Acute zorg; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29247, nr. 83

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

13-11-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

29247 nr. 83

03-11-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInhoud blz.I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties 2 II.
Reactie van de minister 5I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIESVragen en opmerkingen van de CDA-fractieVragen en opmerkingen van de PvdA-fractieVragen en opmerkingen van de SP-fractieVragen en opmerkingen van de VVD-fractieVragen en opmerkingen van de PVV-fractieII. REACTIE VAN DE MINISTERVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
het CDA123456Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PvdA789101112De leden van de fractie van de PvdA hebben van zorgverzekeraars
signalen doorgekregen dat de stijging van herhaalrecepten aanzienlijk is en
dat deze stijging niet goed te verklaren is.13De minister schrijft dat de voor de huisartsenzorg beschikbare
middelen in de afgelopen jaren een groei hebben laten zien van bijna 10%
per jaar.14151617181920Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SPDe leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de
voorhang aanwijzing huisartsenzorg.21Als het hier gaat om een stijging van de reële zorgvraag
hoort daar ook een hoger budget tegenover te staan. Ook gezien het recente
onderzoek naar de telefonische bereikbaarheid van huisartsen.2223242526272829Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de VVDDe leden van de VVD-fractie kunnen zich gedeeltelijk vinden
in de maatregelen die de minister heeft aangekondigd. Ook gezien de door de
LHV geuite problematiek kunnen deze leden begrip opbrengen voor de door de
minister genomen maatregelen.3031Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PVV323334
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29247Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 247Acute zorgnr. 83VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 3 november 2008In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1, bestond er bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen
voor te leggen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over
de brief van 10 september 2008 inzake de voorhang aanwijzing huisartsenzorg
(Kamerstuk 29 247, nr. 81).De op 1 oktober 2008 toegezonden vragen en opmerkingen zijn met de
door de minister bij brief van 31 oktober 2008 toegezonden antwoorden
hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,SmeetsAdjunct-griffier van de commissie,ClemensInhoud blz.I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties 2 II.
Reactie van de minister 5I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIESVragen en opmerkingen van de CDA-fractieDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voornemen van de minister om een aanwijzing te geven aan de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) om de uitgavenontwikkeling van de huisartsenzorg meer
in overeenstemming te brengen met de daarvoor beschikbaar gestelde middelen.Deze leden delen de opvatting van de minister dat huisartsenzorg erg belangrijk
is voor een goede gezondheidszorg in ons land en zij hebben dan ook altijd
volop steun gegeven aan beleid dat een stevige positie van de eerstelijnszorg
tot doel had. Dat geldt zowel voor de structuurwijziging van enerzijds een
vast bedrag (inschrijftarief), anderzijds variabele inkomsten (consulten)
als voor de financiële ondersteuning voor de praktijkondersteuning en
de module Modernisering & Innovatie (M&I). Ook is de minister met
steun van de Kamer bezig met een versterking van de positie van de eerstelijnszorg
en met de verdere ontwikkeling van substitutiemogelijkheden. In dit licht
zijn genoemde leden dan ook teleurgesteld over de houding van de Landelijke
Huisartsenvereniging (LHV) om niet samen met de minister te komen tot een
oplossing van de gerezen problemen waardoor de minister zich genoodzaakt ziet
met een aanwijzing te komen. De leden van de CDA-fractie hebben de afgelopen
jaren ook positieve ontwikkelingen gezien vanuit de sector om doelmatiger
en verantwoord te werken. Er zijn volop initiatieven om te komen tot samenwerking
tussen eerste en tweede lijn. Daarom is het van groot belang dat er snel een
werkbare oplossing komt.De uitgaven voor 2007 voor de huisartsen laten opnieuw een overschrijding
zien en het kabinet verwacht dat deze trend ook voor 2008 en 2009 zal gelden.
Kan de minister deze constatering nader onderbouwen? Kan de minister ook een
inschatting geven van de groei van de modules praktijkondersteuning huisartsen
(POH) en M&I voor de komende jaren? Kan de minister een overzicht geven
van de kostengroei in de huisartsenzorg over de afgelopen vijf jaar?De leden van de CDA-fractie hebben in de brief van de minister gelezen
dat de huisartsen hun wensen op tafel hebben gelegd om de ontwikkeling in
de huisartsenzorg verder gestalte te geven tijdens het overleg over de budgetoverschrijding
van 2007. Hebben de huisartsen ook aangegeven welke inspanningen ze verrichten
om deze overschrijdingen terug te dringen? Een gezamenlijk gevoelde verantwoordelijkheid
is noodzakelijk, aangezien overschrijdingen wel binnen het budgettaire kader
zorg moeten worden gevonden en dus noodzakelijkerwijs ten koste van andere
vormen van zorg zullen gaan. De nu genomen maatregel levert de minister structureel € 68
miljoen per jaar op, te weten de opbrengst van € 83 miljoen van
de halvering van het tarief voor het herhalingsrecept minus € 15
miljoen voor verhoging van het uurtarief voor avond-, nacht- en weekenddiensten.
Is daarmee naar de mening van de minister voldoende compensatie gevonden voor
de overschrijding van het budget in 2007? In de brief wordt gesteld dat er
in 2009 opnieuw ruimte is om de huisartsenzorgvraag op te vangen. Kan de minister
ook aangeven op welke wijze de huisartsen zullen proberen budgetoverschrijding
in 2009 te vermijden?Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractieDe leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de voorhang aanwijzing
huisartsenzorg en hebben hierover nog de volgende vragen.Deze leden vragen hoe het mogelijk is dat er in 2006 en in 2007 en waarschijnlijk
ook in 2008 meer consulten en verrichtingen zijn gedeclareerd dan oorspronkelijk
verwacht. Zij vragen voorts waarom de minister ten aanzien van de oplopende
groei nu in overleg is getreden met partijen, terwijl al ten tijde van het
Vogelaar-akkoord is afgesproken dat elk kwartaal zal worden bekeken of het
bereikte akkoord voldoet. Hoe kan er volgens de minister voor worden gezorgd
dat de aannames van de groei en kosten over 2008 wel beter aansluiten bij
de werkelijke groei en kosten? Kan de minister voorts aangegeven in hoeverre
sinds het sluiten van het Vogelaar-akkoord de tariefstructuur heeft geleid
tot een ander beleid van huisartsen, bijvoorbeeld door een ander gebruik van
voorzieningen als de tweede lijn?De minister schrijft dat bijna 20% van de variabele inkomsten van
de huisartsenzorg bestaat uit herhaalrecepten. Kan de minister in percentages
aangeven in hoeverre het aantal herhaalrecepten sinds de inwerkingtreding
van het Vogelaar-akkoord is gestegen? Kan de minister de oorzaak van deze
stijging van herhaalrecepten aangeven? De leden van de fractie van de PvdA
hebben van zorgverzekeraars signalen doorgekregen dat de stijging van herhaalrecepten
aanzienlijk is en dat deze stijging niet goed te verklaren is. Heeft de minister
soortgelijke signalen doorgekregen, vragen deze leden. De minister schrijft
dat de voor de huisartsenzorg beschikbare middelen in de afgelopen jaren een
groei hebben laten zien van bijna 10% per jaar. Kan de minister aangeven
of deze groei bestaat uit de toename van het aantal consulten of de algehele
hogere volume (productie) groei en toegenomen zorgvraag? Kan de minister aangeven
op welke cijfers hij zich baseert?De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de minister wil voorkomen dat
huisartsen meer nieuwe recepten gaan uitschrijven, teneinde de halvering van
de tarieven van de herhaalrecepten te compenseren. Kan de minister aangeven
hoe hij hier tegenaan kijkt en welke kostenstijgingen hiermee gepaard zouden
kunnen gaan? Kan de minister voorts aangeven hoe hij dit in de gaten wil houden
dan wel wil monitoren? Kan de minister aangeven welke maatregelen hij wil
nemen als deze ongewenste ontwikkeling zich zal voordoen?De minister schrijft dat hij de opbrengst van de halvering van het tarief
voor het herhaalrecept zal aanwenden om de oorspronkelijk beoogde maatregel,
het niet-indexeren van tarieven in 2009, af te wenden. De minister geeft aan
dat dit structureel € 68 miljoen kost per jaar. De leden van de
PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de verklaring van de huisartsen dat
dit bedrag niet € 68 miljoen bedraagt maar € 76 miljoen.
Kan de minister aangeven welke cijfers hij gebruikt en hoe deze cijfers zijn
berekend?Tot slot vragen de leden van de PvdA-fractie waarom de minister geen follow
up heeft voorgesteld ten aanzien van de Task Force acute zorg.Vragen en opmerkingen van de SP-fractieDe leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de voorhang aanwijzing
huisartsenzorg. Deze leden zijn het niet eens met de aangekondigde bezuiniging
op de huisartsenzorg en vragen in hoeverre deze bezuiniging is te rijmen met
het hogere beroep dat op huisartsenzorg wordt gedaan en de reële zorgvraag.
Als het hier gaat om een stijging van de reële zorgvraag hoort daar ook
een hoger budget tegenover te staan. Ook gezien het recente onderzoek naar
de telefonische bereikbaarheid van huisartsen. Kan de minister garanderen
dat, indien nodig, huisartsen voldoende middelen blijven houden
om bijvoorbeeld extra doktersassistenten aan te stellen?Genoemde leden vragen in hoeverre het declaratieverkeer tussen huisartsen
en zorgverzekeraars nu op orde is gezien de problemen die zich in 2006 voordeden
tijdens de invoering van het nieuwe declaratiesysteem. Hoeveel declaraties
zijn oninbaar gebleken? Is bekend hoeveel tijd huisartsen/huisartsenpraktijken
kwijt zijn aan het verwerken van declaraties? Zo neen, is de minister bereid
dit te onderzoeken? Hoe staat het met het onderzoek door Cap Gemini uitgevoerd
in opdracht van het ministerie van VWS waaruit blijkt dat de administratieve
lastendruk rondom het declaratieproces voor huisartsen tussen 2002 en 2006
is gestegen? Is de minister bereid dit onderzoek de Kamer te doen toekomen?
Waarom is ervoor gekozen dit onderzoek niet openbaar te maken? Welke maatregelen
gaat de minister nemen om de bureaucratielasten van huisartsenpraktijken terug
te dringen?De leden van de SP-fractie merken op dat veel huisartsen moeite hebben,
vooral vanwege de bureaucratische eisen die zorgverzekeraars hieraan stellen,
om praktijkondersteuners en praktijkondersteuners GGZ (POH-GGZ) aan te stellen.
Op welke wijze kan dit versoepeld worden? Deze leden vragen of het budget
voor de invoering van het elektronisch patiëntendossier voor huisartsen
voldoende is. Hoe staat het met de maatregelen om kleinschalige dienstenstructuren
voor huisartsenzorg te bevorderen?Vragen en opmerkingen van de VVD-fractieDe leden van de VVD-fractie kunnen zich gedeeltelijk vinden in de maatregelen
die de minister heeft aangekondigd. Ook gezien de door de LHV geuite problematiek
kunnen deze leden begrip opbrengen voor de door de minister genomen maatregelen.
Zij willen wel graag een nadere onderbouwing van alle extra middelen die de
afgelopen jaren richting de huisartsenzorg zijn gegaan in relatie met de huidige
situatie, die wederom tot verstrekking van extra middelen leidt. Blijken er
in het verleden verkeerde inschattingen te zijn gemaakt, zijn er andere redenen
aan te wijzen en/of is eerder toegedeeld geld misschien ondoelmatig besteed?
Deze vragen zijn voor de leden van de VVD-fractie van belang voor hun definitieve
standpuntbepaling.Vragen en opmerkingen van de PVV-fractieDe leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de minister
van VWS en hebben naar aanleiding daarvan een aantal vragen.Waarom wordt er in de brief een verband gelegd tussen de overschrijding
van het budgettaire kader zorg en de voorgenomen tariefmaatregel? De halvering
van het tarief voor een herhaalrecept compenseert die overschrijding immers
niet en wordt bovendien onmiddellijk ingezet voor andere doeleinden, zodat
er van een besparing geen sprake is.Als het inderdaad zo is dat door productiviteitsstijgingen in de verwerking
van herhaalrecepten het tarief voor herhaalrecepten niet meer overeenkomt
met de reële inspanning die aan het verstrekken daarvan te pas komt,
dan is een verlaging van dit tarief wellicht terecht, maar dan zou dat eigenlijk
toch helemaal los moeten staan van kostenontwikkelingen elders?II. REACTIE VAN DE MINISTERVragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
het CDADe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het voornemen van de minister om een aanwijzing te geven
aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) om de uitgavenontwikkeling van de
huisartsenzorg meer in overeenstemming te brengen met de daarvoor beschikbare
middelen. Deze leden hebben de volgende vragen.De uitgaven voor 2007 voor de huisartsen laten opnieuw
een overschrijding zien en het kabinet verwacht dat deze trend ook voor 2008
en 2009 zal gelden.1Kan de minister deze constatering nader onderbouwen?De uitgaven aan huisartsenzorg lieten in de jaren 2006 en 2007 (met respectievelijk
22% en 7% groei) een substantiële stijging zien; de totale
uitgaven aan huisartsenzorg overtroffen de daarvoor beschikbare ruimte (voor
de hele curatieve zorg bedroeg de groei respectievelijk 9% en 3%
in deze jaren). Over het algemeen geldt voor de gehele zorg als uitgangspunt
dat de zorguitgaven naar alle waarschijnlijkheid niet zullen afnemen en dat
daarmee een bepaalde groei structureel mag worden verondersteld. Ik zie dan
ook geen redenen om aan te nemen dat bij ongewijzigd beleid de uitgavengroei
de komende jaren significant zal afwijken van de gerealiseerde groei in 2006
en 2007. De eerste signalen van het CVZ over de ontwikkelingen van de huisartsenuitgaven
in 2008 bevestigen deze aanname. Ik kan u nog geen concrete cijfers doen toekomen
over 2008 aangezien de huidige gegeven nog niets zeggen over de totale overschrijding
2008.2Kan de minister ook een inschatting geven van de groei
van de modules praktijkondersteuning huisartsen (POH) en M&I voor de komende
jaren?De nieuwe bekostigingssystematiek is nog maar enkele jaren van kracht.
Hetzelfde geldt voor de met de introductie daarvan ingezette groei van de
uitgaven. De groei van de uitgaven voor modules POH en M&I zal zich waarschijnlijk
voortzetten. Dit is uiteraard afhankelijk van vraag en aanbod van personeel
en de initiatieven van zorgaanbieders en verzekeraars. Ik zie geen redenen
om aan te nemen dat bij ongewijzigd beleid de uitgavengroei aan de modules
praktijkondersteuning huisartsen (POH) en M&I de komende jaren significant
zullen afwijken van de gerealiseerde groei in 2006 en 2007. De eerste signalen
van het CVZ over de ontwikkelingen van de huisartsenuitgaven in 2008 bevestigen
deze aanname.3Kan de minister een overzicht geven van de kostengroei
in de huisartsenzorg over de afgelopen vijf jaar?Onderstaand overzicht geeft de begrotingsstand 2009 weer:200320042005 200620071 590,11 583,51 592,71 940,22 082,2 0%1%22%7%De leden van de CDA-fractie hebben in de brief van de minister gelezen
dat de huisartsen hun wensen op tafel hebben gelegd om de ontwikkeling in de huisartsenzorg verder gestalte te geven tijdens het overleg over
de budgetoverschrijding van 2007.4Hebben de huisartsen ook aangegeven welke inspanningen
ze verrichten om deze overschrijdingen terug te dringen?Er zijn door de LHV geen voorstellen gedaan om de overschrijdingen terug
te dringen. Wel hebben de huisartsen een voorstel gedaan op het gebied van
financieringsconstructies. De huisartsen stelden voor om de vergoeding voor
de herhaalrecepten te laten vervallen en het vaste inschrijftarief navenant
te verhogen. Hiermee hebben ze aangegeven een verdere toekomstige groei van
het volume aan herhaalrecepten te kunnen vermijden. Met dit voorstel zou echter
niet de huidige overschrijding worden teruggedrongen.De nu genomen maatregel levert de minister structureel € 68
miljoen per jaar op, te weten de opbrengst van € 83 miljoen van
de halvering van het tarief voor het herhalingsrecept minus € 15
miljoen voor verhoging van het uurtarief voor avond-, nacht- en weekenddiensten.5Is daarmee naar de mening van de minister voldoende
compensatie gevonden voor de overschrijding van het budget in 2007?Met de LHV en ZN is afgesproken dat de extra overschrijding die in het
jaar 2007 en 2008 heeft plaatsgevonden niet meer in de jaren 2007 en 2008
zou worden verrekend, maar dat deze binnen het BKZ werd opgevangen. Voor deze
jaren was immers reeds afgesproken dat er geen indexatie van de tarieven voor
huisartsenzorg zou plaatsvinden. De structurele gevolgen van de overschrijding
vanaf 2009 zullen met de maatregel worden gedekt.In de brief wordt gesteld dat er in 2009 opnieuw ruimte is om de huisartsenzorgvraag
op te vangen.6Kan de minister ook aangeven op welke wijze de huisartsen
zullen proberen budgetoverschrijding in 2009 te vermijden?Daar hebben de huisartsen geen voorstel voor gedaan.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PvdADe leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van
de voorhang aanwijzing huisartsenzorg en hebben hierover nog de volgende vragen.7Deze leden vragen hoe het mogelijk is dat er in 2006
en in 2007 en waarschijnlijk ook in 2008 meer consulten en verrichtingen zijn
gedeclareerd dan oorspronkelijk verwacht.Met de invoering van het nieuwe bekostigingssysteem, waarbij het onderscheid
tussen ziekenfonds en particulier verzekerden wegviel, hebben VWS, ZN en de
LHV gezamenlijk een inschatting gemaakt van het aantal consulten. De aannames
die hieraan ten grondslag lagen zijn destijds gezamenlijk vastgesteld. Ook
is afgesproken dat als het werkelijk aantal consulten af zou wijken van de
geraamde aantal consulten, het tarief navenant zou worden bijgesteld. In 2006
was het werkelijke aantal consulten ook al fors hoger dan het geraamde aantal.
In september 2007 gaven de eerste cijfers over het eerste half
jaar van 2007 aanleiding om te veronderstellen dat er ook in 2007 sprake zou
zijn van een overschrijding. De afspraak is toen gemaakt om ter dekking van
de overschrijding in 2007 en 2008 niet te indexeren. De overschrijding 2007
bleek achteraf, op basis van de toen beschikbaar gekomen recentere cijfers,
nog hoger dan ten tijde van het nemen van de maatregel voor de jaren 2007
en 2008 kon worden ingeschat. VWS ziet zich hierdoor genoodzaakt om vanaf 2009
een maatregel te nemen om de uitgaven te beheersen.8Zij vragen voorts waarom de minister ten aanzien van
de oplopende groei nu in overleg is getreden met partijen, terwijl al ten
tijde van het Vogelaar-akkoord is afgesproken dat elk kwartaal zal worden
bekeken of het bereikte akkoord voldoet.Het Vogelaar akkoord had betrekking op de jaren 2006 en 2007. Met ingang
van 2008 heeft het overleg niet meer ieder kwartaal plaatsgevonden. Partijen
zijn wel nog steeds op regelmatige basis bijeen gekomen om de voortgang te
bespreken. Deze gesprekken hebben plaatsgevonden op 13 mei, 3 juli
en 28 augustus jl.9Hoe kan er volgens de minister voor worden gezorgd
dat de aannames van de groei en kosten over 2008 wel beter aansluiten bij
de werkelijke groei en kosten?De groei van de uitgaven aan huisartsenzorg in de afgelopen jaren was
niet voorzien in de mate zoals deze zich feitelijk heeft voorgedaan. Op basis
van demografische ontwikkelingen en uitgavenstijgingen in de jaren voor invoering
van het nieuwe bekostigingssysteem werd een behoedzamer ontwikkeling van de
uitgaven voorzien. Ik ben eraan gehouden dat de zorgkosten het budgettair
kader niet overschrijden. Vandaar dat ik nu voornemens ben de NZa een aanwijzing
te geven die ertoe strekt om de uitgavenontwikkeling van de huisartsenzorg
vanaf 2009 méér in overeenstemming te brengen met de daarvoor
beschikbaar gestelde middelen. Ik heb geen maatregelen in voorbereiding die
specifiek moeten leiden tot een beheerste groei van de uitgaven aan huisartsenzorg
in 2008.10Kan de minister voorts aangegeven in hoeverre sinds
het sluiten van het Vogelaar-akkoord de tariefstructuur heeft geleid tot een
ander beleid van huisartsen, bijvoorbeeld door een ander gebruik van voorzieningen
als de tweede lijn?Door de nieuwe tariefstructuur als gevolg van het Vogelaarakkoord hebben
verzekeraars en aanbieders meer mogelijkheden gekregen om zorg te substitueren
van de tweede- naar de eerstelijnszorg. Dit wordt gedaan via onder andere
module Modernisering en Innovatie.Door de module Praktijk Ondersteuning Huisartsen (POH) hebben huisartsen
ook meer praktijkondersteuners kunnen aantrekken die zich toch voornamelijk
richten op de chronisch zieken. Dit heeft de mogelijkheid vergroot om de zorg
voor chronisch zieken meer in de eerstelijnszorg te laten plaatsvinden. Aan
de openeinde modules POH en M&I is in 2007 € 132 miljoen extra
uitgegeven.De minister schrijft dat bijna 20% van de variabele inkomsten van
de huisartsenzorg bestaat uit herhaalrecepten.11Kan de minister in percentages aangeven in hoeverre
het aantal herhaalrecepten sinds de inwerkingtreding van het Vogelaar-akkoord
is gestegen?Vanaf het Vogelaar-akkoord in 2006 worden het aantal herhaalrecepten door
Vektis in kaart gebracht. In 2007 is het aantal herhaalrecepten met 7%
gestegen ten opzichte van 2006. (van € 34,7 miljoen naar € 37,1
miljoen)12Kan de minister de oorzaak van deze stijging van herhaalrecepten
aangeven?Er is geen precieze oorzaak bekend. Wel is het zo dat de verwerking van
herhaalrecepten de afgelopen jaren door technologische vooruitgang makkelijker
is geworden. Dat zou van invloed kunnen zijn.De leden van de fractie van de PvdA hebben van zorgverzekeraars
signalen doorgekregen dat de stijging van herhaalrecepten aanzienlijk is en
dat deze stijging niet goed te verklaren is.13Heeft de minister soortgelijke signalen doorgekregen,
vragen deze leden?Uit de cijfers van zowel de Vektis als de Nivel monitor is bekend dat
het aantal herhaalrecepten is toegenomen. Er zijn echter geen oorzaken van
deze stijging aangetoond.De minister schrijft dat de voor de huisartsenzorg beschikbare
middelen in de afgelopen jaren een groei hebben laten zien van bijna 10%
per jaar.14Kan de minister aangeven of deze groei bestaat uit
de toename van het aantal consulten of de algehele hogere volume (productie)
groei en toegenomen zorgvraag?De groei zit met name in het toegenomen aantal consulten (€ 154
miljoen extra in 2007) en de hoger dan verwachte benutting van de (open einde)
modules Praktijkondersteuning huisartsen (€ 60 miljoen extra in
2007) en Modernisering & Innovatie (€ 72 miljoen extra in 2007).15Kan de minister aangeven op welke cijfers hij zich
baseert?Voor de jaren van het Vogelaarakkoord 2006 en 2007 zijn deze cijfers gebaseerd
op de monitoren van Vektis en Nivel. De cijfers vanaf 2008 zijn gebaseerd
op CVZ cijfers. Dit vanwege het feit dat ik voor de afrekening van de premie
gefinancierde sectoren mij altijd baseer op de cijfers van het CVZ. Voor de
cijfers van het CVZ is de schadeadministratie van zorgverzekeraars het uitgangspunt,
waarbij tevens een inschatting wordt gemaakt van de nog te verwachten kosten
in enig jaar (balansposten).16De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de minister
wil voorkomen dat huisartsen meer nieuwe recepten gaan uitschrijven, teneinde
de halvering van de tarieven van de herhaalrecepten te compenseren. Kan de
minister aangeven hoe hij hier tegenaan kijkt en welke kostenstijgingen hiermee
gepaard zouden kunnen gaan.Ik verwacht van huisartsen dat zij op grond van hun professioneel handelen
medisch-inhoudelijke overwegingen de doorslag laten geven bij het uitschrijven
van (herhaal-) recepten. Van verzekeraars verwacht ik dat zij huisartsen aanspreken
indien er aanwijzingen zijn voor onprofessioneel voorschrijfgedrag. Ik ga
er dan ook van uit dat om deze reden geen onevenredige groei van herhaalrecepten
zal plaatsvinden.17Kan de minister voorts aangeven hoe hij dit in de gaten
wil houden dan wel wil monitoren?In opdracht van ZN brengt Vektis jaarlijks het aantal recepten in kaart.
Daarnaast heeft ook de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) zicht op
het aantal recepten dat door huisartsen wordt voorgeschreven. Er zijn derhalve
gegevens beschikbaar.18Kan de minister aangeven welke maatregelen hij wil
nemen als deze ongewenste ontwikkeling zich zal voordoen?Indien sprake is van een overschrijding dan kan ik de NZa vragen om een
maatregel te nemen. De exacte wijze waarop de NZa deze maatregel invult, valt
binnen de verantwoordelijkheid van de NZa. Eventueel is het mogelijk om de
overschrijding voor de huisartsen te accommoderen en indien mogelijk elders
binnen het budgettair kader zorg te verhalen. De mate en de aard van de overschrijding
bepaalt welke van deze maatregelen adequaat is.De minister schrijft dat hij de opbrengst van de halvering
van het tarief voor het herhaalrecept zal aanwenden om de oorspronkelijk beoogde
maatregel, het niet-indexeren van tarieven in 2009, af te wenden. De minister
geeft aan dat dit structureel € 68 miljoen kost per jaar. De leden
van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de verklaring van de huisartsen
dat dit bedrag niet € 68 miljoen bedraagt maar € 76 miljoen.19Kan de minister aangeven welke cijfers hij gebruikt
en hoe deze cijfers zijn berekend?Het is correct dat het niet indexeren van de tarieven in 2009 in totaal € 76
mln oplevert. In dit bedrag is ook het niet indexeren van de Avond Nacht en
Weekend (ANW)-tarieven begrepen. In de oorspronkelijk beoogde maatregel was
er echter voor gekozen om deze tarieven wel te indexeren. Dit vanwege het
feit dat de ANW-zorg geen deel uitmaakte van het Vogelaarakkoord. Het verschil
tussen het bedrag van € 76 mln en de genoemde € 68 mln
betreft het indexeren van de ANW-tarieven.20Tot slot vragen de leden van de PvdA-fractie waarom
de minister geen follow up heeft voorgesteld ten aanzien van de Task Force
acute zorg.De verdere vormgeving van het beleid rond de acute zorg is onderdeel van
het vervolg op het NZa-advies «Met spoed» dat over de acute zorg
gaat. In aanloop naar dit advies heeft de NZa overleg gevoerd met betrokken
partijen (waaronder de LHV) en ook is het advies na afronding toegelicht in
een overleg van de NZa en VWS met betrokken partijen. De volgende stap is
het opstellen van een reactie van mijn kant op dit advies. Ook daarover zal
ik met partijen overleggen. Naar mijn mening is daarmee invulling gegeven
aan de beleidsontwikkeling op het terrein van de acute zorg.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SPDe leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de
voorhang aanwijzing huisartsenzorg.21Deze leden zijn het niet eens met de aangekondigde
bezuiniging op de huisartsenzorg en vragen in hoeverre deze bezuiniging is
te rijmen met het hogere beroep dat op huisartsenzorg wordt gedaan en de reële
zorgvraag.Ik onderschrijf het principe van prestatiebekostiging in de zorg. De voorschriften
die gelden binnen het Budgettair Kader Zorg (BKZ) stellen echter grenzen aan
het ongelimiteerd belonen van een hogere productie. Met deze maatregel wordt
een evenwichtige keuze gemaakt tussen de belasting en werkdruk van een huisarts
enerzijds en het omzetbeeld anderzijds. Het niet doorvoeren van deze maatregel
binnen de huisartsenzorg zou tevens betekenen dat het bedrag elders binnen
het BKZ moet worden gevonden.Als het hier gaat om een stijging van de reële zorgvraag
hoort daar ook een hoger budget tegenover te staan. Ook gezien het recente
onderzoek naar de telefonische bereikbaarheid van huisartsen.22Kan de minister garanderen dat, indien nodig, huisartsen
voldoende middelen blijven houden om bijvoorbeeld extra doktersassistenten
aan te stellen?Het wel of niet aantrekken van extra doktersassistenten moet altijd in
een breder perspectief geplaatst worden. Bezettingsproblemen of werkdruk van
doktersassistenten zullen altijd in samenhang moeten worden bekeken met organisatievraagstukken,
zoals de toepassing van technische mogelijkheden of de professionaliteit van
de triage en dergelijke. Een deel van de oplossing zal zijn gelegen in het
geïntegreerd toepassen van bestaande en bewezen technologieën. Een
mogelijke rol zal zijn weggelegd voor slimmere centrales, telemedicine en
e-consult. Herhaalrecepten en afspraken maken, zouden veel vaker dan nu ook
digitaal kunnen. Daarmee wordt de telefonische belasting verminderd en de
bezettingsproblematiek van assistenten minder. Zodoende blijft er voor de
doktersassistenten meer tijd over voor het opnemen van de telefoon. Ook meer
samenwerking – hetzij binnen bestaande georganiseerde verbanden, hetzij
tussen solisten onderling – kan bijdragen aan een oplossing. De inzet
van gezamenlijk personeel kan zodoende bijvoorbeeld worden verdeeld over meerdere
huisartsen tijdens «daluren». Daarnaast zou men best practices
kunnen zoeken die via «De nieuwe praktijk» kunnen bijdragen aan
een oplossing voor praktijken die onder de maat scoren in de telefonische
bereikbaarheid. Ik ga er vanuit dat de oplossingen gezocht kunnen worden in
het slimmer en efficiënter organiseren van de huisartsenpraktijk en het
beter toepassen van de techniek en dat extra geld ten behoeve van assistentie
op dit moment niet nodig is.23Hoeveel declaraties zijn oninbaar gebleken?Zorgverzekeraars Nederland (ZN) heeft een «taskforce declaraties»
opgericht waarin de LHV en de verschillende verzekeraars deelnemen. Het doel
van deze taskforce is om ieder probleem dat zich voordoet te bespreken en
op te lossen. ZN heeft aangegeven dat er tot nu toe nauwelijks problemen zijn
aangemeld. Ook in het overleg VWS/ZN/LHV is dit punt aan de orde
geweest en daar is niets gebleken van bijzondere problemen in deze.24Is bekend hoeveel tijd huisartsen/huisartsenpraktijken
kwijt zijn aan het verwerken van declaraties? Zo neen, is de minister bereid
dit te onderzoeken?De NZa heeft eerder dit jaar onderzoek laten doen naar de administratieve
lasten van de huisartsen. Hieruit kwam naar voren dat voor een solopraktijk
de tijdsbesteding betreffende het declaratieverkeer circa 2,5 uur per week
betreft. Voor een meerpersoonspraktijk betreft de tijdsbesteding voor declaratieverkeer
in totaal 4 uur per week.25Hoe staat het met het onderzoek door Cap Gemini uitgevoerd
in opdracht van het ministerie van VWS waaruit blijkt dat de administratieve
lastendruk rondom het declaratieproces voor huisartsen tussen 2002 en 2006
is gestegen?Is de minister bereid dit onderzoek de Kamer te doen
toekomen? Waarom is ervoor gekozen dit onderzoek niet openbaar te maken?Het onderzoek naar de kosten van het declaratieproces in de curatieve
zorg door Capgemini is gebruikt om na te gaan hoe administratieve lasten verminderend
kunnen worden in de cure. Uit het onderzoek blijkt dat er nog verbetermogelijkheden
zijn.De omvangrijkste aanbevelingen die worden gedaan, zijn aspecten waar het
kabinet ook veel aandacht voor heeft: de vereenvoudiging van de DBC-structuur,
zodanig dat DBC’s kunnen worden gegenereerd op basis van verrichtingen,
en de beperking van de machtigingen die aanbieders moeten aanvragen bij verzekeraars.
Daarnaast noemen de onderzoekers nog enkele aandachtsgebieden met betrekking
tot het declaratieproces en de wijze van contracteren. Deze aandachtgebieden
liggen, net als de beperking van machtigingen, in het verkeer tussen zorgaanbieder
en verzekeraar.Het kabinet zet zich breed in voor administratieve lasten reductie, ik
doe dat voor de zorg. In november bied ik het programma vermindering administratieve
lasten aan de TK aan. In deze brief informeer ik u over de voortgang van de
administratieve lasten reductie in de zorg. Ik heb ervoor gekozen om u geen
afzonderlijke rapporten toe te sturen, maar om u te informeren via deze brief.26Welke maatregelen gaat de minister nemen om de bureaucratielasten
van huisartsenpraktijken terug te dringen?Uit het onderzoek genoemd in vraag 24 zijn een aantal concrete aanbevelingen
gedaan die door het veld opgepakt dienen te worden. Te denken valt hierbij
aan het mogelijk maken van digitaal uitwisselen van patiëntendossiers
tussen huisartsen en het terugdringen door zorgverzekeraars van het aantal
producten waarvoor een machtiging nodig is. Via de huisartsenmonitor van de
NZa wordt aandacht besteed aan de voortgang van het oppakken van de aanbevelingen.
Verder is het rapport als input gebruikt voor het onderzoek dat door Binnenlandse
Zaken wordt uitgevoerd naar irritaties bij professionals (waaronder huisartsen).
Doel van dat onderzoek is om concrete maatregelen door te voeren die irritaties
wegnemen.27De leden van de SP-fractie merken op dat veel huisartsen
moeite hebben, vooral vanwege de bureaucratische eisen die zorgverzekeraars
hieraan stellen, om praktijkondersteuners en praktijkondersteuners
GGZ (POH-GGZ) aan te stellen. Op welke wijze kan dit versoepeld worden?De NZa inventariseert op dit moment de knelpunten die partijen in het
veld ervaren bij de invoering van de beleidsregel praktijkondersteuning huisartsenzorg
geestelijke gezondheidszorg (POH GGZ). Deze knelpuntenanalyse is medio november
afgerond. De resultaten worden met partijen besproken en zo nodig wordt de
beleidsregel aangepast.Als uit de knelpuntenanalyse van de NZa blijkt dat partijen in het veld
de eisen van zorgverzekeraars als belemmerend ervaren bij de aanstelling van
praktijkondersteuners huisartsenzorg GGZ, dan heeft ZN mij laten weten dat
zij bereid is hier samen met zorgverzekeraars zorgvuldig naar te kijken.28Deze leden vragen of het budget voor de invoering van
het elektronisch patiëntendossier voor huisartsen voldoende is?Voor de financiering van de huisartsen geldt een algemene tarievenstructuur.
Hierin is een vergoeding opgenomen voor het voeren van een goede bedrijfsvoering.
Dat betekent ook het op orde houden van de patiëntendossiers. Hiervoor
bestaat sinds 2004 een NHG richtlijn: Adequate Dossiervorming met het Elektronisch
Medisch Dossier (ADEMD). De richtlijn beschrijft hoe huisartsen met hun Huisarts
Informatie Systeem (HIS) dienen om te gaan om optimaal inzicht te hebben in
het medisch dossier van de patiënt, en om de patiënteninformatie
betrouwbaar over te dragen aan opvolgers en waarnemende artsen bij bijvoorbeeld
de Centrale Huisartsenpost.De inhoud van het waarneemdossier huisartsen, één van de
onderdelen waar de invoering van het landelijk EPD mee start, is gebaseerd
op de ADEMD richtlijn. Wanneer een patiëntendossier volgens de ADEMD
richtlijn is aangemaakt, is geen 20 minuten nodig om een dossier in orde te
maken. Bovendien bestrijd ik het beeld dat de dossiers van alle huisartsen
onvoldoende op orde zijn. Er zijn wel degelijk huisartsen die de dossiers
goed op orde hebben.Naast de reguliere financiering heeft het kabinet € 45 miljoen
uitgetrokken voor een tegemoetkoming in de initiële kosten die huisartspraktijken,
apotheken en huisartsenposten maken voor aansluiting op het landelijk schakelpunt
en de invoering van het landelijk EPD. Specifiek voor de huisartspraktijken
is gekozen voor een vaste vergoeding van € 3 000 per praktijk
en een variabele vergoeding van € 1 per ingeschreven patiënt.Deze bedragen sluiten aan bij de businesscase die is uitgevoerd om inzicht
te krijgen in de kosten en baten van de invoering van het EPD (Kamerstukken
II 2006–2007, 27 529, nr. 29). Uit de businesscase blijkt
dat de initiële kosten in een periode van vijf jaar worden terugverdiend.
In vervolg op de businesscase is onder andere met de LHV overleg gevoerd over
de subsidieregeling tot aansluiting op het landelijk schakelpunt.29Hoe staat het met de maatregelen om kleinschalige dienstenstructuren
voor huisartsenzorg te bevorderen?In de brief «Kiezen voor bereikbaarheid en kwaliteit» (juni
2008) is aangegeven dat wordt gestimuleerd om huisartsenposten en spoedeisende
hulpen (SEHs) op één locatie te vestigen. Door co-locatie komt
de patiënt op de juiste plek in de keten van de acute zorg, namelijk
bij de huisarts die in eerste instantie de acute basiszorg verleent. Op een
geïntegreerde locatie kan een doelmatigheidsslag worden gemaakt, waardoor
de patiënt niet meer onnodig door een dure medisch specialist wordt behandeld.
Op plekken in Nederland waar integratie niet mogelijk is, zal
het nodig zijn om kleinschalige dienstenstructuren te behouden. Of en op welke
wijze kleinschaligheid nodig is, is afhankelijk van de norm die ontwikkeld
wordt ten aanzien van de bereikbaarheid van acute huisartsenzorg. Zorgverzekeraars
zullen in de toekomst meer ruimte worden geboden om de zorg zodanig in te
kopen dat de patiënt ook echt op de meest doelmatige en kwalitatief goede
manier wordt behandeld. Een op zorgvraaggerichte bekostiging in de keten acute
zorg kan hiervoor een oplossing bieden, omdat zorgverzekeraars dan makkelijker
zorg op de juiste plek in kopen voor eenzelfde prijs. Door als verzekeraar
de zorg integraal in te kunnen kopen, zal de organisatie rondom die zorgvraag
ook beter aansluiten bij de wensen van de patiënt. Een verzekeraar moet
ook in staat worden gesteld om -waar nodig- kleinschalige organisatie rondom
de zorgvraag te organiseren. De minister informeert de Tweede Kamer aan het
eind van dit jaar op welke manier in de toekomst de bekostiging dit zal stimuleren.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de VVDDe leden van de VVD-fractie kunnen zich gedeeltelijk vinden
in de maatregelen die de minister heeft aangekondigd. Ook gezien de door de
LHV geuite problematiek kunnen deze leden begrip opbrengen voor de door de
minister genomen maatregelen.30Zij willen wel graag een nadere onderbouwing van alle
extra middelen die de afgelopen jaren richting de huisartsenzorg zijn gegaan
in relatie met de huidige situatie, die wederom tot verstrekking van extra
middelen leidt. 2006200720082009 Overschrijding 2006182,4195,0207,6207,6Overschrijding 20072,0125,2109,3113,1Totale overschrijding184,4320,2316,9320,7     Reeds genomen maatregelen – 23,8– 60,8– 60,8     Extra middelen huisartsen1184,4296,4256,1259,9     Nieuwe maatregel 2009   68,0     Totaal extra middelen huisartsen184,4296,4256,1191,9Totaal huisartsenzorg1 940,22 082,22 130,72 135,91 Voor bovenstaande «extra middelen huisartsen»
heeft VWS elders in het Budgettair Kader Zorg moeten ombuigen.31Blijken er in het verleden verkeerde inschattingen
te zijn gemaakt, zijn er andere redenen aan te wijzen en/of is eerder toegedeeld
geld misschien ondoelmatig besteed?De in het verleden gemaakte inschattingen blijken niet de juiste. Op basis
van beschikbare informatie hebben VWS, ZN en de LHV gezamenlijk een inschatting
gemaakt van het aantal consulten. De aannames die hieraan ten grondslag lagen
zijn destijds gezamenlijk vastgesteld met de afspraak dat als de werkelijkheid
anders zou blijken te zijn, aanpassingen gepleegd zouden worden.Er zijn geen bijzondere redenen om aan te nemen dat de middelen ondoelmatig
zijn besteed.Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PVVDe leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van
de brief van de minister van VWS en hebben naar aanleiding daarvan een aantal
vragen.32Waarom wordt er in de brief een verband gelegd tussen
de overschrijding van het budgettaire kader zorg en de voorgenomen tariefmaatregel?Met de voorgenomen tariefmaatregel wordt invulling gegeven aan de compensatie
van de overschrijding van het budgettair kader zorg.33De halvering van het tarief voor een herhaalrecept
compenseert die overschrijding immers niet en wordt bovendien onmiddellijk
ingezet voor andere doeleinden, zodat er van een besparing geen sprake is.Met de halvering van het tarief voor het herhaalrecept wordt een deel
van de overschrijding gecompenseerd. De rest wordt elders binnen het BKZ gedekt.
Hiermee geef ik aan dat ik huisartsenzorg van groot belang acht. Dit wordt
onderstreept door het feit dat ik een deel van de tariefmaatregel inzet voor
het verhogen van het uurtarief voor de avond-, nacht- en weekenddienst.34Als het inderdaad zo is dat door productiviteitsstijgingen
in de verwerking van herhaalrecepten het tarief voor herhaalrecepten niet
meer overeenkomt met de reële inspanning die aan het verstrekken daarvan
te pas komt, dan is een verlaging van dit tarief wellicht terecht, maar dan
zou dat eigenlijk toch helemaal los moeten staan van kostenontwikkelingen
elders?Ik acht de reactie van de PVV-fractie strikt genomen begrijpelijk. Wel
wil ik erop wijzen dat het niet wenselijk is om rechtstreeks als minister
in de tarieven in te grijpen. Dat is iets dat we aan de markt overlaten. De
NZa speelt daarbij een belangrijke rol. Alleen in uiterste gevallen is ingrijpen
door de minister een optie. Vanwege de grote overschrijding zie ik mij in
dit geval genoodzaakt om van deze mogelijkheid gebruik te maken.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Ferrier
(CDA), ondervoorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA), Smeets (PvdA), voorzitter,
Van Miltenburg (VVD), Schippers (VVD), Smilde (CDA), Koşer Kaya (D66),
Willemse-van der Ploeg (CDA), Van der Veen (PvdA), Schermers (CDA), Van Gerven
(SP), Wolbert (PvdA), Heerts (PvdA), Zijlstra (VVD), Ouwehand (PvdD), Agema
(PVV), Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU),
Sap (GL) en Vacature (SP).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Velzen (SP), Neppérus (VVD),
Atsma (CDA), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA),
Verdonk (Verdonk), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Vietsch (CDA),
Van der Ham (D66), Uitslag (CDA), Gill’ard (PvdA), Omtzigt (CDA), Langkamp
(SP), Vermeij (PvdA), Arib (PvdA), Kamp (VVD), Thieme (PvdD), Bosma (PVV),
Luijben (SP), Tichelaar (PvdA), Ortega-Martijn (CU), Halsema (GL) en De Wit
(SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29247-83.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl