Wijz. Elektriciteitswet 1998 t.b.v. stellen nadere regels t.a.v. netbeheer en levering aan beschermde afnemers; Verslag van de vaste commissie voor Economische Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26303, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

15-02-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26303 nr. 6

09-02-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEENDUURZAME ENERGIE EN ENERGIEBESPARINGSPROJECTENWARMTEKRACHTKOPPELINGEUROPAARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel 1Artikel 5Artikel 6Artikel 10Artikel 15Artikel 15 en artikel 61Artikel 24a en bArtikel 25Artikel 25aArtikel 25bArtikel 25cArtikel 26bArtikel 27Artikel 27aArtikel 36Artikel 39Artikel 40 en 41Artikel 51Artikel 52Artikel 62Artikel 70 en 71Artikel 71Artikelen 75 tot en met 77c A. Bijdrage in de niet marktconforme kostenB. VerdelingsregelingC. Aandelen in het landelijk hoogspanningsnetArtikel IIIArtikelen IV en VOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26303Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 96 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 303Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ten behoeve van het stellen
van nadere regels ten aanzien van het netbeheer en de levering van elektriciteit
aan beschermde afnemersnr. 6VERSLAGVastgesteld 9 februari 1999De vaste commissie voor Economische Zaken1,
belast met het voorbereidend onderzoek naar bovengenoemd wetsvoorstel heeft
de eer de regering als volgt verslag uit te brengen.Onder het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen en gemaakte opmerkingen
tijdig zal hebben beantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging
over dit wetsvoorstel genoegzaam voorbereid. ALGEMEENDe leden van de PvdA-fractie hebben met veel belangstelling en op veel
punten met instemming kennisgenomen van het wetsvoorstel. Het wetsvoorstel
komt in de plaats van de oorspronkelijk voorziene algemene maatregel van bestuur
die conform artikel 61 van de Elektriciteitswet 1998 in de zomer is voorgelegd
aan de beide Kamers der Staten-Generaal. Het wetsvoorstel, het advies van
de Raad van State en de talrijke uiteenlopende maatschappelijke reacties daarop
rechtvaardigen dat er vervolgens voor is gekozen de regelingen die in de ontwerp-AMvB
waren voorzien alsnog een wettelijke grondslag te geven. De besluitvorming
wordt daardoor transparanter en de motivering en afweging van belangen duidelijker
bij in eerste aanleg technische gedetailleerde regelingen die evenwel van
grote economische betekenis zullen blijken te zijn bij verdere introductie
van vrijere marktwerking. Het zal naar de mening van deze leden bijvoorbeeld
van onder andere de technische invulling van het transporttarief afhangen
op welk schaalniveau de stroomproductie economisch optimaal zal zijn. De technische
vormgeving legt daarmee voor jaren de economische structuur vast.De leden van de PvdA-fractie hebben met vreugde kennisgenomen van het
meerderheidsbelang dat de Staat zal krijgen in het landelijk net. Dat kan
een extra waarborg zijn dat het monopoliekarakter van het net niet voor particuliere
beleningen en concurrentie misbruikt kan worden. Hiermee gaat een oude wens
van de leden van de PvdA-fractie in vervulling. Zij beklemtonen opnieuw de
wens tot uiterste terughoudendheid bij (gedeeltelijke) privatisering van regionale
netten en levering aan gebonden klanten die beide eveneens een monopoliekarakter
hebben. In de productiesector, waar in plaats van monopolies juist concurrentie
toeneemt is daarentegen samenwerking met privaat kapitaal wenselijk. Het heeft
dan ook de verbazing gewekt dat zelfs bij de geringste private deelneming
in produktiebedrijven de (gedeeltelijke) vrijstelling van de VPB geheel wegvalt.
Dat is in feite een blokkade op geleidelijke inbreng van particulier kapitaal.De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorstel tot wijziging van de Elektriciteitswet ten behoeve van het stellen
van nadere regels ten aanzien van het netbeheer en de levering van elektriciteit
aan beschermde afnemers.Met het oog op de liberalisering van de elektriciteitsmarkt is de VVD-fractie
op hoofdlijnen voorstander van de wetswijziging. Liberalisering vraagt om
heldere en adequate wetgeving. Het is van belang dat er zo snel mogelijk duidelijkheid
komt voor zowel de productie- en distributiebedrijven als de afnemers. De
leden van de VVD-fractie zijn dan ook geïnteresseerd in een nadere verduidelijking
van een aantal onderdelen van de wetswijziging.In de memorie van toelichting is te lezen dat de maatregelen tot uitvoering
van de richtlijn uiterlijk 19 februari 1999 in werking dienen te treden. Kan
de regering aangeven wat de consequenties zijn nu dit tijdspad niet gehaald
wordt?De leden van de VVD-fractie hechten waarde aan het in de memorie van toelichting
gestelde principe dat beschermde afnemers evenredig moeten kunnen profiteren
van de verwachte efficiencyverbetering als de vrije afnemers. Kan de regering
aangeven of dit in de praktijk ook daadwerkelijk gerealiseerd gaat worden?De problemen rondom de gefaseerde invoering van de vennootschapsplicht
in relatie tot het aantrekken van privaatrechtelijke aandeelhouders door energiedistributiebedrijven
moeten zo snel mogelijk worden opgelost, zo vinden de leden van de VVD-fractie.
Kan de regering hierover duidelijkheid geven?De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel, waarin een aantal belangrijke onderwerpen inzake
het functioneren van de elektriciteitsmarkt worden geregeld. Het wetsvoorstel
is een bewerking van het ontwerp-besluit.Op verzoek van de Tweede Kamer wordt dit besluit thans behandeld als wet.
Hierdoor wordt het parlement in staat gesteld voor dit belangrijke wetsvoorstel
politieke verantwoordelijkheid te dragen.De leden van de CDA-fractie achten dit van groot belang daar de Nederlandse
energievoorziening in het geding is. Kan de regering de garantie geven dat
de leveringszekerheid en de betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening,
in het bijzonder na de privatisering van de productiebedrijven, ook in de
toekomst gewaarborgd zullen zijn, en dus niet zullen verslechteren? Hoeft
de Nederlandse consument in geen geval te vrezen voor «koude voeten»
ten gevolge van de liberalisering? Met andere woorden: welke sturingsinstrumenten
resten de regering nog?De leden van de CDA-fractie vinden het teleurstellend dat het wetsvoorstel
op belangrijke onderdelen nog steeds het karakter draagt van een raamwet.
Gewezen wordt op de bepalingen over tariefstructuren, tarieven en voorwaarden
voor toegang tot het net. Inhoudelijke uitgangspunten op basis waarvan tarieven
en voorwaarden zijn opgesteld zijn als zodanig niet in het wetsvoorstel opgenomen.
Zo wordt bijvoorbeeld het cascadestelsel wél in de memorie van toelichting
genoemd, maar is deze niet in de wet zelf opgenomen. Hetzelfde
geldt voor de programmaverantwoordelijkheid. Deze constatering sluit niet
aan bij de wens van het parlement inhoudelijk bij de vaststelling van deze
onderwerpen betrokken te zijn. Wil de regering op dit punt reageren?In de toelichting op het wetsvoorstel geeft de regering aan dat de inzichten
die ten grondslag lagen aan de regeling opgenomen in het ontwerp-elektriciteitsbesluit
in essentie niet zijn gewijzigd ten opzichte van dit wetsvoorstel. Kan de
regering nog eens aangeven welke inzichten aan het Electriciteitsbesluit en
daarmee aan dit wetsvoorstel ten grondslag liggen? In hoeverre zijn deze inzichten
bij het redigeren van dit wetsvoorstel gewijzigd?Spoedige duidelijkheid over de nieuwe Elektriciteitswet is van groot belang
voor zowel gebruikers als voor de elektriciteitsector zelf. De leden van de
CDA-fractie vragen of de in het verleden zo vaak benadrukte noodzaak van spoed
ook nu opgeld doet. Immers, er is voor zover de Kamer weet nog geen beslissing
uit Brussel over de vraag of de door de regering aangemelde bakstenenregeling
(«stranded costs») wel door de Europese beugel kan. Bovendien,
de liberalisering van de energiemarkt is reeds in volle gang. De leden van
de CDA-fractie leggen daarom de nadruk op deugdelijke wetgeving, ook indien
dit iets meer tijd in beslag zou nemen.De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel. Zij stemmen in, mede vanwege de Europese richtlijn, met
een geliberaliseerde markt die vooral door de vraag zal worden aangestuurd.
Tegelijkertijd geeft het wetsvoorstel deze leden aanleiding tot vragen betreffende
de internationale concurrentiepositie, waarbij achtereenvolgens branding,
reciprociteit, toekomstscenario's, de verkoop van bedrijven en het protocol
aan bod zullen komen. Bovendien roept het wetsvoorstel bij de D66-leden een
aantal wezenlijke vragen op ten aanzien van de gevolgen van het voorstel voor
de duurzame energie en energiebesparing.Het is voor de leden van de fractie van D66 van groot belang dat de resultaten
die in de afgelopen jaren bereikt zijn, niet teniet worden gedaan door de
liberalisering. De wet mag geen beletsel vormen voor het bereiken van de ambitieuze
doelstellingen die Nederland op dit gebied heeft. Behalve dit belang spelen
ook de consequenties voor de consument een belangrijke rol. Zij rekenen erop
dat ook de kleinverbruikers zullen profiteren van de liberalisering. In het
gedeelte over de consument zal nader ingegaan worden op de niet marktconforme
kosten en de tarieven. De overige punten waar nader op ingegaan wordt betreffen
de tariefsystematiek, de outputsturing, de efficiencykorting, de ontheffing
van het aanwijzen van een netbeheerder en de relatie tussen de elektriciteitswet
en de ontwerp gaswet (notificatieversie).Voorts hebben de D66-leden meer gedetailleerde vragen en opmerkingen,
die bij de bespreking van de afzonderlijke artikelen ter sprake komen.De Wet energiedistributie bevat een verbod op het gebruik van door een
dochter- of groepsmaatschappij van de naam en het beeldmerk van het moederbedrijf.
Deze bepaling vormt een blokkade voor de mogelijkheden om een (gebundelde)
merkennaam (brand) te hanteren. Voor buitenlandse ondernemingen (vaak multi-utilities)
die in Nederland gaan opereren geldt deze beperking niet. Dit plaatst de Nederlandse
energiebedrijven wellicht in een achterstandspositie omdat «branding»
van betekenis kan zijn in de concurrentiestrijd op de energiemarkt. De leden
van de fractie van D66 zijn van mening dat commerciële en monopolietaken
strikt gescheiden moeten blijven. Wel vragen zij of de wetgeving met betrekking
tot «branding» de Nederlandse bedrijven wellicht niet
op achterstand plaatst in vergelijking met buitenlandse bedrijven. Kan de
regering hierop reageren?Zowel uit het rapport van ABN AMRO als dat van Booz, Allen en Hamilton
blijkt dat de gemiddelde solvabiliteit van de energiesector relatief laag
is. De positie van Nederlandse bedrijven ten opzichte van buitenlandse concurrenten
is relatief zwak, zo merken de leden van de D66-fractie op. Op dit moment
heeft de Nederlandse energiesector onvoldoende schaal om onafhankelijk op
de geliberaliseerde energiemarkt te overleven. In het rapport worden twee
scenario's beschreven: het «domino» scenario en het «consolidation»
scenario. In het eerste scenario is het zeer waarschijnlijk dat Nederlandse
bedrijven overgenomen worden door buitenlandse bedrijven voordat het proces
van consolidatie afgerond is. Er zal een internationale strijd losbarsten
om Nederlandse nutsbedrijven, en een verdere consolidatie is niet mogelijk.In dit scenario staat de overheid lokale en regionale autoriteiten toe
dat zij marktaandelen verkopen, waardoor het proces van privatisering direct
op gang komt. In het tweede scenario kiest de overheid voor een pro-actieve
benadering en probeert zij als een katalysator het herstructureringsproces
te stimuleren met als uiteindelijk doel het ontstaan van «consolidated
entity(ies)». De overheid zal overnames moeten verhinderen ten gunste
van het herstructuringsproces. Kan de regering reageren op dit rapport en
dan met name op de twee geschetste scenario's? Daarnaast vragen de leden van
de fractie van D66 of de regering bereid is het herstructuringsproces actief
te beïnvloeden en aan welke maatregelen denkt zij dan?De leden van de fractie van D66 vragen of een onbedoeld effect optreedt
bij de liberalisering van de energiemarkt namelijk het bevorderen van kernenergie
door invoer van door kernenergie opgewekte elektriciteit? Hetzelfde geldt
voor door bruinkool opgewekte elektriciteit.Op grond van verschillende kenmerken van de sector (de aard van de markt,
de aard van het transnetwerk, aandeel van publieke/private financiering, de
mate van verticale integratie en het nationale belang) is gekozen voor twee
aparte wetten, één voor elektriciteit en één voor
gas, in plaats van één integrale energiewet. Kan de regering
toelichten wat de nadelen van een integrale energiewet zijn, zo vragen de
leden van de D66-fractie? Het onderhavig wetsvoorstel voorziet in een scherp
toezicht op de kosten van de netwerkactiviteiten. In hoeverre verschilt dit
toezicht met het toezicht zoals dat geformuleerd staat in de nieuwe gaswet?Indien dit toezicht scherper is, dan zal de druk op de kosten bij de distributienetten
voor elektriciteit groter zijn dan bij de ditributienetten voor gas. Geïntegreerde
distributiebedrijven zouden hiervan kunnen profiteren door een zo groot mogelijk
deel van hun kosten onder te brengen bij de gasdivisie, zoals geconcludeerd
wordt in de Nationale Energieverkenningen 1995–2020 (ECN-Beleidsstudies).
Kan dit niet leiden tot oneerlijke concurrentieverhoudingen tussen geïntegreerde
distributiebedrijven en bedrijven waar dit niet voor geldt, zo vragen de leden
van de D66-fractie? Kan de regering hierop reageren?Met belangstelling hebben de leden van de GroenLinks-fractie kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden staan op een aantal punten kritisch ten opzichte
van dit voorstel.Als gevolg van de liberalisering is de elektriciteitsmarkt volop in beweging.
Dat is natuurlijk ook de bedoeling van het beleid. Bij een aantal van deze
veranderingen is het echter de vraag of deze wenselijk zijn. De NS gaat de helft van haar stroom in Duitsland kopen. PreussenElektra
is een bedrijf dat met o.a. 7 kerncentrales en 4 bruinkoolcentrales elektriciteit
produceert. Gaat de NS nu stroom kopen van kerncentrales in het buitenland?Bij eerdere overleggen met de minister hebben de leden van de GroenLinks-fractie
aandacht gevraagd voor ongewenste effecten van de liberalisering. Dit concrete
geval van de NS leidt ertoe dat wij nogmaals en met nadruk de regering willen
vragen om over een aantal zaken concrete informatie te verstrekken. Zoals
met betrekking tot kernenergie en milieu: Nederland heeft ervoor gekozen om
in de toekomst geen kernenergie te willen produceren. Het nieuwe beleid daarentegen
zal tot gevolg hebben dat er veel buitenlandse kernenergiestroom zal worden
gekocht. Daarnaast wordt ook het gebruik van bruinkool bevorderd en op deze
manier wordt er indirect een bijdrage geleverd aan de aantasting van de Limburgse
natuur als gevolg van het Garzweiler 2-project.De leden van de SP-fractie hebben met weinig enthousiasme kennisgenomen
van het wetsvoorstel tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998. Dit wetsvoorstel
gaat immers verder op een koers waar deze leden fundamentele bezwaren tegen
hebben: de elektriciteitsvoorziening zou naar hun mening, eveneens als andere
basisvoorzieningen voor de distributie van gas, warmte, water, telefoonverkeer
e.d., moeten worden beschouwd als nutsvoorziening.Deze leden zijn van mening dat dit wetsvoorstel de afnemers van elektriciteit,
met uitzondering van de grootverbruikers, geen dienst bewijst, terwijl anderzijds
de Nederlandse energiesector, die een essentiële rol vervult in onze
economie, opgezadeld wordt met spelregels die een eerlijke concurrentie ondermijnen
en de overheadkosten verhogen.De leden van de RPF- en GPV-fracties hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel.Deze leden stemmen in met aanvullende regels ten aanzien van het netbeheer
en de levering van elektriciteit aan beschermde afnemers. De leden hier aan
het woord, onderschrijven het ongewijzigd laten van de kern van de elektriciteitsvoorziening;
veilig, betrouwbaar en doelmatig. Zij signaleren wel, dat deze kerndoelen
op gespannen voet leven met het doel van de wijziging. Die is er op gericht
om concurrentie te creëren waarvan afnemers mogelijk kunnen profiteren,
indien de prijs van elektriciteit daalt. De leden hebben enkele vragen over
bepaalde onderdelen, te weten over warmtekrachtkoppeling duurzame energieprojecten,
tarieftoezicht, voorstellen voor tariefstructuren, programma-verantwoordelijkheid
en de levering van elektriciteit.De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
onderhavig wetsvoorstel. Dit voorstel, dat tot doel heeft een grotere mate
van marktwerking in de elektriciteitssector te introduceren, vloeit voort
uit de Europese Richtlijn 96/92/EG betreffende gemeenschappelijke regels voor
de interne markt voor Elektriciteit. Deze leden menen echter dat ook voorliggende
wetswijziging, evenals de oorspronkelijke Elektriciteitswet 1998, verder gaat
dan de Europese regelgeving noodzakelijk maakt en, wat belangrijker is, verder
gaat dan de financiële draagkracht van de Nederlandse elektriciteitssector.Naar de mening van deze leden is de introductie van meer marktwerking
alleen dan gerechtvaardigd, als deze leidt tot een scherpere prijsstelling
met handhaving van het bestaande kwaliteitsniveau voor alle klanten. Marktwerking
mag geen doel op zich worden, vooral niet waar het nutsfuncties
betreft, en zeker niet haar doel voorbij schieten. Daarom pleiten zij er voor
om niet verder te gaan dan volgens de Europese Richtlijn noodzakelijk is.Deze leden vragen een nadere uiteenzetting van de consequenties voor de
diverse marktpartijen van de door de regering met onderhavig wetsvoorstel
voorgestane «heldere regulering van tarieven en voorwaarden voor nettoegang
zonder dat bepaalde partijen worden benadeeld of misbruik wordt gemaakt van
economische machtsposities». Tevens willen deze leden – mede gelet
op de in de memorie van toelichting vermelde kwetsbaarheid van de Nederlandse
elektriciteitsmarkt – graag een nadere analyse ontvangen van de marktpositie
van de Nederlandse elektriciteitsbedrijven in (West-)Europa.In voorliggend wetsvoorstel is geen evaluatie van de wet voorzien. De
leden van de SGP-fractie zijn van mening dat een evaluatie op een termijn
van vijf jaar na invoering voor de hand ligt, omdat op een dergelijke termijn
de effecten zichtbaar worden van de verschillen in wetgeving tussen de lidstaten
en de effecten daarvan op de ontwikkeling van de ingezette liberalisatie van
de elektriciteitssector. Een dergelijke evaluatie moet volgens deze leden
ten minste betrekking hebben op de in artikel 29 bedoelde tariefstructuren
en voorwaarden. DUURZAME ENERGIE EN ENERGIEBESPARINGSPROJECTENDeelt de regering de zorgen van de leden van de PvdA-fractie over de ontwikkeling
van duurzame energie? Ten aanzien van duurzame energie bereiken deze leden
steeds meer berichten dat investeerders en vooral afnemers (m.n. distributiebedrijven)
een steeds meer afwachtende houding aannemen. De reden is dat bij de verwachte
prijsdaling van traditionele stroom (waardoor ook de terugleververgoeding
daalt) duurzame stroom een relatief nog grotere kostenachterstand oploopt
terwijl ook de financiële weerbaarheid bij aanvang van de vrijere marktwerking
toch al op de proef wordt gesteld.Bovendien staat er geen straf op als de vrijwillige afspraken in 2000
niet gehaald blijken te zijn. Deze leden zien een vergelijkbare achterstand
ontstaan voor de voor het milieu noodzakelijke investeringen in energiebesparing,
zoals wkk, warmtepompen en dergelijke. Deze leden willen de regering vragen
of het niet wenselijk is, de gestage groei van duurzame energie en energiebesparing
niet te verstoren, de handel in groene stroomcertificaten een wettelijke status
te geven conform artikel 51 van de Elektriciteitswet 1998. Dat zal een duidelijk
signaal naar alle marktpartijen, inclusief importeurs en de elektriciteitsbeurs,
zijn om de gestelde doelstellingen te willen halen. Overigens geeft de verwachte
prijsdaling de afnemers natuurlijk ook alle ruimte om een deel daarvan in
te zetten voor duurzame investeringen en zo te vermijden dat liberalisatie
een anti-milieuproject wordt met lage prijzen, dus veel verbruik in plaats
van besparing. Wil de regering ook overwegen, zo vragen de leden van de PvdA-fractie,
om een deel van deze prijsdaling af te romen voor gerichte stimulering van
de vraag naar duurzame energie, c.q. voor energiebesparing?De leden van de fractie van D66 vinden dat efficiënte produktie en
gebruik van energie doorslaggevend is voor duurzame ontwikkeling. Er zijn
grote besparingen nodig en mogelijk in het energiegebruik, daarom moet er
meer worden geïnvesteerd in duurzame energieproductie en energie-efficiënte
produktieprocessen. Warmtekrachtkoppeling kan hier een belangrijke bijdrage
aan leveren. In de afgelopen jaren heeft de overheid de ontwikkeling
van kleinschalige warmtekrachtkoppeling dan ook flink gestimuleerd. In lijn
hiermee hebben de energiebedrijven en vele ondernemers in de tuinbouw hierin
geïnvesteerd. Deze investeringen dreigen in snel tempo onrendabel te
worden.Aan de inkoopkant treedt immers een kostenstijging op, o.a. vanwege het
capaciteitsafhankelijk maken van de gasprijs, aan de inkomstenkant treedt
een daling op als gevolg van de verlaging van de elektriciteitsprijs en de
daaraan gekoppelde terugleververgoeding en van de warmteprijs. De leden van
de fractie van D66 maken zich dan ook ernstige zorgen over het halen van de
energiebesparingsdoelstellingen. Wat voor gevolgen heeft het wetsvoorstel
op het energiebesparingsbeleid? Wat voor mogelijkheden zijn er om de condities
voor de instandhouding van de WKK-optie te verbeteren?De leden van de fractie van D66 constateren dat de verwachte daling in
de elektriciteitsprijs en de onzekerheid over het ingezette instrumentarium
ter bevordering van duurzame energie en WKK-projecten tot een uiterst terughoudende
opstelling bij de energiebedrijven leidt. Zij vrezen dan ook dat de huidige
beleidsdoelstellingen van 10% duurzame energie en 33% verhoging van de energie-efficiency
in 2020 en 6% C02-reductie in 2010 ten opzichte van 1990, niet gehaald zullen
worden. Welke instrumenten zal de regering inzetten zodat deze doelstellingen
ook in een geliberaliseerde markt gehaald kunnen worden? Volgens de leden van de GroenLinks-fractie leidt het beleid van de liberalisering
van de energiemarkten tot een druk op investeringen in duurzame energie en
op andere wijzen van opwekking met een lage CO2-uitstoot. De productie
van duurzame energie is nog steeds duurder dan de inzet van fossiele brandstoffen.
Door een aantal van de nadere regels van de Elektriciteitswet dreigt dit ook
voor wkk-installaties te gelden en zal de investeringsbehoefte in wkk afnemen.
Door de liberalisering zijn vroegere nutsbedrijven marktpartijen geworden.
Deze bedrijven moeten marktconform opereren.Het regeringsbeleid en het wetsvoorstel zijn daar sterk op gericht. Echter,
als de markt niet voldoende zijn werk doet, bijvoorbeeld doordat externe kosten
niet zijn geïnternaliseerd, en er bovendien sprake is van maatschappelijke
doelen die geen primaire doelen van marktpartijen zijn zoals milieudoelen,
dan is er sprake van een concreet dilemma.De leden van de GroenLinks-fractie voorzien grote problemen voor een aantal
milieudoelstellingen (6% CO2-reductie, 10% duurzame energie) als
de liberalisering op de voorgestelde wijze wordt ingevoerd. Hierop moeten
antwoorden gevonden worden. Zij zijn van mening dat er maatregelen moeten
worden genomen die met grote zekerheid dat probleem ondervangen.De leden van de GroenLinks-fractie hebben grote moeite met het wetsvoorstel
omdat er geen enkele faciliteit in deze richting wordt geboden. Welke plannen
heeft de regering om de 10% duurzaam-doelstelling te realiseren? Het lijkt
wel alsof dit spanningsveld volstrekt wordt genegeerd. Dit wordt versterkt
door de import van elektriciteit omdat hiervoor helemaal geen milieudoelen
zijn gesteld. Zij dringen er bij de regering op aan het wetsvoorstel aan te
vullen met maatregelen welke met een grote zekerheid bijdragen aan het behalen
van de genoemde doelen. Concreet betekent dat het creëren van de eis
tot een vast aandeel duurzame energie. Ook zijn er mogelijkheden tot het invoeren
van een CO2-emissieplafond. De leden van de GroenLinks-fractie
vragen de regering nogmaals hierop in te gaan. Ten aanzien van de 10%-duurzaam doelstelling in Nederland hebben de leden
van de Groenlinks-fractie het volgende op te merken. De NS is slechts één
van de 650 grootverbruikers die op zoek zijn naar goedkopere stroom. Komt
de Nederlandse doelstelling niet enorm onder druk te staan als buitenlandse
leveranciers er niet aan hoeven te voldoen?Fossiele brandstoffen belasten het milieu zonder dat deze (milieu)kosten
afdoende worden verrekend. Duurzame energie kan op grond hiervan onvoldoende
concurreren met fossiele brandstoffen. Om de invoering van duurzame energie
te stimuleren zijn er enkele instrumenten zoals Groen Labels, de regulerende
energiebelasting en andere financiële prikkels. Worden deze instrumenten
voortgezet ook na de wijziging van de elektriciteitswet? De leden van de RPF
en GPV fractie vragen of deze instrumenten in de toekomst verder worden ontwikkeld?Zullen Nederlandse bedrijven die zich willen toeleggen op de productie
van duurzame energie, hinder ondervinden van de onzekerheid over de terugverdientijd
die in de sector zal ontstaan? De leden van de fracties van de RPF en het
GPV vragen naar de haalbaarheid van de beleidsdoelstellingen van 10% duurzame
energie. Is deze doelstelling geldend voor de energie die in Nederland wordt
opgewekt of op basis van de consumptie van energie? Komen de Kyoto-afspraken
voor de verschillende landen in Europa nu in een ander daglicht te staan?
Blijft de 6% emissiereductie van kracht ook als Nederland een groot deel van
de benodigde energie in het land gaat importeren?Tevens zal, onder druk van de internationale concurrentie, de drang bij
Nederlandse opwekkers ontstaan om goedkopere brandstoffen te gaan gebruiken.
Moderne steenkoolinstallaties in Nederland, zoals bijvoorbeeld in Borssele,
zijn ongeschikt om goedkopere brandstoffen te verstoken. Indien goedkopere
brandstoffen worden gebruikt zal de emissie van een dergelijke installatie
groter worden, zo merken de leden van de fracties van de RPF en het GPV op.
Hoe verhoudt dit zich tot de Kyoto-afspraken waarbij Nederland zich heeft
gecommiteerd aan een reductie van emissiegassen van 6%?De leden van de SGP-fractie merken op dat in voorliggend wetsvoorstel
in het geheel niet gesproken wordt over de mogelijke effecten van het ingezette
liberaliseringsbeleid op lopende meerjarenafspraken met betrekking tot energiebesparing.
Kan de regering bijvoorbeeld nader ingaan op de consequenties van onderhavig
wetsvoorstel voor de in het convenant Glastuinbouw en Milieu vastgelegde doelstellingen
met betrekking tot energie-efficiency en aandeel duurzame energie? WARMTEKRACHTKOPPELINGOp het moment dat een afnemer niet langer een beschermde afnemer is, zal
deze zelf moeten zorg dragen voor de verkoop van de opgewekte elektriciteit.
Bepalend voor de concurrentiekracht van deze stroom is uiteraard de kostprijs
van de opwekking. In de nota naar aanleiding van het verslag van de Elektriciteitswet
1998, zegt de toenmalige minister dat «gelet op de voorspellingen ten
aanzien van de kostenontwikkeling van WKK verwacht mag worden dat deze stroom
in de meeste gevallen zonder meer concurrerend zal zijn. Ik zie hier dan ook
geen rol voor nadere regelgeving». De leden van de fractie van D66 vragen
naar aanleiding van de huidige verwachtingen ten aanzien van WKK, of WKK-stroom
wel concurrerend zal zijn. Daar zij het belangrijk vindt dat voldoende elektriciteit
duurzaam wordt opgewekt, ziet zij graag dat het opwekken van een
vast aandeel duurzame energie formeel wordt vastgelegd. De leden van de fractie van D66 kunnen zich voorstellen dat tuinders met
WKK-installaties hun eigen netwerken zullen ontwikkelen, omdat het nu voorgestelde
tarievensysteem nadelig voor hen uitpakt. Is het zo dat deze particuliere
netwerken wel eens het einde van het hele stelsel kunnen betekenen?Wat vindt de regering van een systeem waarbij een ontheffing voor decentrale
opwerking wordt gegeven als er sprake is van doelmatigheid van energielevering,
zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie? Een soortgelijk bezwaar geldt
ten aanzien van de tarieven voor systeemdiensten. Moet decentrale opwekking
ook voor alle gemeenschappelijke diensten betalen? En hoe wordt dat gerechtvaardigd?Warmtekrachtkoppeling levert een belangrijke bijdrage aan het realiseren
van het energiebesparings- en milieubeleid in Nederland. Investeringen in
WKK-installaties heeft de overheid actief gestimuleerd. De leden van de fracties
RPF en GPV vragen of de gevolgen hiervan voor de eigenaren van WKK-installaties
kan worden aangegeven? Kunnen de gevolgen voor de tuinbouwsector specifiek
in kaart worden gebracht?Kortom wat is het effect van de liberalisatie van de energiemarkt voor
de positie van warmtekrachtkoppeling? Is dit een gewenste ontwikkeling en
heeft de overheid hier in de toekomst nog enige invloed op? Welke mogelijkheden
staan de overheid hiervoor ter beschikking? Is een flankerend beleid te verwachten
indien de effecten van de liberalisering negatief uitwerken voor de ontwikkeling
van WKK in Nederland?Uit het commentaar van COGEN Nederland op voorliggend wetsvoorstel d.d.
22 december 1998 blijkt dat de voorgestelde tarieven nadelig zouden zijn
voor de bedrijven die geïnvesteerd hebben in warmte/kracht. De voorgestelde
structuur van de verdeling van de niet-marktconforme kosten houdt geen rekening
met het decentraal vermogen. Ook is onduidelijk in hoeverre de klant ook voor
het vermogen wat hij zelf opwekt en verbruikt mee zal moeten betalen aan de
systeemkosten. De leden van de SGP-fractie zien het wetsvoorstel op dit punt
gaarne meer verduidelijkt. Ook vragen zij de regering in te gaan op de in
voornoemd commentaar opgesomde consequenties van de voorgestelde tariefstructuur
voor gebonden klanten en bedrijven die hebben geïnvesteerd in warmte/kracht. EUROPAVoordat op het wetsvoorstel nader zal worden ingegaan vragen deze leden
de visie van de regering op de actuele marktontwikkelingen. Is het juist dat
een toenemend aantal grootverbruikers, zoals Parenco en de NS, een deel van
hun stroom importeren, zo vragen de leden van de PvdA-fractie. Gaat het om
bedrijven die dat vroeger ook reeds mochten of om bedrijven die deze mogelijkheid
pas bij de Elektriciteitswet 1998 hebben gekregen per 1 januari 1999. Hoeveel
stroom zullen deze gezamenlijk kunnen importeren als zij elk 100% respectievelijk
50% van hun verbruik zouden importeren en is de transportcapaciteit van het
elektriciteitsnet over de grenzen met omringende landen daarvoor toereikend?Is de regering bekend met de tarieven die in deze internationale contracten
zijn overeengekomen? Is het juist dat deze aanzienlijk onder de nationale
niveaus liggen en kan daarvan een indicatie worden gegeven? Hoe
kan de regering c.q. de sector reageren als de overcapaciteit op de Duitse
markt tegen lage variabele kosten of zelfs slechts tegen brandstofkosten wordt
aangeboden op de Nederlandse markt terwijl de binnenlandse Duitse prijzen
hoger liggen? Beroepsprocedures bij het Duitse Kartelamt of bij de Europese
Commissie kunnen te lang duren. Transparantie lijkt ook een goed wapen.Is de regering bereid bij Brussel te vragen om publicatie van de binnenlandse
prijzen van het net en de levering door de lidstaten die exporteren zodat
een snelle indicatie van mogelijke marktverstoring plaatsvindt, zo vragen
de leden van de PvdA-fractie? De bewijsvoering van reciprociteit wordt daardoor
vereenvoudigd. Is het ook mogelijk de prijsopbouw van stroom- en transporttarieven
eenvoudig en snel aan te passen als tegenmaatregel of om de marktopening te
vertragen of beperken?In eerste aanleg zullen deze contracten een nadeel voor de Nederlandse
produktiebedrijven opleveren; zij verliezen een deel van hun omzet. De leden
van de PvdA-fractie vragen of deze bedrijven aan de Nederlandse bedrijven
concurrerende biedingen hebben gedaan of dat zelfs niet eens is onderhandeld
zoals een vertegenwoordiger van Parenco in de televisie uitzending van NOVA
op 13 januari 1999 meedeelde? Is het bekend of Nederlandse distributiebedrijven
of producenten reeds concurrerende aanbiedingen aan buitenlandse afnemers
hebben gedaan? Gaat het hier om handel in tijdelijke overcapaciteit en kortlopende
contracten, want men mag immers aannemen dat bijvoorbeeld Duitse afnemers
het niet zullen accepteren dat zij geen en Nederlandse afnemers wel goedkopere
stroomcontracten door Duitse producenten krijgen aangeboden. Zijn er de minister
meldingen gedaan dat Nederlandse stroomexport praktisch onmogelijk is door
onvoldoende openstelling van debuitenlandse markten? Dezelfde vragen stellen
de leden van de fractie van de PvdA ten aanzien van gasimportcontracten die
zijn gericht op het goedkoper produceren van elektriciteit (verstromen).De leden van de PvdA-fractie zullen het niet acceptabel vinden als, al
of niet tijdelijk, prijsvoordelen van deze nieuwe importcontracten eenzijdig
bij de grote afnemers terecht komen en de nadelen bij de kleinere verbruikers
(beschermde afnemers, huishoudens en MKB). Die kans is reëel als de Nederlandse
producenten met overcapaciteit blijven zitten. De vraag aan de regering is
of in de overgangsperiode tot 1 januari 2000 waarin nog de oude maximum-eindverbruikerstarieven
gelden, de consumenten voldoende tegen kostenafwenteling zijn beschermd. In
diezelfde NOVA-uitzending wijst de Consumentenbond er op dat de feitelijke
tarieven onder het maximum zitten en niet mogen worden «opgevuld»
voor deze kostenafwenteling. Hoe reageert de regering hierop?De leden van de PvdA-fractie vinden het evenmin acceptabel als vanaf 2000
in het tarief voor beschermde klanten, dat dan is afgeleid van het tarief
uit 1996, de eventuele overcapaciteitskosten van die eerste marktliberalisatie
zullen worden afgewenteld. In de ogen van de leden van de PvdA-fractie is
de bepaling over de bescherming van de gebonden afnemers (kleinverbruikers)
afgezwakt. Waarom heeft de regering er niet voor gekozen de tekst die benadrukt
dat in het bijzonder het belang van de gebonden afnemers in acht moet worden
genomen te handhaven?Voor de leden van de D66-fractie is het van groot belang dat er op de
Europese elektriciteitsmarkt daadwerkelijk sprake zal zijn van een «level
playing field». Met betrekking tot in- en uitvoer moet er sprake zijn
van reciprociteit waardoor Nederlandse energie-ondernemingen dezelfde posities
moeten kunnen innemen als buitenlandse concurrenten. Ook is het
van belang dat de Nederlandse wetgeving de bedrijven (zowel de productie-
als de distributiebedrijven) in deze sector niet onnodig belemmerd waardoor
zij ten opzichte van het buitenland op een achterstand geplaatst worden.Op grond van de reciprociteitsclausule, opgenomen in de Europese richtlijn,
hebben lidstaten die hun markten verder openstellen dan andere lidstaten de
mogelijkheid import uit dit soort landen te verbieden. Het gaat hierbij om
een formele openstelling van de markten en niet om een feitelijk openstelling.
Dit betekent dat de reciprociteitsclausule geen wettelijke basis biedt om
elektriciteit tegen te houden uit landen die hun markt wel formeel openstellen,
maar waar in de praktijk belangrijke handelsbarrières (bijvoorbeeld
door verticale integratie of hoge transporttarieven) blijven bestaan. Men
heeft dan wel de mogelijkheid een klacht in te dienen bij de Europese Commissie,
echter van een «level playing field» is in dat geval natuurlijk
geen sprake. De leden van de fractie van D66 vinden dat de Nederlandse overheid
bij de andere lidstaten er op aan moet dringen hun elektriciteitsmarkt daadwerkelijk
te liberaliseren. Systemen in het buitenland moeten dusdanig aangepast worden,
dat het ook voor Nederlandse bedrijven mogelijk wordt stroom te exporteren.
Kan de regering een vergelijkend overzicht geven van de systemen die andere
EU-lidstaten hanteren met betrekking tot de organisatie van de toegang tot
het net?De leden van de fractie van D66 vragen of het zo zal kunnen zijn dat Nederland
bij het opengaan van de markt in één sprong zoveel energie zal
importeren dat dit collectief tot een nadeel zal leiden? De toenemende hoeveelheid
elektriciteit die uit het buitenland wordt geïmporteerd leidt daarnaast
tot andere fundamentele problemen. Dat betreft bijvoorbeeld de elektriciteitsprijs
voor de kleinverbruiker. Als energiebedrijven veel klanten verliezen moeten
zij hun inkoopkosten verhalen op deze gebonden klanten. Deze ontwikkeling
wordt in toenemende mate onderkend. Logisch gevolg is dan dat de elektriciteitsprijs
voor de kleinverbruikers stijgt of in ieder geval minder daalt. Dan betaalt
de burger de goedkope stroom van de grote bedrijven. Graag een reactie van
de regering hierop.In het wetsvoorstel wordt een verbod op reservering van capaciteit op
het net ingesteld. Is het juist dat op dit verbod uitzonderingen mogelijk
zijn voor import? Hoe is dit te rechtvaardigen? Wat is het principiële
verschil tussen een leveringscontract binnen Nederland en over de grens heen
dat dit verschil rechtvaardigt, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie?De leden van de Groenlinks-fractie vragen de regering om een tussenrapportage
over de stand van zaken met betrekking tot de buitenlandse leveranties.De leden van de RPF en het GPV vragen of het denkbaar is dat een te snelle
liberalisering van de markt de sector in Europees opzicht verzwakt doordat
onnodige concurrentie ontstaat in Nederland en het doel van de wetswijziging
voorbijgestreefd wordt? Het doel van liberalisering is het stimuleren van
concurrentie waardoor de efficiency zal verbeteren met als gevolg lagere tarieven
voor de afnemers. Kunnen garanties gegeven worden voor het dalen van de tarieven?
Staat een daling van de tarieven niet op gespannen voet met het streven naar
een dalend energieverbruik? Wordt daarmee de effectiviteit van de bestaande
financiële prikkels tot meer milieubewust omgaan met energie niet ondermijnd,
zo vragen de leden van de RPF en het GPV. Als gevolg van de vrije markt in Europa zal indien energie in het buitenland
goedkoper is dan in Nederland import plaatsvinden. Hebben de Kyoto afspraken
over de CO2-reductie invloed op de inspanningen die Nederland moet
leveren om aan deze afspraken te kunnen voldoen? Wordt Nederland verantwoordelijk
gesteld voor de reductie-afspraken over energie die in het buitenland is opgewekt
ten behoeve van de Nederlandse markt?Hebben Nederlandse bedrijven dezelfde of vergelijkbare mogelijkheden als
niet-nederlandse bedrijven, zo vragen de leden van de fracties van de RPF
en het GPV? Komt het tempo van liberalisering van de Nederlandse markt overeen
met de snelheid van een vergelijkbaar proces, in de ons omringende landen?
Is de decentrale opstelling van het elektrische vermogen in Nederland vergelijkbaar
met de situatie in andere Europese landen? Zo nee, moet hiermee dan rekening
worden gehouden in het wetsvoorstel? ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel 1De leden van de VVD-fractie wensen een nadere toelichting op de definitie
van de «vrije afnemer». Betreft het een aansluiting met een beschikbaar
gesteld vermogen van meer dan 2 MW, of gaat het om het beschikbaar gestelde
gecontracteerde vermogen?In het licht van een beheersbare gefaseerde overgang naar de vrije markt
is naar de mening van de leden van de VVD-fractie helderheid geboden met betrekking
tot bundeling van aansluitingen. Kan nader uiteengezet worden in welke sectoren
een cumulatie van aansluitpunten kan leiden tot de categorie «vrije
klant»?Kan de regering meer duidelijkheid verschaffen over wat precies wordt
verstaan onder het in dit artikel onder d gehanteerde begrip «beschikbaar
gesteld elektriciteitsvermogen», zo vragen de leden van de CDA-fractie?De leden van de fractie van D66 vragen of het niet wenselijk is in dit
artikel een heldere definitie van «installatie» toe te voegen
waardoor duidelijk wordt vastgelegd dat in de openbare grond uitsluitend sprake
kan zijn van een openbaar net en dat de klant uitsluitend binnen zijn eigen
perceel het overgangspunt tussen het net en zijn installatie kan bepalen.
Onder welke voorwaarden worden bedrijven, zoals vermeld in artikel 1, tweede
lid, als één, niet beschermde afnemer gezien? Geldt deze bepaling
universeel, wordt dit bekeken per netbedrijf of per spanningsniveau of anderzins.
Kan dit nader toegelicht worden?Waarom werd in de Elektriciteitswet 1998 niet toegestaan aansluitingen
van een rechtspersoon op verschillende locaties te bundelen zodat de minimum
vermogensgrens voor vrije ondernemers overschreden wordt, terwijl in onderhavig
wetsvoorstel dit wel wordt mogelijk gemaakt? Kan nader toegelicht worden waarom
de in de Elektriciteitswet 1998 vastgelegde fasering van de liberalisering
van de elektriciteitsmarkt moet worden aangepast door het vergroten van de
groep klanten die in de eerste fase vrijkomt, zo vragen de leden van de D66-fractie? Artikel 5In de Electriciteitswet 1998 is de DTE ambtelijk ondergeschikt aan de
minister van Economische zaken. Met dit wetsvoorstel zal de DTE als kamer
worden ondergebracht bij de NMA. Op basis van welke overwegingen heeft de
regering besloten de DTE als kamer bij de NMA onder te brengen, zo vragen
de leden van de CDA-fractie? Welke gevolgen brengt deze wijziging met zich
mee voor de positie van de DTE, alsmede de directeur van de DTE in relatie
tot de minister en de directeur-generaal van de NMA? Welke zijn de kosten
die met het toezicht zijn gemoeid?De minister behoudt de bevoegdheid tot het geven van aanwijzingen. Waarom
is aan de minister een aanwijzingsbevoegdheid toegekend, zo vragen deze leden?
In welke gevallen en op welke wijze zal de minister zijn bevoegdheid gebruiken?
Hoe verhoudt deze aanwijzingsbevoegdheid zich tot de aan de directeur van
de DTE geattribueerde bevoegdheden?Het wordt steeds duidelijker dat de liberalisatie van de markt gepaard
gaat met een woud van regels, met een grote bureaucratie om de marktpartijen
in het gareel te houden, en met hoge extra kosten die hiermee gepaard gaan.
In dit wetsvoorstel betreft het onder meer de programma-verantwoordelijkheid,
de procedures die samenhangen met het tarieftoezicht en tariefmutaties en
de boekhouding ten behoeve van benchmarking. Kan de regering bij benadering
aangeven hoeveel mensjaren in de komende jaren bij de DTE, de netbeheerders,
producenten, distributeurs en handelaren, besteed moeten worden aan de administratieve
lasten die voortvloeien uit deze wet, en hoeveel mensjaren hiervoor vroeger
nodig waren, zo vragen de leden van de SP-fractie?De leden van de SP-fractie willen over de organisatie van het toezicht
het volgende opmerken. Het wetsvoorstel plaatst de DTE als kamer binnen de
NMA. Het is juist dat hiervoor uit het oogpunt van helder toezicht en vermijding
van competentieproblemen veel te zeggen valt. Niettemin is er in de Telecomsector,
eveneens na rijp beraad, gekozen voor een andere oplossing, waarbij de OPTA
als apart orgaan naast de NMA functioneert. Kan een overzicht gegeven worden
van de argumenten om voor de elektriciteitsector voor een andere structuur
te kiezen?In voorliggend wetsvoorstel wordt voorgesteld de DTE als kamer bij de
Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) onder te brengen. De leden van de
SGP-fractie vragen in hoeverre de aanwijzingsbevoegdheid van de minister en
de functionele relatie tussen de Directeur-Generaal van de NMa en de Directeur
DTE strijdigheden kunnen opleveren. Artikel 6De leden van de VVD-fractie streven naar een heldere bevoegdheidsverdeling
tussen de minister en de DTE. Kan de regering een nadere toelichting geven
over de wijze waarop de minister met de bevoegdheid om wil gaan? Zullen alle
aanwijzingen openbaar gemaakt worden? Artikel 10TenNet is aangewezen als beheerder van het landelijk hoogspanningsnet.
Daar delen van het landelijk hoogspanningsnet eigendom van derden is, is TenNet
afhankelijk van deze derden om aan TenNet tegen redelijke voorwaarden de zeggenschap
over de bedoelde delen van het hoogspanningsnet te verschaffen. De leden van
de fractie van D66 vragen of het niet gewenst is dat de wet voorziet
in instrumenten waarmee de regering medewerking aan overdracht kan afdwingen? Artikel 15De leden van de VVD-fractie vragen wat de voorwaarden zijn voor het verkrijgen
van een ontheffing tot het aanwijzen van een netbeheerder. Kan de regering
de voorwaarden nader toelichten?De Electriciteitswet 1998 kent de mogelijkheid ontheffing te krijgen van
de verplichting een netbeheerder voor een net aan te wijzen. Dit wetsvoorstel
geeft een nadere uitwerking aan de criteria voor verlening van een ontheffing.
Ten aanzien van dit onderwerp hebben de leden van de CDA-fractie de volgende
opmerkingen. Het wetsvoorstel laat de minister enige ruimte bij het verlenen
van een ontheffing. Waarom is niet gekozen voor een gebonden bevoegdheid?
In welke gevallen zal de minister overwegen een ontheffing te weigeren?Bij besluit van 2 juli 1998 is onder meer dit artikel in werking getreden.
In aansluiting op het van kracht worden van dit artikel is op 9 oktober
1998 een circulaire over de toepassing hiervan in de Staatscourant gepubliceerd.
Deze publicatie geeft aan op basis van welke criteria de minister een ontheffing
zal verlenen. Uit artikel VI leiden deze leden af dat de minister reeds ontheffingen
heeft verleend. De leden van de CDA-fractie hebben zich verwonderd over deze gang van
zaken. Uit de totstandkomingsgeschiedenis van artikel 15 blijkt toch onomstotelijk
dat het parlement betrokken wil zijn bij het beleid inzake de verlening van
ontheffingen. Om deze reden is bij amendement vastgelegd dat de criteria voor
verlening van een ontheffing bij algemene maatregel van bestuur zullen worden
vastgelegd. Tevens is uitdrukkelijk, eveneens bij (gewijzigd) amendement,
vastgelegd dat deze algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 61
van de Electriciteitswet aan goedkeuring van het parlement is onderworpen.
Tengevolge van de toepassing van de voorhangprocedure worden de criteria thans
in de Electriciteitswet zelf vastgelegd. Het zal duidelijk zijn dat de minister
op grond van de huidige Electriciteitswet niet de bevoegdheid toekomt zelfstandig
beleid vast te stellen met betrekking tot de verlening van ontheffingen.Bij brief van 12 oktober 1998 heeft de VNCI de minister er (terecht) op
geattendeerd dat zij niet bevoegd was tot het verlenen van ontheffingen. De
reactie van de minister is uiterst bevreemdend. In een brief van 11 november
1998, gericht aan de VNCI wordt uitdrukkelijk gesteld dat de minister wel
degelijk bevoegd zou zijn tot het verlenen van een ontheffing ex artikel 15.Bij brief van 27 november 1998 informeerde de minister het parlement over
haar standpunt. In deze brief gaf de minister met veel woorden aan dat de
opvatting van de VNCI juist was. Kan de minister aangeven waarom op dezelfde
brief van de VNCI twee verschillende antwoorden zijn gegeven, zo vragen de
leden van de CDA-fractie? Waarom heeft de minister geen afschrift van haar
primaire reactie gericht aan de VNCI aan het parlement toegestuurd?In dit artikel is vastgelegd dat aan eigenaren van netten waarop een beperkt
aantal afnemers aangesloten is of zal worden, van de plicht om een netbeheerder
aan te wijzen een ontheffing kan worden verleend. Intussen hebben al ruim
70 industriële bedrijven een verzoek tot ontheffing gedaan. De leden
van de fractie van D66 vragen aan hoeveel bedrijven de regering een ontheffing
denkt te verlenen? Daarnaast vragen zij of het mogelijk is voor bepaalde (nieuwbouw)wijken
waarin sprake is van duurzame en energiebesparende energiehuishoudingen
een ontheffing te verkrijgen?De leden van de fractie van D66 vragen of de regering nader kan toelichten
op grond van welke overwegingen zij al dan niet zal besluiten tot verlening
van een ontheffing? Artikel 15 en artikel 61Wat is de mening van de regering over het argument dat, uit artikel 15,
tweede en vijfde lid en artikel 61, tweede lid Elektriciteitswet in samenhang
met 4:81 AWB afgeleid moet worden dat aan de minister niet de bevoegdheid
is toegekend tot het vaststellen van criteria voor verlening van een ontheffing,
zo vragen de leden van de D66-fractie? Artikel 24a en bIn de memorie van toelichting lezen de leden van de VVD-fractie dat de
netbeheerder geen transportcapaciteit bij voorrang mag bestemmen ten behoeve
van een afnemer (behoudens UCPTE-transport, de Noorse kabel en landsgrensoverschrijdend
handelsverkeer). De leden van de VVD- fractie vragen in hoeverre dit verbod
van invloed is op de totstandkoming van contracten tussen netbeheerders en
hun afnemers in het licht van de leveringszekerheid?De leden van de fractie van D66 vragen in hoeverre de voorgestelde wijziging
van de Elektriciteitswet inconsistent kan zijn met de EU (Electricity Directive),
waarin een niet-discriminatoire toegang tot het net geëist wordt?Meer concreet, hoe verhouden de preferentiële positie van de Noorse
kabel en transporten vereist voor internationale onderlinge bijstand zich
tot deze richtlijn? Daarnaast vragen zij of de bepalingen zoals die in het
wetsvoorstel zijn geformuleerd geen aanleiding tot misbruik kunnen geven omdat
ze te ruim geformuleerd zijn?De leden van de fractie van D66 vragen hoe dit artikel zich verhoudt met
de gewaarborgde uitvoering van bestaande uitvoercontracten, die door Sep ter
uitvoering van haar verantwoordelijkheden onder de (oude) Elektriciteitswet
1989, ten behoeve van de openbare elektriciteitsvoorziening zijn afgesloten?
Wat is het oordeel van de regering over het argument dat een ongehinderde
uitvoering van de langjarige importcontracten van Sep vereist dat het verbod
uit artikel 24a lid 1 via een besluit ex artikel 24b juncto artikel 24a lid
1 sub b of c terzijde dienen te worden gesteld?De netbeheerder moet in geval van schaarste de beschikbare capaciteit –
na de eventuele noodzakelijke reserveringen in verband met integriteit van
het net e.d. – naar rato verdelen over de afnemers. Hoe kan in deze
situatie voorkomen worden dat afnemers capaciteit gaan overvragen, om daarmee
de toekenning van hun werkelijke capaciteitsbehoefte zeker te stellen, zo
vragen de leden van de SP-fractie?Is het reëel om te verwachten dat door de liberalisering meer energie
getransporteerd zal worden? Is het denkbaar dat door intensief gebruik van
het net, in de toekomst in een periode van piekbelasting, onvoldoende transportcapaciteit
ontstaat waardoor delen van het land zonder stroom komen te zitten? Wat zijn
de voor- en nadelen van het beginsel «wie het eerst komt wie het eerst
maalt»? Is een evenredige verdeling in de praktijk wel
mogelijk, zo vragen de leden van de fracties van de RPF en het GPV? Artikel 25De leden van de PvdA-fractie stemmen er mee in dat als basis voor de tarieven
vanaf 2000 voor het netgebruik en de levering de situatie in 1996 wordt
genomen waarbij immers nog geen sprake kan zijn van ongewenste anticipatie.
Bij dit starttarief liggen evenwel de tarieven voor kleinverbruikers en zakelijke
verbruikers tussen de verschillende distributiebedrijven wel 15–20%
uiteen door verschillen in efficiency alsmede in de mate waarin eigen vermogen
is opgebouwd danwel uitkeringen aan aandeelhouders zijn gedaan.Betekent de voorgestelde systematiek nu niet dat de minst efficiënte
bedrijven, c.q. de bedrijven die veel winstuitkeringen deden nu beloond worden
doordat hun starttarief hoog is ten opzichte van de reeds zuinige andere bedrijven?
Is de regering bereid een correctiefactor toe te passen, bijvoorbeeld rendement
op eigen vermogen, zodat het starttarief voor alle bedrijven vanaf het begin
reeds dichter bij elkaar ligt en de consument eerder in de efficiency-voordelen
deelt?Over de procedures voor het vaststellen van de tariefstructuren, tarieven
en voorwaarden voor het netgebruik, de tarieven voor kleinverbruikers en de
terugleververgoeding aan zelfopwekkers hebben de leden van de PvdA-fractie
een aantal vragen. Die laten zich samenvatten in de vraag waarom niet in alle
gevallen gekozen is voor dezelfde procedures, waarbij de Dienst toezicht uitvoering
Elektriciteitswet (DTE) het aanspreekpunt voor alle partijen is.Waarom heeft het verplichte overleg van de netbeheerders met representatieve
organisaties alleen betrekking op de tariefstructuren en geen betrekking op
de tarieven zelf? Welke organisaties beschouwd de regering voor welke groepen
netgebruikers en afnemers als representatief?Over de efficiencykorting voert de DTE direct overleg met representatieve
organisaties. Waarom is deze systematiek ook niet toegepast voor de tariefstructuren
en de voorwaarden, zo vragen de leden van de PvdA-fractie? En waarom hoeft
de DTE bij een besluit over de tariefstructuren en voorwaarden wel en bij
de nettarieven niet aan te geven welke gevolgtrekkingen aan de inbreng van
de representatieve organisaties verbonden zijn?De betrokkenheid bij de besluitvorming over tariefstructuren, tarieven
en voorwaarden vraagt een grote mate van deskundigheid en zeer gedetailleerde
kennis omtrent de sector in binnen- en buitenland. Hiermee kunnen aanzienlijke
kosten gemoeid zijn die mogelijk niet door alle relevante representatieve
organisaties opgebracht kunnen worden. Vindt de regering, evenals de leden
van de PvdA-fractie, het wenselijk dat de representatieve organisaties als
de Consumentenbond en organisaties van kleine producenten, waar nodig ondersteund
worden? Wat denkt de regering van het idee de vertegenwoordigers van bepaalde
groepen gebruikers te ondersteunen vanuit een (zeer kleine) heffing op de
tarieven voor die groepen gebruikers?De leden van de VVD-fractie ondersteunen het streven van de regering te
komen tot een heldere, transparante en non-discriminatoire tariefstructuur
en zo laag mogelijke tarieven. Het wetsvoorstel reguleert dit in de overgangsfase
naar de vrije markt. De beste tariefstructuur en het laagste tarief zullen
in de visie van deze leden uiteindelijk via marktwerking tot stand komen.
De leden van de VVD-fractie hechten veel waarde aan onafhankelijk
toezicht op de tariefstructuur en de tarieven. Kan de regering aangeven in
hoeverre de voorgestelde toezichtstructuur afwijkt van die in andere landen
in de EU en hoe de toezichtstructuur in andere landen functioneert? De tariefstructuren
en voorwaarden voor het netbeheer worden in beginsel eenmalig vastgesteld
en zullen voor onbepaalde tijd gelden. De leden van de VVD-fractie vragen
of en wanneer de evaluatie plaats zal vinden.In 1999 zal de elektriciteitssector voorstellen doen voor de wijze waarop
de huidige geïntegreerde tarieven zullen worden gesplitst in netwerktarieven
en leveringstarieven conform de nieuwe tariefsystematiek, zo valt uit de memorie
van toelichting op te maken. Zullen deze voorstellen worden opgenomen in een
algemene maatregel van bestuur met voorhangprocedure, zo vragen de leden van
de VVD-fractie?Het wetsvoorstel maakt een onderscheid tussen tarieven voor aansluitingen,
transport en systeemdiensten. In tegenstelling tot het tarief dat in rekening
mag worden gebracht voor een aansluiting, zijn de uitgangspunten van de tarieven
voor transport en systeemdiensten niet in de wet zelf opgenomen. De leden
van de CDA-fractie zien niet in waarom de uitgangspunten voor deze tarieven
niet in de wet zelf worden opgenomen. In het belang van de rechtszekerheid
is het wenselijk deze uitgangspunten alsnog in het wetsvoorstel zelf op te
nemen. Is de regering bereid dit onderdeel van het wetsvoorstel te heroverwegen?
Voor wat betreft het tarief dat in rekening gebracht gaat worden voor de aansluitingskosten
op het net is zij van oordeel dat deze kosten-gerelateerd dient te zijn (transparantietarief).Voor de tariefsystematiek van de netwerktarieven geldt dat het mogelijk
is dat er structureel verschillen blijven bestaan in verband met objectiveerbare
factoren die per regio kunnen verschillen, zoals bijvoorbeeld aansluitdichtheid,
bodemgesteldheid. De leden van de D66-fractie vragen om hoeveel regio's het
zal gaan, en hoe groot de verschillen zullen zijn? Denkt de regering hierbij
aan een bepaalde bandbreedte (maximumtarieven)? Daarnaast vragen de leden
van de D66-fractie of al bekend is wat allemaal als objectiveerbare factoren
aangemerkt zal worden en welk gewicht deze factoren in de tariefbepaling zullen
spelen?Het is onduidelijk of voor de bijzondere aansluitingen in het geheel geen
tariefregulatie geldt of dat slechts geldt dat geen eenvormige tariefdrager
zal worden geformuleerd. Zou het laatste gelden, dan rijst de vraag op welke
consistent en rechtszekerheid biedende wijze de bijzondere componenten van
een aansluiting worden geïdentificeerd met het oog op het vaststellen
van de tariefdrager?Een aantal tariefcomponenten is samengenomen in het transporttarief, namelijk
het tarief voor het systeemgebruik, het tarief voor de verrekening van netverliezen
en het tarief voor de verrekening van transportbeperkingen. De leden van de
fractie van D66 vragen wat onder netverliezen en transportbeperkingen moet
worden verstaan?Door middel van een systeem van outputsturing (het te bereiken resultaat
wordt tevoren vastgesteld en de bedrijven beslissen zelf hoe zij deze resultaten
zullen realiseren) wordt gestreefd naar een tariefstelling die bedrijven prikkelt
steeds efficiënter te gaan werken. Bedrijven worden op hun prestaties
beoordeeld, gelet op onderlinge en (eventueel) internationale vergelijking.
Een dergelijke sturing op afstand gaat uit van sturing met behulp van een
aantal sturingsvariabelen die een indruk geven van de algehele prestaties
van de bedrijven. Wanneer de sturingsvariabelen goed gekozen en gedefinieerd
worden kan met een relatief beperkte informatiestroom worden volstaan. Op
dit moment wordt onderzoek gedaan naar een systeem van outputsturing
en de informatie die daarvoor nodig is. De distributiesector vindt dat de
informatie zoals die nu gevraagd wordt, in de richting van een overdracht
van grote hoeveelheden gegevens met betrekking tot opgevoerde kosten per bedrijf
gaat. De leden van de fractie van D66 vragen dan ook of dit niet zal leiden
tot een star en moeilijk te doorgronden sturingsmodel, waarbij zowel de DTE
als de bedrijven onnodig veel mankracht zullen moeten inzetten?Over de wijze waarop de efficiencykorting zal worden bepaald, welke parameters
en prestatie-indicatoren een rol zullen spelen en welke procedure daarbij
zal worden gevolgd, zal de directeur van de dienst beleidsregels ontwikkelen.
De leden van de fractie van D66 vragen per wanneer deze beleidsregels verwacht
kunnen worden? Zij wenst dat deze zo spoedig mogelijk bekend gemaakt zullen
worden, zodat de energiebedrijven nog voldoende tijd hebben hierop te anticiperen.Volgens EnergieNed staat het huidige voorstel niet voor alle bedrijven
een redelijk rendement toe en zij pleit er voor betreffende wetsartikelen
aan te vullen zodat een tariefcorrectie kan worden toegepast, waardoor bedrijven
een redelijk rendement kunnen realiseren. Kan de regering reageren op dit
voorstel van EnergieNed?Ten aanzien van het in het wetsvoorstel gekozen tariefsysteem hebben de
leden van de GroenLinks-fractie twijfels. Decentrale energie-opwekking wordt
als een belangrijke productiewijze beschouwd die over het algemeen betere
milieuresultaten boekt en daarom ondersteund dient te worden. Eén van
de concrete voordelen is dat bij decentrale opwekking niet of minder gebruik
wordt gemaakt van het centrale (hoogspannings)net. Het zogenaamde postzegeltarief,
waarbij iedereen voor alle niveaus van het net betaalt, lijkt daarom onterecht.
Het is bovendien een maatschappelijk zeer ongewenste belemmering voor de toekomst
van bijvoorbeeld wkk en windenergie. Hieruit volgt een aantal vragen. Wat
zijn de alternatieve systemen voor de transporttarieven? Wat zijn de voor-
en de nadelen van de diverse systemen? Waarom is er voor dit systeem gekozen?
Hangt dit samen met de historisch gegroeide regionale verschillen met betreking
tot de netten? Is rekening gehouden met de verslechtering van de positie van decentrale
opwekking? Hoe wordt deze verslechtering gerechtvaardigd? Is dit niet een
vorm van subsidiëring van de decentrale opwekkers aan de grote energiebedrijven?Een aantal maatschappelijke of representatieve organisaties uiten openlijk
de wens om betrokken te worden bij bepaalde beslissingen van de dienst (zoals
bij de tariefstructuur). Deze betrokkenheid zou dan een formele karakter moeten
krijgen. Waarom voorziet het wetsvoorstel niet in een dergelijke regeling,
zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie?De starttarieven, die gelden voor 2000, worden gesplitst in tarieven voor
netwerkdiensten en levering, waarbij een vergelijking met het tariefniveau
van de integrale tarieven van 1996 zal plaatsvinden. De leden van de SGP-fractie
willen graag nader toegelicht zien waarom welke algemene correcties op de
1996 tarieven worden toegestaan. Artikel 25aHet aansluittarief zal gedifferentieerd zijn naar de aansluitkosten. Betekent
dit, zo vragen de leden van de PvdA-fractie, dat mensen die afgelegen wonen
met hogere kosten te maken krijgen en wordt daar een maximum bij gehanteerd? In de memorie van toelichting staat dat iedereen in beginsel een transformator
of leiding vanuit een installatie van de afnemer tot aan de beveiligingsvoorzieningen
kan plaatsen. De leden van de VVD-fractie vragen of hier nog kwaliteits- c.q.
veiligheidseisen aan zijn verbonden? Uit de memorie van toelichting wordt
het deze leden niet duidelijk wat de grondslag is voor het aansluittarief.
Zal het aansluittarief gebaseerd zijn op de kosten? Kan de regering hier uitsluitsel
over geven? Artikel 25bDe regering stelt dat de drager voor het tarief van het nettransport nog
zal worden vastgesteld. Deelt de regering de voorkeur van de leden van de
PvdA-fractie om kWh als tariefdrager te nemen omdat daarmee het principe wie
gebruikt betaalt het meest wordt benaderd? Het (tevens) kiezen voor de capaciteit
(kW) als tariefdrager zal betekenen dat ook voor benodigde capaciteit wordt
betaald als van het net feitelijk geen gebruik wordt gemaakt. Dat werkt in
het nadeel van kleine afnemers en van decentrale opwekkers die slechts een
deel van de tijd het net gebruiken. Op andere momenten kan het net dan door
anderen worden gebruikt en betaald. Kan de regering toelichten waarom de zuivere
kWh-benadering voor grootverbruikers nadelig zal uitwerken; zij hoeven toch
ook nimmer meer te betalen dan voor de voor hen getransporteerde stroom? Hierin
past volgens de leden van deze fractie toch ook niet de mogelijkheid van een
degressief tarief omdat er geen of nauwelijks schaalvoordelen zijn aan grootschalig
transport (anders dan mogelijk bij het tarief voor systeemdiensten als sprake
is van continue stroomafname). Ook het functioneren van de beurs zal gediend
zijn met een enkelvoudig kWh-tarief.De leden van de PvdA-fractie erkennen dat (met uitzondering van de eilandopwekkers/gebruikers)
alle afnemers in meer of mindere mate baat hebben bij de koppeling van de
verschillende spanningsniveaus en daarmee is er een zekere erkenning van het
cascadestelsel als aspect van het transporttarief. Maar, zo vragen deze leden,
in welke mate moet iedere afnemer hier proportioneel aan bijdragen? Het maakt
immers veel uit of de opwekking met enkele grote centrales plaatsvindt, wat
veel hoogspanningsverbindingen vereist, danwel met vele duizenden kleine opwekkers
die het overgrote deel van de levering en afname op lage spanningsniveaus
afwikkelen en derhalve minder (dure) hoogspanningsnetten noodzakelijk maken.Deelt de regering de opvatting dat de kostenoptimalisatie ook bij het
netgebruik moet plaatsvinden en dat nieuwe technische ontwikkelingen wijzen
in de richting van veel meer decentrale en kleinschalige opwekking (zie de
Nationale Energieverkenningen van ECN) wat tot lagere kosten en betere milieuprestaties
leidt? Moet de inrichting van het net hieraan niet volgend zijn waarbij kan
worden gedacht aan een modulaire opbouw vanuit regionale netten waarbij het
koppelnet vooral de functie heeft vraag en aanbodverschillen te accommoderen?
Zal zo'n ontwikkeling niet gefrustreerd worden door een tariefstelsel dat
is gebaseerd op het meer topdown georiënteerde cascadestelsel?Het door A. Huijgen en J. Theeuwes in ESB van 22 januari 1999 voorgestelde
zonetarief zou een oplossing voor dit probleem bieden. Wil de regering hierop
commentaar geven, zo vragen de leden van de PvdA-fractie? Is het daarbij niet
terecht ook producenten mee te laten betalen aan het transport dat bij een
zonetarief ook leidt tot optimalisatie van de vestigingsplaats van producenten
die immers een belang krijgen bij vestiging op plaatsen waar nog ruimte op
het net is? Kan de regering aangeven waarom in Duitsland wel is gekozen voor
een tarief dat is gedifferentieerd naar afstand en naar gebruikte
spanningskring en daarbij aangeven of dat de kansen voor onder andere Nederlandse
uitvoer belemmert? Welk deel van deze kosten is afstand gerelateerd?De leden van de VVD-fractie vragen of er al duidelijkheid is over de keuze
van de tariefdrager (kWh of kW). Kan de regering hier uitsluitsel over geven?
Kan de keuze worden vastgelegd in een algemene maatregel van bestuur? Voorts
constateren zij dat het cascadestelsel negatieve gevolgen heeft voor het afnemerstarief
bij WKK. Wat is de visie van de regering hierop?Hoe verhoudt artikel 25b, waarin het cascadestelsel niet meer wordt onderschreven,
zich met de toelichting waaruit afgeleid kan worden dat de tariefstructuur
voor het transporttarief op de leest van het cascadestelsel zal zijn geschoeid?
Wat wordt precies onder transportafhankelijke elementen en transportonafhankelijke
elementen van het transporttarief verstaan?Wat vindt de regering van het voorstel de tariefstructuur zo samen te
stellen dat dit tarief rekening houdt met specifieke gebruikerskenmerken,
waarbij gebruikers met een lage bedrijfstijd een tarief krijgen dat vooral
kWh-georiënteerd is, terwijl voor gebruikers met een hoge bedrijfstijd
een kW-georiënteerd tarief aangewezen wordt (qua methodiek het zgn. Tillman-kromme
model).In het wetsvoorstel is opgenomen dat de tariefdrager voor het transporttarief
en het leveringstarief door de minister van Economische Zaken wordt vastgesteld
voor 1 juli 1999. De fractie van D66 vraagt wat voor gevolgen het heeft als
kWh niet de tariefdrager wordt?De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen waarom gekozen is
voor het systeem met het «postzegeltarief», waarbij de transportafstand
geen enkele rol speelt. Is dit wel verstandig? Wat zijn de alternatieve systemen
voor het in rekening brengen van transportkosten?Is een toename van het transport van elektriciteit te verwachten, als
gevolg van deze keuze? Momenteel is de capaciteit voor elektriciteitstransport
ruimschoots voldoende.Wat zijn de gevolgen voor de lange termijn voor wat betreft de leveringszekerheid
indien de transport capaciteit in de verre toekomst onvoldoende blijkt te
zijn? Door decentrale opwekking dicht bij de eindgebruiker valt nog veel milieuwinst
te behalen. Is het voorgestelde systeem van tariefberekening vanuit milieu
oogpunt verstandig, zo vragen de leden van de fracties van de RPF en het GPV?
Wat zijn de systemen van berekening in de ons omringende landen? Wat zijn
in die landen de argumenten voor een andere structuur geweest?De leden van de SGP-fractie menen op grond van een aantal ontvangen commentaren
op voorliggend wetsvoorstel dat er voldoende valide argumenten voorhanden
zijn die pleiten voor het gebruik van de kWh als basis voor het transportafhankelijke
element van het transmissietarief. Zij verwijzen de regering bijvoorbeeld
naar de argumenten zoals die door Enron Europe Limited naar voren zijn gebracht.
Kan de regering nader op deze argumentatie ingaan? Artikel 25cDe regering kiest bij het tarief voor systeemdiensten exclusief voor een
verzekeringspremie voor de afnemers die dus alle gelijkelijk worden aangeslagen.
Geldt hier niet evenzeer, zo vragen de leden van de PvdA-fractie, dat een
betere kostenoptimalisatie mogelijk is door bij de veroorzakers
van mogelijke storingen, de producenten dus, deze kosten in rekening te brengen,
zoals in het genoemde artikel van Huijgen en Theeuwes is bepleit?Het tarief voor het verrichten van de systeemdiensten bevat een component
«overige diensten». De leden van de VVD-fractie vragen de regering
om een duidelijke afbakening van dit component.Er bestaat voor deze leden nog onduidelijkheid waarom de zelfopwekkers
die slechts incidenteel gebruik maken van het net in gelijke mate als de andere
eindverbruikers moeten bijdragen aan de kosten voor systeemdiensten. Kan de
regering de keuze voor een gelijkmatige verdeling van de kosten voor systeemdiensten
over alle afnemers nader toelichten.De leden van de fractie van D66 vragen of de overige systeemdiensten nader
gespecificeerd kunnen worden?Een andere component van de tariefstructuur zijn de systeemkosten. Dit
zijn kosten die gemaakt worden om uitval van de voorziening ten gevolge van
storingen bij centrales en bij de netten te voorkomen. Volgens de memorie
van toelichting hebben deze systeemkosten het karakter van een verzekering,
waarvoor alle afnemers moeten betalen. Afnemers hebben echter geen invloed
op grote storingen of het oplossen daarvan. Storingen op de netten zijn vaak
het gevolg van technisch of ander falen bij grote producenten en netbeheerders.
De systeemkosten worden ten behoeve van deze partijen gemaakt. De leden van
de fractie van D66 vragen de regering dan ook een nadere toelichting voor
het neerleggen van deze kosten bij de afnemers. Artikel 26bHet is voor de leden van de VVD-fractie onduidelijk welke criteria van
toepassing zijn om als «representatieve organisatie» te worden
aangemerkt. Kan de regering hier helderheid over verschaffen?Het tweede lid van het artikel bepaalt dat de directeur van de dienst
advies vraagt aan één of meer onafhankelijke adviseurs. Wie
is bevoegd deze onafhankelijke adviseurs aan te wijzen, zo vragen de leden
van de VVD-fractie. Voorts willen de leden van de VVD-fractie graag weten
op welke gronden advisering plaatsvindt? Voorts is het voor de leden van de
VVD-fractie nog niet duidelijk wie als adviseur kan optreden.Kan de regering hierover duidelijkheid verschaffen.Kan de regering toelichten waarom er met betrekking tot de positie van
de representatieve organisaties niet gekozen is voor een juridische basis
in lijn met afdeling 3.4 van de Algemene Wet Bestuursrecht?In het wetsvoorstel is een uitgebreide procedure opgenomen voor de vaststelling
van tariefstructuren, tarieven en voorwaarden voor toegang tot het net. In
deze procedure is veel nadruk gelegd op de rol van de netbeheerders. De positie
van de representatieve organisaties, geregeld in artikel 26b, is slechts zeer
summier uitgewerkt, zo merken de leden van de CDA-fractie op. Het wetsvoorstel
is op dit punt onevenwichtig. De regering wordt verzocht dit onderdeel van
het wetsvoorstel nader uit te werken. Hierbij wordt de regering in het bijzonder
verzocht aandacht te schenken aan de aanwijzing van representatieve organisaties.Hetgeen ten aanzien van de voorstellen, die de netbeheerders aan de directier
van de dienst zenden, is bepaald in dit wetsvoorstel, geeft aan wat minimaal
in de voorstellen moet worden opgenomen. De leden van de fractie van D66 vragen
wat dit betekent voor de rechtsbescherming van betrokken partijen die het
niet eens zijn met één van de onderdelen van het
voorstel dat door een netbeheerder naar de directeur van de dienst wordt gezonden.De leden van de fractie van D66 vragen of nader toegelicht kan worden
welke organisaties en op basis van welke overwegingen respectievelijk criteria
als «representatieve organisaties» worden aangemerkt? Daarnaast
vragen zij wat precies onder overleg verstaan wordt en op welke moment overleg
zal worden gevoerd? Waarom is er voor gekozen de relatie tussen representatieve
organisaties en de DTE wettelijk te formaliseren? Artikel 27In het tweede lid wordt ruimte gelaten voor het verrekenen van uitzonderlijke
en aanmerkelijke investeringen in de uitbreiding van netten. De leden van
de VVD-fractie vragen of ook kwaliteitsverbetering van de netten binnen deze
ruimte valt.De leden van de VVD-fractie onderschrijven het principe van outputsturing,
dat de gewenste efficiencyprikkels moet opleveren. De memorie van toelichting
spreekt in het kader van de efficiencybeoordeling over de zogenaamde prestatie-indicatoren.
Zij willen ervoor waken dat de benchmark-methode overzichtelijk blijft. Kan
de regering inzicht verschaffen in de daarvoor te gebruiken prestatie-indicatoren?
Wie gaat de benchmark eigenlijk uitvoeren?In de memorie van toelichting wordt terecht opgemerkt dat de benchmark
voor de landelijk netbeheerder per definitie internationaal moet zijn.Kan de regering aangeven wat de ervaringen in andere landen met de benchmark-methode
zijn?Blijkens het tweede lid kunnen uitzonderlijke en aanmerkelijke investeringen
in een net worden verrekend in de tarieven. Kan de regering verduidelijken
welke investeringen hier zijn bedoeld, zo vragen de leden van de CDA-fractie?In artikel 27, tweede lid is een «kan»- bepaling opgenomen.
Is het ten behoeve van de openheid van de tariefsamenstelling van de netbeheerder
en met het oog op potentiële belangenverstrengeling met de produktiesector
niet beter hier een «zal»-bepaling van te maken? Waarom is voor
deze structuur gekozen, zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie?De beoogde bescherming van de gebonden gebruikers te weten de particuliere
huishoudens, het midden- en kleinbedrijf en andere kleinere afnemers- zal
niet waargemaakt kunnen worden, zo merken de leden van de SP-fractie op. Het
wetsvoorstel beoogt de kleinverbruikers te laten meeprofiteren van efficiencywinst
in de markt, door de DTE op basis van benchmarkgegevens van vergunninghoudende
leveranciers. Momenteel zijn dit nog vrijwel uitsluitend de Nederlandse energie-distributiebedrijven.Naar de mening van de leden van de SP-fractie zal de feitelijke praktijk
er als volgt komen uit te zien: een flink deel van de vergunninghoudende leveranciers
zullen, naarmate de wettelijke termijnen voor de liberalisering verlopen,
overstappen naar een andere leverancier. Deze andere leveranciers (met name
buitenlandse producenten en handelaren) kunnen tegen aantrekkelijke voorwaarden
stroom verkopen, omdat ze de krenten uit de pap halen, en niet gehinderd worden
door de beperkingen die vastzitten aan de leveringsplicht aan gebonden gebruikers.
De Nederlandse energie-distributiebedrijven zullen dan te maken krijgen met
een teruglopende omzet, die niet gecompenseerd wordt door een hogere omzet in een andere markt. Hierdoor komt het rendement onder druk
te staan en zal men de tarieven voor de gebonden gebruikers eerder moeten
verhogen, dan kunnen verlagen.De DTE kan in zo'n situatie ook geen efficiencykorting toepassen zonder
direct de continuïteit van het bedrijf in gevaar te brengen. Kan de regering
aangeven welke efficiencykorting de DTE kan opleggen aan een energiedistributiebedrijf
waarvan het rendement terugloopt doordat grotere klanten vertrekken? De memorie
van toelichting stelt dat «.. bij het vaststellen van een efficiencykorting
rekening zal worden gehouden met een redelijke vergoeding op het geïnvesteerde
vermogen». Kan meer duidelijkheid gegeven wordt welke criteria gehanteerd
worden om vast te stellen wat deze redelijke vergoeding is?Indien de regering van mening is dat de distributiebedrijven zelf ook
goedkope stroom kunnen betrekken van dezelfde producenten en handelaren, waarheen
de grootverbruikers vertrekken, hebben de leden van de SP-fractie hierover
een nadere vraag. Is de onderhandelingspositie van de energiedistributeurs,
door de samenstelling van hun klantenbestand, niet per definitie veel ongunstiger
dan die van grootverbruikers, die relatief eenvoudig hun bedrijfsproces en
daarmee hun energieverbruik kunnen optimaliseren op de contractvoorwaarden
die bij de laagste prijs horen?De leden van de SP-fractie willen over de cascadesystematiek voor het
transporttarief het volgende opmerken. Naar hun mening zijn twee hoofdargumenten
tegen deze wijze van doorbelasting van de netkosten door de regering niet
weerlegd:1. De inkopers van elektriciteit over grote afstand worden feitelijk gesubsidieerd
door afnemers die regionaal opgewekte elektriciteit inkopen. Immers de memorie
van toelichting zegt letterlijk: «... terwijl het koppelnet de laatste
jaren juist steeds minder een zuivere betrouwbaarheidsfunctie heeft gekregen.
In toenemende mate vinden namelijk bulktransporten van elektriciteit over
het koppelnet plaats». Het zou logisch zijn dat de veroorzakers van
die bulktransporten een flink deel van de kosten voor de instandhouding en
uitbreiding van het koppelnet betalen, in de vorm van een afstand-afhankelijke
transportvergoeding.2. Het gebruik van regionaal opgewekte energie kan een substantiële
besparing in het primair energiegebruik opleveren door een vermindering van
de transportverliezen. In dit licht zouden afnemers van regionale stroom juist
beloond in plaats van gestraft moeten worden.Waarom kiest de regering, in het licht van bovenstaande overwegingen,
niet voor een doorbelasting van de netkosten op basis van gebruikte capaciteit
én afgelegde afstand, zo vragen de leden van de SP-fractie? En daarmee
samenhangend worden de kosten die gepaard gaan met de transportlasten direct
doorbelast aan de afnemer, óf worden deze verdisconteerd in het nettarief?
In het laatste geval zou de afnemer «om de hoek» zelfs twee keer
de voordeeljager over de grens subsidiëren.Een belangrijke verandering is de wijze waarop tarieven worden vastgesteld.
Niet langer zullen de opgevoerde kosten als uitgangspunt gelden maar de prestatie
van bedrijven vormt de basis voor de tarieven. De leden van de RPF en GPV
fracties vragen wat precies de criteria en de factoren zijn die meewegen in
het beoordelen van de prestaties van bedrijven? Hoe zwaar wegen de verschillende
criteria? Hoeveel jaren zullen nodig zijn om de criteria voldoende te laten
uitkristalliseren? Naar de mening van de leden van de SGP-fractie moet in de (start)tarieven
voor zowel de netten als de gebonden klanten een redelijk normrendement op
de actuele waarde van de infrastructuur worden opgenomen. Een redelijk normrendement
is immers noodzakelijk om in een deregulerende markt op de kapitaalmarkt voldoende
kapitaal aan te kunnen trekken om noodzakelijke nieuwe investeringen te financieren
en de huidige zwakke solvabiliteit van de bedrijven te verbeteren. Deze leden
vragen waarom de regering bij de vaststelling van de individuele netwerktarieven
en de individuele tarieven voor levering aan gebonden klanten een redelijk
normrendement op de actuele waarde van de infrastructuur achterwege laat. Artikel 27aDe netwerktarieven mogen jaarlijks stijgen met de consumentenprijsindex
(cpi) minus een efficiencykorting. Kan een nadere toelichting gegeven worden
op de samenstelling van deze index? Wordt de index bijvoorbeeld geschoond
voor de energieprijzen en de prijzen van overheidsdiensten? De leden van de
PvdA-fractie vragen of de cpi wel de juiste index voor de netwerktarieven
is? Ligt het niet meer voor de hand een voor dit type bedrijven meer relevante
index te nemen zoals de afzetprijzen in de industrie? Artikel 36De keuze voor het cascade tariefstelsel baart de leden van de CDA-fractie
zorgen want zij vormt een ernstige belemmering voor de toekomst van warmte-kracht
koppeling en daarmee voor het streven naar meer energie-efficiency. Door een
lokale WKK-opwekkker te verplichten gebruik te maken van het openbare net,
zal de verbruiker het transporttarief, gebaseerd op het cascadestelsel, moeten
betalen. Het transporttarief zal daardoor dusdanig kostenverhogend zijn dat
het niet meer rendeert om stroom van lokale WKK-producenten te betrekken.
WKK kan in het gekozen stelsel eigenlijk alleen nog rendabel zijn door aanleg
van directe leidingen (daarmee niet vallend onder het cascadestelsel). Is
de regering bereid de aanleg van dergelijke leidingen onder de Energie-investeringsaftrek
(EIA) te brengen?Lokale producenten zullen veelal willen leveren aan beschermde afnemers
(bijv. in de tuinbouw). Het wettelijk verbod van dit artikel staat een dergelijke
levering in de weg. Teneinde dit probleem te voorkomen is het wenselijk een
ontheffingsmogelijkheid met betrekking tot dit verbod op te nemen, zo menen
de leden van de CDA-fractie.Voorts zien deze leden gaarne van de regering een uitgebreide reactie
tegemoet op alle onderdelen (dus niet alleen op de conclusie) van het artikel
«Een plaagstoot voor netten» door A. E. H. Huygen en
J. J. M. Theeuwes in: ESB d.d. 22 januari 1999 pp. 50–53.
De conclusie van deze auteurs geeft daar alle reden toe. De tariefstructuur
zal volgens hen immers leiden tot de volgende situatie: «Dit alles zal
de decentrale productie, waarin in het verleden zoveel werd geïnvesteerd,
afremmen, om niet te zeggen: de das om doen. Bovendien is er geen ingebouwde
prikkel om transportkosten te beperken. Integendeel, niemand is verantwoordelijk
wanneer ze steeds maar stijgen. De kosten daarvan zullen worden afgewenteld
op de kleinverbruiker». Artikel 39Dit artikel regelt de leveringsplicht, zo merken de leden van de PvdA-fractie
op. Welke regelingen of afspraken bestaan er met de sector over de handelwijze
van vergunninghouders in geval van wanbetaling door gebonden gebruikers? Bestaan
er bijvoorbeeld regelingen of afspraken om sociaal onaanvaardbare situaties
door afsluiting van elektriciteit te voorkomen bij wanbetaling door (tijdelijke)
armoedesituaties of bij faillissementen? Artikel 40 en 41De leden van de PvdA-fractie stemmen van harte in met de formule voor
tariefmutaties die een jaarlijkse reële prijsdaling voor kleinverbruikers
garanderen door de jaarlijkse efficiencykorting. Dat is de beste garantie
tegen een ongewenste afwenteling van kosten die kunnen ontstaan als Nederlandse
producenten te veel overcapaciteit hebben en onvoldoende efficiënt opereren.
Een indringende vraag is echter of de formule die de regering voorstelt dit
beginsel voldoende nauwkeurig vastlegt. Waar sprake is van benadering van
de efficiencykorting door de inkooplasten van de vergunninghouder (distributiebedrijf)
mag het volgens de leden van de PvdA-fractie niet zo zijn dat in die inkoopkosten
eventuele inefficiënties en overcapaciteitskosten verborgen zijn. Kan
de regering aangeven of zij deze mening deelt en zal de benchmarking daarvoor
de garantie geven?De leden van de PvdA-fractie vragen of het niet wenselijk is om, ook in
de wetstekst zelf, met name in artikel 40, op te nemen dat beschermde afnemers
geen nadeel mogen ondervinden van hun tijdelijk gebrek aan vrijheid om een
leverancier te kiezen. Ook hier hebben zij vragen met betrekking tot het gebruik
van de cpi als index. Opnieuw vragen deze leden of de index geschoond wordt
voor de energieprijzen en de prijzen van overheidsdiensten. Ook vragen zij
of het gebruik van de cpi er niet toe leidt dat het eventueel relatief goedkoper
worden van fossiele brandstoffen niet of zeer vertraagd wordt doorgegeven
aan de gebonden afnemers.De efficiencykorting wordt voor 3 tot 5 jaar vastgelegd. Volgens de leden
van de PvdA-fractie profiteren de gebonden gebruikers hierdoor pas vertraagd
van de efficiency verbeteringen. Is overwogen de efficiency korting voor een
kortere periode vast te stellen? Krijgt de efficiency korting de vorm van
een gemiddelde per jaar voor een bepaalde periode?In principe zal sprake zijn van landelijk uniforme tarieven voor de levering
aan beschermde afnemers. Het starttarief wordt gerelateerd aan 1996, het jaar
waarin de notitie «Stroomlijnen» uitkwam. In 1996 waren er aanzienlijke
prijsverschillen in Nederland. Voor een belangrijk deel zijn deze verschillen
een gevolg van het tarievenbeleid van de betrokken ondernemingen, de eisen
die aandeelhouders hieraan stelden en efficiencyverschillen. De leden van
de fractie van D66 vinden dat bedrijven die efficiencymaatregelen hebben vertaald
in hun tarieven niet mogen worden gestraft ten opzichte van bedrijven die
dit niet hebben gedaan. Zij vragen welke mogelijkheden de regering ziet hier
zorg voor te dragen.Over de elektriciteitsprijs voor de kleinverbruiker hebben de leden van
de Groenlinks-fractie het volgende op te merken. Als energiebedrijven veel
klanten verliezen moeten zij hun inkoopkosten verhalen op deze gebonden klanten.
Dan betaalt de burger de goedkopere stroom van de grote bedrijven. Kan de
regering hierover nadere informatie verstrekken? Artikel 51Dit artikel bepaalt dat beschermde afnemers onder bepaalde voorwaarden
recht hebben op een gegarandeerde vergoeding. De leden van de fracties van
RPF en GPV vragen wat die voorwaarden zijn. Is het mogelijk om binnen de wet
de ontwikkeling en afname van duurzame energie door middel van tariefdifferentiatie
te stimuleren, naast het reeds bestaande systeem van de groenestroomcertificataten? Artikel 52Waarom is bij het bepalen van de hoogte van de terugleververgoeding aan
zelfopwekkers en de korting op basis van het gemiddeld toegevoegde niet sprake
van een procedure zoals bij het vaststellen van tarieven voor kleinverbruikers,
zoals beschreven in artikel 41 derde lid, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.Voor de tariefsystematiek van de leveringstarieven is het uitgangspunt
dat alle vergunninghouders op gelijke wijze worden behandeld. De hoogte van
deze tarieven wordt gerelateerd aan de tarieven die het meest efficiënte
bedrijf berekent. De leden van de fractie van D66 vragen hoe zij dit «meest
efficiënte» moeten interpreteren, het bedrijf dat het laagste tarief
berekend? Artikel 62Een belangrijk onderdeel van dit wetsvoorstel is de rechtsbescherming.
Kan de regering een overzicht geven van de besluiten waartegen beroep bij
de administratieve rechter openstaat? Kan door een belanghebbende rechtstreeks
beroep bij de administratieve rechter worden ingesteld tegen een door de minister
aan de directeur van de DTE gegeven algemene aanwijzing? Zo nee, waarom niet,
zo vragen de leden van de CDA-fractie? Dit artikel van het wetsvoorstel bepaalt dat in afwijking van artikel
8:7 AWB tegen een besluit als bedoeld in de artikelen 77 tot en met 77c de
rechtbank te Arnhem bevoegd is. Kan de regering nader toelichten waarom hier
van de algemene wet bestuursrecht is afgeweken?Is de veronderstelling van de leden van de CDA-fractie juist dat de netbeheerders
moeten worden beschouwd als bestuursorganen in de zin van de Algemene wet
bestuursrecht? Gelden beslissingen van netbeheerders ter uitvoering van de
in artikel 16 van de Electriciteitswet genoemde taken als besluiten in de
zin van de algemene wet bestuursrecht? Artikel 70 en 71Momenteel zijn elektriciteitsbedrijven nog in handen van gemeenten en
provincies. Een aanzienlijk deel van deze politieke aandeelhouders zal op
termijn de nutsbedrijven willen verkopen, aldus het rapport van ABN AMRO.
In de Elektriciteitswet 1998 zijn een tweetal maatregelen opgenomen waardoor
distributiebedrijven gefaseerd kunnen groeien naar een zuiver geliberaliseerde
en geprivatiseerde situatie. Is het juist dat de vormgeving dusdanig is dat
bij een enkel aandeel een bedrijf volledig VPB-plichtig wordt, zo vragen de
leden van de D66-fractie?Deelt de regering de mening dat de consequentie van deze vormgeving ongewenst
is? Is het juist dat tot op dit moment het ministerie van Economische Zaken
en ministerie van Financiën geen overeenstemming hebben
kunnen bereiken over een eventuele oplossing en hoe denkt de regering deze
impasse te doorbreken?Met het oog op een mogelijke privatisering van de produktie- of distributiebedrijven
heeft de ondernemingsorganisatie VNO/NCW het idee geopperd de opbrengsten
voor gemeenten en provincies te bestemmen voor de financiering van infrastructuur.
Kan de regering op dit voorstel reageren, zo vragen de leden van de D66-fractie? Artikel 71Uit dit artikel blijkt dat de productiebedrijven zullen worden geprivatiseerd.
De leden van de CDA-fractie willen voorkomen dat de niet marktconforme kosten
verworden tot «lijken in de meterkast» voor zowel kleinverbruiker
als grootverbruiker. Daarom wil zij de regering nogmaals vragen om de bedrijven
inclusief bakstenen te verkopen. Dat deze alleen een negatief eigen vermogen
hebben (circa 1,5 miljard per productiebedrijf) doet hier niet aan af, integendeel.
Op deze wijze kan de problematiek door de markt worden opgelost en wordt deze
niet afgewenteld op groot- en kleinverbruikers via een heffing op het transporttarief.
Gaarne hierop een reactie van de regering. Artikelen 75 tot en met 77c A. Bijdrage in de niet marktconforme kostenDe leden van de PvdA-fractie stemmen in met de aanpak van de regering
van de niet marktconforme kosten (NMC). Het is terecht om kosten die in de
pré-marktsituatie zijn gemaakt niet alleen voor de verantwoordelijkheid
van de Nederlandse produktiebedrijven te laten komen maar van de gehele sector,
inclusief de (nieuwe) importeurs. De heffing op het transporttarief is hiervoor
inderdaad de minst discriminatoire aanpak. Hierbij past geen degressief tarief
voor grootverbruikers c.q. grootimporteurs gelet op het generieke karakter
van de kosten. Bovendien zal het een drievoudige bonus voor grootverbruikers
zijn naast het feit dat zij als eerste de voordelen van liberalisatie hebben
(laag tarief) en het feit dat daarmee ook de maatstaf voor de NMC, de gemiddelde
marktprijs, daalt en dus de NMC stijgen.Uit de memorie van toelichting wordt niet duidelijk of de toeslag op het
tranporttarief in de tijd gelimiteerd is, bijvoorbeeld voor de duur van de
aangegane contracten, en of de mogelijkheid bestaat tot een versnelde afbouw
van de contracten. De leden van de VVD-fractie willen de regering vragen hier
duidelijkheid over te verschaffen. Kan de regering een tijdspad aangeven?
Voorts vernemen zij graag of het mogelijk is om een maximumtoeslag aan individuele
afnemers te realiseren en te definiëren.De leden van de VVD-fractie vragen de regering of duidelijkheid verschaft
kan worden waarom de minister de transportcapaciteit van de verbinding tussen
Nederland en Noorwegen bij voorrang en om niet kan bestemmen voor de uitvoering
van een deel van de leveringsovereenkomst tussen de NV Sep en Statkraft?De door de minister in het algemeen overleg van 2 december 1998 gedane
toezegging dat de kleinverbruiker weliswaar de «baksteen»-heffing
zal moeten betalen doch dat er nog steeds een daling van de prijs op zal treden
ten gevolge van de liberalisering (het voordeel voor de consument zal «minder-minder»
zijn in de woorden van de minister) kan de leden van de CDA-fractie vooralsnog
niet overtuigen. Is de regering nog steeds deze mening toegedaan? Het systeem van de vergoeding van de bakstenen kent een ingebouwde inefficiëntie.
Immers, relatief hogere prijzen in Nederland leiden tot aanbod uit het buitenland;
dat leidt tot een prijsdaling in Nederland en daarmee volgens de gekozen methode
tot een hogere vergoeding van de niet-marktconforme kosten van de produktiebedrijven.
Dat komt de leden van de CDA-fractie vreemd voor. Gaarne een reactie van de
regering.De leden van de CDA-fractie verzoeken om toezending aan de Kamer (eventueel
vertrouwelijk) van alle baksteencontracten, afspraken etc.Het is de leden van de CDA-fractie nog steeds niet duidelijk waarom de
regering voornemens is de niet marktconforme kosten, beter bekend als de «bakstenen»,
te vergoeden. Gewezen wordt op de brief van de regering d.d. 28 april
1998 over het mislukken van het Grootschalig Produktiebedrijf (GPB). In deze
brief werd uitdrukkelijk gesteld dat de bereidheid van de regering tot vergoeding
van bakstenen gekoppeld was aan de totstandkoming van het GPB.Aan het uitblijven van het GPB verbond de regering de consequentie dat
de NMC-kosten geheel voor rekening van de productiesector zouden komen. Bij
de behandeling van de Elektriciteitswet in de Eerste Kamer kwam de regering
opeens, geheel ongemotiveerd, op dit standpunt terug. Kan de regering aangeven
waarom het in de brief van 28 april 1998 vertolkte standpunt is verlaten?Bovendien, sedert het mislukken van het GPB, zijn de NMC-kosten flink
uitgebreid. In aanvulling op stadsverwarming en Demkolec zijn ook een belangrijk
aantal gas- en elektriciteitscontracten aan de NMC-kosten toegevoegd. Dit
lijkt er op te duiden dat het niet totstandkomen van het GPB wordt beloond.Ter legitimatie verwijst de regering naar haar brief d.d. 17 december
1998 waarin wordt verwezen naar de vermeende overheidsbetrokkendhied bij het
ontstaan van de NMC-kosten. Maar bij het door de SEP gesloten gascontract
met Statoil was van overheidswege toch geen sprake? Integendeel; door de SEP
werd het bestaan van dit contract pas bekend gemaakt aan de regering toen
er geen weg terug meer was. Dit contract stond evenwel haaks op het door de
regering gevoerde gasbeleid (positie Gasunie) en het daarmee samenhangende
kleine veldenbeleid. Ook ten aazien van de andere NMC-kosten kan zeker niet
worden gesteld dat overheidsbetrokkenheid ten grondslag lag aan de totstandkoming
van deze kosten. Gaarne een zo gedetailleerd mogelijke reactie van de zijde
van de regering.Daarbij zien de leden van de CDA-fractie ook graag de vraag betrokken
welk belang ermee gediend is dat de NMC-kosten aan de produktiesector worden
vergoed.Blijkens artikel 77b, tweede lid, is de regering voornemens het gebruik
van de Noorse kabel exclusief en kosteloos te reserveren voor de produktiebedrijven.
Door deze constructie zullen de productiebedrijven in staat zijn goedkoop
opgewekte elektriciteit (waterkracht) kosteloos te transporteren naar de Nederlandse
Elektriciteitsmarkt. Naar het oordeel van de leden van de CDA-fractie leidt
toepassing van dit artikel rechtstreeks tot de door de Europese richtlijn
96/22 in artikel 22 ongeoorloofde vervalsing van de mededinging. Zo zullen
bijvoorbeeld importeurs van stroom uit bijvoorbeeld Duitsland worden benadeeld
omdat zij voor het transport wel een bepaald tarief zullen moeten betalen.In de brief van 27 oktober 1998 geeft de regering aan dat de produktiebedrijven
alsmede de SEP zich gezamelijk zullen inspannen de omvang van
de totale NMC-kosten te beperken. Deze verplichting houdt onder meer in dat
productiebedrijven en de SEP met een beroep op «gewijzigde omstandigheden»
in overleg treden met de verschillende partijen waarmee elektriciteits- en
gascontracten zijn gesloten, ten einde te komen tot een vermindering van de
lasten verbonden aan deze contracten. De leden van de CDA-fractie willen graag
in detail geïnformeerd worden over de stand van zaken terzake. Gaarne
een toezegging van de regering op dit punt.De NMC-kosten hangen samen met het liberaliseringsproces van de elektriciteitsector.
Het gaat daarbij om investeringen en contracten die door Sep in het verleden
zijn aangegaan en waartoe niet zou zijn besloten door een commercieel bedrijf
in een geliberaliseerde elektriciteitsmarkt. De overheid zal een deel van
de NMC-kosten voor haar rekening nemen door middel van een toeslag op het
transporttarief. De leden van de fractie van D66 vinden dat de NMC-kosten
zo laag mogelijk moeten zijn zodat verbruikers zo veel mogelijk van de liberalisering
van de elektriciteitsmarkt kunnen profiteren. De vrees bestaat dat de gebonden
klanten (consumenten) meer moeten gaan betalen doordat de NMC en duurzaamheidseis
(10% in 2010) eigenlijk alleen nog verhaald kunnen worden op de gebonden klant.
Wat is de mening van de regering hierop?Naast de stadsverwarmingscontracten en Demkolec blijken ook enkele importcontracten
onder de NMC-kosten te vallen. Het verbaast de leden van de fractie van D66
dat deze importcontracten toen er nog sprake was van een Groot Produktie Bedrijf
niet als NMC-kosten ter sprake zijn gebracht.De leden van de fractie van D66 vragen waarom het gasimportcontract met
Statoil onder de NMC-kosten van de elektriciteitssector vallen? De kabel ter
uitwisseling van elektriciteit met Noorwegen, via een nieuwe gelijkstroomkabel,
is nog niet aangelegd. De leden van de fractie van D66 vragen of dit geen
mogelijkheden biedt om van deze «Letter of Intent» af te zien?
Daarnaast vragen zij of het om niet ter beschikking stellen van deze verbinding
voor importverplichtingen uit het contract met Statkraft niet marktondermijnend
werkt? De leden van de fractie D66 vragen of de kosten van de kabel gedragen
worden door alle energieafnemers, maar de opbrengsten alleen gaan naar de
deelnemers?Voorts vragen de leden van de fractie van D66 of, daar er contracten zijn
afgesloten voor langere duur tegen een vaste prijs, het verschil tussen de
dan geldende marktprijs en de contractprijs tot aan het eind van deze langlopende
contracten bijgepast moet worden? Zij vinden een onbekende claim boven de
markt onwenselijk en pleiten er dan ook voor dat de toeslag een beperkte tijdsduur
heeft. Hoe staat de regering tegenover het voorstel van VEMW om de toeslag
op eenzelfde manier als de REB (met gebruik van een plafond) toe te passen?Door de VNCI wordt sterk betwijfeld of er een goede legitimatie voor vergoeding
van de NMC-kosten bestaat, daar deze kosten immers geen verband lijken te
houden met het veiligstellen van de elektriciteitsvoorziening. De leden van
de fractie van D66 willen hier graag een reactie van de regering op krijgen.
Daarnaast willen deze leden graag een overzicht krijgen van de meest actuele
stand van zaken van de «bakstenenproblematiek» in de andere EU-landen,
waarbij ingegaan wordt op de hoogte van het totale bedrag en de gekozen oplossing
van dit probleem. Het is daarbij de vraag in hoeverre Nederlandse bedrijven
oneerlijke concurrentie gaan ondervinden doordat andere EU-landen bedrijven
ontzien bij het verrekenen van de «bakstenen». De voorgestelde regeling voor de niet markt-conforme kosten van de elektriciteitsproductiesector
leidt bij de leden van de GroenLinks-fractie tot grote twijfels. Naar mening
van deze leden is er veel te weinig uitleg gegeven over de feitelijke oorzaken
van deze kosten. Is het wel juist dat al deze contracten niet waren afgesproken
als er op dat moment sprake was geweest van marktwerking? Vallen deze kosten
niet gewoon onder het normale ondernemersrisico? Dit is met name onbegrijpelijk
omdat een half jaar eerder er nog helemaal geen sprake was van deze kosten.Zij betwijfelen dat de verantwoordelijkheden van de rijksoverheid en de
analyse van de marktsituatie in een half jaar tijd zodanig kunnen veranderen
dat dit leidt tot een verveelvoudiging van de NMC-kosten. Deze leden hebben
ten tijde van de behandeling van de Elektriciteitswet 1998 met nadruk aangedrongen
op een toeslag op het net ten behoeve van financiering van duurzame energie.
Dat was voor de toenmalige minister onbespreekbaar.In het huidige voorstel gaat het mogelijkerwijs om een bedrag van f 17
miljard gulden. Dat is een zeer groot bedrag. Zeker als dat wordt vergeleken
met de kosten voor duurzame energie. Volgens de leden van de GroenLinks-fractie
zal dit bedrag ook vergeleken moeten worden met een aantal bedragen waar veel
meer maatschappelijk debat over gaande is: bijvoorbeeld de Betuweroute, een
HSL-tunnel onder het Groene Hart, financiering van de Ecologische Hoofdstructuur
of het actuele debat over de WAO. Met andere woorden: in sommige situaties
worden zeer scherpe maatschappelijke debatten gevoerd waarbij het gaat om
enkele honderden miljoenen aan overheidsgeld. Daarom is het voor de leden
van de GroenLinks-fractie bevreemdend dat de regering een «blanco cheque»
krijgt ter hoogte van f 7 tot 17 miljard gulden ten behoeve van met name
de solvabiliteit van geprivatiseerde elektriciteitsbedrijven.De leden van de GroenLinks-fractie waren altijd kritisch tegenover de
marktwerking en liberalisering in deze sector. Op deze manier echter krijgt
deze liberalisering een vorm waarbij geprivatiseerde bedrijven ontstaan met
winstoogmerk waar tegelijk de overheid een belangrijk deel van de ondernemersrisico's
voor haar rekening neemt. Zij vragen de regering of zij bereid is haar bijdrage
aan de NMC-kosten te heroverwegen en de bedrijven een groter aandeel in het
risico te laten nemen?Hierbij is tevens de volgende vraag van belang over welke tijdsduur het
feitelijk zal gaan. Hoe lang zal deze betalingsstructuur maximaal bestaan?
Eerder was er sprake van het jaar 2017. In andere cijferreeksen is er sprake
van 2027. Een grote vergoeding aan de productiesector zal vervolgens leiden
tot tariefverlaging. Dit heeft ook consequenties voor de terugleververgoedingen
van bijvoorbeeld wkk en windkracht. Is met dit effect rekening gehouden, zo
vragen de leden van de GroenLinks-fractie? Hoe zal dat ondervangen kunnen
worden?De toegang tot de elektriciteitsnetten is een van de centrale onderwerpen
van voorliggend wetsvoorstel. De netbeheerders zijn, met uitzondering van
technische beperkingen, gehouden de netten beschikbaar te stellen, wanneer
daarom gevraagd wordt. Uitzondering hierop is het gebruik van de verbinding
met Noorwegen, die bij voorrang gebruikt mag worden door de partijen die destijds
de overeenkomst met Stattnett hebben gesloten. Dat betekent in de praktijk,
dat het slechts enkelen zijn, die toegang tot deze verbinding hebben, terwijl
de kosten ervan als «niet-marktconform» wordt aangemerkt en aldus
op alle afnemers wordt verhaald. De leden van de SGP-fractie vragen of hier
geen sprake is van rechtsongelijkheid en zouden van de zijde van de regering
hieromtrent gaarne een toelichting ontvangen. Waarom is er niet voor gekozen om de investeringen in milieuvoorzieningen
in elektriciteitscentrales, die uitgaan boven het huidige wettelijke niveau
aan te merken als niet markt-conforme kosten, en deze door te belasten via
een toeslag op de tarieven voor transport van elektriciteit? Indien dit niet
gebeurd wordt immers de concurrentiepositie van bedrijven die deze milieuvoorzieningen
niet getroffen hebben feitelijk verslechterd, terwijl hun gedrag uit maatschappelijk
oogpunt juist beloond moet worden, zo merken de leden van de SP-fractie op. B. VerdelingsregelingHet protocol inzake de levering c.q. afname van het centraal opgesteld
vermogen wordt wettelijk vastgelegd. Welke consequenties heeft deze wettelijke
verankering voor eventuele heronderhandelingen rond de overeenkomst, zo vragen
de leden van de VVD-fractie.In de praktijk blijkt dat verschillende vrije klanten inmiddels overstappen
naar buitenlandse aanbieders. Is er voldoende zicht op de gevolgen die de
wettelijke verankering van het protocol heeft voor de Nederlandse productie-
en distributiesector en de gebonden afnemers en welke zijn deze gevolgen?Bij het niet tot stand komen van een regeling tot verdeling van de verplichtingen
kan de minister een bindende regeling vaststellen of aanwijzen. De leden van
de VVD-fractie willen graag een nadere toelichting hebben op de juridische
aspecten van de bindende regeling. In hoeverre staat de regeling bijvoorbeeld
op gespannen voet met het EVRM? In hoeverre zijn de productiebedrijven juridisch
gebonden aan de verplichtingen die de SEP is aangegaan? In hoeverre zijn de
aandeelhouders van de productiebedrijven juridisch gebonden aan schulden die
verder gaan dan hun inleg?In dit artikel is vastgelegd dat het tussen de distributie- en productiebedrijven,
alsmede de SEP, gesloten protocol tot 1 januari 2001 van kracht zal blijven,
zo merken de leden van de CDA-fractie op. Wat is de achtergrond van deze bepaling?
Momenteel bereiken ons berichten van grootverbruikers dat zij lucratieve contracten
vanuit het buitenland krijgen aangeboden (voorbeeld de NS).Deze kunnen door de Nederlandse elektriciteitsbedrijven niet worden gematcht
omdat zij tot het jaar 2001 vastzitten aan de verplichtingen van het protocol.
Hoe denkt de regering te voorkomen dat dit protocol de Nederlandse Electriciteitssector
op achterstand zet? Volledigheidshalve wijzen de leden van de CDA-fractie
er op dat het protocol, door de in artikel 76 opgenomen verwijzing, een onderdeel
wordt van een algemeen verbindend voorschrift en dus openbaar bekend moet
worden gemaakt. In dit verband verzoeken deze leden de regering een afschrift
van het protocol naar het parlement te sturen.Naast de productiesector worden ook andere elektriciteitsbedrijven door
de herstructurering van de sector geraakt. Te denken valt aan de distributiebedrijven
en decentrale opwekkers (WKK, windmolens, afvalverbranders). Welke maatregelen
heeft de regering voor de distributiebedrijven respectievelijk de decentrale
opwekkers getroffen om deze gelijk aan de productiesector tegemoet te komen?
Kan de regering per categorie en gespecificeerd aangeven wat de omvang is
van de financiële vergoeding die deze bedrijven tegemoet kunen zien?
Is hier ook sprake van miljardensteun, zo vragen de leden van de CDA-fractie?De leden van de fractie van D66 hebben met verbazing kennisgenomen van
het wettelijk vastleggen van de tussen de productiesector en de distributiesector
bestaande leveringsovereenkomst, het zogenaamde «Protocol betreffende
afspraken over kosten, prijzen en tarieven voor de jaren 1997 tot en met 2000».
Waarom is deze privaatrechtelijke overeenkomst in het wetsvoorstel opgenomen?Nu de concurrentie door buitenlandse distributiebedrijven in de markt
van vrije klanten al een hoge vlucht heeft genomen, blijkt dat dit leidt tot
omzetverlies voor de Nederlandse distributiesector.De leden van de fractie van D66 vragen of het niet ongebruikelijk is dat
een privaatrechtelijke overeenkomst tussen distributiesector en produktiesector,
het protocol, in de wet verankerd wordt? Daarnaast bevreemdt het hen dat de
partijen voor een aanpassing van de overeenkomst een gezamenlijk verzoek daartoe
moeten richten tot de minister, die dit verzoek dan zal beoordelen. Hoe staat
de regering hier tegenover?De distributiebedrijven zijn door het Protocol namelijk niet in staat
een concurrerende aanbieding te doen, daar zij verplicht zijn tot afname van
de duurdere elektriciteit van de Nederlandse produktiesector. De leden van
de fractie van D66 vragen welke mogelijkheden de regering zal aangrijpen om
samen met de produktiesector en de distributiesector oplossingen voor dit
probleem te zoeken?Over de verdeling van de niet markt-conforme kosten zijn een aantal dingen
onduidelijk, aldus de leden van de fractie van D66. Ten eerste is de vraag
in hoeverre er sprake is van een draagplicht van de elektriciteitsbedrijven
met betrekking tot deze kosten? Een aantal produktiebedrijven ontkennen deze
draagplicht en menen dat een eventuele bijdrage van de elektriciteitsproduktiebedrijven
uitsluitend op vrijwilligheid kan berusten. Wat is de mening van de regering
hierover?Voorts is het opmerkelijk dat de Raad van State niet gehoord is over de
wijziging van de artikelen 75 e.v. van onderhavig wetsvoorstel, terwijl dit
onderdeel toch zeker van groot belang moet worden geacht. Kan de regering
dit nader toelichten? C. Aandelen in het landelijk hoogspanningsnetDe regering heeft met de produktiebedrijven een principe-akkoord gesloten
over de vergoeding van de NMC-kosten. Belangrijke onderdelen van dit akkoord
zijn onder meer overheidsparticipatie in het landelijk hoogspanningsnet, een
regeling voor de zogeheten Noorse kabel en een verplichting voor de produktiebedrijven
om de NMC kosten zoveel mogelijk te beperken. Ten aanzien van deze onderwerpen
hebben de leden van de CDA-fractie verschillende vragen.Blijkens de brief van 27 oktober 1998 is de regering voornemens als aandeelhouder
te participeren in de landelijk netbeheerder. Als tegenprestatie voor de vergoeding
van NMC kosten zal aan de regering 50% en één aandeel in de
rechtspersoon belast met met landelijk netbeheer worden overgedragen.Gelet op de omvang van de vergoeding voor NMC kosten (tenminste 6 miljard
gulden!) ligt het eerder voor de hand dat de regering alle aandelen, dat wil
zeggen 100% in handen zal krijgen. Met ander woorden, waarom heeft de regering
genoegen genomen met 50% en één aandeel?Kan de regering de onderhandelingen over dit onderwerp heropenen, zo vragen
de leden van de CDA-fractie? Zo nee, wat doet de regering als het parlement
instemming onhoudt aan het voorliggende principe-akkoord met de produktiesector? Als aandeelhouder krijgt de Staat stemrechten en kapitaalsrechten (dividenduitkeringen,
stortingsverplichtingen). De leden van de CDA-fractie willen gaarne een uiteenzeting
krijgen over de wijze waarop de regering van haar stemrechten gebruik zal
maken.Tevens willen deze leden graag vernemen welke doelstellingen de regering
door gebruik van haar aandeelhoudersbevoegdheden wenst te realiseren. Zal
de regering met 50% en één aandeel de absolute zeggenschap in
de rechtspersoon belast met het landelijk netbeheer krijgen? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, hoe denkt de regering de absolute zeggenschap in de toekomst
te behouden; deze kan immers aangetast worden bijvoorbeeld door verwatering
of preferentie van aandelen.Op grond van artikel 11 van de Elektriciteitswet 1998 moet de rechtspersoon-netbeheerder
een Raad van Commissarissen instellen. Zal de Staat ook commisarissen leveren?
Zo ja, hoeveel vragen de leden van de CDA-fractie?De leden van de CDA-fractie willen inzicht krijgen in de betekenis van
de kapitaalsrechten. Wat zijn de financiële consequenties verbonden aan
het aandelenbezit (dividenduitkeringen, stortingen)?De minister is bevoegd de directeur van de DTE aanwijzingen te geven.
Deze aanwijzingen kunnen onder meer betrekking hebben op de vaststelling van
tarieven voor de landelijke netbeheerder. Verdraagt een dergelijke ministeriële
bevoegdheid zich wel met de Staat als aandeelhouder van de landelijke netbeheerder?
Hoe denkt de regering dit probleem op te lossen, zo vragen de leden van de
CDA-fractie?Wat is precies de afweging van de regering om het voorgestelde meerderheidsbelang
in de landelijke netbeheerder (50% + 1 aandeel) te nemen. Wat is de motivatie
hierachter? Is het niet consequenter om òf 100% te nemen òf 0%,
zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie?De minister is, als onderdeel van de hoofdlijnenovereenkomst over de niet-marktconforme
kosten, eigenaar van 50% + 1 aandeel van het landelijk netwerkbedrijf. De
leden van de SGP-fractie vinden het onduidelijk welke rol de minister zich
als aandeelhouder heeft toebedacht. Kan de regering hier nader mededeling
over doen?Zolang NMa en DTe nog geen zelfstandig bestuursorgaan zijn, heeft de minister
ook een toezichthoudende rol. Gevoegd bij de beleidsmatige verantwoordelijkheid
die de minister voor de elektriciteitssector draagt, vragen deze leden of
hier geen sprake is van een zodanige versmelting van posities, dat de rollen
onderling niet meer te scheiden zijn. Artikel IIIIn beginsel is iedere afnemer programma-verantwoordelijk. Hij kan in theorie
het beste weten hoe de programma's voor produktie of verbruik op een dag eruit
zien, omdat hij weet wat hij nodig heeft. Afnemers zullen daarom verplicht
worden om dagelijks energie- en transportprogramma's voor de volgende dag
op te stellen. Bovendien zijn afnemers in financiële zin aansprakelijk
voor het geval dat hun feitelijke elektriciteitsafname of -produktie afwijkt
van de door hen opgegeven, verwachte afname of produktie. De leden van de
fractie van D66 vragen hoe zij zich deze financiële aansprakelijkheid
moet voorstellen, moet er bijvoorbeeld over iedere kWh die wordt afgeweken
een heffingsboete betaald worden? Beschermde afnemers zijn niet programma-verantwoordelijk.
De vergunninghouders die aan hen leveren hebben die verantwoordelijkheid.
De leden van de fractie van D66 vragen of de vergunninghouders hier een vergoeding voor mogen vragen, en of daaraan maximumtarieven verbonden
zijn?Is het juist dat de programmaverantwoordelijkheid zo ver wordt doorgevoerd
dat het verbruik in blokken van vijf minuten voorspeld moet worden, en dat
het feitelijke verbruik vervolgens ook weer in blokken van vijf minuten geregistreerd
moet worden? Is het juist dat alleen al voor de investeringen in hard- en
software ten behoeve van deze eis bij de energiedistributeurs een investering
van honderden miljoenen guldens gedaan moet worden, zo vragen de leden van
de SP-fractie? Hoe is de toename van registratieverplichtingen, eisen aan
administraties, aanwezigheid van meters e.d. te rijmen met het streven de
administratieve lastendruk te beperken?In de memorie van toelichting wordt gesteld dat «afnemers in financiële
zin aansprakelijk zijn voor het geval dat hun feitelijke elektriciteitafname
of -productie afwijkt van de door hun opgegeven, verwachte afname of productie».
De leden van de fracties van de RPF en GPV vragen of dit ook geldt voor buitenlandse
afnemers en producenten? Artikelen IV en VEr is afgezien van de mogelijkheid om eventuele aanmerkelijke verhogingen
van de net-, of leveringstarieven in 1999 onmiddellijk te corrigeren na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel. Thans wordt de beleidslijn gehanteerd dat dergelijke
aanmerkelijke en ongemotiveerde verhogingen bij de vaststelling van tarieven
voor 2000 en daarna bij de bepaling van de efficiencykorting zullen worden
gecompenseerd. De leden van de fractie van D66 vragen aan welke vorm van compensatie
de regering hierbij denkt? De voorzitter van de commissie,BiesheuvelDe griffier van de commissie,Tielens-Tripels XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Biesheuvel (CDA), voorzitter,
Witteveen-Hevinga (PvdA), Leers (CDA), Voûte-Droste (VVD), ondervoorzitter,
Rabbae (GL), Hessing (VVD), Giskes (D66), Marijnissen (SP), Crone (PvdA),
Van Dijke (RPF), M. B. Vos (GL), Van Zuijlen (PvdA), Augusteijn-Esser
(D66), Hofstra (VVD), Van Walsem (D66), Wagenaar (PvdA), Stroeken (CDA), De
Boer (PvdA), Van den Akker (CDA), Geluk (VVD), Verburg (CDA), Bos (PvdA),
Van Dok-Van Weele (PvdA) en Blok (VVD).Plv. leden: Verbugt (VVD), Atsma (CDA), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Wijn
(CDA), Klein Molekamp (VVD), Vendrik (GL), Kamp (VVD), Van den Berg (SGP),
Poppe (SP), Kuijper (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Van der Steenhoven (GL),
Schoenmakers (PvdA), Bakker (D66), Cornielje (VVD), Schimmel (D66), Herrebrugh
(PvdA), Van der Hoeven (CDA), Smits (PvdA), De Haan (CDA), Van Beek (VVD),
Schreijer-Pierik (CDA), Koenders (PvdA), Rehwinkel (PvdA) en Udo (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26303-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl