Toezicht op woningcorporaties; Verslag algemeen overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24871, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-01-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

24871 nr. 5

19-12-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de staatssecretarisTweede termijnOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24871Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 871Toezicht op woningcorporatiesnr. 5VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 19 december 1996De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 en de algemene commissie voor de Rijksuitgaven2 hebben op 13 november 1996 overleg gevoerd met staatssecretaris
Tommel over het rapport van de Algemene Rekenkamer Toezicht op woningcorporaties
(24 871).Van het overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Hofstra (VVD) merkte op dat de Kamer in het bruteringsdebat
in 1995 enkele moties heeft aangenomen met nogal centralistische trekken,
hetgeen heeft doorgewerkt in het BBSH. Kan de staatssecretaris meedelen welke
wijzigingen van het BBSH thans in de pijplijn zitten? In het Staatsblad hebben
al de nodige wijzigingen gestaan en de heer Hofstra vroeg zich af of in dezen
niet de voorhangprocedure had moeten worden gevolgd. Het speet hem dat niet
is gewacht op een gedegen evaluatie in 1998. Nu dreigt immers een te incidentele
en stapsgewijze aanpassing.Kan de staatssecretaris meedelen wie precies de opdrachtgever is van het
ARK-onderzoek? De conclusies van het rapport liegen er niet om. Het gemeentelijk
toezicht is onvoldoende, de verslagen van de corporaties zijn onder de maat
en het Rijk houdt onvoldoende toezicht op de gemeenten, ook al omdat het niet
beschikt over de daarvoor relevante gegevens. Verder is er onzekerheid over
de bedragen en zijn er te veel verschillende waarderingssystemen. Niet geheel
duidelijk is de rol van de inspectie volkshuisvesting in het systeem van toezicht.De Rekenkamer adviseert nog enkele jaren stug vol te houden en in die
tijd geen wijzigingen aan te brengen. De heer Hofstra vond echter dat het
rapport van de ARK duidelijk maakt dat op korte termijn knopen moeten worden
doorgehakt en wijzigingen moeten worden aangebracht in die zin dat meer nadruk
wordt gelegd op verzelfstandiging, waarbij bureaucratisering en dubbel werk
moeten worden tegengegaan.De VVD-fractie blijft van mening dat het financieel toezicht moet worden
weggehaald bij de gemeenten. In de eerste plaats om belangenverstrengeling
te voorkomen en in de tweede plaats omdat gemeenten daartoe niet voldoende
zijn toegerust. Ook al steunt de fractie van de VVD de verzelfstandigingsgedachte,
het kan niet zo zijn dat er naast de bestaande vormen van financieel toezicht
geen controle vanuit de overheid meer mogelijk is. Inschakeling van de ARK
bij controle van de corporaties behoeft overigens wijziging van de Comptabiliteitswet.
Het leek de heer Hofstra echter niet logisch om een instituut, dat in de eerste
plaats de overheid controleert, ook verzelfstandigde instituten te laten controleren,
ook al zit er wel enig overheidsgeld in de sociale huursector. Wellicht dat
een dergelijke controlerende taak beter past bij de door de VVD voorgestelde
Rekenkamer voor gemeenten en provincies. Ook zou gedacht kunnen worden aan
de inspectie volkshuisvesting; voordeel van deze optie is dat de politiek
er rechtstreeks vat op heeft, terwijl ook de deskundigheid geen probleem is.
Een derde mogelijkheid is de commissie, die moet adviseren over de toelating
van corporaties, op te tuigen en een positie te geven die vergelijkbaar is
met De Nederlandsche Bank als toezichthouder in de bankwereld. Hoe oordeelt
de staatssecretaris over deze mogelijkheid?Tijdens de begrotingsbehandeling heeft de VVD-fractie ervoor gepleit de
geldstromen gebundeld door te sluizen naar de budgethouders. Dat betekent
natuurlijk ook iets voor de zelfstandige positie van de corporaties en voor
eigen keuzes bij lagere overheden.VNG-directeur Dordregter heeft in een interview met Cobouw gezegd dat
de staatssecretaris in feite controleert en dat de gemeenten er als een scharnier
tussen zitten. Maar waarom is dat precies? De heer Hofstra pleitte ervoor
de gemeenten uit het systeem van toezicht te halen. Corporaties en gemeenten
zouden als gelijkwaardige partijen moeten worden beschouwd, waarbij het mogelijk
moet zijn dat een gemeente met meerdere corporaties afspraken maakt en andersom.
Er blijven in deze constructie twee verantwoordingslijnen over: corporaties
moeten zich blijven verantwoorden via de volkshuisvestingsverslagen, terwijl
gemeenten verantwoording moeten afleggen over de besteding van het geld dat
zij van het Rijk hebben gekregen. Deze constructie vermindert de papieren
rompslomp, doet recht aan de zelfstandige positie van corporaties, terwijl
gemeenten minder volkshuisvestingsdeskundigen behoeven aan te trekken. Uiteindelijk
zal ook het BBSH sterk kunnen worden vereenvoudigd, hetgeen leidt tot veel
minder bureaucratie en dan kan geld en energie worden gestoken in zaken waar
het echt om draait in de volkshuisvesting.De heer Duivesteijn (PvdA) herinnerde eveneens aan de tijdens
het bruteringsdebat aangenomen moties over het financieel toezicht, volkshuisvestingsafspraken,
beleidsplannen e.d. Hij vond het erg spijtig dat deze moties niet adequaat
of zelfs helemaal niet zijn uitgevoerd. Er is de afgelopen periode niet bepaald
slagvaardig gehandeld. Als de staatssecretaris direct gevolg had gegeven aan
de moties en bepaalde onevenwichtigheden in het toezichtstelsel had weggenomen,
had de ARK niet zo'n scherp rapport hoeven schrijven. Rust in de woningbouwsector
wordt verkregen door duidelijke afspraken, hetgeen iets anders is dan gedetailleerde
regelgeving. Maar in de huidige situatie kan de rijksoverheid zich geen beeld
vormen van het vermogen van corporaties als 70% van die corporaties geen mededelingen
verstrekt over deelnemingen en beleggingen. Kennelijk zijn een WBL-affaire
en een vernietigend rapport van de ARK nodig om duidelijk te maken dat het
BBSH volstrekt onevenwichtig is. De staatssecretaris heeft al te kennen gegeven
een aanpassing van het BBSH nodig te achten; als dat wordt uitgewerkt op de
manier zoals hij heeft aangegeven, kan de discussie over het nieuwe BBSH spoedig
worden afgerond en kan iedereen volop aan het werk.De heer Duivesteijn wees erop dat de corporaties niet zijn geprivatiseerd
en dat er publiek kapitaal in is gestoken. Dat blijkt ook uit het feit dat
in het BBSH is geregeld dat de staatssecretaris de toelating van corporaties
kan intrekken als die niet goed functioneren. Er kan dus niet gesproken
worden in termen van privatisering en ook daarom moet er een heldere toezichtlijn
zijn vanuit de overheid, hetgeen gestalte moet krijgen in het BBSH.De heer Duivesteijn vond het ondenkbaar de gemeenten geen zelfstandige
rol in de wereld van de volkshuisvesting toe te kennen. De gedachte dat verzelfstandiging
tegelijkertijd inhoudt een afbouw van de volkshuisvestingsafspraken binnen
gemeenten is een onderschatting van de betekenis van de volkshuisvesting als
gemeentelijke beheersinstrument. De problematiek van ruimtelijke tweedeling
kan immers o.a. door volkshuisvestingsbeleid worden beïnvloed. Het is
goed dat in het nieuwe BBSH ruimte wordt gegeven voor de invulling van prestatieafspraken.
Als meerdere kleine gemeenten met één corporatie een prestatieafspraak
maken, zal een overkoepelende instantie namens die gemeenten moeten optreden.
Als de gemeenten inderdaad een rol van betekenis wordt toegekend, zal de staatssecretaris
respect moeten tonen voor hun volkshuisvestingsoverwegingen. Tot nu toe is
echter een aanzienlijk aantal BAB's door de staatssecretaris overruled.De PvdA-fractie is er voorstander van het financieel toezicht weg te halen
bij de gemeenten, al was het maar omdat steeds meer corporaties in regioverband
gaan samenwerken. Hoe oordeelt de staatssecretaris over de suggestie het financieel
toezicht over te hevelen naar de ARK? De ARK kan in een relatief vroeg stadium
onderzoek doen en de staatssecretaris van materiaal voorzien op basis waarvan
hij de regelgeving kan aanpassen. De heer Duivesteijn vond de variant waarin
het financieel toezicht wordt uitgeoefend door de inspectie volkshuisvesting
de next best oplossing. In ieder geval zal het toezicht niet binnen de sector
zelf moeten worden gevonden.De heer Jeekel (D66) stelde vast dat het rapport van de ARK
past in de volgende reeks: de brutering, de junibrief, algemeen overleg met
de staatssecretaris in de herfst van 1995, het WBL-debat, de VNG-nota over
toezicht in de volkshuisvesting en de recente publicatie in het Staatsblad
over het BBSH. De volgende stap in de reeks moet zijn de notitie van de staatssecretaris
over het toezicht.De heer Kempen heeft tijdens het WBL-onderzoek verklaard dat naar zijn
mening over een aantal jaren nog maar de helft van het huidige aantal corporaties
werkzaam zal zijn en dat zij dus een verbreed werkgebied hebben. Hij voegde
daaraan toe: «De huidige organisatie van het toezicht, met de gemeenten
als signaalinstantie, is dan echter niet adequaat». Dit citaat maakt
duidelijk dat er in de toekomst veel financiële bewegingen zullen zijn
en dat de corporaties een groter werkgebied zullen hebben.De heer Jeekel beschouwde dit algemeen overleg als een mogelijkheid om
oplossingsrichtingen te schetsen. Hij vond het onderscheid tussen volkshuisvestelijk
toezicht en financieel toezicht relevant. Aan de ene kant is er de wereld
van de accountantsprotocollen en de financiële gezondheid van de borging,
aan de andere kant is er de wereld van het beleid van de volkshuisvestingsprestaties
en de wijze waarop de corporaties hun taken uitvoeren. Er is natuurlijk wel
een relatie tussen beide werelden. Toezicht kan worden onderscheiden in drie
fasen: informatie, beoordeling (het voorwerk daarvoor) en interventie.Ingaande op het financieel toezicht merkte de heer Jeekel op dat in de
eerste plaats het intern toezicht goed op orde moet zijn en dat de staatssecretaris
wat dit betreft enkele goede stappen heeft gezet. Het extern toezicht heeft
betrekking op twee vragen: hoe financieel gezond zijn de corporaties en hoe
financieel gezond is de sociale huursector in den brede? D66 vindt dat de
verantwoordelijkheid voor de kerninterventies ten aanzien van het financieel
toezicht op politiek niveau moet liggen. Er zit natuurlijk ontzettend veel
informatie bij de sector zelf, in casu het WSW. Als het WSW de staatssecretaris
van informatie gaat voorzien, moet het fonds natuurlijk wel meer dan 70% van
de corporaties regarderen. Op die manier wordt duidelijk welke
corporaties in problemen verkeren en welke corporaties in de gevarenzone zitten.
Dat laatste is misschien wel net zo belangrijk om te weten.De kans is groot dat er nogal wat corporaties in de gevarenzone zullen
komen en daar zal aan moeten worden gewerkt; er moeten een omgevingsanalyse
en een preventieplan worden opgesteld ter voorbereiding van een saneringsplan
en ten slotte zal uitvoering van de sanering moeten worden begeleid. Hier
is een belangrijke taak voor de sector weggelegd in de vorm van een eerstelijns
toezicht. De heer Jeekel was er nog niet uit hoe de financiering van die saneringen
moet worden geregeld. Blijft het een heffing plus fonds of moet de voorkeur
worden gegeven aan een verzekeringsconstructie? Het tweedelijns toezicht heeft
twee varianten. De eerste is een constructie ten departemente (via de inspectie
volkshuisvesting of een op armlengte van het departement staande inspectie).
Het gaat daarbij om monitoring, rapportage en quick scans ten behoeve van
de controle. De tweede variant is een onafhankelijk instituut, dat de primaire
toezichthouder aan de hand van rapportages controleert. Een combinatie van
beide varianten is natuurlijk ook mogelijk: jaarlijks toezicht vanuit het
departement en eens per drie à vier jaar een ARK-rapportage over de
toezichtstructuur. Hoe dit alles ook wordt geregeld, essentieel is dat de
staatssecretaris over een eigen informatiekanaal beschikt.Ingaande op de interventies wees de heer Jeekel dat in ieder geval twee
cruciale elementen nog wettelijk geregeld moeten worden: de aanwijzing van
interim-managers bij saneringen en het geven van aanwijzingen omtrent de bestuurssamenstelling.
Er dient te worden nagedacht over de vraag of er nog meer interventies in
de vorm van sancties bij saneringen nodig zijn.Het volkshuisvestelijk toezicht kan gestalte krijgen in prestatieafspraken
en het volkshuisvestingsverslag. Als gemeenten echt toezicht op de sociale
huursector willen uitoefenen, moeten zij hun eigen bouw- en woningbeleid goed
op orde hebben. Vastgesteld moet echter worden dat er op dit punt nog het
nodige mankeert en ook daarom ziet de fractie van D66 nog steeds veel in de
verplichting een volkshuisvestingsplan op te stellen. Prestatieafspraken moeten
beschouwd worden als een contract tussen de gemeente en de corporatie; daarbij
past de afspraak wat er gaat gebeuren als een van beide partijen zich niet
aan het contract houdt. Daarbij past echter niet een toezichthoudende rol.
Dat ligt anders bij het volkshuisvestingsverslag, dat betrekking heeft op
de huren, onderhoud, leefbaarheid en het overleg met de huurders. Het toezicht
dient betrekking te hebben op de vraag hoe de corporatie haar verantwoordelijkheid
op deze vier terreinen waarmaakt. Het probleem van de dubbele petten ontstaat
als de gemeente afspraken heeft gemaakt met de corporaties en tegelijkertijd
ook toeziet op het werk van die corporaties. Hoe uit dit probleem te geraken,
kon de heer Jeekel nog niet goed overzien. Op het eerste gezicht zag hij wel
wat in het voorstel van de heer Hofstra om de gemeenten de toezichthoudende
taak te ontnemen, maar hij realiseerde zich dat de rol van de gemeenten dan
wel erg minimaal wordt, ook al liggen de prestatieafspraken dan nog wel ter
tafel. Als echter het volkshuisvestelijk toezicht bij de gemeenten blijft,
is een goede arbitrageregeling essentieel. Hier ligt een eerste verantwoordelijkheid
voor het Rijk. Het is belangrijk dat er in die zin een vorm van jurisprudentie
wordt ontwikkeld dat zichtbaar wordt gemaakt wanneer een BAB-procedure wordt
gevraagd en welke de overwegingen van de staatssecretaris waren.De fractie van D66 onderschrijft al met al niet de conclusie uit het rapport
van de ARK dat nog maar een paar jaar op deze weg moet worden voortgegaan
in de hoop dat het wel goed zal komen. Zij kiest nadrukkelijk voor het uit
elkaar halen van het financieel en volkshuisvestelijk toezicht en meent dat
daartoe nogal ingrijpende wijzigingen in het BBSH moeten worden aangebracht. De D66-fractie kan wel instemmen met de verbeterronde voor volkshuisvestingsverslagen
en de sanctiemogelijkheid voor het Rijk als de gemeenten tekortschieten in
hun toezichtfunctie.De heer Poppe (SP) vond dat het rapport van de ARK de chaotische
toestand in de volkshuisvestingswereld goed weergeeft. De Heerma- ordening
heeft ertoe geleid dat de overheid vrijwel met lege handen staat als moet
worden opgetreden. Meer verantwoordelijkheid voor de gemeenten en de daaraan
gekoppelde prestatieafspraken stellen in het algemeen weinig voor, want als
de gemeente eisen stelt aan corporaties die geld kosten, vraagt zo'n corporatie
terecht aan de gemeente om financiële compensatie. Als de gemeente dan
niet thuis geeft, zal de corporatie de prestatieafspraak niet willen maken.
De heer Poppe benadrukte dat de gemeenten meer te vertellen moeten hebben
dan corporaties op volkshuisvestelijk gebied. Maar in veel gevallen zijn de
gemeentelijke woningbedrijven verzelfstandigd en zijn zelfs afdelingen «woonruimteverdeling»
overgeheveld naar de corporaties. Het gevolg is dat de gemeentebesturen steeds
minder inzicht krijgen in de werkelijke problemen in hun gemeenten. Veelal
is sprake van crisisbestrijding, hetgeen een slecht uitgangspunt van volkshuisvesting
moet worden genoemd.De gemeenten hebben zeer beperkte toezichtmogelijkheden met voornamelijk
een preventief karakter. Daartoe hebben zij zich te baseren op de verslaglegging
door de corporaties. De heer Poppe kon zich aansluiten bij de suggestie van
de heer Duivesteijn om het financieel toezicht over te hevelen naar de ARK
dan wel naar de inspectie volkshuisvesting. Dat toezicht moet dan wel worden
uitgeoefend op basis van jaarlijkse rapportages. Maar ook in die situatie
kunnen corporaties financiële genoegdoening vragen als de overheid eisen
stelt. Als de overheid eisen stelt, moet zij daarbij ook de benodigde financiële
middelen voegen maar dat gebeurt niet of nauwelijks. Veel gemeenten weten
zich geen raad met de BAB's omdat er geen eenduidige criteria voor een BAB-procedure
zijn.Ook als de indertijd door de Kamer aangenomen moties worden geëffectueerd,
zal het vinger-in-de-dijkgehalte hoog blijven, iets wat echt niet kan als
het gaat om volkshuisvestelijke belangen. Er dient een nieuw volkshuisvestingssysteem
te komen met een grotere rol voor de rijksoverheid en gemeenten die meer macht
hebben dan de corporaties als volkshuisvestelijke belangen in het geding zijn.Mevrouw Assen (CDA) zei dat het uitgangspunt voor de CDA-fractie
een heldere toezichtsstructuur is, waarbij het volkshuisvestelijke en financiële
toezicht van elkaar worden gescheiden. Het volkshuisvestelijk toezicht kan
bij de gemeenten blijven. Het financieel toezicht zal echter bij een professioneel,
onafhankelijk instituut moeten berusten. Deze zienswijze wordt inmiddels getuige
het interview met Dordregter in Cobouw door de VNG gedeeld. Zowel uit het
WBL-debat als uit de reacties op het ARK-rapport blijkt echter dat de staatssecretaris
geen uitvoering wil geven aan de wens van een Kamermeerderheid om een onafhankelijk
instituut voor financieel toezicht op te richten. In plaats daarvan wil hij
de sectorinstituten een grotere rol geven als het gaat om early warning. Naar
de mening van de CDA-fractie schept dit onvoldoende helderheid over de vraag
wie uiteindelijk verantwoordelijk is voor het financiële toezicht. Ook
de ARK onderkent onvoldoende de noodzaak van een scheiding van het financieel
en volkshuisvestelijk toezicht.Een van de belangrijkste aanbevelingen van de ARK betreft een verbetering
van de informatieverstrekking door corporaties aan gemeenten. Het gaat daarbij
met name om het nakomen van prestatieafspraken over bijvoorbeeld het huisvesten
van de doelgroep. De CDA-fractie onderschrijft het pleidooi van
de ARK om een actie «verbetering volkshuisvestingsverslagen» te
starten.Een geheel andere vraag is echter of gemeenten ook sanctiebevoegdheden
richting corporaties moeten krijgen. Het pleidooi van de VNG in deze richting
doet wat wrang aan als men bedenkt dat veel gemeenten niet eens de moeite
nemen om zelf een volkshuisvestingsplan op te stellen. Het CDA ziet dan ook
meer in een «convenantsaanpak» waarbij corporaties en gemeenten
aan de hand van beleids- en volkshuisvestingsplannen concrete meerjarige afspraken
maken over de te leveren prestaties. Het doet de CDA-fractie deugd dat ook
de ARK onderkent dat een dergelijke aanpak het best gestalte kan krijgen op
regionaal niveau. In dit verband vroeg mevrouw Assen zich af of niet alle
corporaties regionaal zouden moeten worden toegelaten en parallel hieraan
het volkshuisvestelijk toezicht binnen regionale samenwerkingsverbanden in
te vullen.Mevrouw Assen riep de staatssecretaris op de Kamer spoedig te rapporteren
over de vorm waarin een onafhankelijk instituut voor het financiële toezicht
in de volkshuisvesting gestalte kan krijgen. Wat betreft het volkshuisvestelijk
toezicht is het de vraag of het verstandig is, door te gaan met het verder
optuigen van het BBSH. Veeleer ligt het voor de hand het BBSH in vereenvoudigde
vorm te integreren met de eerder door het CDA en ook door D66 bepleite ordeningswet.
Hierin zouden taken en bevoegdheden van alle bij de volkshuisvesting betrokken
partijen (corporaties, huurders, gemeenten, Rijk) helder moeten worden afgebakend
op basis van de hoofdlijnen van de nieuwe ordening.De heer Hendriks zei dat er geen reden is om in paniek te raken
naar aanleiding van dit overigens belangrijke rapport van de ARK. Is de staatssecretaris
met de ARK van mening dat er onvoldoende kennis van de werking van het gemeentelijk
toezicht op de corporaties is? Zo ja, wat denkt hij daaraan te doen? Houdt
het Rijk de doelmatigheid van de corporaties in de gaten? De heer Hendriks
meende dat het ontbreken van een dergelijk toezicht de oorzaak was van het
WBL-debacle. Zijn de toezichtsinstrumenten van de rijksoverheid wel toereikend?
Het rapport is volstrekt duidelijk op dit punt. 60% van de corporaties geeft
bijvoorbeeld niet aan welke criteria zij hanteren bij de verkoop van woningen.
Veel erger is het feit dat de corporaties in 90% van de gevallen in de verslagen
niet vermeldt of de batige saldi zijn aangewend ten behoeve van de volkshuisvesting.
Uiteindelijk voldoet meer dan 60% van de corporaties niet geheel aan de rapportageverplichtingen.
Hoe denkt de staatssecretaris dit te verhelpen?Veel ouderen (in bijvoorbeeld aanleunwoningen) hebben problemen met de
huren. In Leusden is een groep ouderen op een klimlening gezet, maar een andere
groep niet. In het eerste geval zijn de huren echter 100% hoger.Ten slotte vroeg de heer Hendriks hoe de staatssecretaris verder omgaat
met zijn voornemen om een college van advies toezicht toegelaten instellingen
in te stellen. Het antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris benadrukte dat de gemeenten ervoor moeten
zorgen dat zij zelf de zaken op volkshuisvestelijk gebied op orde hebben,
willen ze een goede gesprekspartner zijn van de corporaties. Aan het adres
van de heer Poppe merkte hij op dat het stellen van regels niet per definitie
betekent dat de gemeenten er zelf voor moeten betalen. In het algemeen kan
overigens gesproken worden van een goede overlegsituatie tussen corporaties
en gemeenten. Men slaagt er steeds beter in een positie te creëren waarin
gelijkwaardige partijen een eigen rol spelen en waarin goede afspraken
kunnen worden gemaakt. Het is absoluut niet zo dat gemeenten alleen maar reageren
op crisissituaties.De staatssecretaris wees erop dat het BBSH nog maar enkele jaren geleden
in werking is getreden en dat dus niet verwacht mag worden dat nu alle actoren
hun rol vlekkeloos vervullen. Van tevoren was al bekend dat er grote aanloopproblemen
zouden komen en dat een aantal jaren nodig is om het systeem goed op de rails
te krijgen. In die zin geeft het rapport van de ARK inderdaad geen aanleiding
tot paniek. De ARK zegt in feite dat het systeem zo ingewikkeld is en zulke
vergaande rapportageverplichtingen stelt, dat er nog enkele jaren hard zal
moeten worden gewerkt om iedereen bij de les te houden.Verder wees de staatssecretaris erop dat het in het bruteringsdebat alleen
maar over het toezicht ging en niet om de trits informatie, beoordeling en
sancties. Er is toen niet gesproken over vragen als: zijn de informatiestromen
voldoende? Voor wie zijn ze bestemd? Wie moet er een oordeel over uitspreken
en wie past eventueel sancties toe?Er is alles voor te zeggen om af te wachten hoe een gloednieuw systeem
uitwerkt om vervolgens op basis van praktische motieven te bezien welke punten
voor verbetering vatbaar zijn. Een kernvraag is wat er moet gebeuren, als
blijkt dat de zaken niet goed lopen en afspraken niet worden nagekomen. Duidelijk
is wel dat er consensus bestaat over de noodzaak om sanctiemogelijkheden te
creëren. Kort na het bruteringsdebat heeft de Kamer een brief gekregen
over de toekomstige structuur van het toezicht. Alle in die brief voorgestelde
maatregelen zijn intussen in het BBSH verwerkt, dat op 1 januari a.s. in werking
zal treden. Het ARK-rapport is in die zin mosterd na de maaltijd. De signalen
die nu worden afgegeven door de ARK hebben via andere kanalen het departement
ook al bereikt.Er zijn nog enkele punten waarover nadere gedachtevorming moet plaatsvinden.
In de eerste plaats zijn dat de informatiestromen, die een nauwe relatie hebben
met de te kiezen toezichtstructuur. De staatssecretaris onderschreef de stelling
dat het financiële toezicht moet worden weggehaald bij de gemeenten.
Veel (kleinere) gemeenten zijn daartoe niet voldoende toegerust en bovendien
speelt vaak de problematiek van de dubbele petten. De instantie die het toezicht
uitoefent, dient de beschikking te krijgen over de benodigde informatie. Verder
dient ook nog een besluit te worden genomen over de vraag welke instantie
de bevoegdheid krijgt om sancties toe te passen.De staatssecretaris zei van mening te zijn dat er goede redenen zijn om
het financiële toezicht op een andere wijze te regelen. Hij onderschreef
niet de stelling van de ARK dat nog een paar jaar op de ingeslagen weg moet
worden voortgegaan om tot vervolmaking van het systeem te komen. De conclusie
is immers welhaast onontkoombaar dat het met het financiële toezicht
van de gemeenten op de corporaties nooit echt goed zal komen. De instantie
die het financiële toezicht dan wel gaat uitoefenen moet het in de eerste
plaats kunnen (technisch gesproken) maar moet er in de tweede plaats belang
bij hebben. Verder moet er onderscheid worden gemaakt tussen de sectorlijn
en de publiekrechtelijke lijn. Beide hebben hun eigen waarde en kunnen ook
van elkaars informatie gebruik maken, maar dan moeten de diverse verantwoordelijkheden
wel helder zijn afgebakend. Los van de toezichttaak moeten de gemeenten hun
eigen beleid goed formuleren en de ministeriële verantwoordelijkheid
moet absoluut helder en eenduidig worden omschreven. Er zijn diverse andere
belangrijke maatschappelijke sectoren (elektriciteit, telecommunicatie, sociale
zekerheid e.d.) waarvoor een toezichtstructuur is gecreëerd en het zal
duidelijk zijn dat het toezicht op de volkshuisvestingssector moet passen
in het grote geheel. De staatssecretaris verwachtte eind januari 1997 met een brief te komen
waarin de finale wijzigingen van het BBSH zijn neergelegd. Desgevraagd verklaarde
hij er geen moeite mee te hebben, met een ontwerp-AMvB op dit punt te komen,
ook al zal het dan wat langer duren. Wat betreft de volkshuisvestelijke kant
is het BBSH nu volstrekt duidelijk. Hoe gemeenten en corporaties met elkaar
dienen om te gaan, is geregeld. Wat betreft het financiële toezicht zal
eerst moeten nagegaan wat er in de sector zelf nog kan worden verbeterd. Als
de sectorinstituten een andere rol krijgen, heeft dat per definitie gevolgen
voor het bestuur van die instituten. Voor het overige worden in alle openheid
de verschillende opties besproken, die ook door de commissieleden zijn genoemd.
In ieder geval zal het financiële toezicht ook betrekking moeten hebben
op saneringen. Er worden nog adviezen ingewacht van onder andere de Bank Nederlandse
Gemeenten, die zeer veel ervaring heeft met dit soort geldstromen, en van
prof. Scheltema uit Groningen die al eerder advies heeft gegeven over verzelfstandigingen
in relatie tot de ministeriële verantwoordelijkheid. Het kan immers niet
de bedoeling zijn om wat dit laatste betreft voor de volkshuisvestingssector
het wiel weer uit te vinden. Maar welke constructie ook wordt gekozen, de
rapportageverplichting en de ministeriële verantwoordelijkheid moeten
volstrekt helder en eenduidig zijn geregeld. Het spreekt voor zich dat het
financiële toezicht door een terzake deskundige instantie moet gebeuren
alsmede dat de verantwoordelijkheden van de rijksoverheid en van de sector
helder verdeeld moeten zijn. Uit het laatste volgt dat de beoordeling van
de financiële positie niet alleen aan de sectorinstituten kan worden
overgelaten. In de ontwerp-AMvB zal uiteraard ook worden ingegaan op het sanctie-instrumentarium,
dat ook zal moeten kunnen worden ingezet in de saneringsfase. In de huidige
situatie kunnen alleen maar onwenselijk geachte zaken worden tegengehouden,
maar in de nieuwe constructie moet het, als het echt niet anders kan, ook
mogelijk zijn actief op te treden en een corporatiebestuur te manen in bepaalde
omstandigheden bepaalde activiteiten te verrichten. Dit zal juridisch zeer
nauwkeurig moeten worden geregeld, want het betreft immers zelfstandige ondernemingen
in de zin van het Burgerlijk Wetboek. Tweede termijnDe heer Hofstra (VVD) stelde vast dat de staatssecretaris hard
bezig is, de meest geschikte structuur voor het financiële toezicht te
vinden. Hij ging ervan uit dat ook de door de commissie aangereikte suggesties
de revue zullen passeren. Kan de staatssecretaris nog iets zeggen over de
rol van de gemeenten in het nieuwe BBSH? De heer Hofstra meende dat sprake
zal moeten zijn van gelijkwaardige partijen en dat gemeenten in het kader
van hun integrale beleid met de corporaties moeten spreken. De sanctiebevoegdheid
zou dan in deze constructie bij de staatssecretaris moeten berusten.De heer Duivesteijn (PvdA) benadrukte dat gemeenten een hoofdrol
dienen te spelen in de volkshuisvesting en de mogelijkheid dienen te hebben
om – al dan niet op regionaal niveau – de corporaties te sturen.
Die hoofdrol moet geformuleerd worden in de meest brede betekenis van het
woord en een van de actoren in dat geheel zijn de corporaties. Juist nu er
zoveel veranderingen gaande zijn, is het vanuit volkshuisvestelijk oogpunt
van belang de positie van gemeenten te versterken. Gemeenten moeten echter
wel op hun beleid kunnen worden aangesproken en vanuit die optiek is er veel
voor te zeggen het opstellen van enigerlei vorm van volkshuisvestingsplannen
verplicht te stellen. Er tekent zich in de Kamer een meerderheid af voor wijziging
van de financiële toezichtstructuur en de staatssecretaris kan zich daarin
vinden. De kans is daarom groot dat gemeenten in ieder geval niet hun financiële
afdelingen zullen versterken en zullen opteren voor een sterfhuisconstructie.
Het is dus aan de staatssecretaris om zo snel mogelijk een adequaat centraal
toezicht te ontwerpen en aan de Kamer voor te leggen.De heer Duivesteijn merkte vervolgens op dat toezicht niet kan zonder
een fijnmazig stelsel van sancties op alle niveaus. Het grote manco van het
huidige BBSH is dat niet kan worden ingegrepen als bijvoorbeeld corporaties
geen of onvoldoende informatie verstrekken.De scheiding tussen de publiekrechtelijke sector en de volkshuisvestingssector
kan niet scherp genoeg zijn. De sector heeft een eigen verantwoordelijkheid,
maar dan moet wel de publiekrechtelijke controle perfect zijn geregeld, ook
in die zin dat het een volstrekt onafhankelijke controle is. De controleur
mag niet afhankelijk zijn van informatiestromen vanuit de sector zelf.De heer Jeekel (D66) stelde vast dat zo langzamerhand op drie
punten meer duidelijkheid ontstaat. Het eerste is het van elkaar onderscheiden
van financieel en volkshuisvestelijk toezicht. Het tweede is dat ten aanzien
van het financiële toezicht twee verantwoordelijkheidslijnen moeten worden
onderscheiden: een publiekrechtelijke lijn en een sectorlijn. De heer Jeekel
vond dat in ieder geval in twee van de drie toezichttaken zo weinig mogelijk
vermenging moet optreden. Een zekere vermenging/praktische samenwerking op
het punt van informatieverstrekking is denkbaar, maar zodra het gaat om beoordeling
en interventie kan daarvan geen sprake meer zijn. Het derde punt waarover
duidelijkheid gaat ontstaan, is dat er een goed toegerust sanctie-instrumentarium
moet zijn.De heer Jeekel merkte vervolgens de indruk te hebben dat de gewenste helderheid
nog niet is ontstaan als het gaat om het volkshuisvestelijk toezicht. Prestatieafspraken
dienen afspraken te zijn tussen twee gelijkwaardige partners en geen van die
twee dient een toezichtrol te hebben. Wel dient er enigerlei vorm van toezicht
te zijn als het volkshuisvestingsverslag in het geding is. Hier kan zich echter
het praktische probleem voordoen dat prestatieafspraken – bijvoorbeeld
over het huurdersoverleg – de totstandkoming van een volkshuisvestingsplan
frustreren. Hopelijk zal ook op dit punt helderheid kunnen worden geschapen.Mevrouw Assen (CDA) kon zich vinden in de door de heer Jeekel
genoemde drie punten waarover zo langzamerhand consensus is ontstaan. Ook
was zij het met de heer Jeekel eens dat het volkshuisvestelijk toezicht nog
onvoldoende uit de verf is gekomen. Wat vindt de staatssecretaris van de suggestie
om het volkshuisvestelijk toezicht in regionale samenwerkingsverbanden in
te vullen?De staatssecretaris zei dat bijna alle volkshuisvestingsvraagstukken
de gemeentelijke schaal overstijgen en dat dus gemeentelijk overleg in regionaal
verband onontbeerlijk is. In het nieuwe systeem behoort de gemeente haar beleid
goed geformuleerd te hebben, wil zij een goede gesprekspartner zijn in het
overleg met de corporaties over de prestatieafspraken. De gemeente oefent
geen toezicht meer uit op de corporatie, maar in het BBSH is nu al geregeld
dat gerapporteerd wordt over de afspraken tussen gemeenten en corporaties.
Als een van beide partijen niet naar behoren presteert, dient er van rijkswege
een mogelijkheid te zijn om haar daarop aan te spreken en aldus volkshuisvestelijk
toezicht uit te oefenen. De gemeente verkeert niet in de positie, sancties
te kunnen opleggen. Een en ander is sluitend geregeld in het nieuwe BBSH dat
per 1 januari 1997 in werking treedt. Alleen wat betreft het sanctie-instrumentarium zal nog een slag moeten worden gemaakt. De verhouding
tussen gemeente en corporatie draagt overigens geen privaatrechtelijk maar
een publiekrechtelijk karakter.De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Versnel-SchmitzDe voorzitter van de algemene commissie voor de Rijksuitgaven, Van ReyDe griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Van Luyk XNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Van Erp (VVD), Te Veldhuis (VVD),
Van den Berg (SGP), Verspaget (PvdA), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), M.M.
van der Burg (PvdA), Versnel-Schmitz (D66), voorzitter, Van Gijzel (PvdA),
Verbugt (VVD), Gabor (CDA), ondervoorzitter, Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels),
Poppe (SP), Augusteijn-Esser (D66), Duivesteijn (PvdA), Giskes (D66), Stellingwerf
(RPF), Crone (PvdA), M. B. Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Klein Molekamp
(VVD), Hofstra (VVD), Assen (CDA), Jeekel (D66) en Th. A. M. Meijer (CDA).Plv. leden: Biesheuvel (CDA), Blauw (VVD), O.P.G. Vos (VVD), Van Middelkoop
(GPV), Houda (PvdA), De Haan (CDA), Oudkerk (PvdA), Jorritsma-van Oosten (D66),
Valk (PvdA), Van Blerck-Woerdman (VVD), Leers (CDA), Hendriks, Reitsma (CDA),
Huys (PvdA), De Graaf (D66), Leerkes (Unie 55+), Swildens-Rozendaal (PvdA),
Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Witteveen-Hevinga (PvdA), Keur (VVD), H.G.J.
Kamp (VVD), Ten Hoopen (CDA), Van 't Riet (D66) en Van de Camp (CDA).XNoot2Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van Rey (VVD), voorzitter, Terpstra
(CDA), Smits (CDA), ondervoorzitter, Reitsma (CDA), Ter Veer (D66), Ybema
(D66), Witteveen-Hevinga (PvdA), Hillen (CDA), Van Heemst (PvdA), Leerkes
(Unie 55+), Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Noorman-den Uyl (PvdA),
Vreeman (PvdA), Liemburg (PvdA), H.G.J. Kamp (VVD), Zonneveld (CD), Hoogervorst
(VVD), Van der Ploeg (PvdA), Bakker (D66), Van Walsem (D66), Hofstra (VVD),
Passtoors (VVD) en Ten Hoopen (CDA).Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Hessing (VVD), Van de Camp (CDA), Van
der Linden (CDA), Wolters (CDA), Schimmel (D66), Roethof (D66), Van Zuijlen
(PvdA), De Jong (CDA), Duivesteijn (PvdA), Van Dijke (RPF), Hendriks, Rosenmöller
(GroenLinks), Vliegenthart (PvdA), Adelmund (PvdA), Van Zijl (PvdA), Remkes
(VVD), Marijnissen (SP), B.M. de Vries (VVD), Van Gelder (PvdA), Giskes (D66),
Van Rooy (CDA), Verbugt (VVD), Klein Molekamp (VVD), De Hoop Scheffer (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24871-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl