerd zonder dat er expliciete randvoorwaarden (en dus ook doelstellingen) zijn geformuleerd voor één van
de hoofddoelen van het regeringsbeleid, te weten duurzame ontwikkeling. Liberalisering
heeft effecten op het grondstoffenbeleid, de natuur en het milieu. Een doelmatige
sturing van het aardgasbeleid in een meer duurzame richting is daarom een
vereiste. Zij zijn van mening dat deze liberalisering zonder betere milieurandvoorwaarden
negatief zal zijn voor de bestaande overheidsdoelstellingen (waaronder het
klimaatbeleid, de energiebesparing en de natuurbescherming). De memorie van
toelichting zegt daarentegen dat het wetsvoorstel «naar alle waarschijnlijkheid
de ontwikkeling van het energieverbruik in Nederland niet zal beïnvloeden».De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe deze verwachting zich verhoudt
tot de algemene notie dat «lage energieprijzen onvoldoende stimulans
geven tot energiebesparing» (citaat uit de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid).
Ook in het Actieprogramma Energiebesparing worden andere verbanden gelegd
dan in de memorie van toelichting. In dat Actieprogramma wordt gesteld dat
«de lage elektriciteitsprijzen, de heroriëntatie van de energiesector
en de invoering van de nieuwe systematiek van gasprijzen» een negatief
effect hebben op de groei van het wk-vermogen.Ook andere vormen van decentrale opwekking zullen deze negatieve effecten
ondervinden. Warmtekrachtkoppeling en decentrale opwekking zijn echter belangrijke
pijlers onder de doelstellingen voor energiebesparing en duurzame energie.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn, op basis van deze redenatie, van
mening dat de liberalisering, de lage prijzen in de elektriciteitssector,
de deels hogere gasprijzen en de algehele heroriëntatie in de energiesector
negatieve prikkels voor energiebesparing en duurzame energie tot gevolg hebben.
Zij roepen de regering op uitvoerig in te gaan op deze opmerkingen en haar
verwachting zoals geuit in de memorie van toelichting nader te onderbouwen.
Zij wordt verzocht hierbij expliciet in te gaan op de verwachte effecten van
de liberalisering en de beoogde prijsverlaging voor de energiebesparing van
grootverbruikers.Daarnaast is er de nieuwe tariefstructuur van de Gasunie, die blijkbaar
mogelijk is op basis van deze wet. De Bezinningsgroep Energiebeleid noemt
in haar reactie van 9 september jl. een drietal voorbeelden waarin het CDS
een negatieve impuls bevat voor de energiebesparing bij de kleinere verbruikers.
Kan de regering uitleg geven over het nieuwe tariefsysteem van de Gasunie?
Wat zijn de gevolgen voor de energiebesparing bij de verschillende groepen
afnemers? Kan de regering hierbij met name ingaan op de gevolgen voor de kleine
verbruikers, de installaties met lage bedrijfstijden en zgn. piekinstallaties?Vooralsnog gaan de leden van de GroenLinks-fractie ervan uit dat er meer
en sterkere randvoorwaarden moeten worden geformuleerd voor energiebesparing
en duurzame energie. Hiervoor zijn er diverse mogelijkheden, die onder andere
in enkele schriftelijke reacties zijn genoemd. Zij vragen de regering in te
gaan op de volgende mogelijkheden:– Een heffing op het gebruik van het transportnet. Met de opbrengst
worden projecten voor energiebesparing en duurzame energie ondersteunt.– Een kwantitatief doel voor het aandeel duurzame energie gekoppeld
aan een «streeftempo» om dit te verhogen. Indien dit tempo niet
wordt gehaald, dan zal er een verplichting via een AMvB opgelegd moeten worden.– Invoering van de certificaten voor duurzame energie voor alle
energiedragers. Deze certificaten moeten dus uitwisselbaar zijn. Kan de regeringgaranderen
dat dit het geval zal zijn?– Vrijstelling van de REB voor duurzaam geproduceerd gas. – Verplichting dat nieuwe gasnetten geschikt moeten zijn voor waterstof.– Verdergaande eisen aan de kwaliteit van aardgas.Indien de prijs van gas, met name voor grootverbruikers, ten gevolge van
de liberalisering daalt, zal naar de mening van de leden van de SP-fractie
ten gevolge van het prijsmechanisme het gasverbruik stijgen. In dit verband
is het goed er nog eens op te wijzen dat zowel de Raad van State (commentaar
op de miljoenennota 1999) als ECN er op gewezen hebben dat juist bij de grootverbruikers
de prijselasticiteit het grootst is.Het is de leden van de SP-fractie daarom een raadsel waarom de regering
stelt dat het wetsvoorstel naar alle waarschijnlijkheid de ontwikkeling van
het energieverbruik in Nederland niet zal beïnvloeden. Kan de regering
hiervoor een onderbouwing, gebaseerd op een onafhankelijke wetenschappelijke
bron, geven en zo nee: is zij bereid de effecten van het wetsvoorstel op het
energieverbruik en de CO2-emissies alsnog door een onafhankelijk
instituut te laten toetsen?De leden van de fracties van RPF en GPV vrezen verder dat de liberalisering
grote negatieve gevolgen kan hebben voor de investeringen in energiebesparende
maatregelen. Het doel is immers een verlaging van de gasprijzen. Deze leden
wijzen er op dat vanuit het principe van duurzaamheid deze verlaging een keerzijde
heeft. Prijsverlaging betekent een vermindering van de rentabiliteit op investeringen
in energiebesparende maatregelen. Hoe verhoudt het onderhavige wetsvoorstel
zich met de doelstelling van duurzaamheid?Positief vinden de leden van de fracties van RPF en GPV dat een artikel
wordt opgenomen waarmee de mogelijkheid wordt geschapen dat een afnemer wordt
verplicht om een bepaald percentage van het afgenomen gas uit duurzame bronnen,
zoals vergaste biomassa of waterstof uit zonlicht, haalt. Waarom wordt deze
mogelijkheid voor de afnemer geschapen en wordt er geen verplichting bij de
producent gelegd? Hoe verhoudt zich de liberalisering van de gasmarkt tot
een bewuste omgang met energie om de CO2-emissie verder terug te
dringen? Welke gevolgen heeft de liberalisering van de gasmarkt voor het milieudoelstellingen
van de regering, zoals het komen tot een reductie van de uitstoot van CO2 uit de Kyoto-verplichtingen? In hoeverre wordt bij een dalende gasprijs
de prikkel weggenomen bij bewoners van oude woningen gebruik te maken van
de isolatiesubsidies, omdat de terugverdientijd langer wordt?8. Gevolgen voor bedrijfsleven en milieuWanneer zal er wel inzicht zijn in de kosten van de te onderscheiden kostenposten
ten aanzien van productie, opslag, transport, levering, zo vragen de leden
van de PvdA-fractie.Zijn er binnen de gassector, gelijk de elektriciteitssector, ook contracten
of andere verplichtingen dan wel andere voorzieningen (bijvoorbeeld regelingen
inzake verdeling en toekenning van beperkte capaciteit) getroffen, die zich
binnen een geliberaliseerde gasmarkt tot niet-marktconforme kosten (bakstenen)
kunnen ontwikkelen, zo vragen de leden van de CDA-fractie.Bij een bevestigend antwoord wordt de regering verzocht deze niet-marktconforme
kosten per geval te specificeren naar aard, strekking en (financiële)
omvang. Welke consequenties heeft het bestaan van de (eventueel) aanwezige
niet-marktconforme kosten voor afnemers, in het bijzonder voor de beschermde
afnemers? Hoe verhoudt een oplossing van eventueel aanwezige niet-marktconforme
kosten zich tot de Europese regelgeving? Welke wetsartikelen
in het wetsvoorstel hebben betrekking op niet-marktconforme kosten en op welke
wijze komt dit in de betrokken wetsbepalingen tot uitdrukking?8.1. GassectorDe leden van de PvdA-fractie herhalen hun vraag wat de invloed is van
producenten die opslagfaciliteiten verhuren aan b.v. de Gasunie volgens het
dienstentarief dat de Gasunie berekent. Wordt gedoeld op een eventuele toename
van de administratieve lastendruk die opslagbedrijven zullen ondervinden bij
het opmaken van een aparte boekhouding voor de verschillende activiteiten?De leden van de D66-fractie vragen de regering in te gaan op de kritiek
dat energiedistributiebedrijven een zwakke inkooppositie krijgen, omdat ze
gebonden blijven aan bestaande importcontracten met de Gasunie. Zij willen
graag een reactie van de regering op de constatering dat gegeven het feit
dat de energiebedrijven allen zijn aangewezen op de Gasunie de concurrentie
vooral zal komen van aanbieders uit het buitenland. De laatste groep beschikt
over een (inkoop)volume dat vele malen groter is dan van een gemiddeld energiebedrijf.
De Nederlandse energiebedrijven zijn daarbij in een extra nadelige positie
omdat zij geen alternatieve inkoopmogelijkheden hebben.Uit het overzicht opgenomen in de memorie van toelichting blijkt dat de
in de richtlijn opgenomen volumegrenzen ervoor zorgen dat in alle EU-landen
de percentages flink hoger liggen dan de in de richtlijn opgenomen minimumpercentages
voor marktopening. Frankrijk vormt hierop een uitzondering. Is het juist dat
Frankrijk, evenals bij elektriciteit, de markt niet verder zal openen dan
strikt noodzakelijk is volgens de richtlijn? Wordt zo aan het staatsbedrijf
Gaz de France de mogelijkheid geboden zich tegen de concurrentie te weer te
stellen, zo vragen de leden van de D66-fractie. Is het juist dat Noorwegen,
hoewel geen lid van de EU, haar nationale wetgeving zal aanpassen aan de EU-richtlijn?De leden van de fracties van de RPF en GPV informeren naar de gevolgen
voor de werkgelegenheid. Zij kunnen zich voorstellen dat vrijmaking van de
gasmarkt de kwaliteit en de kwantiteit van de werkgelegenheid in deze sector
onder grote druk zet. In dat kader pleiten zij ervoor op z'n minst een gefaseerde
invoering van het wetsvoorstel, zodat de bedrijven via een planmatige aanpak
op de liberalisering in kunnen spelen.Het nutskarakter van de bedrijven maakt plaats voor een andere werkwijze
en een bedrijfscultuur, waar de wensen van de klant en de plaats van het bedrijf
op de markt centraler komen te staan. Deze veranderingen vragen vaak om een
andere organisatorische inrichting en andersoortige functies. Is de regering
van mening dat vanwege de noodzakelijk verandering een gefaseerde liberalisering
meer op z'n plaats is?Voorts spreken de leden van de fracties van RPF en GPV de verwachting
uit dat een verdere liberalisering voor de Gasunie een verdere afkalving van
haar Europese marktpositie met zich mee brengt. Wordt deze opvatting onderschreven?
Moet worden gevreesd dat met name Engelse, Noorse en Duitse bedrijven komende
jaren een groter aandeel op de Nederlandse markt zal veroveren? Welke effecten
zal dit verlies van het marktaandeel op de werkgelegenheid hebben?De leden van de SGP-fractie wijzen de regering op het feit dat de energiebedrijven
met twee wetten te maken krijgen – de Gaswet en de Elektriciteitswet.
Zoals in de memorie van toelichting wordt geconstateerd wordt bij beide wetten
op onderdelen een verschillende systematiek van regelgeving gehanteerd.
Naast de geconstateerde verschillen noemen deze leden de verschillende wijze
van nettoegang. De aan het woord zijnde leden vragen of de regering nader
wil ingaan op de consequenties van de verschillende regiems voor de energiebedrijven.Evenals bij de Elektriciteitswet wijzen de leden van de SGP-fractie op
de gevolgen van de marktwerking in de gassector voor de kwaliteit en kwantiteit
van de werkgelegenheid. Deze leden achten het op zichzelf een goede zaak dat
bedrijven efficiënter zullen moeten gaan werken, maar zijn wel van mening
dat de continuïteit van de bedrijfsvoering moet worden gewaarborgd. Deze
leden vragen of de regering nader in kan gaan op de effecten van voorliggend
wetsvoorstel op de werkgelegenheid. 8.2. AfnemersEffecten voor tuindersOp welke wijze komt dit beleid tot uitdrukking in het nieuwe tarievensysteem
zoals die door de Gasunie vanaf 2002 aan b.v. de tuinbouwsector is gepresenteerd,
zo vragen de leden van de PvdA-fractie. Heeft dit voornemen slechts betrekking
op het pure onderdeel gaslevering? Op welke efficiencywinsten wordt gedoeld?
Gaat het ook om effiencywinsten bij de NAM en zijn «moeders»:
Shell en Esso? Hoe zullen efficiencywinsten bij de Gasunie ten goede komen
aan de klanten? Bestaat er tussen de regering, de producenten en de Gasunie
overeenstemming over de wijze waarop de genoemde efficiencywinsten bepaald
worden? Met andere woorden is duidelijk te achterhalen in hoeverre efficiencywinsten
het gevolg zijn van de liberalisatie dan wel van andere ontwikkelingen?Deze leden willen ervoor waken dat in dit verband geen valse verwachtingen
gewekt worden aan de t/m 2007 beschermde gebruikers. Zij vernemen graag een
concrete reactie op deze vragen.Een probleem vormt de positie van de tuinbouwsector. Deze is tot nu toe
als groep behandeld en had op grond daarvan een onderhandelingspositie. Die
onderhandelingspositie komt vooralsnog te vervallen. Tevens zal het nieuwe
tariefsysteem van de Gasunie vooralsnog voor deze groep forse prijsverhogingen
betekenen. De tuinders zijn volgens deze leden voortaan duurder uit, waardoor
de internationale concurrentiepositie in gevaar komt. Wat is de visie van
de regering dat de tuinbouwsector samenwerkingsverbanden sluit om op die manier
een lager tarief te kunnen bedingen, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.
Het feit dat gebruikers die meer dan 170 000 m3 aardgas per
jaar afnemen, vanaf uiterlijk 2002 vrij zijn in het kopen van gas, betekent
namelijk dat er een tweedeling tussen grote en kleinere tuindersbedrijven
ontstaat met verschillende nationale concurrentieposities.Het nieuwe tariefsysteem van de Gasunie kent twee hoofdbestanddelen: men
betaalt voor het gas zelf (commodity) en voor additionele diensten (services).
Die diensten betekenen onder andere dat een afnemer extra moet betalen als
het een sterk wisselend afnamepatroon heeft. Tuinders hebben vooral 's nachts
gas nodig voor de verwarming van hun kassen, aangezien de zon overdag vaak
voor warmte zorgt. Men vreest per 2002 een prijsverhoging tot soms 60% in
vergelijking tot de huidige gasprijs, zo merken de leden van de PvdA-fractie
op. Hoe denkt de regering dit probleem aan te pakken? Is het juist dat de
Gasunie zonder overleg met deze klantengroep het nieuwe tariefsysteem zal
invoeren? Was de regering ten tijde van de goedkeuring van dat tariefsysteem
daarvan op de hoogte? Naast de tuinbouwsector hebben ook anderen kritiek op het door de Gasunie
gehanteerde tariefsysteem. Zo introduceert de Gasunie ten behoeve van het
transport voor derden het principe van uurbalancering, hetgeen betekent dat
derden per uur exact die hoeveelheid gas in Gasunie's systeem moeten stoppen
als de klant er in dat betreffende uur uithaalt. In de praktijk is dit een
onmogelijke zaak en bovendien een eis die Gasunie niet stelt aan de eigen
leveranties. De leden van de fractie van D66 willen graag weten of dit juist
is? Daarnaast vragen zij of er geen eenvoudiger systeem, bijvoorbeeld op dagbasis,
mogelijk is?De basiscapaciteit van de Gasunie wordt altijd verrekend vanaf het dichtstbijzijnde
entree punt, hetgeen betekent dat het (afstand gerelateerde) transporttarief
zo laag mogelijk is. Additionele capaciteit daarentegen komt altijd uit Groningen,
hetgeen betekent dat voor een groot deel van Nederland het maximum tarief
moet worden betaald.Daar waar een derde vooraf een positie moet innemen, berekent de Gasunie
voor haar eigen klanten achteraf wat de meest voordelige beslissing zou zijn
geweest en brengt dat verschil vervolgens in rekening. Dit kan een besparing
van ongeveer 3 ct/m3 opleveren. De leden van de D66-fractie willen
hierover graag opheldering van de regering krijgen.De regering stelt dat de groep afnemers die minder dan 10 mln maar meer
dan 170 000 m3 gas per jaar verbruiken, vrijwel geheel gevormd
wordt door bedrijven. Volgens het Productschap Tuinbouw vormt de tuinbouw
bijna 60% van deze groep afnemers. De leden van de fractie van D66 vragen
of dit juist is? Verder stelt het Productschap Tuinbouw dat de concurrentiepositie
en de mogelijkheden om energie te besparen niet zullen verbeteren als tuinbouwers
vrije afnemers zijn geworden. Deelt de regering deze mening? Hoe staat de
regering tegenover het voorstel van het Productschap Tuinbouw om de tuinbouwsector
pas in 2007 onder de vrije afnemers te laten vallen?De directe aanleiding voor het ontwikkelen van een nieuw tariefsysteem
(CDS-systeem) is de liberalisering van de Nederlandse gasmarkt. In het CDS-systeem
wordt er vanuit gegaan dat voor gelijke diensten dezelfde prijs moet gelden,
ongeacht of het een afnemer van Gasunie of van derden betreft. De door de
Gasunie vastgestelde commodity-prijs en dienstentarieven zijn goedgekeurd
door de regering. In het CDS-systeem bestaat de prijs voor het aardgas uit
twee verschillende tariefcomponenten: een prijs voor het aardgas zelf (de
commodity, is de huidige gemiddelde marktwaarde minus diensten), en de kosten
van de diensten om het aardgas geleverd te krijgen (zoals transport en leveringscapaciteit).
Algemeen geldt dat de commodityprijs en de dienstentarieven eenzijdig door
Gasunie zijn bij te stellen, zo merken de leden van de D66-fractie op.Het CDS systeem geldt op dit moment alleen nog maar voor de hele grote
verbruikers (afname met meer dan 10 miljoen m3 per jaar), maar
zal in de toekomst voor meerdere afnemers van toepassing zijn, zoals bijvoorbeeld
de glastuinbouw. Het LEI heeft op verzoek van het Productschap Tuinbouw en
de Land- en Tuinbouworganisatie Nederland de gevolgen van de liberalisering
van de gasmarkt in beeld gebracht. Het LEI stelt dat de liberalisering van
de aardgasmarkt in combinatie met de invoering van het CDS-systeem voor de
glastuinbouw een sterk gewijzigde tariefstructuur en een hogere prijs voor
het aardgas met zich mee brengt. Gevolgen voor de sector zijn onder meer:
extra kosten van naar schatting 530 tot 610 miljoen gulden per jaar, de gasprijs
voor de gespecialiseerde glastuinbouwbedrijven stijgt 13 tot 15 cent per m
aardgas en de energiekosten voor deze bedrijven stijgen met circa f 5,–
tot f 6,– per m2. Daarnaast kan geconcludeerd worden dat door invoering van het CDS-systeem
het inkopen van warmte voor individuele tuinders minder (of niet meer) bedrijfseconomisch
aantrekkelijk wordt. Verder worden, bij een gelijktijdige daling van de elektriciteitsprijs,
WKK-installaties op glastuin-bouwbedrijven bedrijfseconomisch onaantrekkelijk
en zal het gebruik van duurzame energie bedrijfseconomisch moeilijker realiseerbaar
worden. De leden van de fractie van D66 willen graag een reactie van de regering
op de naar voren gebrachte gevolgen.Van de zijde van de glastuinbouwbedrijven is opgemerkt dat het nieuwe
CDS-systeem, dat de Gasunie met ingang van 2002 in het kader van de liberalisering
wil invoeren, tot een lastenstijging van f 500 tot f 600 miljoen
zal leiden, zo merken de leden van de SP-fractie op.Tevens zal het inkopen van warmte voor individuele tuinders bedrijfseconomisch
minder aantrekkelijk worden, zullen WKK-installaties (zowel in eigen beheer
als in beheer bij het distributiebedrijf) onrendabel worden, en zal het investeren
in energiebesparende voorzieningen minder lonend worden (zie het LEI, juni
1999).Kan de regering aangeven of deze stellingen juist zijn? En zo ja:– wordt de f 500 tot f 600 miljoen toegevoegd aan de winst
van de Gasunie, of gaan andere klanten minder betalen? Zijn dit alleen de
mega-gebruikers?– Is het acceptabel dat voor bestaande WKK-projecten, waarvoor de
investeringsbeslissingen genomen zijn onder een geheel ander tariefsysteem,
bedrijven vervolgens lang voordat de investeringen zijn afgeschreven worden
geconfronteerd met een plotselinge kostenstijging van deze omvang?De leden van de fractie van RPF en GPV delen de vrees van LTO Nederland
en het Productschap voor de Tuinbouw dat het wetsvoorstel ingrijpende gevolgen
heeft voor de concurrentiepositie van de aardgas intensieve tuinbouw. Per
1 januari 2002 zal het nieuwe tariefsysteem zowel voor de grote afnemers als
voor de tuinbouw van kracht zijn. In hoeverre betekent het dat het tuinbouwtarief
en het warmte/kracht tarief wordt afgeschaft? Deze leden vragen waarom over
dit besluit geen overleg is gevoerd met de betrokken tuinbouworganisaties.De leden van de fracties van RPF en GPV leiden uit de memorie van toelichting
af dat de groep gebruikers, die tussen 170 000 en 10 mln. kubieke meter
gas afneemt, op korte termijn vrije klant moeten worden. In hoeverre is bij
deze afweging gekeken naar de glastuinbouw? Welke gevolgen heeft dit besluit
voor deze sector? De leden van de fractie van RPF en GPV vragen een reactie
op de bezwaren, die door LTO Nederland en het Productschap voor de Tuinbouw
in dit kader naar voren zijn gebracht.Volgens een onderzoeksrapport van het LEI uit juni 1999 zullen de voorstellen
tot liberalisering van de aardgasmarkt de glastuinbouw 530 tot 610 miljoen
gulden per jaar gaan kosten. Het LEI-rapport geeft ook aan dat invoering van
het CDS-systeem voor veel telers bedrijfseconomisch en milieutechnisch onontkoombare
problemen zal geven. In hoeverre wordt de opvatting gedeeld dat de rentabiliteit
van de tuinbouwsector fors zal gaan dalen bij de invoering van de nieuwe tariefstructuur
van de Gasunie? Hoe beoordeelt de regering hun voorstel om het wetsvoorstel
zodanig aan te passen dat sectoren als de glastuinbouw tot 2007 gebonden klant
kunnen blijven, waardoor de aardgasintensieve glastuinbouw de gelegenheid
krijgt om zich onder toezicht van de minister van Economische Zaken op de
vrije markt voor te bereiden?De leden van de SGP-fractie constateren dat er in bepaalde sectoren, als
bijvoorbeeld de tuinbouwsector, gezien het productieproces en de marktvorm
waarin de producten moeten worden afgezet, behoefte bestaat om ruim van tevoren
duidelijkheid te verkrijgen over de uiteindelijke gastarieven. Zij betwijfelen
of het systeem van onderhandelde toegang daartoe de ruimte biedt en vragen
dan ook of de regering bereid is – en zo ja, op welke wijze, aan deze
behoefte tegemoet te komen.In de memorie van toelichting wordt opgemerkt dat de groep van 170 000
tot 10 miljoen kubieke meter vrijwel geheel uit bedrijven bestaat en dat met
het oog op de concurrentiepositie van deze bedrijven het van belang is dat
deze bedrijven snel vrije klant worden. Uit het commentaar van het productschap
Tuinbouw blijkt dat gemeten aan het gasverbruik de tuinbouw bijna zestig procent
van deze groep uitmaakt. LTO-Nederland en het productschap menen dat de concurrentiepositie
en de mogelijkheden voor energiebesparing als gevolg van de liberalisering
in het geheel niet zullen verbeteren, maar zelfs zullen verslechteren. De
leden van de SGP-fractie vragen of de regering op deze stelling wil reageren.
Tevens vragen deze leden of de regering bereid is de wens van LTO-Nederland
en van het productschap om nog tot 2007 gebonden klant te kunnen blijven,
te honoreren, aangezien de in voorliggend wetsvoorstel aangegeven grens een
tweedeling in de tuinbouwsector veroorzaakt.8.3. Administratieve lasten, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheidWordt de optimistische visie gedeeld door betrokken partijen, zo vragen
de leden van de PvdA-fractie. Voorts vragen zij op welke wijze de Nma voorziet
in voldoende deskundigheid om haar taken ten aanzien van de gassector uit
te voeren. Is hierover overleg gaande?8.4. Milieu en energiebesparingDe leden van de PvdA-fractie vragen of de invoering van het certificatensysteem
in de elektriciteitssector dermate positief is dat het snelle navolging verdient
in de gassector?Daar de aardoliepijpleidingen geen onderdeel van het Europees beleid zijn,
zal het in Nederland ook na implementatie van de Gasrichtlijn ontbreken aan
een juridisch kader voor de bouw van pijpleidingen. Op dit moment geschiedt
het bouwen van leidingen zowel met als zonder concessie en bestaan er onwenselijke
concurrentieverschillen tussen ondernemingen die wel en niet een concessie
hebben. De leden van de D66-fractie vragen of het vanuit sociaal-economisch
werkgelegenheidsbeleid en vanuit milieuhygiënisch en verkeerstechnisch
oogpunt, niet wenselijk is dat aardoliepijpleidingen wel onderdeel van beleid
worden?Kan de regering duidelijkheid scheppen over de ministeriële verantwoordelijkheid
voor buisleidingen?8.5. Aanpassing andere wettenDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat de regering voornemens is
de bevoegdheid tot het stellen van minimumprijzen dat door winners wordt verkocht
vooralsnog wordt gehandhaafd. Blijkbaar wordt er nagedacht over een mogelijk
ander beleid. Kan hier een nadere toelichting op worden gegeven, mede tegen
de achtergrond van het kleine velden beleid waarin afzet wordt gegarandeerd
aan de winners en in relatie tot de discussie die de kamer voert over het
al of niet voortbestaan van artikel 18 uit de huidige mijnbouwwet? ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1, onderdeel b.In de memorie van toelichting stelt de regering dat gas, niet zijnde aardgas,
van een zodanige kwaliteit moet zijn dat dit gas kan worden getransporteerd.
Wat is de achtergrond en betekenis van deze zinsnede, zo vragen de leden van
de CDA-fractie.Artikel 1, onderdeel c.In dit artikel wordt gesproken over «pijpleidingen», terwijl
in onderdeel d wordt gesproken over «leidingen». Is er een inhoudelijk
verschil tussen beide begrippen? De leden van de fractie van het CDA willen
graag een toelichting.Artikel 1, onderdeel d.Waarom zijn de installaties van de verwante bedrijven (als bedoeld in
onderdeel k) niet opgenomen in de omschrijving «gastransportnet»?
In hoeverre heeft het niet opnemen van deze installaties in de definitie «gastransportnet»
gevolgen voor de reikwijdte van de verplichtingen als opgenomen in de artikelen
3 en 4 alsmede de artikelen 5 en 6 van het wetsvoorstel? Zijn een of meer
van deze bepalingen niet van toepassing op installaties van een verwant bedrijf,
zo willen de leden van de CDA-fractie weten. Zo ja, in welke gevallen?Artikel 1, onderdeel d en l.In beide bepalingen wordt gesproken over «noodzakelijkerwijs met
dat transport verbonden diensten». De leden van de CDA-fractie willen
graag een uitgebreide toelichting krijgen over de aard van de in deze bepalingen
bedoelde diensten. Moet de term «noodzakelijk» in dit verband
in ruime dan wel enge zin worden uitgelegd? Bestaat er een samenhang tussen
de in deze bepalingen bedoelde «diensten» en het in onderdeel
k bedoelde «verwante bedrijf»? Zo ja, in welke zin?Artikel 1, onderdeel e en g.Uit dit artikel leiden de leden van de CDA-fractie af dat de eigendomsverhouding
het onderscheidend criterium is voor de beoordeling of een bepaalde leiding
wel of niet tot een bepaald gasnet behoort. Naar aanleiding van dit onderscheid
hebben zij de volgende vraag. Verwijzen de in deze bepalingen opgenomen zinsneden
«uit hoofde van eigendom» en «in eigendom» ook naar
zakelijke rechten, lease-constructies en andersoortige eigendomsrechten? Zo
ja, op basis van welk criterium wordt dan bepaald welke installaties en leidingen
tot een gasnet moeten worden gerekend?Artikel 1, onderdeel f.In dit artikel wordt het gedeelte van een opslaginstallatie dat betrekking
heeft op produktieaktiviteiten van een opslaginstallatie als bedoeld in deze
wet uitgesloten. Kan de regering nader toelichten wat in dit verband onder
produktieaktiviteiten wordt verstaan, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Artikel 1, onderdeel j.Is er ook sprake van een «gasbedrijf» in de zin van dit artikel
in een situatie waarbij door een bedrijf, dat normaal slechts gas voor eigen
verbruik inkoopt, een deel van dit gas uit overwegingen van doelmatigheid
doorlevert aan een in de nabijheid geleverd bedrijf. Zo ja, welke wettelijke
consequenties brengt dit voor het doorleverende bedrijf met zich mee, zo vragen
de leden van de CDA-fractie.Artikel 1, lid 3.De leden van de CDA-fractie willen graag nader worden geïnformeerd
over de strekking en inhoud van de voorgestelde ministeriële regeling.
De inhoud van de in de ministeriële regeling op te nemen regeling is
van belang voor de status die een afnemer (gebonden of vrij) in een geliberaliseerde
markt heeft. Gelet op het juridische belang van een dergelijke kwalificatie
achten deze leden het wenselijk dat deze regeling wordt vastgesteld op het
niveau van een algemene maatregel van bestuur (zonder mogelijkheid van subdelegatie).
Is de regering bereid het wetsvoorstel op dit punt aan te passen?Artikel 2, lid 1.Wat wordt bedoeld met «op economische voorwaarden in werking hebben»
van gastransport- en opslaginstallaties? Het wetsvoorstel over de mijnbouwwet
voorziet in de mogelijkheid om aanvullende regels te stellen ter bescherming
van de veiligheid en het milieu bij het ondergronds opslaan van stoffen. Gaat
dit ook gebeuren? Waaruit zullen de aanvullende regels bestaan? Is de regering
van mening dat het stellen van aanvullende regels nieuwe toetreders tot de
markt kan belemmeren in hun activiteiten? Hierbij kan worden verwezen naar
klachten die de leden van de PvdA-fractie hebben bereikt in verband met klachten
dat die toetreders nog onvoldoende toegang tot bestaande opslagfaciliteiten
hebben en het hen bovendien aan de vereiste technische kennis ten aanzien
van opslag ontbreekt.In de memorie van toelichting stelt de regering uitdrukkelijk dat dit
artikel geen investeringsplicht voor de beheerder van de in dit artikel genoemde
installaties met zich mee brengt. Deze opvatting wordt door de leden van de
CDA-fractie niet onderschreven. De uit de Gasrichtlijn voortvloeiende verplichting
bedoelde installaties «op economische voorwaarden te ontwikkelen»
bevat wel degelijk een verplichting voor de beheerder om te investeren, wanneer
dit op grond van economische overwegingen in de rede zou liggen.Een dergelijk gevolg vloeit ook voort uit de strekking van de gasrichtlijn.
Immers, de weigering van een beheerder om zijn installaties dan wel leidingen
in een economisch rendabele situatie te brengen resulteert al snel in een
effectieve mogelijkheid om mogelijke concurrenten de toegang tot bepaalde
faciliteiten en daarmee klanten te onthouden.Waarom worden de begrippen veiligheid, doelmatigheid en betrouwbaarheid
niet nader ingekaderd, zo vragen de leden van de SP-fractie. Voor de interne
en externe veiligheid zullen bijvoorbeeld gekwantificeerde veiligheidsniveaus
aangegeven kunnen worden. Wat wordt verstaan onder de aanduiding «..
het milieu ontziet»? Waarom is hier niet gekozen voor een verdere inkadering? Artikel 2, lid 2.Waarom wordt in dit artikel, in tegenstelling tot het eerste lid, niet
gesproken over de betrouwbaarheid, zo vragen de leden van de CDA-fractie.Artikel 3In hoeverre kan door middel van het stellen van eisen aan bepaalde technische
voorzieningen de Gasunie partijen de toegang tot haar net bemoeilijken? De
leden van de PvdA-fractie merken op dat de Nma slechts een bescheiden rol
krijgt als het gaat om het houden van toezicht op het niet-discriminerend
zijn van de technische voorwaarden. De Europese Commissie heeft hier het laatste
woord. In hoeverre zal de duur van eventuele procedures over de technische
voorwaarden de werking van een vrije gashandel vertragen of dwarsbomen? De
Nma heeft al aangeven dat zij van mening is dat zij niet in staat is toezicht
te houden op technische voorwaarden. Hoe zal de toetsing door de Europese
Commissie in de praktijk werken? Kan de regering iets zeggen over de verwachte
duur van eventuele (beroeps)procedures op dit terrein of op andere terreinen
(zie art. 9, 35 en 45)?Heeft dit artikel ook betrekking op kwaliteitseisen (o.a. zwavel-/stikstofgehalte)
waaraan het gas moet voldoen, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Wat moet
in dit verband in lid 2 precies onder «niet discriminerend» en
«objectief» worden verstaan?Artikel 4Als uitgangspunt voor onderhandeling over de tarieven die tot toegang
tot het net moeten leiden, zullen indicatietarieven worden gepubliceerd. Wat
is de exacte status van een dergelijk tarief als er toch in de onderhandeling
van afgeweken kan worden? De leden van de PvdA-fractie willen graag weten
in hoeverre de regering verwacht dat het indicatietarief in de praktijk overeen
zal komen met het werkelijk gehanteerde tarief?Wat is de strekking van de indicatieve tarieven en voorwaarden die door
netbeheerders worden vastgesteld. In hoeverre zijn netbeheerders aan deze
indicatieve tarieven gebonden? Staat het beginsel van non-discriminatie niet
aan afwijking van de indicatieve tarieven en voorwaarden in de weg? Is de
directeur-generaal van de NMa verplicht de door hem op grond van artikel 4
lid 3 bedoelde informatie te toetsen aan de mededingingswetgeving, zo vragen
de leden van de CDA-fractie.Artikel 5, lid 2De leden van de CDA-fractie willen graag een toelichting en verduidelijking
zien van de rol van het (verwante) bedrijf dat de «noodzakelijke»
diensten verricht. Kan de regering bij de beantwoording van deze vraag de
volgende vragen betrekken. Wat voor soort bedrijven zijn in dit artikel bedoeld?
Wanneer is er sprake van «noodzakelijke diensten»? Wat wordt precies
bedoeld met het «aanpassen van de benuttingsgraad»? Kunnen afnemers
rechtstreeks, dus buiten de netbeheerder om, onderhandelen met deze verwante
bedrijven over diensten? Zijn deze bedrijven betrokken bij het opstellen van
indicatieve voorwaarden als bedoeld in artikel 4 van het wetsvoorstel? Welke
in de gaswet opgenomen wettelijke verplichtingen rusten op deze bedrijven? Artikel 5, lid 3Wat wordt bedoeld met «redelijke voorwaarden»? Hoe wordt respectievelijk
moet door de toetsende instantie (directeur-generaal of bevoegde rechter)
aan dit criterium nadere invulling worden gegeven? Gelet op het grote belang
van het antwoord op deze vraag voor gasbedrijven en afnemers alsmede de toetsende
instanties wordt de regering verzocht haar antwoord uitvoerig te motiveren,
zo merken de leden van de CDA-fractie op.Artikel 6Over de weigeringsgronden van de gasneteigenaar om toegang tot zijn net
te verlenen, is in de telecomsector gebleken, aan de hand van uitspraken van
de OPTA, dat een capaciteitstekort door de netwerkeigenaar is gebruikt om
andere partijen de toegang tot het net te bemoeilijken. In hoeverre is die
kans ook bij het gasnet aanwezig? Hoe gaat het toezicht hierop in de praktijk
werken, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.Wat wordt in dit artikel bedoeld met de zinsnede dat «geen capaciteit
beschikbaar is»? Wat moet worden verstaan onder de zinsnede dat «in
redelijkheid niet kan worden gevergd dat alle capaciteit beschikbaar wordt
gesteld»? Welke criteria moeten bij de beoordeling van de in dit artikel
bedoelde (al dan niet redelijkerwijs) beschikbare capaciteit worden gehanteerd?
Op welke wijze dient eventuele schaarse capaciteit te worden verdeeld over
de afnemers, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Welke uitgangspunten moeten
netbeheerders in deze gevallen hanteren? Kan de beschikbare capaciteit door
de netbeheerder worden toebedeeld aan de hoogst biedende afnemer?Artikel 7Op grond van dit artikel kan een ontheffing worden verleend aan een gasbedrijf,
wanneer dit bedrijf in ernstige economische of financiële moeilijkheden
raakt of dreigt te raken ten gevolge van de aanwezigheid van in het verleden
aangegane gascontracten. Kan de regering nader ingaan op de betekenis van
dit artikel? Met andere woorden aan welke situaties moet bij de toepassing
van dit artikel worden gedacht? Zijn er bij de regering reeds signalen dat
een of meer gasbedrijven op dit artikel een beroep zullen doen? De regering
wordt verzocht de in artikel 7 lid 3 bedoelde (in artikel 25 van de Gasrichtlijn
opgenomen) criteria per onderdeel nader toe te lichten. Waarom zijn deze criteria
overigens niet in het wetsartikel zelf opgenomen? In verband met de kenbaarheid
voor derden van een eventueel door de NMa genomen besluit tot verlening van
ontheffing, achten de leden van de CDA-fractie het gewenst dat een dergelijke
beschikking wordt bekendgemaakt in de Staatscourant. De regering wordt verzocht
het wetsvoorstel op dit punt te wijzigen.Ontheffing van onderhandelingsplicht kan worden verleend als sprake is
van ernstige economische en financiële schade. Het is mogelijk om de
toegang tot het netwerk te weigeren terwijl de beslissing over de ontheffing
nog niet is genomen. De leden van de fractie van D66 vragen hoe de regering
denkt over het verlenen van toegang tot het netwerk totdat de beslissing tot
ontheffing is genomen door de Nma of de Europese Commissie? Artikel 8In artikel 23 van richtlijn 98/30/EG wordt een aantal bijzondere omstandigheden
beschreven op grond waarvan de toegang tot upstream netten kan worden geweigerd.
De leden van de D66-fractie vragen of deze gronden als uitzondering op het
algemeen mededingingsbeleid gezien moeten worden en daarom expliciet in artikel
8 vermeld behoren te worden?In artikel 8 is de Mededingingswet ook van toepassing verklaard op netten
gelegen op het Nederlands continentaal plat. De leden van de D66-fractie vragen
of de zogenaamde transitleidingen hierop een uitzondering vormen, daar haar
inziens de Mededingingswet slechts van toepassing kan zijn indien de mededinging
op de Nederlandse markt merkbaar wordt beïnvloed en in het geval van
transitleidingen is daar toch geen sprake van?Artikel 10Kan het ontbreken van een vaste procedure voor een behandeling van een
geschil bij landsgrensoverschrijdend transport niet leiden tot handelspolitieke
twisten, aangezien hiermee de belangen van de betreffende lidstaten gemoeid
kunnen zijn? Zo ja, waarom is bij dergelijke geschillen niet gekozen voor
een behandeling door een orgaan dat geen directe band heeft met afzonderlijke
lidstaten, zo vragen de leden van de SP-fractie.Artikel 11, onderdeel bDe bestaande netwerken worden met de Gaswet opengesteld voor marktwerking.
De vraag rijst of dit ook geldt voor netwerken, bijvoorbeeld bij grote bedrijven,
die voor niet-bedrijfsmatige doorlevering van aardgas dienen. De leden van
de VVD-fractie zijn van mening dat dit niet moet geschieden, en verzoeken
daarom de Gaswet aan te passen naar analogie van de niet-bedrijfsmatige levering
van elektriciteit zoals voorzien is in de Elektriciteitswet 1998.De leden van de CDA-fractie worden graag nader geïnformeerd over
de inhoud van de in dit artikel bedoelde ministeriële regeling. Het belang
van de inhoud van die regeling leent zich naar de mening van deze leden niet
voor regeling door de minister. De regering wordt daarom verzocht dit onderwerp
te regelen bij algemene maatregelen van bestuur. Tevens willen deze leden
graag kennis nemen van de inhoud van de regeling voordat deze wordt vastgesteld.
Is de regering bereid de vast te stellen regeling aan het parlement voor te
leggen?Artikel 12Hoe wordt getoetst of de leveringsvoorwaarden van de aanvrager ten aanzien
van beschermde afnemers acceptabel zijn, zo vragen de leden van de SP-fractie.
Worden hiervoor minimumeisen opgesteld? Zo ja, op welke wijze worden de Kamer
en derden (bv. consumentenorganisaties, energiedistributiebedrijven) in de
gelegenheid gesteld om een reactie te geven op de conceptcriteria?Artikel 13Is de regering vrij bij het verbinden van voorschriften aan een leveringsvergunning?
Zo ja, aan wat voor soort voorschriften wordt hierbij gedacht, zo vragen de
leden van de SP-fractie. Waarom worden deze voorschriften niet standaard uitgewerkt
in een AMvB of ministeriële regeling? Artikel 16Het is de bedoeling, zo merken de leden van de PvdA-fractie op, dat efficiëncywinsten
worden doorgegeven aan beschermde afnemers. Kan de regering aangeven waar
zij denkt dat die efficiëncywinsten bij de energiebedrijven zullen worden
gehaald?De kleinverbruikers zullen pas in 2007 de vrije markt op kunnen, een beleid
dat gekozen is om hen te beschermen tegen te heftige marktbewegingen en ook
om tijd te krijgen voor de fysieke maatregelen die moeten worden getroffen.
Het grootste deel van de gasprijs voor de kleinverbruikers bestaat uit inkoopkosten
en belastingen. De leden van de VVD-fractie merken op dat de inkoopmarkt voor
gaslevering aan gebonden klanten gesloten zal blijven, omdat de energiebedrijven
voor dat marktsegment aan de Gasunie gebonden blijven. Waarom wordt, gezien
de beperkte mate waarin de energiebedrijven de totale gasprijs kunnen beïnvloeden,
gekozen voor individuele maximum leveringstarieven om de gebonden klant te
beschermen tegen te hoge gasprijzen en niet voor een landelijk maximumtarief?De voordelen van de liberalisering van de gasmarkt moeten naar de mening
van de leden van de CDA-fractie ook ten goede komen aan de gebonden afnemers.
Het is deze leden evenwel niet duidelijk of bedoelde voordelen van de geliberaliseerde
gasmarkt in de vorm van een lagere gasprijs aan de gebonden afnemers zullen
worden doorberekend. In dit verband is door de distributiebedrijven gewezen
op de langlopende overeenkomsten tussen de Gasunie en de verschillende distributiebedrijven.
Ook de toelichting op dit artikel biedt geen helderheid.Wat wordt in dit verband precies bedoeld met de in de memorie van toelichting
opgenomen passage, luidende: «Dat betekent dat ontwikkelingen in de
valutakoersen en de brandstofprijzen exogeen doorwerken, althans voor zover
dat contractueel is vastgelegd». Hebben gebonden afnemers wel of geen
voordeel van eventuele lagere prijzen, zo vragen de leden van de CDA-fractie?
De regering wordt verzocht op de positie van de gebonden afnemer in het licht
van de te liberaliseren gasmarkt uitgebreid in te gaan. Tevens vragen zij
bij de beantwoording van deze vraag ook in te gaan op de reden waarom niet
is gekozen voor overeenkomstige toepassing van het soortgelijke systeem als
opgenomen in artikel 41 van de Elektriciteitswet 1998.Op grond van dit artikel zal de regering voorafgaand aan de vaststelling
van de korting als bedoeld in artikel 16 lid 2 overleg moeten plegen met zogeheten
«representatieve organisaties». In verband met een breed draagvlak
voor het door het bevoegde bestuursorgaan, i.c. de Minister, te nemen besluit
dient het begrip «representatieve organisatie», gelijk de uitleg
van soortgelijke bepalingen waarbij aan representatieve organisaties in de
Elektriciteitswet 1998 een rol wordt toegekend, ruim te worden uitgelegd.
Daarbij dient naast de omvang van de achterban en de statuten van een bepaalde
organisatie ook (veel) gewicht te worden toegekend aan de feitelijke aktiviteiten
van deze organisatie bij het behartigen van het in dit verband relevante belang
van haar achterban. De leden van de CDA-fractie wijzen er op dat schending
van een dergelijk belangrijk voorschrift, waarbij representatieve organisaties
een mogelijkheid tot inspraak hebben voorafgaand aan een besluit van het bevoegde
bestuursorgaan, tot gevolg heeft dat het betrokken besluit slechts in uitzonderlijke
en bijzondere omstandigheden in stand kan blijven. De leden van de SP-fractie wijzen erop dat in de formule rekening wordt
gehouden met de inkoopprijs zoals afgesproken tussen de vergunninghouder en
zijn leverancier. Hoe wordt voorkomen dat via opzetjes tussen vergunninghouders
en buitenlandse gasleveranciers enerzijds de tarieven voor de gebonden gebruikers
opgedreven worden, anderzijds een deel van de in Nederland behaalde winst
wordt weggesluisd naar het buitenland?De leden van de fracties van RPF en GPV nodigen de regering uit in te
gaan op de vraag in hoeverre klanten in gelijke mate van efficiëntiewinsten
dienen te profiteren. In de memorie van toelichting wordt slechts vermeld
dat de voordelen van de prijs op de vrije markt «zoveel mogelijk worden
meegenomen in de vaststelling van maximumtarieven van beschermde afnemers».
Waarom deze terughoudende opstelling van de regering?Op grond van dit artikel stelt de regering voor iedere vergunninghouder
de tarieven vast die deze ten hoogste mag berekenen voor de levering van gas
aan beschermde afnemers. De leden van de SGP-fractie vragen waarom de regering
er niet voor heeft gekozen om jaarlijks een landelijk, maximum eindverbruikerstarief
te laten vaststellen. In hoeverre is de regering van mening dat als gevolg
van de in voorliggend wetsvoorstel gemaakte keuze de vergunninghouder de prikkel
tot efficiencyverbetering wordt ontnomen?Artikel 22Dit artikel voorziet naar de mening van de leden van de PvdA-fractie in
een administratieve scheiding tussen onderdelen van een gasbedrijf. Commercieel
gevoelige informatie kan echter ook buiten de strikte boekhouding van het
ene onderdeel van een gasbedrijf naar het andere worden verspreid.De leden van de CDA-fractie delen de zienswijze van de regering dat gasbedrijven
over een transparante boekhouding moeten beschikken, teneinde de toezichthoudende
instanties, waaronder de NMa, in de gelegenheid te stellen op effectieve wijze
toezicht te houden op naleving van de bepalingen in de Mededingingswetgeving
en de Gaswet. Deze leden vragen evenwel of de voorgestelde regeling op dit
punt niet te summier is uitgewerkt. Met het oog op het voorkomen van misbruik
van machtspositie door netbeheerders en andere gasbedrijven achten deze leden
het wenselijk te komen tot een verdere uitwerking van de wettelijke eisen
ten aanzien van de inrichting van de boekhouding van de gasbedrijven.Is de regering van oordeel dat de afzonderlijke boekhoudingen volgens
(goed koopmansgebruik) moeten voldoen aan de zogeheten «generally accepted
accounting principles»? Hoe staat de regering tegenover het wettelijk
verankeren van dit uitgangspunt?Artikel 26Dit artikel regelt naar de mening van de leden van de PvdA-fractie dat
onder andere gastransportbedrijven vertrouwelijk met de informatie moeten
omgaan die zij verkrijgen bij de uitvoering van hun taak. Gegevens die verkregen
zijn uit onderhandelingen over toegang tot het net kunnen commercieel gevoelig
zijn en mogen niet gebruikt worden. Hoe denkt de regering dit tegen te gaan?
Is toezicht achteraf voldoende waarborg tot het voorkomen van bovengenoemde
praktijk? Een gastransportbedrijf mag geen misbruik maken van de informatie, die
hij bij de uitvoering van zijn taak of in het kader van onderhandelingen over
transport heeft verkregen, bij de aankoop of verkoop van gas door hemzelf
of door een verwant bedrijf. De leden van de fractie van D66 vragen hoe dit
gewaarborgd wordt?Artikel 28De leden van de PvdA-fractie herinneren eraan dat het vergelijkbare artikel
uit de Elektriciteitswet 1998 bedoeld was om ervoor te zorgen dat in nieuwe
woonlocaties zowel de liberale markt als het milieu worden gediend. Opdat
lokaal de beste manier zou moeten kunnen worden gevonden om het energiegebruik
te optimaliseren zou de regering met een AMvB komen. Er ligt inmiddels eindelijk
een concept-AMvB ter tafel, echter over de concrete uitvoerbaarheid bestaat
veel kritiek. Wat is de visie van de regering dat door vrijheid van leverantie
per 2007 lokale opties niet meer via lokale partijen kunnen worden afgedwongen
zodat het beter is het onderhavige artikel 28 te schrappen?Het principe van de vrije aanleg van leidingen wordt doorbroken doordat
bij aan te wijzen gebieden (meestal Vinex-locaties) een afweging moet worden
gemaakt met betrekking tot de aanleg van transportnetten voor gas, elektriciteit,
en warmte. De leden van de fractie van D66 vragen of dit in de praktijk kan
betekenen dat in zo'n gebied geen gasnet wordt aangelegd? Voorts vragen zij
hoe dit in verhouding staat tot de keuzevrijheid van de consument? Deze leden
vinden dat door middel van een algemene maatregel van Bestuur, waarin de procedureregels
voor de afweging worden vastgelegd, zal moeten worden voorkomen dat een bepaald
type energie-infrastructuur im- of expliciet wordt uitgesloten.De aanleg van een optimale infrastructuur in grote nieuwbouwlocaties wordt
mogelijk gemaakt. De leden van de fractie van D66 vragen hoe lang een optimale
energie-infrastructuur wordt beschermd? Zij vinden dat deze beschermtijd ten
minste met de afschrijving van het systeem overeen dient te komen.In de memorie van toelichting verdedigt de regering de inbreuk op het
principe van vrije netaanleg door te stellen dat «het hier een naar
tijd en plaats beperkte inbreuk betreft, onder zorgvuldige procedurele waarborgen
voor de bevordering van een belangrijk maatschappelijk doel». Echter
dit artikel voorziet in de mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur
procedurele regels te stellen voor keuzes die bij publieke besluit-vorming
over het aanleggen van nieuwe energie-infrastructuren worden gemaakt. Daar
de leden van de fractie van D66 grote waarde hechten aan transparante besluitvorming,
zien zij graag dat de procedurele regels tot besluitvorming bij voorbaat geregeld
worden.Artikel 29Gasleveranciers krijgen als taak zich in te zetten voor een doelmatige
en milieuhygiënisch verantwoorde wijze van gasverbruik, en dienen om
de twee jaar te rapporteren hoe zij hier uitvoering aan hebben gegeven. De
leden van de D66-fractie vragen de regering te verduidelijken wat zij onder
«een doelmatig en milieuhygiënisch verantwoorde wijze van gasverbruik»
verstaat. Hoe denkt de regering over het idee om voor leveranciers en grote
afnemers een besparingsdoelstelling in de wet op te nemen (passend bij een
CO2-plafond)? Artikel 30Wat is de visie, gelet op die de opmerkingen die de leden van de PvdA-fractie
maakten bij artikel 28, het onderhavige zodanig te verruimen dat er ieder
jaar een per AMvB te bepalen toenemende milieukwaliteit gerealiseerd moet
worden voor alle energie die geleverd wordt aan de Nederlandse kleinverbruikers?
Voor die milieukwaliteit zullen dan certificaten kunnen worden verhandeld
die zowel lokale duurzame energieprojecten waarderen als lokale projecten
met zuinige installaties. Is het niet aantrekkelijk om op die wijze een (groei)markt
voor zuinige installaties en duurzame energie te bevorderen? (Zie ook de brief
d.d. 30 september 1999 van het Centrum voor energiebesparing en schone technologie).Artikel 31Kan nader worden aangegeven, zo vragen de leden van de SP-fractie, wat
onder het bevorderen van de veiligheid verstaan wordt? Moeten de energiedistributiebedrijven
actieve controles uitvoeren bij eindgebruikers, bijvoorbeeld naar de ventilatie
van ruimten waar open verbrandingstoestellen staan opgesteld, CO-emmissies
van verbrandingstoestellen, brandveiligheid e.d. Hoe verhoudt de nieuwe situatie
zich tot de huidige?Artikel 32De leden van de CDA-fractie kunnen geheel instemmen met een regeling die
is gericht op het veilig stellen van de voorzieningszekerheid van huishoudens
in de fase waarin deze afnemers de status van vrije klant hebben verkregen.
Het komt deze leden wenselijk voor dat de naleving van dit artikel ook rechtstreeks
door de direct belanghebbenden, zijnde de kleinverbruiker(s) al dan niet vertegenwoordigd
door overkoepelende organisaties als de consumentenbond, bij nalatigheid van
de leverancier bij de rechter kan worden afgedwongen. Deze leden veronderstellen
dat de aard en strekking van dit artikel zich niet tegen een dergelijk beroep
van kleinverbruikers verzet.Artikel 35Ook in dit wetsvoorstel wordt opnieuw gekozen voor de aanwijzing van het
College van beroep voor het bedrijfsleven als eerste en enige bevoegde rechter
voor de toetsing van besluiten genomen op grond van deze wet. Bij de behandeling
van de Algemene wet bestuursrecht is uitdrukkelijk door de wetgever uitgesproken
dat een belanghebbende in beginsel een door hem betwist besluit moet kunnen
voorleggen aan twee rechterlijke instanties. Van deze hoofdregel kan slechts
om zeer zwaarwichtige redenen worden afgeweken. De leden van de CDA-fractie
willen graag nader worden geïnformeerd over de redenen om slechts beroep
tegen besluiten genomen op grond van deze wet bij een rechterlijke instantie
toe te staan? Indien dergelijke zwaarwichtige redenen ontbreken dient dit
artikel alsnog overeenkomstig de hoofdregel van de Algemene wet bestuursrecht
te worden aangepast.Deze leden willen graag een overzicht ontvangen van de besluiten waartegen
op grond van het thans voorliggende wetsvoorstel bezwaar en/of beroep bij
de administratieve rechter kan worden ingesteld. Door de leden van de CDA-fractie
wordt groot belang gehecht aan een effectieve rechtsbescherming. Op basis
van dit uitgangspunt, dat ook bij de behandeling van het wetsvoorstel voor
de mijnbouwwet uitdrukkelijk door hen is verwoord, achten deze leden het absoluut
noodzakelijk dat het begrip «belanghebbende» (in de zin van artikel
1:2 van de Algemene wet bestuursrecht), in relatie tot de Gaswet
ruim wordt uitgelegd. Zij veronderstellen dat de regering dit standpunt deelt.Artikel 36Hebben gemeenteraad en provinciale staten, zo vragen de leden van de SP-fractie,
ook geen bevoegdheden met betrekking tot de aanleg en het beheer van gasleidingen?
Zo nee, bemoeilijkt dit niet een adequaat RO-beleid en een efficiënt
beheer van de openbare ruimte door lagere overheden?Artikel 40Dit artikel bepaalt dat de Gaswet binnen vier jaar na de inwerkingtreding
zal worden geëvalueerd. De leden van de fractie van D66 zien graag dat
in deze evaluatie ook aandacht wordt besteed aan de administratieve lastendruk
voor bedrijven.Artikel 44In verband met een effectieve handhaving lijkt het wenselijk dat de in
de Gaswet vast te leggen verplichtingen niet alleen strafrechtelijk, maar
ook bestuurs- en civielrechtelijk kunnen worden gehandhaafd. Om deze reden
willen deze leden van de CDA-fractie graag vernemen welke in dit wetsvoorstel
opgenomen plichten zich lenen voor een bestuursrechtelijke handhaving? Welke
bestuursrechtelijke instrumenten staan de regering in dit verband ter beschikking?
In aanvulling op de strafrechtelijke en bestuursrechtelijke handhaving dient
ook een particulier de mogelijkheid te hebben via een civielrechtelijke aktie
naleving van voor hem rechtstreeks van belang zijnde door derden na te leven
wettelijke verplichtingen te doen handhaven respectievelijk bij schending
daarvan schadeloos te worden gesteld. Tot deze verplichtingen dienen in ieder
geval de wetsartikelen die op geheimhouding betrekking hebben te worden gerekend.
Kan op deze manier ook naleving van de eventueel krachtens artikel 51 lid
2 van de Gaswet gestelde regels worden gehandhaafd?Artikel 47De leden van de CDA-fractie zijn verheugd dat in het wetsvoorstel op voorstel
van de Raad van State alsnog een reciprociteitsregeling is opgenomen. Met
dit instrument kan een evenwichtige opening van de gasmarkt worden bevorderd.Het opnemen van een reciprociteitclausule wordt door de leden van de fractie
van D66 als positief ervaren. Zij heeft echter vernomen dat de juridische
houdbaarheid van de reciprociteitsclausule sterk in twijfel wordt getrokken.
Kan de regering hier op ingaan?Bij de liberalisering van de elektriciteitsmarkt blijkt dat in de praktijk
drempels bestaan die de eerlijke concurrentie belemmeren (bijv. afstandafhankelijk
tarief in Duitsland). Verwacht de regering dit soort praktische belemmeringen
op de gasmarkt? Welke mogelijkheden ziet de regering hier maatregelen tegen
te treffen, als nog geen beroep op de reciprociteitclausule gedaan kan worden
(bijvoorbeeld omdat het land de richtlijn nog niet geïmplementeerd heeft)?
Verder willen de leden van de fractie van D66 graag een toelichting met betrekking
tot de Russische positie. Is het juist dat Rusland weinig aanstalten maakt
om de eigen markt open te stellen, terwijl zij wel de Europese markt wil betreden?
Welke mogelijkheden ziet de regering om hier iets aan te doen? Artikel 53Dit artikel heeft betrekking op wijziging in eigendomsverhoudingen in
de gassector. Het wordt onwenselijk geacht dat gasleveringsbedrijven die nu
nog in gemeentelijke en provinciale handen zijn overhaast geprivatiseerd worden.
Dat zal voor beschermde afnemers tot een situatie kunnen leiden waarin onduidelijkheid
gaat bestaan over wie op welke verantwoordelijkheden en verplichtingen kan
worden aangesproken. Te snelle privatisering kan tot chaotische concurrentie
leiden die sommige bedrijven en daarmee eventueel ook beschermde afnemers
kan treffen. Daarnaast moet voorkomen worden dat huidige bestaande publieke
monopolies door verandering van eigendomsverhoudingen verworden tot private
monopolies. Op grond van het bovenstaande kan de regering wijzigingen in genoemde
eigendomsverhoudingen beoordelen en er zijn vereiste instemming aan onthouden.
De leden van de PvdA-fractie onderschrijven bovenstaande punten, maar zien
graag dat de regering nader aangeeft op grond van welke criteria de wijziging
in eigendomsverhoudingen in de gassector wordt beoordeeld.In dit artikel is geen regeling opgenomen, zo merken de leden van de CDA-fractie
op, voor overdracht van eigendom van gasnetten. Zij achten het onwenselijk
dat de eigendom van gasnetten kan worden overgedragen aan commercieel opererende
bedrijven. Particuliere monopolies van gasnetten moeten worden voorkomen.
De regering wordt om deze reden verzocht de overdracht van eigendom van gasnetten
door middel van een wettelijke regeling aan ministeriële toestemming
te binden. Waarom wordt in dit artikel niet gesproken over rechten op aandelen
in een rechtspersoon/gasbedrijf, gelijk de momenteel geldende regeling voor
elektriciteitsdistributiebedrijven? Is de regering bereid tot aanpassing van
dit artikel? Dit artikel vertoont grote gelijkenis met artikel 72 van de Elektriciteitswet
1998. Is het een juiste veronderstelling dat de op dit artikel gegeven toelichting
tijdens de behandeling van de elektriciteitswet 1998 van overeenkomstige toepassing
is op artikel 53 van de Gaswet?De voorzitter van de commissie,BiesheuvelDe griffier van de commissie,Tielens-TripelsXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Biesheuvel (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga
(PvdA), Leers (CDA), Voûte-Droste (VVD), ondervoorzitter, Rabbae (GL),
Hessing (VVD), Giskes (D66), Marijnissen (SP), Crone (PvdA), Van Dijke (RPF),
M.B. Vos (GL), Van Zuijlen (PvdA), Augusteijn-Esser (D66), Hofstra (VVD),
Van Walsem (D66), Wagenaar (PvdA), Stroeken (CDA), De Boer (PvdA), Van den
Akker (CDA), Geluk (VVD), Verburg (CDA), Bos (PvdA), Blok (VVD) en Hindriks
(PvdA).Plv. leden: Verbugt (VVD), Atsma (CDA), Kalsbeek-Jasperse
(PvdA), Wijn (CDA), Klein Molekamp (VVD), Vendrik (GL), Kamp (VVD), Van den
Berg (SGP), Poppe (SP), Kuijper (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Van der Steenhoven
(GL), Schoenmakers (PvdA), Bakker (D66), Van Baalen (VVD), Schimmel (D66),
Herrebrugh (PvdA), Van der Hoeven (CDA), Smits (PvdA), De Haan (CDA), Van
Beek (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), Koenders (PvdA), Udo (VVD) en Hamer (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26463-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl