Uitvoering van verordening (EG) nr. 1082/2006 van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 5 juli 2006 betreffende een Europese groepering voor territoriale samenwerking (EGTS) (PbEU L 210) (Uitvoeringswet EGTS-verordening); Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Nota n.a.v. het (nader, tweede nader, enz.) verslag
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST134615
 2008-2009
 
 31 926
 Uitvoering van verordening (EG) nr. 1082/2006 van het Europees Parlement
en de Raad van de Europese Unie van 5 juli 2006 betreffende een Europese
groepering voor territoriale samenwerking (EGTS) (PbEU L 210) (Uitvoeringswet
EGTS-verordening)
 
 
 
 
 Nr. 
 7
 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
 Ontvangen 2 september 2009
 1. Inleiding
 Met genoegen heb ik kennisgenomen van het verslag betreffende het voorstel
van wet tot uitvoering van verordening (EG) nr. 1082/2006 van het Europees
Parlement en de Raad van de Europese Unie van 5 juli 2006 betreffende
een Europese groepering voor territoriale samenwerking (EGTS) (PbEU L 210)
(Uitvoeringswet EGTS-verordening). De leden van de CDA-fractie hadden kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel, de leden van de PvdA-fractie en de VVD-fractie
hadden daarvan met belangstelling kennis genomen, en de leden van de SP-fractie
hadden daarvan met verbazing kennis genomen. De leden van alle genoemde fracties
hadden over het wetsvoorstel een aantal vragen. Graag ga ik hieronder in op
de verschillende aspecten van het voorstel.
 
 De leden van de SP-fractie vroegen zich af of het voorstel van wet zal
bijdragen aan internationale samenwerking, gelet op de mogelijkheden om bij
belemmeringen wetgeving in de diverse betrokken landen in goed overleg aan
te passen.
 Anders dan de leden van de SP-fractie kennelijk menen, kunnen belemmeringen
die bij internationale samenwerking ontstaan, niet altijd met aanpassing van
nationale wetgeving worden opgelost, juist omdat de werking van wetgeving
bij de grenzen ophoudt. Oplossingen moeten dan verdragsrechtelijk worden gevonden.
Zo zijn de in de memorie van toelichting genoemde Beneluxovereenkomst en de
Anholtovereenkomst verdragen met respectievelijk het Koninkrijk België
en Groothertogdom Luxemburg en met de Bondsrepubliek Duitsland. Een van de
redenen waarom de Europese Commissie met het voorstel voor de nieuwe rechtspersoon
EGTS is gekomen, is de constatering dat bestaande instrumenten in de programmeringsperiode
2000–2006 weinig geschikt bleken om een gestructureerde samenwerking
in het kader van Interreg tot stand te brengen. De EGTS is als nieuw, facultatief
instrument geïntroduceerd en doet niets af aan bestaande vormen van grensoverschrijdende
samenwerking en eventuele mogelijkheden om wetgeving in de diverse landen
in goed overleg aan te passen. De EGTS heeft vooral een meerwaarde voor die
gebieden waar een juridische basis voor grensoverschrijdende samenwerking
nog niet bestond. Nederlandse decentrale overheden kunnen met de
buurlanden al samenwerkingsverbanden aangaan op basis van de Beneluxovereenkomst
en de Anholtovereenkomst. Aanvullende mogelijkheden die de EGTS biedt, zijn
dat meer dan twee landen bij de samenwerking kunnen worden betrokken, dat
ook de nationale overheden in de samenwerking kunnen worden betrokken en dat
andere publiekrechtelijke lichamen dan decentrale overheden op basis van een
EGTS kunnen samenwerken.
 
 De leden van de VVD-fractie vroegen om nadere uitleg over de begrippen «communautaire
programma’s» binnen de doelstelling «Europese territoriale
samenwerking» en inzicht in «andere taken».
 Onder «communautaire programma’s» binnen de doelstelling «Europese
territoriale samenwerking» worden programma’s verstaan die in
het kader van het cohesiebeleid worden uitgevoerd en gericht zijn op grensoverschrijdende
en transnationale samenwerking, de zogenaamde Interreg IV programma’s. De EGTS kan worden ingezet voor grensoverschrijdende
samenwerking ook buiten het kader van de Europese communautaire programma’s
op economisch, sociaal en ecologisch terrein. Dit kan een breed scala van
activiteiten betreffen, die overigens wel binnen de bevoegdheden van de betrokken
overheden moeten vallen. In de notitie bij de brief van de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
van 30 juni 2009 betreffende informatie betreffende grensoverschrijdende
samenwerkingsverbanden in Europa wordt ingegaan
op de taken van tot nu toe in Europa opgerichte EGTS’en.
 2. Historie
 De leden van de CDA-fractie vroegen wat de reden is van de vertraging
die de implementatie van de verordening heeft opgelopen. De redenen voor de
vertraging zijn divers. Allereerst was de implementatietermijn te kort voor
de totstandkoming van een nieuwe wet). Verder was de inpassing van de verordening
in ons nationale rechtstelsel complex vanwege de samenloop van publiekrechtelijke
en privaatrechtelijke aspecten en de deels rechtstreeks werkende en deels
van nationale wetgeving afhankelijke verordening. Ten slotte was sprake van
concurrentie van dit dossier met andere urgente dossiers. Overigens hebben
meerdere lidstaten bij de implementatie vertraging opgelopen.
 Op de vraag van deze leden of de aanvankelijke vrees voor de verordening
inmiddels is verdampt, kan ik antwoorden dat Nederland zich aanvankelijk restrictief
heeft opgesteld, omdat de Europese Unie zich in het kader van het sociaal
en economisch cohesiebeleid zou mengen in het openbaar bestuur. De reikwijdte
van de verordening zou dan veel verder dragen dan de oorspronkelijke intentie.
Mede op initiatief van Nederland is in de uiteindelijke verordening de instelling
van een EGTS gebonden aan de goedkeuring van de nationale overheden. Daarmee
is tegemoet gekomen aan het bezwaar dat in eerste instantie bestond tegen
deze verordening. De aanvankelijke vrees is overigens niet de reden waarom
de voorgenomen invoering van de EGTS met zoveel regelgeving wordt omgeven.
De reden daarvoor is dat om de omvang van de verordening tot een minimum te
beperken, in de verordening (artikel 2, eerste lid, onderdeel c) is bepaald
dat in de gevallen die niet of slechts ten dele door deze verordening worden
geregeld, de wetgeving van toepassing is van de lidstaat waar de EGTS haar
statutaire zetel heeft. Aangezien zonder nationale wetgeving geen enkele Nederlandse
wettelijke bepaling op een hier gevestigde EGTS van toepassing zou zijn, zijn
in het wetsvoorstel bepalingen opgenomen over bijvoorbeeld het jaarverslag
en de ontbinding van een EGTS. De verordening zelf geeft op diverse punten
nadrukkelijk aan dat aanvullende nationale wetgeving nodig is, zowel wat betreft
de oprichtingsprocedure van artikel 4 van de verordening (bv. artikel 4, vierde lid) als wat betreft de regels die van toepassing zijn op een in de
lidstaat gevestigde EGTS (bv. artikel 6, eerste en tweede lid, over toezicht
op het beheer van publieke middelen). Aldus behelst het wetsvoorstel dat wat
noodzakelijk is voor de goede uitvoering van de verordening.
 
 De leden van de VVD-fractie stelden enkele vragen over de gevolgen van
de mogelijkheid tot oprichting van een EGTS voor de bestaande grensoverschrijdende
samenwerkingsverbanden.
 Er zijn geen directe gevolgen van invoering van de EGTS voor bestaande
samenwerkingsverbanden. Immers, de EGTS treedt niet in de plaats van de reeds
bestaande grondslagen voor grensoverschrijdende samenwerking, de Beneluxovereenkomst
en de Anholtovereenkomst. Het is een facultatief instrument dat op basis van
initiatief van het lokaal en regionaal bestuur kan worden ingezet.
 3. Plaats van de EGTS
 De leden van de PvdA-fractie vroegen hoe de mogelijkheden die het EGTS-instrument
biedt, maximaal benut kunnen worden, of het instrument complementair kan zijn
aan de al bestaande samenwerkingsinstrumenten en of er specifieke onderwerpen
van samenwerking of samenstellingen van overheden zijn waar de oprichting
van een EGTS voordelen biedt.
 De EGTS kan een toegevoegde waarde bieden bij een grensoverschrijdend
samenwerkingsverband waarin verschillende overheden van verschillende landen
participeren, zoals gemeenten, provincies, het rijk en andere door de verordening
aangewezen lichamen zoals universiteiten en ziekenhuizen. Tevens biedt dit
instrument een mogelijkheid voor een samenwerkingsverband tussen overheden
en andere aangewezen lichamen van meer dan twee landen. Nederland heeft op
dit moment wel een verdrag voor samenwerkingsmogelijkheden met België
(de Beneluxovereenkomst) en met Duitsland (de Anholtovereenkomst), maar geen
verdragsrechtelijke mogelijkheden om met overheden van beide landen in een
project samen te werken.
 
 De aan het woord zijnde leden vroegen of de regering net als deze leden
vindt dat de internationale samenwerking in Limburg nog niet optimaal tot
stand komt en of zij mogelijkheden ziet om beperkingen in het beschikbare
instrumentarium op te heffen. Kan de EGTS voor de Limburgse regio voordelen
bieden ten opzichte van de huidige instrumenten, zo vroegen deze leden zich
ook af.
 De grensoverschrijdende samenwerking wordt vooral gehinderd door verschillen
in regelgeving en bevoegdheden tussen de landen aan weerszijden van de grens.
Het kabinet heeft in zijn reactie op het advies «Besturen over grenzen;
Opgave voor alle bestuurslagen» van de
Raad voor het openbaar bestuur aangekondigd dat in goed overleg met de grensregio’s
en de betrokken regeringen van Duitsland en België op federaal en gewestelijk
(en »Länder») niveau een gezamenlijke agenda zal worden opgesteld
om dit soort problemen aan te pakken. Zoals hierboven
is aangegeven, biedt de EGTS ten opzichte van de Beneluxovereenkomst en de
Anholtovereenkomst het voordeel dat overheden (en andere publiekrechtelijke
lichamen) uit drie landen kunnen samenwerken in één project
of samenwerkingverband, wat vooral door de specifieke drielandensituatie in
Limburg een voordeel is.
 
 De leden van de SP-fractie vroegen of dit wetsvoorstel in de praktijk
zal bijdragen aan een betere samenwerking, en vroegen welke vormen van samenwerking
niet mogelijk zijn zonder dit voorstel.
 Dit wetsvoorstel biedt zoals hierboven geschetst mogelijkheden voor samenwerking
tussen overheden en andere publiekrechtelijke lichamen uit drie
landen, tussen meerdere overheidsniveaus en met andere publiekrechtelijke
lichamen, vormen van samenwerking waarvoor in bestaande verdragen waarbij
Nederland partij is (de Beneluxovereenkomst en de Anholtovereenkomst) geen
grondslag bieden. Overigens wordt verwezen naar het antwoord hierboven op
vragen van de leden van de PvdA-fractie omtrent de mogelijkheden en voordelen
van het EGTS-instrument.
 Deze aan het woord zijnde leden vroegen waarom de regering na aanvankelijk
weinig enthousiast te zijn geweest over de invoering van een EGTS, toch dit
voorstel ter behandeling indient.
 Nederland heeft in het stadium van totstandkoming van de verordening ingestemd
met de verordening, omdat aan een aantal aanvankelijke bezwaren tegemoet was
gekomen. Het is een facultatief instrument dat in de hierboven geschetste
gevallen voordelen biedt.
 
 De leden van de VVD-fractie vroegen nadere uitleg en motivering van de
in het wetsvoorstel niet gebruikte mogelijkheid om de taken van een EGTS op
grond van artikel 7, derde lid, derde volzin, van de verordening te beperken.
 De regering heeft niet voor het beperken van de taken gekozen om niet
op voorhand initiatieven tot samenwerking tussen Nederlandse regio’s
en andere regio’s met beperkende bepalingen in de wet te zitten. Zoals
in de memorie van toelichting reeds is aangegeven, neemt de behoefte aan grensoverschrijdende
samenwerking of internationale samenwerking binnen de Europese Unie toe; de
EGTS kan hierbij, naast het bestaande instrumentarium, een faciliterende rol
spelen.
 4. Publiekrechtelijk karakter van een EGTS
 De leden van de VVD-fractie vroegen of een EGTS een Europese instelling
of een Nederlandse instelling is.
 De EGTS is geen constitutionele instelling van de EG, zoals het Europees
Parlement, de Europese Commissie en het Hof van Justitie. Een EGTS met statutaire
zetel in Nederland zal als Nederlandse instelling worden gezien, indien moet
worden bepaald van welke lidstaat het recht van toepassing is op de handelingen
van een EGTS. De EGTS is qua typering nog het meest vergelijkbaar met de Europese
vennootschap («SE», zie verordening (EG) nr. 2157/2001 van de
Raad van de Europese Unie van 8 oktober 2001 betreffende het statuut
van de Europese vennootschap (SE) (PbEG L 294) en de Uitvoeringswet verordening
Europese vennootschap) en de Europese coöperatieve vennootschap («SCE»,
zie verordening (EG) nr. 1435/2003 van de Raad van de Europese Unie van 22 juli
2003 betreffende het statuut voor een Europese Coöperatieve Vennootschap
(SCE) (PbEU L 207) en de Uitvoeringswet verordening Europese coöperatieve
vennootschap).
 De leden van de VVD-fractie vroegen vervolgens in welke situaties aan
een EGTS geen publiekrechtelijke bevoegdheden zullen worden verleend.
 Strikt genomen luidt het antwoord hierop dat de leden van een EGTS nooit
publiekrechtelijke bevoegdheden die aan die leden zijn opgedragen, kunnen
overdragen aan een EGTS (artikel 7, vierde lid, van de verordening). Enige
uitzondering daarop is dat aan een EGTS de bevoegdheden van de beheersautoriteit
en van het gezamenlijk technisch secretariaat zouden kunnen worden overgedragen
(artikel 18 van verordening (EG) nr. 1080/2006
). Nu de leden van de VVD-fractie deze vraag stellen in het kader van het
onderdeel van de memorie van toelichting over het publiekrechtelijke karakter
van een EGTS, neem ik echter aan dat zij willen weten welke algemene bepalingen
die voor alle publiekrechtelijke rechtspersonen gelden niet voor het van toepassing
verklaren in artikel 8 van het wetsvoorstel in aanmerking zijn gekomen. Het
antwoord op deze vraag luidt dat de regering met artikel 8 volledig heeft
willen zijn en geen specifieke wet of wetten heeft willen uitsluiten van toepasselijkheid
op een EGTS uit hoofde van haar publiekrechtelijke karakter. Met
artikel 8 is beoogd zo volledig mogelijk alle voor alle publiekrechtelijke
rechtspersonen geldende regels ook op de EGTS van toepassing te laten zijn.
Door in artikel 8, eerste lid, onderdeel a, te bepalen dat een EGTS een bestuursorgaan
is, is veel wetgeving die in het algemeen voor alle bestuursorganen geldt
(zoals de Algemene wet bestuursrecht en de Wet openbaarheid van bestuur) ook
op een EGTS van toepassing. Voor de Archiefwet en de Ambtenarenwet waren specifieke
bepalingen in artikel 8 nodig om deze op een EGTS van toepassing te doen zijn.
Tevens worden met het voorgestelde artikel 19 de bepalingen over publiekrechtelijke
rechtspersonen in de Handelsregisterwet 2007 van toepassing op de EGTS met
statutaire vestiging in Nederland. In het kader van de beoogde volledigheid
stel ik bij nota van wijziging voor om in een nieuw artikel 19a ook nog de
toepasselijkheid van (artikel 6 van) de Wet openbaarmaking uit publieke middelen
gefinancierde topinkomens op een EGTS te regelen door in die wet een wijziging
aan te brengen.
 De leden van de VVD-fractie stelden ook enkele vragen naar aanleiding
van artikel 10 van de verordening over de organen van een EGTS.
 De vergadering bestaat uit vertegenwoordigers van de leden van een EGTS,
vertegenwoordigers dus van bijvoorbeeld een aan een EGTS deelnemende Nederlandse
gemeente. Het doen en laten van die vertegenwoordiger van een Nederlandse
gemeente is onderworpen aan het voor gemeentes geldende wettelijke systeem
van bevoegdheden en democratische verantwoording. De deelnemers kunnen in
de statuten bijvoorbeeld bepalen om commissies in te stellen voor deelonderwerpen
of een dagelijks bestuur om besluiten voor te bereiden en voor de uitvoering
zorg te dragen.
 De aan het woord zijnde leden hadden ten slotte nog enkele vragen over
de democratische controle op een eenmaal ingestelde EGTS, onder andere over
de rol van de vergadering van een EGTS daarin.
 Binnen de EGTS is de vergadering het orgaan dat de deelnemende leden vertegenwoordigt
en dat kan dus binnen die rechtspersoon als het belangrijkste orgaan worden
gezien. De democratische controle op een EGTS zal verlopen via de democratische
controle op haar deelnemers. Als de Nederlandse Staat deelneemt aan een EGTS,
dan is de Nederlandse regering aan de Staten-Generaal.verantwoording verschuldigd
voor het doen en laten van de EGTS, althans voor de wijze waarop zij daarin
als deelnemer haar invloed heeft gebruikt. Hetzelfde geldt ten aanzien van
de vertegenwoordigende organen van provincies, gemeenten en waterschappen.
In het geval een deelnemer een gemeenschappelijke regeling is, zal de verantwoording
voor het doen en laten van de EGTS aan het vertegenwoordigende orgaan van
de deelnemende gemeenschappelijke regeling (het algemeen bestuur van een bij
gemeenschappelijke regeling ingesteld openbaar lichaam) worden afgelegd, dat
op zijn beurt voor zijn doen en laten weer verantwoording verschuldigd is
aan het vertegenwoordigende orgaan van de deelnemer van de gemeenschappelijke
regeling (bv. de gemeenteraad van de aan de gemeenschappelijke regeling deelnemende
gemeente). De toezicht- en controlebevoegdheden die de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties op grond van het wetsvoorstel heeft, betreffen
het toezicht op de EGTS met statutaire zetel in Nederland en voor de uitoefening
van die bevoegdheden is hij uiteraard verantwoording verschuldigd aan de Staten-Generaal.
Daarnaast dienen provincies en gemeenten die deelnemen aan een EGTS hun deelname
aan deze EGTS te verantwoorden overeenkomstig de regels voor een «verbonden
partij» als bedoeld in artikel 1, onderdeel b, van het Besluit begroting
en verantwoording provincies en gemeenten. Dat besluit zal hiertoe worden
aangepast.
 5. Procedure tot oprichting van een EGTS
 De leden van de SP-fractie vroegen of de regering hun opvatting deelt
dat de regering het laatste woord zou moeten hebben over de vorming van een
EGTS, anders dan de weigeringsgronden van de verordening.
 Ik wil voor alle duidelijkheid voorop stellen dat het niet zo is dat de
regering op grond van de weigeringsgronden van de verordening bevoegd is om
de vorming van een EGTS al dan niet toe te staan, maar dat primair de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bevoegd is om op grond van de
weigeringsgronden van de verordening al dan niet in te stemmen met deelname
van een Nederlands lid aan een op te richten EGTS. Ik begrijp de vraag van
de leden van de SP-fractie zo dat zij vragen of de regering van mening is
dat ook op andere gronden dan die genoemd in de verordening de vorming van
een EGTS zou moeten kunnen worden voorkomen. De regering is van mening dat
de verordening in deze de enige leidraad is en dat aldus instemming met deelname
van een Nederlands kandidaat-lid aan een EGTS enkel mag worden onthouden in
overeenstemming met de verordening. De regering is van mening dat deze weigeringsgronden
voldoende mogelijkheden bieden om ongewenste deelname aan een EGTS tegen te
gaan.
 
 De leden van de VVD-fractie vroegen om een reactie van de regering op
de vraag hoe het zit als het oordeel van de Tweede Kamer over de deelname
aan een EGTS afwijkt van het oordeel van de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties.
 Voorop moet worden gesteld dat de Tweede Kamer geen rol heeft bij de verlening
van de instemming op grond van de voorgestelde wet. Wel kunnen beide Kamers
van de Staten-Generaal de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
ter verantwoording roepen over de wijze waarop de Minister diens wettelijke
bevoegdheden heeft uitgeoefend. Als de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties de instemming heeft geweigerd, en de rechter is van oordeel
dat die weigering ten onrechte heeft plaatsgehad, zal dat uiteindelijk moeten
leiden tot een instemming, ongeacht het oordeel van de Tweede Kamer. Heeft
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de instemming verleend,
dan is dat definitief en een andersluidend oordeel van de Tweede Kamer kan
daarin geen verandering brengen.
 Het voorstel van wet geeft wel een rol aan de Tweede Kamer voor het geval
de Staat deel wil nemen aan een EGTS. Die procedure, afgeleid van de procedure
voor door de Staat op te richten rechtspersonen in de Comptabiliteitswet 2001,
vindt plaats voorafgaand aan de instemming van de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties. Zonder de instemming van de Tweede Kamer kan
de Staat geen aanvraag indienen bij de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en kan de situatie zich niet voordoen dat de Minister
een ander oordeel heeft dan de Tweede Kamer.
 
 De leden van de VVD-fractie vroegen verder in hoeverre nu, gelet op artikel
4, tweede lid, en artikel 7 van het voorstel van wet, duidelijk in het wetsvoorstel
is geregeld dat een kandidaat-lid van een EGTS eerst een kennisgeving van
het voorgenomen lidmaatschap van een EGTS bij de lidstaat moet doen, alvorens
de verdere procedure voor oprichting van de EGTS kan worden gevolgd.
 Duidelijkheid op dit punt volgt uit de opbouw van het wetsvoorstel, waarin
eerst in hoofdstuk 2 ten aanzien van Nederlandse leden van een EGTS in de
artikelen 2 en 3 de bepalingen zijn opgenomen die noodzakelijk zijn om de
instemmingsprocedure van artikel 4 van de verordening in Nederland goed te
laten werken, om vervolgens in hoofdstuk 3 ten aanzien van een EGTS met een
(beoogde) statutaire zetel in Nederland in artikel 7 te regelen hoe de openbaarmaking
van de statuten (en daarmee de verkrijging van rechtspersoonlijkheid)
geschiedt, waarbij een van de redenen om statuten niet openbaar te maken het
ontbreken van de instemming van de betrokken lidstaten is. Aangezien een verordening
rechtstreekse werking heeft binnen de Nederlandse rechtsorde, worden bepalingen
van een verordening niet in de Nederlandse wetgeving overgenomen. Het wetsvoorstel
bevat dus enkel aanvullende bepalingen met zoveel mogelijk verwijzingen naar
de verordening in plaats van overneming van (delen van) bepalingen van de
verordening. Het gevolg daarvan is dat het wetsvoorstel altijd in samenhang
met de verordening moet worden gelezen, waarbij de memorie van toelichting
een hulpmiddel is.
 De leden van de VVD-fractie vroegen ten slotte in dit kader of door openbaarmaking
van de statuten en daarmee de verkrijging van rechtspersoonlijkheid van een
EGTS de daadwerkelijke start betekent van de EGTS.
 Het verkrijgen van rechtspersoonlijkheid is het juridische moment waarop
de EGTS wat het vermogensrecht betreft, gelijk staat aan natuurlijke personen
(zie artikel 1, derde en vierde lid, van de verordening en 9 van het voorstel
van wet) en als gevolg daarvan de ruimste handelingsbekwaamheid die in de
Nederlandse wetgeving aan rechtspersonen wordt toegekend. Of de EGTS vanaf
dat moment ook daadwerkelijk van die handelingsbekwaamheid gebruik gaat maken,
bepaalt de EGTS zelf en zal onder meer worden bepaald door het specifieke
doel en de taken waarvoor de EGTS is opgericht. Niet uitgesloten is immers
dat de taken met ingang van een vooraf beoogde datum zullen worden uitgevoerd,
bijvoorbeeld als de EGTS met ingang van een bepaalde datum wordt aangewezen
als management autoriteit in het kader van het EFRO. De EGTS kan natuurlijk
wel in voorbereiding daarop tussen de periode van verkrijging van rechtspersoonlijkheid
en het daadwerkelijk uitoefenen van taken allerlei rechtshandelingen gaan
verrichten, zoals het huren en inrichten van een kantoorlocatie of het in
dienst nemen van personeel. Ook kan een EGTS overigens voordat rechtspersoonlijkheid
is verkregen al feitelijke handelingen verrichten, waarvoor het hebben van
rechtspersoonlijkheid niet nodig is.
 6. Aansprakelijkheid
 De leden van de VVD-fractie vroegen hoe het voorgestelde artikel 5 van
het wetsvoorstel zich verhoudt tot de opmerking in de memorie van toelichting
dat als de leden van een EGTS zelf kiezen voor een beperking van de aansprakelijkheid,
zijzelf kunnen afwegen of de wetgeving van de lidstaat waar de beoogde EGTS
wordt gevestigd, daaraan in de weg staat.
 In artikel 5 van het voorstel van wet is bepaald dat de aansprakelijkheid
van een Nederlands lid van een EGTS voor de schulden van de EGTS waarvan het
lid is, niet is uitgesloten of is beperkt, tenzij in de statuten van de EGTS
anders is bepaald. Een dergelijke uitsluiting of beperking in de statuten
van de EGTS is op grond van de verordening enkel toegestaan indien nationale
wetgeving de aansprakelijkheid van dat lid uitsluit of beperkt (wat Nederland
in artikel 5 van het wetsvoorstel dus expliciet niet doet), in welk geval
de andere leden hun aansprakelijkheid in de statuten eveneens mogen beperken
of uitsluiten (artikel 12, tweede lid, van de verordening). De opmerking in
de memorie van toelichting over de afweging die de leden in dat geval kunnen
maken, komt er op neer dat de leden bij de keuze van de lidstaat waar de EGTS
haar zetel zal hebben, in hun mogelijkheden beperkt zijn tot die lidstaten
die – net als Nederland – niet op grond van artikel 12, tweede
lid, laatste volzin, van de verordening de registratie op hun grondgebied
hebben verboden van een EGTS met beperkte aansprakelijkheid.
 7. Rechtsbescherming
 De leden van de SP-fractie stelden een aantal vragen over de positie van
de EGTS binnen onze vertegenwoordigende democratie.
 Voor het antwoord op de vragen verwijs ik vooreerst naar het antwoord
dat ik hierboven gaf op de vragen van de leden van de VVD-fractie over de
democratische controle op een eenmaal ingestelde EGTS. De invloed die een
inwoner van bijvoorbeeld een gemeente kan uitoefenen op een EGTS is vergelijkbaar
met de invloed die een inwoner van een gemeente kan uitoefenen op iedere andere
activiteit van de gemeente waarvan hij inwoner is. Het gaat dan om invloed
op deelname van zijn gemeente aan een EGTS, wiens activiteiten zich overigens
gelet op het grensoverschrijdende karakter niet enkel en alleen op het grondgebied
van die gemeente hoeven af te spelen. De vraag waar een burger zich kan melden
als hij of zij het niet eens is met het door de EGTS gevoerde beleid, kan
vanuit verschillende invalshoeken beantwoord worden. Als het gaat om een EGTS
die op grond van artikel 20 van het voorstel van wet subsidies verstrekt,
dan geldt in het kader van subsidieverstrekking het normale rechtsbeschermingsregime
van de Algemene wet bestuursrecht, waarbij overigens bepalingen uit verordeningen
en jurisprudentie van het Hof van Justitie ook een rol kunnen spelen. Als
het gaat om andere zaken, dan zal het hoe dan ook nooit gaan over besluiten
in de zin van de Awb – op grond van de verordening is het immers niet
toegestaan om taken die betrekking hebben op de uitoefening van publiekrechtelijk
toegewezen bevoegdheden aan een EGTS op te dragen (artikel 7, vierde lid,
van de verordening) – maar om privaatrechtelijke rechtshandelingen of
feitelijke handelingen. Bij bezwaren tegen of conflicten over privaatrechtelijke
rechtshandelingen kan de betrokken burger (of bedrijf) langs de gebruikelijke
wegen de gang naar de burgerlijke rechter maken. Bij ongenoegen over feitelijke
handelingen gelden de reeds genoemde democratische verantwoordingsprincipes
op grond waarvan de leden van een EGTS aanspreekbaar zijn op hun bijdrage
aan het handelen van een EGTS. Uiteraard kan een burger bepaalde ongenoegens
ook rechtstreeks bij de EGTS neerleggen.
 8. Uitgebrachte adviezen
 De leden van de CDA-fractie stelden een aantal vragen omtrent de rol van
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op de oprichting
van een EGTS en die van de gemeenten, provincies en medeoverheden.
 De rol van de minister bij de oprichting is beperkt tot de voor de verordening
noodzakelijke bevoegdheid tot instemming overeenkomstig de procedure van artikel
4 van de verordening en tot een op de verordening aanvullende voorziening
(géén inhoudelijke toets) in artikel 7 van het voorstel van
wet om te voorkomen dat in strijd met artikel 4 van de verordening vastgestelde
statuten of overeenkomsten leiden tot de oprichting van een EGTS. De overige
bevoegdheden waar de leden van de CDA-fractie naar verwijzen (de goedkeuring
van de vastgestelde jaarrekening, het benoemen van toezichthouders en de bevoegdheid
tot het eventueel toepassen van bestuursdwang) zijn opgenomen ter noodzakelijke
goede uitvoering van de artikelen 6, eerste en tweede lid, 11, tweede lid,
en 13 van de verordening. Om de territoriale samenwerking niet onnodig te
bemoeilijken, is voor de jaarrekening niet gekozen voor een zeer gedetailleerde
regeling als bijvoorbeeld voor provincies en gemeenten is opgenomen in het
Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten, maar voor aansluiting
bij de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen. De regering is van mening dat
de bevoegdheden van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
er op gericht zijn om voor het Nederlandse staatsbestel onwenselijke situaties
tegen te gaan. Die mogelijkheid moet de regering hebben, om in
onvoorziene situaties niet met lege handen te staan. Het is niet de bedoeling
om te treden in het beleid of de vormgeving van een EGTS, voor zover aan de
algemene kaders wordt voldaan. De «gewone spelregels voor interbestuurlijke
verhoudingen» kunnen ten aanzien van een EGTS niet in acht kunnen worden
genomen, nu de EGTS – anders dan bijvoorbeeld gemeenten en provincies –
niet ingevolge enige wettelijke regeling aan interbestuurlijk toezicht is
onderworpen, ook niet als zij enkel uit leden zou bestaan die wel aan dergelijk
toezicht zijn onderworpen. Een EGTS is een zelfstandige rechtspersoon en het
toezicht op die rechtspersoon vereist nieuwe wettelijke bepalingen, die in
het onderhavige wetsvoorstel zijn opgenomen in artikel 16. De vraag van de
leden van deze fractie aan de regering om nog eens kritisch te kijken naar
met name de artikelen 2 (instemmingsrecht), 7 (inwerkingtreding), 12 (jaarrekening),
16 (toezichthouder) en 18 (bestuursdwang) is met het bovenstaande beantwoord.
 9. Administratieve lasten
 De leden van de CDA-fractie vroegen de regering om de gekozen opzet voor
de uitvoering van de verordening nog eens kritisch tegen het licht te houden
gelet op de bestuurslasten/administratieve lasten.
 Heel concreet betreffen de lasten (administratieve en overige lasten)
voor potentiële deelnemers het samen met de andere deelnemers opstellen
van de overeenkomst en de statuten en vervolgens het in kennis stellen van
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van het voornemen
om aan een EGTS deel te nemen met bijvoeging van de opgestelde overeenkomst
en statuten. Deze lasten vloeien rechtstreeks voort uit de verordening en
zijn dus onvermijdelijk. Het opstellen van statuten is overigens iets wat
inherent is aan het regelen van een samenwerking of totstandkoming van een
rechtspersoon. De op grond van artikel 10 van het voorstel van wet in de statuten
te regelen onderwerpen zijn naar mijn mening noodzakelijk, waarbij ik verwijs
naar de memorie van toelichting bij dat artikel. De lasten (administratieve
en overige lasten) voor een in Nederland te vestigen EGTS zijn bij oprichting
het ter openbaarmaking toezenden van de definitieve overeenkomst en statuten
en informatie over de instemming van de andere betrokken lidstaten aan de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (artikel 7 van het
voorstel van wet), toezending na openbaarmaking van de statuten aan het Bureau
voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen (artikel 5, tweede
lid, van de verordening) en neerlegging van de stukken bij de kamer van koophandel
(artikel 11 van het voorstel van wet). Ook deze lasten zijn noodzakelijk en
dus onvermijdelijk, waarbij ik voor de motivering achter de artikelen 7 en
11 van het voorstel van wet verwijs naar de memorie van toelichting. Is een
EGTS eenmaal opgericht, dan zijn de voornaamste lasten (administratieve en
overige lasten) het opstellen van begroting (artikel 11 van de verordening)
en jaarverslag (artikelen 12 en 13 van het voorstel van wet) en het indienen
van het jaarverslag en de jaarrekening bij de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (artikel 12 van het voorstel van wet). De bepalingen
in de artikelen 12 en 13 van het voorstel van wet betreffen onderwerpen die
op grond van de verordening in nationale regelgeving moeten worden geregeld
en waarbij naar mijn mening voor een invulling is gekozen die minimaal noodzakelijk
is. Een eenmaal opgerichte EGTS krijgt verder met name te maken met nieuwe
lasten op het moment dat de overeenkomst of statuten worden gewijzigd. Ik
zie geen mogelijkheden om de genoemde lasten te verlichten, aangezien het
samenstel van bepalingen van de verordening en het voorstel van wet in mijn
ogen een stelsel biedt dat minimaal noodzakelijk is voor het goed functioneren
van de nieuwe rechtspersoon EGTS in de Nederlandse rechtstaat.
 De leden van de CDA-fractie vroegen ook of het opzetten van een samenwerkingsverband op basis van de bestaande verdragen met de Duitse
en Belgische buurlanden (de Anholtovereenkomst en de Beneluxovereenkomst)
niet veel eenvoudiger is dan met gebruikmaking van de EGTS het geval is en
of dat wel overeenkomstig de bedoeling van de Europese verordening is.
 In veel gevallen ligt gebruik maken van de bestaande verdragen voor de
hand; de Europese verordening is aanvullend en dus is het heel goed verdedigbaar
om de EGTS niet toe te passen, waar dit niet strikt noodzakelijk is.
 
 De leden van de PvdA-fractie vroegen of de regering nog een keer welwillend
wil kijken naar de mogelijkheden om de administratieve lasten te verminderen.
 In het antwoord op een vergelijkbare vraag van de leden van de CDA-fractie
is bovenstaande vraag al beantwoord. Daarbij wil ik graag aanvullen dat bij
het opstellen van het voorstel van wet al steeds is gestreefd naar zo min
mogelijk lasten voor (deelname aan) een EGTS en daarom alleen die bepalingen
zijn opgenomen die ofwel rechtstreeks door de verordening worden vereist (zoals
het aanwijzen van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
als bevoegde autoriteit om in te stemmen met deelname aan een EGTS) ofwel
op grond van de verordening qua exacte invulling aan het nationale recht worden
overgelaten maar wel noodzakelijk zijn (zoals de bepalingen over het jaarverslag
en de jaarrekening) ofwel in ons nationaal geldende recht als algemeen wenselijk
worden beschouwd (zoals de verplichte registratie bij de kamer van koophandel).
Deze aan het woord zijnde leden vroegen ook hoe andere EU-lidstaten de administratieve
verplichtingen van een EGTS inrichten en of hier nog overleg in EU-verband
over plaatsvindt. Er is nog maar zeer beperkt ervaring opgedaan met de oprichting
van EGTS’en. Wel is er op Europees niveau een kennelijke behoefte om
van elkaar te leren. In de verschillende samenwerkingsverbanden vindt die
uitwisseling plaats. De regering houdt hier de vinger aan de pols.
 Artikelsgewijze toelichting
 Artikel 17
 De leden van de VVD-fractie vroegen in verband met artikel 17 in wat voor
soort situaties uitwisseling van persoonsgegevens aan de orde kan zijn en
hoe is gewaarborgd dat die andere lidstaten zorgvuldig met die gegevens omgaan.
 Het uitwisselen van persoonsgegevens zou bijvoorbeeld aan de orde kunnen
zijn in de situatie dat een toezichthouder van een lidstaat in het kader van
toezicht op de naleving van bepaalde nationale regelgeving onderzoek doet
naar handelingen van een EGTS met statutaire zetel in Nederland in die lidstaat.
Het kan zijn dat die toezichthouder in het kader van dat onderzoek informatie
nodig heeft van de Nederlandse autoriteiten. Als die informatie ook betrekking
heeft op gegevens betreffende bijvoorbeeld de directeur van een EGTS, dan
zou in het kader van het uitwisselen van informatie tussen de betrokken autoriteiten
sprake zijn van verwerking van persoonsgegevens als bedoeld in de Wet bescherming
persoonsgegevens (Wbp). De Europese privacy-richtlijn waarborgt een gelijkwaardig niveau van bescherming van persoonsgegevens
binnen de EU.
 Artikel 20
 De leden van de CDA-fractie vroegen of de (juridische) constructie van
artikel 20 buiten elke twijfel stelt dat voor een subsidieaanvraag voor een Interreg-project maar één formulier behoeft te worden
ingevuld – en wel bij een orgaan van een EGTS.
 Nee, dat is niet de strekking van artikel 20. Artikel 20 regelt enkel
en alleen dat, indien een EGTS voor dat doel is opgericht, aan de ledenvergadering
van de EGTS de bevoegdheid wordt geattribueerd om EU-subsidies te verstrekken.
Daarvoor is het nog wel noodzakelijk dat de betreffende EGTS op de communautair
voorgeschreven wijze wordt aangewezen als bevoegd orgaan om over die subsidies
te beslissen (in EFRO-verband: wordt aangewezen als managementautoriteit).
Daarnaast zullen alle andere financierende autoriteiten hun middelen aan de
EGTS ter beschikking moeten stellen, omdat de EGTS anders niet beschikt over
de middelen om de subsidies te verstrekken. Vanuit het EGTS-budget kunnen
door de ledenvergadering van een EGTS (als managementautoriteit) vervolgens
de middelen (Nederlandse, Europese middelen en eventuele middelen van andere
deelnemende lidstaten) door middel van één beschikking aan de
subsidieontvanger worden verstrekt.
 
 De leden van de PvdA-fractie informeerden naar de vorderingen die het
Ministerie van Economische Zaken maakt bij het wetsvoorstel om tot verbeteringen
te komen in de uitvoering van Europese structuurfondsen en vroegen ook of
er volgens de regering mogelijkheden zijn om de hoeveelheid benodigde beschikkingen
voor het verstrekken van subsidie te verminderen, zoals door IPO en VNG gevraagd.
 De Minister van Economische Zaken werkt aan een wetsvoorstel inzake de
uitvoering van Europese verordeningen inzake financiële bijdragen uit
het Europees fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO). Het wetsvoorstel bevindt
zich in de fase van het intern concept. De verwachting is dat het dit najaar
voor consultatie aan IPO en VNG kan worden voorgelegd. Eén van de aandachtspunten
bij dat wetsvoorstel is het beperken van de lasten voor bedrijven en bestuur
bij de uitvoering van de verordeningen inzake EFRO. Het terugbrengen van het
aantal beschikkingen speelt een belangrijke rol daarbij. Het voorstel zal
evenals de verordeningen inzake EFRO, betrekking hebben op de aanwijzing van
autoriteiten die zorgen voor de uitvoering van de verordening, de opstelling
van programma’s, regels rond de subsidieverlening en toezicht. De mogelijkheid
van aanwijzing van een EGTS als uitvoerende autoriteit in het kader van een
EFRO-verordening kan, zoals hiervoor in antwoord op een vergelijkbare vraag
van de leden van de CDA-fractie aangegeven, bijdragen aan een vermindering
van de hoeveelheid benodigde beschikkingen voor het verstrekken van subsidie
in het kader van Interreg. Daar zal in het wetsvoorstel inzake EFRO ook van
uit worden gegaan.
 De leden van de PvdA-fractie stelden ten slotte enkele vragen omtrent
de mogelijke gevolgen en de wenselijkheid van het feit dat er min of meer
tegelijk door twee ministeries aan wetgeving wordt gewerkt die elkaar deels
overlapt en aanvult.
 De Uitvoeringswet EGTS-verordening, waarvoor de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties eerstverantwoordelijke is, behelst wetgeving
ter implementatie van de EGTS-verordening. De EGTS is primair bedoeld als
instrument waarbinnen de lidstaten en lokale autoriteiten kunnen samenwerken
ter uitvoering van communautaire programma’s binnen de doelstelling «Europese
territoriale samenwerking» als bedoeld in verordeningen (EG) nr. 1083/2006 en 1080/2006. Tevens kan een EGTS taken krijgen met
betrekking tot het bevorderen en vergemakkelijken van grensoverschrijdende,
transnationale of interregionale samenwerking met als doel de economische
en sociale samenhang te versterken. De Minister van Economische Zaken werkt
aan een wetsvoorstel inzake de uitvoering van Europese verordeningen inzake
financiële bijdragen uit het EFRO. Ten aanzien van het EFRO gelden thans
verordening (EG) nr. 1083/2006 en verordening (EG) nr.1080/2006. Wat betreft
de samenhang tussen beide wetsvoorstellen geldt het volgende. De
EGTS-uitvoeringswet gaat primair over de implementatie van de oprichting van
een facultatief samenwerkingsinstrument, een EGTS. Een EGTS kan worden ingezet
voor de uitvoering van communautaire territoriale samenwerkingsprogramma’s
zoals Interreg IV-A binnen de verordeningen die gelden ten aanzien van het
EFRO. Een EGTS kan worden ingezet om de operationele programma’s in
het kader van EFRO uit te voeren. Maar een EGTS heeft een bredere werking
dan alleen de Europese structuurfondsen. Zoals hierboven al is vermeld kan
de EGTS ook taken krijgen met betrekking tot het bevorderen en vergemakkelijken
van transoverschrijdende, transnationale of interregionale samenwerking met
als doel de economische en sociale samenhang te versterken. Bij het wetsvoorstel
inzake EFRO gaat het, zoals hiervoor reeds aangegeven, om regeling van onderwerpen
als de (nationale en grensoverschrijdende) programma’s binnen EFRO,
de aanwijzing van verschillende autoriteiten en regels rond subsidieverstrekking
en toezicht. De samenhang tussen beide wetsvoorstellen is beperkt tot het
feit dat voor uitvoering van een deel van de programma’s, de categorie
grensoverschrijdende structuurfondsprogramma, een EGTS geschikt kan zijn om
taken en bevoegdheden aan op te dragen. Bij niet-grensoverschrijdende programma’s
kan een EGTS geen rol spelen.
 Bundeling van beide wetgevingsprocessen ligt niet voor de hand gezien
het feit dat de wetsvoorstellen weliswaar samenhang hebben maar voorts ieder
andere elementen regelen die geen verband met elkaar houden. Wat betreft artikel
20 van het onderhavige voorstel van wet merk ik op dat het denkbaar is dat
het voorgestelde artikel 20 van onderhavig voorstel van wet (technisch) wordt
aangepast. De tekst van dat artikel heeft een bredere strekking dan alleen
de subsidies uit het EFRO. Artikel 20 heeft na inwerkingtreding van het wetsvoorstel
inzake de uitvoering van Europese verordeningen inzake financiële bijdragen
uit het EFRO voor het EFRO mogelijk geen aanvullende betekenis meer. In dat
licht zal artikel 20 van onderhavig voorstel van wet bij de voorbereiding
van het wetsvoorstel inzake EFRO worden bekeken. Er is overleg geweest tussen
het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het Ministerie
van Economische Zaken over de Uitvoeringswet EGTS-verordening. Over het wetsvoorstel
inzake de uitvoering van Europese verordeningen inzake financiële bijdragen
uit het EFRO zal eveneens overleg plaatsvinden tussen beide ministeries. Er
wordt in beide trajecten uiteraard gebruik gemaakt van elkaars expertise.
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 G. ter Horst
 
 
 
 
 Zie verordening (EG) nr. 1080/2006 van het Europees Parlement en de Raad
van de Europese Unie van 5 juli 2006 betreffende de Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1783/1999
(PbEU L 210) en verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad van de Europese
Unie van 11 juli 2006 houdende algemene bepalingen inzake het Europees
Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fondsen het Cohesiefonds
en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1260/1999 (PbEU L 210).
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 31 700 VII, nr. 93.
 
 
 Het advies is te vinden via de volgende link op de website van de Raad
voor het openbaar bestuur: http://www.rfv.nl/default.aspx?skin=Rob&inc=detail&id=860&dossier_id=824&type=publicatie.
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 31 700 VII, nr. 50.
 
 
 Verordening (EG) nr. 1080/2006 van het Europees Parlement en de Raad van
de Europese Unie van 5 juli 2006 betreffende het Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1783/1999
(PbEU L 210).
 
 
 Richtlijn nr. 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese
Unie van 23 november 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke
personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende
het vrije verkeer van die gegevens (PbEG L 281).
 
 
 Verordening (EG) nr. 1083/2006 van de Raad van de Europese Unie van 11 juli
2006 houdende algemene bepalingen inzake het Europees Fonds voor Regionale
Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fondsen het Cohesiefonds en tot intrekking
van Verordening (EG) nr. 1260/1999 (PbEU L 210).