Vaststelling begroting van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2003; Verslag wetgevingsoverleg over begrotingen Nationale Schuld (IXA) en het ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2003
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28600-IXA, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

17-10-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28600-IXA nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor FinanciënBelastinguitgavenVerlofknip/LevensloopregelingAflossen staatsschuld in één generatie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28600-IXAToon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 28600-IXBToon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 65 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 600 IXAVaststelling van de begrotingsstaat van de Nationale Schuld (IXA) voor
het jaar 200328 600 IXBVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën
(IXB) voor het jaar 2003nr. 4VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEGVastgesteld 10 oktober 2002De vaste commissie voor Financiën1 heeft
op 3 oktober 2002 in het kader van het begrotingsonderzoek overleg gevoerd
met minister Hoogervorst en staatssecretaris Van Eijck over de begrotingen van de Nationale Schuld (IXA) en van het ministerie van Financiën
(IXB) voor het jaar 2003.Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,TichelaarDe griffier van de vaste commissie voor Financiën,BerckStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor FinanciënDonderdag 3 oktober 2002 10.00 uurDe voorzitter: TichelaarAanwezig zijn 9 leden der Kamer, te weten:Van Vroonhoven-Kok, Giskes, De Nerée tot Babberich, Hofstra, Van
Beek, Crone, Van Velzen en Vendrik,alsmede de heren Hoogervorst, minister van Financiën, en Van Eijck,
staatssecretaris van Financiën.Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel
Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie
van Financiën (IXB) voor het jaar 2003 (28600-IXB).De voorzitter:Welkom bij dit wetgevingsoverleg in het kader van het begrotingsonderzoek.
Ik hoop dat iedereen zich, net als de bewindslieden, voortaan wil houden aan
de aanvangstijd.BelastinguitgavenDe heerVendrik(GroenLinks)Voorzitter. De bewindslieden weten dat dit thema de afgelopen jaren op
grote belangstelling van verscheidene fracties heeft kunnen rekenen, waaronder
die van ons. In het verleden hebben wij al heftige debatten met de minister
van Financiën gevoerd of er niet een uitgavenkader voor belastinguitgaven
moet komen. Wij lezen in het stuk dat dit er nog steeds niet komt.Wij weten niet meer wat dit kabinet ziet als de maat der dingen voor belastinginkomsten
en belastinguitgaven. Het begrip microlastendrukontwikkeling wordt steeds
belangrijker, hetgeen ook uitvoerig is uiteengezet in bijlage 3 van de Miljoenennota.
Nu doet zich echter de pikante situatie voor dat in deze kabinetsperiode de
microlastendrukontwikkeling kan stijgen terwijl de collectievelastendruk,
de belastingontvangsten, relatief daalt. Mijn eerste vraag aan de minister
van Financiën is hoe wij dat moeten wegen.De belastinguitgaven spelen daar natuurlijk een belangrijke rol bij. Voor
de minister van Financiën is immers de pure budgettaire opbrengst van
alle belastingsoorten, waarin de belastinguitgaven zijn versleuteld, wel degelijk
relevant. Wij begrijpen ook niet wat het MLO-kader nu precies toevoegt als
beslissingskader voor het kabinet om al dan niet over te gaan tot lastenverlichting.
Volgens mij zijn de regels voor inkomstenmeevallers en de besteding daarvan
maatgevend voor de ruimte die het kabinet zichzelf toestaat om wel of niet
over te gaan tot additionele lastenverlichting. Op pagina 117 wordt daaraan
nog een MLO-kader toegevoegd, dat van belang is bij de beoordeling hoe het
kabinet met de lasten omgaat. Volgens ons is dat echter niet wezenlijk relevant
en zijn die twee uitgangspunten strijdig met elkaar. Ik vraag de minister
uitleg, omdat wij het niet kunnen volgen.MinisterHoogervorstWat is er strijdig met wat?De heerVendrik(GroenLinks)Zoals er bij de uitgaven regels zijn hoe dient te worden omgegaan met
mee- en tegenvallers, zijn er regels voor inkomstenmeevallers. Die regels
zijn ons duidelijk. Wanneer er meevallers zijn, kan het kabinet binnen bepaalde
waarden, boven de 1%, overgaan tot maximaal 1 mld lastenverlichting enz. Die
regels kent u even goed als wij, mag ik hopen. Wij zien nu een nieuw toetsingscriterium
voor lastenverlichting, het MLO-kader. Volgens ons is dat wezenlijk niet relevant.
Dat kan nog wel eens met botsen met mijn vorige punt, doordat de komende kabinetsperiode
de microlastendrukontwikkeling kan stijgen terwijl de collectievelastendruk
kan dalen. Hoe zit dit nu precies?De vraag die op de achtergrond meespeelt is natuurlijk of er een uitgavenkader
voor belastinguitgaven moet komen. Het kabinet ziet daarvan af. Ik vraag de
minister van Financiën toch naar de reden hiervan. Voor hem is het als
bewaker van het budget natuurlijk wel degelijk van belang om daar gericht
naar te kijken.Wij lezen in het stuk dat er bij de belastinguitgaven ruimte ontstaat
wanneer er sprake is van grote ramingsfouten. Onze interpretatie is dat dit
vervolgens ruimte biedt om te schuiven met belastinguitgaven. Ik begrijp dat,
eerlijk gezegd, niet goed. Het heeft ook verband met het vorige punt. Wij
zien daar ook de discussie over de MLO in relatie tot de CLD. Hoe zit dat
precies? Wanneer voorziet de minister van Financiën ruimte om iets te
doen op het terrein van de belastinguitgaven? Doordat het kabinet voor 2003
in een aantal belastinguitgaven knipt, ze afschaft of vermindert, is dat met
het oog op de budgettaire situatie extra relevant. Wij zijn benieuwd hoe dat
er de komende jaren uit zal zien.Ons valt ook op dat de ramingsproblemen nogal fors zijn. Ik heb het staatje
niet voor mij, maar er zijn opvallende verschillen, zoals bij de VAMIL-regeling,
tussen de raming van de derving van de belastingopbrengsten zoals die in de
Miljoenennota staat en het uiteindelijke resultaat. Er zijn echter veel meer
ramingsproblemen. Ik noem de willekeurige afschrijving continentaal plat,
waar wij een groot verschil zien tussen raming en realisatie en vervolgens
weer een nieuwe raming. Het is een oud en lastig probleem, dat wij echter
wel moeten oplossen, om de ontwikkeling van de belastinguitgaven met het oog
op de budgettaire situatie goed in beeld te houden. Ik vraag de minister of
de staatssecretaris om een reactie.Wij hebben vorige week ook in de Staatscourant gelezen dat de VAMIL, de
EIA en de MIA onmiddellijk zijn gesloten vanwege een grote overschrijding.
Ik vraag de staatssecretaris niet naar de achtergrond van de maatregel –
het is immers bekend dat dit een budgettaire overschrijding is – maar
waar de budgettaire overschrijding nu zo plotseling vandaan komt. Heeft dat
misschien iets te maken met de kabinetsplannen met groene energie en groenbeleggen?
Speelt het ook een rol dat vanuit de markt plotseling verwoede pogingen worden
gedaan om aanspraak te maken op aanverwante regelingen? Ik vraag aan de staatssecretaris
of hij zich daarmee in de voet heeft geschoten.MevrouwGiskes(D66)Voorzitter. Ik heb een vraag aan de staatssecretaris, die ik ook bij de
algemene beschouwingen aan de orde heb gesteld. Helpen wij, als wij de heffingskorting
voor het groen beleggen afschaffen en alleen de vermindering in box 3 intact
laten, niet eigenlijk de groenregeling om zeep? Is het dan niet beter om de
groenregeling intact te laten en haar alleen toe te spitsen? Ik heb begrepen
dat hiervoor ook wel suggesties vanuit de markt zijn gedaan. In ieder geval
kunnen wij dan het bedrag dat nu nog steeds in box 3 gereserveerd staat –
ik meen 27 mln euro – blijven gebruiken voor een regeling groenbeleggen.
Deze regeling is in 1995 door toenmalig minister Wijers geïntroduceerd
en begint nu te werken. Het gaat er bij D66 niet in om deze af te schaffen
in een periode waarin wij wel degelijk pretenderen duurzaam bezig te willen
zijn. Hetzelfde geldt overigens voor andere beleggingsstimulansen zoals die
voor cultureel en sociaal-ethisch beleggen. Met name het om zeep helpen van
het groenbeleggen stoort ons zeer.De methodiek van het ramen van belastinguitgaven blijkt toch nog grote
verschillen te veroorzaken tussen raming en feitelijke realisatie. Ik weet
niet of de heer Vendrik hiernaar al gevraagd heeft, maar ik vraag de staatssecretaris
of hij daarmee in de toekomst beter denkt te kunnen omgaan.De heerVan Beek(VVD)Voorzitter. Het probleem is dat dit openeinderegelingen zijn en dat het
elke keer weer een kwestie is van afwachten wat eruit komt. De vraag is of
de bewindslieden iets meer zicht op de techniek en methodiek van ramen kunnen
geven. Dit naar aanleiding van de gebleken grote verschillen. Door de keuze
voor generiek in plaats van specifiek beleid zijn vele van deze regelingen
in zowel het Strategisch akkoord als het aanvullend pakket geschrapt. Ik vraag
dan ook met name om de nauwkeurigheid toe te lichten van de voor al die posten
in de bijlage opgenomen bedragen. Ook vraag ik of men enig gevoel heeft voor
de aanwezige kans op afwijkingen. Ik heb grote belangstelling voor de kwaliteit
en nauwkeurigheid van raming en techniek, zowel bij uitbreiding als bij kortingen.De heerCrone(PvdA)Voorzitter. Om toestanden als met de WIR in het laatste weekend te voorkomen,
was het bestuurlijk misschien verstandig om de regelingen vorige week onverhoeds
te bevriezen. Politiek en ramingstechnisch – waar wij het nu over hebben –
vonden wij het echter vrij onbegrijpelijk. Het blijkt bij vergelijking van
de miljoenennota's van vorig jaar en dit jaar dat de ramingen van vele regelingen
zijn overschreden. Er zijn echter ook regelingen, zoals de VAMIL, die niet
worden overschreden, maar zelfs, in de ramingen althans, zijn onderschreden.
Waarom worden deze regelingen dan toch afgeschaft?Ik kan mij voorstellen dat je moet ingrijpen bij een onverwachte verdubbeling
ten opzichte van je ramingen. Is dat bij deze milieuregelingen nu wel het
geval? Zijn er grote projecten aangemeld, zoals een windmolenpark, die zo'n
hap uit het budget nemen dat het plafond wordt bereikt? Ik kan mij alleen
een dergelijke verklaring voorstellen; andere uitgaven zijn toch goed te ramen.
Het kabinet doet nu wel alsof het ramen van belastinguitgaven zo moeilijk
is. Ik zie echter geen principieel verschil tussen het ramen van uitgaven –
ook dan heb je allerlei subsidies waarop mensen een beroep kunnen doen –
en de fiscale kant. Het is een kwestie van ramen welke beleidsinvesteringsstromen
eraan komen, waarbij het niet principieel uitmaakt of je een subsidiënt
ondervraagt of iemand die een belastinguitgave claimt.Mijn tweede punt is dat bij ramingen – en dat begrijp ik ook wel –
geen rekening met inverdieneffecten wordt gehouden. Al deze belastinguitgaven
zijn echter gericht op het veroorzaken van inverdieneffecten. De groenregeling,
waarover mevrouw Giskes sprak, is hiervan natuurlijk bij uitstek een voorbeeld.
Wij zaaien 30 mln overheidsgeld en oogsten daarmee enkele miljarden aan investeringen.
Deze hebben ook weer een uitstralingseffect op de economie, hetgeen weer belastinginkomsten
oplevert. Wij noemen dat verschijnsel "seed money". Nu die regelingen worden
afgeschaft, wil ik wel weten waar dat doorgerekend wordt. Wij krijgen dadelijk
anders mooie lagere belastinguitgaven, maar macro gezien krijgen wij veel
lagere belastinginkomsten.De heer Vendrik heeft al goede vragen over de microlastendruk gesteld.
Hij heeft een ding echter niet gevraagd. Het kabinet zegt nogal hard dat er
geen ruimte is voor nieuwe belastinguitgaven, terwijl de Kamer vorige week
in een motie heeft uitgedrukt dat de microlastendruk constant moet blijven.
Dat betekent dat de belastingverzwaringen die het kabinet nu doorvoert in
het tweede deel van de kabinetsperiode moeten worden hersteld. Het lijkt mij
dat de minister van Financiën zeker flexibel moet zijn, omdat een aantal
belastinguitgaven wellicht veel aantrekkelijker is om het belastingevenwicht
te herstellen dan generieke lastenverlichting. Zeker als je daarmee ook inverdieneffecten
bereikt of iets extra's kunt doen voor zorg- en verlofregelingen.De heerDe Nerée tot Babberich(CDA)Voorzitter. Ik wil alleen iets vragen over het schatten van belastinguitgaven,
waarbij een bepaald bedrag wordt ingeboekt en een regeling wordt gesloten
op het moment dat het bedrag wordt overschreden. Op het moment
dat er geen bedrag wordt ingeboekt, is er geen mogelijkheid om een regeling
te sluiten en is een belastinguitgave een regeling met een open einde. Ik
wil de visie van de minister op die regelingen horen, aangezien het gevaarlijke
regelingen zijn.Over de microlastenverlichting zei de heer Crone net dat er wat gaat worden
teruggesluisd. Dit geldt in het Strategisch akkoord alleen voor het aanvullende
pakket en niet voor het hoofdpakket. De motie is, als ik het mij goed herinner,
daarover aangenomen. Daaraan hebben wij ons niet met zoveel woorden gebonden;
vandaar dat die motie toen is aangenomen.De heerVendrik(GroenLinks)Voorzitter. Ik wil mijn algemene punt concretiseren. Ik denk dat het kabinet
op de microlastendrukontwikkeling koerst. Budgettair is dat echter een onvolkomen
instrument. Een voorbeeld daarvan is dat faciliteiten die tot de primaire
heffingstructuur behoren, zoals de aftrek van pensioenpremies en de hypotheekrenteaftrek,
hierbij niet worden betrokken. Volgens het kabinet zijn dat geen belastinguitgaven.
Wij hebben aan het CPB gevraagd wat voor 2003 op dat punt de verwachtingen
zijn. Het CPB heeft ons geantwoord dat de grondslagversmalling in 2003 uit
hoofde van de groei van het beroep op die fiscale faciliteiten 3,25 mld euro
is. Dit betreft de aftrek van pensioenpremies en hypotheekrente. Met name
die laatste post neemt fors toe, niet door een beleidswijziging, maar door
de ontwikkelingen op de woningmarkt die naijlen in een hoger beroep op de
fiscale aftrek van hypotheekrente. Dat betekent dat de grondslag versmalt
en dat de minister van Financiën relatief lage belastinginkomsten krijgt,
hetgeen budgettair heel belangrijk is.Dergelijke ontwikkelingen zie je terug in een begrip als de collectievelastendruk,
maar niet in een begrip als de microlastendrukontwikkeling. Daar gaat het
immers alleen over beleidswijzigingen die op een bepaalde manier leiden tot
een wijziging van het lastenbeeld. Ik zou denken dat die collectievelastendruk
c.q. het totaal aan belastingontvangsten budgettair maatgevend is voor het
kabinet om later tot beslissingen te komen of er geld is voor lastenverlichting
en niet de ontwikkeling van de microlastendruk. Wij willen met andere woorden
graag weten hoe fiscale faciliteiten zich ontwikkelen die niet tot die primaire
heffingstructuur behoren. Dat lijkt mij heel logisch, omdat wij toch met ons
allen de schatkist bewaken.Wij willen ook weten hoe de ontwikkeling is van belastinginkomsten en
fiscale faciliteiten die, wat mij betreft, analoog aan de huursubsidie gewoon
subsidie zijn. Laten wij overigens daarover nu maar niet debatteren. Die faciliteiten
hebben wel invloed op de positie van de schatkist en daardoor op het EMU-saldo
en daardoor op de beslissingen van het kabinet. Of er extra geld wordt uitgetrokken
voor lastenverlichting is volledig afhankelijk van het EMU-saldo en dus afhankelijk
van de belastinginkomsten. Dat MLO doet dan volgens ons niet terzake.StaatssecretarisVan EijckVoorzitter. Voor de ramingsmethodiek die wij hebben gevolgd met betrekking
tot belastinguitgaven, verwijs ik naar de uitleg op bladzijde 129 van de Miljoenennota.
De Miljoenennota geeft daar in zekere zin uitsluitsel over. De vraagstelling
is meer specifiek gericht op bepaalde maatregelen. Ik zal proberen eerst een
algemeen beeld te schetsen van het fiscale beleid van dit kabinet en de toetsing
daarvan. Ik zal ingaan op de vragen over hoe het kan dat er fouten in de ramingen
zitten, dat die fouten uiteindelijk leiden tot grote verschillen en hoe die
verschillen uiteindelijk doorwerken.De insteek van het fiscale beleid van dit kabinet is dat moet worden gewerkt
aan een opschoning en stroomlijning die nadrukkelijk is geënt op het
doorlichten van bestaande en toekomstige belastinguitgaven. De belastinguitgaven
kunnen niet tot in het oneindige worden doorgerekend. Bepaalde gedragseffecten
laten zich gewoon niet verklaren. Er kan niet op voorhand worden aangegeven
wat de consequenties ervan zijn. Ik wijs in dat kader ook op het verschil
tussen subsidies en belastinguitgaven.Als subsidies worden toegekend – kijk hierbij naar hetgeen het kabinet
heeft voorgesteld met betrekking tot de MEP – kunnen heel gericht windmolenparken
en andere zaken worden aangewezen die zich kunnen aanmelden om voor die subsidieregeling
in aanmerking te komen. Deze aanvragen kunnen worden getoetst aan de hand
van bepaalde criteria. Er is een budget voor en op het moment dat het budget
op is of dreigt te worden overschreden, kan worden besloten verder geen subsidies
toe te kennen. Dat is budgettair geraamd en afgedekt.De heerCrone(PvdA)Dat is natuurlijk niet waar. Er worden verwachtingen gewekt door mensen
te vertellen dat zij subsidie aan kunnen vragen en vervolgens wordt op een
bepaald moment gezegd dat deze niet wordt verstrekt. Met de huursubsidie gebeurt
dat ook niet. Het hangt ervan af om welke subsidie het gaat en om welke belastinguitgave.
Als goed wordt geraamd, hetgeen natuurlijk nooit helemaal voor 100% kan, bestaat
er bij de belastinguitgaven een even groot of klein probleem als bij de subsidies.StaatssecretarisVan EijckDat is op zich juist als het wordt vergeleken met een instrument als huursubsidie.
Ik denk overigens dat er bij de huursubsidie meer inzicht is in het aantal
huurders, in de huren waar het om gaat en welke regelgeving daarop wordt aangepast.
De gedragseffecten, bijvoorbeeld dat mensen massaal vanuit een koophuis naar
een huurhuis gaan, zijn misschien beter in kaart te brengen. De regelingen
VAMIL, MIA en EIA zijn gebudgetteerd. Wij hebben niet op voorhand kunnen voorzien
welke gedragseffecten er zouden ontstaan toen in het Belastingplan 2003 werd
aangekondigd dat deze regelingen zouden worden gerationaliseerd waardoor het
gebruik ervan niet meer onverkort openstaat zoals nu het geval is.De heer Vendrik had het over de VAMIL, de MIA en de EIA. Er moet trouwens
een verschil worden aangebracht tussen deze regelingen: bij de EIA en de MIA
gaat het om een investeringsaftrek die men krijgt als de investering wordt
gedaan. Bij de VAMIL-regeling is sprake van een willekeurige afschrijving.
Dat kan een verschillend effect hebben op de ramingen en reacties. Het effect
van de VAMIL is dat er een willekeurige afschrijving ontstaat op het moment
dat men een investering in iets heeft gedaan. Die drukt op dit
jaar, terwijl men anders die afschrijving over meer jaren had uitgespreid.
De EIA en de MIA zijn regelingen waarbij men een investeringsaftrek krijgt
op het moment dat de investering effectief wordt. Die moet worden gerelateerd
aan de investering zelf.Het is duidelijk dat de budgetten worden overschreden. Daarom heeft het
kabinet moeten besluiten om deze regelingen op te schorten. Er wordt op dit
moment onderzoek gedaan naar de vraag wat de reden is dat er zo massaal gebruik
wordt gemaakt van deze regelingen dat het budget werd overschreden. Ik kan
hier nog niets over zeggen omdat het onderzoek nog niet is afgerond. Er is
sprake van forse overschrijdingen. Wij weten nog niet of het gaat om veel
aanvragen voor een relatief klein bedrag of dat het gaat om een beperkt aantal
aanvragen voor een groot bedrag. Zodra wij daar inzicht in hebben wordt u
geïnformeerd.De heerVendrik(GroenLinks)De meeste belastinguitgaven zijn niet gebudgetteerd. De overheid heeft
de bevolking niet laten weten wat het beschikbare bedrag is in een bepaald
jaar voor de desbetreffende faciliteit en dat men een aanvraag kan doen, maar
dat er geen subsidies meer worden verstrekt als het geld op is. Zo zitten
de meeste belastinguitgaven niet in elkaar. In de Miljoenennota en in de vergelijking
die gemaakt is met de ramingen van vorig jaar, zien wij dat er allerlei faciliteiten
zijn waar zeer forse overschrijdingen plaatsvinden. Het gaat niet altijd om
heel veel geld, maar er zijn overschrijdingen van 300 tot 400% van de oorspronkelijke
raming. Wanneer kiest het kabinet er nou voor – uit hoofde van budgettaire
overwegingen – om een regeling af te sluiten? Dat beleid is mij niet
duidelijk. De groenregelingen worden nu beperkt. Dat doet mij natuurlijk buitengewoon
veel pijn. Waarom worden andere faciliteiten niet afgesloten? Wanneer komt
dat besluit? Waarom wordt dat besluit wel genomen ten aanzien van deze regelingen
en kunnen andere regelingen bij een gebrek aan een uitgavenkader ongeremd
worden gebruikt ondanks grote overschrijdingen ten opzichte van de ramingen?StaatssecretarisVan EijckWat betreft het fiscale beleid dat ten aanzien van die belastinguitgaven
gaat gelden, wijs ik op het toetsingskader voor belastinguitgaven dat op bladzijde
289 van de Miljoenennota staat. Dat heeft natuurlijk in eerste instantie betrekking
op toekomstige belastinguitgaven. Er moet in heldere termen inzichtelijk worden
gemaakt waarom een belastinguitgave op een zeker moment wordt aangedragen
en waarom de keuze op de belastinguitgave zou moeten vallen. Voor de toekomst
wordt daar al rekening mee gehouden. In de eerste vraag in het toetsingskader
gaat het over de probleemstelling. De tweede betreft het helder en duidelijk
formuleren van het doel. De derde vraag gaat over het aantonen van de noodzaak
van financiële interventie. Hiermee wordt druk gelegd op de aanvrager
om zijn aanvraag cijfermatig te onderbouwen. De vierde vraag is waarom een
subsidie de voorkeur verdient boven een heffing of een belastinguitgave. Dit
betreft dus de afbakening. Bij een voorkeur voor een fiscale subsidie wordt
gevraagd te beargumenteren waarom het een fiscale en geen directe subsidie
moet zijn. Ten slotte wordt gevraagd of een evaluatie van de maatregel is
voorzien. Een evaluatie kan alleen plaatsvinden met inachtneming van hetgeen
ervoor is gedefinieerd. Het kan niet anders dat in een heldere formulering
van de probleemstelling de budgettaire belangen zijn meegenomen. Voor ons
is helder dat voor toekomstige belastinguitgaven een strenger beleid wordt
uitgezet wat betreft het inzicht dat nodig is om te bepalen of voor een belastinguitgave
moet worden gekozen.Ik heb tijdens de informatie, waar deze kwestie ook aan de orde kwam,
gesuggereerd dit toetsingskader ook toe te passen op reeds bestaande belastinguitgaven.
Bij de maatregelen die worden genomen in het Belastingplan 2003, waaronder
overigens ook groenbeleggingen en bepaalde milieu-investeringen, hebben deze
uitgangspunten, naast de financiële normen en regels die zijn overeengekomen,
geleid tot het schrappen van een aantal regelingen. Uit politiek oogpunt heb
ik best sympathie voor de opvatting van GroenLinks dat het vervelend is dat
groenbeleggingen voor een deel zijn gesneuveld. Dat laat onverlet dat hetzelfde
toetsingskader daarvoor als uitgangspunt heeft gediend.MevrouwGiskes(D66)Mag ik daaruit afleiden dat er voor alle regelingen die nu worden afgeschaft
een uitvoerige evaluatie ligt op grond waarvan tot deze beslissing is gekomen?StaatssecretarisVan EijckNee, dat mag u daar niet uit afleiden. U mag er wel uit afleiden dat toen
bij de informatie werd besproken welke belastinguitgaven zouden worden herzien,
dit toetsingskader mede als uitgangspunt heeft gegolden. Het was overigens
toen nog niet op deze manier gedefinieerd, maar het maakte wel onderdeel uit
van het gedachtegoed van waaruit wij de informatiebesprekingen hebben gevoerd.
Er was dus geen complete evaluatie van alle belastinguitgaven op grond waarvan
wij hebben gekozen welke uitgaven moesten worden opgeschort. Het budgettaire
kader heeft hier overigens ook een rol bij gespeeld, dat zal u niet verbazen.MevrouwGiskes(D66)Het verbaast mij niet, maar het gaat natuurlijk om de keuze die daarbinnen
wordt gemaakt. Ik kan mij voorstellen dat niet alle regelingen zijn geëvalueerd,
maar er mag toch worden aangenomen dat er een zodanig inzicht bestond in de
effectiviteit van de regelingen die worden afgeschaft dat de conclusie kon
worden getrokken dat deze de deur uit konden.De voorzitter:Volgens mij wordt er altijd gekeken naar de volgorde der dingen. Er zijn
er eerst politieke keuzes en een evaluatie is een afgeleide daarvan. Het gaat
hier in dit debat over de politieke keuzes die ten grondslag liggen aan de
keuzes. Daar kan men van mening over verschillen. Dat is ook volstrekt helder.MevrouwGiskes(D66)De staatssecretaris verwijst naar het toetsingskader. Een van de punten
daarin is dat er moet worden geëvalueerd en dat op grond daarvan wordt
gekeken of men zinnig bezig is. Als er in dit stadium al zo bewust voor wordt
gekozen om een aantal belastinguitgaven – die niet de meest schokkende
zijn qua omvang, maar wel interessant zijn voor een aantal dingen –
af te schaffen, dan ben ik wel benieuwd op grond van welke evaluatie deze
beslissing is genomen. Alles is natuurlijk politiek, maar ik dacht dat wij proberen politiek te bedrijven op basis van informatie.De heerVendrik(GroenLinks)Ik wil niet de hele tijd volpraten met dit thema, want ik wil ook graag
de minister aan het woord horen over andere vragen. Er is niet zozeer een
politiek verschil van mening. Ik vind het uiteraard vreemd dat het kabinet
de regeling groen beleggen afschaft terwijl er een prachtig rapport ligt dat
laat zien hoe goed die regeling is, ook budgettair gesproken. Maar daar praten
wij volgende week over.Het punt is dat ik niet zie waarom deze regelingen nu ineens worden dichtgeschroeid,
terwijl ik een aantal andere regelingen kan aanwijzen waarbij ook zeer forse
overschrijdingen zijn en waarbij kennelijk die actie niet heeft plaatsgevonden.
Mijn simpele vraag is waarom het kabinet wel het besluit neemt om de drie
genoemde groenregelingen voor dit jaar te stoppen – en vervolgens te
heroverwegen, maar dat is een ander soort debat – en waarom het kabinet
andere regelingen waarbij forse overschrijdingen plaatsvinden...MinisterHoogervorstPensioenpremies en hypotheken.De heerVendrik(GroenLinks)Nee, dat is een andere discussie. Dat zijn namelijk geen belastinguitgaven,
pensioenpremie en hypotheekrente. Ik wil ze er graag bij betrekken, minister,
dus ik zie uw oproep als een aansporing om dat nogmaals aan u te vragen.Ik begrijp het gewoon niet; het regime belastinguitgaven en de beheersing
daarvan zijn mij niet helder.StaatssecretarisVan EijckHet is heel simpel: op het moment dat in de wet is opgenomen dat er een
budgettair plafond is en er vindt een overschrijding plaats, staat het wettelijk
vast dat het kabinet de mogelijkheid heeft de regeling op te schorten. Dat
is bij een aantal andere belastinguitgaven niet het geval en hier wel. Het
wettelijk kader is hier maatgevend, dat is zo klaar als een klontje.MinisterHoogervorstHet is vanwege het overschrijdingsgevaar ex ante wettelijk bepaald dat
dit mogelijk is.De heerCrone(PvdA)Komt dit standaard in alle wetgeving over belastinguitgaven?StaatssecretarisVan EijckIk kan u niet op voorhand toezeggen dat dit gebeurt.De heerCrone(PvdA)Ik zal het u de volgende week nog eens vragen.StaatssecretarisVan EijckDan krijgt u hetzelfde antwoord.Mevrouw Giskes vroeg welke keuzes er zijn gemaakt bij het afschaffen van
de groenregeling. Het antwoord is dat politieke keuzes zijn gemaakt. Wij hebben
de regeling ook in het toetsingskader geplaatst om te kijken hoe het te verklaren
is dat hiervoor is gekozen en niet voor andere zaken. In het kader van de
stroomlijning en opschoning van de fiscale regelgeving is gekeken of het mogelijk
was om bepaalde regelingen tegen het licht te houden waar het gaat om doelmatigheidsoverwegingen,
efficiencyoverwegingen, freeridersgedrag en overstimulering. Wij hebben gekeken
naar de heffingskorting in box 1 van de Wet inkomstenbelasting die naast de
vrijstelling in box 3 bestaat. In onze optiek vond overstimulering plaats
in vergelijking met de totale behandeling van vermogenscomponenten zoals die
in box 3 worden belast. Wij vonden dat dit een effect met zich meebracht dat
niet moest blijven bestaan gelet op de politieke keuzes die moesten worden
gemaakt en het geconstateerde freeridersgedrag. Ik ben ervan overtuigd dat
wij bij de algemene financiële beschouwingen en de bespreking van het
belastingplan terecht telkens de vraag zullen krijgen wat de afweging is geweest
bij de verschillende regelingen, zoals spaarloonregelingen en milieuregelingen.
De Kamer roept ons terecht ter verantwoording en die zal ik haar met genoegen
geven.MevrouwGiskes(D66)Ik heb een technische vraag. In de vorige periode is men niet voor niets
gekomen tot een heffingskorting in box 1. Dat was niet omdat wij het zo grappig
vonden om dubbel te stimuleren, maar om tot een aanvaardbare stimulans te
komen om mensen over die drempel te helpen. Als nu de heffingskorting in box
1 zou worden afgeschaft, is wat men nog doet in box 3 eigenlijk zinloos. Niemand
zal daar instappen, omdat het zonder die korting in box 1 toch niet effectief
is. Er zit nog 27 mln in de begroting voor de vrijstelling in box 3. Is dat
geld dat impliciet ook wordt wegbezuinigd?StaatssecretarisVan EijckIk denk dat dit anders moet worden gezien. Ik kom trouwens bij de algemene
financiële beschouwingen terug op de concrete cijfers, anders wordt het
nu wel in een erg breed kader geplaatst. Het is in zijn algemeenheid niet
terecht om te zeggen dat er nu ten opzichte van andere beleggingen geen stimulering
meer zou plaatsvinden. Het vermogen dat wordt belegd in box 3 is per definitie
vrijgesteld als het om bijvoorbeeld culturele beleggingen gaat. Er vindt dus
nog steeds stimulering plaats. Die stimulering wordt in de praktijk zelfs
nog uitgebreid. Mensen kunnen leningen afsluiten om bijvoorbeeld groene beleggingen
te financieren. De rente voor dit soort leningen is op dit moment laag. Die
leningen gelden in de saldering in box 3 als een vermindering op hetgeen dat
overigens in aanmerking wordt genomen met betrekking tot de heffing over vermogenscomponenten
in die box. Dat betekent dat het financieren van dergelijke beleggingen leidt
tot een additionele stimulans die er voor overige beleggingen niet is. De
rente die erover wordt betaald, is niet aftrekbaar. Dat laat onverlet dat
door het salderen een eliminatie plaatsvindt van een heffing van de forfaitaire
rendementsheffing over die overige componenten. In de praktijk is mij gebleken
dat er toch nog op een bepaalde creatieve manier mee wordt omgegaan. Daarom
breng ik dit extra aspect nog eens onder de aandacht.De heer Crone vroeg in hoeverre inverdieneffecten worden meegenomen. Het
is af en toe behoorlijk lastig om dit budgettair in beeld te brengen. U weet
dat het voornemen is om het kwartje van Kok terug te geven. Als dit gebeurt,
zal er niet meer over de grens worden getankt en zullen degenen die dat nu
doen hun boodschappen daar niet meer doen. Ik heb geen idee wat daar de effecten
van zijn.De heerCrone(PvdA)De belastinguitgaven zijn bewust ingezet met het doel een investeringsprogramma
te stimuleren.StaatssecretarisVan EijckDit is een helder voorbeeld en een kabinetsstandpunt. Ik geef
ermee aan dat het af en toe heel lastig is om inverdieneffecten te calculeren.
Andere voorbeelden zijn het afschaffen van de spaarloonregeling en de feestdagenregeling.
Dit leidt tot een administratievelastenverlichting voor het bedrijfsleven.
Er hoeven namelijk minder controles plaats te vinden en er hoeft geen verantwoording
over te worden afgelegd in de administraties van bedrijven. Wij hebben die
lastenverlichting geraamd op 120 mln euro. Als het mogelijk is om die inverdieneffecten,
waar zij zich ook voordoen, in beeld te brengen, moet dat gebeuren.Zoals ik net al aangaf bij de VAMIL, de MIA en de EIA, zijn er gedragseffecten
die niet op voorhand zijn te reguleren omdat niet bekend is hoe men reageert.
Deze problematiek komen wij op alle vlakken, tot en met de OZB, tegen. Ik
denk dat wij dit telkens in acht moeten nemen als deze specifieke problematiek
speelt. De boodschap is helder: als het mogelijk is om die inverdieneffecten
in beeld te brengen, probeer dat dan te doen. Dat laat namelijk het totaaleffect
zien. Daar moet Financiën uiteraard alert op zijn.De heerVan Beek(VVD)Het gaat mij niet om de politieke keuzes die worden gemaakt, maar om de
techniek die achter een aantal berekeningen zit. Ik had vragen over de kwaliteit
van de ramingen en met name over de zekerheid dat de bedragen die nu worden
ingevuld vanuit het Strategisch akkoord en het aanvullend pakket hard zijn
te maken op basis van de rekenwijze van de staatssecretaris.StaatssecretarisVan EijckWij proberen er ten allen tijde voor te zorgen dat er zo goed mogelijk
wordt geraamd. Er zal natuurlijk nooit sprake zijn van een bewuste misraming,
maar voortschrijdend inzicht leidt telkens tot aanscherping van ramingen.
Op de pagina's 129 en 130 van de Miljoenennota staat het een en ander over
de ramingstechniek. U kunt dat er het beste technisch naast leggen, anders
krijgen wij hier een herhaling van zetten of worden de bladzijden over de
werking van de techniek voorgelezen. Het ministerie van Financiën doet
het uiterste om ervoor te zorgen dat zo goed mogelijk wordt geraamd. Ik wijs
op het debat van gisteren, waarbij duidelijk werd dat wij heel alert moeten
zijn op het zo juist mogelijk ramen van onder andere belastinguitgaven.De heerVan Beek(VVD)Het is duidelijk dat u zo juist mogelijk wilt ramen. Het is de vraag hoe
u dat doet. Maakt u alleen maar gebruik van historische gegevens of trekt
u trends die in de gegevens zitten door naar de toekomst? Wat verstaat u onder
zo juist mogelijk ramen?StaatssecretarisVan EijckWas het maar zo simpel. Hoefden wij alleen maar hetgeen trendmatig is
ingezet in het verleden te extrapoleren volgens meetkundige en tijdreeksen.
Dat is een onderdeel van het verhaal. Wij proberen er zelfs gedragseffecten
bij in aanmerking te nemen, maar ook dan gaat het om een schatting. Ik denk
dat de meettechnieken die het Centraal planbureau en het ministerie van Financiën
gebruiken om ramingen zuiver in beeld te brengen, niet moeten worden onderschat.
Daar vinden geen discussies plaats, maar worden complete berekeningen gemaakt
die daaraan zo goed mogelijk invulling geven.MinisterHoogervorstVoorzitter. De heer Vendrik merkte op dat zich de bijzondere situatie
zou kunnen voordoen waarbij aan de ene kant de microlastendruk stijgt, terwijl
tegelijkertijd de collectievelastendruk daalt. Hij vroeg waar je meevallers
aan afmeet en wat de ratio is van de keuze voor de MLO in plaats van bijvoorbeeld
collectievelastendruk. Volgens mij is de collectievelastendruk als maatstaf
voor het benutten van meevallers voor het laatst gebruikt in de jaren tachtig
van de vorige eeuw, door het kabinet-Lubbers II. De norm voor de collectievelastendruk
was toen 52,3%. Er werden hele discussies gevoerd over de vraag of dit ex
ante of ex post was en of er ruimte was voor meevallers en voor lastenverlichting.
Het betrof een heel grof instrument. Soms daalde het percentage als gevolg
van een gunstige ontwikkeling in de economie, zonder dat de overheidsfinanciën
er zo verschrikkelijk florissant voor stonden.De heerVendrik(GroenLinks)Ik pleit er niet voor de collectievelastendruk te hanteren als meetinstrument.
Mijn vraag ging over het gebruik van de MLO als toetsingsinstrument voor lastenontwikkeling,
over de beslissingen van het kabinet terzake en over de begrotingsregels.
De MLO kan stijgen, terwijl de collectievelastendruk daalt, niet alleen door
een tegenvallende economie, maar ook door tegenvallende belastinginkomsten.
Ik heb willen duidelijk maken hoe belangrijk dat verschil kan zijn. De komende
jaren worden bepaalde fiscale faciliteiten misschien extra "opgepompt". Dit
leidt tot tegenvallende belastinginkomsten. Die blijven echter wel buiten
de MLO.MinisterHoogervorstHet vorige kabinet ging uit van een bepaalde lastenontwikkeling. Meevallers
in de belastinginkomsten mochten door middel van een bepaalde formule worden
aangewend voor een zekere mate van lastenverlichting of voor verkleining van
het tekort. Het huidige kabinet volgt in principe een volledig trendmatig
begrotingsbeleid, met automatische stabilisatoren. Wij kijken niet meer naar
de lastensfeer. De lasten moeten volledig in het tekort dan wel in het overschot
worden verwerkt. Als wij dit in het regeerakkoord zo strikt hadden afgesproken
en niet de mogelijkheid tot wijzigingen in de in de belastingsfeer hadden
opengelaten, zou er geen enkele reden zijn geweest voor welke afspraak of
welk toetsingskader dan ook met betrekking tot de belastinginkomsten. Wij
zouden dan ook geen MLO-kader nodig hebben. In het regeerakkoord zijn twee
afspraken gemaakt waardoor wij toch moeten monitoren wat er gebeurt. In de
eerste plaats accepteren wij in beginsel geen tekort. De mogelijkheid van
maatregelen in de belastingsfeer blijft daarbij open, als er een tekort dreigt
te ontstaan. Ik verwijs hierbij naar het aanvullende pakket maatregelen in
de begroting 2003. Wij zijn daarin niet al te strikt geweest, want wij hebben
toch een tekort van 0,5% geaccepteerd. Niettemin hebben wij additionele lastenverzwarende
maatregelen genomen. Wij hebben ook lastenverlichtende maatregelen genomen,
maar het saldo was lastenverzwarend. De tweede uitzondering doet zich voor
in geval van een surplus van meer dan 1%, wat op dit moment overigens niet
erg actueel is. In dat geval ontstaat er ruimte voor 1 mld lastenverlichting.
Ook daarvoor hebben wij de MLO niet nodig, want het is meer een kwestie van
meten. Het MLO-kader houdt eigenlijk niet meer in dan het vastleggen van de
mutaties in de belastingsfeer die wij in het regeerakkoord en in het aanvullende
pakket hebben opgenomen. De afspraken voor de onderscheiden jaren zijn leidend
voor deze regeerperiode.De heerVendrik(GroenLinks)U legt een meerjarige MLO vast. Daarnaast zijn er begrotingsregels. Die
kunnen met elkaar in conflict komen. Wij hebben de doorwerking van het aanvullende
pakket nog niet helemaal in beeld, maar ik geef een voorbeeld van de wijze
waarop een en ander zou kunnen uitwerken. Ik ga er daarbij van uit dat er
voor 2004 als gevolg van de nieuwe maatregelen en wellicht ook als gevolg
van nader beleid, wordt voorzien dat er geen tekort zal zijn. Stel nu dat
de pensioenpremie flink omhoog gaat. De minister krijgt dan een deel van de
rekening daarvan gepresenteerd. Of stel dat de woningmarkt niet in elkaar
zakt. Dan vallen de belastinginkomsten tegen. Zonder nader beleid leiden deze
tegenvallers tot een negatief saldo. U moet dan ingrijpen en de belastingen
moeten omhoog. Het MLO-kader verbiedt dit echter.MinisterHoogervorstNeen, dat is niet zo. Het MLO-kader bevat niet meer dan de minimumafspraken
die wij in het regeerakkoord hebben gemaakt. Daar houden wij elkaar aan.De heerVendrik(GroenLinks)Dat is juist mijn punt. In het Strategisch akkoord staat dat het kabinet
streeft naar een MLO van nul, dat wil zeggen: per saldo geen lastenverlichting
of -verzwaring. Het zuur komt eerst, het zoet komt later. In 2003 heeft de
minister extra lastenverzwaring toegepast. Op grond van die afspraak komt
de VVD-fractie met de claim dat dit later gecompenseerd moet worden, zodat
per saldo die nul-MLO er weer uitrolt. Dat begrijp ik, maar misschien heeft
de minister daar budgettair helemaal geen ruimte voor. De budgettaire ruimte
kan verslechteren, ik noemde daarvan zojuist nog een voorbeeld.MinisterHoogervorstWij moeten inderdaad afwachten hoe het uitpakt.De heerVendrik(GroenLinks)Sorry, maar u moet mij echt duidelijk maken wat u in die situatie gaat
doen. Het is niet mijn beleid. Wij hebben van uw voorganger altijd geleerd
dat begrotingsregels in goede en slechte tijden helderheid en bestuurlijke
rust moeten bieden. Wat gaat u doen?MinisterHoogervorstOp grond van de begrotingsregels accepteren wij in deze periode geen begrotingstekort
meer, als het maar enigszins mogelijk is. Het is dus geen gefixeerde regel.
Er dreigde een tekort van meer dan 1%. Met een fors pakket maatregelen hebben
wij dit tot 0,5% weten te reduceren, maar ten opzichte van het regeerakkoord
is er sprake van lastenverzwaringen.. Het regeerakkoord sluit dit ook helemaal
niet uit. Het is niet zo dat de MLO de mogelijkheid tot het voeren van belastingbeleid
totaal bevriest. Extra verzwaring blijft mogelijk en dat is precies wat wij
hebben gedaan. Ik ben het met u eens dat het geld waarschijnlijk niet zo gemakkelijk
kan worden teruggegeven, gelet op de huidige situatie. Ik zit namelijk vast
aan de afspraken rond de nul. Wij zullen daarover volgende week verder kunnen
praten.De huidige afspraken vormen een behoorlijk cordon rond de belastinguitgaven.
Het MLO-kader laat in beginsel geen ruimte voor nieuwe belastinguitgaven,
tenzij deze worden gefinancierd door middel van andere lastenverzwaringen
of versobering van andere belastinguitgaven. Wij moeten voldoen aan het toetsingskader.
Een apart belastinguitgavenkader zou slechts beperkte meerwaarde hebben. Daarnaast
hanteren wij de systematiek van de automatische stabilisatoren, zowel voor
meevallers als voor tegenvallers. Het beleid rond belastinguitgaven is dus
al behoorlijk aangescherpt.De heerVendrik(GroenLinks)Wij hadden het zojuist over het lastige karakter van de ramingen. Het
beroep op een bepaalde regeling neemt soms explosief toe. Er blijft een pregnant
verschil tussen de wijze waarop het kabinet omgaat met belastinguitgaven en
de werkelijke uitgaven, in het geval dat autonome ontwikkelingen ineens zouden
leiden tot een verhevigd beroep op een of meer regelingen, waardoor het saldo
van de totale belastinguitgaven plotseling omhoog gaat.MinisterHoogervorstU hebt gezien dat de tegenvallers die wij hebben moeten incasseren niet
bepaald hebben geleid tot een zachtzinnig beleid op het gebied van de belastinguitgaven.
De kerstboom van Vermeend is de afgelopen jaren behoorlijk onttakeld geraakt.Verlofknip/LevensloopregelingMevrouwGiskes(D66)Voorzitter. Het onderwerp heet "verlofknip", maar het gaat natuurlijk
over het levensloopbeleid dat het kabinet zegt te willen voeren. Het is niet
zo dat er met het aantreden van dit kabinet voor het eerst over een levensloopregeling
wordt nagedacht. Om het geheugen op te frissen, reik ik een notitie uit die
D66 een jaar geleden over het onderwerp levensloop heeft uitgebracht.Met de presentatie van de Miljoenennota hebben wij het fenomeen verlofknip
op ons bordje gekregen. Het heeft even geduurd voordat wij erachter waren
wat dit precies inhoudt. Ik zou graag antwoord willen krijgen op een aantal
vragen, om volgende week een goed oordeel te kunnen vellen. Als ik het goed
begrijp, gaat het bij de verlofknip om het vastzetten van een deel van het
netto-inkomen. Dat strekt zich uit over een bepaalde periode. Als je aan het
eind van die periode verlof opneemt, krijg je een bonus. Aanvankelijk heb
ik steeds gedacht dat het kabinet met een integrale nieuwe levensloopregeling
zou komen. Dat leek mij ook voor de hand liggend. Uiteindelijk is mij duidelijk
geworden dat bestaande regelingen en voorzieningen niet integraal zullen opgaan
in een nieuwe regeling. In plaats daarvan komen er twee regelingen: de verlofknip
en de verlofspaarregeling. Daarnaast worden er twee regelingen opgeheven,
waaronder de financiering langdurig ouderschapsverlof. Waar berust deze keuze
op? Waarom worden twee regelingen wel opgeheven en een derde niet? Waarom
blijven er twee verschillende regelingen bestaan? Is die verlofknip vooral
in het leven geroepen om de mogelijkheid te bieden de spaarloonregeling
om te zetten in een verlofspaarregeling? Dat is goedkoper voor de overheid
en biedt mensen de mogelijkheid om het geld dat zij al hebben gespaard, te
parkeren, met een etiket erop. In een brief naar aanleiding van mijn vragen
daarover bij de algemene beschouwingen heeft de premier aangegeven dat storting
in de verlofspaarregeling een aardige aanwending zou kunnen zijn van die verlofknip.
Dat is mogelijk, maar verspeelt men zijn bonuskans als men het geld niet voor
verlof opneemt, maar het voor een andere regeling gebruikt? Je neemt dan geen
verlof op, hebt dan kennelijk ook geen recht op de bonus en verspeelt daarmee
die mogelijkheid. Dat is wel zuur voor mensen die ervoor hebben gekozen om
het geld van de spaarloonregeling om te zetten in een premie voor een lijfrenteverzekering.
Zij zitten aan die constructie vast en kunnen het geld niet een-op-een in
de verlofknip stoppen. Daarmee verspelen zij ook de kans op de bonus. Is die
indruk juist?De heerDe Nerée tot Babberich(CDA)Voorzitter. Ik begrijp absoluut niet waar dit over gaat. Er is nog geen
regeling voor een verlofknip. De wetgeving op dit punt is absoluut nog niet
afgerond. Die moet eerst nog aan de Kamer worden aangeboden. Het is een regeling
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en niet van Financiën. Het kabinet
heeft tijdens de algemene beschouwingen een brief toegezegd over de levensloopregeling.
Wij wachten die brief af. Op dat moment kunnen wij een discussie voeren over
de vraag welke elementen in een regeling moeten worden opgenomen. Het lijkt
mij niet zinvol om nu te praten over twee volledig hypothetische regelingen.
Dat past ook niet in het kader van het begrotingsonderzoek.MevrouwGiskes(D66)De commissie heeft dit onderwerp gekozen. In de begroting voor volgend
jaar wordt voor deze maatregel 100 mln geraamd en in die voor de jaren daarop
200 mln. Volgens mij is er dan geen sprake van een hypothetische regeling
met de naam: "verlofknip".MinisterHoogervorstDe regelingen waaraan mevrouw Giskes refereert behoren in meerderheid
tot de verantwoordelijkheid van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
De Kamer zal hierover nog een brief ontvangen. Deze brief heb ik zelf nog
niet gezien, laat staan dat ik hieraan zou kunnen refereren, als ik dat al
zou willen voordat de zaak in het kabinet aan de orde is geweest. Het wordt
dus wel degelijk een buitengewoon hypothetische discussie. Wij hadden beloofd
de Kamer die brief voor de financiële beschouwingen te doen toekomen.
Dat wordt nog een hele klus. Aan de hand van die brief kan de discussie wellicht
op een wat meer ordentelijke manier plaatsvinden.MevrouwGiskes(D66)Ik kijk met belangstelling uit naar wat er allemaal nog gaat komen, maar
ik kan mij niet onttrekken aan de indruk dat er een sterke samenhang is tussen
de afschaffing van de fiscaal getinte spaarloonregeling en de verlofknip.
Ik heb er vooral behoefte aan de samenhang tussen de verlofknip en de fiscale
regeling inzake het sparen van verlof helder te krijgen, zodat wij daar goed
over kunnen praten. Ik zou op dit punt toch graag antwoord krijgen van de
bewindslieden. Is de verlofspaarregeling een belastinguitgave, die ik niet
terugzie in het overzicht van de belastinguitgaven? Als ik haar daar niet
terugzie, mag ik dan aannemen dat de regeling onderdeel is van de primaire
heffingstructuur? De verlofspaarregeling is namelijk geen subsidie.Illustratief voor dit onderwerp is de verwarring hier aan tafel. Waar
hebben wij het nu over? De suggestie is gewekt dat het kabinet voortvarend
werkt aan een levensloopregeling. Om te kunnen beoordelen wat dit precies
inhoudt en of het om een fiscaal onderwerp gaat, vind ik het belangrijk dit
meer technische overleg te benutten om uitleg te krijgen. Daarom vraag ik
ernaar. Als er een samenhang is met een regeling die wellicht niet direct
tot de portefeuille van deze bewindslieden behoort, lijkt het mij dat het
geen kwaad kan om daar een toelichting op te krijgen.Ik rond mijn bijdrage af. Ik wil heel graag weten wat volgens het kabinet
de samenhang is tussen het afschaffen van de spaarloonregeling en alles wat
er in de sfeer van levensloop gebeurt. Kunnen de bewindslieden deze samenhang
toelichten? Hoe ver reiken de doelen van de levensloopregelingen? Gaat het
alleen om verlof, kan het ook om pensioen gaan, of misschien zelfs financiering
van de studie van de kinderen?De heerVan Beek(VVD)Voorzitter. De spaarloonregeling wordt afgeschaft. Er zou een verlofknipregeling
komen, maar ik begrijp dat die er toch niet komt, na de algemene beschouwingen.
De levensloopregeling moet nog worden ontworpen. Wij zouden deze ruim voor
de financiële beschouwingen moeten hebben om er iets zinnigs over te
kunnen zeggen. Ik ben zeer geïnteresseerd in de antwoorden op al de vragen
die nu zijn gesteld, met name ook op de vraag wat het verschil is tussen een
subsidieregeling en een fiscale regeling. Verder ben ik benieuwd naar de budgettaire
consequenties en de doorwerking in de begroting voor de komende jaren. Ik
verzoek de bewindslieden om dat allemaal toe te lichten in de brief die wij
binnenkort krijgen en die de minister binnenkort gaat lezen. Wij willen die
brief uiterlijk aanstaande zaterdag ontvangen, want anders zie ik niet in
hoe wij daarover volgende week iets nuttigs zouden kunnen zeggen. Wij krijgen
dan niet nu op allerlei vragen antwoorden die later toch weer correctie behoeven.
Daarmee ontlasten wij dit overleg.De heerVendrik(GroenLinks)Voorzitter. Ook mijn fractie wil die brief graag zaterdagochtend ontvangen.
In de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid staat dat de verlofknip
in 2003 100 mln kost. Dit loopt op naar 200 mln in latere jaren. De kosten
blijven dan structureel 200 mln. Als dit zo blijft, zullen wij nog uitzoeken
waar die stijging vandaan komt en of het een reële inschatting is. In
het hele verlofdebat blijkt dat ook nog wel eens ingewikkeld te zijn. In de
Miljoenennota wordt op pagina 60 gesproken over een fiscale stimulans. Ik
neem aan dat dit een typefout is, want de verlofknip van SZW is geen fiscale
stimulans. Op pagina 289 wordt gesuggereerd dat er een reserve is van 200
à 400 mln voor een levensloopregeling. Klopt dit wel? Ik vraag dit
nu, omdat het voor de voorbereiding van de financiële beschouwingen van
volgende week erg belangrijk is dat wij een beeld hebben van het budget.
Spreken wij over een bedrag van structureel 100 mln of 200 mln? Behoort dit
tot de uitgaven? Verder is er in het Strategisch akkoord sprake van een reserve
van 200 à 400 mln. Die komt nu in de Miljoenennota weer terug, terwijl
intussen besloten is om dat bedrag terug te brengen naar 100 mln. Ik vraag
de bewindslieden om duidelijk aan te geven binnen welk budgettair kader wij
het debat over de levensloopregeling volgens het kabinet voeren.De heerCrone(PvdA)Wij moeten die brief vóór het weekeinde krijgen, anders
moeten de financiële beschouwingen worden uitgesteld. Als de brief te
laat komt, kunnen wij dit hoofdpunt in de financiële beschouwingen niet
bespreken. Ik hoop dat het kabinet zich dit realiseert. Dit onderwerp is door
de coalitiepartijen als hoofdpunt ingebracht bij de financiële beschouwingen.
Ook wij hebben hier sterk op aangedrongen. Als wij niet op tijd over de feiten
beschikken, kunnen wij ook niet schuiven. Het gaat tenslotte om honderden
miljoenen, dus wij kunnen het ook niet naar een belastingplan uitschuiven.Het kabinet heeft ervoor gekozen het pensioenplafond te verlagen, van
een ingroei van 2% per jaar naar 1,75%, om uit het verschil andere dingen
te kunnen financieren. Blijft dit overeind? Als ik dat weet, kan ik uitrekenen
welke ruimte er fiscaal overblijft om er iets anders mee te doen.StaatssecretarisVan EijckVoorzitter. Ik zal beginnen met het kabinetsstandpunt over de levensloopgedachte.
Ik dank de D66-fractie voor het uitdelen van haar notitie; het stuk zal ongetwijfeld
zeer lezenswaardig zijn. Mocht u geïnteresseerd zijn, dan bevat het Handboek
financiële planning, de wetstekst Financiële planning en het Vakblad
financiële planning stukken die ik in de afgelopen jaren heb ontwikkeld
over de levensloopgedachte; ik beveel het u van harte aan daarvan kennis te
nemen, want dat zal het debat in de toekomst wellicht een stuk levendiger
maken. Daarnaast is het rapport Verkenning levensloop van staatssecretaris
Verstand natuurlijk zeer lezenswaardig. Dit rapport heeft mede geleid tot
de overtuiging dat het oude gedachtegoed uit de jaren zeventig over levensfasen,
waarbij nog werd uitgegaan van een verschillende levensloop van mannen en
vrouwen, is verouderd. Tegenwoordig hebben wij het weliswaar over het "spitsuur"
in het midden van je leven, maar in het rapport wordt ook onderkend dat er
eigenlijk vijf levensfasen zijn. Met name het eerste deel van het rapport,
waarin wordt blootgelegd hoe die levensfasen worden ervaren, is maatgevend
voor de manier waarop je in deze maatschappij moet omgaan met die problematiek.Hieruit blijkt ook dat onze opvatting over levensloop en de wijze waarop
wij daaraan, mede vanuit fiscaal perspectief, invulling willen geven, tot
meer moet leiden dan enkel een incidentele regeling. Bestaande en nieuwe maatregelen
moeten voortdurend tegen het licht worden gehouden om te zien hoe zij passen
in de levensloopgedachte. Het gaat hierbij natuurlijk over datgene wat in
het Strategisch akkoord flexibiliteit tussen leren, werken en zorgen wordt
genoemd. Dit is een inleiding op het antwoord op de vraag hoe zich dat verhoudt
tot de verlofspaarregeling, de ouderschapsregeling en andere regelingen die
je in dat licht zou kunnen zien. De keuzes die nu zijn gemaakt om bepaalde
regelingen af te schaffen en andere intact te houden, zijn mede in dat licht
gemaakt; wat moet je wel en niet faciliteren? De afschaffing van de spaarloonregeling
heeft uiteraard – hoe moeilijk dat ook is te duiden – te maken
met een uitruil tegen de levensloopgedachte en daar moet natuurlijk wel een
invulling aan worden gegeven zoals het kabinet deze gedachte op dit moment
voorstaat. Dat is ook min of meer een antwoord op de vraag of je nu moet kiezen
voor één of voor meerdere instrumenten. Natuurlijk is dit kabinet
voorstander van eenvoud, transparante regelgeving en wil het de burger zoveel
mogelijk administratieve lasten besparen. Het is een expliciet beleidspunt
te trachten de administratieve lasten voor het bedrijfsleven en de burger
te reduceren. Daarom zou, voorzover dat mogelijk is, één regeling
inderdaad beter zijn dan twee regelingen. Dat laat onverlet dat tien regelingen
niet in één keer kunnen worden geïntegreerd tot één
regeling, maar dat is overigens ook niet de intentie van het kabinet.De concrete vragen over de bonusregeling zijn lastiger te beantwoorden.
Het gaat dan om omstandigheden waardoor werknemers die bonusregeling kwijtraken,
bijvoorbeeld wanneer men van baan wisselt of in het geval er ontslag plaatsvindt;
er zijn allerlei situaties te bedenken die daartoe kunnen leiden. Ik kan deze
vragen niet goed beantwoorden omdat de Kamer daarover een brief krijgt van
SZW. Wij zullen SZW vragen deze brief zo spoedig mogelijk de deur uit te doen,
want het is helder dat u zich anders onvoldoende kunt voorbereiden op de algemene
financiële beschouwingen; het budgettaire belang hiervan is te groot.
Deze boodschap hebben wij heel goed begrepen. In de bewuste brief zal uitleg
worden gegeven over de standpunten van SZW, want omdat het gedachtegoed in
eerste instantie via SZW zou lopen, bepalen zij de invulling van dat beleid.
Dat laat natuurlijk onverlet dat er via een motie (28600, stuk nr. 13) is
gevraagd te onderzoeken of deze regeling kan worden omgezet in een fiscale
regeling. Als daarom wordt gevraagd, zullen wij uiteraard onze hulp aanbieden
om die fiscale regelgeving in te voegen. Ook wij hebben natuurlijk de behoefte
om dat zo snel mogelijk te doen. Van de drie gestelde vragen, waaruit ik er
overigens vijf heb weten te halen, heb ik mijns inziens nu de eerste twee
beantwoord.MevrouwGiskes(D66)De heer Van Beek zei vrij positief dat na de algemene beschouwingen duidelijk
zou worden dat de verlofknip er niet meer gaat komen. Ik lees iets anders
in de brief die wij daarna hebben gekregen, dus hoop ik dat de brief die wij
nog zullen krijgen, daarover helderheid verschaft.De voorzitter:Laten wij het hierbij houden. De toezegging is gedaan dat u zaterdag een
brief krijgt.MinisterHoogervorstNee, die toezegging is niet gedaan.De voorzitter:De Kamer heeft in ieder geval wel uitdrukkelijk gevraagd om zo spoedig
mogelijk, maar in ieder geval vóór de financiële beschouwingen,
nader te worden ingelicht. Ongeacht wie daarvoor verantwoordelijk is –
volgens mij is dat het kabinet en daarvan maakt u ook onderdeel uit –
hoop ik op maximale inspanningen van uw kant om dat te bewerkstelligen.StaatssecretarisVan EijckJa, beslist. Daar hebt u groot gelijk in en wij zullen daartoe aansporen.Ik ga nu over naar de vraag hoe het zit met de budgettaire invulling.
Het zal helder zijn dat er, afhankelijk van de maatregelen die je neemt, een
inschatting wordt gemaakt van het gebruik van de regeling en dat deze leidt
tot een budgettaire raming. Dat laat onverlet dat de budgettaire raming die
dit kabinet heeft gekozen voor 2003, uitkomt op 200 mln. De budgettaire raming
voor het daarop volgende jaar komt op 400 mln. Daarmee kom ik op de vraag
van de heer Vendrik of hij de Miljoenennota verkeerd leest. Ik begrijp de
verwarring wel, maar wij moeten met elkaar onderkennen dat het instrumentarium
dat zou worden ingezet op het moment dat de Miljoenennota werd geproduceerd,
niet overeenkomt met het instrumentarium waarom de Kamer heeft gevraagd. De
Kamer wil een fiscale invulling, bijvoorbeeld gebaseerd op de omkeerregel.
Dat betekent dat nu nog niet helder is welke richting SZW of het kabinet uiteindelijk
zal kiezen. Ik vraag u daarom nog even op de brief te wachten, want wij kunnen
daarover nu nog geen uitspraken doen.De heerVendrik(GroenLinks)Dat begrijp ik en wij zullen die brief afwachten. Dat het een brief is
van SZW, geeft overigens lucht aan allerlei vermoedens. Wij willen gewoon
weten wat hier staat. Ik zei dat het ging om 100 mln bij SZW, maar nu hebt
u het weer over 200 tot 400 mln. Ik volg het echt niet meer.MinisterHoogervorstHet is 200 tot 400 mln. In het eerste jaar wordt het maximale gebruik
van de verlofknip op 100 mln geschat en is er van de overige 200 mln –
want dat bedrag is ook in het eerste jaar beschikbaar – een deel nodig
om bijvoorbeeld een overgangsregeling te faciliteren voor de vermindering
van het Witteveenkader. Het begint met 100 mln, vervolgens wordt het 200 mln
en dan is er nog 200 mln ruimte voor additioneel beleid.StaatssecretarisVan EijckIk zal nog twee vragen beantwoorden van mevrouw Giskes. Zij vroeg hoe
het zit met de verlofspaarregeling en waarom deze niet als zodanig is opgenomen
in de belastinguitgaven. Bij de verlofspaarregeling wordt de omkeerregel toegepast:
de premie is aftrekbaar en de uitkering wordt te zijner tijd belast. In onze
optiek is dat geen belastinguitgave. Dat is de technische reden. Overigens
worden de criteria om iets wel of niet op te nemen in de belastinguitgaven
ook genoemd in de uitleg van de Miljoenennota, dus dat is meer een kwestie
van interpretatie.MevrouwGiskes(D66)Dat doen wij natuurlijk evenmin met de pensioenreserveringen. Wij weten
dat de omkeerregel interessant is omdat het mensen geld oplevert aangezien
zij later minder inkomen hebben en dus minder belasting betalen. Dit is dus
wel degelijk een soort belastinguitgave, maar wij rekenen die tot de primaire
heffingstructuur. Behoort de verlofspaarregeling daarmee ook tot de primaire
heffingstructuur?StaatssecretarisVan EijckHet antwoord daarop is "ja".Tot slot heeft mevrouw Giskes gevraagd naar de doelen voor de invulling
van de levensloopregeling en, meer specifiek, voor alle regelingen die daaronder
worden en zullen worden geschoven. Die doelstellingen zijn uiteraard bedoeld
om de totale levensloopgedachte vorm te geven in, onder andere, fiscaal beleid.
Dat betekent dat facilitering moet plaatsvinden ten behoeve van door het kabinet
onderkende knelpunten die, ook gezien het politieke gedachtegoed van de coalitiepartners,
invulling behoeven.De heerVendrik(GroenLinks)Ik wil nog even iets zeggen over de brief. Ik ben echt het spoor bijster
als het gaat om die budgettaire inpassing en daarin sta ik volgens mij niet
alleen.StaatssecretarisVan EijckDe brief zal op dat punt echt héél duidelijk zijn.De voorzitter:Als die brief niet duidelijk is, is de heer Vendrik de eerste om daar
volgende week bij de algemene beschouwingen iets over te zeggen; dat vertrouw
ik hem best toe. Ik sluit het onderwerp verlofknip af en ga over naar het
derde agendapunt.Aflossen staatsschuld in één generatieDe heerCrone(PvdA)Voorzitter. Dit is een heel belangrijk thema, want hoewel dit geen politiek
debat is, staan er natuurlijk allerlei uitspraken in de Miljoenennota over
de aflossing van de staatsschuld in één generatie. Bovendien
is dit een belangrijk thema geweest tijdens de verkiezingen. Het stelt mij
dan ook teleur dat het een zoekplaatje is om er achter te komen wat het kabinet
daaraan doet. Het gaat mij om de technische informatie en of er een begin
is gemaakt met een analyse om dat waar te maken. Zelf heb ik tijdens debatten
altijd netjes spreadsheets uitgedeeld bij financiële beschouwingen om
aan te tonen dat je met een structureel overschot van 1% de staatsschuld in
25 jaar kunt aflossen. De heer Zalm riep dan altijd meteen: die 1% van Crone
kan nooit genoeg zijn. Nu komt het kabinet niet eens met 1%, maar met een
tekort dat – in ieder geval ex ante – in 2006 uitkomt op een overschot
van 0,6% dat daarna misschien oploopt. Ik heb daar drie vragen over.De heerVan Beek(VVD)Heb ik het verkeerd begrepen dat u namens de PvdA-fractie met een veel
groter tekort kwam?De heerCrone(PvdA)Nee, ik voer hier geen politiek debat. Het kabinet en met name de vorige
minister van Financiën, hebben altijd gezegd dat 1% overschot niet genoeg
is om de staatsschuld in één generatie af te lossen. Het huidige
kabinet raamt nog veel minder, dus hoe kan er dan nu wél in één
generatie worden afgelost? Dat is toch een heel goede vraag?De voorzitter:Wilt u zich alstublieft richten tot de bewindslieden en niet tot elkaar?De heerCrone(PvdA)Het kabinet komt met een tekort voor dit jaar en vanaf volgend jaar loopt
het overschot op tot 0,6%. Vermoedelijk wordt er van uitgegaan dat het overschot
structureel zal oplopen tot 1,2% op basis van hier overigens niet vermelde
berekeningen. Zelfs als dat het geval is, ben ik benieuwd hoe het doel wordt
bereikt, want dan kom je, zelfs structureel, een stuk lager uit dan de ondergrens
van de Studie groep begrotingsruimte. Deze studiegroep had voor
de hele periode een ondergrens geraamd van 1,25% en vond dat er eigenlijk
een overschot van 1,5% nodig was.Het kabinet presenteert deze cijfers bovendien helemaal niet; het kabinet
plaatst op bladzijde 32 alleen maar een grafiek met de schuld als aandeel
in het nationaal inkomen, de staatsschuldquote. Die discussie vind ik ook
relevant, want het gaat natuurlijk nooit om de schuld in absolute termen,
want die is de afgelopen twintig jaar nauwelijks, of eigenlijk nog niet, gedaald.
De staatsschuldquote is de afgelopen tien jaar wel gedaald van bijna 80%,
tot bijna 50% op dit moment. Ik wil de cijfers graag hebben, want de grafiek
moet natuurlijk wel consistent zijn met de rest van de stukken en dat is niet
het geval; dat blijkt ook uit het antwoord dat ik eergisteren heb gekregen
op een vraag die ik over de Miljoenennota heb gesteld. Het kabinet gaat, althans
in het behoedzame scenario, nog steeds uit van een groei van 2,25%, dus dat
is structureel 2,75%, maar dit plaatje is gebaseerd op het rapport van de
Studiegroep begrotingsruimte en die gaat uit van een groei van slechts 2%.
De groei zal dus veel harder zijn dan het kabinet denkt, dus is dit niet consistent.
Ik zou liever hebben dat alle plaatjes en cijfers zijn gebaseerd op dezelfde
cijfers. Daarna volgt natuurlijk de vraag of het kabinet zó optimistisch
is over de economische groei in de rest van deze kabinetsperiode, maar ook
op de langere termijn, dat ervan wordt uitgegaan dat alles vanzelf op zijn
pootjes terechtkomt. Het is daarom des te wonderlijker dat er geen grafieken
en cijfers zijn toegevoegd waaruit dat blijkt. Het zou de positie van het
kabinet aanzienlijk versterken als duidelijk zou worden wat hier achter zit.
Het saldo wordt dus niet waargemaakt, er is onvoldoende overschot en zicht
op overschot en de groeiraming klopt niet.De studiegroep heeft bovendien goed geanalyseerd dat de schuldquote van
nul geen doel op zichzelf is, maar is gericht op de kosten van vergrijzing;
het gaat erom dat je de kosten van vergrijzing op langere termijn kunt balanceren.
De studiegroep ging uit van een jaarlijkse groei van de vergrijzingskosten
in de zorg van 3%, maar het kabinet zit nu op een reële groei van 3,75%
per jaar. Het kabinet heeft dus de uitgaven voor de zorg veel hoger geraamd
en zal dus ook veel meer moeten sparen om de schuld in één generatie
te kunnen aflossen; het zal misschien wel sneller moeten. Ik moet dus heel
technisch constateren dat de berekeningen niet consistent zijn, want de over
verschillende pagina's verspreide veronderstellingen in de Miljoenennota komen
niet met elkaar overeen; dat daarmee de technische conclusie dat er in één
generatie wordt afgelost, op drijfzand is gebaseerd, en dat er geen gevoeligheidsanalyse
is gemaakt, zodat ik niet kan zien of het om acceptabele afwijkingen gaat.
Wil de minister de berekeningen in het vervolg niet iets secuurder weergeven?
Misschien is een speciale bijlage of een apart hoofdstuk over de staatsschuld
geen overbodige luxe, want het is toch een heel belangrijk thema geworden
in het politieke debat. De belastinguitgaven hebben ook een eigen hoofdstuk
gekregen. Het gaat mij dus om een hoofdstuk over de schuldaflossing in relatie
tot het doel van de vergrijzing. Als ik straks het technische antwoord heb
gekregen, zal ik de politieke conclusie volgende week wel trekken.De heerVendrik(GroenLinks)Voorzitter. Ik heb, aansluitend op de bijdrage van de heer Crone, één
vraag. Naar aanleiding van de Miljoenennota hebben wij ook gevraagd naar de
technische veronderstellingen die bij het pad van 25 jaar hoorden. Bij de
beantwoording valt op dat er opnieuw gekozen is voor een economische groei
van 2%, terwijl het kabinet voor deze periode uitgaat van een groei van 2,5%.
Misschien valt dat trouwens nog hoger uit, want een bijboeking zoals het CPB
vorig jaar heeft gepleegd, zou, gelet op de conjuncturele dip van dit moment,
misschien nog een keer kunnen plaatsvinden. In ieder geval is het economisch
scenario dat onder dit kabinetsbeleid ligt, een ander scenario dan dat voor
de lange termijn. Hoe verhoudt zich dat tot elkaar?MinisterHoogervorstVoorzitter. Gezien de discussie die de heer Crone heeft aangezwengeld
over de diverse veronderstellingen die ten grondslag liggen aan het langetermijnbeeld,
denk ik dat het bij een volgende Miljoenennota nuttig kan zijn om wat gevoeligheidsanalyses
toe te voegen; wat gebeurt er met zo'n quote bij verschillende aannames rond
economische groei, inflatie en zorguitgaven? Wij zullen daar eens naar laten
kijken.In hoeverre is het realistisch dat het kabinet niet eindigt met 1,5%,
zoals de Studiegroep begrotingsruimte had aanbevolen, maar gezien de huidige
verwachtingen uitkomt op een overschot van 0,6%? Het is inderdaad waar dat
wij bij het maken van dit plaatje uit zijn gegaan van de voorspelling van
het CPB dat het structurele EMU-saldo verder zal oplopen naar 1,2% en dat
dit plaats zal vinden in de vier jaar volgend op dit regeerakkoord. Dit lijkt
mij ook een uitermate faire zaak. Het gaat hier vooral over de latere opbrengsten
die nog voortrollen uit de herziening van de WAO, die pas in 2004 zijn beslag
krijgt en alleen geldt voor nieuwe gevallen. Dit zal in eerste instantie forse
uitverdieneffecten hebben, bijvoorbeeld omdat herziening leidt tot loonmatiging.
Op termijn zal dit leiden tot extra werkgelegenheid en extra inkomsten. Voordat
het bestand aan WAO'ers via de nieuwe keuringssystematiek is doorgelicht,
ben je alweer in de volgende kabinetsperiode beland, dus ook daarna vloeien
er nog nieuwe opbrengsten voort uit die operatie. Ik denk dat het op zich
reëel en niet overdreven optimistisch is om uit te gaan van 1,2%. Wij
zijn bovendien vrij realistisch geweest met het berekenen van het tijdstip
waarop die aflossing zou plaatsvinden. Wij hebben niet gerekend met 25 jaar
vanaf nu, maar hebben 2030 als uitgangspunt genomen. Het moment van aflossing
valt dus niet helemaal binnen één generatie, maar iets later.De heerCrone(PvdA)De heer Zalm zei altijd: zo kan ik het ook, mijnheer Crone; neem twee
jaar extra en dan ben je klaar. Dat bevestigt u dus? Als je twee of drie jaar
extra neemt, dan haalt iedereen het in één generatie. Hij zei
altijd: iedere generatie begint morgen en als die dag aanbreekt, wordt het
opnieuw uitgesteld naar de volgende dag.MinisterHoogervorstDan zeg ik er ook nog bij dat wij tegelijkertijd een uitermate conservatieve
groeiraming hebben genomen, namelijk reëel 2%, plus nog eens 2% nominaal,
samen een groei van 4%. Dat is niet overdreven. Als je het overschot
echt zou weten te fixeren op 1,2%, ben ik ervan overtuigd dat je uiteindelijk
vroeger klaar bent dan het jaar 2030. Is dit consistent met de huidige groeiramingen?
Nee, dat is het niet. Het is, mede met het oog op de lange termijn, heel conservatief
geraamd. Als je het mij vraagt, dan zou 2,25% of 2,5% reëel ook een heel
reële zaak zijn. Het blijft natuurlijk een beetje koffiedik kijken. Nogmaals,
wat dat betreft vind ik het interessant om een volgende keer een paar scenario's
te laten zien, waarin je een aantal variabelen inbrengt. Je zou bijvoorbeeld
rekening kunnen houden met een groei van 2,5%.De heerVendrik(GroenLinks)Maar dát maakt nogal uit. Het maakt nogal uit of u beleidsmatig
kiest voor een voorzichtige raming van 2% reëel en 4% nominaal of dat
u kiest voor 2,5% reëel.MinisterHoogervorstDat maakt zeker een heleboel uit. Dat brengt mij op een andere vraag van
de heer Crone. Het maakt natuurlijk ook uit of je voor de groei van de zorguitgaven
uitgaat van 3% of 3,75%. Wij hebben natuurlijk voor deze kabinetsperiode rekening
gehouden met de groeivoet in de afgelopen jaren, die ook sterk te maken heeft
gehad met het inhalen van de wachtlijsten en dergelijke. Op de langere termijn
zou je, zeker met het efficiëntere en doelmatigere stelsel waarnaar wij
streven, moeten verwachten dat die 3% puur demografisch genoeg zou moeten
zijn. Als je daarin gaat variëren, krijg je ook weer grote veranderingen.
Kortom, kleine veranderingen in de variabelen hebben grote consequenties voor
dit plaatje. Is het totaalbeeld in dit plaatje overdreven optimistisch? Nee,
dat vind ik zéker niet. Gezien de zeer lage economische groei waarvan
wordt uitgegaan en het saldo van 1,2% structureel, vind ik het een heel reële
zaak, zeker omdat het percentage niet door ons is berekend, maar door het
CPB. Het is evident dat die hele WAO-operatie pas in de volgende kabinetsperiode
goed tot zijn recht komt.De heerCrone(PvdA)Dan begrijp ik dat u technisch precies hetzelfde doet als wat ik een jaar
geleden deed: namelijk een iets hogere nominale groei nemen en in je gevoeligheidsanalyse
iets meer rek in de tijd brengen waardoor een iets lager overschot acceptabel
is. Ik ben heel blij dat wij nu in ieder geval technisch dezelfde taal spreken.
De politieke conclusies volgen volgende week wel en dan zal ik het CDA vragen
hoe men dit technisch gaat verantwoorden.MevrouwGiskes(D66)Als je serieus wilt laten blijken dat het je menens is om de staatsschuld
in één generatie af te lossen, wordt het dan niet langzamerhand
tijd om daar ook een wettelijk kader aan te geven? Ook al willen wij de staatsschuld
in één generatie aflossen, kan het toch ieder jaar zo zijn,
dat er een begrotingstekort moet worden geaccepteerd en het jaar daarop misschien
wel weer. Zou je bijvoorbeeld niet moeten zeggen dat begrotingstekorten niet
meer acceptabel zijn?MinisterHoogervorstDat zou kunnen. Als alle grote partijen in dit land in hun verkiezingsprogramma
hebben gezet dat een begrotingstekort niet acceptabel is, lijkt mij dit even
goed als een wet. Als je zo'n wet maakt, moet je toch altijd weer uitzonderingsmogelijkheden
creëren voor periodes zoals die waarin wij nu zitten. Ik heb destijds
als Kamerlid wel eens een voorstel in deze richting gedaan, maar dat kon toen
op weinig enthousiasme rekenen. Ik zie uw initiatiefwetsvoorstel daarom graag
tegemoet.De voorzitter:Het lijkt mij dat wij hiermee het wetgevingsoverleg kunnen afronden. Ik
memoreer de inspanningsverplichtingen en toezeggingen en kijk naar de minister
of ik alles goed heb begrepen.Volgens mij is wat betreft de belastinguitgaven door de staatssecretaris
toegezegd dat de Kamer wordt geïnformeerd zodra het onderzoek naar de
overschrijdingen handen en voeten krijgt. Ik zie dat het antwoord van de staatssecretaris
"ja" is.Ten tweede zal het kabinet zo spoedig mogelijk nadat het een besluit heeft
genomen over de verlofknip of de levensloopregeling, maar – en daar
zullen deze bewindslieden zich tot het uiterste voor inspannen – in
ieder geval vóór de financiële beschouwingen daarover een
brief sturen aan de Kamer. Het derde punt betreft de aflossing van de staatsschuld. Het kabinet zal
in de volgende Miljoenennota gevoeligheidsanalyses introduceren.Ik dank de minister en de staatssecretaris voor hun antwoorden en ik dank
de Kamerleden voor hun inbreng.De heerVan Beek(VVD)Voorzitter. Wilt u via uw secretaris mijn waardering overbrengen voor
de notitie die ons op zeer korte termijn ter hand is gesteld over de drie
behandelde onderwerpen? Dat was absolute klasse.De voorzitter:Dat zal ik doen.Sluiting 11.34 uur.XNoot1 Samenstelling:Leden: Rosenmöller (GroenLinks), Giskes (D66), Crone (PvdA), Van
Oven (PvdA), Hofstra (VVD), Van Hoof (VVD), De Haan (CDA), Van Beek (VVD),
Bussemaker (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Kant (SP), Mosterd (CDA), Blok (VVD),
Ten Hoopen (CDA), ondervoorzitter, De Pater-van der Meer (CDA), Tichelaar
(PvdA), voorzitter, Alblas (LPF), Van As (LPF), Veling (ChristenUnie), Teeven
(Leefbaar Nederland), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Varela (LPF), De Nerée
tot Babberich (CDA), Van der Velden (LPF) en Van Loon-Koomen (CDA).Plv. leden: Bakker (D66), Bos (PvdA), Van Nieuwenhoven (PvdA), B.M. de
Vries (VVD), Verbugt (VVD), Kortenhorst (CDA), Luchtenveld (VVD), Noorman-den
Uyl (PvdA), Gerkens (SP), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), Eberhard (LPF),
Stuger (LPF), Van der Vlies (SGP), Jense (Leefbaar Nederland), Jan de Vries
(CDA), De Graaf (LPF), Mastwijk (CDA) en Hoogendijk (LPF). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28600-IXA-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl