Modernisering Gemeentelijke Basisadministratie persoonsgegevens (GBA); Brief staatssecretaris over registratie niet-Nederlandse nationaliteiten
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST137967
 2009-2010
 
 27 859
 Modernisering Gemeentelijke Basisadministratie persoonsgegevens (GBA)
 
 
 
 
 Nr. 
 29
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 24 november 2009
 
 Mede namens de minister van Justitie en de minister van Wonen, Wijken
en Integratie informeer ik u hierbij over de registratie van niet-Nederlandse
nationaliteiten, naast de Nederlandse, in de gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens (GBA), naar aanleiding van het spoeddebat van 2 april
jl. over de uitvoering van Marokkaans en Turks overheidsbeleid.
 
 De vraag ligt voor of ouders een keuzevrijheid moeten krijgen om registratie
in de GBA van de niet-Nederlandse nationaliteit van hun kind achterwege te
laten. Voor een kleine groep burgers is het niet mogelijk afstand te doen
van hun tweede nationaliteit, terwijl ze dit
in sommige gevallen wel willen. Een deel van deze groep geeft deze tweede
nationaliteit automatisch van rechtswege door aan hun kinderen, zoals bepaald
volgens de wetgeving van het land van herkomst. Van deze laatste groep vindt
een deel dit ongewenst. Deze ouders wensen hun kinderen met alleen de Nederlandse
nationaliteit in de GBA te registreren. Zij willen uitsluitend en voor de
volle honderd procent Nederlands zijn, een begrijpelijke wens, die past bij
het integratiebeleid van dit kabinet.
 
 In deze brief worden uw vragen beantwoord zoals gesteld in het spoeddebat
van 2 april jl. Tevens geef ik in deze brief een toelichting waarom het
mijn voorkeur heeft geen uitzonderingspositie te creëren voor ouders,
die niet willen dat de niet-Nederlandse nationaliteit, naast de Nederlandse,
van hun kinderen in de GBA wordt geregistreerd.
 Het registreren van de vreemde nationaliteit, naast de
Nederlandse in de GBA
 Uw Kamer heeft gevraagd de gevolgen te onderzoeken van het niet opnemen
van de vreemde nationaliteit naast de Nederlandse in de GBA wanneer de ouders
van het kind er bewust voor kiezen het kind niet te registreren als onderdaan
van een vreemde mogendheid op het consulaat. Tevens heeft uw Kamer
gevraagd nog eens uit te zoeken of gemeenten gegevens over kinderen met van
geboorte een Turkse nationaliteit aan consulaten verstrekken.
 Doel registratie
 De GBA bevat persoonsgegevens van in beginsel alle in Nederland woonachtige
burgers. De persoonsgegevens zijn nodig voor een effectieve uitvoering van
overheidstaken en een adequaat dienstverleningsniveau van de overheid. Het
openbaar bestuur kan niet functioneren zonder een goed werkende en betrouwbare
registratie van persoonsgegevens. In de GBA worden, naast andere gegevens,
ook gegevens met betrekking tot de nationaliteit(en) van de daarin opgenomen
personen geregistreerd. Dit geldt zowel voor de Nederlandse nationaliteit
als voor de vreemde nationaliteit(en) die een persoon kan bezitten.
 Registreren wat werkelijkheid is
 Uitgangspunt van de GBA is dat de gegevens in de GBA de situatie weergeven
zoals die in werkelijkheid zijn. Op het moment dat de feiten niet geregistreerd
worden zoals deze werkelijk zijn, komt dit de betrouwbaarheid van de GBA niet
ten goede.
 
 Indien iemand naast de Nederlandse een of meer andere nationaliteiten
bezit en deze niet worden geregistreerd in de GBA kan de consequentie zijn
dat instanties die het nationaliteitsgegeven nodig hebben, een eigen register
zullen moeten bijhouden en de burger zullen vragen om bewijs van zijn of haar
nationaliteit. Het met u vastgelegde uitgangspunt van de basisregistraties –
eenmalig uitvragen van gegevens van de burger – wordt dan verlaten.
De burger zal derhalve last ondervinden op het moment dat hem telkens om gegevens
wordt gevraagd.
 
 Een keuzevrijheid voor een specifieke groep, zoals door u voorgesteld,
heeft als consequentie dat het nationaliteitsgegeven in de GBA niet meer als
betrouwbaar wordt beschouwd door de gebruikers van de GBA. Dit terwijl de
kwaliteit en betrouwbaarheid van de GBA juist aandachtspunt is, ook van uw
Kamer. Daarvoor wordt verwezen naar het actieplan kwaliteit GBA (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2007–2008, 27 859, nr. 12). Tevens werkt een keuzevrijheid
rechtsongelijkheid in de hand, tenzij voor elke bezitter van een vreemde nationaliteit
deze mogelijkheid zou gelden. Dan zou een gehele afschaffing van registratie
van vreemde nationaliteiten zuiverder zijn.
 
 Zoals ook aangegeven in de brief van 2 april jl. (kamerstuk 27 859,
nr. 18) hecht ik eraan te benadrukken dat de registratie niet kan worden opgevat
als oorzaak van het bezit van een nationaliteit, evenmin als het achterwege
blijven van die registratie leidt tot het verlies daarvan. Enkel en alleen
de wetgeving van een land is beslissend voor het bezit van de nationaliteit
van dat land. De registratie van de buitenlandse nationaliteit dient uitsluitend
om Nederlandse overheidsorganen juist te informeren bij het uitvoeren van
hun taken.
 Het gebruik van het dubbele nationaliteitsgegeven
 Het nationaliteitsgegeven wordt door de overheid onder andere gebruikt
voor het opsporen van inkomen en vermogen (pensioengelden) in de landen waarvan
de persoon in kwestie de nationaliteit heeft. De politie ontvangt het nationaliteitsgegeven
om inzicht te krijgen in bepaalde problematiek bij een specifieke groep daders
die een aparte aanpak vergt en bijvoorbeeld bij eergerelateerd geweld of bij
signaleringen. Het nationaliteitsgegeven wordt verder gebruikt
voor onderzoek, statistieken (nationaliteitsgegeven als indicatie van de sociaal
economische status), epidemiologie (vaccinatie), opsporen van familie en de
ingeschrevene informeren dat zijn of haar echtgenoot mogelijk in aanmerking
komt voor een vrijwillige verzekering voor de Nederlandse volksverzekeringen.
Tevens wordt door uitwisseling van het nationaliteitsgegeven tussen EU lidstaten
voorkomen dat er dubbel gestemd wordt tijdens de Europese verkiezingen.
 
 De registratie van vreemde nationaliteit is ook nodig om te kunnen vaststellen
of iemand staatloos is, of zou kunnen worden bij intrekking van het Nederlanderschap.
Het Verdrag tot beperking van staatloosheid (tot stand gekomen in het kader
van de Verenigde Naties, Trb. 1967, 124) verplicht de verdragsluitende staten
ertoe om de nationaliteit te verlenen aan een persoon die op het grondgebied
van die staat geboren is en anders staatloos zou zijn. In artikel 6, eerste
lid onder b van de Rijkswet op het Nederlanderschap is aan deze verplichting
uitvoering gegeven. Dit Verdrag bepaalt tevens, dat, indien de wetgeving van
een Verdragsluitende Staat toelaat dat iemand afstand doet van zijn nationaliteit,
dit alleen dan verlies van die nationaliteit tot gevolg heeft indien de betrokkene
de nationaliteit van een andere Staat bezit of verkrijgt. Registratie van
de vreemde nationaliteit is in dat verband voor de overheid nodig om de Rijkswet
op het Nederlanderschap adequaat uit te kunnen voeren, met name bij het effectueren
van de plicht tot afstand van de vreemde nationaliteit bij verlening of verkrijging
van het Nederlanderschap en bij intrekking van het Nederlanderschap; dat laatste
is niet mogelijk als men daardoor staatloos zou worden.
 
 Het hebben van een vreemde nationaliteit is in beginsel ook bepalend voor
de vraag of een staat die burger diplomatieke bescherming kan en moet bieden.
Dit onder de voorwaarde, dat die nationaliteit de uitdrukking is van een effectieve
band met die staat (uitspraak van het Internationaal Gerechtshof in de zaak
Nottebohm, I.C.J. Rep. 1955, 4).
 Ook de burger heeft er belang bij, omdat in bepaalde gevallen bij de toepassing
van internationaal privaatrecht de nationaliteit bepalend kan zijn voor de
rechtskeuze en de rechtsbetrekkingen (namenrecht, erfrecht).
 De praktijk bij gemeenten
 Naar aanleiding van het debat van 2 april jl. is in juli en augustus
van dit jaar een Quickscan uitgevoerd bij gemeenten. 353 van de 441 gemeenten
hebben de vragenlijst ingevuld. Uit de antwoorden van gemeenten is gebleken
dat het afgelopen half jaar weinig klachten zijn binnen gekomen bij gemeenten
over registratie van de meervoudige nationaliteit in de GBA. 92% van
de gemeenten gaf aan het afgelopen half jaar geen klachten te hebben ontvangen.
Er is ook geconstateerd dat er burgers zijn die juist wel geregistreerd willen
staan met hun tweede (en eventueel volgende) nationaliteit. Voor hen levert
het huidige registratiesysteem geen problemen op.
 
 Uit de antwoorden van de gemeenten komt de motivatie naar voren van de
groep burgers die hun kinderen niet met een vreemde nationaliteit in de GBA
willen registreren. Zij willen geen verbondenheid voor hun kind met het land
van herkomst. Ook willen ze niet dat het kind bekend is bij de autoriteiten
van het land van herkomst en ze willen de eventuele verplichting voor hun
kind voor de militaire dienst van het land van herkomst ontlopen.
 
 Met registratie in de GBA wordt absoluut geen verbondenheid met, of bekendheid
bij het land van herkomst beoogd. De GBA registreert slechts feiten,
die van belang zijn voor de uitvoering van Nederlands overheidsbeleid. De
persoonsgegevens uit de GBA zijn uitsluitend beschikbaar daar waar Nederlandse
bestuursorganen deze nodig hebben voor de uitvoering van hun wettelijke taak.
 
 Uit die Quickscan is tevens gebleken dat er gemeenten zijn waarbij de
gemeentelijke verordening verbetering behoeft op het terrein van verstrekkingen
van gegevens uit de GBA. In de gemeentelijke verordening dient namelijk beschreven
te staan aan wie, met welk doel gegevens uit de GBA verstrekt kunnen worden.
Dit is een voorwaarde om gegevens te kunnen verstrekken uit de GBA. Gebleken
is dat gemeenten soms gegevens verstrekken, zoals naam of adres, uit de GBA,
terwijl daar geen grondslag voor ligt in de wet GBA. In de meeste gevallen
betreft het verzoeken ten behoeve van het innen van verkeersboetes in Duitsland
of België. Gegevensuitwisseling is wel mogelijk, maar dan op grond van
een andere wet of een verdrag. Dit is bijvoorbeeld het geval als het gaat
om gegevensuitwisseling op basis van verdragen over de burgerlijke stand bij
verhuizing naar het buitenland.
 
 Verder blijkt dat de afnemers van de GBA, indien geautoriseerd voor het
nationaliteitsgegeven, altijd informatie ontvangen over alle nationaliteiten
die iemand bezit, terwijl zij dat niet in alle gevallen nodig hebben voor
hun taak. Buitenlandse overheden zijn overigens geen geautoriseerde afnemers
van de GBA. Oorzaak is dat het systeem GBA geen onderscheid maakt tussen verstrekken
van Nederlandse of eerste nationaliteit (indien geen Nederlandse nationaliteit
bezit), maar bij autorisatie alle nationaliteiten verstrekt die iemand bezit.
Dit acht het kabinet niet wenselijk. Mensen die zich uitsluitend Nederlander
voelen en ook als zodanig benaderd willen worden, mogen niet onnodig geconfronteerd
worden met hun andere nationaliteit.
 
 Naar aanleiding hiervan heb ik opdracht gegeven om een technische beperking
van de verstrekking van het aantal nationaliteiten in het logisch ontwerp
GBA door te voeren. Overigens de afnemers van de GBA zijn verplicht te melden
indien werkzaamheden, doelgroep of wet wijzigt waardoor zij geen gegevens
meer uit de GBA nodig hebben voor hun taak, bij overleggen met afnemers van
de GBA wordt daar expliciet om gevraagd.
 Verstrekking aan buitenlandse overheidsorganen
 Voor verstrekking van gegevens aan buitenlandse overheidsinstanties (hetzij
aan instanties in dat land zelf, hetzij aan vertegenwoordigers van de buitenlandse
overheid in Nederland) is geen rol voor de GBA weggelegd. Gezien de gevoeligheid
die inherent is aan de verstrekking van gegevens van eigen onderdanen aan
instanties van een ander land, zal een dergelijke mogelijkheid tot verstrekking
altijd expliciet moeten zijn geregeld in verdragsrechtelijke afspraken, of
andere internationale overeenkomsten, waarbij het principe van wederkerigheid
geldt.
 
 Daarnaast zijn er mogelijkheden buiten de GBA waarbij persoonsgegevens
kunnen worden uitgewisseld. Er is een groot aantal verdragen die gegevensuitwisseling
mogelijk maken tussen specifieke sectoren. Zo is binnen de justitieketen de
gegevensuitwisseling met betrekking tot opsporing, vervolging, rechtshulpverzoeken
en het betekenen van gerechtelijke stukken in internationaal verband uitputtend
geregeld.
 
 Uit het voorgaande volgt dat verzoeken van ambassades of consulaten om
gegevens te verstrekken uit de GBA dienen te worden afgewezen. Het staat
betrokkene natuurlijk vrij om desgewenst een uittreksel aan te vragen en over
te leggen aan de buitenlandse ambassade of consulaire post.
 Alle gemeenten worden op korte termijn nadrukkelijk geïnformeerd
over de uitleg en toepassing van de artikelen 98 en 100 Wet GBA, wanneer en
op grond waarvan gegevens uit de GBA verstrekt kunnen worden aan buitenlandse
autoriteiten en organisaties. Tevens zal gemeenten verzocht worden hun gemeentelijke
verordening daar op aan te passen daar waar nodig.
 Gevolgen wijzigingen nationaliteitswet Marokko
 Onderzocht is wat de precieze gevolgen zijn van de wijziging van de Marokkaanse
nationaliteitswetgeving voor de verkrijging van de Marokkaanse nationaliteit
van hen die geboren zijn voor 1 mei 2007.
 
 De Wet van 6 september 1958 betreffende de Marokkaanse nationaliteit
is gewijzigd op 5 april 2007 en per 1 mei 2007 in werking getreden
(hierna Marokkaanse nationaliteitswet).
 
 Deze wetswijziging brengt met zich mee dat niet alleen het kind van een
Marokkaanse vader, maar ook het kind van een Marokkaanse moeder vanaf zijn
geboorte Marokkaan is (artikel 6 Marokkaanse nationaliteitswet). De vrouw
is hiermee op dit punt op gelijke voet komen te staan als de man. U bent hierover
in de brief van 2 april jl. (TK 2008–2009, 27 859, nr. 18)
geïnformeerd. In de brief werd op basis van de toen beschikbare informatie
verondersteld dat een kind, geboren vóór 1 april 2007 uit
een vrouw met de Marokkaanse nationaliteit, de Marokkaanse nationaliteit alleen
met terugwerkende kracht verkrijgt, als het kind is ingeschreven in de burgerlijke
stand van Marokko.
 Nadere bestudering van de wetgeving leert dat de terugwerkende kracht
op alle personen van toepassing is, dus voor een ieder die geboren is vóór
de datum van inwerkingtreding van de wet. De Marokkaanse nationaliteit wordt
van rechtswege toegekend. Inschrijving van het kind bij de burgerlijke stand
van Marokko is daarvoor dus geen vereiste.
 Artikel 19 Marokkaanse nationaliteitswet
 Toegezegd is onderzoek te doen naar hoe vaak burgers een aanvraag doen
op basis van artikel 19 van de Marokkaanse nationaliteitswetgeving, die de
mogelijkheid biedt onder bepaalde omstandigheden afstand te doen van de Marokkaanse
nationaliteit.
 
 Het Marokkaanse nationaliteitsrecht kent juridisch de mogelijkheid van
verlies van de Marokkaanse nationaliteit na een verzoek om afstand te mogen
doen (art. 19); dat verzoek heeft pas gevolg indien hij bij koninklijk besluit
gemachtigd wordt afstand te doen. Een machtiging tot het doen van afstand
wordt echter in de praktijk slechts in zeer uitzonderlijke gevallen gegeven
(het betreft vrijwel alleen vrouwen die met een moslim uit een ander islamitisch
land getrouwd zijn, in dat land wonen en aldaar vanwege hun Marokkaanse nationaliteit
moeilijkheden ondervinden).
 Registratie etniciteit Frankrijk
 Uw kamer heeft gevraagd te onderzoeken hoe Frankrijk om gaat met internationale
verdragen en met de daarbij behorende familie- en rechtskwesties, gelet op
het feit dat zij geen etniciteit registreren. Hierop kunnen ik u het volgende
mededelen.
 
 Frankrijk kent geen systeem van bevolkingsadministratie zoals in Nederland,
wel een burgerlijke stand waarin de geboorteaktes zijn geregistreerd. In Frankrijk
wordt etniciteit niet geregistreerd. Ieder jaar wordt een bevolkingscensus
gehouden door het Institut national de la statistique et
des études économiques waaraan burgers verplicht deel
moeten nemen. In deze census wordt echter niet naar etniciteit gevraagd. Soms
vinden er enquêtes plaats waarbij wel naar etniciteit wordt gevraagd.
Deelname hieraan is vrijwillig. President Sarkozy heeft eind 2008 uitgesproken
dat Frankrijk niet van plan is om beleid te maken op basis van etnische criteria.
Wel is de Franse overheid van plan om geanonimiseerde etnische informatie
te gaan gebruiken in de strijd tegen discriminatie.
 
 Voor deze brief is de registratie van nationaliteit echter meer van belang.
In Frankrijk worden personen die naast de Franse nationaliteit een andere
nationaliteit bezitten rechtens beschouwd als uitsluitend Frans. Hoewel de
Franse wet het hebben van meerdere nationaliteiten toestaat, is er geen systematische
administratie van vreemde nationaliteiten. Geen enkele individuele informatie
van personen wordt overigens gedeeld met bedrijven, overheidsinstanties, etc.
 
 Als een persoon met meerdere nationaliteiten, waaronder de Franse, zich
in Frankrijk bevindt, heeft deze persoon dezelfde rechten als iemand met uitsluitend
de Franse nationaliteit. Als deze persoon zich in het land van zijn/haar andere
nationaliteit bevindt, is het bezitten van de Franse nationaliteit geen grond
om in te gaan tegen lokale verplichtingen. Frankrijk kan in dat geval bijvoorbeeld
geen diplomatieke bescherming bieden. Omgekeerd kan dit land bij deze persoon
ook geen diplomatieke bescherming uitoefenen wanneer hij/zij zich in Frankrijk
bevindt.
 Marokkaanse namenlijst
 Voorts is tijdens het debat toegezegd een brief aan de gemeenten te sturen
waarin wordt benadrukt dat zij de Marokkaanse namenlijsten niet mogen toepassen.
Op 11 juni 2009 is deze verstuurd. Het afschrift is bijgevoegd.
 
 De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 A. Th. B. Bijleveld-Schouten
 
 
 
 
 Handelingen der Kamer II, vergaderjaar 2008–2009, nr. 72, blz. 5728–5746.
 
 
 Algerije, Argentinië, Bangladesh, Colombia, Costa Rica, Dominicaanse
Republiek, Ecuador, Griekenland, Iran, Jemen, Libië, Marokko, Mexico,
Nauru, Syrië, Tunesië, en Uruguay, Kamerstukken II 2003/2004 28 689,
nr. 19, punt 6.
 
 
 Ook wel de CIEC verdragen genoemd naar de Internationale Commissie van
de Burgerlijke Stand.
 
 
 Zie ook: Verkenning meervoudige nationaliteit, Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken,
2008.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.