Toekomst milieuwetgeving; Verslag nota-overleg over het Landelijk afvalbeheerplan
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27664, nr. 10

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

27-11-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

27664 nr. 10

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27664Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 168 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 664Toekomst milieuwetgevingnr. 10VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEGVastgesteld 20 november 2002De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft op 18 november 2002 overleg gevoerd met staatssecretaris
Van Geel over het Landelijk afvalbeheerplan.Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,BuijsDe wnd. griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Van der Leeden Stenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerMaandag 18 november 2002 10.00 uurDe voorzitter: Schreijer-PierikAanwezig zijn 6 leden der Kamer, te weten:Koopmans, Klein Molekamp, Van den Brink, Van Heteren, Van Velzen en Schreijer-Pierik,en de heer Van Geel, staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer.Aan de orde is de behandeling van:de aanbieding
Landelijk afvalbeheerplan en eindrapport IBO/MDW afvalverwijdering d.d. 30
augustus 2002 (VROM-02-823);de brief van de staatssecretaris
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 1 oktober
2002 inzake behandeling Landelijk afvalbeheerplan en het Ontwerpbesluit verbranden
afvalstoffen (VROM-02-878);de antwoorden op de schriftelijke
vragen over het Landelijk afvalbeheerplan van de staatssecretaris van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer d.d. 6 november 2002 (27664, nr. 8).De voorzitter:Ik heet de staatssecretaris en de hem begeleidende ambtenaren, evenals
de aanwezigen op de publieke tribune van harte welkom. Mevrouw Van Heteren
spreekt mede namens de fractie van GroenLinks. De heren Duyvendak en Van der
Ham hebben zich afgemeld. Ik zal niet al te strak vasthouden aan de afgesproken
spreektijden. Ik vind het belangrijk dat het een goede vergadering wordt.De heerKoopmans(CDA)Voorzitter. Voor ons ligt het Landelijk afvalbeheerplan (LAP) en alles
wat daarover in de afgelopen jaren en dagen is gecommuniceerd. Ik dank de
staatssecretaris voor de antwoorden op de schriftelijke vragen die door de
commissie gesteld zijn. Ik had er namens onze fractie ongeveer 80 ingeleverd.
Ik dank hem voor de kwantiteit van de antwoorden, maar ik heb tegelijkertijd
een probleem. Wij hebben in de afgelopen maanden en dagen veel bezoek gehad
van allerlei lobbyisten. Laatst meldde iemand mij dat in een overleg op het
departement gezegd was dat de vragen zeer voorspelbaar waren en dat de antwoorden
dus ook zeer voorspelbaar geworden waren. De antwoorden waren inderdaad af
en toe zeer voorspelbaar. De vragen die door de diverse organisaties en door
de Kamer in de afgelopen jaren zijn gesteld, mogen dan het stempel voorspelbaar
krijgen, zij zijn misschien wel terecht gesteld. Het zou inderdaad een voorspelbaar
debat kunnen worden. Ik zou echter aan degenen die een dergelijk beeld van
dit debat hebben, willen meegeven dat ik niet weet hoe het afloopt.Voorzitter. Het LAP is ondertussen een document van meer dan 3600 pagina's,
waar in de afgelopen dagen misschien weer zo'n 100 pagina's zijn bijgekomen.
Mijn fractie is van mening dat documenten met een dergelijke omvang en complexiteit
niet de werking kunnen hebben die wij zouden willen. Het LAP gaat over afval.
Er zijn geweldig grote belangen mee gemoeid, enerzijds op milieugebied en
anderzijds op financieel gebied. Het gaat over vele miljarden euro's waarmee
het verwerkende bedrijfsleven aan de slag wil en moet gaan, terwijl burgers
en bedrijfsleven de rekening moeten betalen.Voorzitter. Mijn inbreng is in algemene zin gebaseerd op vier belangrijke
punten.Ten eerste. De CDA-fractie staat voor een duurzame samenleving, waarin
het ontstaan van afval ontmoedigd wordt en hergebruik bevorderd wordt. Het
restant dient zo mogelijk te worden verbrand. Dat levert een goede bijdrage
aan de vermindering van het gebruik van fossiele brandstoffen en reststoffen.
Stortplaatsen moeten zoveel mogelijk voorkomen worden. Op dit punt bestaat
er bij mijn fractie geen verschil van mening over de inhoud van het LAP.Ten tweede. De staatssecretaris zal ondertussen begrepen hebben dat ik
groot belang hecht aan een vermindering van de administratievelastendruk die
elk proces met zich meebrengt. Dat staat in het Strategisch akkoord. Er zijn
nogmaals vragen gesteld op dit punt. In de antwoorden staat dat door het vorige
kabinet ook al gewerkt werd aan de vermindering van de administratievelastendruk.
Wij vinden en met ons vele anderen dat er op het gebied van de vermindering
van de administratievelastendruk veel meer gedaan moet worden dan er in het
verleden gebeurd is. Ik vind het jammer dat de vragen op dit punt wat afhoudend
zijn. Dit is een heel belangrijk onderwerp. Al die miljarden administratievelastendruk
die wij in dit land met elkaar veroorzaken, zijn miljarden die de kwaliteit
van de samenleving zelden verbeteren. Wij willen echt dat daar stevig op wordt
ingezet. Een staatssecretaris die net als wij heeft gezegd dat dit in het Strategisch akkoord staat en dat wij ermee aan de slag gaan, kan niet
volstaan met antwoorden zoals: Actal heeft er naar gekeken, het is een beetje
een plus en een beetje een min en daarom zetten wij het toch maar zo door.Ten derde moeten regelgeving en normstellingen zoveel mogelijk worden
geharmoniseerd in Europees verband. Dat staat ook in het Strategisch akkoord.
Daarmee moet worden voorkomen dat het bedrijfsleven – en als gevolg
van de kosten, in het kielzog daarvan de burger – met grote concurrentieverschillen
wordt geconfronteerd. Nederland gidsland is in deze sector al snel een heel
dure opstelling. Het Strategisch akkoord is daar duidelijk over.Ten vierde veroorzaken kleine afwijkingen van normstellingen of verschillende
definities en uitwerking van regelgeving – ik heb het over hetgeen binnen
Nederland is georganiseerd – vaak grote problemen. Daarom is dit soort
details buitengewoon belangrijk.Het eerste punt is de duurzame samenleving. Het LAP voldoet hieraan met
groot gemak. Ik complimenteer de staatssecretaris met het feit dat alles wat
onder de term "duurzaamheid" kan worden gevat, buitengewoon sterk in het LAP
is verwerkt.De heerKlein Molekamp(VVD)Het verbaast mij dat de heer Koopmans zegt dat het LAP aan de term "duurzaamheid"
voldoet. Ja, op papier. Hij kan het toch moeilijk duurzaam noemen als Nederlands
afval door het Nederlands beleid uiteindelijk in het buitenland terechtkomt.
Of vergis ik me daarin?De heerKoopmans(CDA)Nee.De heerKlein Molekamp(VVD)Dat is dus geen duurzaamheid.De heerKoopmans(CDA)Ik ben blij dat u straks mijn punt gaat ondersteunen. Ik ben het namelijk
volslagen met u eens. Ik kwam net bij het punt dat u nu aanstipte, namelijk
dat papier geduldig is. Misschien kunnen we dit het beste bekijken aan de
hand van het hetgeen de afgelopen dagen en maanden is besproken over de afvalexport.
Hierover wordt al vanaf het begin van dit jaar intensief van gedachten gewisseld
en ook vorig jaar is het al besproken in de Kamer. In juli hebben mevrouw
Schreijer-Pierik en ik hierover vragen gesteld. Het antwoord was toen: er
zijn geen concrete aanwijzingen over de export die een vermoeden van twijfel
rechtvaardigen. Dat was nog de tekst in augustus. De staatssecretaris heeft
ons de afgelopen dagen echter een brief gestuurd, waarin uitdrukkelijk een
beweging is gemaakt naar een erkenning van de problematiek. Ik heb de internetsite
van het ministerie van VROM bezocht. Daar worden de exportbeschikkingen uitgebreid
vermeld. Daarvoor zeg ik overigens dank; dat is op zichzelf wel heel interessant.
Uit deze site blijkt dat ontstellend veel stromen afval naar het buitenland
gaan. De brief gaat wel helemaal over bouw- en sloopafval, maar ik vermoed
daarom dat behalve dit afval ook andere reststoffen naar Duitsland gaan waarover
opmerkingen te maken zijn. Ook die stroom is in de afgelopen tijd geweldig
gestegen.In de brief staat dat er enige twijfel is gerezen en dat er de afgelopen
tijd overleg is gevoerd met collega's aan de Duitse kant. Mijn vraag is met
wie er dan wordt gesproken. Is dat met de bondsregering, die al eens haar
zorgen heeft uitgesproken? Of met de landsregeringen? Of wordt er gesproken
met de Kreise? Of zorgen de Kreise voor de informatievoorziening aan de landsregeringen?Laat ik zeggen waarom ik dat zo interessant vind. Als er met de Kreise
wordt gesproken, praat men met de stortplaatsbeheerder of -eigenaar. De Kreise
zijn clubs van gemeenten die het prachtig vinden dat hun afvalstortplaats
rijkelijk wordt gevuld met Nederlands afval, waardoor er grote hoeveelheden
geld hun kant op gaan.Er wordt ook gezegd dat er een keer een Duits stortverbod komt. Dat wordt
al een aantal jaren verwacht, maar het is niet zeker dat dit komt en op welke
termijn. Ik twijfel aan de argumentatie dat men zich niet druk moet maken,
omdat het in 2006 wel goed komt, want die zekerheid heeft men niet. Wij weten
hier in huis soms niet wat wij zelf gaan besluiten, maar wij weten al helemaal
niet wat anderen gaan besluiten.MevrouwVan Velzen(SP)De heer Koopmans zegt dat het CDA voor duurzaamheid is, maar dat Nederland-gidsland
een dure houding is. Hij bekritiseerd het gesjoemel met de export van restfracties
naar Duitsland. Als hij daar kritiek op heeft, ligt het dan niet voor de hand
om de Nederlandse regelgeving te versterken, daarmee een voorbeeldfunctie
te hebben en landen zoals Duitsland te adviseren om een kritischer beleid
te voeren bij de stortvergunningen?De heerKoopmans(CDA)Wij gaan over de Nederlandse en niet over de Duitse regelgeving. Het is
precies het tegenovergestelde van wat u vraagt. Nederland loopt geweldig voorop
wat betreft de regelgeving. Wij lopen ver voor de muziek uit op een aantal
fronten, ook wat betreft de financiële kant van het storten.Als het gaat om de handhaving van datgene wat wij in beschikkingen hebben
afgesproken, lopen wij niet voor de muziek uit. Integendeel. Dan lopen wij
naar mijn beleving geweldig achter de feiten aan. Ik vraag de staatssecretaris
hoe hij dat beoordeelt, want er staan wel een paar opmerkingen over in de
brief.Ik heb er geen enkel vertrouwen in dat wij met de huidige manier van werken
afdoende controle kunnen uitoefenen en kunnen handhaven om in de hand te houden
wat in de beschikkingen over export is afgesproken. Ik denk dat er sprake
is van grootschalige ontwijking en ontduiking van stortbelasting met tientallen
miljoenen euro's per jaar.MevrouwVan Velzen(SP)Wilt u dat het Nederlands beleid wordt teruggedraaid of dat er wordt ingezet
op Nederland-gidsland, ook als het om handhaving gaat? Dan kunnen wij meer
helderheid scheppen over de regels voor export van afval naar buurlanden.
Het risico bestaat dat wij dan tegen de zere tenen van de Europese Unie schoppen,
maar laten wij dat op z'n minst proberen.De heerKlein Molekamp(VVD)Het is niet Nederland-gidsland, maar Nederland-exportland.De heerKoopmans(CDA)De regelgeving in Nederland moet worden afgestemd op Europees niveau.
Daarnaast moeten controle en handhaving worden aangescherpt. Wij zullen de
staatssecretaris als hij ons in Europa vertegenwoordigt, prikkelen de Europese
regelgeving op een hoger niveau te brengen, zoals wij dat ook gedaan hebben bij verpakkingen. Op deze wijze dient deze problematiek aangepakt
te worden.Ik ben ervan overtuigd dat er sprake is van grootschalige ontwijking en
ontduiking van de stortbelasting. Ik ben met eigen ogen gaan kijken. De teksten
die de staatssecretaris ons toestuurt dat het zo ingewikkeld is en dat wij
afhankelijk zijn van de Duitsers, zijn prachtig, maar ik ben eens gaan kijken
op een plek waarvan men mij gemeld had dat het daar misgaat. Inderdaad, het
was fantastisch om te zien. Het was een kleine hal. Aan de voorkant werden
de Nederlandse vrachtauto's vol afval er ingedonderd. Er stond een grote laadschop
die dat afval in een zeefmachine schoof. De machine zeefde het in twee soorten:
grof afval en fijn afval. Het grove afval werd gestort en het fijne afval
werd ook gestort! Die stortplaats lag vijf minuten rijden van die sorteerinstallatie
af. Het was prachtig om te zien. Ik heb de bijbehorende vergunningen ook nog
eens bekeken op internet. Wat een eenvoudig kamerlid op een vrijdag kan onderzoeken,
kan het ministerie van de staatssecretaris met meer voortvarendheid dan tot
nu toe kunnen waarnemen.Mijn fractie heeft zich afgevraagd, nadat zij in juli de antwoorden op
onze vragen aan de staatssecretaris van VROM had ontvangen, hoe dit punt onder
de aandacht kan worden gebracht. Zou de staatssecretaris van Financiën
ons kunnen helpen? Het gaat immers niet alleen om ontduiking. Het afval had
hergebruikt kunnen worden, maar wordt in strijd met de ladder van Lansink
in Duitsland gestort. Het gaat ook om veel geld. Wij hebben daarover vragen
gesteld bij het Belastingplan. Collega Van Vroonhoven heeft zich er met mij
over verbaasd dat er dan dezelfde, nietszeggende antwoorden komen. Het zou
beter zijn, dit probleem veel fanatieker aan te pakken. Ik roep de staatssecretaris
daartoe dan ook op. Wat er nu gebeurt, is in strijd met milieukundige belangen
en kost veel geld.De antwoorden op de vragen naar het Europese speelveld zijn ontwijkend.
Het antwoord van de staatssecretaris op vraag 7, te werken aan een gelijk
speelveld, is in theorie positief. De conclusie zou moeten zijn dat het LAP
op alle punten waarop het afwijkt van Europese richtlijnen, regelgeving en
normstelling zal worden aangepast, maar helaas staat dat er niet. Dat vind
ik jammer en zelfs in strijd met onze bedoelingen zoals die zijn vastgelegd
in het Strategisch akkoord.Ik wil nog enkele andere problemen aanstippen. Is er wel voldoende aandacht
voor recycling, voor kringloopbedrijven? Kunnen zij uit de voeten met het
LAP? Een volgende vraag is of de in Nederland werkende regelgeving op het
gebied van GFT, berm- en slootafval en compost in overeenstemming is met elkaar.
Ik stel de vraag omdat ik er zelf stellig van overtuigd ben dat dit niet het
geval is en dat de relatie met het Bouwstoffenbesluit en met het BOOM niet
consistent en niet consequent is. De staatssecretaris erkent zelf in zijn
antwoorden dat de normering met betrekking tot compost niet in overeenstemming
is met Europese normstelling. Ik vraag hem om dat te wijzigen, omdat het ook
aan de afzetkant niet werkt. Het werkt niet omdat in het Bouwstoffenbesluit
een aantal dingen is opgenomen waardoor schone compost niet goed toepasbaar
is. Dat brengt ons in grote problemen.Een nieuwe problematiek is dat er in Europa over nagedacht wordt om anders
te gaan aankijken tegen het gescheiden ophalen van groente-, fruit- en tuinafval.
In GFT kunnen dierlijke resten zitten en er wordt een relatie gelegd met allerlei
dierziektes. Nu wordt erover nagedacht om eventueel een geheel andere kant
op te gaan met GFT. Graag verneem ik de kijk van de staatssecretaris daarop.
Ik acht het de moeite waard om rekening te houden met de mogelijkheid dat
wij in de toekomst geconfronteerd worden met een Europees verbod om groente-
en fruitafval apart op te halen en tot compost te verwerken. Ik heb begrepen
dat de staatssecretaris spreekt met de gemeente Horst aan de Maas die een
pilot wil starten waarbij uitsluitend tuinafval wordt opgehaald. De staatssecretaris
heeft onze steun als hij daar "ja" tegen zegt, om eens te kijken hoe het uitwerkt.
Het lijkt mij goed om dit ook te monitoren.De ARN te Weurt is een afvalverbrander die op twee manieren gepakt wordt.
Ten eerste heeft ook de ARN last van het leeglopen van de installatie als
gevolg van de sterk toegenomen export. Ten tweede heeft de ARN een aantal
jaren geleden een techniek gekozen die indertijd politiek wenselijk was. Inmiddels
wordt de ARN daar echter politiek op afgerekend door het heffen van stortbelasting
voor de restfractie. De CDA-fractie zet zich rondom dit LAP sterk in op het
punt van de kosten. Het is te makkelijk om in deze Kamer te zeggen: ik maak
mij zorgen over de lasten voor de burger. Ik vind dat wij ons daar geen zorgen
over moeten maken. Wij moeten concreet inspelen op de maatregelen die aan
de orde zijn. Wij moeten ervoor proberen te zorgen dat maatregelen niet zo
duur worden dat zij voor de ontdoener – de burger en het bedrijfsleven –
tot hoge kosten leiden. Het lijkt mij na jarenlang praten en rapporten schrijven
nodig dat er een oplossing komt. Ik betwijfel of de opschaling waarvoor de
heer Welschen in zijn rapport pleit de oplossing is. Eigenlijk wordt het probleem
daardoor verdund, het wordt over meer burgers uitgesmeerd en ik twijfel of
dat nuttig en noodzakelijk is en of het effect sorteert. De staatssecretaris
weet als geen ander dat groot niet altijd beter is in de ogen van de CDA-fractie.
Het lijkt mij voor de hand te liggen dat er voor de natte fractie een lager
tarief wordt gekozen.Voorzitter. Dan kom ik bij de problematiek van paragraaf 18.4. Ik heb
gevraagd of er een alternatief is voor bijvoorbeeld de NAM en de zoutwinners.
Het spul mag niet teruggebracht worden in de bodem, dat wil zeggen dat de
reststoffen bij de winning terechtkomen. Ik heb dus om een alternatief gevraagd
en de staatssecretaris verwijst vervolgens naar vraag en antwoord 96, maar
daar wordt geen antwoord gegeven op mijn vraag. Het is te gemakkelijk om alleen
te zeggen dat het niet mag; wij moeten dan óók nadenken over
alternatieven.Het Besluit verbranden afvalstoffen ligt vandaag formeel niet voor, maar
wij hebben wel afgesproken om het bij de discussie van vandaag te betrekken.
Ik heb de indruk dat dit besluit niet voldoende rechtstreeks gekoppeld is
aan de Europese normstelling. Waarin wijkt de algemene maatregel van bestuur
af en waarom wijkt ze af?De sturing is mijn laatste punt. Het hele veld overziend komt bij ons
de vraag op, of de sturing wel goed georganiseerd is. Gelet op marktwerking,
Europese verschillen in fiscale en milieuregelgeving, onze Nederlandse
gedetailleerde regelgeving, het ontstaan van grote internationale concerns
met de kostenvoordelen die daarbij kunnen optreden, maar ook de andere kanten
die eraan vast kunnen zitten, en de uitbreiding van de EU is het de vraag
of wij op de juiste manier aan het sturen zijn. Wie stuurt hier wat? Stuurt
de markt, of stuurt het geld? Verleden week is er veel gesproken over de export
van afval en toen kwam er in één keer een ontwerpconvenant op
de proppen. Dat gaf mij het gevoel dat oplossingen naar elkaar toe geredeneerd
worden door de handelaren en de verwerkers van afval, om het wat globaal te
zeggen. Misschien kan de NMa daar eens naar kijken. Ik heb er geen goed gevoel
bij.De heerKlein Molekamp(VVD)Voorzitter. De heer Koopmans heeft zeer veel punten genoemd. Bij een aantal
van die punten zal ik soortgelijke opmerkingen maken als hij heeft gedaan,
bij andere punten zal ik mij bij hem aansluiten. Laat ik beginnen met iets
positiefs. Ik houd dat overigens niet mijn hele inbreng vol.Aanvankelijk werd het LAP controversieel verklaard en daardoor is de procedure
nog meer in elkaar gedrukt. De staatssecretaris heeft een dag of acht geleden
ruim 100 vragen voor zich gekregen en die zijn in een buitengewoon korte periode
beantwoord. Dat lijkt mij op zichzelf een prestatie. Ik maak er wel twee kanttekeningen
bij: het heeft misschien invloed gehad op de kwaliteit van de beantwoording
en het heeft ertoe geleid dat de fax afgelopen vrijdag roodgloeiend stond
en aan het eind van de dag de inkt op was.Tijdens de hoorzitting over het LAP stelde een van de bedrijven, dat alleen
al door het LAP een totaalbedrag van 500 mln aan investeringen zeer onzeker
was geworden. Daarbij ging het dus maar om één bedrijf. Hieruit
blijkt dat het om zeer belangrijke dingen gaat en dat de richting van het
LAP een grote invloed heeft op het investeringsklimaat en daarmee ook op de
werkgelegenheid in de afvalsector. Ook blijkt hieruit dat er grote belangen
gemoeid zijn met de wijze waarop de afvalstromen in Nederland en Europa gaan
lopen. Andere bedrijven klaagden over een verlies aan markt, omdat er te veel
afval naar het buitenland werd afgevoerd. Als het daar op een betere, meer
milieuverantwoorde wijze zou worden verwerkt, zou ik daartegen minder bezwaar
hebben. Ik heb echter het gevoel – laat ik het voorzichtig zeggen –
dat de praktijk anders is. Het Nederlandse afval lijkt in het buitenland direct
of indirect gestort te worden en dat kan nooit de bedoeling zijn.Deze ontwikkelingen doen zich voor omdat Europa een ongelijk speelveld
is. Met de motie-Klein Molekamp/Schoenmakers wilden wij er bij minister Pronk
op aandringen een meer Europees gericht speelveld tot stand te brengen. De
staatssecretaris is daar in zijn brief ook op ingegaan, maar tot nu toe lijken
de inspanningen om te komen tot een Europees speelveld nog steeds zonder succes
te blijven. Integendeel, de hoge WBM-heffing heeft het speelveld van Nederland
in ongunstige zin beïnvloed. Dat is een bewuste politieke keuze waar
mijn fractie te allen tijde tegen is geweest. Door de verschuiving van afvalstromen
naar het buitenland dreigt leegstand in de hele Nederlandse afvalsector. Daardoor
dreigen ook de aandeelhouders – bij de AVI's zijn dat veelal gemeenten –
met de rekening te blijven zitten en uiteindelijk komt de last daarvan bij
de burger terecht, direct of indirect. Hoewel dit niet alleen samenhangt met
het LAP, zijn de ARN en de aangesloten gemeenten daar een van de eerste slachtoffers
van.Wij worden niet zo maar met deze ontwikkelingen geconfronteerd; zij waren
voorzienbaar. In juli 2001 hebben wij overleg gevoerd over het voorontwerp
en toen heb ik min of meer al voorspeld dat dit een doodlopende weg zou zijn.
Ik stond toen alleen in de Kamer en ik had gehoopt dat ik ongelijk zou krijgen,
maar ik heb de indruk dat de praktijk mij gelijk heeft gegeven. Daarom vind
ik het enigszins laakbaar dat de ingeslagen weg vervolgd is. Is het ministerie
voldoende op de hoogte van de praktijk? Ik kan mij namelijk niet voorstellen
dat men met opzet een doodlopende weg is ingeslagen. Is in een vroeg stadium
onderkend wat de gevolgen in de praktijk zijn van een eventueel te nemen beleidsbeslissing?
Dat is een belangrijk punt tijdens dit overleg.De huidige staatssecretaris is niet verantwoordelijk voor dit beleid,
want het LAP is een product van zijn voorganger. Ik moet wel opmerken dat
de staatssecretaris het LAP ongewijzigd naar de Kamer heeft gezonden. Blijkbaar
heeft hij zich wel kunnen herkennen in het beleid van zijn voorganger en daarin
wijkt de staatssecretaris af van mijn fractie. Het verbaast mij dat het LAP
ongewijzigd naar de Kamer is gezonden, omdat het LAP vrijwel haaks staat op
de teksten in het Strategisch akkoord. In dit akkoord wordt gepleit voor afstemming
op een Europees speelveld en het streven naar een verminderde regeldruk. Het
had de staatssecretaris niet misstaan als hij zijn eigen positie had bepaald
voordat hij het LAP naar de Kamer had gestuurd, maar het voordeel van een
debat is dat er altijd verbetering mogelijk is. Zoals u ziet, blijf ik optimistisch.Theoretisch lijkt het LAP een goed plan, waarin veel aandacht wordt geschonken
aan preventie, hergebruik en nuttige toepassing. Het zou echter niet voor
het eerst zijn dat er een groot gat gaapt tussen theorie en praktijk. Tot
nu toe leidt het afzetbeleid niet tot een schonere wereld, maar tot een exporterend
Nederland. Als het LAP in deze vorm wordt aangenomen, zal deze lijn worden
voortgezet. Uit eerdere opmerkingen blijkt dat de VVD-fractie veel kritiek
heeft op het LAP en aanpassingen noodzakelijk acht.De VVD-fractie heeft zich enigszins verbaasd over een zekere mate van
arrogantie van het ministerie. Ik doel daarbij onder andere op de teksten
in het overgangsdossier. Ik heb ze nu niet letterlijk bij de hand, maar eigenlijk
kwam het erop neer dat op het ministerie werd gesteld: stuur het LAP maar
in juli naar de Kamer, dan komt het er zo doorheen, want die kamerleden zijn
nu toch allemaal nieuw, op één na dan. Ik moet heel eerlijk
zeggen dat die opstelling mij verbaasde. Het geeft ook een beetje weer op
welke wijze de vragen over de administratievelastendruk zijn beantwoord. De
heer Koopmans heeft er al op gewezen dat de antwoorden verwijzen naar het
Actal dat stelt dat er plussen en minnen in zitten. In de antwoorden mis ik
de wens, te komen tot een echte vermindering van de lastendruk. In de antwoorden
wordt de kamerleden uitgelegd hoe het in elkaar zit. Ik moet heel eerlijk
zeggen dat ik de meeste dingen al wist. Het ging mij er bij de vraagstelling
om of bij het ministerie de wens bestaat, na te gaan hoe vermindering
van de lastendruk kan worden verkregen. Het ging mij niet om een verklaring
van de plussen en de minnen. Ik zou zeggen: neem de verlichtingen als uitgangspunt,
maar zeg dat er iets moet worden gedaan aan de verzwaringen, omdat verzwaring
niet goed is.Ik noemde het bewust een vorm van arrogantie, maar zeg dat ook met enige
aarzeling, want aan de ene kant is er heel veel overleg geweest met betrokkenen
uit het bedrijfsleven, maar aan de andere kant is het de vraag of het verstaan
is. Ik vraag dat te meer, omdat ik deze discussie over het afval al jaren
meemaak. Toentertijd waren er nog provinciale grenzen. Daartegen heb ik toen
gestreden met de opmerking: de praktijk wijst uit dat het systeem dat jullie
hebben opgezet niet meer klopt en dat men bezig is met een ander systeem waardoor
met een aantal bureaucratische handelingen en tussenstations, die overigens
in sommige provincies wel administratieve werkgelegenheid opleveren, de provinciale
grenzen al min of meer zijn ondermijnd. Ik vraag mij af of hier niet hetzelfde
aan de gang is, dus of wij niet een systeem hebben dat op papier klopt en
boeiend en uit milieuoogpunt zeer verantwoord is, maar dat de praktijk zowel
economisch als milieutechnisch anders werkt. Hoe denkt de staatssecretaris
daarmee in de toekomst om te gaan? Dat geldt zowel het door mij gesignaleerde
enigszins naar binnen gerichte en te ver van de praktijk afstaande denkpatroon
bij het ministerie als de vraag hoe kan worden voorkomen dat theorie en praktijk
te veel uit elkaar lopen.Laat ik in ieder geval zeggen wat ik positief heb ervaren, namelijk dat
bij de wijziging van het LAP het moratorium op verbrandingsinstallaties is
opgeheven. Mijn fractie heeft in het verleden daarop aangedrongen, omdat wij
toentertijd zeiden: het beleid van Pronk klinkt heel mooi, maar wat men wil
zijn zodanig hoogwaardige afvalverbrandingsinstallaties dat die niet meer
kunnen concurreren in Europees verband en dus de facto leeg blijven staan.
Ik kon gegeven de praktijk de mensen die erin zouden moeten investeren niet
aanraden dat te doen, niet omdat ik geen oog had en heb voor het belang van
een hoogwaardige verbrandingsinstallatie, maar wel omdat ik ook oog heb voor
de praktijk. Geen enkele investeerder, of dat nu een particulier of een gemeente
is, is erbij gebaat dat hij investeringen doet in zeer hoogwaardige installaties
die vervolgens leeg blijven staan waardoor die investeringen teloorgaan.Ik vraag mij af hoe de regering omgaat met de uitvoerig gemotiveerde mening
van de Europese Commissie bij het LAP. In de brief die ons kort voor het weekend
is toegestuurd, wordt hierop wel in gegaan, maar ik wil graag toch op een
aantal punten een nadere toelichting.Ik wil in de eerste plaats een toelichting op het onderscheid tussen het
verwijderen en de nuttige toepassing bij de verbranding van afvalstoffen.
De Commissie is het niet eens met het calorisch criterium. De Commissie schrijft
in de nota van aanpassing dat hierdoor ten onrechte bepaalde handelingen worden
aangemerkt als verwijdering, terwijl van nuttige toepassing sprake is. De
staatssecretaris gaat hierop in in zijn antwoord op de vragen 9, 59 en 60,
maar het onderscheid tussen nuttige toepassing en verwijdering raakt echt
een van de kernpunten van het LAP. Het gaat uiteindelijk om een Europese markt
die voor nuttige toepassing al geldt en ik constateer dat de Europese Commissie
en de staatssecretaris op dit punt van mening verschillen.Als zij van mening verschillen, is het de vraag wie door de rechter in
het gelijk zal worden gesteld. Als ik goed geïnformeerd ben, is de invulling
van deze definitie geen bevoegdheid van de staatssecretaris, maar een bevoegdheid
van de Europese Commissie. Daarmee geef ik indirect aan dat ik ervan uitga
dat de Europese Commissie in het gelijk wordt gesteld. Dat wil zeggen dat
wij op dit onderdeel van het LAP in juridische zin nat gaan.Wil de staatssecretaris aangeven hoe elders in Europa met dit begrip wordt
omgegaan? Wat verwacht hij dat er zal gebeuren als de sector naar de rechter
gaat? Hij weet dat een aantal advocaten zeer gespecialiseerd is in dit onderdeel
van de wetgeving en heel vaak gelijk krijgt. Ik kom daarmee terug op de rol
van het ministerie. Ik weet dat minister Pronk destijds bewust gezegd heeft:
zo win ik tijd en laat ze maar procederen. Ik vind het niet juist dat de overheid
regels maakt waarvan bij voorbaat vaststaat dat zij onderwerp worden van procedures.
Zo ontstaan onbeheersbare processen die uiteindelijk tot een koude sanering
in de sector zullen leiden.Mijn fractie streeft naar een gelijk speelveld, maar dit doet de hele
Kamer gelet op de brede steun voor de motie van collega Schoenmakers en mijzelf.
Daarom kan ik met deze afwijking niet akkoord gaan. Ik ben ervan overtuigd
dat wij eindeloze procedures moeten vermijden. Ik hoop dat de staatssecretaris
op dit punt met wijzigingsvoorstellen komt.Vermindering van de administratieve lasten is een van de hoofdpunten van
het Strategisch akkoord. Het is het voornemen van deze regering om te komen
tot een werkelijke vermindering van de administratieve lasten. De wijze waarop
de vragen over dit onderwerp worden beantwoord, vind ik onbevredigend. Ik
noem een aantal zaken waarop ik graag een reactie krijg van de staatssecretaris.
Ik zeg er meteen bij dat ik om hem behulpzaam te zijn eventueel nog amendementen
achter de hand houd.In de eerste plaats wijs ik op de minimumstandaard. Het gaat mij om de
keuze voor het instrument van de milieuvergunning. Volgens het beleidskader
zullen provincies bedrijven in hun milieuvergunning verplichten om zich te
houden aan de minimumstandaard. Mijn punt is dat milieuvergunningen per bedrijf
kunnen verschillen en dat zij niet op hetzelfde moment worden verleend. Dit
betekent dat er provincie en per bedrijf op hetzelfde moment verschillende
eisen gelden. Dit betekent rechtsongelijkheid en bovendien onduidelijkheid
voor de ondernemer over de vraag of hij zich wel of niet aan die minimumstandaard
moet houden. De koppeling van de minimumstandaard aan de milieuvergunning
kan daarbij ongelukkig zijn. Verder noem ik de vergunningtermijn. Afval ontvangende
bedrijven zijn als enige branche gebonden aan een maximumtermijn van de milieuvergunning.
Om de tien jaar moeten zij opnieuw een vergunning verkrijgen. Dat kan tot
rechtsonzekerheid leiden. Het leidt voor die bedrijven tot onduidelijkheid
want de economische afschrijvingstermijn is vijftien jaar of langer. Wat gebeurt
er halverwege dat proces? De desbe treffende bedrijven moeten
alle procedures doorlopen, inclusief alle beroepsmogelijkheden en dergelijke.
Welke effecten verwacht de staatssecretaris van een vergunningtermijn van
maximaal tien jaar op de financieringskosten? Het betekent dat instellingen,
banken die deze investeringen moeten financieren, zullen zeggen: dit is voor
mij een extra risicofactor, dus het rentepercentage gaat omhoog. Daarmee gaat
ook de prijs omhoog, wat de burgers mede moeten betalen. De lastendruk voor
de burgers is, zoals men weet, voor de VVD een belangrijk thema.In het verleden heeft de sector gepleit voor een rijbewijsmodel voor de
milieutoets. In een dergelijk model is op voorhand duidelijk onder welke voorwaarden
verlenging plaatsvindt. Zou de staatssecretaris willen overwegen om de vergunningtermijn
te verlengen tot twintig jaar, of in ieder geval tot de periode van de economische
levensduur? Daarbij kan eventueel het rijbewijsmodel worden ingevoerd.Bij de inleiding over de sectorplannen wordt gesproken over de richtlijnen
uit het rapport "De verwerking verantwoord", beter bekend als het rapport
van de commissie-Hoogland. Deze richtlijnen worden in de inleiding veel generieker
toegepast dan volgens mij in het rapport werd bedoeld. Daarin hadden deze
betrekking op de havenontvangstinstallaties, waarvoor de commissie-Hoogland
was ingesteld. Door het onderzoek naar de gevolgen van de toepassing van de
richtlijnen op andere sectoren wordt hieraan een andere dimensie gegeven.
Mijn fractie pleit ervoor om de richtlijnen alleen toe te passen waarvoor
deze zijn bedoeld, namelijk sectorplan 12 inzake de scheepsafvalstoffen.De voorzitter:Kunt u toewerken naar een afsluiting? U zit al ruim vijf minuten over
uw tijd.De heerKlein Molekamp(VVD)Een heel ander punt is het terugvoeren in de diepe ondergrond van zouthoudende
reststromen die vrijkomen bij de winning, productie en verwerking van zouten.
Deze terugwinning stuit in de praktijk niet op bezwaren. De aanscherping van
de huidige praktijk zou leiden tot verlies van werkgelegenheid en vermoedelijk
ook tot minder milieuvriendelijke oplossingen Het is dan ook niet verwonderlijk
dat de meest betrokken provincie, Groningen, ons heeft gevraagd de tekst te
veranderen. In mijn schriftelijke vragen heb ik reeds suggesties gedaan, waarop
de staatssecretaris enigszins is ingegaan. Ik wil op dit punt echter verder
gaan en zal in de tweede termijn een motie indienen. Dit ook onder het motto:
moet Den Haag het beter weten dan Groningen, waar het plaatsvindt?Een veel gehoorde klacht is dat de nota in de praktijk onvoldoende inspeelt
op hergebruik. De praktijk lijkt de ontwikkeling van hergebruik in de buurlanden
in plaats van in Nederland te bevorderen. In het verleden heb ik daarover
al enige moties ingediend. De hoge stortheffing is een van de oorzaken dat
hergebruik in Nederland – er blijft altijd wel iets aan stort over –
in een ongunstige positie komt ten opzichte van onze buurlanden. Wil de staatssecretaris
hieraan iets doen? Een ander punt dat onvoldoende is belicht, is de mogelijkheid
tot immobilisatie van verontreinigde grond. In sectorplan 22 wordt dit neergezet
als een tweederangs techniek, wat niet verstanding is omdat immobilisatie,
mits goed toegepast, een mogelijkheid biedt om bepaalde afvalstromen beheersbaar
te maken. Kan de staatssecretaris hierop reageren?MevrouwVan Heteren(PvdA)Ik wil de heer Klein Molekamp iets vragen over de hoge storttarieven en
het hergebruik. Ik snap wel hoe het werkt, maar de logica gebiedt ons te zeggen
dat hoge storttarieven niet per se hoeven te leiden tot een vermindering van
hergebruik. Zelfs het omgekeerde doet zich voor. Ik weet dat in de praktijk
de dingen anders werken, maar dat komt ergens anders vandaan. De storttarieven
hebben geen direct verband met hergebruik als mensen zich goed zouden gedragen.MevrouwVan Velzen(SP)Misschien kunt u voor mij duidelijk maken waar u staat. Betekent een level
playing field voor de VVD zo laag mogelijke belastingen voor geheel Europa?
Of zet u in op een strenge handhaving waardoor de hoge stortbelasting hier
niet leidt tot het storten van afval in het buitenland en met name in Duitsland?De heerKlein Molekamp(VVD)Het zijn twee totaal andere vragen, maar ik ben blij met de vraag van
mevrouw Van Heteren. Die geeft mij de mogelijkheid, uit te leggen waarom de
stortbelasting negatief kan uitpakken voor het hergebruik in Nederland. Wat
dat betreft, volgt zij volledig de redenering van partijgenoot Pronk.MevrouwVan Heteren(PvdA)Ik ben er blij om dat hij u zo in het bloed zit. Ik heb nu vijf keer een
overleg met u meegemaakt en elke keer komt de heer Pronk ter sprake.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik vond de heer Pronk dan ook een buitengewoon markante persoonlijkheid.
Op een aantal onderdelen van het milieubeleid vond ik hem bijzonder goed.
Ik noem de onderhandelingen in Bonn over CO2- en milieuhandhaving,
maar op afvalgebied vond ik hem een ramp. Laat ik dat maar duidelijk stellen.Wat is het geval bij hergebruik? Het klinkt heel logisch dat als je het
storten van afval heel veel duurder maakt, het aantrekkelijker wordt om naar
alternatieven te zoeken. Dat klopt in een gesloten systeem. Als Nederland
een eiland was zonder enige import- en exportmogelijkheden, zou dat het effect
zijn geweest. Wat vindt er echter nu in de praktijk plaats? Veel bedrijven
willen een groot aantal hergebruiksmogelijkheden ontwikkelen. Daarvoor zeggen
zij een bepaald marktniveau nodig te hebben, waarvoor eventuele import uit
Duitsland mogelijk moet zijn om een bepaalde "economy of scale" te halen.
Als zij zo'n hergebruikproject hebben, halen zij veel afval terug om een tweede
levensfase in te gaan, maar zij houden dan wel een stukje afval over. Doordat
de afvalstortheffing in Nederland zoveel hoger is dan in de omringende landen,
wordt de kostprijs van het totale hergebruikproces zo hoog dat hergebruik
oneconomisch wordt. Je ziet dan dat die afvalstortheffing door de rol van
het buitenland contraproductief werkt voor het hergebruik. Dat is ongelooflijk
jammer, want daarmee komt een aantal hergebruikinitiatieven niet van de grond.
Hoe dichter bij de grens des te sterker dit geldt. Vandaar dat ik daarover
altijd mijn aarzelingen heb.Mevrouw Van Velzen vroeg of ik naar een zo laag mogelijke belasting streef. Nee, ik streef consequent naar een zo gelijk mogelijk Europees
speelveld. Als de belastingtarieven in Duitsland, België en Frankrijk
tot ons niveau worden verhoogd, heeft dat zeer mijn instemming. Wij zouden
dan dichter bij dat gesloten systeem komen met een hoge afvalstoffenbelasting.
In de praktijk gebeurt echter het tegendeel. Wij zien nu dat wij door die
hoge afvalstoffenbelasting niet naar milieuvriendelijke projecten gaan, zoals
hergebruik, maar meer naar stortmogelijkheden in het buitenland. Dit wordt
mede bevorderd doordat het begrip nuttige toepassing niet door ons, maar door
Europa wordt ingevuld en de grenzen gewoon open zijn. Het is dus niet meer
de vraag óf wij het leuk vinden om naar de Europese afvalmarkt te kijken.
Er ís een Europese afvalmarkt die in een beperkte mate kan worden afgeschermd.
Het LAP gaat er echter van uit dat die markt veel meer kan worden afgeschermd
uit de praktijk blijkt. Daarom leidt het LAP niet tot een groener Europa,
maar tot een meer exporterend en daarmee meer bewegend Europa.Inclusief de bijbehorende stukken omvat het LAP meer dan 3000 bladzijden.
Ik heb nog niemand gesproken die ze alle heeft doorgelezen. Misschien heeft
mevrouw Van Leeuwen, met haar ambtenaren, dat gedaan, maar verder volgens
mij niemand. Er moeten wel instanties zijn die de regels handhaven. Ik kom
er steeds op terug dat wij in Den Haag voor regelgeving zorgen die zo ingewikkeld
is en zoveel jurisprudentie oplevert, dat de handhavende taak vrijwel niet
is uit te voeren. Dan ontstaan de milieuongelukken die wij de afgelopen jaren
hebben meegemaakt. In een reflex komt de Kamer met nieuwe regelgeving. Het
cruciale punt zou moeten zijn dat wij niet meer regels vaststellen, maar regels
die gemeenten en provincies kunnen handhaven. Anders gaan wij naar een vuilere,
onveiliger wereld.Als de staatssecretaris het LAP op een aantal punten niet wijzigt, zal
de VVD-fractie daartegen stemmen. Ik doel hierbij op het meer gelijke speelveld
en de lastendruk. Ik ben mij ervan bewust dat aan het afwijzen van het LAP
ook een aantal nadelen kleeft. Daarom hoop ik, dat de staatssecretaris aan
de bezwaren van de VVD-fractie tegemoet zal komen, zodat dit product alsnog
wat draaglijker wordt gemaakt.De heerVan den Brink(LPF)Voorzitter. Wij praten over milieu en over afval. De eerste gedachte die
bij mij opkwam toen ik aan dit uitgebreide plan van meer dan 3000 bladzijden
begon, was: hoeveel bomen zou dit hebben gekost? In het regeerakkoord hebben
wij harmonisatie van regelgeving in Europees verband afgesproken, alsmede
verlaging van de administratievelastendruk. Waarom is er dan een plan van
meer dan 3000 bladzijden nodig? In de ogen van de LPF-fractie is daarmee niet
voldaan aan een stuk vereenvoudiging. De "stoute" gedachte kwam bij mij op
dat het goed zou zijn als het ministerie van VROM een kleine verbrandingsoven
had gehad. Het ministerie zou dan elke dag met de eigenlijke problematiek
worden geconfronteerd. Ik denk namelijk dat dit in Nederland een van de grootste
problemen is: velen mogen erover nadenken en erover schrijven, maar het zijn
er weinigen die al die zaken in de praktijk moeten uitvoeren. Het zou mij
wat waard zijn om de uitvoering in meer handen te leggen, zodat meer mensen
de problematiek ondervinden en men daardoor sneller bereid zal zijn tot verandering.Als ik zo hier en daar in Nederland rondkijk, vraag ik mij af of er onder
de burgers in Nederland draagvlak is voor het afvalprobleem. De burger, in
de straat levend, heeft dat volgens mij wel. Als ik echter zie hoe het zwerfvuil
de laatste jaren toe is genomen, denk ik dat dat op andere plekken weer niet
het geval is. U weet dat ik veel op het platteland vertoef. Ik verbaas mij
er steeds weer over dat in de percelen waar ik landbouwproducten op teel,
iedere keer wanneer er moet worden geoogst, de machine uitslaat, omdat er
weer bierblikjes en dergelijke in de gewassen liggen. Als ik kijk of er wel
draagvlak is, denk ik dat dat er bij een deel van onze samenleving niet is,
want anders zouden er geen bierblikjes en dergelijke in de bermen van de weg
of tussen de gewassen worden gesmeten. Ik denk dan ook dat zelfs bij de aanpak
die wij op dit moment hebben, het draagvlak in het geding is. Als je bezig
bent met beleid waarbij het draagvlak in het geding is, denk ik dat je als
overheid op moet passen, want overmorgen zit je er compleet naast. Als je
er eenmaal naast zit, zit je niet direct weer op het rechte spoor.MevrouwVan Velzen(SP)Ik heb een beetje het gevoel dat wij weer in het vorige overleg zijn beland.
Dat ging namelijk over het verpakkingenbeleid. Als wij daar toch terug naar
grijpen, wil ik de heer Van den Brink graag vragen of hij, gehoord zijn wrevel
over de bierblikjes op het landbouwveld, voorstander is van het invoeren van
statiegeld op kleinere drankverpakkingen.De heerVan den Brink(LPF)Ik heb er nog niet over nagedacht of dat zinvol is. Ik weet niet of je
zaken altijd kunt regelen met geld. Het gaat erom dat je mensen bij moet brengen
dat ze zulke dingen niet doen. Dat is niet altijd met geld af te dwingen.MevrouwVan Velzen(SP)Problemen zijn er echter om aangepakt te worden. Je pakt problemen aan
met oplossingen. Ik zou daarom graag van u horen wat de LPF-fractie voor oplossing
ziet.De heerVan den Brink(LPF)Die zult u te zijner tijd horen.Wat betreft de harmonisatie van regelgeving en kijkend naar wat er in
de rest van de EU gebeurt, vind ik dat er hier weinig is gerealiseerd. Er
is een groot verschil tussen de manier waarop wij in Nederland omgaan met
afval en de wijze waarop in Duitsland met afval wordt omgegaan. Ik vraag mij
soms af of wij wel werkelijk bezig zijn met de vraag: wanneer en hoe snel
kan ik, met de minste kosten, van afval een grondstof maken? Daar gaat het
om. Afval is een product waar je in wezen niets mee kunt. Maar binnen welk
traject kan er, met de minst mogelijke inspanning, van afval een grondstof
worden gemaakt? Dat is wat ik mis in het rapport. Daar gaat het echter wel
om. Er staat wel in wat er allemaal moet gebeuren en hoeveel geld het moet
kosten en wat de administratieve lasten zijn. Ik vind echter niet in het stuk
terug waar het werkelijk om gaat. Dat vind ik erg. Dan denk ik namelijk: het
gaat amper meer om het probleem en om de mogelijkheden. Het lijkt erop dat
als wij elkaar maar bezig houden, wij al heel tevreden zijn.Voorzitter. Nu naar de werkelijkheid. Ik zal proberen het op een andere
manier voor te stellen. Ik weet niet of ik het helemaal duidelijk kan maken.
Als het om ontwikkelingssamenwerking gaat, zeggen mensen die er veel verstand van hebben dat we hier niet te veel moeten produceren, omdat
de ontwikkelingslanden dan nooit aan de bak komen. Zij zeggen verder dat we
de ontwikkelingslanden leegroven, als we er te veel grondstoffen weghalen.
Ik ga nu naar het afval en het afvalbeleid. Wij willen in wezen afvalstoffen
niet in Nederland dumpen en we hebben daarvoor een heffing in euro's in het
leven geroepen. Dat is een overeenkomst. Wij brengen wat we hier niet willen
hebben – tenzij tegen een hoge betaling omdat we daarmee de schatkist
kunnen vullen – met veel liefde naar het buitenland. Dat is niet consequent
en niet principieel. Het gaat er dan toch alleen maar om hoe we ons eigen
land schoonhouden?! Of een ander land daar een probleem mee heeft, interesseert
ons minder. Dat is de uitwerking van dit beleid. Ik kan het niet anders zien.
Ik vind het plan prachtig omschreven. Ik heb het stuk gelezen en ik was jaloers
op de wijze waarop mensen het omschrijven. Je denkt dan: blijkbaar kan men
met nuttig afval in Duitsland veel meer dan hier. Totdat je later van andere
zijde hoort dat Duitsland alleen een andere omschrijving hanteert van nuttig
hergebruik. Een overheid die met een dergelijk verhaal komt, zakt volgens
mij op een geweldige manier door het ijs. Je bent dan als overheid niet bezig
met een principe, maar alleen met de vraag hoe je je verkeerde beleid kunt
verkopen en mensen laten geloven dat het een goed beleid is. Dat hoort niet
bij een regeerakkoord waarin het ook gaat over waarden en normen.Voorzitter. Hoe trek je dergelijke zaken recht? Ik vind dat een groot
probleem. Als je de zaak wilt rechttrekken, schiet je een gat in de schatkist
van het Rijk. De schatkist krijgt geld door het storten. Maar anders gaat
er steeds meer afval over de grens. Ik kijk vervolgens even naar de ARN. Degenen
die de aandelen indertijd hebben moeten overnemen, de gemeentes die eraan
verbonden zijn, moeten steeds hogere stortkosten betalen. De burgers in diezelfde
gemeentes moeten dus een steeds hoger tarief betalen. Ook hier pak je de burgers
op een complete manier bij de benen. Het verhaal over een echt milieubeleid,
waarin de zaken niet worden afgewenteld op een naburig land of op de burger,
kan ik hierin met de beste wil van de wereld niet vinden. Velen na mij misschien
wel.Ik kom op een ander punt, namelijk op hetgeen in paragraaf 18 onder punt
4 staat. Ik heb mij daarover verbaasd. Wij halen zouten uit de grond. Wij
vinden dat alles wat we nodig hebben om de zouten uit de grond te krijgen,
zoals boorolie, weer terug mag, als het maar in de grond zat. Moeten wij echter
hetzelfde zout bovengronds zuiveren en komt daar een aantal zaken bij die
nét niet uit die bodem zijn gekomen, dan mag het niet terug. Dat is
bodemvreemd. Hoe verzin je het? Hoe is men ooit op dat rare idee gekomen?Wat is bodemvreemd? Voor mij is bodemvreemd dat wat niet op deze aardbol
voorkomt. Iets wat nou net niet precies op die plek heeft gezeten, kan toch
niet bodemvreemd zijn? Daar heb je het weer: hoe kan men het zo formuleren
dat een volgend probleem wordt gecreëerd? Ik ben het ermee eens dat stoffen
die misschien in combinatie met andere stoffen erg giftig zijn, niet in de
bodem moeten worden gestopt, maar dat is hier volgens mij niet het geval.MevrouwVan Velzen(SP)Ik zou graag iets meer uitleg willen hebben van de heer Van den Brink
over het begrip "bodemvreemd". Als ik zijn redenering volg, kan al het Nederlands
afval en al het afval dat wij vanuit andere landen importeren gewoon in een
groot gat in de bodem worden gestopt. Uiteindelijk komt alles immers uit natuurlijke
grondstoffen voort.De heerVan den Brink(LPF)Wij beiden ook.MevrouwVan Velzen(SP)Wat is dan uw visie hierop?De heerVan den Brink(LPF)Ik ben geen chemicus, maar ik kan mij voorstellen dat door combinaties
van bepaalde stoffen toxische reacties ontstaan of dat ontploffingsgevaar
wordt gecreëerd. Ik kan mij niet voorstellen – gezien de paragraaf
over de zoutwinning – dat dit hier het geval is. En daarom vraag ik
mij af hoe men het heeft kunnen uitvinden. Men wil dat hierop wordt gecontroleerd
en dat aan de zaken waarover ik het net had, inhoud wordt gegeven. Maar bij
voorbaat zeggen dat iets bodemvreemd is? Wat is bodemvreemd? Als de staatssecretaris
zelf een zoutmijntje had geëxploiteerd, had hij het waarschijnlijk niet
op deze manier opgeschreven.Voorzitter. Ik heb niet zoveel vragen gesteld. Ik heb alleen geprobeerd,
de staatssecretaris aan het denken te zetten: 1. hoe houd ik draagvlak en
2. hoe houd ik een principiële lijn vast? Zo doende hoef je geen beleid
te maken dat de ene keer een klein beetje naar links draait en de andere keer
een klein beetje naar rechts. Daarmee doel ik niet op een politieke richting,
maar op een beleid dat niet zwabbert. Beleid behoort éénrichtingsverkeer
te zijn. Dat wil ik realiseren. De fouten die je maakt, mag je niet afwentelen
op de Nederlandse burgers of het Nederlandse bedrijfsleven.De voorzitter:Dan is nu het woord aan mevrouw Van Heteren, die ook spreekt namens de
fractie van GroenLinks.MevrouwVan Heteren(PvdA)Ik ben het heftig met mijn rechterbuurman eens dat er geen beleid moet
worden gemaakt dat zwabbert. Daarom ben ik erg blij dat deze staatssecretaris
blijk geeft van het bewustzijn dat er een soort consistentie in beleid moet
zitten en dat dingen die door moeizame onderhandelingen tot stand zijn gebracht,
ook al kleven daar allerlei bezwaren en kwesties aan, nog een tijdje overeind
moeten worden gehouden, totdat is bewezen dat het tegendeel waar is.Bij alle techniek die in dit overleg aan het woord zou komen, had ik mij
voorgenomen om ook het woord van een dichter te laten vallen: alles van waarde
is weerloos. Dat zei onze vaderlandse dichter Lucebert al. Ik moest aan deze
woorden denken, toen ik bij de voorbereiding op dit notaoverleg terugkeek
op de geschiedenis van het Nederlands milieubeleid, waarin het Landelijk afvalbeheerplan
de zoveelste schakel is, maar wel een significante.In de achterin de dikke nota zo nuchter beschreven geschiedenis is soms
een warrige arena te ontwaren, met wisselende spanningsvelden, waarvan er
al een paar zijn genoemd. Een voorbeeld is de precieze afstemming tussen markt
en milieu. Collega Koopmans zei al dat afvalbeheer een van de duurste milieukwesties
is in ons land. Het is van groot belang dat dit beheer economisch
effectief gebeurt en dat er een zekere economische normalisering van afvalverwerking
optreedt. Om die reden ondersteunen de fracties van de Partij van de Arbeid
en GroenLinks in principe het openstellen van de provinciegrenzen en het op
termijn volledig openen van de landsgrenzen.Toch staat afvalbeheer niet simpelweg voor een steeds normalere bedrijfstak,
zoals sommige commentatoren ons doen geloven. Het staat ook voor de zorgvuldige
borging van een complexe set van maatschappelijke taken, waarin een efficiënte
bedrijfsmatige aanpak niet mag ontbreken, maar waarin andere doelen duidelijk
de prioriteit genieten, zoals het tegengaan van een te groot beslag op grondstoffen,
waarvoor hergebruik van producten en materialen een goede remedie is. Andere
voorbeelden zijn het voorkomen van milieuschade en het nastreven van een goed
klimaatbeleid door het tegengaan van te veel storten en foute emissies. Met
het oog op die publieke waarden is het afvalbeheer ontwikkeld.Als afvalbeheer langzamerhand opschuift naar een louter economische activiteit,
leert een beetje mensenkennis ons dat al snel de verleiding op de loer ligt
om met een kortetermijnvisie in de richting te gaan van de goedkoopste, simpelste,
maar niet altijd meest milieuvriendelijke variant van afval verwerken: over
de grens naar het volgende land, over de schutting naar de volgende generatie,
wie daar en dan leeft, wie daar en dan zorgt. Ergo, hoe meer de marktwerking
om goede redenen haar intrede doet in het afvalbeheer, hoe scherper er tegelijkertijd
moet worden vastgesteld langs welke wegen dat milieubelang wordt gewaarborgd,
zeggen onze fracties.Alles van waarde is weerloos. In dat licht oogt dertig jaar milieubeleid,
dat met de inzet van heel velen is gevoerd in dit land en dat deels wordt
herhaald in dit LAP, heel anders dan de simpele geschiedenis van een bedrijf.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik weet niet precies wat mevrouw Van Heteren met haar opmerkingen suggereert.
Vindt zij het beleid dat tot nu toe is gevoerd, uit milieutechnische overwegingen
goed beleid?MevrouwVan Heteren(PvdA)Ik zal die vraag zo beantwoorden. Ik ben blij dat u nog even mijn collega
bent, omdat ik denk dat wij heel veel zaken op dezelfde manier zien, maar
er heel andere conclusies aan verbinden.Over dertig seconden wordt de nieuwsgierigheid bevredigd. Ik denk dat
het gaat om het garant durven staan voor specifieke publieke belangen die
een hogere inzet vragen dan de simpele economische calculus. Die belangen
zijn duurzame ontwikkeling, een schoon leefmilieu, zorgzaamheid voor onze
energiebronnen en grondstoffen en creativiteit in het vervangen van achterhaalde
verwerkingsmethoden door nieuwe. Dat betekent dat milieukunde, voortschrijdend
technologisch inzicht en nieuwe politieke en maatschappelijke ontwikkelingen,
naast alle economische overwegingen die al over tafel zijn gegaan, in de vergelijking
moeten worden betrokken.Meer marktwerking op de afvalmarkt betekent in de ogen van onze fracties
niet dat de overheid er geen bemoeienis meer mee heeft. Ik heb dat overigens
geen van mijn collega's horen zeggen. Wij moeten er toch attent op zijn. De
trends van schaalvergroting, Europeanisering en het voortschrijdend technologisch
inzicht maken dat steeds meer gezocht moet worden naar het beste evenwicht
tussen de verantwoordelijke partijen en de beste instrumenten.Dat het een weerbarstig proces is, laat het LAP zien. Van die 3000 pagina's
heb ik er de afgelopen weken heel wat doorgenomen. Ik vind het een boeiende
materie. De vraag is: wat steekt erachter? Het is een belangrijke schakel
in de ontwikkeling van het Nederlandse milieubeleid en het komt op een historisch
moment. De druk wordt verhoogd. Een aantal van de factoren daarvoor is hier
vandaag genoemd. Wij hebben allemaal dezelfde lobby's voorbij zien trekken.
De trend van schaalvergroting doet zich immers al langer voor.Onze fracties hebben om die reden uiteindelijk besloten, dit plan waaraan
twee jaar van onderhandelen ten grondslag ligt, niet controversieel te laten
verklaren. Wij willen helpen, het historische punt in dit overleg te markeren,
ook omdat wij ons zorgen maken over de vraag of de hoge milieuambities waar
Nederland jarenlang zo prat op is gegaan, nog wel voldoende worden waargemaakt.
De vraag waarmee de fracties van de PvdA en GroenLinks de nu voorliggende
LAP-tekst hebben bezien, is of dit plan de beste afstemming is, of de meest
optimale balans tussen partijen is bereikt, of er voldoende instrumenten zijn
om de gewenste milieudoelstellingen in het afvalbeheer ook in een economisch
meer precair klimaat optimaal te kunnen dienen en of er voldoende aanzetten
zijn voor innovatie. Ik ga wat minder dan mijn collega's in op allerlei detailkwesties
die het niveau hebben van: mag het een onsje meer of minder zijn. Veel van
die kwesties zijn onzes inziens door de staatssecretaris behandeld in zijn
antwoorden, waarvoor ik hem bedank.De heerVan den Brink(LPF)Misschien hebt u gelijk, maar noemt u dan eens een paar van die detailkwesties
die vandaag over tafel zouden zijn gegaan. Ik wil graag weten of dat echt
detailkwesties zijn en wat u daarvan vindt.MevrouwVan Heteren(PvdA)Toen ik mijn tekst gisteravond schreef, had ik een paar detailkwesties
voor ogen waarvan ik vermoedde dat daarover gesproken zou worden. Gelukkig
hebben mijn collega's tot nog toe de detailkwesties verbonden aan de grote
lijn. Om die grote lijn is het ons te doen. Aan het LAP liggen cruciale vraagstukken
ten grondslag. Allerlei praktische problemen waarmee een bepaald bedrijf of
instantie komt, zijn daarvan een afgeleide. Ik wil het eerst hebben over die
grote lijnen, omdat die belangrijker zijn. Ik ben het met de heer Klein Molekamp
eens dat de staatssecretaris daarover eerst een duidelijke uitspraak moet
doen.De heerVan den Brink(LPF)Ik constateer dat uw verwachting over uw collega's niet is uitgekomen.MevrouwVan Heteren(PvdA)Mijn verwachting over u is helemaal uitgekomen.De fracties van PvdA en GroenLinks zijn van mening dat de algemene uitgangspunten
van het LAP positief kunnen worden beoordeeld. Het zijn overigens oude vertrouwde
uitgangspunten, zoals afvalpreventie en het beperken van schadelijke gevolgen
voor het milieu. De afvalmarkt wordt in principe op de juiste
manier benaderd, dat wil zeggen de voorkeursvolgorde van afvalbeheer wordt
goed duidelijk en de ladder van Lansink blijft herkenbaar. Wij onderschrijven
de uitdagingen op pagina 43 van het LAP. Wij vinden het positief dat gevaarlijke
en niet-gevaarlijke afvalstoffen gezamenlijk worden behandeld en dat life
cycle analysis worden toegepast op de verschillende verwerkingstechnieken.Het LAP bevat ten opzichte van de huidige situatie zelfs enkele verbeteringen,
met name de minimumstandaards. Ik begrijp dat nog verder moet worden nagedacht
over de vraag hoe die standaards zich verhouden tot het vergunningenbeleid.
Ik onderschrijf de commentaren van de heer Klein Molekamp daarop. Wel zijn
die standaards voor ons belangrijk. Het is in feite een consolidering van
de in 1979 omarmde ladder van Lansink.De minimumstandaards geven in de praktijk van de vergunningenverlening
per afvalstroom de onderste trede aan. In de tijd waarin de druk wordt opgevoerd,
is zo'n bottom line belangrijk. Wij hebben daar echter ook wel enkele vragen
bij. Hoeveel prikkel tot innovatie bevat het instrument van de minimumstandaard?
Wij zien daarvan in het LAP weinig terug. Het thema innovatie zal ik nog een
aantal keren noemen, want daarover hebben wij de nodige vragen.De fracties van PvdA en GroenLinks zijn van mening dat deze minimumstandaards
regelmatig moeten worden geactualiseerd op grond van de stand van de wetenschap.
Wij zouden die minimumstandaards nadrukkelijk in Europees verband geharmoniseerd
willen zien, maar dan wel op het hoogst mogelijke niveau. Zij mogen geen excuus
zijn om een race to the bottom in te zetten. Wij horen graag nader van de
staatssecretaris hoe de minimumstandaards in het Europese beleid worden verdisconteerd
en wat de inzet van Nederland daarbij is.Het is zonneklaar dat in diverse sectoren, zoals papier- of bouwafval,
de minimumstandaard in Nederland hoger ligt dan in de omringende landen, veelal
ook omdat over de definitie van nuttige toepassing nogal eens verschil van
mening bestaat. In antwoord op onze eerdere vraag 7 suggereert het ministerie
van VROM concessies ten aanzien van eventuele Europese standaards. Dit mag
geen eerste aanzet zijn tot het naar beneden bijstellen van normen, anders
krijgen wij een "race to the bottom". Wat het Besluit verbranden afvalstoffen
nu dreigt te doen, is al gek genoeg. Dit besluit beoogt de gelijktrekking
van de normen voor verschillende soorten installaties die afval verbranden,
maar het gaat voorbij aan de stand van de techniek in Nederland. Het bijstoken
van afvalstoffen zal de uitstoot doen toenemen en dat staat haaks op de Dutch
notes on best available techniques en op wat het departement van de staatssecretaris
zelf zegt te willen.De staatssecretaris is bovendien tamelijk optimistisch in zijn antwoord
op vraag 84 over de streefcijfers voor kwik in 2012. Hij denkt dat deze zullen
worden gehaald. Over het beleid dat nu met het Besluit verbranden afvalstoffen
wordt ingezet, hebben wij toch zo onze twijfels, bijvoorbeeld als eventueel
met kwik vervuilde stoffen in cementovens zullen worden verbrand. Bovendien –
dat is weer een bedrijfsmatige kwestie – kan de invoering van het BVA
ook leiden tot bijvoorbeeld lagere milieueisen bij nieuwe AVI's ten aanzien
van bestaande en dan zakt alles weer af naar het laagste niveau.Dit waren onze algemene punten. Ik wil nog een paar minuten besteden aan
een paar grote kritiekpunten die de fracties van PvdA en GroenLinks op het
LAP hebben. Ik noem deze liever "zorgpunten". Er is in de vele discussies
die rond het LAP zijn losgebrand bij herhaling geopperd dat het LAP op dit
moment weinig meer doet dan de huidige praktijk van afvalbeheer beschrijven.
Het LAP zou te weinig handvatten bieden voor de marktordening die bij de nieuwe
verhoudingen zal horen; het zou nauwelijks aanzetten tot innovatie –
dat is dan de derde keer dat ik innovatie noem – en het zou te veel
een document zijn geworden van voor elk wat wils. Misschien is het ook niet
verwonderlijk dat er na de eerste inspraakprocedure op de laatste versie van
het LAP relatief weinig lobby's zijn gevolgd, vergeleken met hoe het in het
verleden weleens ging. In de polder is "voor elk wat wils" begrijpelijk, maar
met de huidige druk vanuit Europa zijn vooral heldere afspraken en heldere
instrumenten nodig, ook instrumenten die vooruitgang garanderen. Wellicht
kan de staatssecretaris nog eens zijn licht laten schijnen over de vraag hoe
innovatie binnen de huidige looptijd van het LAP gestalte zal krijgen.De huidige uitvoeringspraktijk, zo luidt ook een punt van kritiek van
de fracties van PvdA en GroenLinks, wordt op dit moment tot norm verheven
in plaats van vooruit te durven denken aan de toekomst. Er zou meer werk van
moeten worden gemaakt om in het afvalbeheer tot een ketenbenadering te komen,
waar men aan het begin van de keten aanvangt. Ik vind het dan ook een teken
aan de wand dat de punten waarop wel voorstellen voor praktijkwijziging worden
gedaan – zoals het veelbesproken artikel 18.4 over storten in de diepe
bodem – meteen tot grote commotie leiden. Ik hoef de kwestie niet meer
uit te leggen, de hier aanwezigen zullen het wel begrijpen, maar in zijn antwoorden
heeft de staatssecretaris in ieder geval aangegeven dat de verandering van
beleid ten aanzien van de storting in de diepe bodem ook los van het LAP haar
beslag zou hebben gekregen. Wij zouden graag iets horen over de wetenschappelijke
onderbouwing van het verhaal. Wij gaan ervan uit dat die er is, al staat dat
niet in de antwoorden. Mocht de onderbouwing niet helder zijn, dan steunen
wij eventuele initiatieven tot uitvoering van aanvullend onderzoek, mits in
de tijd beperkt en met een beperkte vraagstelling.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik kom straks nog terug op mijn vraag waarop ik binnen 30 seconden een
antwoord zou krijgen, dat ik nog steeds niet heb gekregen. Ik wacht daarmee
tot het einde van het verhaal. Nu even het volgende: op dit moment gaat een
deel van de afvalstromen terug naar de ondergrond. Als dat niet meer mag,
dan moeten deze afvalstromen ergens anders heen. De vraag is wat de alternatieven
in de praktijk zijn.MevrouwVan Heteren(PvdA)Dat is precies het soort wetenschappelijk onderzoek dat wij graag zien.De heerKlein Molekamp(VVD)Het zou kunnen betekenen dat er meer afvalstromen zijn en er is nu al
sprake van dat er in de Waddenzee geloosd zou worden. Wat een milieuwinst!MevrouwVan Heteren(PvdA)Ik heb het in de antwoorden van de staatssecretaris niet
teruggevonden, maar wij willen graag antwoord op de vraag waarom men van bodemstorting
wil afzien. Ik ben het niet met de heer Van den Brink eens dat er bodemvriendelijke
stoffen worden teruggestort. Er is misschien sprake van voortschrijdend inzicht
op dit punt, wetenschappelijk gesproken. Daarom is misschien artikel 18.4
ingevoegd. Ik ga daar vooralsnog van uit, maar hoor er graag meer over van
de staatssecretaris. Vervolgens ben ik bereid mee te denken over de alternatieven
als de bodemstorting om milieuredenen niet meer mag plaatsvinden.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik heb nog een bestuurlijk-politieke vraag. Het gaat hier voor een deel
om de provincie Groningen en deze provincie heeft uitdrukkelijk gevraagd om
het niet zo te formuleren als nu in het LAP is gedaan. Het rijk weet het echter
kennelijk zelf beter. Hoeveel waarde hecht u nu aan het oordeel van een provincie
als het primair om haar eigen grondgebied gaat?MevrouwVan Heteren(PvdA)Dat is natuurlijk ook een belangrijk politiek verkiezingsitem. Wij hebben
met ons allen besloten – u was daar zelf bij – om een deel van
het plan op landelijk niveau te tillen. Het LAP heeft dus in zekere zin vanuit
de landelijke overheid zijn beslag gekregen, maar men wilde dat ook zelf.
Er staan nu zaken in het LAP die gevolgen hebben voor provincies. Daarom zeg
ik ook dat ik tot op de bodem uitgezocht wil hebben wat de reden is voor het
door mij genoemde artikel, waarom het ministerie persisteert bij zijn eigen
formulering, of men eventueel de wetenschappelijke onderbouwing kan bieden
en of men kan aangeven wat alternatieven zouden inhouden, ook waar het gaat
om de milieubelasting. Ik denk dat dit alles in een kort, onafhankelijk en
toegespitst wetenschappelijk onderzoek helder op tafel kan komen.De heerKlein Molekamp(VVD)De politieke vraag hoe zwaar u de politieke mening weegt van de provincie
Groningen – de provincie die dit aangaat – beantwoordt u nu niet
helder.MevrouwVan Heteren(PvdA)Ik weeg die mening heel zwaar, maar ik doe dat binnen de afgesproken context,
namelijk dat er een landelijk afvalbeheerplan is. Wij hebben ook met elkaar
besloten dat wij in dat kader landelijke afspraken maken.De heerKlein Molekamp(VVD)Het gaat om een concépt landelijk afvalplan.MevrouwVan Heteren(PvdA)Akkoord, een concept, maar er is een voorgeschiedenis met die opening
van grenzen waar u zo voor bent.Voorzitter. Een aantal collegae heeft al gewezen op het punt van de verbetering
van de uitvoering en de inzet van innovatie. Dat lijkt, als wij de plannen
zien, ook financieel onder druk te staan. In het elfde hoofdstuk van het LAP
wordt gesproken over financiële instrumenten, maar het plan is van vóór
de val van het kabinet. Wat is op dit moment de stand van zaken bij de financiële
stimulering van het verbranden van afval met een hoog rendement? Meer in het
algemeen: wat is de financiële paragraaf van het plan, ook in relatie
tot de uitgebreide milieueffectrapportages die als onderbouwing van het geheel
dienen?Een tweede algemeen punt van zorg is, dat wat met de ene hand wordt opgebouwd,
met de andere hand weer lijkt te worden teruggenomen. Zo worden in het belastingplan
2003 de vergoedingen voor energieopwekking door afvalverbranding verminderd
en vervangen door een vergoeding via het MEP. Wat zijn de gevolgen hiervan
voor het afvalbeleid, zoals weergegeven in het LAP? Over de tarieven van afvalverbranding
in het MEP komen wij nog te spreken bij de behandeling van het wetsvoorstel,
maar nu blijkt dat de MEP-tarieven voor energie uit afvalverbranding hoger
worden dan de eerder voorziene tegemoetkoming in de REB. Waarom is hiervoor
gekozen? Wat is er veranderd waardoor nu wordt ingeschat dat de AVI's en de
kolencentrales meer geld nodig hebben om te worden geprikkeld om energie uit
afval te halen? Alle AVI's wekken immers al energie op.Ook ten aanzien van de ketenbenadering zoals die in het LAP wordt gepropageerd,
zijn er bij ons wel zorgen. In het LAP wordt gesteld dat preventie de inzet
is. Het LAP laat ook overduidelijk zien dat doelstellingen voor preventie
die terechtkomen bij gemeenten, niet worden gehaald. Ontkoppeling vindt niet
of nauwelijks plaats in huishoudelijk afval, in handel, diensten en overheidsafval.
Voor brede preventie, zo blijkt uit de beantwoording van onze eerdere vragen,
is tot 2005 in totaal 5 mln beschikbaar gesteld, waarvan 3 mln voor de subsidieregeling
aanpak milieudrukvermindering en 2 mln voor faciliteren van bevoegd gezag.
Welke preventieactiviteiten kunnen de honderden gemeenten in Nederland van
dit bedrag waarmaken? Welke prikkels hebben gemeenten tot verbetering van
afvalscheiding? Is het mogelijk om gemeenten financieel af te rekenen op het
halen van de doelstellingen op het gebied van afvalscheiding? Ook hier weer
de vraag, of er financiële ruimte is om eventuele pilots – zoals
de pilot waar de heer Koopmans over sprak – op dit terrein te ondersteunen.De heerKoopmans(CDA)Zou u willen dat het Rijk gemeenten financieel gaat afrekenen op de mate
van scheiding?MevrouwVan Heteren(PvdA)Ik verwachtte al dat u onmiddellijk zou inschieten, dus daarom heb ik
de pilot daar onmiddellijk achteraan gepland. Wij zijn natuurlijk een voorstander
van creatief meedenken. Afvaardigingen van gemeenten komen bij u en mij langs
met vragen en zeggen dan dat zij milieudoelstellingen aantoonbaar op een betere
manier halen, hoewel landelijke regels dat soms ingewikkeld maken. Wij zijn
dan natuurlijk niet te beroerd om te vragen of wij daarover kunnen meedenken.MevrouwVan Velzen(SP)Ik ben op zich een voorstander van een pilot. Als het groente- en fruitafval
in een semi-kleine gemeenschap in de provincie niet meer wordt gescheiden,
betekent dit dan dat zo'n pilot in geval van succes ook in de rest van het
land moet worden ingevoerd? Wat zou dat voor effect hebben op het milieubewustzijn
dat door deze maatregel net een beetje is aangekweekt bij burgers? Ik ben
er zelf ook nog niet uit, maar ik leg mevrouw Van Heteren deze vraag nu voor.
Mogelijk kan de staatssecretaris hier later ook op ingaan.MevrouwVan Heteren(PvdA)Dat zijn natuurlijk ook onze afwegingen. Het is niet de bedoeling
dat moeizaam opgebouwd bewustzijn door de achterdeur via een pilot wordt afgebroken.
Tegelijkertijd kun je je voorstellen dat mensen in allerlei situaties komen
tot het beter halen van milieudoelstellingen. De afvaardiging van deze gemeente
wekte bij ons de indruk dat men al langer nadacht over alternatieven en heeft
hiervan de contouren geschetst. Wij hebben overigens gezegd dat het afschuiven
van financiële verantwoordelijkheid of andere motieven niet aan de orde
zijn. Mijn vraag aan de staatssecretaris gaat over innovatie in het algemeen.
Hoeveel innovatieruimte hebben wij bij dit soort kwesties?Bij sturingskwesties in de keten, waarnaar wij allemaal zeggen te streven,
doen zich nog steeds curieuze dingen voor. Een voorbeeld is het beleid rond
de AVI's. Ook wij horen keer op keer dat Nederland te weinig verbrandingscapaciteit
heeft en dat het moratorium op de capaciteitsuitbreiding daarom is opgeheven.
Wij zijn daar overigens niet op tegen. Tegelijkertijd krijgen wij berichten
dat in Nederland AVI's leegstaan, omdat er op dit moment te veel ontheffingen
voor verbranding worden verleend waardoor brandbaar afval mag worden gestort.
Hoe denkt de staatssecretaris vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen?Het moet mij van het hart dat de discussie over een gelijk speelveld in
Europa te pas en te onpas wordt ingezet. EU-ontwikkelingen gaan soms tegen
de Nederlandse aanpak in en Europese definities zijn nog niet geharmoniseerd.
Wie ziet erop toe dat afval correct wordt verwerkt als het over de grens gaat?
De fracties van PvdA en GroenLinks willen graag helpen voorkomen dat decennialange
investeringen in afvalverwerking onder druk komen te staan door oneerlijke
concurrentie met het buitenland, maar zien ook graag helder in kaart gebracht
hoe de export van Nederlands afval naar het buitenland precies verloopt. Er
is betere samenwerking met het buitenland nodig en ik ben blij dat de staatssecretaris
ons op dit vlak wat additionele informatie heeft verstrekt, maar die is nog
vrij summier. Praktische informatie is nodig om na te gaan of de samenstelling
van het fysieke transport overeen komt met de opgegeven samenstelling. Dat
blijft koffiedik kijken en sommige van mijn collega's hebben zelfs gezegd
dat het erger is dan koffiedik kijken.De heerKoopmans(CDA)Mevrouw Van Heteren sprak over het te pas en te onpas gebruiken van de
woorden "gelijk Europees speelveld". Dat speelveld bestaat natuurlijk uit
een aantal facetten en één daarvan is de wijze van toepassing
van Europese richtlijnen. Vindt mevrouw Van Heteren dat wij ook te pas en
te onpas moeten omgaan met Europese richtlijnen? Dat vloeit namelijk voort
uit haar opmerking.MevrouwVan Heteren(PvdA)Nee, die opmerking had geen betrekking op het zorgvuldig uitvoeren van
Europese regelgeving.De heerKoopmans(CDA)Ook niet op het gelijkelijk toepassen van die regelgeving?MevrouwVan Heteren(PvdA)Dat is een te globale vraag en daar wil ik dan ook globaal op antwoorden.De heerKoopmans(CDA)Dat noem ik ook het te pas en te onpas gebruiken van dat soort regelgeving.
Daar moet u juist mee oppassen.MevrouwVan Heteren(PvdA)Voor de implementatie van Europese regelgeving zijn gewoon procedures
afgesproken. Dat is allemaal niet zo verschrikkelijk ingewikkeld. Er zijn
gewoon termijnen voor en manieren waarop dingen in landelijke wetgeving moeten
worden ingevoerd. Ik doelde erop dat in allerlei discussies mensen op het
moment dat het even uitkomt roepen: het ligt aan Europa, het komt van Europa,
wij kunnen niets anders vanwege Europa, door Europa hebben wij geen mogelijkheden
om, enz. Vandaar mijn kleine interactie met de heer Klein Molekamp over storten
en nuttige toepassingen. Het is ook een kwestie van een soort basismentaliteit.
Het mag niet zo zijn dat men zegt: omdat wij niet anders kunnen vanwege Europa
houden wij maar de laagst mogelijke norm aan. Met "alles van waarde is weerloos"
heb ik proberen te zeggen dat er ook nog zoiets is als een brede maatschappelijke
verantwoordelijkheid. Ik help bedrijven graag na te denken over hoe dat binnen
de Nederlandse verhoudingen kan. Wij zijn niet bedrijfsonvriendelijk, maar
wij kijken ook vanuit andere oogpunten.De heerKoopmans(CDA)Op een gegeven moment zei mevrouw Van Heteren: doe maar snel dit LAP,
want ik weet niet hoe het, ook met dit kabinet, in de toekomst met het milieubeleid
gaat. Kan zij zich voorstellen dat de papieren ambities van de heer Pronk
uiteindelijk tot een minder goed milieuresultaat leiden dan een realistischer
geharmoniseerde aanpak?MevrouwVan Heteren(PvdA)Heeft iemand mij horen zeggen: doe mij maar snel het LAP? Wij kunnen het
verslag erop nalezen, maar dat heb ik natuurlijk niet gezegd. Ik heb wel gezegd
dat ik, ook vanuit mijn vorige levens, begrijp hoe zo'n proces loopt, hoe
onderhandelingen lopen en hoe het komt dat zo'n document dat er dan uiteindelijk
komt te liggen een beetje van elk wat wils lijkt te zijn. Immers, verschillende
mensen hebben zich erin proberen te vinden.Op uw vraag of de heer Pronk geen zicht had op de praktijk, moet ik antwoorden
dat ik denk dat aan de visie van de heer Pronk een heel ander systeembegrip
ten grondslag ligt dan aan de visie die bijvoorbeeld door de heer Klein Molekamp
is verdedigd. Het zou misschien leuk zijn om er een debat op een iets hoger
abstractieniveau over te houden, maar het gaat er uiteindelijk om hoe wij
de ontwikkelingen in de praktijk lezen. Ik kan niet helemaal in het brein
van de heer Pronk kijken. Ik heb het wel een beetje kunnen volgen in de 3000
pagina's die ik heb doorgeworsteld. Ik heb het gevoel dat er nieuwe mogelijkheden
liggen tussen wat de heer Klein Molekamp zegt en wat wij zeggen.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik heb eerder een vraag gesteld, waarop mevrouw Van Heteren reageerde
met de opmerking dat ik binnen 30 seconden antwoord zou krijgen. Ik heb gewacht,
maar niets gehoord. Zij had gelijk dat wij een aantal analyses delen, maar
het gaat mij nu even om de conclusie. Zij zegt heel sterk dat meer gericht
moet worden op hergebruik, de milieutechnische component. Doordat het LAP
zover van de praktijk afstaat, zal het naar mijn gevoel uiteindelijk niet
tot meer maar tot minder hergebruik of meer export leiden. Heeft mevrouw Van
Heteren het idee dat het hergebruik in voldoende mate als uitgangspunt
is genomen in het Europese speelveld dat er in de praktijk is? Heeft zij niet
het idee dat enkele uitgangspunten van het LAP meer op de praktijk gericht
zouden moeten zijn? Dan kom ik bij de heer Van den Brink uit.MevrouwVan Heteren(PvdA)Uit de laatste neerslag van het hergebruik in Nederland in statistieken
en trends blijkt dat de koers van het beleid dat heeft versterkt. Tegelijkertijd
zien wij tegendruk ontstaan door het Europese speelveld. Daarin hebt u gelijk.
Ik ben er alleen niet voor om dat Europese speelveld dan maar als fait accompli
te nemen, nu de sluizen open te zetten en naar het laagste niveau af te zakken.
Ik denk dat uw route niet garandeert dat het hergebruik wel de lift ingaat.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik bedoel iets anders. Heel veel bedrijven die hergebruikmogelijkheden
zien, klagen bij mij dat hun hergebruikactiviteiten niet van de grond komen
door het beleid dat op dit moment wordt gevoerd. Dat is een van mijn grote
punten van kritiek op het LAP.MevrouwVan Heteren(PvdA)Verkent u dan met die bedrijven mee of gaat u er tegenin? Neemt u een
dialectische positie in? Speelt u advocaat van de duivel? Vraagt u: waarom
kunnen jullie dit niet doen? Of huilt u mee met de wolven in het bos en zegt
u: ik begrijp helemaal waarmee jullie zitten, natuurlijk ga je naar Duitsland,
want je kunt toch niets anders?De heerKlein Molekamp(VVD)Ik doe geen van beide. Ik doe iets dat in de politiek heel ongebruikelijk
is, ik luister naar hun argumenten.MevrouwVan Velzen(SP)Voorzitter. Tussen 1984 en 2000 is het afvalaanbod gestegen met 24% terwijl
het bruto binnenlands product steeg met 54%. Je kunt dus gerust stellen dat
er een trendbreuk heeft plaatsgevonden ten opzichte van de positie vlak na
de Tweede Wereldoorlog. Toch is het succes van deze relatieve ontkoppeling
zeer betrekkelijk.Ik wil een beeld schetsen van de berg afval die wordt geproduceerd in
Nederland. In het jaar 2000 is er 57 megaton afval geproduceerd, dit betekent
3500 kilo afval per inwoner van ons land wat neerkomt op ongeveer 10 kilo
per dag. Om het in de woorden van de heer Van den Brink te schetsen: wij produceren
op jaarbasis zoveel dat wij als wij de gemeente Maastricht een meter diep
afgraven, die put kunnen vullen met dit afval. Dit is niet niks.Bij de consumenten is er geen sprake van ontkoppeling tussen het bruto
nationaal product en de afvalproductie. Volgens mijn fractie is dit slechts
ten dele te wijten aan het consumentengedrag bij het inkopen. Het is vooral
te wijten aan de houding van de industrie ten opzichte van preventie en beperking
van verpakkingsmaterialen.De industrie dicteert de feitelijke ontwikkeling en heeft zo een eigen
agenda waarin afvalpreventie ondergeschikt is aan rendementsoverwegingen.
Ik verwijs kortheidshalve naar het debat dat wij eerder hebben gevoerd over
het verpakkingenbeleid. Met een afvalpreventie van 19% over de periode 1985-2000
wordt dan ook maar een schijntje gebruikt van de potentiële ruimte die
er is door de toepassing van nieuwe materialen, andere productiemethoden,
herontwerp van de verpakkingsketen, enz.Daarom vind ik het niveau in het LAP, namelijk 16% groei van de afvalberg
in de periode 2000-2012, eigenlijk tamelijk slap. Dit komt in de verste verte
niet tegemoet aan de absolute ontkoppeling waarnaar zou moeten worden gestreefd.
Die slapheid komt niet zozeer van de staatssecretaris, maar veel meer van
het Europese beleid. Uit recente brieven over het Nederlandse beleid met betrekking
tot afval en verpakkingen blijkt dat de Europese Unie zich voornamelijk druk
maakt over concurrentievervalsing die kan ontstaan als lidstaten de afvallat
wat hoger willen leggen en niet zozeer over duurzame economie. Dit is een
vrij hypocriet standpunt, want de landen die de lat lager leggen, maken zich
schuldig aan marktvervalsing, doordat zij de werkelijke kosten van dit afvalbeleid
vooruitschuiven naar toekomstige generaties.De heerKoopmans(CDA)Ik kan me de grote woorden van mevrouw Van Velzen wel voorstellen, want
die passen in de filosofie van de SP. Ik ben echter wel benieuwd of zij concrete
voorstellen zal doen om het anders te doen.De heerVan den Brink(LPF)Mevrouw Van Velzen wijst op de rol van de industrie. Ik wil haar een concrete
vraag stellen, namelijk over de gemaksvoeding. Is dit nu iets dat de burger
wil of is dit iets dat de industrie opdringt?MevrouwVan Velzen(SP)Het ligt niet alleen aan de industrie, maar ten dele ook aan de consumenten.
De industrie zet die producten echter wel neer. Als dit niet zou gebeuren,
zouden consumenten ook niet de keus hebben om die te kopen. In dat licht heeft
de industrie een verantwoordelijkheid, te proberen zo min mogelijk verpakkingsmateriaal
te gebruiken en zo afvalproductie te voorkomen. De heer Van den Brink moet
dat toch met mij eens zijn?De heerVan den Brink(LPF)Ik zie een nieuwe ster aan het firmament: de burger heeft een behoefte
en de industrie hoeft daarop niet in te spelen.MevrouwVan Velzen(SP)Dat is heel mooi. Ik kom terug op de lijn van mijn verhaal voor alle interrupties.
Wat vindt de staatssecretaris eigenlijk van de rol van de Europese Unie in
het afvalbeleid? Is het acceptabel dat, als landen de lat hoger leggen, steeds
wordt gewezen op "concurrentievervalsing"? Nederland is een van de landen
die wordt aangesproken. Wat wil de staatssecretaris, als hij dit niet acceptabel
vindt, doen aan deze "race to the bottom"?Een andere zeer ongewenste ontwikkeling is het grensoverschrijdend transport
van afval. De afgelopen jaren is dit, afgedwongen door de Europese regels,
steeds gemakkelijker geworden. Als je beweert dat je het afval voor 50% gaat
hergebruiken, moet er toestemming worden afgegeven. Daarbij ontstaat het probleem
van de handhaving.De heerKlein Molekamp(VVD)Mevrouw Van Velzen vraagt aan de staatssecretaris of hij het verantwoord
vindt om het op Europa af stemmen. Vindt de SP-fractie het eigenlijk verantwoordelijk
om dit af te stemmen? Indien zij daarop "nee" antwoordt, betekent dit zij
dat wil dat Nederland een eigen beleid voert, dat dan weer open
wordt geprocedeerd. In dat geval ontstaat er een onbeheersbaar proces. Voor
die lijn kiest zij dan. De juristen bepalen in die situatie wat er uiteindelijk
gebeurt.MevrouwVan Velzen(SP)Ja, ik ben er heel erg voor om het op Europees niveau af te stemmen. Het
level playing field moet echter geen polder worden waar al het water naar
afzakt, maar een soort berglandschap. Wat is de inzet van de staatssecretaris
in dezen?De heerKlein Molekamp(VVD)Wat mevrouw Van Velzen nu zegt, komt neer op: wij volgen Europa, mits
Europa doet wat de SP-fractie wil. Op zichzelf is dat een enigszins elitair
denkpatroon.MevrouwVan Velzen(SP)Ik begrijp de redenering van de heer Klein Molekamp. Wat ik echter probeer
te zeggen is: Europa, volg ons! Laten wij proberen op Europees niveau als
Nederland een gidsland te zijn en te komen tot een strenge regelgeving wat
afvalexport betreft. Er moeten hoge milieuhygiënische voorwaarden komen.
Dat een fractie een bepaald gedeelte van een Europees beleid afkeurt als dat
niet voldoet aan haar standaards, lijkt mij nogal logisch. Anders hoeven wij
als Kamer niet eens te debatteren en kunnen wij gewoon klakkeloos het Europese
beleid overnemen. De fractie van de heer Klein Molekamp doet dat ook niet.De heerKlein Molekamp(VVD)Een Europese richtlijn móéten wij overnemen. Dat is juist
het grote probleem. Mevrouw Van Velzen ontkent dat bijna.MevrouwVan Velzen(SP)Een Europese richtlijn komt niet zomaar uit de lucht vallen. Daarover
wordt onderhandeld. Nederland heeft mensen in de betreffende commissies zitten
en op andere plekken. Wij hebben dus invloed op dat proces en hebben de mogelijkheid
om mee te werken aan de totstandkoming van die richtlijn en de inhoudelijke
kleur daarvan. Wij kunnen als Nederland zeggen: hier willen wij naartoe en
daarvoor zetten wij ons in.De heerKlein Molekamp(VVD)Onze invloed is beperkt.MevrouwVan Velzen(SP)Ik ben blij dat de heer Klein Molekamp dat ook zegt, want daarmee wordt
het democratisch deficit van Europa blootgelegd.De heerKoopmans(CDA)Of het democratisch deficit van de SP-fractie. Wat moet er volgens mevrouw
Van Velzen gebeuren als de richtlijn er eenmaal is? Moeten wij die hier dan
wel of niet toepassen? Het gaat mij dan niet om de verbetering van die richtlijn;
wij zijn het erover eens dat daaraan moet worden gewerkt.MevrouwVan Velzen(SP)Ik vind het verbazingwekkend dat de heer Koopmans twijfelt aan mijn democratische
gehalte, want alles wat ik met mijzelf afstem, loopt heel goed. Richtlijnen
moeten uiteraard worden uitgevoerd. Als er een Europese richtlijn ligt op
een bepaald onderwerp, zal Nederland die moeten uitvoeren. Als er echter een
richtlijn ligt die niet in overeenstemming is met het Nederlandse beleid,
is het minste dat ik kan vragen dat de staatssecretaris – die een beleid
voorstelt – zich ervoor wil hardmaken dat die richtlijn nog wordt aangepast
en dat hij bijstuurt op het moment dat daarvoor redenen zijn.Ik sprak over de export van Nederlands afval naar het buitenland. Andere
fracties hebben dat terecht aangemerkt als een probleem. De praktijk is dat
de handhaving van voorschriften voor afvalverwerking bij export naar het buitenland
nog veel lastiger is dan bij binnenlandse verwerking. Ik verwijs bijvoorbeeld
naar de gang van zaken rondom de verwerking van Nederlandse loodaccu's in
Noord-Frankrijk, waarover mijn voorganger de heer Poppe enige jaren geleden
informatie heeft gegeven. Aan de hand hiervan kun je constateren dat in het
buitenland op een andere wijze wordt omgegaan met milieutechnische voorwaarden.
Je kunt, zoals de heer Pronk heeft gedaan, een boze brief schrijven, maar
je zit verder met de handen in het haar. Je kunt niet eens je eigen inspectie
erop afsturen om die ervan getuige te laten zijn van wat er met ons afval
gebeurt.In die zin is het opvallend dat de Nederlandse afvalverwerkers beginnen
te piepen over de dramatisch snelle stijging van de afvalexport. Aan deze
export werken bedrijven als AVR en Essent zelf mee. Ik verwijs naar de schriftelijke
vragen die ik recentelijk gesteld heb over de afvalverwerking van gevaarlijk
afval bij de AVR. Volgens de exportvergunningenlijst op de website van het
ministerie, wordt volop gevaarlijk afval geëxporteerd, terwijl in Nederland
mijns inziens voldoende verwerkingscapaciteit beschikbaar is bij de draaitrommelovens
die nu bij een dreigende negatieve budgettering met overheidsgelden gefinancierd
worden. De staatssecretaris moet toch toegeven dat dit een kromme situatie
is en dat wij hieraan op de een of andere manier iets moeten veranderen? Ik
geef er de voorkeur aan chemisch en gevaarlijk afval in Nederlandse draaitrommelovens
te verwerken, tenzij het in het buitenland op meer verantwoorde wijze verwerkt
kan worden. Indien dit niet mogelijk is, mag er geen exportvergunning worden
afgegeven.Verder wijs ik op het bouw- en sloopafval dat naar Duitsland geëxporteerd
wordt, zogenaamd om voor recycling te worden toegepast. De werkelijkheid is
dat daar goedkoper gestort kan worden. Hoe denkt de staatssecretaris de komende
tien jaar beter te regelen dat milieuregels bij export worden nageleefd? Is
de pijlsnelle groei van export van afval niet juist het bewijs dat op grote
schaal gerommeld wordt? Wat zou anders de verklaring kunnen zijn voor de lagere
totaalkosten bij export, terwijl er op de verwerkingskosten ook nog een aanzienlijke
post voor transportkosten komt die er bij verwerking in Nederland, de grensgevallen
uitgezonderd, niet is? Hoe verklaart de staatssecretaris die lagere kosten
anders dan puur gerotzooi?De SP-fractie is groot voorstander van het zo dicht mogelijk bij de bron
verwerken van afval. Voor simpel restafval en baggerslib zou regionale zelfvoorziening
het uitgangspunt moeten blijven. Andere meer complexe afvalstromen zouden
op enkele over het land verspreide locaties kunnen worden verwerkt. Alleen
in uitzonderlijke gevallen zou export een aanvaardbare optie zijn. Bijvoorbeeld
als er relatief dicht over de grens een verwerkingsinrichting staat die aan
dezelfde milieueisen voldoet als die in Nederland. Situaties als deze doen
zich voor in Limburg; de stad Heerlen die naar Geilenkirchen exporteert, omdat
zij anders naar de regio rond Rotterdam zou moeten exporteren.
Daar is het natuurlijk vanuit milieuoogpunt winst om wel over de grens te
exporteren.De heerKlein Molekamp(VVD)U bent daar nu wel voor? Ik vraag dat, omdat de SP-fractie in de vorige
periode daartegen was.MevrouwVan Velzen(SP)Ik heb mij net heel duidelijk uitgesproken. Het is een kostbare aangelegenheid
om afval op een verantwoorde manier te verwerken. Het is dus logisch dat door
inzamelaars, verteerders, opbulkers en eindverwerkers in de keten voortdurend
naar manieren wordt gezocht om binnen de mazen van de bestaande regelgeving
op kosten te besparen. Een klassieke methode hiervoor is het meestoken van
gevaarlijk afval met een verbrandingswaarde in cementovens en elektriciteitscentrales.
Daar zou je bijvoorbeeld de jarenlange discussie bij kunnen halen over de
bijstook van gewolmaniseerd hout in de elektriciteitscentrale van Weurt. Dergelijke
inrichtingen hoeven nog steeds aan veel minder strenge emissie-eisen te voldoen
dan de AVI's. Bij de vaststelling van het Besluit verbranden afvalstoffen
scherpt de staatssecretaris voor Milieubeheer de emissienormen niet zodanig
aan dat een einde wordt gemaakt aan deze concurrentievervalsing, maar legt
hij de lat zo laag dat deze praktijk gewoon kan doorgaan. Zijn eigen ministerie
heeft in de publicatie Dutch notes on best available techniques for waste
incineration zwart op wit heeft aangetoond dat de cementovens en elektriciteitscentrales
ten opzichte van de draaitrommelovens echte smeerkezen zijn. Dit betekent
dat straks ook de biomassacentrales, zoals die in Cuijk, brandbaar afval kunnen
gaan meestoken. Ik overweeg om op dit punt een motie in te dienen.Ik maak nog een kanttekening bij de roep van de fracties van het CDA en
de VVD om vermindering van de administratievelastendruk. Ook de SP-fractie
heeft totaal geen behoefte aan overbodige bureaucratie. Wij verwachten echter
dat de koers van het afvalbeleid die onder Paars is ingeslagen, tot meer gesjoemel
of tot meer bureaucratie zal leiden en misschien wel tot een combinatie van
beide. De oorzaak daarvan is dat de overheid haar beleid wil inrichten op
basis van de combinatie van meer marktwerking en open grenzen. De nutsbedrijven
die in het verleden verantwoordelijk waren voor de afvalverwerking, werkten
zonder winstoogmerk. De private ondernemingen die dat nu in concurrentie en
met winstoogmerk doen, zullen veel meer de neiging hebben de grenzen van de
regels op te zoeken of daar mogelijkerwijs net overheen te gaan. Op termijn
zal dit meer regelgeving nodig maken.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik ken heel wat milieuschandalen waarvan de overheid zelf de oorzaak was.
Dat komt niet alleen bij het bedrijfsleven voor.MevrouwVan Velzen(SP)Dat ben ik met u eens en dat maakt het alleen maar erger.Dan kom ik nu op de ladder van Lansink in relatie tot de voornemens in
het LAP. De heer Lansink heeft op een heldere manier in beeld gebracht op
welke niveaus de afvalstromen te beïnvloeden zijn. Het begint met preventie.
Via levensduurverlenging, hergebruik van componenten en van materialen dalen
wij vervolgens af tot het verbranden van de ultieme reststoffen in de kelder
onder aan de afvalladder. De afgelopen tien jaar zijn wij niet veel verder
gekomen dan de eerste drie treden van de ladder van Lansink: preventie, levensduurverlenging
en hergebruik van componenten hebben nog steeds een zeer gering effect op
het totale volume afval. Kan de staatssecretaris aangeven waarom wij bij deze
eerste treden blijven steken? Is dit misschien te wijten aan het vrijemarktmechanisme
dat de EU met hand en tand beschermt en waaraan ook dit kabinet blijkbaar
meer waarde hecht dan aan een duurzame economie? Een aardige illustratie hiervan
zijn de antwoorden van de staatssecretaris op mijn schriftelijke vragen over
de snel toenemende vervuiling door de gesealde verpakking van de "direct mailings";
tijdschriften die met een laagje plastic eromheen worden verstuurd. Ook daarin
is Nederland gidsland. Op grond van artikel 10.15 van de Wet milieubeheer
heeft de staatssecretaris het mandaat om daartegen op te treden en deze toepassing
zelfs gewoon af te wijzen. Nu komt de staatssecretaris opnieuw met het voorstel
de consument en de gebruiker van dit soort materiaal voor te lichten en te
wijzen op andere mogelijkheden. Waarom weigert hij de bron van het afval aan
te pakken?De beschaving van een land valt af te meten aan de wijze waarop het zijn
afval verwerkt. Als Nederland doorgaat op het pad van liberalisatie en open
grenzen voor de afvalverwerking, daartoe al dan niet gestimuleerd door de
Europese Unie, zullen wij helaas blijven steken op de onderste trede van de
ladder van Lansink.De heerKoopmans(CDA)Ik heb u gevraagd naar concrete voorstellen om de spanning op te lossen
tussen wat de consument wil en wat fabrikanten op de markt brengen. U hebt
daarop alleen aangegeven dat u een gruwelijke hekel hebt aan de sealbags.
Verder heb ik geen concrete voorstellen gehoord waarmee u aan dit punt inhoud
geeft.Verbranding vindt volgens u plaats onder aan de ladder van Lansink, in
de kelder. U hield een zwaar betoog over de uitstoot door verbrandingsovens.
Hoe kijkt u aan tegen storten van bijvoorbeeld zuiveringsslib? Hebt u liever
dat dit wordt gestort? Of denkt u het ontstaan van zuiveringsslib te kunnen
verminderen?MevrouwVan Velzen(SP)Als het gaat om de rol van de industrie in het terugdringen van verpakkingsmateriaal,
moet ik toch verwijzen naar het vorige overleg dat wij daarover hebben gehad.
Ik ben persoonlijk niet zo'n voorstander van het telkens afsluiten van convenanten
met de industrie en de verantwoordelijkheid bij de industrie leggen om het
verpakkingsmateriaal en daarmee ook het zwerfafval terug te dringen. Campagnes
als "Nederland schoon" zijn leuk bedoeld, maar verbloemen dat de regering
gewoon niet overgaat tot het nemen van wettelijke maatregelen. Ik zou ervoor
willen pleiten daar een limiet aan te stellen door middel van wettelijk afdwingbare
maatregelen.Over de ladder van Lansink wat betreft storten, het volgende. Ik zie dat
er onder het huidige beleid nog steeds erg veel gestort wordt. Daar zit volgens
mij – ik kijk nu naar de heer Klein Molekamp – zelfs nog steeds
een stijgende lijn in.De heerKlein Molekamp(VVD)In het storten in Nederland zit een dalende lijn, in het
storten in het buitenland een stijgende lijn.MevrouwVan Velzen(SP)In de totale Nederlandse hoeveelheid afval dat wordt gestort, zit volgens
mij een stijgende lijn.De heerKoopmans(CDA)Mijn punt is dat als het door u voorgestelde beleid met betrekking tot
verbranden Nederlands beleid gaat worden, er volgens mij nog veel meer zal
moeten worden gestort, want uw redenering draait zo'n beetje elke afvalverbrander
de nek om.MevrouwVan Velzen(SP)Dat is niet zo. Ik constateer alleen dat zelfs de afvalverbrandende installaties
afval naar het buitenland exporteren en tegelijkertijd piepen dat er niet
genoeg aanvoer is. Daar ligt een probleem. Als u het heeft over zuiveringsslib,
ben ik er voor dat te verwerken in die installatie die daar wat betreft de
milieuhygiënische aspecten het best voor is ingericht. In die zin hekel
ik het feit dat er exportvergunningen worden afgegeven aan een AVR die een
draaitrommeloven heeft en die naar mijn idee op de beste inzichten op het
vlak van milieuhygiëne zijn aangepast. Daardoor staat die draaitrommeloven
een gedeelte van de tijd stil en wordt dat gevaarlijke afval, waar een gedeelte
van het zuiveringsslib ook onder valt, naar het buitenland geëxporteerd
om onder lichtere milieuhygiënische normen verbrand of verwerkt te worden.De heerKlein Molekamp(VVD)Er zit iets heel interessants in de redenering van mevrouw Van Velzen.
Zij zegt: veel meer regels, veel meer handhaven. De praktijk leert echter
dat die veelheid van milieuregels ertoe leidt dat gemeenten en provincies
ze niet meer kunnen bevatten, waardoor ze gewoon slechter gaan handhaven.
Uw lijn lijkt, net als die van de heer Pronk, op papier goed, maar in de praktijk
leidt het tot een vuiler Nederland, omdat wij niet in staat zijn nog honderden
regels en wetten en algemene maatregelen van bestuur te handhaven.MevrouwVan Velzen(SP)Ik denk dat u in mijn betoog ook heeft gehoord dat ik een aantal regels
juist wil afschaffen. Ik heb het dan met name over de export van afval naar
het buitenland. Ik zou op dat punt een heel simpele, zeer korte regel in willen
voeren, die weinig papier kost – dat zal de heer Van den Brink ook prettig
vinden – namelijk dat afvalexport alleen plaats mag vinden als die in
het buitenland op eenzelfde milieuhygiënisch niveau of zelfs beter verwerkt
kan worden als in Nederland.De heerKlein Molekamp(VVD)Dat klinkt heel goed, maar vervolgens zal het een gigantisch handhavingsapparaat
kosten om dat waar te maken.MevrouwVan Velzen(SP)Ik ben bang dat wij daar niet aan kunnen ontkomen.De heerKlein Molekamp(VVD)Het manco van ons milieubeleid is juist dat wij te weinig aandacht aan
handhavingswetten kunnen besteden, omdat u steeds nieuwe regels verzint.MevrouwVan Velzen(SP)Denkt u dan dat als wij al die regels af gaan schaffen en de handhaving
laten schieten, wij op een schoner land uit komen? Daar geloof ik niet in.De heerKlein Molekamp(VVD)Als u mij gevolgd had, heeft u kunnen zien dat ik steeds de handhaving
primair heb gesteld en heb gezegd: maak de regelgeving zodanig dat die ook
handhaafbaar is. Daarin verschil ik van mening met u en met de heer Poppe.MevrouwVan Velzen(SP)Ik denk dat wij op een lijn zitten als het gaat erom gaat dat wij handhaafbare
regels willen hebben. Ik zal daar een aantal voorstellen voor doen en ik neem
aan dat u ook met een aantal voorstellen zal komen om de regels om te komen
tot minder afval, handhaafbaar te maken. Er is deze keer dus sprake van een
goede samenwerking tussen de SP en de VVD.De voorzitter:Voor de beantwoording in eerste termijn is het woord aan staatssecretaris
Van Geel.StaatssecretarisVan GeelMevrouw de voorzitter. Ik wil beginnen met een paar algemene, meer bestuurlijke
politieke noties, waartoe ik in het debat ben uitgedaagd. Ik zal beginnen
met een algemeen oordeel over het LAP, zoals dat er eind juli lag. Bij bestudering
van dat LAP was en ben ik van mening dat de hoofdlijnen van het beleid die
daarin zijn geschetst, voortborduren op een traditie in dit land, waarbij
overheden en bedrijfsleven op een goede en constructieve manier tot een afvalverwerkingssysteem
zijn gekomen dat in de kern al bijzonder goed is en dat zich kan meten met
alles wat zich in Europa voordoet. Dat is het vertrekpunt bij deze beschouwing.Daarbij zijn twee zaken relevant. Er dient gekeken te worden of op grond
van het Strategisch akkoord aanpassingen nodig zijn en verder of er door de
gewijzigde omstandigheden aanpassingen nodig zijn, bijvoorbeeld in het kader
van de handhaving.Ik betrek daarbij de stelling dat voor de belangrijke toetspunten die
zijn genoemd, zoals Europa, level playing field, handhaving en administratieve
lasten een goede richting is aangegeven in het plan. Ik zal deze dadelijk
uitwerken op de verschillende onderdelen. Ik kies op die onderdelen de verdedigende
lijn. Er is wat gemakkelijk gezegd dat ik al een aantal dingen doe, maar dat
de Kamer meer wil. Ik zal nog een aantal aanvullende zaken noemen, die voor
mij onder de verwerking, de fine-tuning van het Strategisch akkoord vallen.
Als dat niet het geval zou zijn, moet je een dergelijk plan niet doorsturen
naar de Kamer.Er zijn van de zijde van de commissie af en toe forse woorden gebruikt.
Ik vind dat we het Strategisch akkoord niet eenzijdig moeten uitleggen, maar
dat we de verschillende aspecten moeten noemen. Ik was blij dat de heer Koopmans
het woord "duurzaamheid" heeft gebruikt, een element dat ook in het Strategisch
akkoord wordt genoemd. Tegen de heer Klein Molekamp zeg ik dat we wel consequent
moeten zijn. We hebben het in het Strategisch akkoord ook over het internationaliseren
van kosten. Als we praten over het Europese level playing field, moeten we
als Nederland niet selectief zijn. We hebben ook een discussie over de nitraatrichtlijn
en over luchtkwaliteit. Dat zal de heer Klein Molekamp zeker aanspreken. Wij
zeggen in Nederland dat in die specifieke omstandigheid de richtlijn anders
moet worden uitgevoerd. Ik ben dat volstrekt met de heer Klein Molekamp eens.
Wij moeten de Europese context beoordelen, ook ten aanzien van
de specifieke situatie in ons land. Ik neem het voorbeeld van de luchtkwaliteit
en wijs hem op een lichte inconsequentie. Wij kunnen dat punt niet uitvoeren,
omdat wij op een kleine oppervlakte in een hoge dichtheid met veel snelwegen
met elkaar wonen. Wij moeten dat op een andere manier doen. Op deze wijze
interpreteer ik de discussie over Europa, waar ik nu concreet over kom te
spreken.De heerKlein Molekamp(VVD)De staatssecretaris sprak over de nitraatrichtlijn en het Besluit luchtkwaliteit.
Dit was precies de reden waarom de VVD in de vorige periode uiteindelijk akkoord
is gegaan met het mestbeleid en waarom zij kritiek had op de opstelling van
de CDA-fractie, die daarmee niet akkoord ging en een inconsistente houding
had. Ik ben blij dat de staatssecretaris uiteindelijk de afweging van de VVD
de juiste vond en die van het CDA niet. Het Besluit luchtkwaliteit was op
basis van foutieve rapporten genomen, waardoor het onuitvoerbaar was. Als
je een besluit op foutieve gronden neemt, moet je de ruimte hebben om dat
te kunnen corrigeren. Mijn beleid was dus strikt consequent.StaatssecretarisVan GeelIk wil de kwestie niet politiseren. Ik wil aangeven dat Europa inhoudelijk
voor ons een buitengewoon relevant punt is als het om het gelijke speelveld
in financieel economische zin gaat. Dat moet ons er echter niet van weerhouden
om de lokale situatie in Nederland, de wijze waarop wij het met elkaar willen
en kunnen, op een goede en verstandige manier met elkaar te bespreken. Ik
noemde daarom het element van de luchtkwaliteit. Dat is de context waarin
ik mijn verhaal verder toegespitst op dit onderdeel wil bespreken.Ik heb nog een paar algemene punten. De heer Klein Molekamp maakte een
opmerking over de ambtelijke of bestuurlijke arrogantie rondom het voortzetten
van dit dossier. Daar neem ik afstand van. Ik vind dat op een buitengewoon
constructieve manier met mij is overlegd over de vraag wat de ruimte is en
welke aanpassingen nodig zijn. Vanuit dienstbaarheid aan de Kamer –
dat klinkt misschien zwaarder dan ik bedoel – wil ik de Kamer alle ruimte
geven om dit te bespreken. De vraag was bijvoorbeeld of dit LAP in de Staatscourant
moest worden gepubliceerd, waarna correcties konden worden aangebracht, dan
wel of het LAP nogmaals volledig met de Kamer moest worden besproken. Zowel
ambtelijk als bestuurlijk was men van mening dat een overleg met de Kamer
moest plaatsvinden. Daarover was geen spoor van twijfel. Dan past het niet
om te zeggen dat er sprake is van arrogantie.Ik heb al aangegeven dat het plan in de basis goed moet zijn, maar dat
fine-tuning moet plaatsvinden op grond van het bestuursakkoord en gewijzigde
omstandigheden. Beide aspecten zal ik nu afzonderlijk belichten. Het systeem
dat hier is uitgelegd en waarop wordt voortgebouwd werkt onder andere nog
niet omdat de hoogcalorische verbranding van restfracties nog ontbreekt. Dat
is een element in het bouwwerk van de verwerking hier en van de export, net
als storttarieven en handhaving. Dat moet worden gecorrigeerd. Dat is een
zeer belangrijke voorwaarde om dit ingezette beleid te kunnen realiseren.
Als het goed is, wordt vandaag de regeling Milieukwaliteit Elektriciteitsproductie
gepubliceerd door EZ. Dat is een regeling – mevrouw van Heteren noemde
die al en was er verbaasd over – die in onze ogen zeer redelijk zal
kunnen uitpakken voor de honorering van initiatieven tot hoogcalorische verbranding
door AVI's of anderen. Wij schatten in dat ongeveer 80% van de capaciteit
van de initiatieven kan worden gehonoreerd en bedrijfseconomisch kan functioneren,
mede door de prijs die wordt gegeven voor elk kilowattuur opgewekte elektriciteit.
Dat is een heel belangrijke voorwaarde. Dit is niet veel genoemd, maar ik
wil hier toch mee beginnen omdat dit een van de elementen is die inderdaad
moesten verbeterd. Ik hoop dat wij ook nog andere regelingen die wij bij VROM
hebben, zoals de Vamil-regeling en de MIA-regeling, hierbij kunnen betrekken
ter ondersteuning van deze activiteiten.Ik zal achtereenvolgens ingaan op de vragen over administratieve lasten,
Europa en gelijk speelveld. Ik wil erop wijzen in het huidige plan al veel
aandacht wordt besteed aan de administratieve lasten. De heer Koopmans zegt
dat ook, maar vindt dat er nog meer moet gebeuren op dit terrein. Ik wil toch
een aantal zaken noemen dat te maken heeft met de huidige situatie en de aandacht
die dit aspect heeft gehad bij de beoordeling van het LAP.Ik begin met het LAP zelf. Het was natuurlijk makkelijk: het product,
de regelgeving in dit LAP en zeker de omvang ervan, waren zeker balletjes
voor het inkoppen. Het gaat immers om ruim 200 pagina's beleid en nog eens
3000 pagina's daarachter. We moeten echter niet vergeten dat dit LAP en het
geformuleerde beleid 12 provinciale afvalstoffenplannen vervangen, evenals
de provinciale verordeningen van 12 provincies. Verder komen er geen tienjarenprogramma
voor afval en geen meerjarenplan voor gevaarlijke afvalstoffen meer. Het vervangt
dus nogal wat bomen; dit zeg ik even tegen degenen die hebben gewezen op de
hoeveelheid papier die dit plan heeft gekost. We hebben ook getracht om het
samenhangend te doen. Die samenhang is enerzijds zeer volledig en gewenst,
maar zij leidt anderzijds tot veel vragen. Het is ons opgevallen dat sommigen
nog veel meer details willen zien, ook al omdat de uitvoeringsbesluiten straks
bij de uitwerking zo helder en toetsbaar mogelijk moeten zijn. Dat gaat vaak
gepaard met details. Dat is niet mijn wens, maar deze vrij ingewikkelde samenleving
en regelgeving op dit punt leiden wel tot die wens om nog meer informatie.
Wij hebben gezegd dat wij dat niet moeten doen en dat wij dit al meer dan
voldoende vinden, om het maar eufemistisch te zeggen. Dit is de reden waarom
het zo ingewikkeld en omvangrijk is, maar de lijn is dat het volgende LAP
aanmerkelijk beknopter kan zijn.Zoals gezegd heeft Actal een oordeel gegeven over de administratieve lasten.
Dat is niet kwantitatief uitgezocht, maar het beeld dat daaruit naar voren
komt is dat er zeker geen verzwaring plaatsvindt. Actal heeft 21 punten beoordeeld.
De conclusie is dat er op 10 punten een vermindering is, dat het op een aantal
andere punten gelijk blijft en dat een punt wat onduidelijk is.De basislijn is dat er geen administratievelastenverzwaring is. Daarmee
zijn wij er nog niet, want dan komt de fine-tuning. Op een aantal terreinen
moeten wij verder gaan, zoals bij de uitvoeringsplannen die nu gaan verschijnen.
Ik wil heel helder maken dat er een echte inspanning is om in
goed overleg met de sector te komen tot uitvoeringsplannen met een behoorlijke
reductie van de administratieve lasten die hiermee samenhangen, bijvoorbeeld
het melden van besluiten. De uitvoeringsbesluiten zullen met die invalshoek
worden besproken.Er is enige aarzeling over wanneer je wat doet. Dit demissionaire kabinet
heeft in de begroting die wij volgende week behandelen, aangekondigd dat er
een groot project wordt gestart dat moet leiden tot een aanzienlijke reductie
van de ingewikkeldheid en de complexiteit van de milieuwetgeving. Ik heb het
bouwstoffenbesluit genoemd als een van de elementen die op de schop worden
genomen om tot vereenvoudiging te komen. Wij zullen dat ook doen bij andere
elementen van de Wet milieubeheer. De gevolgen daarvan worden automatisch
vertaald in het beleid.Er worden al investeringen gedaan in hoogcalorische verbranding in het
kader van de REB-regeling. In mijn ogen is het, gelet op de inspanningen die
er zijn gedaan, onverantwoord om onduidelijkheid bij de provinciale overheid
en bij de sector te laten bestaan en niet verder te gaan met het beleid. De
acties bij de regelgeving zijn in gang gezet en leiden tot een in mijn ogen
aanzienlijke reductie van de complexiteit van de regelgeving. Daar is de hele
operatie voor bedoeld. Op DMG van mijn departement wordt bijzonder veel aandacht
besteed aan het werk voor degenen die dit kabinet vormen, als wij elkaar weer
terugzien. Daar gaan wij mee door.Ik heb al enige nuancering aangebracht op de betekenis van het Europese
speelveld. Als wij een impuls aan het internationale milieubeleid willen geven,
zullen wij dat moeten doen door te zorgen dat er in Europa een level playing
field ontstaat. Niemand is er de laatste maanden meer van overtuigd geraakt
dan ik dat dit een goede beleidslijn is van het Strategisch akkoord, vooral
omdat wij klein zijn en Europa groot is. Wat er op milieugebied in de omliggende
landen wordt verbeterd, slaat in Nederland neer, omdat wij door onze geografische
ligging het afvalputje vormen van Europa, als wij niet opletten. Wat er in
Duitsland, België en Frankrijk gebeurt, heeft ook consequenties voor
ons. De eutrofiëring van de Volkerakmeer komt bijvoorbeeld niet zozeer
door de Nederlandse landbouw, dus Europa is voor ons van groot belang.In het LAP zijn hiervoor aanzetten gegeven. De brief die ik heb gestuurd,
straalt de sfeer uit dat er op alle punten aan wordt gewerkt. Dat betekent
niet dat wij op alle punten kunnen zeggen: dit is het, maar er wordt aan gewerkt.Binnen de Kamer is verschil van mening ontstaan over de eisen die aan
afvalverbranding worden gesteld. Wij zoeken daarvoor het Europese speelveld
op. Daar kom ik zo nog op terug. Het lijkt mij een mooi voorbeeld, dat wel
enige nuancering behoeft. Wij willen die weg dus inslaan. Ik zal nu vertellen
wat het Europese speelveld is, want dat is wellicht niet duidelijk. Het gaat,
zoals ik in mijn brief heb geschreven, om definities die gelukkig geharmoniseerd
zijn, want als dat niet zo was, tastten wij in het duister.Verder wordt er gediscussieerd over de vraag wat afval is en wat niet.
Zoals in het zesde milieuactieprogramma dat nog wordt uitgewerkt, is aangekondigd,
wordt de uitspraak van het Europese Hof van Justitie gevolgd. Dit zeg ik in
het bijzonder tegen de heer Klein Molekamp. Het gaat om een uitspraak van
het Europese Hof en niet om een voorstel of een advies van de advocaat-generaal.
Het lijkt mij derhalve veilig Europees gedacht. Er is op Europees niveau echter
geen goed beleid geformuleerd aangaande het verwijderen en nuttig toepassen
van afval. Om die reden hebben wij het nu overeenstemming bereikt over de
aanpak. In mijn brief heb ik al iets geschreven over de fine-tuning van het
plan naar aanleiding van ons gesprek. Dat wil ik benadrukken. Ik heb heel
uitdrukkelijk gezegd dat als er op Europees niveau een uitspraak wordt gedaan
over een punt waarop wij geen beleid hebben, wij die uitspraak volgen. Ik
vind dat een buitengewoon fatsoenlijk uitgangspunt.Wat de gelijkwaardigheid van milieueisen betreft, ziet u aan de hand van
de voorbeelden in de brief dat wij concreet willen werken aan de harmonisering
per richtlijn. De gelijkwaardigheid van de milieueisen is namelijk geen abstract
begrip, maar een heel breed begrip. Denk aan de richtlijn over afvalverbranding.
Daar kom ik zo op terug. Verder noem ik in mijn brief het voorbeeld van autowrakken,
witgoed en dergelijke. Aan die verschillende onderdelen moet hard worden gewerkt.
Het LAP geeft duidelijk aan dat wij die richting op willen gaan.Velen van u hebben de minimumstandaards genoemd. Op de termijn van 10
jaar voor de vergunning ga ik straks dieper in. Naar onze inschatting is zo'n
75% van de minimumstandaards conform Europees niveau. Je zou kunnen discussiëren
over de vraag wat het level playing field is. Is dat Europa met Griekenland
en Estland? Of geldt het level playing field ook voor een aantal zaken die
Noordwest Europa betreffen? Deze discussie is geopend bij het Verdrag van
Nice: gelijkgestemde landen kunnen dingen met elkaar afspreken. 75% van de
minimumstandaards is dus Europees. De minimumstandaards zijn hoogwaardiger
geformuleerd. Dat heeft alles te maken met het feit dat in Nederland relatief
veel verbrand wordt, terwijl in andere landen zoals het Verenigd Koninkrijk
nog heel veel gestort wordt. Dat stemt overeen met ons beleid. Bij de kwikhoudende
afvalstoffen hanteert Nederland een wat hogere norm. Daarover kan gediscussieerd
worden.Tot slot merk ik op dat onze basishouding is dat wij de Europese regelgeving
gewoon overnemen, tenzij het de uitzonderingen betreft die ik in het begin
verwoordde, met name de specifieke situatie van Nederland als deltagebied
met 16 miljoen mensen op 50.000 vierkante kilometer. Wij implementeren de
Europese regelgeving consequent in het LAP in overleg met de Kamer. Andere
ambities dan verwoord in het plan zijn er niet. Dat is onze basis.De heerKoopmans(CDA)Ik kan de redenering van de staatssecretaris volgen, maar niet de keuze
om 11,5 MJ/kg als calorisch criterium voor brandbare afvalstoffen te handhaven.De heerKlein Molekamp(VVD)De staatssecretaris zegt mijns inziens op een aantal punten terecht dat
wij Europa volgen. Toch staat afvalverbranding in Nederland veel centraler
dan in andere Europese staten. Juist daarom vraag ik mij af of dat criterium
van 11,5 verstandig is, want daarmee maakt hij de situatie ingewikkelder dan
nodig is.StaatssecretarisVan GeelDaar kom ik dadelijk nog op terug.MevrouwVan Heteren(PvdA)De staatssecretaris zegt dat zijn inschatting is dat 25% van de minimumstandaards
in Nederland hoogwaardiger geformuleerd zijn dan in het Europese. Waar verwacht
hij op korte termijn druk bij die standaards?StaatssecretarisVan GeelIk kom dadelijk apart terug op de rol van het advies van de advocaat-generaal.De handhaving wordt terecht genoemd. De algemene noties die zijn geformuleerd
ten aanzien van de handhaving zijn correct. De uitvoerbaarheid van regelgeving
in relatie tot handhaafbaarheid is een belangrijk punt en zal ook een belangrijk
punt blijven. Ik heb zelf een tijd mogen functioneren als lid van de stuurgroep
Handhaven op niveau waar ik op voordracht van de ministeries van Binnenlandse
Zaken en Justitie in gefunctioneerd heb. Ik heb daar veel voorbeelden gezien
van moeilijk te handhaven wet- en regelgeving. Overigens is de meest ingewikkelde
wetgeving niet altijd bedacht door de buitenwacht, maar soms door dit huis
zelf. Dat viel mij op in die analyses.De heerKoopmans(CDA)Toch zet er altijd een bewindspersoon een handtekening onder.StaatssecretarisVan GeelDat klopt.De heerKlein Molekamp(VVD)Daarom heeft de VVD-fractie ook tegen veel van die regelingen gestemd.De voorzitter:Nu stoppen wij, mijnheer Klein Molekamp. Het woord is aan de staatssecretaris.StaatssecretarisVan GeelWij zullen de komende tijd vanuit het ministerie van VROM – dat
heb ik al aangegeven – met voorstellen komen die daar heel ver in gaan.
Wij leven in een complexe samenleving die vraagt om helderheid. Die helderheid
leidt soms tot regelgeving waar ik ook niet gelukkig mee ben. Dat mechanisme
moeten wij proberen te doorbreken. Wij zullen vanuit het ministerie van VROM
die inspanning doen.Over de handhaafbaarheid wil ik het volgende zeggen. De heer Koopmans
wees terecht op een aantal frases in mijn brief over handhaving en vooral
over de export naar Duitsland, waaruit tussen de regels blijkt dat ik mij
daar zorgen over maak. Dat heeft hij ook genoteerd. Mijn optimisme van juli
als zouden er geen zorgen zijn, proeft hij in deze brief niet meer terug.
Ik wil ook hier even aangeven wat wij doen en wat fine-tuning moet zijn, want
dat was mijn leidraad in dit geheel.De Kamer heeft de brief van 13 november over export zelf kunnen lezen.
Uit onderzoek van de inspectie in Zuid is gebleken dat afgegeven beschikkingen
niet handhaafbaar zijn, onder meer vanwege te vage en/of te ruime benaming
van afvalstoffen. Daardoor is het moeilijk om vast te stellen of de overgebrachte
afvalstoffen inderdaad vergunde afvalstoffen zijn. Ook is het begrip "sorteren"
onvoldoende duidelijk. Daar begint het mee en dan heb ik het nog niet over
de feitelijke handhaving zelf. Ik erken dat ook niet alleen, nee, ik heb helder
en zonder een woord Frans – of in dit geval Duits – geschreven
dat er op dit terrein nog een heleboel te doen valt.Het belangrijkste vind ik dat het LAP daarvoor een aantal heldere criteria
gaat bieden. Op grond daarvan kunnen de beschikkingen beter geformuleerd worden.
Verder komt er een project tot de verbetering van de kwaliteit van beschikkingen.
Daar zijn voorstellen voor geformuleerd, want dit is gewoon een zwak punt.
Elke handhaving behoort immers te beginnen met duidelijk geformuleerde beschikkingen
en criteria.De wijzigingen worden nu voorbereid en komen zeer binnenkort – wellicht
nog in de loop van deze maand – in uitvoering. Ik wil dus niet gezegd
hebben dat wij een en ander niet zouden onderkennen. De heer Koopmans heeft
dat ook niet gezegd, maar hij heeft wel gezegd dat het veel erger is dan wij
aanvankelijk dachten. Wij onderkennen dus dat er in de sfeer van de beschikkingen
nog veel moet gebeuren.Verder werken wij aan een strategisch handhavingsplan, in overleg met
justitie. Wij kunnen niet volstaan met een of ander onderdeel van de keten
te pakken, want daar gaat een verhaal aan vooraf. Het moet gaan om een ketenonderzoek,
dus dat van het begin tot het eind onderzoek plaatsvindt. Er zitten immers
diverse keuzemomenten in, met mogelijkheden voor oneigenlijk gebruik, fraude
of hoe men dat ook wil kwalificeren.Ik kom nu tot de situatie bij de handhaving zelf. Daarbij doet zich een
aantal problemen voor die te maken hebben met het daadwerkelijk ter plekke
beoordelen van de situatie in Duitsland. Ik wijs er eerst op dat wij er in
Europees verband van uitgaan dat elk land een behoorlijk handhavingsapparaat
heeft. Ik wil dus niet het beeld oproepen dat er buiten Nederland niet of
onvoldoende gehandhaafd zou worden. Het zijn niet allemaal bananenrepublieken
die in Europa zijn of komen, en wij gaan er dus van uit dat in de EU-landen
de handhaving in principe goed plaatsvindt. Als wij daar niet zouden uitgaan,
zouden wij een heel ander soort discussie krijgen.Verder wijs ik erop dat wij niet zo maar ter plekke handhavend kunnen
optreden. De bezoeken waar wij bij betrokken zijn geweest, zijn dan ook "getelefoneerd",
dat wil zeggen dat men wist dat wij kwamen. Ik ben het met de heer Koopmans
eens, dat dit de beoordeling moeilijk maakt. Jongstleden vrijdag is er weer
beleidsmatig overleg geweest in Brussel, op alle drie de niveaus. Ik heb mij
nog niet volledig kunnen laten informeren over de conclusies die uit dat overleg
zijn getrokken, maar het zal duidelijk zijn dat wij ook in de EU deze problematiek
aan de orde stellen, op alle drie de niveaus.Samengevat, voorzitter, betekent dit dat het niet mogelijk is wat de heer
Koopmans schetste. Dat neemt niet weg dat wij alle informatie willen oppakken
die ons bereikt over mogelijk oneigenlijk gebruik. Ook heb ik al aangegeven
dat wij meer structurele maatregelen willen treffen op de terreinen die ik
noemde.MevrouwVan Velzen(SP)De staatssecretaris sprak zojuist over een strategisch handhavingsplan.
Dat doet bij mij direct herinneringen opkomen over de flora- en faunawetgeving
die wij recent in de Kamer hebben laten kelderen. Een goed uitvoerings- en
handhavingsplan is dan ook echt nodig, voordat een wet in uitvoering komt.
Ik zou daarom willen vragen, voordat er in de Kamer weer een zet wordt gedaan
om zaken terug te draaien, wat de volgorde van zaken zal zijn. Wanneer komt
het strategisch handhavingsplan en op welke wijze wordt dat gecommuniceerd?
Hangt dat samen met de daadwerkelijke uitvoering?MevrouwVan Heteren(PvdA)Ik heb een bijna analoge vraag. Ook bij mij kwamen bepaalde beelden op
toen ik de term "strategisch handhavingsplan" hoorde. Daarbij gaat het vooral
om de vraag, hoe men verantwoordelijkheden neemt. Met wat voor strategisch
handhavingsplan krijgt de staatssecretaris frauduleuze attitudes in de greep?
Ook met een prachtig handhavingsplan is er het probleem dat wij mogelijke
fraude in beeld moeten zien te krijgen en dat er op justitiegebied iets moet
gebeuren. Tenzij de staatssecretaris het nader concretiseert, heb ik niet
direct positieve gevoelens bij alleen een plan.De heerKoopmans(CDA)Maakt het kabinet ook een punt van de door mij genoemde ontwijking en
ontduiking van, ik zeg u, tientallen miljoenen aan stortbelasting? Moet ook
de FIOD geen rol spelen in het groepje handhavers?StaatssecretarisVan GeelIk begin bij de laatste opmerking van de heer Koopmans. Door de feiten
die u signaleert, ben ik alleen maar verder aangespoord om daar achterheen
te gaan. Zowel de wijze waarop ons afval wordt verwerkt, als de wijze waarop
de financiën worden geregeld – bijna in die volgorde, zou ik zeggen –
kúnnen gewoon niet. Naarmate wij meer signalen krijgen, zullen wij
daar concreter naar kijken. Wij hebben niet het idee dat dit systematisch
en op grote schaal gebeurt, want anders zou ik dat hebben gemeld. Er zijn,
mede als gevolg van vragen van de heer Koopmans en de voorzitter, een aantal
onderzoeken uitgevoerd en er is onderzoek gedaan naar de capaciteit van een
aantal Duitse bedrijven. Als er enige reden is om bezorgd te zijn, ga ik erachter
aan. Als de heer Koopmans aannemelijk maakt dat het op zo'n grote schaal gebeurt,
zullen wij in goed overleg alle betrokkenen raadplegen, ook degenen die zich
bezighouden met de financiële kant van de zaak. Het is natuurlijk volstrekt
helder dat het ontwijken en ontlopen van stortbelasting niet getolereerd kan
worden.In het kader van het strategisch handhavingsplan zeg ik dat wij ook met
Justitie spreken over deze problematiek. In goed overleg heeft Justitie de
suggestie gedaan om strategisch te kijken naar de plaatsen waar je ingrijpt
en de dingen die je onderzoekt. De lijn die ik net aangaf, houdt in dat je
direct als je iets merkt, gaat kijken en optreedt. Strategisch handelen houdt
daarentegen in dat je nadenkt over de zwakste schakel en deze systematisch
analyseert om daarop vervolgens je beperkte capaciteit te zetten. In de Kamer
is wel vaker een probleem aan de orde, waarna er strategisch wordt nagedacht
over de oplossing. Ik heb het dan niet over bolletjesslikkers, want daar heb
ik geen verstand van. Het is geen kwestie van een jaar of een dikke nota,
maar het betekent dat er goede afspraken gemaakt moeten worden tussen Justitie,
de verantwoordelijke staatssecretarissen en het daarbij behorende inspectieapparaat.
Voor de termijn van implementatie moet u denken aan het voorjaar en dat is
al heel wat gezien de prioriteitsstelling. Daar moet u begrip voor hebben.MevrouwVan Velzen(SP)Begrijp ik de staatssecretaris goed dat het LAP ingaat voordat wij een
strategisch handhavingsplan hebben of hebben geïmplementeerd?StaatssecretarisVan GeelUw vraag lijkt te impliceren dat wij niets doen.MevrouwVan Velzen(SP)Nee, het gaat mij om de volgorde.StaatssecretarisVan GeelVolgens mij heb ik heel duidelijk aangegeven dat ik de volle bereidheid
heb alle aanvullingen ten aanzien van lastenverlichting, Europese regelgeving
en handhaving te verwerken in het LAP. Ik heb deze punten verinnerlijkt en
zij zullen zo nodig leiden tot aanpassingen. De keuze om alles uit te stellen
tot wij weer een stap verder zijn, vind ik buitengewoon onwenselijk –
en dan heb ik het nog vriendelijk gezegd – gelet op het proces waarin
wij zitten. U moet het veel meer zien als een procesplan waarin steeds aanpassingen
worden doorgevoerd. Ik herhaal mijzelf als ik benadruk dat dit verantwoord
is, omdat ik volstrekt achter de basisstructuur van het plan sta, namelijk
de wijze van sturing. De wijze waarop wij de hoofdlijnen van de sturing van
het afvalbeleid hebben vormgegeven, bouwt voort op een grote kennis en kunde
in dit land. Ik vind dat een buitengewoon stevig fundament en het hoort bij
het proces dat wij hier en daar wat moeten bijbouwen, renoveren en veranderen.
Met het vaststellen van een plan moet je niet denken dat je er voor de komende
jaren bent. Als wij het volledig oneens zouden zijn over de fundamentele structuur,
hebben wij een ander probleem, maar ik heb niet uit uw woorden begrepen dat
de fundamenten van het plan in zijn geheel ter discussie staan.De heerVan den Brink(LPF)Ik ben het natuurlijk ermee eens dat er fundamenten moeten zijn. Ik snap
het verhaal niet, maar als ik een verhaal niet snap, is dat natuurlijk altijd
mijn schuld, nooit de schuld van degenen die het hebben uitgelegd. Ik kijk
nu naar de Duitse en Nederlandse situatie. De heffing op storten in Nederland
levert onze staatskas een redelijke vracht euro's op, maar bevordert vervolgens
ook de exportstroom. Ben je als overheid wel de juiste club om een en ander
goed te beoordelen indien je het een nodig hebt voor je staatskas?StaatssecretarisVan GeelIk neem de kwestie van de storttarieven en de export in dit deel van mijn
antwoord mee. Bij de eerste bespreking van het LAP vorig jaar is vastgesteld
dat verdere verhoging van de heffing op storten niet aan de orde behoefde
te zijn, omdat uit de analyses bleek dat er met de laatste verhoging een goede
balans zal bestaan tussen de heffing op storten en de relatie hiervan met
verbranden. Zoiets moeten wij in Nederland koesteren. Wij moeten buitengewoon
voorzichtig zijn. De verbrandingsinstallaties zijn voor 99% in handen van
overheden en moeten goed worden benut om nadelige gevolgen in financiële
of operationele zin te voorkomen. De burgers kunnen zich immers niet onttrekken
aan dit soort kosten. Vandaar dat wij niet hebben gekozen voor verdere verhoging
noch voor verlaging.De heerKoopmans(CDA)Kunt u motiveren waarom niet is gekozen voor verlaging?StaatssecretarisVan GeelVerlaging van de stortkosten zal in onze ogen de zorgvuldige balans tussen
verbranden en storten in negatieve zin verbreken. Het is een subtiel evenwicht.
Ik hoor de sector zelf er ook niet meer op tamboeren vanwege
die balans. Los van de financiën en collega Van Eijck zie ik geen inhoudelijke
reden om dat te doen.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik vind het merkwaardig dat de staatssecretaris het heeft over een zorgvuldige
balans, terwijl er sprake is van een groei van de export met miljoenen tonnen.
Vindt hij dat echt een zorgvuldige balans?StaatssecretarisVan GeelAls u mij interrumpeert, kom ik niet toe aan het verhaal van de export
dat ik aan het opbouwen was. In mijn beleving wordt wat er nu gebeurt eerst
en vooral niet veroorzaakt door de hoogte van de storttarieven. Die speelt
wel een rol nebenbei. Het lijkt wel alsof ik heb geoefend in relatie tot Duitsland.
De hoofdoorzaak is dat er onvoldoende hoogwaardige hoogcalorische mogelijkheden
zijn voor verbranding van een deel van de reststoffen. Daarbij gaat het inderdaad
om meer dan bouw- en sloopafval. Daar ligt de kern van het probleem. Vandaar
dat wij uitbreiding van de daarvoor noodzakelijke capaciteit een absolute
voorwaarde achten om ons beleid goed uit te voeren. Vandaar ook de MEP-regeling
en de stimulering van 80% van de capaciteit van de projecten. Het systeem
is volgens ons in de kern goed. Dat wij een stortverbod hebben voor bouw-
en sloopafval en geen of onvoldoende mogelijkheden voor een zo hoogwaardig
mogelijk gebruik ervan, is de hoofdreden van de export. De andere redenen
zijn afgeleide redenen, want als het eenmaal wordt geëxporteerd kan de
restfractie ook nog goedkoper in Duitsland worden gestort, maar dat mag men
niet als hoofdoorzaak van de problematiek zien. In een systeem dat goed wordt
gehandhaafd, is dat een volstrekt logische lijn. De heer Koopmans heeft terecht
de handhavingskwestie aan de orde gesteld. Wij moeten natuurlijk niet het
beeld oproepen dat alles wat er gebeurt op het gebied van bouw- en sloopafval
onredelijk is en dat het niet goed gebruikt zou worden. Ik noem een paar cijfers.
Van het bouw- en sloopafval wordt 94% opnieuw gebruikt. De overblijvende 6%
is een brandbare rest die onder andere bestaat uit behangpapier, kunststof,
en dergelijke. Dit kan niet meer gestort worden. Daarom gaat een deel van
dit restafval naar Duitsland en die stroom neemt inderdaad drastisch toe.
Driekwart daarvan wordt weer nuttig gebruikt in de elektriciteitscentrales
en cementovens.Als deze lijn die de meest hoogwaardige manier van verwerken is, op een
oneigenlijke manier wordt gebruikt en andere afvalstromen in dit op zich logische
systeem een plaats krijgen, ontstaat er een probleem. Wij moeten dus niet
de hele systematiek afwijzen. Wij moeten ervoor zorgen dat wij het probleem
aanpakken bij de kern en die kern is dat er onvoldoende mogelijkheden in Nederland
zijn voor een goede hoogcalorische verwerking.Ik zeg toe dat ik op het terrein van de export, het onderscheid tussen
nuttige toepassing en verwijdering en het storten in overleg met u en de sector
wil nagaan of het mogelijk is ook het laatste gaatje dicht te branden, bijvoorbeeld
door een stortheffing bij export. Ik wil niet het beeld oproepen dat deze
systematiek, de structuur en de sturing op zich onlogisch zijn. Die sturing,
mits goed gehandhaafd, sluit bijzonder goed aan bij de systematiek waarmee
wij vanuit het startpunt van de ladder van Lansink langzaam maar zeker de
oplossing van het afvalprobleem in Nederland op een hoog niveau hebben gekregen.Door de aangekondigde stortverboden op landsniveau of op het niveau van
de federale republiek zal deze praktijk nog verder worden in geperkt. Ik weet
niet op welk moment dit zal ingaan. Ik moet mij nog laten informeren of dit
inderdaad in 2003 zal zijn voor de deelstaten en 2005 voor de federale republiek.
Er is dus voor mij alle reden om ervoor te zorgen dat wij snel een hoogwaardige
calorische verbranding in Nederland krijgen en dat de handhaving op niveau
komt.MevrouwVan Velzen(SP)De staatssecretaris heeft aangeboden een verdergaande notitie te schrijven
over dit onderwerp. Ik zou dat zeer toejuichen.StaatssecretarisVan GeelDe brief die ik de Kamer heb gestuurd, is volgens mij al heel helder.
Ik heb alleen aangegeven dat ik een extra inspanning wil leveren voor de handhaving
en voor het eventueel dichtschroeien van het laatste gaatje, ook in overleg
met de sector. Met de sector is overigens ook gesproken over de criteria en
over de vraag welke aanscherpingen nog mogelijk zijn voor de scheiding in
Nederland. Ik heb afgelopen vrijdag nog toegezegd aan de sector dat ik hiernaar
graag nog eens wil kijken. Als hier nog wijzigingen uit voortkomen, zal ik
die aan de Kamer voorleggen. Dit lijkt mij een ordelijke manier om het procesplan
stappen verder te krijgen. Ik wil echter nogmaals benadrukken dat wij dit
alleen doen als de Kamer instemt met de hoofdstructuur op zich. Dan kunnen
wij tot een fijnere afstemming komen en ervoor zorgen dat de effecten van
het Strategisch akkoord daarin worden verwerkt.De heerVan den Brink(LPF)Ik begrijp het nog niet helemaal. De hoofdoorzaak van het exportprobleem
is dat er in Nederland onvoldoende mogelijkheid is voor hoogwaardige verbranding.
De regel voor export naar Duitsland luidt dat als er 51% nuttig kan worden
gebruikt, 49% mee mag dat niet nuttig wordt gebruikt. Zo was ongeveer de regeling.
Het vervolg snap ik echter niet. De staatssecretaris zegt dat de oorzaak is
dat Nederland onvoldoende capaciteit heeft voor hoogwaardige verbranding.
Uit de woorden van de staatssecretaris proef ik dat hij die capaciteit zou
willen vergroten. Waarom laat hij in het voorliggende verhaal dan 49% niet-nuttig
afval meegaan? Verder is er nog een verschil met Duitsland qua invulling van
"nuttig" en niet "niet-nuttig". Ik vind dat inconsequent. De staatssecretaris
zou kunnen zeggen: eigenlijk is het inconsequent, maar onze armpjes waren
op dat moment nog te kort om het lek dicht te schroeien. Dit zou een logisch
antwoord zijn, maar ik zal niet voor de staatssecretaris antwoorden.De staatssecretaris wil het nu dichtschroeien en een heffing leggen op
de export. Dat is eigenlijk de omgekeerde situatie van nu. Hoe opereert Nederland
dan op dat Europese speelveld? Als de staatssecretaris niet uitkijkt, komt
hij van de regen in de drup. Als het lang drupt, holt de steen uit.De heerKlein Molekamp(VVD)Ook ik begrijp het niet helemaal. De staatssecretaris zegt: het ligt aan
een gebrek aan capaciteit. Daaruit blijkt in ieder geval dat het moratorium dat door de heer Pronk is ingesteld, catastrofaal is geweest. Overigens
werd dit kamerbreed, met uitzondering van de VVD-fractie, gesteund.De staatssecretaris zegt verder dat er een heffing moet komen op export.StaatssecretarisVan GeelHet ging daarbij om storten.De heerKlein Molekamp(VVD)Hij zou onterechte export eigenlijk willen verbieden, maar kan dat niet
vanwege de Europese regels. Het opleggen van een heffing kan dan ook niet,
want daardoor ontstaat hetzelfde spanningsveld.De staatssecretaris lijkt vooral theoretisch te opereren. Door die hoge
stortheffing gaan de AVI-tarieven omhoog. Dit benadrukt juist het ongelijke
speelveld. Ten eerste gaat dat ten koste van de burger. Ten tweede leidt dat
tot ongewenste export. Als de staatssecretaris gelijk zou hebben, had ARN
geen enkel probleem meer. Er is namelijk een tekort aan verbrandingscapaciteit,
zodat men zou kunnen rekenen wat men wil. Voor hen zou dat een hoopvol bericht
zijn, maar volgens mij is het bezijden de waarheid.De heerKoopmans(CDA)De CDA-fractie wil geen studie zoals de SP-fractie, maar daden. Bij dit
dossier is dat buitengewoon belangrijk.MevrouwVan Velzen(SP)Wat dat betreft, verschil ik niet van mening met de heer Koopmans.De heerKoopmans(CDA)In een jaar tijd is de capaciteit in Nederland niet veranderd en is de
productie van afval amper gestegen; de staatssecretaris is terecht trots op
dat laatste. Toch lopen de AVI's leeg; de vollast was afgelopen zomer een
probleem. Sorteerders komen op een aantal plekken volkomen droog te staan.
Nieuwe investeerders hebben er daardoor geen trek meer in. De staatssecretaris
kan niet zeggen: dat komt door van alles en nog wat, maar niet door de heffing.
Volgens mij is het volledig veroorzaakt door die heffing. De aspecten die
de staatssecretaris noemt, hebben de zaak alleen een beetje versneld.Ten aanzien van de daden, heb ik al een aantal goede punten gehoord. Ik
ben het eens met de opmerking van de heer Klein Molekamp over de heffing bij
export. Het is het beste om de markt een soort shocktherapie te laten ondergaan.
In dat licht moet worden bekeken of bestaande beschikkingen nog wel in stand
moeten blijven.StaatssecretarisVan GeelEr wordt gesproken over 50% nuttig gebruik als criterium. Tot nu toe wordt
van wat in Duitsland verwerkt wordt, 73% nuttig gebruikt. In overleg met de
sector hebben wij aangegeven dat wij willen bezien hoe dit verloopt en welke
mogelijkheden er zijn. Gevraagd wordt namelijk het percentage in Nederland
te verhogen conform de Duitse lijn. Hier kleven echter Europees-rechtelijke
problemen aan. Eén is dat wij andere normen kunnen stellen als wij
daar zelf aan voldoen, maar wij hebben op dit ogenblik die normen niet. Ik
heb mijn bereidheid uitgesproken, daarover nader met de sector te overleggen
en u de resultaten voor te leggen.Ik ben het niet eens met de opmerking dat de hoogte van de stortheffing
de problematiek veroorzaakt. Ik heb dit als een element genoemd maar niet
als hét element. Ik wijs erop dat thans besloten is, niet over te gaan
tot een hogere heffing. Ik vind dit een verstandig besluit in het bestaande
subtiele evenwicht.De heer Klein Molekamp heeft het allemaal meegemaakt, maar ik meen dat
het moratorium betrekking had op laag calorisch afval, terwijl wij nu spreken
over hoog calorisch afval. In het kader van de MEP moet het Rijk een duidelijk
signaal afgeven. Er is sprake van een tien jaar durende bijdrageregeling die
gegarandeerd wordt. Wij menen dat door dit soort regelingen initiatieven van
de grond komen. Ik vind het niet nuttig om allerlei factoren als hoofdoorzaak
aan te wijzen. Wij moeten proberen de open einden van de systematiek –
elementen die ervoor zorgen dat het systeem niet werkt – dicht te schroeien.
Ik heb al de volle bereidheid getoond om dit op de genoemde punten te doen.Ik sprak eerder over een onderzoek naar de heffing op het storten. Het
is mogelijk dat een heffing wordt gerealiseerd in samenhang met het storten
in Nederland en elders, maar ik weet dit een "tricky" onderwerp in Europa
is. Bij de heer Klein Molekamp speelt op de achtergrond het idee van een vrije
markt in Europa vanuit een level playing field, maar dan zullen andere kostprijsverschillen
een rol spelen. Level playing field houdt niet in dat ieder bedrijf altijd
en overal met dezelfde basiskosten wordt geconfronteerd. Dit betekent dat
verschillen in management en regionale situaties een rol zullen spelen bij
de schaalgrootte. Ook kan dit leiden, zelfs in een gelijke stortsituatie,
tot grote verschillen in exportstromen van afval.De heer Koopmans en ik verschillen van mening over de rol van de heffing,
maar dit is – zoals ik al eerder zei – niet de hoofdoorzaak van
de problematiek. De heffing speelt wel degelijk een rol als bijvoorbeeld in
Duitsland geëxporteerd afval hoogwaardiger kan worden gebruikt, terwijl
ook de storttarieven daar lager zijn. Ik erken de samenhang. Het is echter
de vraag wat het meest verstandig is om op aan te sturen. Ik meen dat het
niet verstandig is om af te koersen op een verlaging van de stortheffing,
maar aan te sturen op de andere genoemde elementen. Hierover gaat vandaag
de discussie.De heerKlein Molekamp(VVD)U geeft impliciet aan dat u meer kunt sturen dan u op dit moment doet.
Anders vraag ik mij af, waarom u tot nu toe niet hebt gestuurd. Op dat punt
is er echt sprake van een wezenlijk verschil.MevrouwVan Heteren(PvdA)U gaf aan dat 73 à 74% nuttig wordt hergebruikt. De norm ligt lager.
Waarom wordt bij wijze van aanvullende maatregel de norm niet op dat percentage
bepaald? Het te storten restant wordt dan een stuk kleiner.StaatssecretarisVan GeelEen deel van de oplossing om verduidelijking en sturing aan het proces
te geven, is gelegen in het LAP zelf. Daarom is het zo belangrijk dat wij
met dit LAP kunnen beginnen. Vervolgens komen de aanpassingen aan de orde.
Doen wij dit niet, dan krijgen wij een volstrekt onduidelijke situatie. Een
deel van de problematiek van de helderheid wordt in dit LAP aangegeven.De problematiek is ontstaan als gevolg van een stortverbod voor bouw-
en sloopafval begin 2000. De handhavingkwestie waarnaar de heer Koopmans verwees,
is een gewichtig punt. Voor een deel moet de systematiek in het LAP worden aangevuld, waardoor de exportstroom zal verminderen. Voor een ander
deel gaat het om extra investeringen in hoogcalorische verbranding. Daarbij
heb ik een derde en vierde element genoemd. Ik wil in overleg treden met de
sector over de percentages en over de mogelijkheden. Ten slotte heb ik als
"dichtschroeimiddel" genoemd het creëren van een level playing field
met betrekking tot de stort zelf, niet zozeer door onze tarieven te verlagen,
maar door te kijken wat wij kunnen doen in relatie tot het buitenland. Dit
pakket maatregelen is deels in uitvoering en deels heb ik het in het overleg
met de sector toegezegd. De structuur is in mijn ogen duidelijk. Ik vraag
de steun van de Kamer voor de fine-tuning van de sturing.Zoals ik al heb aangegeven in de beantwoording van kamervragen, vinden
wij het een goede lijn om de advisering door de heer Welschen op te pakken
en te verbreden. Wij hebben daarbij heel duidelijk aangegeven dat wij een
medeverantwoordelijkheid hebben. Die medeverantwoordelijkheid nemen wij. De
oplossing die hij heeft aangedragen, was mij echter niet helemaal duidelijk.De heerKoopmans(CDA)U kunt dat doen door aan de natte fractie een lager storttarief toe te
kennen. Dan is het onmiddellijk opgelost. Dat moet uiteraard met medeverantwoordelijkheid
van het Rijk, want wij moeten het niet alleen bij woorden laten.StaatssecretarisVan GeelIk kom hier nog op terug.Wij hebben al uitvoerig met de NMa gesproken over de wijze waarop dit
nu georganiseerd is. Wij zullen de komende tijd, zeker als wij het hebben
over 2003, bekijken of in 2006 de grenzen open kunnen. Daarbij is een grote
rol weggelegd voor de NMa. Wij zullen ook bekijken of er soortgelijke toezichtsorganen
moeten komen als voor de telecom. Dat is een belangrijk punt. Het speelt een
grote rol bij het ontwerp dat wij de komende tijd gaan krijgen voor meer Europese
markten.Over de zoutwinning in Groningen en Drenthe het volgende. Het is goed
verwoord door sommige woordvoerders dat de keuze die gemaakt is, vrij abrupt,
mede op grond van Europese richtlijnen, nu in het LAP terecht is gekomen.
Daar is wat commotie ontstaan. De keuze is gemaakt dat in de diepe ondergrond
geen zaken thuishoren die niet uit die ondergrond komen. Wij moeten wel een
plek vinden voor afval, maar diep in de ondergrond iets opbergen dat niet
des ondergronds is, is nauwelijks meer repareerbaar in termen van duurzaamheid.
Vandaar dat wij zeggen dat dat beginsel staat als een huis.U heeft echter eigenlijk ook gelijk als u zegt: dat is een mooi verhaal,
maar wat doen wij dan? Ik kan mij daarom goed voorstellen dat wij straks een
aangepaste tekst aan u voorleggen, waarin wij met name de afweging maken of
er alternatieven zijn voor het onderbrengen in de ondergrond en wat de effecten
daarvan voor het milieu zijn. Als dan milieuhygiënisch blijkt dat het
verstandiger is om het toch te doen in de ondergrond, is dat een keuze die
dan gemaakt kan worden. Wij willen u dus graag tegemoet komen en daar een
formulering voor vinden, waaruit blijkt dat het geen automatisme is, maar
dat de effecten van de ene wijze van verwerking worden gezet naast de andere.De heerKoopmans(CDA)Dit klinkt heel positief. Dat betekent dus dat er een aangepaste tekst
komt van de aangepaste tekst. Wij hadden namelijk al een brief gekregen.StaatssecretarisVan GeelIk luister goed naar u. De indruk wordt wel gewekt dat dat niet zo zou
zijn, maar ik luister heel goed. Soms zet ik mijn eigen streepjes en zet u
uw streepjes.MevrouwVan Velzen(SP)De staatssecretaris sprak zojuist over het betrekken van de NMa bij het
vrijgeven van de grenzen in 2006. In 2006 worden de grenzen opengegooid, maar
hoe gaan wij dan handhaven en controleren? Wij signaleren nu namelijk al dat
export en controle op de omstandigheden, waarin de afval verwerkt wordt, problemen
opleveren. Verder heeft hij gesproken over een eventuele "stortheffing". Zou
die heffing in een situatie dat de grenzen daadwerkelijk worden opengegooid,
ook blijven bestaan of geeft hij er de voorkeur aan die dan weer te laten
vervallen?StaatssecretarisVan GeelStorten – ik denk dat wij dat ook op Europees niveau moeten doen –
hoort in wezen, tenzij het een gevolg is van een andere lijn, op het landniveau
te gebeuren. Wij willen niet de eeuwigdurende nazorg van zoiets bij een ander
neerleggen. Het openstellen van grenzen voor al het afval is nog geen gelopen
race. We hebben aangegeven dat we alle ins en outs van de problematiek goed
op een rij willen zetten met behulp van de adviezen van de NMa. Dat dient
in goed overleg met de Kamer volgend jaar te gebeuren. We zullen langzaam
maar zeker naar een oplossing toe moeten werken. Willen we het? Zo ja, hoe
willen we het? Wat is onze invloed daarbij? U hoeft mij er niet van te overtuigen
dat er heel wat haken en ogen zijn rondom dit dossier.MevrouwVan Velzen(SP)U stelt mij daarmee voor een dilemma. U vraagt mij "ja" te zeggen tegen
het LAP, terwijl ik niet weet hoe het zal uitpakken. In het LAP wordt gesproken
over grenzen opengooien in 2006, maar ik heb totaal geen inzicht in de handhaafbaarheid
en de controleerbaarheid van de wetgeving. U vraagt ons echter wel om u een
mandaat te geven om ermee verder te gaan.StaatssecretarisVan GeelMij is altijd geleerd dat besturen eeuwig is. Het is aan mij of het volgende
kabinet om te kijken wat de effecten daarvan zijn. We moeten ons goed voorbereiden
als dat aan de orde komt. Dat is verstandig beleid. Wanneer het straks op
Europees niveau gebeurt, moeten we niet pas dan ter plekke gaan bedenken wat
we moeten doen. Dit is anticiperen op. Dat gebeurt deels om aan beleidsbeïnvloeding
op Europees niveau te doen en deels om ons huidige huiswerk te doen. We moeten
er vooral voor zorgen dat het bouwwerk dat we hier met elkaar in een reeks
van jaren hebben opgebouwd, met de investeringen die gedaan zijn, toekomstvast
blijkt te zijn. Dat zijn zeer belangrijke ankerpunten voor de uitwerking.
Ik heb ook al het element van storten in eigen land genoemd. U hoeft echter
niet bang te zijn dat het buiten u omgaat. De zaak wordt alleen goed voorbereid.
Vervolgens wordt u in een goed raamwerk aangereikt wat wel en niet verstandig
is op dat terrein. De heer Koopmans heeft een vraag gesteld over het Besluit verbranden afvalstoffen.
Daar bestond enig verschil van interpretatie. De heer Koopmans vroeg wat er
Europees geregeld was op dit terrein. Bij de verwerking is harmonisering van
Europese regelgeving heel duidelijk een invalshoek is geweest. Dat veroorzaakte
bij mevrouw Van Heteren enig commentaar en bij de heer Koopmans de vraag of
er wel voldoende Europees was afgestemd. Ik loop het besluit even door op
drie stoffen. Over fijn stof is overleg gepleegd met het Nederlandse bedrijfsleven.
De hier gehanteerde norm zit onder de Europese norm en vormt voor het bedrijfsleven
geen probleem. De kwiknorm is nu gelijk aan die op Europees niveau, al heeft
dat wel enig commentaar opgeleverd. Overigens zijn daar enkele zorgpunten.
De beschikking die afgegeven is rond de ENCI en de kwikemissie is genoemd.
We zullen dit punt de komende twee jaar goed met het bedrijf gaan monitoren.
We zullen kijken hoe de uitstoot van kwik zo minimaal mogelijk kan zijn in
relatie tot de vergunning. In de NOx'en hebben we nu een wijziging
aangebracht. Er is nu met het oog op de piekbelasting voor een gemiddelde
over een maand gekozen. Ook hier blijken wij met het bedrijfsleven goed uit
te komen. De afvalverbranding en de criteria zijn buitengewoon harmonieus
in Europees verband. Er is op twee punten een normstelling die absoluut probleemloos
opgelost kan worden. Ik heb al aangegeven dat de trend is om het Europese
speelveld ook hier leidend te laten zijn.Ik kom bij het voornemen van Horst om af te stappen van het GFP-beleid.
We zullen daar zeker met Horst over praten. We doen dat in overleg. Ik ga
niet meteen een eindoordeel vellen. Ik wil echter niet verhelen dat het belang
van GFT-inzameling erg groot is. Ook hier is elke kilo te veel er een te veel.
Ik vind dat een belangrijk punt in het verdere overleg. Wij willen dat het
beleid hierop is gericht. In het kader het programma Stimulering afvalscheiding
en afvalpreventie van huishoudelijk afval, het STAP-programma, willen wij
met het Rijk, de provincies en de gemeenten een stimuleringsprogramma opzetten
om een verdere impuls te geven aan dit beleid. Wij zullen in goed overleg
bekijken of de pilot die de gemeente Horst voorstelt haalbaar is en kan bijdragen
aan de intensivering van de gescheiden inzameling en het bereiken de doelen
die wij beogen. Ik zet er dus wat kanttekeningen bij, maar men moet alles
onderzoeken, bekijken en bespreken en dat zullen wij in dit geval zeker doen.De heerKoopmans(CDA)De gemeente Horst onderbouwt haar voorstel met toekomstige Europese richtlijnen.
Wil de staatssecretaris dat bij zijn afweging betrekken?StaatssecretarisVan GeelUiteraard. Als dit element een rol speelt in de voorstellen van de gemeente,
zullen wij daar zeker de nodige aandacht aan geven.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik begreep van de gemeente dat er ook investeringen moeten worden gedaan.
De staatssecretaris zegt dat hij er nog eens naar zal kijken. De vraag is
nu of de gemeente die investeringen moet doen of niet. Als de gemeente een
misinvestering doet, heeft dat effect op de lasten voor de burger.StaatssecretarisVan GeelKorte termijn is niet over een half jaar, maar het is zeer binnenkort.
Het is een kwestie van dagen of weken, niet langer. Wij willen er geen groot
studieproject van maken. Wij gaan snel met de gemeente om de tafel zitten.
Met de term "korte termijn" moet je altijd oppassen. Voor de een is dat drie
maanden en voor de andere een paar dagen. In dit geval is het een kwestie
van weken.MevrouwVan Velzen(SP)Is staatssecretaris een voorstander van het afschaffen van de gescheiden
inzameling van groente- en fruitafval en welke implicaties heeft dit volgens
hem voor het landelijke beleid?StaatssecretarisVan GeelWat bedoelt u?MevrouwVan Velzen(SP)De bedoeling van de pilot in de gemeente Horst aan de Maas is dat het
ingezamelde compostmateriaal zuiverder wordt doordat het groente- en fruitafval
er niet langer bij zit. Wat vindt u ervan dat dit gedeelte niet meer wordt
opgehaald?StaatssecretarisVan GeelWij hebben instrumenten om een doel te realiseren. Daar hebben ik het
al een paar keer met deze commissie over gehad. De doeleinden zijn helder,
maar de instrumenten niet. Als blijkt dat een instrument het beoogde doel
niet dichterbij brengt, is het buitengewoon arrogant om het toch te handhaven.
We moeten serieus bekijken wat uiteindelijk het beste milieuresultaat oplevert.
Hetzelfde geldt voor de blikjes en de meermaligheids- en de eenmaligheidstoeslag.
Dat heb ik vorige week ook al gezegd. Dit soort dogma's interesseert mij helemaal
niks. Mij interesseren alleen maar het uiteindelijke milieurendement en de
kosteneffectiviteit ervan. Dat zijn de enige criteria en die gaan we gewoon
bekijken. Ik ben dus niet voor het dogma dat alles moet; ik kijk naar het
milieueffect in relatie tot de kosteneffectiviteit. Dat lijkt mij een heel
duidelijk criterium.MevrouwVan Velzen(SP)Nut en noodzaak zijn het belangrijkste, maar geeft de staatssecretaris
hiermee aan dat daarnaar tot nu toe geen onderzoek is gedaan, maar dat nut
en noodzaak moeten blijken uit de onderhandelingen over dit pilotproject?StaatssecretarisVan GeelIk zal mij hierover verstaan met mijn ambtenaren. Als dat nodig is, kom
ik er nog op terug. Het basisprincipe ligt ten grondslag aan het MER-onderzoek
waarop het LAP is gebaseerd. Ik weet echter niet of dat ook in deze situatie
van toepassing is. Mijn houding moge duidelijk zijn: die criteria moeten het
hoofdpunt zijn en die gaan we bespreken.Ik heb al geantwoord op de vraag van mevrouw Van Heteren of het problemen
oproept als 25% van de minimumstandaards hoger is dan Europees. Ik heb al
gezegd dat het hierbij vooral gaat om verbranden in plaats van storten. Dat
wordt de lijn in alle Europese landen, maar in sommige landen gaat het wat
langzamer. In Engeland wordt nog 90% gestort en in Duitsland wordt ook nog
veel gestort. De druk op onze minimumstandaard zal niet noemenswaardig toenemen,
omdat deze landen zich ook in die lijn bewegen. Ik denk niet dat dit een probleem
is.Ik heb al gezegd dat wij in de uitvoeringsprogramma's en bij een aantal
andere activiteiten een impuls geven om tot verdere reductie
te komen van de administratievelastendruk. Volgend jaar wordt een groot programma
voor vermindering van de druk van wet- en regelgeving door VROM aan de Kamer
voorgelegd. Dat is het kader, en daar wordt groot gewicht aan toegekend.De heer Klein Molekamp heeft de uitgebreid gemotiveerde mening genoemd
van de advocaat-generaal over het accepteren van calorische criteria bij verwijderen
of nuttig gebruik. Naar mijn idee is het heel helder. Je kiest het primaire
doel van de afvalverbrandingsinstallatie als criterium voor nuttig gebruik
of verwijderen. Je kunt ook uitgaan van de hoogwaardigheid van de brandstof
en het hoogcalorisch vermogen als criterium.Ik onderlijn dat dit in Europa niet geregeld is. Ik vind het volstrekt
legitiem dat een land deze criteria naar voren brengt. In de notitie worden
hiervoor goede redenen genoemd. De lidstaten mogen beleid formuleren, zolang
op Europees niveau geen beleid is vastgelegd. Als het onverhoopt anders is,
is daar geen discussie over, zoals daarnet in het debatje is gezegd. Dan volgen
wij de richtlijn en passen het LAP aan.Er is gevraagd of die aanpassing grote gevolgen heeft, als die ordentelijke
bestuurlijke volgorde wordt gevolgd. Nee, dat niet, anders zou ik het ermee
eens zijn dat het allemaal anders moet. Ik denk dat het vraagstuk op deze
manier heel nuchter wordt benaderd. Ik heb uit de eerste termijn begrepen
dat de heer Klein Molekamp dit niet vindt, maar ik zie geen reden waarom wij
het anders zouden doen.De heer Klein Molekamp heeft ook gezegd dat de minimumstandaard en een
vergunning voor tien jaar tot rechtsongelijkheid leiden. In de praktijk zie
ik de rationaliteit niet van vergunningen met een looptijd van tien of twintig
jaar in deze dynamische sector. Tegen mevrouw Van Heteren zeg ik dat dit instrument
de innovatieve kracht versterkt. Ik hoor graag van haar in tweede termijn
wat het echte probleem is met de termijnen van vergunningverlening in relatie
tot de minimumstandaard gezien de dynamiek in de praktijk.De sectorplannen voor de havenontvangstinstallaties houden in dat de adviezen
van de "verwerking verantwoord" ook voor de andere scheidingsinstallaties
worden toegepast. Wij zien geen reden om dat anders te doen, omdat als wij
ze niet van toepassing verklaren op andere installaties, de voorschriften
ontdoken worden. Het oorspronkelijke advies had inderdaad betrekking op de
havenontvangstinstallaties.Ik ga graag mee met de opvatting van deze commissie over het terugbrengen
van de diepe ondergrond, onder de voorwaarden die ik net heb genoemd. Ik hoop
de heer Van den Brink te hebben uitgelegd wat onder bodemvreemd verstaan moet
worden.De heer Pim Fortuyn vond zwerfvuil het belangrijkste milieuprobleem. Hij
heeft dat althans weleens plagend gezegd. Voor de burgers is het ook een zeer
zichtbaar probleem. Ik hoop erin te slagen het land daarvan te verlossen.
Al gaat het maar om een blikje, het is bijna symbolisch voor een zekere mate
van verloedering en dat laatste moeten wij niet willen. Vandaar dat wij er
alles aan doen, dat probleem terug te dringen. Het is echter een ander dossier,
waarover waarschijnlijk binnenkort met de Kamer gesproken zal worden. Er is
een brief naar de Kamer onderweg waarin ik op grond van het vorige algemeen
overleg een aantal suggesties doe over het vervolg van die aanpak.Een paar punten die bij innovatie aan de orde zijn, zijn al genoemd. De
druk van de tienjarige regelgeving speelt daarbij een rol. In het LAP is gekozen
voor instrumenten als de stortbelasting en de MEP-regeling. Deze instrumenten
kunnen tot innovatie leiden. Door het hoogcalorisch verbranden kan met deze
redelijke regelgeving zo'n 80% van de capaciteit van de initiatieven tot wasdom
komen. Niet alleen vanuit de regeltjes, maar ook vanuit de incentives van
het Rijk is er voldoende stimulans om op zo hoog mogelijk niveau de afvalstoffen
te verbranden.Er is gevraagd naar het ontkoppelen van de groei van de afvalstroom en
de economische ontwikkeling. Ik besef dat het op de meeste terreinen nog een
relatieve ontkoppeling is. Wij hebben dus nog heel wat te doen. Het totale
percentage van nuttige toepassing/hergebruik is 77. Dat is al een heel hoog
percentage. Ik ben het met iedereen eens die zegt dat de volgende stappen
om het percentage te verhogen moeilijker zullen worden. De eerste stappen
zijn gemakkelijk. Over het percentage kunnen wij zeer tevreden zijn. De economische
groei leidt nu eenmaal tot meer afval, meer energiegebruik en meer automobiliteit.
Het zijn bekende verschijnselen in het milieubeleid. In het Strategisch akkoord
is de ontkoppeling vastgelegd, waaraan wij vasthouden. Vandaar dat gekozen
is voor dit type beleid. Een van de parameters van ontkoppeling tussen economische
groei en druk op het milieu is afval. Het is in lijn met het Strategisch akkoord
daarop fors in te zetten. In tien jaar tijd zijn wij dus van 50 op 77% gekomen.Gesealde verpakkingen zijn een voorbeeld van een terrein – dat geldt
ook voor de discussie over statiegeld – waarop wij niet meteen weer
met regels wilden komen. Dit zeg ik met name tegen de heren Koopmans en Klein
Molekamp. Er is een aantal gebieden waarop wij ook wel een toename zien, maar
waarbij wij ons afvragen of het de eerste verantwoordelijkheid van de overheid
is om regels te stellen. In dit geval heb ik geantwoord dat wij dat niet doen.
Deze keuze acht ik in lijn met het verhaal dat wij als overheid randvoorwaarden
moeten scheppen en stimulerende maatregelen moeten nemen, maar dat wij geen
regels moeten maken als dat niet hoeft. Hier kon ik zelf besluiten of wij
dat wel of niet zouden doen. Het antwoord is helder: dat moeten wij niet doen.Ik zal ongetwijfeld een aantal vragen vergeten zijn, maar misschien kan
ik die in tweede instantie beantwoorden.De voorzitter:Het lijkt mij goed om de vergadering te schorsen. De eerste termijn is
achter de rug. Wij beginnen om 14.30 uur met de tweede termijn. In tweede
termijn kunnen ook de moties worden ingediend.De vergadering wordt van 13.40 uur tot 14.30 uur geschorst.De heerKoopmans(CDA)Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de uitgebreide beantwoording
van onze eerste termijn. Er is nog een aantal punten die zijn blijven liggen
of die volgens onze fractie nog een nadere explicitering vergen.In de eerste plaats kom ik daarbij tot de export van afval, een belangrijk
punt in mijn eerste termijn. De staatssecretaris vroeg in zijn eerste termijn,
het pakket schilderend dat in de brief is opgenomen, of wij het
eens zijn met dit pakket. Ik stel eerst vast dat wij niet alleen de afgelopen
maanden sterk zijn opgeschoven op dit punt, maar ook vanmorgen weer een paar
stappen hebben mogen meemaken die het ministerie van VROM heeft gezet in dit
dossier. Toch ben ik nog niet helemaal tevreden, want er is gezegd dat pas
in het voorjaar wordt gekomen met een complete aanpak, waarin zaken als handhaving
geregeld zijn. Voor mij is dat een te laat tijdstip. Het gaat om veel te veel
geld en om veel te grote belangen en soms gaan wij in dit land veel sneller
aan de slag met veel kleinere zaken. Ik verzoek de staatssecretaris dan ook
om hier veel sterker bovenop te gaan zitten, want ik denk echt dat er sprake
is van ontwijking en ontduiking. Ik noem het woord "ontduiking" bewust, voor
de derde keer, want ik ben er vast van overtuigd dat dit voorkomt. Het ontwijkgedrag
op de ladder van Lansink is evenzo kwalijk en moet aangepakt worden. Daarnaast
zal dit tot gevolg hebben dat sorteerinstallaties in Nederland weer meer benut
zullen worden en de vollast van afvalverbranders ook beter gegarandeerd is.
Dat is een bijkomend positief effect. Ik zal hierover straks een motie indienen.Ik merk hierbij nog op dat ik helemaal niet tegen de export van afval
ben, maar dat moet dan wel gebeuren binnen de door ons samen vastgestelde
regels. Over de vraag of dat eventueel ook nog afgedicht moet worden met een
heffing aan de grens, horen wij later meer van de staatssecretaris.Ik zal graag zien dat de staatssecretaris nader ingaat op het punt van
de sturing. Ik heb daar een uitgebreid betoog over gehouden in eerste termijn
en heb er weinig over gehoord in de beantwoording. Ik heb wel het nodige gehoord
over de rol van de NMa en ik ben zeer tevreden met de manier waarop de staatssecretaris
hiermee omgaat.Ik ben zeer ingenomen met het feit, dat de staatssecretaris ruimhartig
de medeverantwoordelijkheid van het Rijk voor de situatie van de ARN heeft
erkend. Echter, het alleen maar met woorden erkennen van die medeverantwoordelijkheid
en het verder laten bij de hoofdpunten van het rapport-Welschen – breng
de ARN maar onder in een groter geheel en smeer daarmee de problematiek over
méér burgers uit – is voor onze fractie toch absoluut
een onvoldoende inzet. Wij menen dat hier andere oplossingen geboden zijn
en ik zal daar ook een motie over indienen.Een mogelijke oplossing zou kunnen liggen in een wat andere benadering
van het tarief voor restfracties. Dat zou dus niet alleen moeten gelden voor
de natte fractie, maar voor alle restfracties. Dat zou helpen voor de huidige
sorteerproblematiek in Nederland. Het is in dit huis een goede gewoonte om
na te denken over de dekking als je voorstellen doet die geld kosten. Ik ben
er volstrekt van overtuigd – daarom heb ik ook opmerkingen gemaakt over
de export van afval – dat wij door aanpassing van het restfractietarief
meer geld binnen kunnen krijgen. Mogelijk kan de dekking daarin gevonden worden.
Ik weet dat dit soort dekkingen hier met de nodige scepsis worden bezien en
dat snap ik ook best, maar zoals ik eerder zei, ergerde mijn fractie zich
aan de antwoorden van de regering op vragen over het belastingplan. Wij voelden
dezelfde scepsis toen wij opmerkten dat het geld volop wegloopt.Ik ben vooralsnog tevreden over de zoutwinning en wacht de ontwikkelingen
af. Eveneens tevreden ben ik over de toezegging van de staatssecretaris om
met de gemeente Horst aan de slag te gaan. Omdat het principe van de inzameling
van groente- en fruitafval misschien in de toekomst door Europese regelgeving
anders bezien gaat worden, is het goed om daarin met elkaar te oefenen. Het
Besluit verbranden afvalstoffen is naar ik heb begrepen aan de agenda toegevoegd.
Het lijkt mij goed als op papier geduid wordt wat de precieze afwijking is
van de Europese richtlijn, zodat wij aan de hand daarvan met elkaar kunnen
spreken.Ik dien nu twee moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat:- per 1 januari 2002 de afvalstoffenbelasting (WBM) met € 11,35
per 1000 kilogram is verhoogd, waardoor het speelveld voor de Nederlandse
afvalsector ten opzichte van de omringende landen is verslechterd;- de uitvoer van ongesorteerde bedrijfsafvalstoffen met als doel verder
te sorteren, explosief is toegenomen in 2002 ten opzichte van het jaar ervoor;overwegende dat:- controle en handhaving op de naleving van de exportbeschikkingen
slechts marginaal is en daardoor schijnverwerking aan de orde kan zijn en
onnodige stort plaatsvindt;- dus export mede ten doel heeft om de WBM-heffing te ontduiken of te
ontwijken;- de explosief toegenomen uitvoer van afvalstoffen zowel bedreigend is
voor de doelstellingen en uitgangspunten van het LAP als voor een noodzakelijk
investeringsklimaat van het afvalverwerkende bedrijfsleven;verzoekt de regering:- onmiddellijk de onderbouwing van reeds verleende ontheffingen
voor uitvoer opnieuw te beoordelen en de feitelijke bestemming van uit te
voeren afvalstoffen per ontheffing zorgvuldig te toetsen en zo nodig beschikkingen
in te trekken;- nieuwe beschikkingen handhaafbaar te maken met de introductie van een
boetebeding en verscherpte controle in te voeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Koopmans, Klein Molekamp en Van
den Brink. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 14 (28600-XI).De Kamer,gehoord de beraadslaging,neemt kennis van:- de onbillijke werking van de WBM-heffing op het storten van de
natte fractie door de ARN te Weurt;- de erkende medeverantwoordelijkheid van het Rijk;- de grote gevolgen voor de hoogte van de afvalstoffenheffing voor de
inwoners van het werkgebied;- de grote WBM-claim die de deelnemende gemeenten nog boven het hoofd
hangt;spreekt uit dat de regering wordt verzocht om hiervoor een
oplossing te vinden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Koopmans, Van den Brink en Klein
Molekamp. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15 (28600-XI).De heerKoopmans(CDA)Onze fractie neemt graag nog eens kennis van al hetgeen de staatssecretaris
heeft gezegd en toegezegd. Wij zullen de moties nader met elkaar bespreken.
Ons eindoordeel over het LAP schorten wij dan ook nog even op.De heerVan den Brink(LPF)Voor zover dat nog niet het geval was, is mij vanmorgen in ieder geval
duidelijk geworden dat er op het ministerie heel hard wordt nagedacht over
het afvalstoffenplan. Hiermee zeg ik niets nieuws. Ik stel slechts iets vast.Wat mij nog niet duidelijk is geworden en wat ik dus waarschijnlijk niet
heb begrepen, is waarom men blijft denken langs dezelfde lijn als men tot
nog toe heeft gedaan. Ik zal proberen te verwoorden hoe die lijn bij mij overkomt.
Het is veeleer een lijn van "dat is mijn geloof, dus ik denk dat het zo moet
gebeuren" dan een lijn van efficiency en de vraag hoe het meest kan worden
bereikt. Daar is een groot verschil tussen. Ik zeg niet dat de eerste lijn
bij voorbaat fout hoeft te zijn, maar ik denk dat de tweede lijn, die van
efficiency en hoe het meest kan worden bereikt, de meeste effecten heeft.Ik heb het hele verhaal aangehoord over het speelveld in Europa en over
exporten van te storten afval, de beweegredenen daartoe en de eventuele bereidheid
van de staatssecretaris om wat gaatjes te dichten. Op zich is het niet verkeerd,
maar je moet dat allemaal doen, omdat je van een ander geloof – het
is natuurlijk fout om te zeggen: van een verkeerd geloof – bent uitgegaan
dan dat van efficiency en de vraag hoe het beste iets kan worden bereikt.
Dat leidt tot al dat gegooi en het hier schroeien en daar boren. Daarover
heeft mijn fractie nog niet alle duidelijkheid van de staatssecretaris verkregen.
Dat vind ik jammer, want ik denk dat milieubeleid en afvalbeleid niet moeten
worden aangepakt via een bepaald geloof, maar uitgaande van de wens van effectiviteit
en efficiency. Dan heb je naar mijn gevoel het grootste rendement en daarom
gaat het hier.Ik neem niet alle stukken in de tweede termijn mee. Ik heb mij verbaasd
over het feit dat de staatssecretaris inzake de zouten zei: eigenlijk staat
het er zo, maar ik wil wel wat aanpassen. Ik heb echter nog niet gehoord hoe
hij die zinsnede wil aanpassen. In verband daarmee zal ik een motie indienen
waarin wat ons betreft precies staat hoe hij het moet aanpassen. Dat is misschien
veel gemakkelijker, want dan kan de discussie korter worden, wat tijd scheelt
en dus efficiency betekent.Ik heb mij verbaasd over het feit dat de geldigheidsduur van vergunningen
voor installaties niet gelijk oploopt met de afschrijvingstermijn. Dit is
niet efficiënt. Als je een verbrandingsoven wilt oprichten en je vraagt
daarvoor een vergunning aan, dan moet de geldigheidsduur van die vergunning
gelijk zijn aan de afschrijvingstermijn. Doe je dit niet, dan vraag je om
moeilijkheden. Stel je voor dat de afschrijvingstermijn op 15 jaar wordt gesteld
en de vergunning op 10 jaar. Iedere ondernemer zal dan de conclusie trekken
dat hij de installatie binnen 10 jaar moet afschrijven. Het risico is immers
dat de vergunning nadien niet meer wordt verlengd of zodanig wordt veranderd
dat hij compleet nieuwe investeringen moet doen. Daarom dienen wij een motie
in die ertoe strekt dat de afschrijvingstermijn gelijk moet kunnen worden
gesteld aan de vergunning.Ook dit zal de duidelijkheid en efficiëntie bevorderen. De ondernemers,
maar ook het beleid zullen zich hieraan geen buil vallen. De politiek, de
ondernemers en – die zijn het belangrijkste – de burgers zijn
hiermee gediend.MevrouwVan Velzen(SP)Ik wil de heer Van den Brink iets vragen aan de hand van een recent dossier,
namelijk de hogefluxreactor in Petten. De vergunning voor die reactor is in
de loop van de tijd aangepast, omdat de installatie moet worden aangepast
aan de nieuwe technologie. Dit geldt in de afvalsector meer dan in welke sector
ook. Wil hij met zijn motie bereiken dat de vergunning niet veranderd kan
worden in de tijd en niet kan worden aangepast aan het hoogst haalbare milieurendement?De heerVan den Brink(LPF)Dit hoeft niet per definitie het geval te zijn, maar omdat beide elementen
aan elkaar worden gekoppeld, kan het zijn dat niet alleen de overheid eist
dat zaken worden veranderd, maar dat beide partners samen werken aan een goed
vervolg.MevrouwVan Velzen(SP)Je zou het ook kunnen omdraaien. Met een kortlopende vergunning kun je
een bedrijf dwingen door middel van een nieuwe milieueffectrapportage en dergelijke
om mee te gaan in de ontwikkelingen van de tijd.De heerVan den Brink(LPF)Ik hou niet zo van dwingen, zeker niet als je dat met andermans centen
doet. Dit is nu precies het verschil tussen de LPF en uw partij. Als de zaken
aan elkaar zijn gekoppeld en beide partners zijn het erover eens dat een nieuwe
systematiek beter is, vind ik dit prima.De heerKoopmans(CDA)Ik wil als medeondertekenaar nog een kleine toelichting geven om te voorkomen
dat er een verkeerd beeld ontstaat. In een vergunning kun je immers ook zoiets
als een alara-principe opnemen. Een vergunning is geen afgesloten geheel,
maar een dynamisch proces. Het mag echter niet zo zijn dat een vergunning
na 10 jaar afloopt, want dan investeert niemand die een afschrijving van 15
jaar voorziet.De heerVan den Brink(LPF)Straks zal duidelijk worden hoe belangrijk het woordje "kunnen" in deze
motie is.Mijn eerste motie luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat paragraaf 18.4 uit het Landelijk afvalbeheerplan (LAP)
ingrijpende milieutechnische en economische consequenties heeft voor de winning,
productie en verwerking van zouten in Nederland;overwegende dat in de intentie van paragraaf 18.4 wordt onderschreven
dat de bodem in beginsel niet bestemd is voor het opbergen van stoffen die
het milieu belasten;overwegende dat het ondergronds afvoeren van zouthoudende reststromen
vanuit milieu-, economisch en maatschappelijk perspectief de voorkeur heeft
boven het bovengronds verwerken en storten;van oordeel dat bedrijven verplicht moeten worden om per bedrijfslokatie
te voldoen aan het voortdurend aantonen dat bij het afvoeren van zouthoudende
reststromen sprake is van minimale milieubelasting en optimale bedrijfseconomische
doelmatigheid;van oordeel dat op vergunning- en toezicht verleningsniveau exact bepaald
moet kunnen worden of én hoe zouthoudende reststromen mogen worden
teruggevoerd naar de diepe ondergrond;van oordeel dat deze uitgangspunten stevig in het LAP verankerd moeten
worden zodat mogelijke interpretatieverschillen op voorhand voorkomen worden;verzoekt de regering, de laatste alinea van paragraaf 18.4 van het LAP
als volgt te vervangen: "het terugvoeren in de diepe ondergrond van zouthoudende
reststromen die vrijkomen bij de winning, productie en verwerking van zouten,
is toegestaan op basis van per geval aan te tonen doelmatigheid met betrekking
tot milieueffecten en de milieueffecten van mogelijke alternatieven en bedrijfseconomische
aspecten",en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is ingediend door de leden Van den Brink, Klein Molekamp en
Koopmans. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16 (28600-XI).De heerVan den Brink(LPF)Mijn andere motie luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging, constaterende dat in het LAP wordt gerefereerd aan de vergunningentermijn
voor een periode van maximaal tien jaar voor afval- en de verwerkende bedrijven;constaterende dat doorgaans investeringen worden gedaan in de afvalsector
met een afschrijvingstermijn van 15 tot 20 jaar;overwegende dat in industriële sectoren met vergelijkbare risicoprofielen
de vergunningen voor onbepaalde termijn worden afgegeven;verzoekt de regering, de tekst in paragraaf 10.3.2 en de overige relevante
regelgeving zodanig aan te passen dat vergunningen voor onbepaalde termijn
kunnen worden afgegeven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is ingediend door de leden Van den Brink, Klein Molekamp en
Koopmans. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17 (28600-XI).De heerVan den Brink(LPF)Dit waren mijn moties. Ik wens eenieder hier een gigantisch succes mee.De heerKlein Molekamp(VVD)Voorzitter. In de eerste termijn van de Kamer viel mij op dat de CDA-fractie
en de VVD-fractie op precies dezelfde lijn zaten. Telkens als de staatssecretaris
het met die lijn eens was, zei hij: ik ben het eens met de heer Koopmans.
In de gevallen dat hij het er niet mee eens was, zei hij echter: ik ben het
oneens met de heer Klein Molekamp.De voorzitter:De staatssecretaris is een echte politicus.De heerKlein Molekamp(VVD)Zo kun je toch met woorden een volstrekt verkeerd beeld scheppen. Ik begrijp
uiteraard dat dit een zeer toevallige samenloop van omstandigheden was, maar
ik wilde in ieder geval laten merken dat het mij niet was ontgaan.Nu even serieus. Bij de beantwoording van de vragen heeft de staatssecretaris
het beeld geschetst dat hij de Kamer op diverse punten tegemoet wil komen.
Bij een aantal punten was het beeld echter redelijk vaag. Daarom dien ik toch
mijn moties in, waarna wellicht achteraf zal blijken dat deze overbodig zijn.
Alvorens namens mijn fractie definitief een oordeel te vellen, heb ik er echter
behoefte aan om een aantal van de toezeggingen van de staatssecretaris over
concrete veranderingen op schrift te zien. Dan kunnen daarover geen misverstanden
ontstaan.De staatssecretaris heeft zich eraan gestoten dat ik het woord "arrogantie"
gebruikte toen ik over zijn ministerie sprak. Dat pleit alleen maar voor hem,
maar ik meen dat het goed is als hij de tekst van het overdrachtsdossier rondom
het LAP nogmaals leest. Daarin wordt het beeld geschapen dat er wel erg domme
kamerleden zijn. Misschien is het een waarheidsgetrouw beeld, maar dan hoeft
het nog niet gezegd te worden!De heerVan den Brink(LPF)Dat laatste snap ik niet. U moet toch onderschrijven dat, als dit het
geval is, dit ook wordt gezegd!De voorzitter:Mijnheer Van den Brink, ik dacht dat u al weg was!De heerKlein Molekamp(VVD)Ik zei dat het misschien waar is; ik kan het mij anders niet voorstellen.Delen wij de zienswijzen van de processen die in het LAP plaatsvinden?
Schetst de staatssecretaris een bepaald beeld of is de praktijk weerbarstiger
en opereert de markt anders? Het gevolg is dat het idealisme dat uit dit plan
blijkt weleens haaks kan staan op de werkelijkheid, het pragmatisme. Dat maakt
de afweging buitengewoon moeilijk.Over de handhaafbaarheid vond een discussie plaats tussen de staatssecretaris
en de SP. De staatssecretaris zei dat hij nog een plan zal indienen, maar
dit betekent dat wij nu ja tegen iets moeten zeggen waarvan de handhaafbaarheidsparagraaf
nog verder uitgewerkt moet worden. Zo zijn er meer punten, onder andere het
energetische aspect. De MEP komt deze week, zodat het voor ons ook heel moeilijk
is om dit punt te beoordelen. De staatssecretaris zei dat het beleid van de
afgelopen 20 jaar is doorgezet en dat het op een aantal punten succesvol is.
20 Jaar geleden bestond het afvaldossier alleen maar uit noodoplossingen.
Door de gewijzigde wereld is het echter de vraag of dit afvalbeleid
kan worden voortgezet. Europa is zodanig veranderd dat wij daarnaar opnieuw
moeten kijken. Ik merk dit vooral op met het oog op de toekomst. Als er ooit
een vervolg op het LAP komt, kan de lijn van het oude niet worden doorgetrokken,
maar moet er met een frisse blik opnieuw naar worden gekeken.De staatssecretaris zegt dat een deel van de oplossing in de aanpassingen
van het LAP zelf zit, maar dat is mij te vaag. Daarom vraag ik hem uitdrukkelijk
om de aanpassingen zwart op wit te zetten, in ieder geval de energetische
aanpassingen en de vermindering van de hoeveelheid administratie, waarover
ook de heer Van den Brink sprak. Ik zal hierover ook nog een motie indienen.
Verder zal ik een motie over de kwestie rondom het zout indienen, omdat de
toezegging van de staatssecretaris op dat punt niet geheel duidelijk is.De staatssecretaris sprak over de medeverantwoordelijkheid voor de ARN.
Enkele jaren was er, mede op verzoek van de Kamer, sprake van vrijstelling
voor de ORN-fractie. De heer Pronk – het spijt mij dat ik hem steeds
moet noemen – had daar toen problemen mee. Als wij die medeverantwoordelijkheid
niet nemen, vrees ik dat een groot aantal gemeenten de artikel 12-status krijgt.
Dat kunnen wij ons niet veroorloven en het feit dat het anderhalf jaar heeft
geduurd voordat het plan-Welschen naar de Kamer is gestuurd en wij daarna
niets meer hebben gehoord, maakt mij enigszins achterdochtig. Voor ons is
de ARN immers niet het criterium. Wij maken ons zorgen over de burgers in
de gemeenten die bij de ARN zijn aangesloten. Wij vrezen dat zij torenhoge
tarieven zullen moeten betalen, omdat er een beleidswijziging op landelijk
niveau heeft plaatsgevonden. Vandaar dat ik met volle overtuiging de motie
van de CDA-fractie heb meeondertekend.Ik ga voort met de moties. Ik geef toe dat het handschrift vrijwel onleesbaar
is, maar omdat ik vind dat dit wel bij het plan past, heb ik ze in stijl gehouden.
Eerst dien ik een motie in over het level playing field.De Kamer,gehoord de beraadslaging, constaterende dat het LAP 2002-2012 een vijftal doelstellingen heeft geformuleerd
met betrekking tot het terugdringen van storten, het bevorderen van nuttige
toepassingen en het mede invullen van het klimaatbeleid;constaterende dat de bijdrage van het bedrijfsleven aan het realiseren
van deze doelstellingen sterk afhankelijk is van het realiseren van een gelijk
speelveld in Europa;constaterende dat het streven naar een gelijk speelveld in Europa slechts
in beperkte mate in de genoemde doelstellingen van het LAP is verwoord;constaterende dat een studie van de Erasmus Universiteit concludeert dat
een "level playing field" haalbaar is zodat eerlijke concurrentie met ten
minste de omliggende landen een gezond investeringsklimaat creëert voor
het Nederlandse afvalbedrijfsleven opdat de genoemde LAP-doelstelling haalbaar
zal zijn;constaterende dat actieve harmonisatie door de regering noodzakelijk is
om tot het vereiste gelijke speelveld te komen;overwegende dat het voorgestelde instrumentarium ontoereikend is voor
het realiseren van genoemde doelstellingen;overwegende dat onvoldoende in de uitgangspunten en doelstellingen van
beleid tot uitdrukking komt dat het totstandkomen van een gelijk speelveld
in Europa essentieel is om de LAP-doelstelling te bereiken;verzoekt de regering, het realiseren van een gelijk speelveld op alle
onderdelen op Europese schaal in de afvalsector nadrukkelijk als beleidsuitgangspunt
in het beleidskader van het LAP op te nemen en dienovereenkomstig het LAP
aan te passen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Klein Molekamp, Koopmans en Van
den Brink. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 18 (28600-XI).De heerKlein Molekamp(VVD)De tweede motie heeft betrekking op de energie en kan eventueel overbodig
zijn, als de toezeggingen helderder zijn.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat energiewinning uit afval een van de uitgangspunten is
in het LAP, opdat mede vorm kan worden gegeven aan het klimaatbeleid;constaterende dat er een regeling MEP wordt geïntroduceerd om energie
uit afvalstoffen te bevorderen;overwegende dat de staatssecretaris van Milieu op vragen inzake de vaststelling
van de begrotingsstaat van het ministerie van VROM 2003 inzake de regeling
MEP (Tweede Kamer, vergaderjaar 2002-2003, 28600-XI, nr. 9, vraag 201) heeft
geantwoord dat het de vraag is of daarmee "een afdoende stimuleringskader
wordt gerealiseerd";verzoekt de regering, zorg te dragen dat de regeling MEP een afdoende
stimuleringskader vormt teneinde investeringen in energie uit afval voldoende
aantrekkelijk te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Klein Molekamp, Van den Brink
en Koopmans. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19 (28600-XI).De heerKlein Molekamp(VVD)Voorzitter. De derde motie heeft, naar analogie van de heer Van den Brink,
te maken met de administratievelastendruk.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat in het LAP aangegeven is, welke eisen in de vergunningen
dienen te worden opgenomen; constaterende dat in het LAP generiek wordt verwezen naar de richtlijnen,
zoals deze zijn opgenomen in het rapport "De verwerking verantwoord" (commissie-Hoogland);overwegende dat de aanleiding en analyse van het rapport "De verwerking
verantwoord" zich beperkt heeft tot havenontvangstinstallaties (HOI's);overwegende dat inrichtingen (niet zijnde HOI's) bij vergunningprocedures
momenteel in de praktijk worden geconfronteerd met onduidelijke implementatieverzoeken
van genoemde richtlijnen door het bevoegd gezag;overwegende dat inrichtingen in de gehele afvalsector worden geconfronteerd
met een forse administratievelastendruk;verzoekt de regering, de bepalingen in het LAP aangaande het gebruik van
richtlijnen ontleend aan het rapport "De verwerking verantwoord" te beperken
tot de sector van de HOI's,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Klein Molekamp, Koopmans en Van
den Brink. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20 (28600-XI).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat in het LAP is voorzien in een toeslag van milieuvergunningen
aan de minimumstandaard per verwerkingswijze;constaterende dat het ongelijktijdig aanpassen van vergunningen leidt
tot oneerlijke concurrentie tot op inrichtingenniveau binnen elke sector;constaterende dat genoemde procedure in paragraaf 10.3.1 omslachtig is,
hetgeen in tegenspraak is met het streven naar verlaging van de administratievelastendruk; verzoekt de regering, paragraaf 10.3.1 in het beleidskader LAP te vervangen
door een algemene maatregel van bestuur, waarin bepalingen worden opgenomen
opdat een uniforme toetsing aan de minimumstandaard op een gelijk moment per
sector kan plaatshebben;verzoekt de regering, de tekst op andere plaatsen in het LAP conform aan
te passen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Klein Molekamp, Koopmans en Van
den Brink. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 21 (28600-XI).De heerKlein Molekamp(VVD)Mijn vijfde motie heeft betrekking op immobilisatie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de minimumstandaard voor ernstig verontreinigde grond
zoals deze op pagina 189 van het LAP in sectorplan 22 is vastgelegd, waarbij
wordt bepaald dat immobilisatie niet mag worden ingezet op reinigbare ernstig
verontreinigde grond waarbij het de overweging is dat ernstig verontreinigde
grond gereinigd moet worden tot herbruikbare grond;overwegende dat het uitgangspunt dat grond weer grond moet opleveren,
een niet onderbouwd en contraproductief principe kan zijn, aangezien het ontkent
dat bouwstoffen een hogere waarde hebben dan grond en aangezien het de verwerking
van grond tot hoogwaardige bouwstoffen belemmert;overwegende dat immobilisatie een techniek is die een belangrijke rol
kan spelen in de verduurzaming van de bouwstoffencyclus;overwegende dat immobilisatie een techniek is die, ook gezien het resultaat
van uitgevoerde LCA-studies (o.a. TNO-rapport R 2002/234), gelijkwaardig of
beter scoort dan reinigingstechnieken;verzoekt de regering, de minimumstandaard in sectorplan 22 (blz. 189)
als volgt aan te passen: "... grond is bewerking volgens de meest geëigende
methode tot herbruikbare grond of bouwstoffen die voldoen aan de kwaliteitseisen
...";verzoekt de regering, de tekst van de laatste overweging bij deze minimumstandaard
te laten vervallen;verzoekt de regering, de woorden "niet-reinigbare" in de tekst onder deze
minimumstandaard te schrappen;verzoekt de regering, als overweging op te nemen:"Het SCG zal immobilisatie en reiniging als gelijkwaardige technieken
meenemen in haar reinigbaarheidstoetsing voor verontreinigde grond",en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Klein Molekamp, Koopmans en Van
den Brink. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 22 (28600-XI).De heerKlein Molekamp(VVD)Voorzitter. Voordat u nu zegt dat ik met het voorlezen van deze moties
mijn spreektijd heb overschreden, zal ik zeggen dat ik geen nieuwe moties
zal indienen, tenzij ik bij het vinden van mijn stukken alsnog een motie ontdek.MevrouwVan Heteren(PvdA)Voorzitter. Ik moet staatssecretaris Van Geel complimenteren met de wijze
waarop hij de grote lijnen van het LAP hier heeft verdedigd. Het raamwerk
is overeind gebleven. Ik denk dat dat prettig is. Toch wil ik een paar kwestie
nader met hem verkennen, omdat die in eerste termijn niet zo goed uit de verf
zijn gekomen. In de loop van het debat begon mij een beetje te storen –
dat is overigens een wat algemener probleem – dat pragmatisme tot de
norm verheven wordt. Tussen wat gebeurt en wat wenselijk is, blijkt bijna
geen lucht meer te zitten. Ik denk dat dat wel het geval moet zijn. Dat wat
je in de praktijk ziet gebeuren en dat wat je wilt nastreven,
zijn duidelijk twee dimensies. De staatssecretaris heeft dat op een aantal
punten heel duidelijk verdedigd. Waar het niet helemaal uit de verf kwam,
was bij de keteninzet.Allengs het gesprek begon de staatssecretaris meer en meer te praten over
het eind van de keten en minder dan ik had gehoopt over het begin van de keten,
preventie en hergebruik. Over het hergebruik hebben wij nog wel een aantal
vragen gesteld. Ik heb zelf erg benieuwd wat de mogelijkheden worden in het
procesplan, zoals hij het LAP noemde. Ik vond dat een mooie kreet, omdat het
een dynamisch ontwikkelingsproces is. Hoe moeten wij de verschuiving richting
het begin van die keten voor elkaar krijgen? Ik heb in eerste termijn een
aantal vragen gesteld die ook een beetje gingen over de inzet bij gemeenten
en over prikkels voor gemeenten en ook voor het basale niveau van de consument
en voor de diensten waar preventie en hergebruik nog niet de fraaie doelstelling
haalt die sommige anderen wel halen. Kan de staatssecretaris daar nog iets
meer over zeggen?De heerKlein Molekamp(VVD)U gaf aan dat u erg voor idealisme was en dat u ons te pragmatisch vond.
Maar u heeft er als PvdA-fractie niets aan als u idealistisch bent maar de
praktijk volstrekt verkeerd uitpakt. Dat is de kritiek die ik op de Partij
van de Arbeid heb. Er is heel veel idealisme, maar het leidt tot de verkeerde
maatschappij.MevrouwVan Heteren(PvdA)Ik zal de heer Klein Molekamp enorm gaan missen. Zoals hij Pronk citeert,
zo zal ik hem gaan citeren. De tijd is ons vanmiddag niet gegeven. Wij zouden
anders een goed debat kunnen voeren over het probleem dat op dit moment in
het milieubeleid speelt. Er is een sterk veranderende omgeving. Op praktisch
niveau zijn er op het gebied van de systemen nogal wat dingen in beweging.
Ik vind niet dat de conclusie moet zijn dat wat we nu waarnemen, meteen de
norm moet worden. We nemen nu een heleboel veranderingen waar en we moeten
opnieuw proberen om de idealen die we scherp kunnen formuleren, op een goede
manier in het vat te gieten. Dat is geen kaal idealisme. Dat is nadenken over
de wijze waarop veranderende praktijken moeten neerslaan in nieuwe normen.
Het lijkt in discussies te veel alsof iets als een zondvloed over je heen
komt, alsof dingen nu eenmaal gebeuren en wij daarin moeten meegaan. Ik heb
met een dergelijke redenering altijd moeite gehad, ook als persoon.De heerKlein Molekamp(VVD)U moet erop reageren. Idealisme leidt tot een exporterend afvalbeleid
en niet tot een schoner Nederland.MevrouwVan Heteren(PvdA)Dat is één voorbeeld. Ik heb in eerste termijn al toegegeven
dat wij daar niet blij mee zijn en dat wij dit ook niet als de norm zien.
Wij willen dit ook aanpakken. De vraag is of je dit moet doen via de communicerende
vaten van de gegeven praktijk. Ik vraag dat ook aan de staatssecretaris. Moeten
wij daarbij toegeven aan het gevoel dat dingen over ons heenkomen in plaats
van dat wij daar creatief over nadenken?Mijn laatste punt, dat ik in eerste termijn ook al enkele malen heb onderstreept,
betreft de innovatie, met name op het gebied van preventie en hergebruik.
Welke middelen kun je inzetten om uit de dead-lock te komen waar we in deze
discussies voortdurend met zijn allen in terechtkomen? Het zijn steeds de
bekende stellingen en de bekende posities, maar we komen niet verder. Met
deze gedachte in het achterhoofd heb ik een motie geformuleerd.MevrouwVan Velzen(SP)U stelde net dat in bepaalde situaties de gang van zaken als een zondvloed
over ons heen komt en het nu eenmaal gebeurt. Hoe staat u dan tegenover het
openstellen van de grenzen tegen 2006? U heeft daar nauwelijks aandacht aan
besteed. Dat gebeurt ook als we daar niets tegen doen. Wat is uw standpunt
daarin?MevrouwVan Heteren(PvdA)Ik heb er in eerste termijn iets over gezegd. Op dit moment zijn de grenzen
voor een groot deel reeds open. Wat de grenzen betreft die nog niet geheel
geopend zijn, hebben wij ook zeer duidelijke standpunten. Over het openstellen
van de grenzen voor het storten en een bepaald type verbranding zijn door
onze fractie in eerste termijn duidelijke uitspraken gedaan. We sluiten ons
aan bij wat in het LAP besloten ligt, namelijk dat in 2003 nadrukkelijk wordt
gekeken wat de consequenties van verdere grensopeningen zullen zijn. Wij hebben
over alle punten die eerder gewisseld zijn over de slechte effecten die het
gevolg zijn van de halfgeopende grenzen, iets gezegd.MevrouwVan Velzen(SP)Bent u voor het totaal openstellen van de grenzen of niet?MevrouwVan Heteren(PvdA)Als de milieudoelstellingen die we met zijn allen willen waarborgen en
handhaven op een goed niveau gegarandeerd zijn, heb ik geen probleem met open
grenzen. Ik vind overigens wel dat storten zoveel mogelijk in een landelijk
bestek moet gebeuren. Ik vond de formulering van de staatssecretaris over
de eeuwigdurende nazorg erg mooi. Je moet het dicht bij huis proberen te regelen.
Als de grenzen open zijn, kun je ook regelingen of afspraken maken die ervoor
zorgen dat dingen lokaal gebeuren.Voorzitter. Ik wil nu graag mijn motie voorlezen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het LAP op hoofdlijnen in een goede basisaanpak van afvalbeheer
voorziet;overwegende dat in het LAP een jaarlijkse evaluatie van de uitwerking
van het plan wordt aangekondigd;stelt vast dat voorzien is in evaluatie-indicatoren voor preventie, afvalscheiding
aan de bron, energiewinning uit afvalstoffen en de overall-effectiviteit van
het LAP (nq 25);verzoekt de regering, op korte termijn expliciet ook ten aanzien van het
innovatiepotentieel van het LAP voor met name preventie- en hergebruikbevordering
indicatoren te ontwikkelen en daarover aan de Kamer binnen zes maanden te
rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Heteren. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 23 (28600-XI).MevrouwVan Velzen(SP)Voorzitter. Ik heb de staatssecretaris in eerste termijn horen zeggen
dat het wenselijk is dat het afval in eigen land wordt gestort en zo min mogelijk
wordt geëxporteerd. Ik vind dat bewonderenswaardige woorden. Ik ben ook
blij met zijn toezegging, te onderzoeken in hoeverre een stortheffing aan
de grens mogelijk is. Ik vraag mij af of de staatssecretaris dezelfde woorden
kan uitspreken over het exporteren van afval dat in het buitenland zal worden
verbrand. Op dit moment is een aantal mensen uit mijn partij op werkbezoek,
bij een van de grotere afvalverwerkers in Nederland, in Amersfoort. De eigenaar
heeft daarbij een aantal punten van kritiek naar voren gebracht. Hij vertelde
bijvoorbeeld dat bij de AVR werd geweigerd om een restfractie bouwafval te
verbranden die van dat bedrijf afkomstig was. Overigens hebben zij de modernste
sorteerstraat van Nederland. Die restfractie mocht niet bij de AVR worden
verbrand omdat er te veel PVC in zat, waardoor ze niet konden voldoen aan
de emissievoorwaarden. Vervolgens is wel een vergunning afgegeven om het hele
goedje naar Duitsland te exporteren, opdat het daar kan worden verbrand. Ik
sluit mij daarom aan bij de woorden van de heer Koopmans: er moet eens heel
goed gekeken worden naar de voorwaarden voor de exportvergunningen. Kan de
verbranding dan niet net zo goed in Nederland plaatsvinden?Een ander voorbeeld gaat over biologisch restafval. Dat is enigszins vochtig
materiaal. Er werd gezegd dat verbranding hiervan niet mogelijk was omdat
er te weinig verbrandingscapaciteit was. Dat snap ik niet, want ik hoor net
dat er nog AVI's zijn die onder hun capaciteit werken. Vanwege mogelijke gisting
of gasvorming werd ook geen stortvergunning afgegeven. Dit afval mocht wel
naar Duitsland worden gebracht om daar verbrand te worden. Ik snap niet waarom
nog zoveel exportvergunningen worden afgegeven. De centrale in Weurt draait
onder haar capaciteit en de draaitrommel bij de AVR draait verlies of staat
op het punt om verlies te draaien. Kan de staatssecretaris dat toelichten?Ik ben heel erg voor een level playing field, maar dat mag dan wel een
high level playing field zijn: het hoogst haalbare niveau. Hoe kan de staatssecretaris
zich daarvoor inzetten?Dan kom ik op de administratieve lasten. Ik ben er heel erg voor om onnodige
bureaucratie en onnodige regels af te schaffen, maar juist open grenzen leiden
door de oncontroleerbaarheid daarvan tot een zeer complexe wetgeving. Ik verwijs
naar de liberalisatie in de energie- en telecomsectoren. Waakhonden zoals
de NMa en OPTA hebben een gigantisch groot aantal hooggekwalificeerde medewerkers
in dienst die niks anders doen dan toezicht houden op de marktwerking. Open
grenzen zullen alleen maar leiden tot meer regels. Voorstanders van een vermindering
van de administratievelastendruk zouden dan ook voorstanders moeten zijn van
een regionale zelfvoorziening voor de afvalsector door middel van nutsbedrijven.Ik wil graag twee moties indienen. De eerste luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat:- de regering ernaar streeft om de export van afval voor verbranding
vrij te geven per 1 januari 2006;- afvalstromen moeilijker te controleren zijn naarmate ze over grotere
afstanden plaatsvinden;- de controle eveneens lastiger wordt door grensoverschrijdend transport;van mening dat het principe van zelfvoorziening op een zo klein mogelijke
geografische schaal als technisch-economisch verantwoord is, het uitgangspunt
dient te blijven voor de verwerking van afval;spreekt uit dat export van afval niet is toegestaan, tenzij:- de buitenlandse verwerker op kortere afstand van de aanbieder
is gelegen dan de dichtstbijzijnde Nederlandse verwerker, bij een ten minste
gelijkwaardig milieuhygiënisch niveau van verwerking;- de buitenlandse verwerker aantoonbaar een hoogwaardiger vorm van verwerking
toepast dan binnen Nederland mogelijk is,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Velzen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 24 (28600-XI).De heerKlein Molekamp(VVD)Als ik uw motie goed begrijp, zegt u dat u gewoon lak hebt aan wat er
in Europa gebeurt. Europa heeft op een gegeven moment gezegd dat de grenzen
opengaan, onder een aantal voorwaarden, maar nu zegt u gewoon: wat Europa
ook beslist, de grenzen moeten dicht, oftewel Nederland gaat zijn eigen gang
en laat Europa maar links liggen.MevrouwVan Velzen(SP)Nee, dat is niet wat ik in mijn motie zeg.De heerKlein Molekamp(VVD)Het is de facto wat er in de motie staat. Dat is het verschil tussen u
en mij; u gaat uit van idealisme dat ver van de praktijk staat.MevrouwVan Velzen(SP)Ik ga uit van de praktijk, die aantoont dat export van afval leidt tot
verbranding en stort op een lager milieutechnisch niveau. Ik pleit voor exporteren,
als het op betere milieutechnische voorwaarden wordt verwerkt, dus voor Europese
harmonisatie en een level playing field op een zo hoog mogelijk niveau. Dat
is het verschil tussen de VVD en mijn fractie.De heerKlein Molekamp(VVD)U zegt: Europa mag door, mits zij doen wat ik wil.De voorzitter:U herhaalt de discussie. Mevrouw Van Velzen dient haar tweede motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat:- het verbranden van hoogcalorisch gevaarlijk afval door middel
van bijstook in cementovens en elektriciteitscentrales aanzienlijk goedkoper
is dan verbranding in draaitrommelovens;- de emissies bij verbranding in draaitrommelovens momenteel aanzienlijk
lager zijn dan bij het gebruik van cementovens en elektriciteitscentrales;- het Besluit verbranden afvalstoffen zulke soepele emissie-eisen stelt
dat verbranding van chemisch afval via bijstook mogelijk blijft;van mening dat hierdoor het gebruik van de meest verantwoorde verwerkingsmethode
feitelijk ontmoedigd wordt;draagt de regering op om de emissie-eisen van het Besluit verbranden afvalstoffen
op het niveau van de beste beschikbare technieken te brengen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is ingediend door de leden Van Velzen en Van Heteren. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 25 (28600-XI).Het woord is aan de staatssecretaris. Ik stel voor, geen interrupties
meer te laten plaatsvinden, omdat het nu vijf voor half vier is. Als er nog
vragen zijn, kan er nog een heel korte derde ronde volgen, want anders begint
de discussie opnieuw. Ik ken de heer Klein Molekamp zo langzamerhand.StaatssecretarisVan GeelVoorzitter. Ik ben blij dat het LAP wordt gezien als een proces dat is
doorlopen door de sector die afval inzamelt en verwerkt, samen met de Nederlandse
samenleving, gemeenten en provincies. Er ligt een motie aan ten grondslag
van zes jaar geleden. Dat proces komt op enig moment tot een eind, maar het
legt ons de inspanning op om de daarin gewenste politieke en bestuurlijke
elementen bij te sturen. Zo heb ik dat geformuleerd en ik ben blij dat dit
ook in de inbreng en in de moties naar voren komt.Dan kom ik op de procedure. Ik vind zelf niet dat ik onhelder ben geweest,
maar ik kan mij voorstellen dat het goed is om een aantal zaken die wij hebben
gewisseld, goed op papier te zetten, zodat er geen misverstand is over de
eindbeoordeling van het plan en de moties. Ik kan mij voorstellen dat er nog
concrete tekstvoorstellen worden gedaan over het zout, de opslag en wat daarmee
samenhangt, en enkele andere punten. Tevens komt er nog een specifieke reactie
op onderdelen van moties, en ik kom dadelijk nog terug op de moties. Ik hoop
dat het LAP heel snel kan worden vastgesteld, omdat dan het proces gaat lopen
met criteria voor scheiding etc. Iedereen is erbij gebaat om dat zo snel mogelijk
te doen. Die vraag van de heer Koopmans en de heer Klein Molekamp is helder.Ik wil proberen alle punten die in de moties zijn verwoord te duiden.
Ook zal ik aangeven welke van de aangegeven richtingen voor mij moeilijker
begaanbaar zijn. Over de eindafweging komen wij nog wel te spreken.De heer Koopmans heeft gesproken over afvalexport. Mij gaat het niet alleen
om de strategische beoordeling van de handhaving in brede zin, maar alles
wat met de afvalketen in Nederland te maken heeft, dus niet alleen de export.
Er wordt al gewerkt aan het definiëren van de strategische inzet. In
maart moet dat zijn afgerond. Er mag geen misverstand over bestaan dat ik
aan het specifieke ontwijken en ontduiken via export op de kortst mogelijke
termijn aandacht zal besteden, naast de activiteiten op dat terrein die ik
al genoemd heb. Ik maak een duidelijk cesuur tussen de verdere verkenning
van de problematiek op de korte termijn en de lange termijn. In eerste termijn
is al geconstateerd dat ik mij daar zorgen over maak, zoals uit de briefwisseling
is gebleken.De ARN en de medeverantwoordelijkheid zijn geen onderdeel van het LAP.
Ik heb aangegeven dat het Rijk medeverantwoordelijk is. Het probleem is dat
een relatief klein bedrijf straks in een bredere Europese context moet functioneren.
Daarvoor heeft Welschen oplossingen aangedragen. Een oplossing die nu denkbaar
is, zoals een gedeeltelijke verlaging van de stortbelasting, kan op langere
termijn blijken geen structurele oplossing te zijn. Ik kan de commissie waarschijnlijk
mede op basis van het overleg dat nu met de aandeelhouders wordt gevoerd,
een concreet voorstel voorleggen dat getoetst is door het ministerie van Financiën.
Er zijn immers ook financiële middelen van het Rijk bij betrokken. Misschien
kan een keer afzonderlijk met de commissie over de oplossing voor dit bedrijf
worden gesproken, met behoud van de verantwoordelijkheid van het Rijk, naar
aanleiding van de brief die ik u daarover stuur.Over de zoutwinning zal ik de commissie schriftelijk laten weten wat wij
daaronder verstaan. Ik zal de motie van de heer Van den Brink daar tevens
bij betrekken. Naar mijn mening bestaat er weinig verschil tussen de tekst
die wordt voorgesteld in zijn motie en de tekstaanpassing die ons voor ogen
staat.Ik heb aangegeven op welke punten de motie afwijkt van onze tekst van
het Besluit verbranden afvalstoffen. Voor de eindafweging door de Kamer zal
ik een en ander nog eens op papier zetten.De heer Koopmans verzoekt in zijn motie op stuk nr. 14 om een onderbouwing
van reeds verleende ontheffingen. Om een vergunning in te trekken, moet er
formeel iets aan de hand zijn. Voorts verzoekt hij, nieuwe beschikkingen handhaafbaar
te maken. Dat stemt overeen met hetgeen ik reeds heb toegezegd.Inzake de motie op stuk nr. 15 heb ik reeds toegezegd dat wij met een
oplossing zullen komen.De heer Van den Brink zei dat een plan, als het maar radicaal, effectief
en efficiënt is, rendement oplevert. Zo zou het moeten zijn in onze samenleving,
maar er zijn nu eenmaal rechten en regels waar wij dit moeten inkaderen. Dat
leidt dan helaas tot deze procedures. Ik zal dus verder niet met hem –
hij is er ook niet – in debat gaan.Ik kom bij de motie op stuk nr. 17 over de vergunningen en de theoretische
periodes van afschrijving. Dat is een wat lastiger punt. Ik voel goed aan
wat daarmee wordt bedoeld. Het lijkt logisch te zijn om de vergunningverlening
en de investering te koppelen, zeker wanneer het om kapitaalintensieve projecten
gaat, en niet voortdurend de spelregels te wijzigen tijdens de rit. Zo voelt
men dat soms tenminste. De heer Koopmans heeft terecht gezegd dat je dit deels
kunt inbouwen in de vergunningverlening. Er is natuurlijk een groot verschil
tussen een buitengewoon complexe, ik zou bijna "eendimensionale" zeggen, installatie
en installaties waaraan je voortdurend iets kunt veranderen om te voldoen
aan die normen. In de Wet milieubeheer wordt een termijn van maximaal tien
jaar genoemd. Wij hebben hier dus ook met de Wet milieubeheer te maken. Dat
is in een AMvB opgenomen waar het inrichtingen- en vergunningenbesluit
concreet aan de orde is. Dat is nu een zeer beperkte tekst. De AVI's vallen
daaronder, vandaar ook de discussie. Ik ben best bereid om te kijken of daarbinnen
differentiaties mogelijk zijn. Dat verwoordde de heer Van den Brink ook uitdrukkelijk
met het woord "kunnen". Niet voor alle installaties zijn er zulke onbepaalde
of lange termijnen aan de orde. Ik zal daar dus met een positieve grondhouding
naar kijken. Het betekent een wijziging van de AMvB als wij de lijn van de
heer Van den Brink volgen.Dan kom ik op de inbreng van de heer Klein Molekamp. Hij moet mij op mijn
donkerblauwe ogen geloven, wat hij natuurlijk terecht niet doet. Ik denk dat
de regeling met betrekking tot de regeling MEP deze week wordt gepubliceerd.
Er volgt nog een aparte behandeling van het wetsvoorstel en in dit kader kan
hij dat beoordelen.De heerKlein Molekamp(VVD)Wordt dat in de brief aangegeven?StaatssecretarisVan GeelDat zal in de brief aangegeven worden. Ik heb het dan met name over dit
aspect in relatie tot het stimuleren van hoogcalorisch verbranden in dit land.Een andere wens van de heer Klein Molekamp was om het in het beleidskader
Europa op te nemen. Ik heb daar op zichzelf geen problemen mee als hij het
een onvoldoende element in de afweging van het beleidskader acht. Als hij
het een onvoldoende toetssteen voor het beleid vindt, heb ik er geen probleem
mee om te kijken of de Europa-paragraaf voldoende aanleiding geeft om tot
aanpassingen te komen. In de praktijk en de uitwerking wordt daar op allerlei
punten aan gewerkt, ook in de uitvoeringsbesluiten. Wij zijn er echt kien
op dat dit gebeurt. Ik heb ook een aantal toetspunten genoemd die mogelijkerwijs
kunnen leiden tot een andere lijn. Ik stel dan ook voor om helemaal de lijn
van Europa te volgen en om daar ook een ander element uit het Strategisch
akkoord in te verwoorden, namelijk dat wij een krachtig Europees beleid voeren
op het gebied van milieubeleid. Het lijkt mij dan ook volledig en compleet
als wij dat als beleidskader verwerken.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik zou zeggen "graag".StaatssecretarisVan GeelZo hebben wij het tenminste compleet. Ik zal er met die houding naar kijken,
dus geen "indecite announce and defend beleid", maar een beleid in de breedte,
zoals het ook bedoeld was. Wij zullen kijken of het in het beleidskader tot
een aanpassing moet leiden. Nogmaals, ik heb al geschetst hoe wij daar in
de uitvoering van het beleid mee bezig zijn.Tot nu toe was ik buitengewoon meegaand, omdat het mogelijk was om in
goed overleg overeenstemming te bereiken met een meerderheid in de Kamer over
de doelstellingen en de uitvoering van het LAP, maar bij motie nr. 20 over
de havenontvangstinstallaties moet ik de Kamer toch zeggen dat ik nogal wat
problemen voorzie. Ik zal dat overigens ook nog schriftelijk aan de Kamer
voorhouden. Zo ben ik bang voor het creëren van rechtsongelijkheid ten
opzichte van de andere bedrijven die afvalstoffen mogen mengen. Er zal concurrentieverstoring
optreden, omdat die kleinere bedrijven goedkoper kunnen werken dan havenontvangstinstallaties.
Het rapport waar in motie nr. 20 naar verwezen wordt, is voortgekomen uit
de wens om een nieuwe TCR-affaire te voorkomen en het ontgaat mij voorlopig
waarom dit niet voor andere bedrijven zou moeten gelden.Ik heb dus enige kanttekeningen bij deze motie en pleit ervoor om die
mee te nemen in het verdere denken over hetgeen nu naar voren is gebracht.De voorzitter:Voordat u overgaat tot de bespreking van een volgende motie, merk ik op
dat de heer Koopmans vergeten heeft om in zijn termijn nog een derde motie
in te dienen. Naar mij blijkt, gaan de aanwezigen ermee akkoord dat de heer
Koopmans alsnog de gelegenheid krijgt om die motie in te dienen.De heerKoopmans(CDA)Ik was het inderdaad vergeten, voorzitter. De motie betreft de normstellingen
voor groenafval, berm- en slootmaaisel en dergelijke.De Kamer,gehoord de beraadslaging, constateert dat de normstellingen van groenafval, bermmaaisel en slootmaaisel
en de daaruit verwerkte compost niet sporen met het bouwstoffenbesluit en
het BOOM;constateert dat dit ook niet spoort met de Europese richtlijnen;verzoekt de regering, de betreffende regelgeving op elkaar af te stemmen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is ingediend door de leden Koopmans en Klein Molekamp. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 26 (28600-XI).StaatssecretarisVan GeelDe heer Koopmans weet dat het onderwerp van de motie op stuk nr. 26 die
hij net heeft ingediend, technisch vrij gecompliceerd is. Ik zeg direct dat
ik daarover, over een aantal andere moties overigens evenmin, geen eindoordeel
durf te vellen, want dan zou ik mij in relatie tot Europa en op het gebied
van bodembescherming op glad ijs begeven. Uiteraard zal ik in de brief die
ik heb toegezegd, een kristalhelder antwoord geven op de in de motie verwoorde
wens.Ik ga verder met de motie op stuk nr. 22 over immobilisatie. Producthergebruik
van de grond geniet voorkeur boven materiaalhergebruik. Reinigen betreft het
onttrekken van verontreiniging aan het milieu. Bij immobilisatie blijft deze
verontreiniging in de toekomst in de grond aanwezig. De lijn die recentelijk
is ingezet met betrekking tot reiniging, is grondig bekeken in de nota Grondig
bekeken. Ik plaats een aantal kanttekeningen die bij de definitieve beoordeling
van uw motie een rol zullen spelen. Het is voor mij de vraag of bouwstof in
deze situatie hoogwaardiger is dan grond. Ik begrijp het probleem, maar als
de oplossing van de heer Klein Molekamp vanzelfsprekend de voorkeur zou verdienen,
hadden wij die ook toegepast. Vooralsnog denk ik dat deze oplossing op zeer
veel bezwaren stuit en ik zal trachten de heer Klein Molekamp te overtuigen.
Wij zullen dan bij de behandeling van de moties wel zien of dat is gelukt.Ik kom nu bij de motie op stuk nr. 21 over milieuvergunningen. De motie
bevat een sympathieke suggestie, maar – en dat is vervelend om te zeggen – ook hier zitten een paar praktische haken en ogen aan.
Wij zullen die eerst moeten bekijken voordat wij kunnen zeggen of deze gedachte
uitgevoerd kan worden. Wij kunnen direct constateren dat het de vraag is of
de Wet milieubeheer voldoende basis biedt. Op dit moment is dat waarschijnlijk
niet het geval. Is de motie, ook bij de provincies, praktisch uitvoerbaar?
Bedrijven vragen zelf vergunningen aan en die worden niet allemaal verleend.
Bij het zien van het voorstel om vergunningen op deze wijze te verlenen, komen
deze opmerkingen spontaan op. Wij zoeken het uit. Nogmaals, ik vind het een
sympathieke gedachte, maar er zijn enkele bezwaren. De heer Klein Molekamp
kent het gedicht van Elsschot, dus weet hij dat tussen droom en daad wetten
en praktische bezwaren in de weg staan.Ik behandel nu de motie op stuk nr. 23 van mevrouw Van Heteren over de
evaluatie-indicatoren. De vraag is natuurlijk wat de kern van ons beleid is.
Waaraan is ons beleid meetbaar? Het beleid is meetbaar aan elementen als hergebruik,
de eindlijn en minimaal storten. De kwaliteit van ons beleid zal, niet uitsluitend,
maar zeer sterk tot uitdrukking komen in de parameters die op die terreinen
betrekking hebben. Dat is het onderwerp van veel rapportages, bijvoorbeeld
de jaarlijkse milieubalans waarin de voortgang op dat terrein wordt geschetst.
Ik vroeg mij af of deze indicatoren die bij voortduring voortkomen uit beleid
en evaluatie van beleid en helder zijn qua doelstelling, moeten leiden tot
andere, aparte indicatoren.In de motie op stuk nr. 24 wordt gevraagd beleid te formuleren ten aanzien
van de export. Ik heb in eerste termijn al aangegeven dat de export van nuttig
toepasbaar brandbaar afval heel breed is geregeld en dat wij de nodige activiteiten
zullen ondernemen in de sfeer van handhaving of aangepaste regelgeving om
ervoor te zorgen dat het beleid helder en eenduidig is wat mede leidt tot
het level playing field, voor zover dat mogelijk is. Na 2006 hebben wij het
in principe over al het brandbare afval. Ik heb al aangegeven dat er nog zeer
veel bedenkingen zijn om de export van al het afval voor verbranding vrij
te geven. Ik heb een aantal criteria vermeld met betrekking tot storten of
anderszins die een rol zullen spelen. Ik heb ook aangegeven dat wij de komende
tijd van gedachten zullen wisselen over de vraag of en, zo ja, onder welke
voorwaarden het verder openstellen van grenzen aan de orde kan zijn. Ik heb
daar nog geen standpunt over bepaald. Mevrouw Van Velzen noemt een aantal
criteria in haar motie, zoals minstens een gelijkwaardig niveau van verwerking
of een aantoonbaar hoger niveau van verwerking. Dat is aan de orde bij hoogcalorische
verbranding van brandbaar afval. Na 2006 gaat het eventueel over alle vormen
van brandbaar afval. Wij of onze opvolgers zullen daar nog met elkaar over
komen te spreken. Ik merk wel hoe andere leden van de Kamer denken over deze
criteria die in die discussie een rol kunnen spelen.Over de motie op stuk nr. 25 kan een discussie in de Kamer worden gevoerd,
want daarin wordt gevraagd de emissie-eisen van het Besluit verbranden afvalstoffen
op het niveau van de best beschikbare technieken te brengen. Dat staat haaks
op het Europese level playing field waarover wij net discussie hadden. Ik
heb al gezegd, en zal dat nog een keer goed aangeven in de brief, dat op een
groot aantal terreinen het Europese speelveld geldt, maar dat wij ten aanzien
van een aantal specifieke elementen, de NOx-uitstoot en fijn stof,
scherpere normen hebben die goed te verdedigen zijn vanwege de specifieke
Nederlandse situatie. Ik moet blijven bij de lijn die ik daarnet heb verdedigd
tegenover andere leden van de Kamer.De heerKlein Molekamp(VVD)Volgens mij wordt het gevraagde in zowel de motie op stuk nr. 24 als de
motie op stuk nr. 25 door een goede advocaat van tafel geveegd. U bent er
vrij terughoudend in ...StaatssecretarisVan GeelIk ben heel vriendelijk.De heerKlein Molekamp(VVD)In dit geval volgens mij onterecht, want het gestelde in beide moties
blijft gewoon niet overeind voor de rechter. Dat kan ik u nu reeds garanderen.
Als dat het geval is, moet u dat volgens mij keihard zeggen.StaatssecretarisVan GeelDan hebt u de motie op stuk nr. 24 anders begrepen dan ik. Ik heb begrepen
dat ermee wordt gepreludeerd op de export van door verbranden te verwijderen
afval per 1 januari 2006 en dat de motie geen betrekking heeft op de huidige
situatie.De heerKlein Molekamp(VVD)In principe staat hier dat de regering ernaar streeft om de export van
afval voor verbranding vrij te geven, dus al het afval, ook het afval dat
kan worden hergebruikt.StaatssecretarisVan GeelEr staat: per 1 januari 2006. Ik heb aangegeven dat de discussie over
wat wij gaan doen nu niet opportuun is, maar dat wij die de komende tijd gaan
voeren.De heerKlein Molekamp(VVD)Het betekent ook dat herbruikbaar afval hieronder valt. Ik kan garanderen
dat de Europese regelgeving zodanig is dat je daarmee in 2006 volstrekt nat
gaat.MevrouwVan Velzen(SP)Ik vind de rol van de heer Klein Molekamp hier een beetje bizar worden.Met mijn motie op stuk nr. 24 preludeer ik niet op 1 januari 2006. Die
motie slaat op de huidige situatie.Overigens slaat mijn motie op stuk nr. 25 op de Nederlandse situatie.StaatssecretarisVan GeelIk wijs erop dat ik over de motie op stuk nr. 25 heb gezegd dat wij in
Europees verband geharmoniseerde regelgeving nastreven, tenzij er bijzondere
redenen zijn om dit niet te doen. Als er moties worden aangekondigd die hierop
een ander licht doen schijnen, stel ik vast dat daarvoor geen politiek-bestuurlijk
draagvlak in de Kamer is. Ik ben ervan overtuigd dat de lijn die ik zojuist
heb aangegeven, een verstandige lijn is.De heer Klein Molekamp heeft gelijk als hij zegt: "stel dat in 2006".
Ik heb dit echter anders uitgelegd. Als er nu gediscussieerd zal worden over
de export van afval, dan wil mevrouw Van Velzen daarover het gesprek aangaan
en zij brengt daarvoor een aantal elementen in. Of dit wel of niet kan in
Europees verband, zien wij dan wel weer. Ik wil daarover nu niet inhoudelijk
discussiëren. Daarom heb ik een procedureel antwoord gegeven. Overigens
moet er nog een discussie volgen mede in verband met de regelgeving en de
advisering van de NMa. De motie over bermmaaisel heb ik nog niet gezien. Ik heb de strekking
ervan wel begrepen, omdat dit onderwerp door de heer Koopmans ook al in de
schriftelijke vragen aan de orde is gesteld. Ik zal hierop terugkomen.Ik verwacht dat wij het bij de verdere uitwerking over een groot aantal
moties eens kunnen worden. Ik zal dit in de brief aan de Kamer verwoorden.
Over een aantal andere moties ben ik kritisch geweest, omdat ik denk dat die
om praktische redenen moeilijk kunnen worden uitgevoerd. Ik neem het op mij
om aan te geven waarom dit lastig zal zijn. Ik hoop dat dit snel kan, want
ik hoop dat het LAP snel kan worden vastgesteld en gepubliceerd. Wat er ook
gezegd is over het LAP en de procesmatige elementen die nog moeten uitgewerkt,
er moet nu op zo kort mogelijke termijn een helder juridisch kader worden
aangeboden aan het bedrijfsleven, gemeenten en provincies. Er komen immers
ontwikkelingen op ons af die sturing behoeven. In mijn ogen voldoet het LAP
in hoofdlijnen aan de eisen die eraan worden gesteld en de afstemming van
details is nu al voor een deel tot stand gekomen en zal, naar ik hoop, in
de komende dagen tot stand komen als de Kamer de brief ontvangt.De heerKoopmans(CDA)Ik dank de staatssecretaris voor zijn positieve antwoord in de tweede
termijn. Ik ga ervan uit dat die positieve inzet ook in de brief tot uitdrukking
komt.In mijn motie op stuk nr. 14 vraag ik de regering "zo nodig beschikkingen
in te trekken". Ik wil hierbij nog een kanttekening maken. Het is natuurlijk
niet de bedoeling dat dit in het wilde weg zal gebeuren. Ik bedoel hiermee
dat die mogelijkheid moet bestaan als daartoe aanleiding is.StaatssecretarisVan GeelDaarmee heb ik geen probleem.De heerKoopmans(CDA)Ik vrees dat de motie van mevrouw Van Heteren weer een enorme stapel papier
zal uitlokken.Het was mij ontgaan dat het LAP jaarlijks zal worden geëvalueerd.
Is dit niet een beetje te veel van het goede. Zouden wij dit niet beter tweejaarlijks
kunnen doen?De heerKlein Molekamp(VVD)Mijn fractie aarzelt nog steeds over het wel of niet goedkeuren van het
LAP. Wij vinden het eigenlijk geen goed stuk, maar wij zien ook de grote nadelen
van een afwijzing. Daarom zeg ik tegen de staatssecretaris dat het erg belangrijk
is hoe hij de moties op de stukken nrs. 18 en 19 in de praktijk zal uitvoeren.
Helaas moet ik tegen mevrouw van Heteren zeggen: ik toets het toch aan de
praktijk. Als de staatssecretaris zegt dat er juridische bezwaren aan de moties
op de stukken nrs. 17 en 21 zitten, moet hij kijken naar de geest van de moties
en proberen om daar zo dicht mogelijk bij te blijven. De bedoeling lijkt mij
echter duidelijk.Het is bekend dat het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer niet erg positief staat ten opzichte van immobilisatie. In
het licht van de totale life cycle, inclusief zaken als schoonmaken dat veel
CO2-uitstoot veroorzaakt, is een positievere grondhouding ten opzichte
van immobilisatie toch verstandig; of "aanraadbaar".MevrouwVan Heteren(PvdA)Tegen collega Klein Molekamp wil ik zeggen: ook ik toets zaken graag aan
de praktijk. Ik verbind daar echter soms wat andere conclusies aan dan hij.
Dat is geen wereldvreemd idealisme maar gewoon een politiek verschil.Ik wil de staatssecretaris toelichten waarom wij de motie op stuk nr.
23 hebben ingediend. Zij heeft nadrukkelijk niet betrekking op nog meer indicatoren
voor preventie en hergebruik als zodanig, maar op het nadenken over indicatoren
voor innovatie. Een van de grote kritiekpunten op het LAP is dat men het een
soort beschrijving van de status-quo vindt. Waar zit nu de dynamiek van het
procesplankarakter? Op de een of andere manier – zo'n evaluatie heeft
natuurlijk ook een publieke functie – moet je helder maken waar de vernieuwing
zit. Het gaat dan met name om de punten aan het begin van de keten.MevrouwVan Velzen(SP)Ten aanzien van de motie van de heer Koopmans op stuk nr. 14 stelt de
staatssecretaris dat hij aan in het verleden reeds verleende ontheffingen
niets meer kan veranderen, tenzij hij indicaties heeft dat ... In mijn tweede
termijn heb ik een aantal indicaties aangegeven, die de staatssecretaris zou
kunnen onderzoeken. Concreter kan het niet worden. Ik wil de naam van het
desbetreffende bedrijf ook nog noemen; ik zal straks even bij de staatssecretaris
langs lopen.Ik snap de uitleg van de staatssecretaris ten aanzien van mijn motie op
stuk nr. 25, in het licht van zaken als het level playing field. Wat mij betreft,
gaat het er echter om dat door de wijze waarop het besluit inzake verbranding
afvalstoffen nu is geformuleerd, eigenlijk sprake is van een oneerlijke binnenlandse
concurrentie. Die is onwenselijk. Misschien kan de staatssecretaris nog iets
knutselen in de geest van de motie.De voorzitter:Voordat ik tot een afsluiting kom, wil ik de toezeggingen noemen die de
staatssecretaris heeft gedaan. Ten eerste heeft hij beloofd te komen met een
strategisch handhavingsplan voor het voorjaar van 2003. Ten tweede heeft hij
toezeggingen gedaan ten aanzien van het dichtschroeien van de export van afval
naar onder andere Duitsland. Ten derde – dit heeft ook betrekking op
Duitsland – zal hij overleggen met de sector over andere normen ten
aanzien van hergebruik. Ten vierde zal hij – dit was naar aanleiding
van de motie van de heer Van den Brink – kijken naar de alternatieven
voor opslag in de diepe ondergrond. Ten vijfde zal hij de gemeente Horst aan
de Maas betrekken – daarvoor zijn verschillende voorstellen gedaan –
bij de plannen over verzameling van groente- en fruitafval. Dit heeft te maken
met de Europese regelgeving.De staatssecretaris heeft aangegeven dat hij in een brief zijn mening
over de moties naar voren zal brengen. Dit is van belang voor het in stemming
brengen van de moties. Normaal gesproken zou dit volgende week zijn. Ik begrijp
echter dat de Kamer wil wachten op de brief.De heerKlein Molekamp(VVD)Sterker nog, mogelijk vraag ik heropening aan als de brief is binnengekomen.De voorzitter:Dat had ik al verwacht. De Kamer wacht dus op de brief, waarna er een
afsluitend debat komt op basis van de schriftelijke reactie van de staatssecretaris.
Iedereen heeft het dan in beeld. Verder is er nog het ontwerpbesluit inzake
verbranding afvalstoffen. Hierna volgt het debat en de afhandeling.
De procedure hangt verder nog af van het eventueel door de heer Klein Molekamp
verzoeken om een heropening.Sluiting 16.03XNoot1 Samenstelling: Leden: Te Veldhuis (VVD), Van Heemst (PvdA), Verbugt (VVD), Duivesteijn
(PvdA), Giskes (D66), Crone (PvdA), Klein Molekamp (VVD), Buijs (CDA), voorzitter,
Schreijer-Pierik (CDA), Van Gent (GroenLinks), Oplaat (VVD), Van As (LPF),
ondervoorzitter, Van Oerle-van der Horst (CDA), Alblas (LPF), Van den Brink
(LPF), Jense (Leefbaar Nederland), Van Bochove (CDA), De Ruiter (SP), Duyvendak
(GroenLinks), Smolders (LPF), Koopmans (CDA), Spies (CDA), Van Lith (CDA)
en Van Heteren (PvdA). Plv. leden: Geluk (VVD), Verbeet (PvdA), Van Hoof (VVD), Wolfsen (PvdA),
Van der Ham (D66), Tichelaar (PvdA), Luchtenveld (VVD), Meijer (CDA), Rietkerk
(CDA), Van den Brand (GroenLinks), Cornielje (VVD), Schonewille (LPF), Ormel
(CDA), De Jong (LPF), Groenink (LPF), Teeven (Leefbaar Nederland), Van Velzen
(SP), Vos (GroenLinks), Wiersma (LPF), Vietsch (CDA), Ten Hoopen (CDA), Mastwijk
(CDA), Adelmund (PvdA) en Van der Staaij (SGP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27664-10.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl