Vaststelling begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2002; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28000-V, nr. 12

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

25-10-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28000-V nr. 12

16-10-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231BIJLAGE Bijlage bij vraag 167 n.a.v. de MvT 2002Indicatieve verdeling landenallocatie 17 + 3 over gekozen
sectoren (x Euro 1000) 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28000-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 219 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 000 VVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2002nr. 12VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 16 oktober 2001De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1,
belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de
eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop
gegeven antwoorden.Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling
van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.De voorzitter van de commissie,De BoerDe griffier van de commissie,Hommes 1Kan een reactie gegeven worden op alle relevante onderdelen
uit de recente analyse door de Wereldbank van de gevolgen van de terroristische
aanslagen in de VS op 11 september voor ontwikkelingslanden? Tot welke herziening
van het nu voorgenomen OS-beleid noopt deze analyse?De projecties op korte termijn laten een verdergaande daling van de mondiale
groei zien als gevolg van de terroristische aanslagen. De Wereldbank waarschuwt
dat dit effect naar alle waarschijnlijkheid een grote toename in het aantal
armen tot gevolg zal hebben. Daarnaast geeft de analyse aan dat de ruilvoetverliezen
waar veel ontwikkelingslanden na 1998 mee werden geconfronteerd, zich ook
dit jaar voordoen. Op middellange termijn valt de negatieve trend echter mee,
omdat de economieën van de armste landen robuuster zijn geworden door
de uitvoering van hervormingsprogramma's.Op korte termijn zal de kredietverlening van IBRD en IDA waarschijnlijk
toenemen als gevolg van de verslechterde wereldeconomie na 11 september.
Overigens roept Nederland de donorlanden al langer op om multilateraal een
oplossing te zoeken voor landen die ondanks een goed beleid nadelig getroffen
worden door exogene factoren, bijvoorbeeld door de WB te ondersteunen bij
het opzetten van een trustfonds voor het opvangen van financiële schokken
in zich kwalificerende PRSP/HIPC-landen. De huidige crisis accentueert eens
te meer de noodzaak tot meer ODA.De implicaties voor het Nederlandse beleid zullen de komende tijd moeten
worden bezien. Daarvoor is het nu nog te vroeg.2Wat is de reden dat er in deze begroting met geen woord
gerept wordt over voedselzekerheid? Heeft dit thema geen prioriteit bij de
Nederlandse regering? Zo ja, moet er niet meer aandacht komen voor het thema,
gezien de verwerving met structurele armoede en de VN-pledges waaraan Nederland
zich gecommitteerd heeft (specifiek het terugbrengen van extreme armoede en
van de kindersterfte)?De (memorie van toelichting bij de) begroting geeft aan hoe middelen worden
ingezet ten behoeve van armoedebestrijding. Tweede ondergetekende ziet de
bestrijding van armoede bij uitstek als de manier om ondervoeding de wereld
uit te helpen en heeft daarom voor gekozen om voedselzekerheid niet als apart
onderwerp op te nemen.Tweede ondergetekende is het dan ook met de vraagsteller eens dat armoede
en ondervoeding nauw met elkaar zijn verweven. Ondervoeding is vooral een
symptoom van de ernstigste vorm van armoede. Daarom zal de meest bruikbare
indicator in dit verband – het aantal ondervoede kinderen onder 5 jaar –
worden opgenomen in het in het ontwikkeling zijnde systeem voor de monitoring
van resultaten van het gevoerde beleid. Deze indicator behoort tevens tot
de set van indicatoren voor het meten van de vooruitgang bij het bereiken
van de «International Development Targets».De oorzaak-gevolg relatie tussen armoede en ondervoeding is weliswaar
overwegend maar niet uitsluitend éénduidig. Tweede ondergetekende
is echter uitermate beducht voor het benadrukken van het omgekeerde oorzakelijke
verband door partijen die belang hebben bij voedselhulpleveranties uit voorraden
van donorlanden. Tweede ondergetekende geeft er de voorkeur aan dat waar nodig
activiteiten als (bij)voeding van kwetsbare groepen of schoolgaande kinderen
worden opgenomen in armoedebestrijdingsprogramma's van de betrokken landen
zelf in de zogenaamde PRSPs. Daarvoor benodigde voedingsmiddelen
zouden lokaal moeten worden aangekocht.In de brief aan de kamer die collega Brinkhorst mede namens mij op 3 september
jl. verstuurde, over de voortgangsrapportage inzake de wereldvoedseltop, wordt
ingegaan op voedselzekerheid in structurele samenwerkingslanden. In het bijzonder
wil ik met de betrokken landen bezien of er op effectieve wijze steun aan
voedselzekerheid wordt gegeven in sectoren waar voedselzekerheidsaspecten
in het geding zijn.3Kan worden toegelicht hoe de begroting op hoofdlijnen
(op blz. 23) aansluit op de toelichting op beleidsartikel 6 (blz. 94)?
Waarom loopt in de hoofdlijnen de begroting voor landenspecifieke sectorale
samenwerking op, terwijl deze post in beleidsartikel 6 in 2003 terugloopt?Waarom loopt in de hoofdlijnen de begroting voor thematische
samenwerking terug, terwijl deze post in beleidsartikel 6 de komende jaren
toeneemt? Als dit het gevolg is van meer uitgaven voor het thema water, waarom
is dit dan niet terug te vinden in de begroting op hoofdlijnen?Bij de begroting op hoofdlijnen betreft de tabel op bladzijde 23 een vergelijking
tussen de ontwerpbegroting 2001 en de ontwerpbegroting 2002. De positieve
mutatie bij de landenspecifieke samenwerking houdt in dat ten opzichte van
de begroting 2001 het budget hiervoor in de ontwerpbegroting 2002 is verhoogd.
Een en ander als gevolg van het feit dat de uitgangspunten van sectorale benadering
in de tussentijd dusdanig zijn uitgewerkt dat een verdere groei ten opzichte
van de vorige begroting mogelijk is. De budgettaire tabel bij beleidsartikel
6 (bladzijde 94) geeft de voorgenomen meerjarige reeks aan en deze loopt inderdaad
af in 2003. Uit de begroting op hoofdlijnen kan echter afgeleid worden dat
deze meerjarige reeks thans hoger is dan bij de ontwerpbegroting 2001.Hetzelfde geldt voor de thematische samenwerking. In dit geval is sprake
van een verlaging van de meerjarige reeks ten opzichte van de ontwerpbegroting
2001 als gevolg van verdergaande integratie in de landenspecifieke sectorale
samenwerking en in de samenwerking via particuliere en multilaterale organisaties.
De intensivering op het gebied van water maakt deze verlaging maar ten dele
ongedaan.4Vanuit ontvangende landen op de Balkan wordt de klacht
gehoord dat donorlanden te sturend optreden voor wat betreft de keuze van
projecten. In hoeverre bestaat hiervoor enige grond?De keuze van door Nederland gefinancierde projecten wordt bepaald door
de uitkomst van gesprekken die met regeringen, maatschappelijke groeperingen
en andere belanghebbenden in de regio worden gevoerd, alsmede op basis van
eigen veldmissies en inschattingen van Nederlandse ambassades ter plekke.
In de afweging die van Nederlandse zijde plaats vindt wordt met de diverse
uitgesproken meningen rekening gehouden. Uiteindelijke projectuitvoering vindt
echter alleen dan plaats wanneer met regering en directe belanghebbenden overeenstemming
bestaat.Meer in het algemeen kan worden gesteld dat ook in de Balkan – ondanks
veranderde officiële uitgangspunten aangaande «ownership»
en het bestaan van het Satbiliteitspact waaraan zowel donoren als ontvangers
deelnemen – vaak nog niet de slag is gemaakt van donor/aanbodsgestuurde
hulp naar ontvanger/vraag-gestuurde assistentie. 5Waar ligt de primaire verantwoordelijkheid voor de
coördinatie van de geldstromen en donaties voor de Balkan, in het kader
van de diverse overeenkomsten die zijn gesloten? Waar ligt de prioriteitstelling
van de besteding van deze gelden?De primaire verantwoordelijkheid voor coördinatie van besteding van
ODA-fondsen (het leeuwendeel van de bestedingen in de Balkan voor de Balkan)
ligt aan Nederlandse zijde bij de minister voor ontwikkelingssamenwerking.Bij coördinatie en vaststelling van prioriteiten wordt door de minister
voor ontwikkelingssamenwerking rekening gehouden met verdragsmatige en andere
verplichtingen die Nederland internationaal ten aanzien van de Balkan is aangegaan.
Daarnaast let de minister van ontwikkelingssamenwerking bij vaststelling van
prioriteiten sterk op relatieve omvang en comparatieve voordelen van activiteiten
van andere donorlanden en -organisaties.6Hoe verhoudt de constatering, onder Beleidsagenda 2002,
dat, samengevat, de voornemens van Paars II op het terrein van het buitenlands
beleid «in essentie zijn gerealiseerd» zich, waar het de «duidelijke
Nederlandse stellingname met betrekking tot Europa» betreft, tot het
keuzemenu aan opvattingen over Europa dat met een zekere regelmaat in regeringsnotities
over Europa terugkeert (bijv. de Staat van de Unie 2001, Prinsjesdag 2000)?De regering serveert geen keuzemenu aan opvattingen over Europa. Zij meent
dat de Nederlandse inzet met betrekking tot het debat over de toekomst van
Europa op heldere, consistente en pragmatische wijze is vormgegeven in de
notitie «De toekomst van de Europese Unie» (8 juni 2001)
en het «Memorandum van de Benelux over de toekomst van Europa»
(21 juni 2001), en dat deze notities een logische vervolg zijn op eerder
verschenen regeringsnotities.7Kan de regering inzicht verschaffen in de economische
situatie en ontwikkeling van Rusland?De in mei 2000 aangetreden regering-Kasjanov leek aanvankelijk ambitieus
van start te gaan met de totstandkoming van een economisch en sociaal beleidsplan,
met als doel marktgerichte, structurele hervormingen en verbetering van het
investeringsklimaat. Dit plan is nooit officieel vastgesteld of gepubliceerd.
De economische hervormingen bleven in eerste instantie beperkt tot de invoering
van een enkelvoudig belastingtarief (inkomstenbelasting) van 13% en de verlaging
van een groot aantal douanetarieven. Het eerste jaar van Vladimir Poetin's
presidentschap werd al met al vooral gekenmerkt door economische consolidatie.
De economische groei van 8% in 2000 was voornamelijk te danken aan de hoge
olieprijzen, de lage roebelkoers en importsubstitutie als gevolg van de economische
crisis in 1998. De olieprijzen vertonen inmiddels een dalende trend. Voor
2001 wordt een economische groei van 4–5% verwacht.In zijn «Staat van de Federatie» op 3 april jongstleden sprak
President Poetin openhartig over de kwetsbare staat van de economie. Hij waarschuwde
voor stagnatie en de eenzijdige structuur van de economie. Hij bevestigde
tevens de noodzaak van structurele hervormingen. Met de sindsdien voor president en regering voorspoedig verlopen voorjaarszitting
van de Doema is vaart gekomen in een aantal hervormingen, althans op het niveau
van wetgeving. De Doema heeft niet minder dan 150 wetsontwerpen behandeld
en (deels) aangenomen die deel uitmaken van het omvangrijke hervormingspakket
van de regering. Het betreft o.m. belangrijke economische wetgeving, waaronder
belasting- en pensioenhervormingen, arbeidswetgeving, wetgeving inzake het
witwassen van geld, een wet met betrekking tot grondeigendom, beperking van
de winstbelasting en gerechtelijke hervormingen. Het IMF heeft zijn waardering
uitgesproken over de recente voortgang van de structurele hervormingen, maar
waarschuwde ook voor zelfgenoegzaamheid. Wetgeving alleen is dan ook niet
voldoende. Er moet ruime aandacht zijn voor effectieve implementatie.Al met al bestaat reden voor gematigd optimisme ten aanzien van de economische
vooruitgang van Rusland waarbij het land vooralsnog blijft zoeken naar een
juiste, passende vorm voor de eigen economische ontwikkeling. Ook moet Rusland
van heel ver komen om zijn bevolking een aanvaardbaar bestaansminimum te kunnen
bieden.8Kan de regering aangeven in hoeverre de uniformisering
van de wetgeving in Rusland voortgang maakt? Wat betekent dit voor de positie
van de burger, voor de toepassing door rechtbanken en voor het investeringsklimaat?Na het aantreden van President Poetin zijn wijzigingen aangebracht in
de organisatievorm van de Russische Federatie. Zo is de Federatie onder meer
onderverdeeld in 7 federale districten met elk een presidentieel vertegenwoordiger.
Deze presidentiële vertegenwoordigers spelen een coördinerende en
deels toezichthoudende rol t.o.v. de regionale autoriteiten van de 89 subjecten
van de Federatie. Een belangrijke taak van deze vertegenwoordigers was en
is het vergroten van en toezien op de consistentie van wetgeving en beleid
op regionaal niveau met het federale beleid en de federale wet- en regelgeving.Aan deze uniformisering van wetgeving – overigens wel met ruimte
voor regionale verschillen – is in het afgelopen anderhalf jaar daadwerkelijk
veel gebeurd: onder toezicht van de presidentiële vertegenwoordigers
zijn veel lokale wetten en regels (men zegt ruim 1000), die niet compatibel
waren met centrale wetgeving, aangepast of geschrapt. Met betrekking tot de
strafwetgeving geldt dat de Russische strafwet bepaalt dat het niet is toegestaan
op regionaal niveau strafwetten aan te nemen.De vergroting van de consistentie in wetgeving is een proces dat nog niet
is afgerond en dat in sommige regio's en federale districten sneller verloopt
dan in andere. Dit proces moet voor de burger een vergroting van de rechtszekerheid,
rechtsgelijkheid, transparantie en voorspelbaarheid tot gevolg hebben. Het
proces is echter nog niet lang genoeg op gang om nu al te kunnen constateren
dat burgers en ondernemers op individueel niveau daadwerkelijk en bewust hiervan
profiteren. Wel mag vermeld worden dat voor ondernemers de toegenomen politieke
voorspelbaarheid een verbetering van het investeringsklimaat betekent.Aanpassing van wetgeving is een eerste stap, waarop andere stappen dienen
te volgen – onder meer in de vorm van daadwerkelijke implementatie door
rechtbanken. In de Russische Federatie kunnen regionale verschillen in uitvoering
van nieuwe wetgeving worden geconstateerd. Oorzaken hiervoor liggen onder
meer bij gebrekkige informatievoorziening over aanpassingen in wetgeving en
bij bijvoorbeeld lagere opleidings- en ervaringsniveaus van overheidspersoneel,
in met name minder aantrekkelijke, meer afgelegen gebieden.Ook aanpassing van uitvoeringsregelgeving aan nieuwe wetgeving is van
belang voor daadwerkelijke implementatie daarvan, evenals aanpassing van gedrag
van ambtelijke instellingen. Zowel president Poetin zelf in openbare toespraken
als bijvoorbeeld onlangs presidentieel vertegenwoordiger en ex-premier Kirijenko
tijdens een bezoek aan Nederland, geven aan dat de omvang en het traditioneel
functioneren van de Russische bureaucratie nog een belangrijk obstakel vormen
voor verdere tastbare voortgang op dit gebied.9Hoe staat het met de uniformisering van de strafwetgeving
in Rusland en met de effectiviteit van de implementatie daarvan door de rechtbanken?Zie het antwoord op vraag 8.10Beschikt de regering van een overzicht van nucleaire
milieuvervuiling veroorzaakt door (af)gezonken nucleaire onderzeeërs?De bronnen van nucleaire vervuiling van de Arctische zeeën zijn in
de afgelopen jaren meerdere malen onderzocht, met name door Noorse onderzoekers.
Hierbij is steeds gebleken dat gezonken onderzeeërs zoals de Komsomolets
(1989) of scheepsreactoren afkomstig uit onderzeeërs, die in de tijd
van de Sovjet-Unie in zee zijn gedumpt, wel enige verhoogde radioactiviteit
in hun onmiddellijke omgeving veroorzaken, maar het aandeel hiervan in het
totaal van radioactieve materialen in de Arctische zeeën verwaarloosbaar
is. In de Kara Zee bijvoorbeeld, waar van 1959 tot 1991 verschillende scheepsreactors
zijn gedumpt, is het radionuclide-gehalte lager dan dat van de Noordzee.11Kan de regering een update geven van het Gemenebest
van Onafhankelijke Staten (CIS)?De aanvankelijke doelstelling van nauwe politieke, economische en militaire
samenwerking tussen de leden van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten
(GOS) is sinds de oprichting in 1991, ondanks reguliere topontmoetingen en
de ondertekening van vele documenten, slechts beperkt tot stand gekomen. In
de praktijk worden afspraken over economische integratie en militaire samenwerking
onvoldoende geïmplementeerd. Daarbij komt dat vaak slechts een aantal
lidstaten partij is bij een document. Sterk uiteenlopende visies van de lidstaten
op de samenwerking zijn hiervoor een belangrijke verklaring. Oekraïne
ziet het GOS bijvoorbeeld vooral als politiek overlegorgaan terwijl Moldavië
juist de nadruk legt op economische samenwerking en nadrukkelijk niet deelneemt
aan de militaire samenwerking. De GOS-lidstaten die wel de wens tot intensievere
samenwerking hebben, blijken dit in de praktijk buiten GOS-verband te doen,
bijvoorbeeld binnen de GUAAM (zie vraag 12).Hoewel het GOS als geheel niet optimaal functioneert, heeft de samenwerking
in kleiner verband wel vaste vorm gekregen. Het meest succesvol is de militaire
samenwerking tussen een beperkt aantal GOS-staten. Al enige jaren zijn GOS-vredesmachten
(met een grote Russische component) actief in o.m. Tadzjikistan en Georgië.Rusland speelt de belangrijkste rol binnen het GOS. In Russische optiek
is het GOS het voornaamste internationale samenwerkingsverband dat bovendien
heeft voorkomen dat de relaties met de overige lidstaten na het uiteenvallen
van de Sovjetunie geheel in elkaar zijn geklapt. Overeenkomstig de lijn die
sinds het aantreden van President Poetin in het Russische buitenlandse beleid
wordt gevoerd, is ook de Russische GOS-politiek zakelijker en pragmatischer
van aard geworden en valt er een groeiende nadruk op economische samenwerking
waar te nemen.12Kan de regering een update geven van de samenwerking
tussen de landen rond de Zwarte Zee (GUAM)?Op 24 april 1999 trad Oezbekistan toe tot de GUAM. De organisatie veranderde
daarmee van naam en werd omgedoopt tot GUUAM (Georgië, Oekraïne,
Oezbekistan, Azerbaijan, Moldova).Tijdens de GUUAM-top van 6 en 7 juni jl. bereikten de lidstaten overeenstemming
over het feit dat de organisatie samenwerking nastreeft op de volgende gebieden:
sociaal-economische ontwikkeling, conflictmanagement en bestrijding van georganiseerde
misdaad en drugshandel. Overeenstemming over een vrijhandelszone werd niet
bereikt. Voor informatie over de meest recente GUUAM-top verwijs ik u ook
naar de GUUAM-website: http://www.guuam.org.Het Kabinet is een voorstander van regionale samenwerking tussen de staten
van de voormalige Sovjetunie.De Organization of the Black Sea Economic Cooperation (http://www.bsec.gov.tr)
is een regionaal initiatief van Turkije. Deze organisatie richt zich hoofdzakelijk
op samenwerking met de Europese Unie en op vrijhandel tussen haar lidstaten
(Albanië, Armenië, Azerbaijan, Bulgarije, Georgië, Griekenland,
Moldova, Roemenië, Russische Federatie, Turkije en Oekraïne).13Kan de regering inzage geven in de economische relatie
tussen Rusland en Oekraïne?Nadat de economische relaties tussen Rusland en Oekraïne na het uiteenvallen
van de Comecon in 1991 aanzienlijk waren afgenomen, vertonen zij thans weer
een stijgende lijn. Het handelsvolume tussen Rusland en Oekraïne, dat
vanaf begin jaren negentig was gedaald van USD 16 miljard tot USD 7 miljard,
nam vanaf 1999 weer geleidelijk toe en bedraagt thans 11 miljard. Ook
nemen de Russische investeringen in Oekraïne weer toe.Rusland blijft voor Oekraïne het belangrijkste im- en exportland.
Andersom is Oekraïne de vijfde afzetmarkt voor Russische producten en
neemt Oekraïne de derde plaats in v.w.b. buitenlandse importen.De Oekraïense industrie drijft voor een groot deel op de goedkope
aardolieen gasleveranties uit Rusland. De uitstaande schulden van Oekraïne
voor deze leveranties spelen dan ook een belangrijke rol in de economische
betrekkingen tussen beide landen. In augustus jongstleden kwamen beide premiers
overeen dat Oekraïne de schuld zal afbetalen door middel van waardepapieren.
Beide landen onderhandelen hierover op technische en economische gronden.
In tegenstelling tot het verleden zijn politieke overwegingen daarbij minder
belangrijk.Sinds het aantreden van President Poetin voert Rusland een vooral zakelijk,
pragmatisch beleid t.a.v. Oekraïne, al spelen ook geopolitieke overwegingen
een rol. Moskou beseft dat Oekraïne m.n. in economisch opzicht een
strategische partner is geworden. In dit verband is de recente benoeming van
oud-premier en ex-Gazprom directeur Tsjernomyrdin tot Russische ambassadeur
in Kiev een belangrijk signaal.14Is de schatting van «slechts» 163 miljoen
in 2001 aan ODA-hulpstromen realistisch gezien de grote behoefte aan humanitaire
hulp van met name Macedonië.Voor zo ver zich thans laat aanzien zal EUR 163 miljoen voor 2001 genoeg
zijn om alle door de regering geïdentificeerde programmabehoeften voor
de Balkan te dekken. Daar is bij inbegrepen een verdubbeld budget voor Macedonië
zodra het Macedonische parlement door middel van goedkeuring van grondwetswijzigingen
en de wet op lokaal bestuur een begin heeft gemaakt met de daadwerkelijke
implementatie van de op 13 augustus in Ohrid gesloten vredesovereenkomst tussen
Macedonische politieke leiders en de Macedonische regering.Waar de behoefte aan humanitaire hulp in Macedonië is toegenomen,
is echter in andere delen van de Balkan sprake van een deze ontwikkeling compenserende
vermindering van de humanitaire hulpbehoefte (o.m. in Kroatië en FRJ).Overigens stelt de regering al in de begroting voor buitenlandse zaken
dat haar vaststelling van de trend van bestedingen op de Balkan niet los gezien
moet worden van meer of minder positieve ontwikkelingen in de regio.15Zal in de relatie met Rusland sprake zijn van een herwaardering
van het strategisch belang van dit land op grond van «911» en
dientengevolge minder ruimte voor kritiek op mensenrechtenbeleid, Tsjetsjenië
etc?Hoewel nog niet alle consequenties van de gebeurtenissen van 11 september
zijn te overzien, hebben zij uiteraard ook voor de Europese en de transatlantische
betrekkingen met de Russische Federatie directe gevolgen, zoals onder meer
te zien is aan de nieuwe dynamiek tussen de EU en de NAVO enerzijds en de
Russische Federatie anderzijds.Het Kabinet blijft hoe dan ook veel belang hechten aan een dialoog met
de Russische autoriteiten over mensenrechtenzaken, inclusief het Russische
beleid t.a.v. Tsjetsjenië. Het Kabinet zal zich in bilateraal en multilateraal
verband indien nodig kritisch blijven uiten over aspecten van het Russische
optreden in Tsjetsjenië.16Is het met de OVSE zo slecht gesteld dat deze organisatie
moet worden gerevitaliseerd? Welke eenzijdige ontwikkeling die Rusland met
de OVSE beoogt wordt bedoeld? Hoe precies kan Rusland, tegen die achtergrond,
bij de beoogde revitalisering worden betrokken? Welke activiteiten heeft het
Nederlandse (OVSE) voorzitterschap op dit punt in petto?Helaas moet de laatste Ministeriële bijeenkomst in Wenen (november
2000) als minder geslaagd beschouwd worden. Door de Russische blokkade was
het onmogelijk een gezamenlijke slotverklaring aan te nemen. Dit heeft een
duidelijk schokeffect opgeleverd en inmiddels wordt er volop gediscussieerd
over het versterken van de organisatie. Het is de bedoeling dat daarover op
de komende Ministeriële in Boekarest (4–5 december 2001) besluiten
worden genomen. Rusland is van mening, dat de organisatie een te marginale positie inneemt
en zich te eenzijdig richt op de menselijke dimensie en de problemen in de
landen van de voormalige Sovjet-Unie en de Balkan. Mede in antwoord op deze
Russische zorgen presenteerden Nederland en Duitsland dit voorjaar een gezamenlijk
initiatief met voorstellen voor versterking van de OVSE, voor nieuwe gebieden
voor samenwerking en voor verbeterde werkmethoden.Door middel van een intensieve dialoog moeten we trachten te komen tot
aanpassingen die tegemoet komen aan een aantal zorgen van de RF, zonder dat
essentiële onderdelen van de OVSE in gevaar komen. Die dialoog zal gevoerd
moeten worden in Wenen, maar ook bilateraal in Den Haag en Moskou. Uiteraard
wordt die dialoog ook gevoerd tijdens een, overigens nog te bekrachtigen,
Nederlands OVSE voorzitterschap in 2003. 17Welke vorm zal de «reguliere politieke dialoog»
tussen Rusland en Nederland, zoals tijdens het staatsbezoek in juni jl. overeengekomen,
krijgen?Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik allereerst naar de tekst van
Hoofdstuk I (Politieke Dialoog) van het Gezamenlijk Actieprogramma 2001–2003
tussen Nederland en de Russische Federatie. Een kopie van het getekende exemplaar
ging op 25 juni 2001 onder kenmerk DEU-244/01 toe aan de Voorzitter van de
Tweede Kamer der Staten-Generaal.Hoofdstuk I beschrijft op welke niveaus de bilaterale politieke dialoog
zal plaatsvinden alsook welke onderwerpen inhoud van gesprek kunnen zijn.Naar verwachting zullen in het kader van de politieke dialoog binnenkort
de eerste bilaterale consultaties op hoog ambtelijk niveau plaatsvinden.18Welke concrete voorbeelden heeft de regering voor ogen
als zij stelt dat het Russische beleid t.a.v. non-proliferatie niet te rijmen
valt met het Russische streven naar verdere inbedding in de Europese waardegemeenschap?Het EU-beleid t.a.v. non-proliferatie is gebaseerd op een volledige naleving
van de bestaande wapenbeheersings- en non-proliferatieverdragen met betrekking
tot massavernietigingswapens, alsmede op de exportcontroleregimes die daarop
zijn gebaseerd. Hoewel Rusland partij is bij alle relevante wapenbeheersingsverdragen
en tevens lid is van alle relevante exportcontroleregimes, is de uitvoering
die daaraan door Rusland op sommige punten wordt gegeven, niet altijd in overeenstemming
hiermee. Daarbij valt met name te denken aan Russische nucleaire leveranties
aan Iran en India19Hoe is de aandacht voor conflictpreventie en een tijdige
alertheid op dit gebied binnen het ministerie georganiseerd?Conflictpreventie is een integrerend bestanddeel van het buitenlands beleid,
zowel bezien vanuit de invalshoek van het veiligheidsbeleid als vanuit die
van ontwikkelingssamenwerking. Tot conflict-preventie behoort immers niet
alleen het in het kader van internationale samenwerking voorkomen van onmiddellijk
dreigend geweld tussen conflictpartijen. Ook het signaleren van opkomende
conflicten en het opsporen en bestrijden van oorzaken daarvan is een onderdeel
van het beleid. De oorzaken van conflicten zijn veelal te herleiden tot politieke,
sociale en economische uitsluiting, een gevolg van een gebrek aan goed bestuur.
Ontwikkelingssamenwerking met als hoofddoelstelling armoedebestrijding in
brede zin samen met aandacht voor goed bestuur, democratisering en respect
voor mensenrechten richt zich op de oorzaken van deze conflicten.
Zo kan bijvoorbeeld het opstellen van een Poverty Reduction Strategy Paper
door het participatieve proces en het bevorderen van een dialoog een preventieve
werking hebben.De directies Veiligheidsbeleid (DVB) en Mensenrechten en Vredesopbouw
(DMV) zijn primair met de beleidsvoorbereiding ten aanzien van conflictpreventie
belast. Zij doen dit samen met de daarvoor in aanmerking komende regiodirecties
en met de betrokken ambassades ter plaatse. Het onderwerp conflictpreventie
komt uitgebreid aan de orde in een – naar verwachting binnenkort –
aan Uw Kamer aan te bieden notitie.20Hoe beoordeelt de regering de Russische voorstellen
voor verdere nucleaire ontwapening?De VS en Rusland zijn sinds voorjaar 2001 in gesprek over de elementenvan
een nieuwe strategische relatie («Nieuw Strategisch Raamwerk»),
waarvan onder meer strategische reducties deel dienen uit te maken. Op dit
moment is nog onduidelijk wat de uitkomst van deze besprekingen zal zijn,
evenals wanneer deze besprekingen tot resultaten zullen leiden.De Regering juicht het voornemen van beide regeringen om te komen tot
drastische reducties in hun strategische kernwapenarsenalen toe.21Geldt de stelling van de regering, dat een sterker
politiek Europa dat grotere verantwoordelijkheden draagt op het gebied van
vrede en veiligheid, juist zal leiden tot een gelijkwaardige relatie waarin
Washington minder naar unilateralisme zal neigen, ook of des te meer voor
de huidige internationale samenwerking ter bestrijding van terrorisme?Bij de opbouw van de brede wereldwijde coalitie tegen het terrorisme kan
en wil Europa een bijdrage van belang leveren. Verwacht mag worden dat hiervan
een extra impuls zal uitgaan voor een verdere verdieping van een brede samenwerkingsrelatie
op voet van gelijkwaardigheid.22Kan de regering inzicht verschaffen in de effecten
voor de deelnemende landen van NAFTA, mede in het licht van de voorbereiding
op een Noord- en Zuid-Amerika omvattende vrijhandelszone?De vorming van het «North American Free-Trade Agreement» (NAFTA)
heeft de onderlinge economische relaties van de drie deelnemende landen (VS,
Canada en Mexico) aanzienlijk versterkt. De betrokken landen profiteren van
vrije toegang tot elkaars markten. De schaalvergroting heeft gunstige effecten
op toegang tot buitenlands kapitaal en het aantrekken van investeringen. In
de periode 1993–2000 is het volume van de onderlinge handel in het NAFTA-gebied
gestegen met 128%. Canada's export naar de VS en Mexico steeg met 109%, tegenover
een stijging met 29% van de export naar de rest van de wereld. Mexico's export
binnen de NAFTA groeide in dezelfde periode met 238%, en is nu verantwoordelijk
voor meer dan de helft van de groei van het Mexicaanse BBP. De export van
goederen uit de VS naar de NAFTA-partners is tussen 1993 en 2000 verdubbeld,
tegenover 52% groei van de Amerikaanse uitvoer naar de rest van de wereld.
Van de Canadese buitenlandse handel is 80% gericht op de VS. Voor Mexico geldt
dat 90% van de export naar de VS gaat en 70% van de import vanuit de VS komt.
Mexico is voor Canada de belangrijkste handelspartner van Latijns Amerika
en voor de VS de tweede partner op het Westelijk halfrond, na Canada. In 1999 trok het NAFTA-gebied 28% van de totale investeringen (FDI) in
de wereld aan, waarvan het grootste gedeelte door de VS werd ontvangen. Desondanks
groeide het FDI-cijfer tussen 1993 en 1999 in Canada met 57%. Mexico's instroom
van buitenlands kapitaal (FDI) groeide sinds 1994 met 72%.NAFTA heeft voor de werkgelegenheid positieve gevolgen gehad. Canada en
Mexico hebben kunnen profiteren van de ongekende groei van de Amerikaanse
economie. De werkgelegenheid in Mexico groeide tussen 1993 en 2000 met 28%,
in Canada met 16% en in de VS met 12%.Naar verwachting zal de «Free Trade Area of the Americas»
(FTAA) een bredere inhoud krijgen dan NAFTA – ook onderwerpen als mededinging
en arbeidsrechten zullen bij de FTAA aan de orde komen. De NAFTA-leden zijn
alle drie voorstander van het vormen van de FTAA.23Kan de regering inzicht geven in de relatieve schuldpositie
van de Midden- en Zuid-Amerikaanse staten? Wat is de invloed van de vaak extreme
schulden op de sociaaleconomische ontwikkeling van de Latijns-Amerikaanse
staten?Van de Midden- en Zuid-Amerikaanse landen behoren zes landen (Nicaragua,
Argentinië, Bolivia, Brazilië, Guyana en Peru) tot de categorie
van de «severely indebted countries». Dit zijn landen waarvan
de netto contante waarde van de totale schuldendiensten hoger is dan 80% van
het BNP of 220% van de export. Van deze zes landen vallen Nicaragua,
Bolivia en Guyana onder het HIPC-initiatief. De overige Latijns Amerikaanse
landen behoren tot de categorie van de «moderately indebted countries»
met schuldendienstpercentages tussen 43% en 80% van het BNP of 132% en
220% van de export of tot de «less indebted countries» met percentages
van minder dan 43% van het BNP of 132% van de export.De meeste Latijns-Amerikaanse landen hebben derhalve niet met excessieve
schuldverplichtingen te maken. Dit neemt niet weg dat reserveringen op de
nationale begroting voor betalingen van schuldendienstverplichtingen een negatief
effect hebben op de sociaal-economische ontwikkeling. Zo kan de budgettaire
krapte die met de schuldendienstverplichtingen gepaard gaat, leiden tot een
stijgende rente op de binnenlandse kapitaalmarkt en/of overheden doen besluiten
tot een bezuinigingsbeleid dat kan leiden tot een verslechtering van de sociale
dienstverlening en een terugval van de binnenlandse vraag. Er zijn geen algemene
uitspraken mogelijk over de invloed van de schulden op de sociaal-economische
ontwikkeling, daarvoor zijn de verschillen tussen de landen te groot.24Kan de regering inzicht geven in de positie van Canada
ten opzichte van de VS en de EU?Canada onderhoudt intensieve en vriendschappelijke banden met de VS en
de EU. Er is sprake van een hechte economische en politieke relatie. De im-
en exportrelatie met de VS is intensief; ruim 80% hiervan heeft betrekking
op de grote zuiderbuur. Sinds 1994 maakt Canada, samen met de VS en Mexico
deel uit van de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsassociatie (NAFTA) waarop vraag
22 betrekking heeft. Daarnaast is sprake van hechte samenwerking met de VS
op veiligheidsterrein en maken zij samen deel uit van de NORAD (North American
Aerospace Defence Agreement) voor de luchtverdediging. Bovendien is Canada
mede-oprichter en actief lid van de NAVO en de OVSE. Om tegenhang te kunnen bieden aan de – in zekere zin ongelijke –
relatie met de VS hecht Canada grote waarde aan nauwe betrekkingen met Europa,
zowel met de afzonderlijke landen als met de EU als geheel.De betrekkingen met de EU zijn gebaseerd op drie pijlers: het Framework
Agreement for Commercial and Economic Cooperation uit 1976, de Transatlantic
Declaration on EU-Canada relations uit 1990 en de Joint Political Declaration
on EU-Canada relations uit 1996 (uitgewerkt in het «Joint EU-Canada
Action Plan»). Op basis van deze overeenkomsten vinden diverse ontmoetingen
per jaar plaats. Economisch is de EU de tweede handelspartner van Canada.25Kan de regering een overzicht geven van de recente
ontwikkelingen rond de betalingsachterstand van de VS bij de VN?Op 24 september jl. heeft het Huis van Afgevaardigden de betaling van
USD 582 miljoen (de tweede tranche van de Helms-Biden wet) aan achterstallige
betalingen aan de Verenigde Naties bekrachtigd. De Senaat had de betaling
reeds op 7 februari van dit jaar goedgekeurd. Het is nog niet bekend wanneer
tot daadwerkelijke betaling zal worden overgegaan. Ditzelfde geldt voor de
derde – en laatste – tranche van de achterstallige contributies
conform de Helms-Biden wet. Bij deze tranche gaat het om een bedrag van USD
244 miljoen.26Zijn er speciale activiteiten of positiebepalingen
van de VS te zien geweest of nog te verwachten om te kunnen stellen dat «internationale
conflictpreventie» een van de terreinen is waar Nederland met de VS
«normen en waarden» in breder verband voorstaan?Over de noodzaak van internationale conflictpreventie als onderdeel van
het bredere streven naar vrede, stabiliteit, democratie en ontwikkeling in
de wereld zijn de VS, Nederland en Europa het geheel eens. Dit komt tot uitdrukking
in de regelmatige bilaterale contacten – waarbij diverse internationale
en regionale conflicten of mogelijke conflicten aan de orde komen –
en in de inzet van zowel de VS als Nederland in internationale fora zoals
de VN.27Zijn er voorbeelden of gevaren van niet WTO conforme
samenwerking bij de regionale samenwerking op het westelijk halfrond?Er zijn geen voorbeelden van regionale handelsovereenkomsten op het Westelijk
halfrond die niet WTO-conform zijn. Ook zijn er geen ontwikkelingen die in
die richting wijzen. Regionale samenwerking op het Westelijk halfrond –
zoals vooral in het kader van Mercosur en ook NAFTA – heeft economische
voordelen gebracht maar ook in politieke zin positieve effecten gehad op de
betrokken landen. Met name Mercosur heeft de democratisering en stabiliteit
in de lidstaten versterkt, en heeft tevens een positieve uitstraling gehad
op de rest van de Zuid-Amerikaanse regio.28De begroting voor defensie/vredesoperaties is onduidelijk.
Onder HGIS-NOTA 2002 worden geen bedragen meer opgenomen. Kan de verhouding
tussen de HGIS-NOTA en de begroting Buitenlandse Zaken en de begroting Defensie
op het gebied van vrede/veiligheid en conflictbeheersing verduidelijkt worden?Tabel 3.1 (p. 10) uit de HGIS-nota 2002 geeft een overzicht van de non-ODA
mutaties ten opzichte van de meerjarencijfers uit de HGIS-nota 2001.
De meerjarige HGIS-uitgaven per begroting en artikel staan vermeld in bijlage
2 (pp. 50-55).In de HGIS-nota 2001 was voor de voorziening voor vredesoperaties op de
begroting van Defensie vanaf 2001 structureel EUR 154,3 miljoen (NLG
340,0 miljoen) opgenomen. De voorziening is in 2001 incidenteel met EUR 23,6
miljoen opgehoogd voor de financiering van UNMEE. Daarnaast wordt het artikel
vanaf 2001 structureel opgehoogd met EUR 18,6 miljoen in verband met
de stijging van de verplichte VN-contributie voor vredesoperaties. De omvang
van de voorziening voor vredesoperaties bedraagt voor 2001 EUR 201,7 miljoen
en EUR 172,8 miljoen structureel. Er worden dus wel degelijk structureel middelen
uitgetrokken voor vredesoperaties.Om het inzicht in de aard van de uitgaven voor vredesoperaties te vergroten
worden in de HGIS-nota 2002 de uitgaven voor de inzet van Nederlandse troepen
(structureel EUR 124,3 miljoen) en de VN-contributie (structureel EUR 48,6
miljoen) gesplitst.De uitgaven voor vredesoperaties staan op de begroting van Defensie. De
overige uitgaven voor vrede, veiligheid en conflictbeheersing staan op de
begroting van Buitenlandse Zaken.29Welke concrete (vervolg) activiteiten verwacht de regering
in het kader van het New African Initiative, en hoe kan Nederland daaraan
bijdragen?De 5 Afrikaanse landen die als trekkers van het initiatief gelden (Zuid
Afrika, Nigeria, Senegal, Algerije en Egypte) zijn bezig met het opzetten
van een organisatorische structuur voor de implementatie van het NAI. Op 23
oktober zullen deze landen in Abuja bij elkaar komen om een besluit te nemen
over de samenstelling van het 15 landen tellende «Heads of State Implementation
Committee». Hierbij worden de 5 Afrikaanse regio's (Noord, Zuid, Oost,
West en Midden) elk vertegenwoordigd door 3 landen.In het NAI document wordt een lange lijst van aandachtsvelden genoemd.
Over de initiële prioriteiten wordt nog gesproken door de trekkende landen.
Er is dus nog geen sprake van concrete activiteiten. Om te zorgen dat het
NAI een Afrikaans plan blijft («ownership») en niet alsnog een
«donor-driven» exercitie wordt, zal Nederland, net als de andere
donoren, de Afrikaanse initiatiefnemers de tijd gunnen om het NAI organisatorisch
en inhoudelijk op de rails te zetten.Indirect levert Nederland wel een bijdrage door de organisatie van de
Big Table 2 bijeenkomst in Amsterdam, in samenwerking met de Economische Commissie
voor Afrika (ECA). Voor deze bijeenkomst zijn een 15-tal Afrikaanse ministers
van financiën en een 15-tal OESO ministers van OS en vertegenwoordigers
van multilaterale organisaties uitgenodigd. De onderwerpen die op de agenda
staan: «Governance», «Making aid more effective» en
«The African peer review process» zijn door de Afrikaanse deelnemers
aangedragen en sluiten nauw aan bij de inhoud van het NAI.30Heeft het feit dat de EU in het Midden-Oosten «thans
Nederland nadrukkelijker en coherenter aanwezig is» te maken met een
kleiner geworden rol van de VS of (ook) met andere oorzaken?Het feit dat de EU in het Midden-Oosten nadrukkelijker en coherenter aanwezig
is heeft te maken met een veelheid van factoren. De – helaas zorgwekkende –
ontwikkelingen ter plekke maakten dat partijen ontvankelijk waren
voor intensievere bemoeienis van ook de EU. Tevens heeft het Mitchell-rapport
een belangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van een coherent internationaal
beleid inzake het conflict. Ten slotte moet het optreden van de Hoge Vertegenwoordiger
Solana (eveneens lid van de Mitchell-commissie), dat vertrouwen inboezemde
bij de partijen in de regio en andere internationale actoren, genoemd worden
als een belangrijke factor in deze.31De regering zal stimulerend optreden bij het door UNDP
te ontwikkelen wederopbouwprogramma voor de Molukken. Is de situatie op de
Molukken inmiddels voldoende gestabiliseerd en veilig om effectief tot wederopbouw
te kunnen overgaan? Wat is nu de positie van de Laskar Jihad? In hoeverre
is er (weer) sprake van recht en orde op de Molukken? Wat is de effectieve
invloed van de Indonesische regering?Met Nederlandse financiële steun bij de voorbereiding heeft UNDP
inmiddels op verzoek van de Indonesische autoriteiten een wederopbouwprogramma
voor de Molukken opgezet. Voor dit programma heeft Nederland een bijdrage
van ruim NLG 20 miljoen uitgetrokken. De situatie in de Zuidoost Molukken
en in de provincie Noord-Molukken is momenteel zodanig dat wederopbouw daar
effectief kan worden aangevat. In de provincie Molukken, met name op Ambon
en de omringende eilanden, leent de situatie zich nog niet voor daadwerkelijke
wederopbouw. In deze provincie zal het UNDP-programma waar mogelijk steun
geven aan initiatieven gericht op verzoening, verlichting van de nood onder
de bevolking en aanzetten tot wederopbouw. Hoewel nog steeds actief op de
Molukken lijkt de Laskar Jihad zich geleidelijk terug te trekken naar Java.
Eerste ondergetekende heeft tijdens zijn bezoek aan Jakarta eind augustus
vice-president Hamzah Haz, minister van Buitenlandse Zaken Hassan Wirajuda
en coördinerend minister voor Politieke en Veiligheidszaken Susilo Bambang
Yudhoyono aangespoord om recht en orde, vooral op Ambon en omgeving, effectief
en structureel te herstellen.32Kan de regering aangeven of en hoe het bilaterale potje
Nederland-Indonesië is besteed? Zou het aan de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking
bekende project van de Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) voor curriculumontwikkeling
in het voortgezet onderwijs zich hier voor kwalificeren?Een interdepartementale werkgroep heeft zeer recent advies uitgebracht
over de onder het Programma Bilaterale Samenwerking Indonesië (PBSI)
ingediende financieringsverzoeken. Besluitvorming zal nu op korte termijn
kunnen plaatsvinden. Pas na deze besluitvorming zal inzicht ontstaan in de
bestedingen onder het PBSI.De Stichting Leerplanontwikkeling heeft het project voor curriculumontwikkeling
in het Indonesische voortgezet onderwijs inmiddels overgedragen aan de Hogeschool
van Utrecht. Deze heeft recent een aangepast subsidieverzoek ingediend dat
nog onvolledig is gebleken. Verzocht is dan ook om aanvullende informatie.
In dit stadium kan dan ook niet worden aangegeven of het verzoek van de Hogeschool
van Utrecht onder het PBSI kan worden gehonoreerd.33Zijn er nog andere voorbeelden van het voortbouwen
op het momentum dat onder meer door EU-missies naar de Molukken is gecreëerd
dan het UNDP wederopbouwprogramma? De missies van de EU hebben niet alleen momentum gecreëerd voor het
UNDP wederopbouwprogramma, zij hebben ook een wezenlijke bijdrage geleverd
aan verhoging van de aandacht voor de situatie in de Molukken, zowel internationaal
als in Indonesië zelf. Dat aan de tweede missie in februari 2001 ook
werd deelgenomen door vertegenwoordigers van de Indonesische regering, de
VS, Japan, Australië en UNDP heeft in belangrijke mate bijgedragen aan
een verbreding van het draagvlak voor politieke en humanitaire inspanningen
gericht op normalisering van de situatie op de Molukken.34Kan, tegen de achtergrond van het gestelde over contacten
met Marokko, worden aangegeven hoe het staat met het bilaterale dossier sociale
zekerheid c.a. tussen Nederland en Marokko?In aansluiting op de reeds aan de Kamer geschreven antwoorden over dit
onderwerp, wordt verwezen naar de brief die de bewindslieden van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid binnenkort aan de Kamer zullen sturen of inmiddels reeds
hebben gestuurd.35Wanneer worden de voorgenomen missies naar Aceh en
West-Papoea gepland? En met welk doel?De missie van EU-ambassadeurs naar Aceh vond plaats op 1 en 2 oktober
jl. Het bezoek had in eerste aanleg een fact finding karakter. In de gesprekken
met de civiele en militaire autoriteiten is duidelijk gemaakt dat de EU de
territoriale integriteit van Indonesië ondersteunt en is aangedrongen
op een vreedzame oplossing van het conflict en implementatie van de speciale
autonomiewet voor Aceh. De missie is tevens aangegrepen voor een verkenning
van mogelijkheden om vanuit de EU een bijdrage te leveren aan de oplossing
van het conflict in Aceh. Op nadrukkelijk verzoek van Nederland is het conflict
preventie instrumentarium van de EU hiertoe eveneens beschikbaar. Voorbeelden
van terreinen waarop de EU kan bijdragen zijn het bevorderen en organiseren
van een gestructureerde dialoog tussen de overheden, NGO's en politieke bewegingen
teneinde een sociale basis te leggen voor de implementatie van de nieuwe autonomiewet
in Aceh alsmede steun bij de opbouw van capaciteit teneinde de lokale autoriteiten
en de samenleving te helpen hun nieuwe verantwoordelijkheden te dragen.De EU streeft naar een soortgelijke missie naar Irian Jaya in december.36Hoe staat het met de voorbereiding van de vestiging
van het Internationale Strafhof, dat volgens persberichten voor wat betreft
het ministerie door een nieuw directoraat-generaal wordt aangestuurd? Is de
nationale uitvoeringswetgeving (bijna) gereed?De voorbereidingen van de vestiging van het Internationaal Strafhof liggen
op schema. Dat kon vorige maand tijdens een plenaire bijeenkomst van de Voorbereidende
Commissie voor het Internationaal Strafhof in New York worden aangekondigd.Zoals bekend, is een lokatie voor de permanente huisvesting voor het Internationaal
Strafhof geïdentificeerd, nl. een deel van de huidige Alexanderkazerne
in Den Haag. Aangezien een ruim aantal jaren zal zijn gemoeid met de bouw
(incl. architectenconcours etc.) daarvan, is het noodzakelijk geschikte interim
huisvesting te identificeren. Daarbij gelden vooral overwegingen van flexibiliteit
v.w.b. groeimogelijkheden, mogelijkheid tot de bouw van een zittingszaal,
veiligheid en uitstraling. De besluitvorming is in een zeer vergevorderd stadium.
Inmiddels wordt het Projectsecretariaat ICC op mijn ministerie versterkt.
Dit Projectsecretariaat zal onder leiding van een DG komen te staan. Over
de vormgeving van een en ander zal binnenkort nader worden besloten.Ter uitvoering van het Statuut zijn twee wetsvoorstellen in voorbereiding.
Prioritair is de Uitvoeringswet Internationaal Strafhof, waarin de samenwerking
tussen Nederland en het Strafhof wordt geregeld. Hierover wordt een dezer
dagen het advies van de Raad van State verwacht, waarna het wetsvoorstel zo
spoedig mogelijk bij de Tweede Kamer zal worden ingediend.In voorbereiding is voorts een voorstel voor een «Wet internationale
misdrijven» waarin alle in het Statuut genoemde misdrijven worden opgenomen,
alsmede verregaande extra-territoriale rechtsmacht terzake wordt geïntroduceerd:
universele jurisdictie voor zover de verdachte zich in Nederland bevindt dan
wel wanneer het gaat om strafbare feiten begaan door dan wel jegens een Nederlander.
Dit voorstel is in nauw overleg opgesteld door de departementen van BZ, Justitie
en Defensie. Het ontwerp zal binnen enkele weken voor advies aan een aantal
instanties worden voorgelegd. Als het meezit, kan het voorstel voor de Kerst
naar de Ministerraad en vervolgens naar de Raad van State. Indiening bij de
Tweede Kamer wordt voorzien in het voorjaar van 2002.37Is bij het mensenrechtenbeleid het «signaleren
van onaanvaardbare praktijken» niet een te beperkte benadering als deze
niet wordt gevolgd door concrete stappen ter verbetering hiervan?Uiteraard is het niet alleen de bedoeling onaanvaardbare praktijken te
signaleren, maar deze ook aan de orde te stellen bij de desbetreffende landen
zelf, of indien dit niet mogelijk is, in internationale fora. Op pp. 29/30
en 58/59 van de Memorie van Toelichting wordt nader ingegaan op acties die
worden ondernomen ter verbetering van de mensenrechtensituatie in landen.38Welke aandachtspunten met betrekking tot de relatie
tussen milieu en ontwikkeling vindt de Nederlandse regering in EU-verband
essentieel?Sinds Cardiff staat duurzame ontwikkeling hoog op de Europese agenda.
Ook voor de Nederlandse regering is dit een belangrijk streven.In de afgelopen jaren verschenen verschillende mededelingen van de Commissie.
De meeste recente Mededeling «integratie van milieuaspecten in economische
samenwerking en in ontwikkelingssamenwerking» is tijdens de Ontwikkelingsraad
van 31 mei aan de orde geweest. Nogmaals is toen onderstreept dat het voor
evenwichtig en duurzaam beleid essentieel is om bij alle besluiten zowel de
gevolgen voor milieu als voor ontwikkeling in kaart te brengen.Twee dossiers krijgen in Europees verband specifieke aandacht wanneer
het gaat om ontwikkeling en milieu: internationale handel en de toekomst van
de landbouw. Op beide terreinen speelt de Commissie een centrale rol.39Is er zicht op een succesvolle afronding van gesprekken
over samenwerking tussen de EU en de NAVO in verband met het EVDB? Dit in
verband met de positie van Turkije. Wat is de positie van de VS en Canada
met betrekking tot toegang tot NAVO middelen bij een eventuele
EU-operatie? (zie ook Staat van de Unie, blz. 175) Wordt er nagedacht over
een strategisch concept waardoor onder meer veiligheidsanalyses kunnen worden
gemaakt? Zo ja, in welk stadium verkeert deze ontwikkeling? Zo niet, waarom
niet? Wat is de inhoudelijke positie van Nederland en van andere landen inzake
een strategisch concept?Niettegenstaande de inspanningen van partners van zowel EU als NAVO is
nog altijd geen akkoord inzake de modaliteiten van samenwerking tussen EU
en NAVO bereikt. Dit is vooral het gevolg van de houding van Turkije dat de
regeling voor Turkse participatie aan EU-geleide operaties onvoldoende acht.
Uiteraard zal ook Nederland zich blijven inzetten om een voor alle partijen
aanvaardbare oplossing voor dit vraagstuk te bewerkstelligen.Tijdens de NAVO-top van april 1999 hebben alle bondgenoten verklaard bereid
te zijn EU-operaties te ondersteunen met NAVO-middelen. De verwachting is
dat, zodra het Turkse «participatieprobleem» is opgelost, snel
overeenstemming bereikt kan worden over de toegang voor de EU tot NAVO-middelen.De gedachtevorming door EU-partners over een EU strategisch concept heeft
op voorzichtige wijze een aanvang genomen. Zo vond op 5 en 6 oktober 2000
in Clingendael een eerste, door Nederland geïnitieerd, seminar over een
Europees strategisch concept plaats.Bij veel landen, waaronder Nederland, bestaat de overtuiging dat de discussie
over een EU strategisch concept in de komende jaren zal moeten plaatsvinden.
Tegelijkertijd is de overgrote meerderheid van mening dat het verstandiger
is eerst te concentreren op de praktische modaliteiten van het EVDB, en dan
met name op de structuren, de verbetering van capaciteiten en de bepaling
van de relatie EU-NAVO.40Is voor wat betreft de uitbreiding van de NAVO het
door de regering gestelde doel dat het in Praag 2002 te nemen besluit «aanvaardbaar
moet zijn voor zowel de kandidaat-lidstaten als voor het bondgenootschap»
niet zowel nobel als enigszins naïef? Heeft de regering in dit stadium
reeds enige gedachten over hoe die uitbreiding moet worden aangepakt (alleen
de makkelijke kandidaten als Slovenië en Slowakije, of ook de slag naar
Roemenië en Bulgarije, met of zonder de Balten)? Wat zal de impact zijn
van de gebeurtenissen van 11 september?Het NAVO-standpunt (en derhalve ook het standpunt van de Nederlandse regering)
t.a.v. verdere uitbreiding is verwoord in de Verklaring van Washington van
april 1999, waarin staat dat verdere uitbreiding mogelijk zal zijn en dat
de Alliantie de komende jaren landen zal uitnodigen. Hierbij gelden de volgende
drie criteria:1. een land moet de verantwoordelijkheden en verplichtingen van lidmaatschap
willen en kunnen aangaan;2. lidmaatschap dient bij te dragen aan de algehele politieke en strategische
belangen van de Alliantie;3. lidmaatschap dient de algehele Europese veiligheid en stabiliteit te
vergroten.Zoals uit het U toegegane Verslag over de Speciale bijeenkomst op 13 juni
jl. van de NAVO-Raad op het niveau van Staatshoofden en Regeringsleiders blijkt
(Brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal d.d. 22 juni
jl., DVB/VD365/01) is het thema NAVO-uitbreiding ook aan de orde gekomen tijdens
genoemde bijeenkomst. Nederland heeft er tijdens die gelegenheid op gewezen
de op de NAVO-top in Praag te nemen beslissingen inzake uitbreiding goed voor
te bereiden. Met het oog hierop zullen de Permante Vertegenwoordigers bij
de NAVO in december a.s. een rapport opstellen over de structurering
van het overleg over de NAVO-uitbreiding.Inhoudelijke bespreking van het uitbreidingsvraagstuk zal, zo is algemeen
het gevoelen, niet voor begin volgend jaar een aanvang nemen.Uitgangspunt voor de Nederlandse Regering is een zorgvuldige afweging
van de hierboven genoemde drie criteria. Onderwijl blijft het zogeheten «Membership
Action Plan» (MAP) voor de kandidaatlanden het raamwerk ter verdere
voorbereiding op de NAVO-toetreding.41Geldt de strategie van early warning, early action
ook ter voorkoming van terrorisme? Zo ja, welke effectieve actie zou Nederland
kunnen ondernemen?In de mate waarin een conflict zou kunnen uitmonden in terreurdaden is
het «early warning, early action» concept uiteraard ook daarop
van toepassing. De aanslagen van 11 september kunnen in de hier bedoelde zin
echter nauwelijks aan enig specifiek conflict gekoppeld worden, en vallen
daarmee buiten dit concept.42Hebben de gebeurtenissen van 11 september jl. geleid
tot een nadere, scherpere analyse van het vraagstuk van de proliferatie van
massavernietigingswapens, en zo ja in welke zin? Welke opvattingen heeft de
regering in dit licht nader ontwikkeld over het raketschild ten opzichte van
de uitvoerige brief aan de Kamer van begin juli 2001?De gebeurtenissen van 11 september hebben het inzicht verscherpt dat de
bedreigingen van het heden fundamenteel anders zijn dan die van de Koude Oorlog.
Zij hebben bovendien de mogelijkheid van het gebruik van massavernietigingswapens
door terroristen weliswaar op zichzelf niet dichterbij gebracht, doch wel
scherper in het publieke bewustzijn gegrift. Daarmee onderstreepten zij de
noodzaak van zo effectief mogelijk instrumenten die proliferatie van massavernietigingswapens
en gerelateerde technologie dienen te voorkomen. Gezien de aard van deze dreiging
betekent dit in eerste instantie een versterking van de instrumenten die regeringen
ten dienste staan op het gebied van tenuitvoerlegging, exportcontroles, alsmede
versterking van de inlichtingencapaciteit. Tevens dient de internationale
gemeenschap na te denken over politieke instrumenten die landen ertoe dwingen
zich beter van hun non-proliferatieverplichtingen te kwijten.Het is op dit moment te vroeg om uitspraken te doen over de mogelijke
gevolgen van de gebeurtenissen van 11 september jl. voor de toekomst van een
raketschild tegen ballistische raketten. Naar de mening van de Regering is
de dreiging die uitgaat van de toenemende capaciteit van staten op het gebied
van ballistische raketten, mogelijk voorzien van non-conventionele ladingen,
nog steeds reëel en vraagt zij om een antwoord. Missile Defense zal hierin
een rol spelen.43Ziet de regering het gevaar van een beginnende militarisering
van de ruimte (outer- space) in het kader van de strategische raketverdediging?
Zo ja, wat is daar tegen te doen in het kader van internationale verdragen?In de Amerikaanse plannen voor een strategisch raketverdedigingssysteem
is vooralsnog geen sprake van het plaatsen van wapens in de ruimte, al wordt
dit op termijn niet uitgesloten.In het kader van internationale verdragen is het een staat die partij
is bij het ruimte-verdrag (Outer Space Treaty uit 1967) niet toegestaan kernwapens of andersoortige massavernietigingswapens in de ruimte te brengen.
Dit verdrag is voor de partijen de algemene juridische basis voor het vreedzaam
gebruik van de ruimte.44Welke «betere werkmethoden» heeft de regering
in gedachten waar het gaat om de OVSE?Bij verbeterde werkmethoden kan gedacht worden aan: grotere transparantie
in de besluitvorming, ontlasting voorzitterschap door middel van uitbreiding
bureau Secretaris-Generaal en aanstelling persoonlijk vertegenwoordigers,
flexibelere agenda voor de permanente raad met meer ruimte voor politieke
dialoog, nadere uitwerking samenwerking met andere organisaties in kader van
het zogeheten platform voor coöperatieve veiligheid, meer input vanuit
de hoofdsteden in de vorm van informele discussies op niveau directeur-generaal.45Heeft de regering nadere gedachten over de combinatie
van het thema vergrijzing en migratie?Dit thema maakt onderdeel uit van het grotere thema arbeidsmigratie. De
regering heeft zijn gedachten hierover neergelegd in de reactie op de Mededeling
van de Europese Commissie over een communautair immigratiebeleid. Deze regeringsreactie
is recentelijk naar het Parlement gestuurd.46Hoe denkt de regering de Europese Unie dichter bij
de burger te brengen? Wat voor programma's zijn er opgesteld om de band tussen
burger en Unie te versterken?De regering deelt de onderliggende wens van grotere betrokkenheid van
de Europese burger bij de Europese Unie. Zowel op Europees niveau als op nationaal
niveau dient hieraan gewerkt te worden.Op Europees niveau is de regering van mening dat het functioneren van
de Europese instellingen transparanter dient te worden. Op die wijze kunnen
burgers beter de Europese beleidsontwikkeling volgen. De Europese regelgeving
inzake toegang tot documenten vormt daarbij een belangrijke stap die gezet
is. Ook op andere terreinen zet de regering erop in om een grotere betrokkenheid
van de burger bij Europa te realiseren, onder meer op het gebied van de publieksvoorlichting
door de Europese instellingen. Tenslotte is de regering van mening dat de
bestaande mogelijkheden tot inbreng in het Europese beleidsproces meer intensief
benut zouden moeten worden en daar waar mogelijk zelfs worden uitgebouwd.
De regering denkt daarbij meer concreet aan inspraak en consultatie alsmede
het gebruik van moderne communicatiemiddelen zoals internet. De regering beschouwt
het verschijnen van het Witboek Europees Bestuur als een nuttig handvat om
aandacht te vragen voor deze onderwerpen.Op nationaal niveau is vormgegeven aan voorlichting over Europese samenwerking
door middel van een interdepartementaal voorlichtingsproject, gecoördineerd
door het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het project richt zich op voorlichting
over Europese samenwerking, het uitbreidingsproces van de Europese Unie en
het debat over de Toekomst van Europa. Ook op nationaal niveau immers kunnen
meer en beter toegankelijke informatie, grotere openheid over Europese besluitvormingsprocessen
en mogelijkheden tot interactie een bijdrage leveren aan het opbouwen van
een groter vertrouwen bij de burger in Europese samenwerking. Tot de voorlichtingsmiddelen
van het project behoren onder meer de website www.europaportaal.nl, de nieuwsbrief Europa Expres, de organisatie van voorlichtingsbijeenkomsten, gastcolleges
door bewindslieden en publieke debatten. Daarnaast wordt de samenwerking met
intermediaire organisaties (zowel maatschappelijk als privaat) gezocht om
bepaalde doelgroepen op maat te informeren.47Is de conclusie juist dat slechts 4% van het OS-budget
wordt uitgegeven aan basisonderwijs (160 miljoen Euro)? Is dat niet ontzettend
weinig in relatie tot de ambitieuze doelstelling voor 2015 op dit gebied?De bevinding dat 4% van het OS-budget wordt uitgegeven aan basisonderwijs
heeft alleen betrekking op het onderwijsbudget voor de gedelegeerde bilaterale
uitgaven.Daarnaast wordt ook geld voor basisonderwijs uitgegeven via andere kanalen
zoals humanitaire hulp, het multilaterale kanaal en de macrohulp.In relatie tot de ambitieuze doelstelling voor 2015 is dit bedrag bescheiden
maar wel sterk toegenomen: van 60 miljoen Euro in 1999 naar 160 miljoen Euro
in 2002.Nu ook in toenemende mate in de OS-landen de EFA onderwijsprogramma's
in uitvoering worden genomen, zal de vraag naar financiële steun toenemen.
Overigens staat Nederland in vergelijking tot andere bilaterale donoren met
4% boven het gemiddelde.48Kan de regering ingaan op het dilemma wanneer bij humanitaire
hulp bevordering van goed bestuur als voorwaarde of criterium kan worden gesteld?
Is in alle gevallen humanitaire hulp inpasbaar in een brede strategie zoals
op blz. 20 boven genoemd?Humanitaire hulp gaat uit van het humanitair imperatief dat er op neer
komt dat slachtoffers recht hebben op hulp onafhankelijk van de oorzaken of
veroorzakers. Dit betekent dat in de regel geen condities worden gesteld ten
aanzien van de kwaliteit van het bestuur of beleid van de facto machthebbers
in het betreffende gebied. Desalniettemin moet in elke situatie de afweging
worden gemaakt of de geboden hulp op de korte danwel op de lange termijn geen
onevenredig grote ongewenste neveneffecten sorteert.Ofschoon het de bedoeling is om humanitaire hulp zoveel mogelijk in te
passen in een geïntegreerde strategie, zal de praktijk uitwijzen dat
dit niet altijd haalbaar is. In die gevallen waar inzet vanuit Nederland op
bilaterale wijze niet zinvol of mogelijk is, streeft Nederland naar multilaterale
inzet.49Kan de regering inzicht geven in categorieën van
visa-aanvragen? Heeft het apparaat voldoende capaciteit om 425 000 visa-aanvragen
zorgvuldig af te handelen?In de Gemeenschappelijke Visuminstructie van de Raad van de Europese Unie
worden de volgende categorieën eenvormige EU-visa voor kort verblijf
onderscheiden.Het transitvisum voor luchthavens (afgerond 21 500 aanvragen in 2000),
het doorreis visum (afgerond 23 500 aanvragen in 2000), het visum voor
kort verblijf of reisvisum (afgerond 330 000 aanvragen in 2000) en het
collectief visum (afgerond 11 500 aanvragen in 2000). Daarnaast kent
de regering de machtiging tot voorlopig verblijf (mvv, afgerond 40 000
aanvragen in 2000). Dit is een nationaal visum voor een verblijf van langer dan drie maanden welke overeenkomstig de eigen nationale wetgeving
wordt afgegeven.Het apparaat heeft in principe voldoende capaciteit, maar door de variatie
in aanvragen per regio en in de tijd kunnen er knelpunten ontstaan.50Kan worden toegelicht hoe de begroting op hoofdlijnen
(op blz. 23) aansluit op de toelichting op beleidsartikel 10 (blz. 114)?
Waarom loopt in de hoofdlijnen de begroting voor de medefinanciering particuliere
organisaties terug, terwijl deze post in de toelichting op beleidsartikel
10 toeneemt?Bij de budgettaire tabel bij beleidsartikel 10 is sprake van een oplopende
meerjarige reeks voor het budget voor de medefinanciering van particuliere
organisaties. Dit hangt samen met de koppeling van dit budget aan de omvang
van het totale ODA-budget, welke weer aan het BNP is gekoppeld. In de begroting
op hoofdlijnen wordt deze meerjarige reeks afgezet tegen de reeks zoals in
de vorige begroting, de ontwerpbegroting 2001, opgenomen. Als gevolg van bijgestelde
ramingen over de omvang van het BNP is deze meerjarige reeks voor de jaren
2001 en 2002 neerwaarts aangepast.51Kan toegelicht worden hoe de begroting op hoofdlijnen
(op blz. 23) aansluit op de toelichting op beleidsartikel 10 (blz. 114)?
Waarom loopt in de hoofdlijnen de begroting voor de medefinanciering particuliere
organisaties terug, terwijl deze post in de toelichting op beleidsartikel
10 toeneemt?Zie het antwoord op vraag 50.52Kan een nadere onderbouwing worden gegeven van de stijging
van de stand ontwerpbegroting 2002 en van het beleidsartikel 5: Europese Integratie
en de financiële middelen die begroot zijn?In de begroting op hoofdlijnen wordt in de tabel op bladzijde 23 de stand
ontwerpbegroting 2002 afgezet ten opzichte van de stand ontwerpbegroting 2001.
Opvallend is met name het feit dat met ingang van het begrotingsjaar 2002
er sprake is van een omvangrijk verschil tussen de stand ontwerpbegroting
2001 en de stand ontwerpbegroting 2002. Zo werd in de vorige begroting nog
uitgegaan van een totaalbegroting voor het Ministerie van Buitenlandse Zaken
voor het begrotingsjaar van EUR 7,192 miljard; in de voorliggende begroting
wordt uitgegaan van een totaalstand voor het jaar 2002 van EUR 10,440 miljard.
Met andere woorden, een verschil van ruim EUR 3,2 miljard. De belangrijkste
oorzaak voor dit verschil hangt samen met het feit dat thans, met ingang van
het begrotingsjaar 2002, is besloten om alle Nederlandse afdrachten aan de
EU op de begroting van Buitenlandse Zaken te bundelen (onder beleidsartikel
5). In het verleden, en dus ook in de ontwerpbegroting 2001, waren alleen
de afdrachten in het kader van het Vierde Eigen Middel in de begroting van
Buitenlandse Zaken opgenomen. De overige drie afdrachten maakten deel uit
van de begrotingen van Financiën en LNV; deze overige afdrachten bedragen
in 2002 naar verwachting EUR 3,382 miljard.53Wordt de hulp aan MOL's ook in alle andere landen van
het EU reeds in 2002 volledig ontbonden? Wordt het budget voor het bedrijfslevenprogramma
daar ook substantieel verlaagd? Is er sprake van «level playing field»
op dit gebied? De afspraak over de ontbinding van de hulp aan MOL's is – zoals
binnen de OESO gebruikelijk – gemaakt bij consensus onder de leden.
De andere landen van de EU hebben zich daarmee feitelijk verplicht de hulp
aan MOL's per 1.1.2002 te ontbinden, dat wil zeggen voor zover het gaat om
hulp aan projecten met een waarde groter dan SDR 700 000 waarvoor aankopen
moeten worden gedaan (voor de aankoop van diensten geldt een lagere drempel).
Het is nog onduidelijk op welke wijze andere landen de afspraak zullen implementeren.
De OESO verzamelt daarover op dit moment informatie. Met ingang van volgend
jaar zullen alle leden van de OESO hulpaanbiedingen die onder de afspraak
vallen moeten melden opdat de leden bij elkaar kunnen verifiëren of de
hulp daadwerkelijk ontbonden is.54Welke landen, behalve België, hanteren in hun
rechtssysteem de universele jurisdictie? Wat zijn hun ervaringen daaromtrent?Onder universele rechtsmacht wordt hier verstaan de rechtsmacht die uitsluitend
is gebaseerd op de aard en ernst van het misdrijf, ongeacht of er een direct
aanknopingspunt is met de rechtsorde van de staat die de rechtsmacht claimt,
bijvoorbeeld gelegen in de plaats waar het misdrijf is gepleegd, de nationaliteit
van de verdachte of de nationaliteit van het slachtoffer.Vestiging en uitoefening door Staten van universele rechtsmacht voor bepaalde
misdrijven zijn mogelijk voor zover het volkenrecht zich daartegen niet verzet.
Naar ongeschreven volkenrecht is dat bij bijvoorbeeld het geval bij piraterij
en slavernij. Voorts kan zulks bijvoorbeeld blijken uit bepaalde verdragen,
zoals het Genocide Verdrag en het Foltering Verdrag. Het is zelfs mogelijk
dat verdragen de vestiging en uitoefening van universele rechtsmacht bindend
voorschrijven, zoals de Verdragen van Genève van 1949 betreffende de
bescherming van bepaalde categorieën personen, zoals burgers en krijgsgevangenen,
in gewapend conflict.Vele landen kennen dan ook in hun nationale wetgeving voor bepaalde misdrijven
universele rechtsmacht. Voor Nederland is dat bijvoorbeeld het geval ten aanzien
van valsemunterij, bepaalde misdrijven tegen zee- en luchtvaartuigen, oorlogsmisdrijven
en foltering. Overigens wordt door middel van de in voorbereiding zijnde Wet
Internationale Misdrijven ernaar gestreefd om – mede in het licht van
het in het Statuut van het Internationaal Strafhof besloten liggende complementariteitbeginsel –
universele rechtsmacht te vestigen voor de in het Statuut van het Strafhof
voorziene internationale misdrijven.Vestiging en uitoefening van universele rechtsmacht voor misdrijven is
geen beperkt verschijnsel. De vestiging en toepassing van universele rechtsmacht
in België kent evenwel enkele bijzondere aspecten die afwijken van wat
in andere landen, waaronder Nederland, gebruikelijk is.In de eerste plaats kan in België de burger zich rechtstreeks tot
de onderzoeksrechter wenden met een klacht dat bepaalde personen misdrijven
hebben begaan. De onderzoeksrechter is dan verplicht een onderzoek te openen.Ten tweede erkent de Belgische wet betreffende de bestraffing van ernstige
inbreuken op het internationale humanitaire recht geen enkele immuniteit inzake
vervolging en berechting van dit soort misdrijven voor de Belgische rechter,
ook niet voor Staatshoofden en regeringsleiders. Ten derde is de reikwijdte van genoemde Belgische wet in personele zin
buitengewoon uitgebreid in die zin dat vervolging ook mogelijk is van personen
die zich niet in België bevinden.55Hoe kan de Nederlandse wetgeving inzake de berechting
van oorlogsmisdaden beter toegepast/gehandhaafd worden? In hoeverre wordt
momenteel het anti folterverdrag en de Vierde Geneefse Conventie toegepast
om oorlogsmisdaden aan te pakken?Voor het antwoord op deze vraag moge ik u verwijzen naar de uitkomst van
het algemeen overleg dat op 3 oktober jl. plaats vond tussen de vaste commissie
van uw Kamer voor Justitie en mijn ambtgenoot van Justitie. Voornoemd algemeen
overleg vond plaats naar aanleiding van de toezending van de tussenrapportage
met betrekking tot het zgn. NOVO-team aan uw Kamer (TK, (R1669), 27 484,
nr. 13) en de beantwoording van schriftelijke vragen daarover door de
Minister van Justitie bij brief van 28 september jl. (kenmerk 5123416/501/NF).Voor wat betreft het tweede gedeelte van de vraag geldt dat als bij het
OM aangifte wordt gedaan terzake van een verdenking van een of meer misdrijven,
strafbaar gesteld ingevolge één van de vier Rode Kruis verdragen
van 1949, terwijl er volgens het prima facie criterium sprake is van een redelijke
verdenking zodat het geenszins onwaarschijnlijk is dat een veroordeling zal
volgen («reasonable case»), zijn er in beginsel gronden om tot
vervolging over te gaan indien de verdachte htl. wordt aangetroffen. Datzelfde
geldt voor de strafbare feiten ingevolge de Uitvoeringswet folteringsverdrag.
Voorts moge in dit verband herinnerd worden aan de antwoorden op schriftelijke
vragen gesteld door mevrouw Halsema betreffende de afwijzing van een verzoek
tot aanhouding van de president van Sri Lanka (TK, Aanhangel van de Handelingen,
1256, p. 2619).56Wat zijn de exacte taken van de Desk International
Organisations? Welk actieplan ligt voor om het goed gastheerschap van Nederland
tijdig en optimaal te verzorgen?De taken van de Desk for International Organisations zijn:a. adequate dienstverlening aan internationale organisaties die in Nederland
zijn gevestigd;b. toezicht op de naleving van zetelovereenkomsten en coördinatie
bij wijziging cq. de totstandkoming van nieuwe overeenkomsten;c. coördinatie en ondersteuning bij campagnes gericht op het werven
van nieuwe internationale organisaties end. strategische beleidsontwikkeling met betrekking tot de rol van Den
Haag als internationale (juridische) stad.Door de Desk die op 1 september jongstleden is begonnen, wordt prioriteit
gegeven aan knelpunten in de dienstverlening en aan de ontwikkeling van een
strategisch beleidskader voor goed gastheerschap.57Welke samenwerkingsregels wil Nederland instellen om
het vervoer van drugs in het Caribische gebied tegen te gaan?Welke actieve politiek stelt Nederland in internationaal
verband voor om de consumentenmarkt voor deze drugs te verminderen cq te legaliseren?Onder leiding van Nederland heeft een expertgroep in 1997 het initiatief
gelanceerd tot het sluiten van een regionale overeenkomst maritieme samenwerking
bij drugsbestrijding in de Caribische regio ter uitvoering van artikel 17
van de Weense Conventie van 1988 tegen sluikhandel van verdovende
middelen en psychotrope stoffen. Het doel van deze overeenkomst is het creëren
van een juridisch kader voor het samenwerken bij het onderscheppen van illegale
drugstransporten. De eerste formele onderhandelingsronde inzake de overeenkomst
vindt van 4 tot en met 8 november 2001 plaats onder co-voorzitterschap van
Costa Rica en het Koninkrijk der Nederlanden in San José, de hoofdstad
van Costa Rica.De Nederlandse inzet ten aanzien van de drugsproblematiek is naast drugsbestrijding,
vooral gericht op vraagvermindering. Dit draagt Nederland uit in internationale
fora. Ook financieel werd aan dit thema bijgedragen door 6,5 mln van de 10
mln NLG die Nederland in 2000 bijdroeg aan het United Nations international
Drug Control Programme te oormerken voor vraagvermindering. In het Caribische
gebied staat vraagvermindering reeds op de agenda van samenwerking met de
VN en de EU. Nederland zal in internationaal overleg blijven benadrukken dat
bij samenwerking met de landen in het Caribische gebied aandacht wordt besteed
aan programma's op het gebied van monitoring, preventie, behandeling en rehabilitatie.58Wat doet de regering om respect voor de mensenrechten
in Guatemala beter te bevorderen?De mensenrechtensituatie in Guatemala kent op deelterreinen positieve
ontwikkelingen, maar de situatie als geheel blijft zorgwekkend. De uitvoering
van de Vredesakkoorden van 1996 is van essentieel belang voor het verbeteren
van de mensenrechtensituatie. De uitvoering verloopt thans evenwel te traag.
In maart jl. heeft de EU bezorgdheid uitgesproken over de trage implementatie
van de Vredesakkoorden en de verslechtering van de mensenrechtensituatie.De Mensenrechtenambassadeur bracht in juni jl. een bezoek aan het land.
Zij heeft gesproken met vertegenwoordigers van de overheid, NGO's en de internationale
gemeenschap. Aan gesprekspartners van de overheid is de bezorgdheid die in
Nederland bestaat over de mensenrechtensituatie in Guatemala overgebracht.
NGO's en MINUGUA, het VN-orgaan dat toezicht houdt op de implementatie van
de Vredesakkoorden, onderstreepten dat de vredesopbouw een langdurig proces
is, dat gedurende langere tijd de steun nodig heeft van zowel de positieve
krachten in Guatemala als de internationale gemeenschap.Ontwikkelingssamenwerking steunt in het kader van het GMV-programma een
aantal initiatieven op het terrein van mensenrechten, versterking van de rechtsstaat,
institutionele ontwikkeling en participatie.59In hoeverre wordt de universaliteit van mensenrechten
geaccepteerd? Welke landen of groepen stellen hierbij vraagtekens en wat kan
Nederland doen om de universaliteit wereldwijd geaccepteerd te krijgen?Het internationale mensenrechtenbeleid wordt gevoerd vanuit het gegeven
dat mensenrechten universeel zijn. Dit uitgangspunt is wederom herbevestigd
in de Slotverklaring van de Wereldconferentie Mensenrechten te Wenen (1993).
Daarin wordt wel het bestaan van verschillen in cultuur en tradities erkend,
maar deze worden ondergeschikt geacht aan het beginsel van universaliteit
van mensenrechten. Niettemin is er een aantal landen dat in internationale
fora stelselmatig pogingen onderneemt om dit beginsel onderuit te halen. Tijdens
de laatste VN-Mensenrechtencommissie in Genève waren dat vooral Algerije,
Cuba en Pakistan. Dit brengt voor Nederland respectievelijk de EU in multilaterale
fora extra inspanningen met zich mee om de schade te beperken
en het universaliteitsbeginsel te blijven uitdragen. Ook wordt altijd bezwaar
aangetekend ten aanzien van voorbehouden van landen bij mensenrechtenverdragen,
die erop zijn gericht het universaliteitsprincipe ondergeschikt te maken aan
nationale wetten en tradities.Daarnaast ondersteunt Ontwikkelingssamenwerkingvia niet-gouvernementele
organisaties bewustwordings- en educatie-activiteiten op het gebied van de
mensenrechten in een aantal landen waar de mensenrechtensituatie te wensen
over laat; ook in het kader van dergelijke activiteiten wordt het universaliteitsprincipe
waar relevant uitgedragen.60Welke aanpassingen verdient het mensenrechtenbeleid
sinds 11 september 2001?De gebeurtenissen van 11 september jl. geven vooralsnog geen aanleiding
om het mensenrechtenbeleid, zoals uiteengezet in de Notitie Mensenrechtenbeleid
2001, aan te passen.61Hoe denkt de regering dat in internationaal verband
de naleving van mensenrechten effectief kan worden afgedwongen? Zal de Nederlandse
regering bij internationale partners aandringen op economische en diplomatieke
sancties?Voor de beantwoording van deze vraag kan worden verwezen naar de Notitie
Mensenrechtenbeleid 2001, alsmede naar de beantwoording van de kamervragen
naar aanleiding van deze laatste Notitie, die de Kamer spoedig toegaat. Zie
ook het antwoord op vraag 126.62Heeft de Nederlandse regering nog andere voorstellen,
behalve een internationaal inspectieregime bij het anti-folterverdrag, inzake
het ontwerpen van nieuwe mechanismen ter versterking van het internationale
toezicht op de naleving van mensenrechtennormen? (blz. 30)De regering zet zich in het algemeen in voor versterking van bestaande
toezichtsmechanismen en is als zodanig actief betrokken bij discussies gericht
op het beter functioneren van de diverse verdragscomités, alsook op
versterking van het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten,
dat deze comités moet ondersteunen. De regering geeft financiële
steun aan dit Bureau, maar bepleit eveneens een grotere toekenning van fondsen
uit het reguliere budget van de VN.63Omvat het versterken van de internationale (financiële)
instellingen ook het versterken van de democratische controle hierop? Zo ja,
hoe?Alle nationale staten hebben als aandeelhouder van de IFI's een eigen
Gouverneur die mee kan stemmen in de Board of Governors. Ook wordt ieder land
vertegenwoordigd door een door de Gouverneur gekozen Executive Director. Doorgaans
legt de Gouverneur in eigen land democratische verantwoording af aan het parlement.
Bovendien bestaan binnen de Wereldbank twee onafhankelijke organen die de
transparantie van de Wereldbank verhogen, nl. het Inspection Panel (IP) en
het Operation Evaluation Department (OED). Deze organen onderzoeken respectievelijk
misstanden binnen Wereldbank-projecten en de effectiviteit van Wereldbank-projecten.
Bij het IMF bestaat sinds dit jaar een Independent Evaluation
Office (IEO) met een vergelijkbare taak. Ook andere internationale financiële
instellingen kennen dergelijke organen.De regering is voorstander van zo groot mogelijke transparantie van de
IFI's. Een parlementaire assemblee bij het IMF en de WB kan deze transparantie
wellicht vergroten. Nederland zal bij de Bretton Woods-instellingen dan ook
bepleiten om positief te staan tegenover contacten met parlementaire delegaties.
Dat is echter geen alternatief voor controle via de aandeelhouders c.q. lidstaten,
want daar ligt conform de gekozen constructie het zwaartepunt van de democratische
controle.64Richt de Nederlandse inzet zich met name op het behartigen
van de belangen van de ontwikkelingslanden, of op het in staat stellen van
ontwikkelingslanden om hun belangen zo goed mogelijk te behartigen?Ontwikkelingslanden dienen in de eerst instantie hun eigen belangen te
behartigen en zijn daartoe in de meeste gevallen uitstekend in staat. In gremia
waar ontwikkelingslanden niet vertegenwoordigd zijn of waarin rijke landen
een onevenredig grote invloed hebben zal de regering echter niet nalaten om
punten die van bijzonder belang zijn voor de armere ontwikkelingslanden op
de agenda te plaatsen en ruimte te vragen voor de inbreng van die landen en
deze inbreng zonodig te ondersteunen. Uiteraard dient het eigenaarschap van
de belangen van ontwikkelingslanden bij de landen zelf te liggen en moet worden
gewaakt tegen het innemen van een bevoogdende houding door Nederland. Wel
kunnen wij de belangen van ontwikkelingslanden dienen door ervoor te zorgen
dat ons eigen beleid coherent is met de ontwikkelingsrelevante belangen van
die landen.65A: In hoeverre is er thans inzicht over het bestaan
van massieve tegoeden van terrorisme, drugsgerelateerde of anderszins criminele
organisaties in EU-lidstaten en kandidaat-lidstaten?• In alle EU-lidstaten en kandidaat-lidstaten werden reeds voor de
aanslagen in de VS bestanden bijgehouden van verdachte transacties en vermogensbestanddelen
binnen de kaders van nationale wetgevingen;• In EU-verband worden inzichten in genoemde tegoeden mede mogelijk
gemaakt door de Richtlijn Witwassen van 1991. Deze Richtlijn wordt momenteel
aangepast, waarbij de definitie van witwassen wordt uitgebreid tot «all
serious crimes» die aan het witwassen ten grondslag liggen. Tevens worden
beroepsgroepen buiten de financiële sector onder de richtlijn gebracht
(o.m. notarissen, advocaten). De Kandidaat Lidstaten moeten de richtlijn als
onderdeel van het acquis communautair overnemen;• In Nederland is het krijgen van inzicht in verdachte transacties
en vermogensbestanddelen geregeld binnen de wet Melding Ongebruikelijke Transacties;• Alle EU-lidstaten zijn aangesloten bij de Financial Action Task
Force (FATF), gelieerd aan de OESO. De FATF ziet er op toe dat adequate wet-
en regelgeving ten aanzien van witwassen wereldwijd wordt bevorderd. Landen
die niet voldoen aan de door het FATF gestelde aanbevelingen inzake de inrichting
van adequate anti-witwaswetgeving komen bij voortduring van die situatie op
de lijst van Non Cooperative Country or Territories (NCCT).In de EU-verordening Taliban is geregeld dat alle relevante informatie
met betrekking tot bevroren rekeningen en bedragen aan de lidstaten én
aan de Europese Commissie moeten worden gemeld. De meldingen
vinden plaats op basis van de Verenigde Naties lijst. Gezien het vertrouwelijke
karakter van deze meldingen wordt hierover geen verdere mededeling gedaan.
De Europese Commissie brengt op 16 oktober aan de gecombineerde Ecofin / Justitie
en Binnenlandse Zaken Raad haar eerste voortgangsverslag uit over de bestrijding
financiering van terrorisme.B: Is er bereidheid informatie uit te wisselen om deze
tegoeden te blokkeren?De bereidheid is er om informatie uit te wisselen en om te blokkeren.
Daarover worden ook afspraken gemaakt. In EU-verband zal de Raad van ministers
van Financien & Justitie en Binnenlandse Zaken op 16 oktober 2001 het
ontwerp-kaderbesluit inzake de tenuitvoerlegging in de Europese Unie van beslissingen
tot bevriezing van vermogensbestanddelen of bewijsstukken bespreken. Dit besluit
regelt informatie-uitwisseling en wederzijdse erkenning van strafrechtelijke
beslissingen, waaronder blokkade van verdachte tegoeden.Voorts heeft DNB de door haar opgestelde lijst met verdachte personen
en organisaties naar het secretariaat van het «Basel Committee on Banking
Supervision», onderdeel van de Bank for International Settlements (BIS)
gezonden. Na aanvullingen door de bij «Basel» aangesloten toezichthouders
is de lijst door alle toezichthouders aan de onder hun toezicht staande banken
gezonden. Volledigheidshalve: bij «Basel» zijn alle EU-lidstaten,
de VS, Canada en Japan aangesloten.C: In hoeverre is er inzicht in relaties van bonafide
banken, actief in de EU, met minder bonafide (financiële en bancaire)
instellingen buiten de EU, met name in belastingparadijzen?Nederlandse banken hebben vele vestigingen, ook in zogenaamde belastingparadijzen,
en/of onderhouden relaties (in het kader van «correspondent banking»)
met bancaire instellingen. Het spreekt voor zich dat Nederlandse banken een
gedegen onderzoek uitvoeren naar de achtergrond van een dergelijke relatie.
Het zakendoen met niet-integere relaties heeft immers niet alleen reputatieschade
voor de Nederlandse instelling tot gevolg maar kan ook wezenlijke integriteitsrisico's
met zich brengen. De Nederlandsche Bank besteedt in haar reguliere onderzoeken
aandacht aan dit fenomeen en onderzoekt onder meer de door een bank getroffen
beheersmaatregelen opdat niet met «minder bonafide» financiële
en bancaire instellingen relaties worden aangegaan.66Welke democratische versterking van de WTO stelt de
Nederlandse regering voor?De regering vindt het van belang voor de democratische versterking van
de WTO – als spil van het multilaterale handelsstelsel –, dat
alle WTO-leden gelijke toegang tot informatie hebben en effectief kunnen participeren
in de totstandkoming van internationale afspraken Daarbij moet worden erkend
dat plenaire besluitvorming tussen 142 leden inefficiënt is. Informele
voorbereiding in kleinere groepen draagt bij aan de slagkracht van de WTO.
Dit dient op transparante wijze te gebeuren, zodat alle WTO-leden geïnformeerd
zijn over deelnemers, agenda en uitkomsten van overleg in kleiner verband.
Om de effectieve participatie van de armere ontwikkelingslanden zeker te stellen
draagt Nederland bij aan technische-assistentie programma's die met name gericht
zijn op het verbeteren van de bijdrage van deze landen in het voorbereidingstraject. Daarnaast streeft Nederland samen met de EU naar een verbetering van de
externe transparantie van de WTO. Men kan hierbij bijvoorbeeld denken aan
een snellere en bredere verspreiding van WTO-documenten.Daarnaast wordt het democratisch gehalte van de onderhandelingen in de
WTO door de verschillende lidstaten van de WTO ingevuld op nationaal niveau.
Zo bereiden Commissie en Europese lidstaten – en zeker de Nederlandse
regering – op transparante wijze het handelsbeleid dat zij uitdragen
in de WTO voor, door regelmatig in overleg te treden met het (Europees) Parlement
en NGO's; Kamerleden en NGO-vertegenwoordigers maken ook deel uit van de delegaties.67Waarom wordt een lobbyorganisatie van de dienstensector
bij het Artikel 133 Overleg van de handelsministers in de EU genodigd? Welke
lobbyactiviteiten acht de regering aanvaardbaar in het kader van het tot stand
brengen van een financieel-economische ordening?Er neemt geen lobbyorganisatie van de dienstensector deel aan het Artikel
133 overleg. Aan dit overleg nemen alleen vertegenwoordigers van de regeringen
van de EU-lidstaten en de Europese Commissie deel. De Europese Commissie en
de lidstaten onderhouden de gebruikelijke contacten met de belangenorganisaties
van de diverse dienstensectoren, evenals met NGO's op dit gebied. Daarbij
heeft iedere partij zijn eigen verantwoordelijkheid.68Wanneer wordt de Duurzame Ontwikkelingsstrategie voor
Nederland eindelijk ingevuld en gerelateerd aan het internationale ecologische
beleid van het kabinet inclusief de Duurzame Ontwikkelingsverdragen?Eind dit jaar moeten de Nationale Strategieën voor Duurzame Ontwikkeling
van de landen gereed zijn, dus ook de Nederlandse. De Nederlandse Strategie
voor Duurzame Ontwikkeling (NSDO) zal waarschijnlijk begin december aan de
Kamer toegezonden worden.Voor wat betreft de Duurzame Ontwikkelingsverdragen (DOV's) geldt het
volgende. Tijdens de vergadering van het Joint Committee van de ministers
van de verdragslanden op 19 april jl te New York (vide mijn brief, kenmerk
BUZA 000458, dd. 11/9/2001), is afgesproken dat de beleidsdialoog van de vier
verdragslanden over de Nationale Strategieën voor Duurzame Ontwikkeling
zoals die momenteel gebruikelijk is, gecontinueerd wordt. Voor wat betreft
deze beleidsdialoog zal een meerjarenprogramma opgesteld worden. Dit programma
zal gekoppeld worden aan het nieuwe werkprogramma van de Commission on Sustainable
Development (CSD), dat op de World Summit for Sustainable Development in Johannesburg
mondiaal zal worden vastgesteld.69Ziet de regering nieuwe mogelijkheden de Verenigde
Staten te betrekken bij het uitvoeren van de doelstellingen van het Kyoto
Protocol?Bij het opstellen van het Politiek Akkoord is nadrukkelijk rekening gehouden
met de mogelijkheid dat de VS in een later stadium wel zal kunnen aansluiten
bij het Kyoto Protocol.Nederland streeft ernaar de VS zoveel mogelijk te betrekken bij het klimaatbeleid,
zo niet binnen het Kyoto Protocol, dan daar parallel aan. Met dit doel voor
ogen wordt de VS zo actief mogelijk betrokken bij de onderhandelingen. De regering ziet in dit stadium (nog) geen nieuwe mogelijkheden de VS
nader te betrekken bij het Kyoto Protocol.70Hoe beoordeelt de regering het naast elkaar bestaan
van verschillende internationale natuur- en milieuverdragen? Staan deze verdragen
elkaar niet in de weg?De verschillende internationale natuur- en milieuverdragen bestrijken
veelal verschillende deelaspecten (bijvoorbeeld substantiële verplichtingen,
samenwerkingsverplichtingen, aansprakelijkheidskwesties) of sectoren (bijvoorbeeld
maritiem milieu, rivieren, ozonlaag, atmosfeer, specifieke diersoorten) binnen
het natuur- en milieurecht, dan wel verschillende regio's. Een aantal verdragen,
zoals het verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over
lange afstand, het ozonverdrag en het klimaatverdrag, heeft het karakter van
een kaderverdrag. Deze zijn later gevolgd door protocollen welke nadere, meer
gespecificeerde verplichtingen inhouden. Van ongewenste overlappingen is dan
ook veelal geen sprake. Voor zover er al sprake is van overlappende bepalingen,
hoeven deze voorts nog niet tot met elkaar strijdige verplichtingen te leiden.Het Verdrag van Wenen inzake verdragen regelt overigens de onderlinge
verhouding tussen verdragen die geheel of gedeeltelijk betrekking hebben op
hetzelfde onderwerp. Hoofdregel daarbij is dat in geval van strijdige verplichtingen
tussen staten die partij zijn bij meer dan een verdrag de meest recente verplichtingen
zullen gelden, tenzij daarover in de verdragen een andere specifieke regel
is overeengekomen. Ook geldt in beginsel dat een inhoudelijk meer specifiek
verdrag voorrang heeft boven een verdrag van meer algemene inhoud.Met het naast elkaar bestaan van verschillende internationale natuur-
en milieuverdragen valt gezien het voorgaande te leven. De regering steunt
initiatieven gericht op vergroting van de efficiëntie ter naleving van
verplichtingen voortvloeiend uit de verschillende verdragen middels afstemming
van capaciteitsopbouw in landen met beperkte institutionele capaciteit terzake,
en het realiseren van synergie tussen de verschillende verdragen in die landen.71Wat is de stand van zaken met betrekking tot het functioneren
van speciale aansprakelijkheidsregimes voor milieuschade als gevolg van bepaalde
gevaarlijke activiteiten en voor milieuschade aan gevoelige gebieden?Een aantal speciale aansprakelijkheidsregimes voor milieuschade als gevolg
van bepaalde gevaarlijke activiteiten en voor milieuschade aan gevoelige gebieden
functioneert (nog) niet, omdat deze regimes nog onderwerp zijn van internationale
onderhandelingen of (nog) niet van kracht zijn. Op dit moment zijn alleen
internationale speciale aansprakelijkheidsregimes van kracht die betrekking
hebben op schade als gevolg van nucleaire activiteiten, activiteiten in de
ruimte en het vervoer van olie over zee. Over het functioneren van de regimes
die betrekking hebben op schade als gevolg van nucleaire activiteiten en activiteiten
in de ruimte kan weinig worden gezegd, omdat tot nu toe geen schade is opgetreden
die onder een van deze regimes valt. Er is wel ervaring met het functioneren
van het regime dat betrekking heeft op schade als gevolg van het vervoer van
olie over zee. Dit regime functioneert bevredigend. Naar aanleiding van enkele
ernstige gevallen van schade wordt op dit moment in het kader
van de IMO onderhandeld over de verhoging van het beschikbare bedrag voor
de vergoeding van schade.72Bestaat er internationale consensus over de interpretatie
van begrippen als «milieuschade» en «gevaarlijke activiteiten»?Nee. Overigens hebben bestaande speciale aansprakelijkheidsregimes wel
definities van schade die mede componenten omvatten van hetgeen tot «milieuschade»
kan worden gerekend, zoals de kosten van het beperken of herstellen van dergelijke
schade. Deze regimes omschrijven tevens de activiteiten waarop zij van toepassing
zijn.73Aan wat voor sancties kan gedacht worden indien aansprakelijkheidsregimes
voor milieuschade hebben vastgesteld dat een land of bedrijf zich schuldig
heeft gemaakt aan het veroorzaken van milieuschade en hoe kunnen deze sancties
worden geëffectueerd?Bestaande speciale aansprakelijkheidsregimes voor milieuschade voorzien
niet in (publiekrechtelijke) sancties, maar bieden doorgaans wel de mogelijkheid
om de kosten te verhalen die zijn gemaakt om milieuschade te beperken of te
herstellen. Voor het verhalen van de kosten voorzien deze regimes in eigen
mechanismen voor de beslechting van geschillen. In internationale onderhandelingen
over nieuwe regimes wordt wel gesproken over de mogelijkheid om de veroorzaker
van de milieuschade publiekrechtelijk aansprakelijk te stellen indien hij
verzuimt om milieuschade te beperken of te herstellen. In dat verband wordt
(tot nu toe) echter niet gesproken over de aard van de sancties of de effectuering
daarvan.74Kan de regering een gedetailleerde evaluatie geven
van de Jaarplannen en enige voorbeelden meesturen?Sinds vorig jaar kennen de jaarplannen van de posten en de directies dezelfde
indeling naar beleidsdoelstellingen als de MvT. In de komende jaarplancyclus
zal de volgende stap in het VBTB-groeiproces gezet worden door in de opzet
van het jaarplan de nadruk te leggen op de systematiek van doelen (wat zijn
de geoperationaliseerde doelstellingen), resultaten (wat willen we bereiken)
activiteiten (wat gaan we daarvoor doen) en inzet mensen/middelen (wat gaat
dat kosten).De jaarplannen zijn interne sturingsinstrumenten van Buitenlandse Zaken.
De resultaten van de verslagen vindt u terug in de Financiële Verantwoording
van Buitenlandse Zaken.75Hoe beoordeelt de regering werkdruk, effectiviteit
en output van de directie regiobeleid? Welke verbeteringen worden voorgesteld?De recente herinrichting van het Directoraat-Generaal Regiobeleid en Consulaire
Zaken is gericht op vergroting van de effectiviteit van de regiodirecties.De regiodirecties dragen de verantwoordelijkheid voor de vormgeving en
samenhang van het totaal van bilaterale relaties: politiek, economisch, cultureel
en in termen van ontwikkelingssamenwerking.Evenals voor andere delen van het ministerie kan een toename worden geconstateerd
van de vraag uit politiek en samenleving. Over de versterking van de capaciteit van onder meer regiodirecties zal
de Kamer voor de Begrotingsbehandeling separaat per brief worden geïnformeerd.76Wat zijn de problemen bij de samenwerking tussen de
M en de R sector op het ministerie? Hoe kan de samenwerking verbeterd worden?Zoals u weet is het ministerie sinds de herijking (verder) ontschot. Er
wordt in grote synergie samengewerkt. Er is dan ook geen sprake van problemen
zoals in de vraag weergegeven.77Kan de regering de kosten van het Internationale Strafhof
nader onderbouwen zoals de Minister van Buitenlandse Zaken en de Minister
voor Ontwikkelingssamenwerking in hun brief van 27 juni 2001 beloofd hebben?Uitgaande van het bod dat de Nederlandse Regering in 1998 in Rome heeft
uitgebracht, is thans een bedrag van 140 miljoen gulden begroot. De structurele
component daarvan betreft 100 miljoen gulden gedurende 10 jaar ten behoeve
van een te verlenen huurvrijstelling. De incidentele component beloopt 40
miljoen gulden incidenteel voor 2002.Het Ministerie van Buitenlandse Zaken zal op basis van een verder verfijnd
plan van aanpak de noodzakelijk te maken uitgaven begroten, mede op basis
van de plannen die in het kader van de Voorbereidende Commissie voor het Internationaal
Strafhof in New York worden uitgewerkt. De Nederlandse delegatie is daar nauw
bij betrokken.De Regering voorziet, gebaseerd op de sterke groei van het aantal ratificaties,
dat door een eerdere dan voorziene inwerkingtreding van het Statuut, de noodzakelijk
te maken uitgaven volgend jaar hoger liggen dan waarop was gerekend. Zoals
bekend heb ik toegezegd bij te willen dragen aan de financiering van de eerste
Vergaderingen van Staten Partijen, als belangrijke indicatie van grote Nederlandse
betrokkenheid bij het oprichtingsproces. Het lijkt nu aannemelijk dat de bijeenkomsten
reeds voor de zomer van 2002 plaats hebben.Op voorhand komt het voor dat de begrote middelen voldoende zijn. Lopende
het oprichtingsproces zal nadere financiële besluitvorming plaats hebben,
indien daartoe aanleiding is.78Zijn de kosten die verbonden zijn aan de vestiging
van het Strafhof niet conservatief c.q. laag begroot?Zie antwoord vraag 77.79In hoeverre zijn landen als Roemenië en Bulgarije
financieel-economisch tegemoet gekomen voor de schade die zij hebben geleden
vanwege de blokkade van de Donau bij de instelling van het embargo tegen Servië?Roemenië en Bulgarije zijn financieel-economisch niet tegemoet gekomen
voor de schade t.g.v. de instelling van de Donau blokkade in het kader van
het embargo tegen Servië. Zij hebben op grond van hun aanvraag voor het
lidmaatschap van de Europese Unie toegang tot de gebruikelijke fondsen, in
het bijzonder EU-Phare. Bij beoordeling van hun macro-economische prestaties
en uitvoering van financieel en sociaal-economisch beleid ter bepaling van
aanspraak op IMF-fondsen is met de schade rekening gehouden. Zo is in verband met de Kosovo-crisis Bulgarije extra IMF-steun toegezegd
tot een bedrag van $100 miljoen.80Hoe verloopt de terugkeer van vluchtelingen naar de
Krajina en Oost-Slavonië? In hoeverre ondersteunt de EU dit proces?De terugkeer van vluchtelingen naar de Krajina en Oost-Slavonië heeft
in 2000 een belangrijke impuls gekregen door de verkiezing van een democratische
regering in Kroatië. Na een toename in 2000 zijn aantallen in 2001 wat
teruggelopen. Dit wordt mogelijk veroorzaakt door veranderde politieke omstandigheden
in de FRJ, waardoor lokale integratie aldaar meer tot de mogelijkheden is
gaan behoren. Daarnaast is de economische ontwikkeling in de terugkeergebieden
vaak zwak.Kroatië maakt deel uit van het Stabiliteits- en Associatie Proces,
en eerder ook van bijstandsprogramma's zoals OBNOVA (tot en met 2000) en CARDS
(vanaf 2001). In deze programma's vormt terugkeer van vluchtelingen één
van de prioriteiten. In 2001 wordt in totaal 23,2 mln euro ingezet om vluchtelingterugkeer
te bevorderen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen assistentie bij reconstructie
(bv. woningbouw), waaraan 19,0 mln euro wordt bijgedragen en het verbeteren
van de economische situatie (4,2 mln euro).De financiële ondersteuning van de wederopbouw van woningen in OostSlavonië
door de EU wordt volgend jaar beëindigd, omdat de Kroatische overheid
voldoende begrotingsmiddelen vrijmaakt, om aldaar de nog resterende wederopbouw
te financieren.In de Krajina zijn door de EU met OBNOVA-middelen ongeveer 3000 woningen
gerepareerd. Met de eind juli 2001 goedgekeurde CARDS-financiering zullen
tot medio 2003 nog 1000 woningen hersteld worden. Daarnaast wordt aandacht
besteed aan lokale infrastructuur en scholen.De EU draagt bij aan de Local Economic Development Agencies van UNDP met
zgn. start up packages en een garantiefonds. Voorts wordt bijgedragen aan
ontmijning.Ook enkele EU-lidstaten zijn actief bij de wederopbouw en economische
ontwikkeling van de terugkeergebieden. Naast Nederland zijn dat vooral Duitsland,
Oostenrijk, Zweden en het VK.81Hoe zijn de landen op de Balkan voorbereid op de overgang
naar de Euro, gezien het feit dat de D-mark betaalmiddel is in met name Kosovo
en Montenegro?De Raad van Bestuur van de ECB is overeengekomen dat de centrale banken
van de participerende EU-lidstaten voor 1-1-2002 Euro's mogen leveren aan
centrale banken buiten de eurozone (= frontloaden). Frontloaden mag op basis
van een aantal principes die contractueel moeten worden vastgelegd tussen
de leverende centrale banken in de eurozone enerzijds en ontvangende centrale
banken van niet-participerende EU-lidstaten, centrale banken van de kandidaat-lidstaten
en centrale banken van andere staten anderzijds. Frontloading mag o.a.– niet eerder dan vanaf 1 december 2001 geschieden;– wanneer op het moment van frontloading de leverende centrale bank
uit de eurozone voorzien is van onderpand ter dekking van eventuele risico's; – alleen als er door de centrale banken buiten de eurozone voor
de geleverde Euro's uiterlijk begin januari 2002 betaald wordt;– wanneer navolgende frontloading door de centrale banken buiten
de eurozone van kredietinstellingen aldaar geschiedt volgens hetgeen contractueel
is overeengekomen tussen de leverende centrale bank in de eurozone en ontvangende
centrale bank buiten de eurozone.Voorts mogen banken en kredietinstellingen in de eurozone hun buitenlandse
filialen op de Balkan eveneens frontloaden met euro's. Het is die filialen
echter verboden om lokaal derde instellingen te frontloaden met Euro's. Tenslotte
is een gedeelte van de grote publiciteitscampagne van rond de overgang naar
de euro gericht op de Balkan.82Zijn er Baltische staten die per 1-1-2002 overgaan
op de Euro en hoe is dit geregeld?Er zijn geen Baltische staten die per 1-1-2002 overgaan op de Euro. Om
over te kunnen gaan op de Euro moet een land allereerst lid worden van de
EU. De toetredingsonderhandelingen met de Baltische staten zijn wat dat betreft
in volle gang. Wanneer eenmaal het lidmaatschap van de EU is verworven, dient
een nieuwe lidstaat het wisselkoersbeleid te beschouwen als aangelegenheid
van gemeenschappelijk belang. Voorafgaand aan de overgang op de Euro wordt
van nieuwe lidstaten verwacht dat zij hieraan invulling geven via lidmaatschap
van het wisselkoersmechanisme binnen de EU, het ERM-II. Volgens de criteria
van Maastricht moet het ERM-II lidmaatschap tenminste twee jaar duren. Vervolgens
kunnen lidstaten toetreden tot de derde fase van de Economische en Monetaire
Unie (de invoering van de Euro), zodra ze voldoen aan de convergentiecriteria
van Maastricht.83Uit hoeveel mensen bestaat de Nederlandse politie-inbreng
op de Balkan per 2002? Zijn er in 2002 voldoende Nederlandse politiemensen
voorhanden, dit gezien de problemen die zich voordeden in Kosovo (nl. 1 uitgezonden
Nederlandse politieman)?De Nederlandse politie-inbreng op de Balkan per begin 2002 bedraagt in
elk geval 59 functionarissen, onder te verdelen in 55 militairen van de Koninklijke
Marechaussee ingedeeld bij de United Nations International Police Task Force
(UNIPTF) en vier civiele politiefunctionarissen gedetacheerd bij de Kosovo
Police School van de OVSE. Verder heeft Nederland één civiele
politiefunctionaris en één officier van de Koninklijke Marechaussee
aangeboden aan de European Commission Police Assistance Project in Albania
(ECPA), de opvolger-missie van de Multinational Advisory Police Element (MAPE)
in Albanië. Tenslotte onderzoekt Nederland de mogelijkheden om een tiental –
civiele en militaire – politiefunctionarissen uit te zenden naar de
OVSE-missie in Macedonië, waar zij zouden adviseren bij de reorganisatie
en opleiding van de lokale politie.De vraag of in 2002 voldoende Nederlandse politiemensen inzetbaar zijn,
valt niet met zekerheid te beantwoorden aangezien de behoefte aan personeel
voor internationale politiemissies in 2002 in dit stadium nog niet goed kan
worden vastgesteld.84In hoeverre blijft er sprake van Amerikaanse militaire
aanwezigheid in de Balkan na de terroristische aanvallen in de VS? Mochten
de Amerikanen zich terugtrekken, kunnen de Europese landen «dit militaire
gat» dan opvullen? Het door de Bush administratie geformuleerde uitgangspunt «Samen
uit, samen thuis» is nog steeds van toepassing. Er is geen concreet
verzoek van de VS aan de Europese NAVO-landen om bij te springen in de Balkanmissies.
De regering is bereid om, samen met de Europese NAVO-bondgenoten eventuele
tekorten op te vullen die ontstaan als Amerikaanse middelen uit de Balkanmissies
elders worden ingezet in de strijd tegen het terrorisme.85Hoe staat het met de identificatie van oorlogsslachtoffers
in Bosnië n.n. Screbrenica? Welke steun verleent Nederland daaraan?De identificatie van oorlogsslachtoffers in Bosnië wordt met name
uitgevoerd door de International Commission on Missing Persons. Het grootste
deel van de werkzaamheden betreft vermisten uit Srebrenica. Ontwikkelingssamenwerking
steunt de werkzaamheden van ICMP al enige jaren met een substantiële
financiële bijdrage, tot aan dit jaar in totaal NLG 7 962 911,94.
Voor 2001 is opnieuw een bijdrage van NLG 772 763 geleverd. Een voorstel
voor bijdrage in 2002 is reeds in behandeling genomen.86Hoe verloopt de voortgang van het DCI?De implementatie van NAVO's Defence Capabilities Initiative (DCI) –
overeengekomen op de Top van Washington in april 1999 – vordert stapsgewijs.
Van de 58 NAVO-brede DCI-action items is er één stopgezet, en
liggen er 25 op schema terwijl bij 22 de voortgang eerder moeizaam verloopt;
bepaald zorgelijk, tenslotte, is de implementatiegraad van 10 action items.
De volledige implementatie van het DCI blijft uiteraard cruciaal voor de NAVO
en voor de opbouw, in nauwe samenspraak met de NAVO, van een geloofwaardige
Europese defensiecapaciteit. Behalve opheffing van de resterende tekortkomingen
hebben transparantie tussen, en complementariteit van, het DCI en de projecten
in EVDB-kader prioritaire aandacht. De Nederlandse inzet is met name gericht
op opheffing van tekorten langs de weg van geïntensiveerde multinationale
samenwerking bij de aanschaf, financiering en het gebruik van militaire middelen.
Het reeds eerder verlengde mandaat van de High Level Steering Group (HLSG)
belast met de begeleiding van het DCI loopt af op de Top van Praag in 2002.87Welke zorgen heeft de Nederlandse regering over de
Headline Goals en het bereiken daarvan?Zoals bekend hecht de Nederlandse regering zeer aan het bereiken van de
Headline Goals, in welk kader de in november a.s. te houden zogeheten Capabilities
Improvement Conference als een belangrijk toetsmoment kan worden beschouwd.
Cruciaal in dit verband is een plan van aanpak daar waar tekortkomingen en
leemten bij het beschikbaarstellen van capaciteiten worden geconstateerd.
Met het oog hierop is zeer recent een aantal Nederlandse ideeën gepresenteerd,
die nader besproken zullen worden.88Wat zijn de gevolgen indien niet voor de Top van Laken
een goede regeling van de relatie EU-NAVO is getroffen?Zie het antwoord op vraag 90.89Welke soort missies binnen het EVDB moeten wanneer
uit te voeren zijn? In Helsinki, eind 1999, is vastgesteld dat de EU in 2003 in staat moet
zijn binnen 60 dagen een militaire macht ter grootte van 50–60 000
man op te been te brengen en deze een jaar lang in stand te houden teneinde
hetvolledige gamma van Petersbergtaken uit te kunnen voeren. Onder Petersbergtaken
wordt verstaan: humanitaire en reddingstaken, taken op het gebied van vredebewaring
en taken van gevechtstroepen in crisisbeheersing, met inbegrip van vredeafdwinging.
Welke taken de EU in de aanloop naar deze streefdatum zal kunnen uitvoeren
is vooral afhankelijk van de mate waarin en de manier waarop de landen van
de EU erin slagen de tekortkomingen die thans bestaan aan te vatten.90Wat betekent het dat de militaire arm van de EU in
december 2001 operationeel wordt verklaard? Welke militaire missies zijn dan
mogelijk?Antwoord (tevens antwoord op vraag 88):In Nice is besloten de EU op het gebied van het EVDB niet later dan de
ER van Laken operationeel te verklaren. Daartoe moeten, zo stelt Nice, de
crisisbeheersingsmechanismes getoetst, en de discussie met de NAVO worden
voortgezet met als doel het overeenkomen van arrangementen tussen de EU en
de NAVO. Nederland heeft er de afgelopen periode voortdurend de nadruk op
gelegd dat de arrangementen tussen EU en NAVO moeten worden voltooid, met
name het uitleenmechanisme van NAVO-middelen en capaciteiten ten behoeve van
EU-geleide operaties. Deze vormen immers een essentieel element in het bouwwerk
van het EVDB. Het regelen van dit arrangement is afhankelijk van de voortgang
van de discussie met Turkije over participatie in EU-geleide operaties. Van
volledige operationaliteit – ook in militaire zin – zal pas sprake
kunnen zijn indien het Turkse participatievraagstuk is opgelost en de EU-NAVO
arrangementen voltooid.V.w.b. het type missies zie antwoord op vraag 89.91Wat zijn de ontwikkelingen met betrekking tot de democratische
controle van het Europees veiligheids- en defensiebeleid?De Nederlandse regering neemt binnen de EU een nadrukkelijke voortrekkerspositie
in daar waar het gaat om de betrokkenheid van het Parlement bij het GBVB,
met inbegrip van het EVDB. Zo is van Nederlandse zijde begin december een
non-paper over dit onderwerp onder de EU-partners verspreid en heeft het Ministerie
van Buitenlandse Zaken een door de Europese Beweging georganiseerd seminar
over de parlementaire dimensie van het EVDB gefinancierd. De uitkomst van
dit seminar vormde één van de uitgangspunten voor een conferentie
over dit zelfde onderwerp welke op 2 – 3 juli jl. in Brussel is gehouden
op initiatief van de Belgische Kamervoorzitters en waaraan ook door vertegenwoordigers
van het Nederlandse Parlement is deelgenomen. Naar verluidt is de tijdens
deze conferentie overeengekomen verklaring door de initiatiefnemers naar de
nationale parlementen verzonden met het verzoek om commentaar voor eind oktober,
zulks teneinde de tekst van de verklaring aan te passen. Zoals eerder in mijn
brief d.d. 10 juli 2001 aan de Kamer inzake de motie Koenders aangegeven wil
de Regering met de uitkomst van dit proces rekening houden bij het uitstippelen
van een (verdere) koers terzake. Benadrukt zij evenwel, zoals ook in de notitie
de «Toekomst van de Europese Unie» is gesteld, dat het Europees
Parlement en de nationale Parlementen een gezamenlijke verantwoordelijkheid
hebben teneinde Europese besluitvorming onder stevig parlementair toezicht
te laten staan. Hoewel vooralsnog onder meeste EU-partners de belangstelling voor het
vraagstuk van de «parlementaire dimensie» van het EVDB gering
lijkt, blijven de inspanningen van de Regering er onverminderd op gericht
om dit belangrijke onderwerp op de Europese agenda te laten figureren.92In het kader van een brede en geïntegreerde benadering
worden de begrippen vrede en veiligheid nu ook systematischer verbonden met
vredesopbouw, mensenrechten en goed bestuur. Kan de regering in dit kader
ingaan op de geïntegreerde benadering van het conflict Eritrea-Ethiopië,
mede in het licht van de recente ontwikkelingen in Eritrea, met name de verschijningsverboden
voor acht onafhankelijke kranten en de arrestatie van verschillende journalisten?
Hoe beoordeelt de regering het bewind van president Afewerki op dit moment?Na de vaststelling van de Temporary Security Zone in mei van dit jaar
werden de project-gerelateerde hulp en de dialoog over de sectorale benadering
met Ethiopië en Eritrea hervat. Met deze hervatting werd een positief
signaal afgegeven naar de partijen ter ondersteuning van de voortgang in het
vredesproces. Nog immer geldt dat het voor de hervatting van macro-economische
steun te vroeg is – hiervoor zal in ieder geval sprake moeten zijn van
een daling van de defensie-uitgaven.Ambassade Asmara onderhoudt contacten met de Eritrese autoriteiten, de
vrije pers, maatschappelijke organisaties, alsmede met de thans gedetineerde
critici van het huidige regime (de zogenoemde hervormers). Ook financierde
de Ambassade een aantal lokale activiteiten in het kader van vredesopbouw,
mensenrechten en goed bestuur.De recente ontwikkelingen betekenen een duidelijk teruggang in het democratiseringsproces.
Tevens kunnen zij een weerslag hebben op de ontwikkelingsmogelijkheden van
het land en op het vredesproces.Mede naar aanleiding van de uitwijzing op 29 september jongstleden van
de ambassadeur van Italië, kort nadat de EU HoM's een demarche hadden
uitgevoerd om zorg uit te spreken over de binnenlandspolitieke ontwikkelingen,
is op 8 oktober afgesproken de overige EU ambassadeurs voor consultatie uit
Asmara terug te roepen. In de komende weken zal in EU verband gesproken worden
over mogelijke verdere maatregelen.Ook de Veiligheidsraad heeft zorg uitgesproken over de toenemende onwil
van met name Eritrea om mee te werken aan de uitvoering van akkoorden van
Algiers en aan het vredesproces in het algemeen. Voorts bestaat voortdurende
zorg over de toegang van UNMEE tot de aan de Temporary Security Zone (TSZ)
grenzende gebieden, de muurvast zittende uitwisseling van krijgsgevangenen.
Positief is dat ondanks hun bezwaren beide partijen in de praktijk met de
door de VN opgestelde kaart voor de TSZ blijken te leven.Nederland zal de ontwikkelingen nauwlettend volgen en zo veel mogelijk
samen met gelijkgezinde partners afstemmen. Het is de mening van de regering
dat mede in het kader van het vredesproces de kritische dialoog met het huidige
bewind moet worden voortgezet.93Wat is de stand van zaken met betrekking tot de uitvoering
van de aanbevelingen van het Brahimi rapport? Op welke wijze wil Nederland
UNSAS en Shirbrig versterken? Heeft de Nederlandse regering voorstellen daartoe
geformuleerd? Zo ja, hoe luiden deze?Augustus dit jaar heeft de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties
een rapport aangenomen dat was voorbereid door het Speciale Comité
inzake Vredesoperaties, en dat een nadere uitwerking bevat van de aanbevelingen
van het Brahimi-rapport. Naar verwachting zal de SGVN begin 2002
een rapport presenteren over de implementatie van dit rapport. Tevens is in
de VN-begroting voor 2002 een reservering opgenomen voor tenuitvoerlegging
van het Brahimi-rapport. Deze begroting zal tijdens de 56e AVVN worden besproken.
Nederland acht spoedige implementatie van de aanbevelingen van het Brahimi-rapport
van belang en zal zich daarom ook tijdens deze AVVN blijven inspannen om hieraan,
onder andere in EU-kader, bij te dragen.De versterking van UNSAS (United Nations Standby Arrangement System) vormt
onderdeel van de tenuitvoerlegging van het Brahimi-rapport en wordt derhalve
door Nederland ondersteund. In reactie op een aantal voorstellen die de Onder-Secretaris
Generaal voor Vredesoperaties conform de aanbevelingen van het Brahimi-rapport
heeft gedaan voor vernieuwingen van UNSAS, wordt door Nederland de status
van beschikbare capaciteit aan UNSAS nu regelmatiger (een à drie maanden)
geactualiseerd.Shirbrig (UN Standby Forces High Readiness Brigade) is een succesvol voorbeeld
van een effectieve coherente eenheid ter grootte van een brigade. De stuurgroep
van Shribrig is begin oktober dit jaar bijeengekomen om «lessons learned»
van de Shirbrig-inzet in UNMEE te bespreken. Nederland had hiertoe het initiatief
genomen. Dit document zal dienen als input voor de discussie in VN-kader over
coherente eenheden ter grootte van een brigade.Teneinde Shirbrig te versterken is tijdens de vergadering onder meer voorgesteld
om de Shirbrig-samenwerking uit te breiden met Afrikaanse eenheden. Nederland
zal daartoe nog voor het einde van het jaar met potentiële Afrikaanse
toetreders overleggen.94Hoe wordt de relatie tussen EVDB en overige (niet EU,
niet NAVO) landen, waaronder Rusland, bewaakt?Met Rusland, Oekraïne en Canada zijn in Nice nadere afspraken gemaakt,
hetgeen zich vertaalt in regelmatig overleg. Tijdens de afgelopen topontmoeting
met President Poetin in Brussel is afgesproken dat de relatie van de EU met
Rusland – ook op het terrein van het EVDB – zal worden geïntensiveerd.95Wat is de relatie van de VN (Veiligheidsraad) tot het
EVDB? Zal een eventueel Europees optreden bijvoorbeeld plaatsvinden onder
VN mandaat?In de voorzittersrapporten van de verschillende Europese Raden wordt gesteld
dat de EU de primaire verantwoordelijkheid van de Veiligheidsraad erkent voor
het in stand houden van vrede en veiligheid. Zoals in Toestingskader 2001
wordt gesteld, geldt voor Nederland geldt dat de uitzending van Nederlandse
militaire eenheden ten behoeve van crisisbeheersingsoperaties in overeenstemming
moet zijn met het internationale recht. Indien de operatie niet op uitnodiging
van het betrokken land wordt uitgevoerd, moet zij op een duidelijk mandaat
berusten. Dit mandaat is meestal afkomstig van de VN en betreft in beginsel
een resolutie van de Veiligheidsraad.96Op welke wijze zal de regering ertoe bijdragen dat
zowel in bilateraal als in multilateraal verband de aanbeveling van het Mitchell-rapport
snel en volledig worden uitgevoerd? Met verwijzing naar de laatste twee brieven aangaande de situatie in het
Midden Oosten (kamerstuk nr. 23 432 nr 40 en 41) en het Algemeen Overleg
met de Minister van Buitenlandse Zaken hierover op 5 september jl. geldt dat
de aanbevelingen van het Mitchell-rapport nog altijd uitgangspunt vormen van
de inspanningen van de internationale gemeenschap om te helpen de geweldspiraal
te doorbreken en de partijen tot serieuze vredesonderhandelingen te bewegen.
De Nederlandse inspanningen, die velerlei vormen aannemen van bilaterale acties
tot interventies in EU-kader en andere multilaterale organen, maken derhalve
onderdeel uit van een gemeenschappelijke inzet.97Op welke wijze wil de regering de nauwe samenwerking
met de VS, die ze als voorwaarde ziet, stimuleren?Met verwijzing naar de beantwoording van vragen gesteld door het Kamerlid
Koenders (Kamervraag 1565)geldt dat Nederland altijd een groot pleitbezorger
is geweest van een nauwe samenwerking tussen de VS en de Unie aangaande het
Midden-Oosten in de overtuiging dat dit noodzakelijk is om een effectief beleid
te voeren. Dit standpunt wordt inmiddels binnen de EU breed gedeeld. Overleg
met de VS is met het oog op afstemming thans ten aanzien van het Midden Oosten
goed gebruik, onder meer door regelmatig en intensief contact tussen HV Solana
en SoS Powell. Nederland zal zijn rol als een belangrijk pleitbezorger voor
intensief contact met de VS binnen de EU blijven spelen door hier in de verschillende
EU-fora en in contacten met de Amerikaanse regering op aan te blijven dringen.98Heeft de Nederlandse regering zelf ook voorstellen
om de naleving van VN sanctieregimes te verbeteren?Voor wat betreft de Nederlandse positie inzake sancties wil ik graag verwijzen
naar mijn brief aan uw Kamer van 27 oktober 2000 (Kamerstuk 27 477, nr.1)
en het Algemeen overleg dat ik naar aanleiding van deze brief op 13 februari
jl. met uw kamer voerde (Kamerstuk 27 477, nr.2).99Wat is de stand van zaken in de VN Veiligheidsraad
en het Irak sanctiecomité, nu de voorstellen voor de inzet van slimmere
sancties tegen Irak door Irak zelf verworpen zijn?In juni jl. zijn enkele Brits-Amerikaanse voorstellen voor verfijning
van het huidige sanctieregime in de Veiligheidsraad besproken. Omdat Rusland
dreigde met een veto zijn deze voorstellen begin juli door het VK teruggetrokken
en is het bestaande sanctieregime met het Olie-voor-Voedsel programma op 3
juli bij resolutie 1360 met 150 dagen verlengd.In de Veiligheidsraad wordt in deze periode onderhandeld over de toekomst
van de sancties en een nieuw systeem voor het Olie-voor-Voedsel programma.
De besluitvorming inzake een ontwerpresolutie dienaangaande is voorzien op
30 november 2001. Nederland betreurt het dat Irak zelf een verfijning van
het sanctieregime verwerpt en daarmee een verbetering van het lot van de Irakese
bevolking belemmert.100Welke Nederlandse initiatieven worden genomen met betrekking
tot een dialoog met Rusland over sub-strategische wapensystemen? In het kader van de Permanente Gemeenschappelijke Raad NAVO-Rusland heeft
Nederland erop aangedrongen dat met de Russen een dialoog begonnen zou worden
over de nucleaire vertrouwenwekkende maatregelen die in het kader van het
«Paragraaf 32» rapport waren voorgesteld. Deze vertrouwenwekkende
maatregelen hebben mede betrekking op sub-strategische kernwapens. Tot zeer
onlangs bleef een Russische reactie op de voorstellen van NAVO-zijde uit.
Recentelijk heeft Rusland aangegeven alsnog met de NAVO in dialoog te willen
gaan over de voorgestelde nucleaire vertrouwenwekkende maatregelen. De regering
hoopt dat deze dialoog op korte termijn zalplaatsvinden en in de komende periode
verdere opvolging zal kunnen krijgen.101Kan de regering aangeven op welke wijze de dialoog
met Rusland gestalte zal krijgen?Zie antwoord vraag 100102Kunt u de Kamer wat uitgebreider informeren over de
dialoog met Rusland over sub-strategische kernwapens die per 2001 gestalte
zal moeten krijgen?Zie antwoord vraag 100103Kan de regering ingaan op de (on)mogelijkheden om de
bestaande impasse in ontwapeningsfora, als met name de Geneefse Ontwapeningsconferentie
(CD) op het gebied van nucleaire wapenbeheersingvraagstukken te doorbreken,
bijvoorbeeld bij het onderwerp cut off? Is het denkbaar dat de grote mate
van consensus over de rol van het kernwapen zoals dat zich heeft vertaald
in de ruime steun aan de VN-resolutie van de New Agenda Coalition zich ook
in deze onderhandelingsgremia vertaalt? Is het aantreden van de nieuwe Amerikaanse
regering met haar nadruk op eenzijdige reducties niet een complicerende factor?Door het ontbreken van voldoende politieke wil bij verschillende lidstaten
zijn ook dit jaar concrete resultaten in de Geneefse Ontwapeningsconferentie
uitgebleven. Over bepaalde onderwerpen, waaronder het begin van de onderhandelingen
voor een Fissile Material Cut-off Treaty (FMCT), bestaat in principe overeenstemming.
De koppeling die enkele leden maken tussen dit onderwerp en meer contentieuze
kwesties, maakt de start van onderhandelingen echter onmogelijk. Nederland
stelt in Genève alles in het werk om de FMCT op de agenda te houden.
Nederland verwelkomt de signalen uit Washington dat zij overweegt zijn strategische
arsenalen aanzienlijk te verkleinen. Aangezien de heroverweging van het strategisch
beleid van de Verenigde Staten nog in volle gang is en de besprekingen tussen
de Verenigde Staten en Rusland over een «Nieuw Strategisch Raamwerk»,
waarbinnen strategische reducties gestalte zouden moeten krijgen, nog gaande
zijn, is het te vroeg om met zekerheid te zeggen op welke wijze eventuele
reducties tot stand zullen worden gebracht.104Wat is de stand van zaken (inter)nationaal (VS, NAVO,
Rusland, China) omtrent de ontwikkeling van het MD op dit moment (na 11 september)?Na 11 september zijn de internationale consultaties, die plaatsvonden
inzake Missile Defense en het ABM-verdrag in het kader van besprekingen over
een «Nieuw Strategisch Raamwerk», enigszins vertraagd. De Verenigde Staten hebben aangegeven dat de terroristische aanslagen
geen reden vormen af te wijken van het ingeslagen pad. De consultaties die
tussen verschillende partijen plaatsvonden zullen waarschijnlijk in de nabije
toekomst weer worden hervat.105Is Nederland formeel of informeel betrokken bij de
«NAC» inzake kernwapens? Wat is bekend van verdere initiatieven
van deze NAC en wat is de visie van de Nederlandse regering?De «New Agenda Coalition» (NAC) heeft op ministerieel niveau
besloten dat er dit jaar geen resolutie komt. Zuid Afrika, dat momenteel als
coördinator optreedt, zal in de Eerste Commissie van de AVVN een verklaring
afleggen namens de Groep. De reden die wordt gegeven voor het uitblijven van
een resolutie is het feit dat afgelopen jaar het Slotdocument van de NPV-toetsingssconferentie
2000 stevig is omarmd.106Heeft Nederland nog een bijzondere rol bij de dialoog
met Rusland inzake sub-strategische kernwapens?Zie antwoord vraag 100107Aan welke alternatieve maatregelen wordt gedacht als
interim-maatregel nu een bindend instrument op het terrein van biologische
wapens ten aanzien van verificatie voorlopig niet haalbaar is?De Verenigde Staten heeft in juli jl. aangegeven ideeën te zullen
presenteren voor alternatieve maatregelen ter versterking van het Biologisch
Wapens Verdrag. Mede gezien de gebeurtenissen van 11 september jl. heeft deze
presentatie nog niet plaatsgevonden. Het is dan ook nog niet mogelijk een
indicatie te geven van welke alternatieve maatregelen nuttig en effectief
geacht worden ter versterking van het BW-verdrag.Nederland blijft streven naar versterking van het BW-verdrag in een multilateraal
kader, met participatie van alle verdragspartijen. De inzet van Nederland
in de Vijfde Toetsingsconferentie van het Biologisch Wapens Verdrag (19 november
tot en met 8 december 2001) is er dan ook op gericht om te pogen het acquis
van de onderhandelingen te behouden en tot een zo spoedig mogelijke hervatting
van de onderhandelingen te komen. Nederland ijvert ervoor dat de Toetsingsconferentie
besluiten neemt die daarop een reëel perspectief bieden.108Zijn de onderhandelingen omtrent het MD en het mogelijk
openbreken van het ABM verdrag met Rusland hervat? Wat zijn de resultaten?
(blz. 45)Zie antwoord 104Wat is momenteel de stand van zaken inzake de terugtrekking
van Russische troepen uit Georgië en Transdniestrië? Verloopt dat
volgens de afspraken? Zo nee, waarom niet?Het is nog geenszins zeker dat de op de OVSE-Top in Istanboel gemaakte
afspraken over volledige terugtrekking voor het einde van 2002 zullen worden
nagekomen. Voor het CSEVerdragsgebonden materieel (TLE) geldt 31 december
2001 als uiterste datum.Op dit moment is slechts een klein gedeelte van de Russische troepen en
hun materieel uit Moldavië teruggetrokken. De Russen hebben altijd volgehouden dat voor een veilige en effectieve terugtrekking de medewerking
van de autoriteiten in Tiraspol noodzakelijk is, maar dat deze niet wordt
verleent.Ook in Georgië verloopt de terugtrekking niet geheel zonder problemen.
Volgens Rusland wordt de terugtrekking verhinderd door wegblokkades van de
lokale bevolking die niet wil dat de Russische troepen vertrekken. Georgië
en Rusland onderhandelen nog steeds over het gebruik van de bases in Batumi
en Alkhalkalaki. Grootste twistpunt daarbij is dat Rusland een gebruiksrecht
gedurende 14 jaar claimt, terwijl Georgië niet verder wil gaan dan 3
jaar.109Wat betekent in de praktijk de Nederlandse voortrekkersrol
bij het opruimen van landmijnen en van weglekkende overgebleven raketbrandstofvoorraden
in Modavië?De actieve rol bij de vernietiging van voorraden landmijnen en raketbrandstof
in Moldavië krijgt gestalte in het Nederlanse optreden als «lead
nation» van een groep NAVO-landen die samenwerken om middels een Trustfund
het opruimen van de landmijnen en uiterst giftige raketbrandstof te financieren.
Nederland heeft verschillende andere NAVO-landen bereid gevonden om het project
financieel te ondersteunen. Daarnaast zal Nederland de contracten met zowel
de uitvoerende organisatie (NAMSA, een agentschap van de NAVO) alsook met
de overige donoren sluiten. Verder zal Nederland namens alle donoren de contacten
met de NAMSA onderhouden.110Welke gevolgen heeft 11 september voor de wapenexport
en de toepassing van de criteria?Aanvragen voor de uitvoer van militair materieel worden per geval getoetst
aan de acht criteria van het wapenexportbeleid met inachtneming van de aard
van het goed, de eindbestemming en de eindgebruiker. Iedere aanvraag wordt
nauwgezet getoetst en met grote terughoudendheid benaderd. Sinds de gebeurtenissen
van 11 september 2001 vertaalt zich deze terughoudendheid in het bijzonder
in de stringente toepassing van het zesde en het zevende criterium van de
EU-gedragscode betreffende wapenuitvoer, die o.a. betrekking hebben op respectievelijk
de houding van het land dat wapens koopt tegenover terrorisme en het risico
dat wapens opnieuw worden uitgevoerd of misbruikt ten behoeve van terroristische
organisaties.111Kan de regering concreet weergeven welke agendapunten
zij op wil stellen tijdens een internationale bijeenkomst over kleine wapens?
Wat is het doel van deze bijeenkomst? Wat wil de Nederlandse regering hiermee
bereiken? In welk verband wordt het georganiseerd, OVSE verband, VN verband?Nederland zal in overleg met enige gelijkgezinde landen bezien in hoeverre
behoefte bestaat aan internationale bijeenkomsten en in welke vorm, en in
welk samenwerkingsverband, deze het beste zouden kunnen worden opgezet. Bij
dergelijke informele bijeenkomsten zou aandacht kunnen worden besteed aan
de praktische aspecten van samenwerking bij de implementatie van het tijdens
de VN-Conferentie in New York in juli jl. overeengekomen Actieprogramma, zoals
bijvoorbeeld het opstellen van regelgeving op het gebied van export-, import-
en doorvoercontrole, verbetering van de onderlinge informatie-uitwisseling
en de mogelijkheden om te komen tot juridisch bindende instrumenten.112Zijn er nu door de verscherpingen van de in-, uit-
en doorvoerwet strategische goederen, meer illegale wapentransacties aan het
licht gekomen? Zo ja, kunt u daarover de Kamer informeren?Bij de wet van 12 februari 2001 tot wijziging van de In- en uitvoerwet
en de Wet wapens en munitie is de controlemogelijkheid op de doorvoer van
strategische goederen sterk verbeterd. De regelgeving nodig voor de tenuitvoerlegging
van de wetswijziging zal naar verwachting op 1 januari a.s. in werking treden.
Gegevens op grond van de betere controlemogelijkheid zullen pas na 1 januari
a.s. beschikbaar komen.113Is er zicht op het vergroten van het aantal deelnemende
landen aan het VN Wapenregister? Wordt ook gedacht aan het organiseren van
een workshop in de Midden Oosten regio?De deelname aan het VN-Wapenregister bevindt zich al jaren op een constant
niveau. Verdere vergroting van de deelname aan het register blijft een beleidsprioriteit
voor Nederland en de EU. Nederland zal samen met Duitsland, Canada en de VN
in Buenos Aires, Accra en Windhoek een aantal workshops organiseren over het
wapenregister, met als doel in verschillende regio's deelname te bevorderen.
De workshops zullen primair gericht zijn op het geven van praktische voorlichting
over wat deelname aan het register inhoudt.Op dit moment wordt niet gedacht aan het organiseren van een dergelijke
op praktische uitvoeringsproblemen gerichte workshop in de Midden-Oosten regio.
Het gaat in deze regio niet om praktische problemen, maar om de politieke
problemen die veel landen hebben met de aard en reikwijdte van het register.114Kan er een overzicht gegeven worden op welke wijze
het vredesfonds besteed wordt?Na een startperiode waarin de parameters voor het Vredesfonds zijn vastgesteld
, zijn de volgende projecten reeds in uitvoering gekomen:1. Samenwerking met het Cairo Centre for Training on Conflict Resolution
and Peacekeeping ter opleiding van Afrikaanse militaire waarnemers;2. VN-waarnemerscursus in Nederland voor Afrikaanse waarnemers (gelieerd
aan 1);3. Bulgarian Resettlement Programme t.b.v. reïntegratie van Bulgaarse
militairen in de samenleving;4. Ondersteuning van Nigeriaanse bataljons door de levering van 100 vrachtwagens
ter inzet in vredesoperaties in West-Afrika;5. Ondersteuning van de werkzaamheden in Macedonië van mr M. van
der Stoel in zijn hoedanigheid van speciale gezant van het OVSE-voorzitterschap.Ook is besloten de Afrikaanse militaire oefening Tanzanite 2001 te ondersteunen,
waarbij begin 2002 in Tanzania eenheden uit een groot aantal Oost-Afrikaanse
landen met ondersteuning van diverse Europese partners een vredesoperatie
zullen oefenen. Verder wordt thans bestudeerd of financiering mogelijk wordt
voor een project ter ondersteuning van de verzoening tussen, en vergroting
van onderlinge tolerantie van, jongeren van verschillende sociaal-maatschappelijke,
politieke en religieuze achtergronden in Zuid-Libanon. 115Kan tevens worden aangegeven op welke wijze de gelden
voor het vredesfonds zich verhouden ten aanzien van de POBB/VB gelden?De doelstellingen van het Vredesfonds bestrijken een beperkter terrein
dan het Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid. Het POBB richt zich op
de financiering van uiteenlopende activiteiten ter ondersteuning van het algemene
Nederlands buitenlands beleid, o.m. op het gebied van vrede, veiligheid en
stabiliteit. Daaraan is wel de voorwaarde verbonden dat de activiteit eenmalig
en kortlopend (met een duur van maximaal 1 jaar) dient te zijn.Het Vredesfonds richt zich specifiek op de ondersteuning van activiteiten
in het kader van vredesoperaties door ontwikkelingslanden, civiel-militaire
samenwerking en vredesopbouw, samen te vatten als vredesondersteunende activiteiten
ter plaatse.Activiteiten die lastens het Vredesfonds kunnen worden ondersteund zijn
o.m. het leveren van een bijdrage aan non-VN-vredesoperaties door ontwikkelingslanden,
handhaving en uitbreiding van nationale en regionale capaciteit voor vredeshandhaving,
bevordering van deelname aan regionale militaire oefeningen voor vredesoperaties
en capaciteitsopbouw van civiel-militaire samenwerking.Voor zowel het Vredesfonds als het POBB geldt dat het ondersteuning van
activiteiten betreft die niet uit ODA-gelden (kunnen) worden gefinancierd.116Wat zijn de criteria voor bijdragen/subsidies uit het
vredesfonds? Hoe wordt vormgegeven aan voorlichting aangaande dit fonds?Zie tevens antwoord op vraag 115.Er is tot nog toe bekendheid gegeven aan het Vredesfonds door middel van
twee artikelen in het blad Internationale Samenwerking van het ministerie,
dat een grote verspreiding kent onder Nederlandse huishoudens en de Nederlandse
non-gouvernementele organisaties. Verder verschijnt er in de maand oktober
of november van dit jaar een aankondiging in de Staatscourant. Ook heeft het
ministerie alle ambassades en consulaten in kennis gesteld van het bestaan
van het Vredesfonds en de posten uitgenodigd projectideeën en -voorstellen
in te dienen bij het ministerie.117Waarom neemt het bedrag voor noodhulp af van 218 miljoen
Euro in 2000 naar 195 miljoen Euro in 2006?De aflopende reeks voor humanitaire hulp weerspiegelt de beleidsmatige
voorkeur voor meer structurele vormen van hulpverlening. Echter de afgelopen
jaren bleek de behoefte aan noodhulp groot en er zijn geen aanwijzingen dat
deze vraag de komende jaren sterk zal afnemen. Vandaar dat het budget voor
2001 en latere jaren meer in lijn is afgebracht met de gerealiseerde uitgaven
in 2000. Voor de jaren na 2004 is het budget voor noodhulp ontwikkelingslanden
gestabiliseerd op het niveau van EUR 195 miljoen. De hogere uitgaven in 2000
zijn verder toe te schrijven aan de eenmalige extra bijdrage van EUR 20 miljoen
voor de VN-vluchtelingenprogramma's UNHCR en UNWRA. Overigens zullen ook de
uitgaven in 2001 naar verwachting alsnog hoger uitvallen dan in 2000 in verband
met het toegezegde extra bedrag van EUR 31,7 miljoen voor noodhulp in Afghanistan
en in de buurlanden. 118Waarom neemt het bedrag voor noodhulp af van 218 miljoen
Euro in 2000 naar 195 miljoen Euro in 2006?Zie het antwoord op vraag 117.119Zal bij de opstelling van beleidskaders per land op
de GMV-lijst het maatschappelijk middenveld betrokken worden, zowel in de
betrokken landen als in Nederland? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe wilt u
dit in de praktijk vorm geven? Beschikken de ambassades over voldoende capaciteit
en kennis om het maatschappelijk middenveld te betrekken bij het opstellen
van de beleidskaders?Zie antwoord op vraag 121.120Zal bij de opstelling van beleidskaders per land op
de GMV-lijst het maatschappelijk middenveld betrokken worden, zowel in de
betrokken landen als in Nederland? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe wilt u
dat in de praktijk vorm geven? Beschikken de ambassades over voldoende capaciteit
en kennis om het maatschappelijk middenveld te betrekken bij het opstellen
van de beleidskaders?Zie antwoord op vraag 121.121Zal bij de opstelling van beleidskaders per land op
de GMV-lijst het maatschappelijk middenveld betrokken worden, zowel in de
betrokken landen als in Nederland? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe wilt u
dit in de praktijk vorm geven? Beschikken de ambassades over voldoende capaciteit
en kennis om het maatschappelijk middenveld te betrekken bij het opstellen
van de beleidskaders? Kunt u het tijdspad in deze aangeven?Zoals geformuleerd in mijn Kamerbrief d.d. 27/10/2000 is de vormgeving
en de invulling van een GMV beleidskader verschillend in de landen en sterk
afhankelijk van aard en thematiek in betrokken landen. De prioriteitsstelling
komt zoveel mogelijk op participatieve wijze tot stand in consultatie met
verschillende segmenten van het maatschappelijk middenveld, zowel in het land
zelf als ook met Nederlandse organisaties die actief zijn in desbetreffende
landen.U zult op korte termijn per brief nader worden geïnformeerd over
de huidige stand van zaken van het GMV programma per land.122Wat wordt bedoeld met de in de brief van 5 juli genoemde
«aanknopingspunten» voor een GMV-programma? Betreft het hier voorwaarden
voorafgaand aan een dergelijke samenwerking? Of gaat het om ijkpunten die
voortgang moeten meten in een bestaande ontwikkelingsrelatie? In het laatste
geval, op welke wijze worden deze ijkpunten getoetst, met welke frequentie,
en met inbreng van wie? Zal het maatschappelijk middenveld hier ook bij betrokken
worden? Hoe wordt er aan een toetsing die negatief uitvalt politieke besluitvorming
gekoppeld?De «aanknopingspunten» voor een GMV programma zijn vervat
in een groei-document waarin de belangrijkste vragen zijn opgenomen die gesteld
moeten worden om inzicht te krijgen in de stand van zaken in een land op het
terrein van goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw. Dit document is daarmee
een soort checklist die gehanteerd kan worden als hulpmiddel
bij de formulering van een landenspecifiek GMV-beleidskader. Van ijkpunten
is dan ook geen sprake.123Acht de regering het mogelijk om binnen het bestaande
structurele, bilaterale ontwikkelingsbeleid met Indonesië, op directe
wijze bij te dragen aan de ontwikkeling van Aceh en in de toekomst West-Papoea?
Dit in het licht van het proces van autonomie-wetgeving van beide gebieden
en de bestaande behoefte aan o.a. capaciteitsopbouw van het provinciale bestuur?
Is het mogelijk om de ontwikkelingssamenwerking, parallel aan het decentralisatieproces
in Indonesië, «mee te laten ontwikkelen»?Daadkrachtige en zorgvuldige uitvoering van de Speciale Autonomie wet
voor Aceh en spoedige afhandeling van een vergelijkbare wet voor Irian Jaya
kunnen de sleutel zijn tot een vreedzame oplossing voor de conflicten in deze
regio's. De huidige ontwikkelingssamenwerking met Indonesië weerspiegelt
reeds het belang dat Nederland hecht aan het decentralisatieproces in de vorm
van substantiële ondersteuning van het Partnership for Governance Reform
en andere activiteiten onder het OS-programma voor Goed Bestuur. Daarnaast
wordt momenteel bezien hoe in de nabije toekomst kan worden bijgedragen aan
in voorbereiding zijnde multilaterale programma's die sectorale steun beogen
op lokaal niveau in o.a. Aceh en Irian Jaya.124Heeft het secretariaat van de HCMN voldoende personeel?Besluiten over uitbreiding van personeel voor het kantoor van de HCNM
vormen onderdeel van de onderhandelingen over de totale begroting van de OVSE,
en moeten bij consensus worden genomen. Gezien het belang dat de overgrote
meerderheid van de OVSE-staten aan het werk van de HCNM hecht, komt het kantoor
er in de onderhandelingen tot nu toe altijd goed vanaf en kon dit de afgelopen
jaren qua bezetting steeds verder worden uitgebreid. Gezien ook het belang
dat Nederland aan dit werk hecht, wordt op vrijwillige basis zowel een medewerker
gefinancierd als ook bijgedragen aan de financiering van een groot aantal
projecten.125Is het mogelijk dat de ambassadeur voor de rechten
van de mens direct mondeling dan wel schriftelijk de Kamer rapporteert over
haar buitenlandse reizen? Zo nee, is het dan mogelijk deze rapporten via de
Minister van Buitenlandse Zaken te ontvangen?De functie van de Mensenrechtenambassadeur wordt vervuld onder verantwoordelijkheid
van beide ondergetekenden. Zij zal dan ook niet rechtstreeks aan de Kamer
rapporteren. Zoals reeds eerder gemeld (bij brief van de Minister van Buitenlandse
Zaken dd. 8 mei 2000) kan de Ambassadeur wel informatieve contacten onderhouden
met leden van het Parlement.126Kan een overzicht worden gegeven van de aanwezige handhavinginstrumenten
bij de verschillende mensenrechtenverdragen? Kan een inventarisatie worden
gegeven van de handhavingproblemen Waar liggen de knelpunten?(Mede antwoord op vraag 127 en 128)In het algemeen kan onder handhavingsmechanismen worden verstaan: rapportageprocedure,
statenklachtrecht en een individueel klachtrecht. In de Notitie Mensenrechtenbeleid
2001 wordt aangegeven welke problemenworden ondervonden bij de
feitelijke naleving van mensenrechten. Voor de handhaving van internationale
normen is de politieke wil van staten om normen na te leven, alsmede de bereidheid
van de internationale gemeenschap om naleving af te dwingen, van groot belang.
In dit verband kan ook worden verwezen naar de beantwoording van de kamervragen
naar aanleiding van de Notitie Mensenrechtenbeleid 2001.127Heeft de regering voorstellen tot versterking van bestaande
handhavinginstrumenten? Zo ja, welke?Zie het antwoord op vraag 126.128Heeft de regering voorstellen om andere al bestaande
instrumenten te gebruiken, te denken valt aan de een sterkere rol voor de
toezichthoudende comités versterking van het individueel klachtenrecht?Zie het antwoord op vragen 62 en 126.129Waaruit bestaat de door Clingendael opgestelde lijst
van waarschuwingsindicatoren en hoe is deze tot stand gekomen?De door Clingendael opgestelde lijst van waarschuwingsindicatoren komen
voor in de studie «Conflict Prognosis – A Conflict and Policy
Assessment Framework.» De eerste van de genoemde factoren is de groeiende
demografische druk, waarbij onder anderen gekeken wordt naar de bevolkingsdichtheid
in relatie tot essentiële bestaansmiddelen en het effect op de fysieke
mogelijkheden om te participeren in economische, sociale en religieuze activiteiten.
De tweede waarschuwingsindicator is grote hoeveelheden vluchtelingen of IDPs
als gevolg van willekeurig of gericht geweld en/of onderdrukking. De derde
indicator is de aanwezigheid van wraakzuchtigheid, groepsparanoia en wrok
in de maatschappij. Chronische migratie, ofwel «braindrain», onevenwichtige
economische groei tussen diverse groepen en scherp en grootschalige economische
achteruitgang, zijn drie verdere waarschuwingsindicatoren. De zevende en achtste
indicatoren zijn de criminaliteit of verlies van legitimiteit van de staat
en de degradatie van openbare overheidsinstellingen.Deze lijst is tot stand gekomen d.m.v. een studie die door Clingendael
is verricht naar alle bestaande early warning modellen (waar het instituut
met name op de indicatoren van de Fund for Peace is ingegaan) om zo duplicatie
te voorkomen. Vervolgens heeft Clingendael deze modellen aangepast voor het
Ministerie van Buitenlandse Zaken.130Kan concreet worden aangegeven hoe bijvoorbeeld het
vredesproces in Soedan zowel politiek als materieel krachtig kan worden gesteund?Ondersteuning in politieke zin van het vredesproces in Soedan is tot op
heden geplaatst binnen de kaders van IGAD/IPF en de EU-dialoog met Soedan.Materiële steun wordt verleend via multilaterale en NGO-kanalen aan
activiteiten gericht op vredesopbouw in zowel het Noorden als het Zuiden van
het land.De EU voert met het oog daarop een permanente dialoog met de regering
van Soedan. Nederland kan daarbij een actieve en activerende rol spelen op
grond van het feit dat het wordt gezien als partner die onafhankelijk staat
ten opzichte van de strijdende partijen. Binnen dat kader bevordert Nederland transparantie en vrijheid vanmeningsuiting
(steun pers en radio), lokale vredesinitiatieven vooral in het Zuiden gericht
op het beëindigen van intertribale conflicten, alsmedebevordering van
mensenrechten en goed bestuur.De materiële steun van Ontwikkelingssamenwerking aan initiatieven
gericht op vredesopbouw (dus los van humanitaire hulp) in Soedan (Noorden
en Zuiden) bedraagt momenteel NLG 1,8 mln. voor 2001.131Welke conflictpreventiestrategie hanteert de regering
ten aanzien van Ivoorkust, Oeganda, Kenia en Tadzjikistan?In de binnenkort aan de Kamer aan te bieden conflictpreventie notitie
wordt het beleid van de regering op dit thema in kaart gebracht.Voor de genoemde landen bestaat geen specifieke conflictpreventie strategie.
In Oeganda is er sprake van een langdurige structurele ontwikkelingsamenwerking
relatie, waarbij Nederland assisteert op het vlak van institutionele opbouw.
Op deze wijze draagt Nederland bij aan grotere stabiliteit. In Kenia worden
diverse activiteiten op het gebied van GMV ondersteund, waardoor de kwetsbaarheid
voor escalatie van gewelddadige conflicten mogelijk wordt verminderd. Met
Ivoorkust en Tadzjikistan bestaan geen structurele of GMV ontwikkelingssamenwerking
relaties. Wel kunnen binnen de bestaande kaders ad hoc initiatieven gericht
op conflict preventie op beperkte schaal gefinancierd worden in deze landen.
Een voorbeeld daarvan is de PGA missie (exploratie van stabiliteit risico's)
naar Ivoorkust begin dit jaar.132Kan er nader worden aangeven welk bedrag wordt besteed
aan goed bestuur, welk bedrag aan vredesopbouw en hoeveel middelen er besteed
worden aan mensenrechten?Van het centraal beheerde budget voor goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw
is ongeveer 20% beschikbaar voor mensenrechten en 80% voor goed bestuur en
vredesopbouw. Er wordt geen nader onderscheid gemaakt tussen vredesopbouw
en goed bestuur. Voor 2002 betekent dit dat van de EUR 24,9 miljoen circa
EUR 20 miljoen bestemd is voor vredesopbouw en goed bestuur.Daarnaast is via het landenprogramma sectorale samenwerking (art. 6.1)
budget beschikbaar voor goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw. Voor
2002 is daarvoor EUR 74 miljoen geraamd, waar naar verwachting circa 10% zal
worden besteed aan mensenrechten en 90% aan goed bestuur en vredesopbouw.133Ziet de regering meer heil in het publieke debat, of
in het behalen en laten zien van concrete resultaten, om het politieke draagvlak
voor de Unie onder de bevolking van kandidaat-lidstaten en lidstaten te vergroten?In het jaar 2000 is de regering een voorlichtingscampagne begonnen om
het Nederlands publiek te informeren over de Europese Unie en de uitbreiding
van de EU. De kerngedachte is hierbij dat beter toegankelijke informatie,
grotere openheid over Europese besluitvormingsprocessen en mogelijkheden tot
interactie een bijdrage kunnen leveren aan het opbouwen van een groter vertrouwen
bij de burger over Europese samenwerking. Tot de voorlichtingsmiddelen van
het project behoren onder meer de website www.europaportaal.nl, de nieuwsbrief
Europa Expres, de organisatie van voorlichtingsbijeenkomsten,
publieke debatten en gastcolleges door bewindslieden. Daarnaast wordt de samenwerking
met intermediaire organisaties (zowel maatschappelijk als privaat) gezocht
om specifieke doelgroepen op maat te informeren.Door de veelvuldige interactie met de verschillende publieksgroepen tijdens
deze campagne, ontstaat ook een beeld over de thema's die spelen in de publieke
opinie.134Kan de regering concreet aangeven hoe zij een zo breed
mogelijk publiek bij het debat over de toekomst van de Unie wil betrekken
(anders dan informatie via website)? Hoe zal de concrete beleidsagenda bepaald
worden van vragen en zaken die de burger raken?Zie het antwoord op vraag 133.135Welke concrete initiatieven neemt de regering vanaf
heden om verder uitvoering te geven aan de Motie Koenders over democratisering
van de tweede pijler?Zie antwoord op vraag 91136Dient naar de opvatting van de regering ook de «scheiding
van machten» onderwerp te zijn van het debat over de toekomst van de
EU? Zo niet, waarom niet?Het thema «een betere scheiding van de machten tussen de instellingen
van de Europese Unie» is in de aanloop naar de IGC te Nice aangedragen
als onderwerp voor de post-Nice-agenda. Nederland heeft agendering van dit
thema niet gesteund, onder meer omdat onvoldoende duidelijk is en onvoldoende
duidelijk werd gemaakt wat precies met dit thema werd beoogd.Wel is in de post-Nice agenda het onderwerp bevoegdhedenafbakening opgenomen.
Dit zal in het debat over de toekomst van Europa derhalve een plaats krijgen.
Onder dit thema zal ook betrokken worden de wijze waarop de bevoegdheden zijn
verdeeld tussen het nationale niveau van de lidstaten en het Europese niveau.
Het onderwerp «scheiding der machten» is hieraan gerelateerd en
de regering is van mening dat dit onderwerp derhalve aandacht zal krijgen
in de discussie over de toekomst van Europa.137Zal de intergouvernementele conferentie van 2004 worden
voorbereid door een Conventie van nationale en Europese parlementariërs
plus regeringsvertegenwoordigers? Wat is de inbreng van de Nederlandse regering
bij de Brusselse onderhandelingen over de precieze samenstelling, de duur,
het voorzitterschap, het mandaat en de werkwijze van de Conventie?De Europese Raad van Laken in december van dit jaar zal besluiten nemen
over de verdere invulling van het debat over de toekomst van Europa. Daarbij
zal ook besloten worden over de instelling van een zgn. Conventie. Thans reeds
bestaat in Europa veel steun voor het instellen van een conventie die de eerstvolgende
IGC zal voorbereiden. Ook de regering ziet voordelen in voorbereiding van
de IGC door een conventie. Wel dient daarbij een ruim doch nauwgezet geformuleerd
mandaat meegegeven te worden. Ten aanzien van de samenstelling is Nederland
van mening dat de conventie moet bestaan uit vertegenwoordigers van de nationale parlementen, het Europees parlement, van de Europese Commissie en
van de regeringen van de lidstaten. Nederland zet voorts in op een conventie
die geen kant-en-klare oplossingen biedt, maar die opties voorlegt op basis
waarvan in een IGC uiteindelijk besloten wordt. De regering heeft in de notitie
van 8 juni jl. «De toekomst van de Europese Unie»1 en in het gezamenlijke memorandum met de landen van de Benelux van
20 juni jl. de Nederlandse ideeën verder uiteengezet over inhoudelijke
en procedurele vormgeving van het debat over de toekomst van Europa.138Welke concrete maatregelen stelt de regering voor in
het licht van de tussentijdse evaluatie van het landbouwbeleid en wanneer
komt de geïntegreerde notitie over landbouw, handel en ontwikkeling zoals
die al maanden geleden aan de Tweede Kamer is toegezegd?De regering is van mening dat de mid-term review van het GLB aangegrepen
dient te worden om een begin te maken met een nieuwe hervormingsronde van
het GLB. Een vernieuwd GLB dient meer dan voorheen tegemoet te komen aan wensen
en behoeften die leven bij consument en samenleving over zaken als voedselveiligheid,
dierenwelzijn en milieu.De regering ziet de mid-term review als een mogelijkheid onderwerpen zoals
de vermindering van de ondersteuning en bescherming van de landbouwsector,
hervormingen van enkele belangrijke marktordeningen (rundvlees, suiker, zuivel),
dierenwelzijn, milieumaatregelen en de verschuiving van marktordeningsbeleid
naar plattelandsbeleid (de «tweede pijler» van het GLB) op de
agenda te zetten en voor deze ideeën Europees draagvlak te creëren.
Nederland zal verder de mid-term review aangrijpen om aandacht te vragen voor
het verband tussen het GLB en de belangen van ontwikkelingslanden, zoals verbeterde
toegang tot de EU-markt voor landbouwproducten.In de komende mid-term review moet ook op hoofdlijnen worden vastgelegd
welke aanpassingen van het landbouwbeleid moeten worden uitgewerkt bij de
onderhandelingen over de volgende Financiële Perspectieven. Overeenstemming
over het landbouw gedeelte van de Financiële Perspectieven voor de periode
2007–2013 is niet voorstelbaar zonder dat wordt besloten tot ingrepen
als degressiviteit en cofinanciering inzake directe inkomenssteun.Aan de toezegging aan de Tweede Kamer inzake een geïntegreerde notitie
over landbouw, handel en ontwikkeling is tegemoet gekomen middels de Staat
van de Europese Unie 2002, hoofdstuk 2, paragrafen 2.5 en 2.6.139Is de regering voorstander van een Europees NOVO-team?De regering is voorstander van intensivering van de samenwerking en coördinatie
in Europees verband waar het de opsporing en vervolging van personen betreft
die verantwoordelijk zijn voor genocide, misdrijven tegen de menselijkheid
en oorlogsmisdrijven. Als eerste stap in die richting dienen de lidstaten
van de EU aanspreekpunten aan te wijzen voor de opsporing van genocide, misdrijven
tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven. Door nauwere samenwerking tussen
deze aanspreekpunten kan een vollediger overzicht ontstaan van bij deze misdrijven
betrokken personen. Nederland heeft op 1 augustus jongstleden bij de secretaris-generaal
van de Raad van de Europese Unie een initiatief voor een dergelijk netwerk
ingediend. 140Op welke wijze wordt nog invulling gegeven aan de Motie
Koenders uit 1998 over Noord-Irak en in hoeverre doet Nederland voorstellen
ter koppeling van asielbeleid, buitenlands beleid en concrete bilaterale en
multilaterale remigratieprojecten in het kader van bredere politiek-economische
stabilisering en ontwikkeling ook in andere regio's? Op welke wijze wordt
terugkeer daaraan gekoppeld en is er een Task Force van de Staatssecretaris
van Justitie met de Ministers van Buitenlandse Zaken en voor Ontwikkelingssamenwerking?
Waarom (niet)?Het Nederlands beleid met betrekking tot Noord-Irak is gericht op bevordering
van politieke stabiliteit en welzijn onder de plaatselijke bevolking. Ook
de bescherming van de Noord-Irakese bevolking tegen aanvallen van de Irakese
regering door handhaving van de no-fly zones door de VS en het VK heeft de
steun van Nederland.Daarnaast richt de Nederlandsae steun aan (Noord-)Irak zich op humanitaire
hulp. Uitgangspunt is dat de Nederlandse assistentie complementair is aan
het «olie-voor-voedsel» programma van Verenigde Naties. Ter verlichting
van de meest acute noden van de Irakese bevolking stelt Nederland sinds 1991
humanitaire hulp beschikbaar. Nederland is met een hulpinspanning van 6 à
7 miljoen gulden per jaar één van de grootste donoren. De Nederlandse
hulpinspanningen zijn in hoofdzaak gericht op het in stand houden van een
sociaal vangnet voor de meest kwetsbaren in de Irakese samenleving. Het betreft
onder meer. hulp aan vluchtelingen en ontheemden op het gebied van basisgezondheidszorg,
drinkwater- en sanitatie-voorzieningen en basisonderwijs. Daarnaast worden
op het gebied van humanitair ontmijnen in Noord-Irak activiteiten gefinancierd
die zijn gericht op sociaal-economische rehabilitatie, zoals het ruimen van
landbouwgebieden en handelsroutes. Daar waar behandeling, revalidatie en sociaal-economische
herintegratie van slachtoffers van landmijnen noodzakelijk is, wordt extra
assistentie geboden.Nederland streeft daarnaast naar terugkeer en herintegratie van uitgeprocedeerde
Irakese asielzoekers, in samenwerking met de Internationale Organisatie voor
Migratie. Ter concretisering van dergelijke activiteiten is het van belang
dat Turkije medewerking verleent, omdat dat land als doorgangsland bij terugkeer
kan dienen. De besprekingen die moeten leiden tot een definitieve Turkse toestemming
lijken zich in een laatste stadium te bevinden. Een interdepartementale werkgroep
houdt zich intensief met deze problematiek bezig.Ten slotte is relevant dat de High Level Working Group asiel en migratie
(HLWG) streeft naar een geïntegreerde benadering op asiel en migratiebeleid
in EU-verband. Op aandringen van Nederland werd besloten om in deze benadering
aandacht te schenken aan de situatie in Noord-Irak. Voor remigratieprojecten
en de daarmee samenhangende politiek-economische stabilisering en ontwikkeling
in de regio wordt nadruk gelegd op de dialoog met Turkije. Eind april 2001
vond in Zweden een dialoog plaats tussen de EU en Turkije over het actieplan
Noord-Irak. Er zijn in EU-verband tevens onderhandelingen met Turkije gaande
over preventie en controle van illegale immigratie.141Kan de regering een update geven van de recente ontwikkelingen
met betrekking tot de voortgang van het voorgenomen asiel en migratiebeleid,
en de intensivering van de politie- en justitiesamenwerking?Tijdens de Europese Raad van Laken zal een tussentijdse evaluatie van
de uitvoering van de conclusies van Tampere (1999) plaatsvinden. Daar zal waarschijnlijk geconstateerd worden dat er op verschillende terreinen
(criminaliteitsbestrijding, justitiële samenwerking) vooruitgang is geboekt,
maar dat op bepaalde onderdelen (asiel en immigratie) vertragingen in de uitvoering
van het proces zijn opgetreden.In het algemeen geven de gebeurtenissen van 11 september jl de EU JBZ-agenda
zoals opgesteld door de Europese Raad van Tampere een bijzonder gewicht en
een extra urgentie, hetgeen bij de tussentijdse evaluatie in Laken ook een
belangrijke rol zal spelen. Dat geldt niet alleen voor de recente voorstellen
van de Commissie voor de strijd tegen het terrorisme, maar evenzeer voor vele
van de andere onderwerpen die al in Tampere geïdentificeerd werden.Asiel- en migratiebeleidNederland streeft in EU-verband naar een zoveel mogelijk geharmoniseerd,
gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid. De voortgang op dit gebied heeft
vertraging opgelopen, ondanks het feit dat de Commissie alle voorstellen op
dit terrein reeds heeft ingediend. De Raad heeft de richtlijn tijdelijke bescherming
in geval van massale toestroom van ontheemden aangenomen en besloten tot de
instelling van het EU Vluchtelingenfonds, dat reeds in werking is getreden.
Het Belgische Voorzitterschap streeft ernaar dat de Raad nog dit jaar besluiten
neemt over de richtlijn inzake minimumnormen voor de opvang van asielzoekers,
de richtlijn inzake minimumnormen voor asielprocedures en de richtlijn voor
gezinshereniging In 2002 zal de Raad verder gaan met de herziening van de
Overeenkomst van Dublin en de bespreking van de richtlijn subsidiaire bescherming.Politie- en justitiesamenwerkingOp het gebied van politie- en justitiesamenwerking is een voortgang geboekt,
zij het niet zoveel als gewenst. De JBZ-Raad van 6 en 7 december 2001 zal
naar verwachting op dit gebied verschillende belangrijke besluiten nemen.Er is goede voortgang geboekt met betrekking tot de oprichting en het
zo snel mogelijk daadwerkelijk operationeel maken van de definitieve eenheid
van Eurojust begin 2002 (thans is een voorlopige eenheid aan het werk). Tijdens
de JBZ-Raad van 27 september 2001 hebben de EU Lidstaten een politiek akkoord
bereikt m.b.t. de uitbreiding van het mandaat van Europol bij de bestrijding
van de internationaal georganiseerde criminaliteit. De EU Lidstaten hebben
tenslotte overeenstemming bereikt op het gebied van de invoering van minimum-maximumstraffen
op het gebied van de bestrijding van de mensenhandel en mensensmokkel.Gelet op de recente ontwikkelingen op het terrein van het terrorisme hecht
de regering veel belang aan het ten spoedigste bereiken van politieke overeenstemming
over strafbaarstelling van terrorisme en over een Europees aanhoudingsbevel.
Nederland is voorts voorstander van spoedige instelling van gezamenlijke onderzoeksteams
van de EU Lidstaten, o.a. op het gebied van terrorismebestrijding op basis
van een vervroegde inwerkingtreding van artikel 13 van Overeenkomst inzake
wederzijdse rechtshulp in strafzaken. Dit laat onverlet dat lidstaten zich
dienen in te spannen de Overeenkomst inzake wederzijdse rechtshulp in strafzaken
zo mogelijk reeds in 2002 geratificeerd te hebben. De minister van Justitie
heeft goedkeurings- en uitvoeringswetgeving van de overeenkomst versneld.
Half oktober a.s. zal het wetvoorstel aan adviesinstanties worden gezonden.
Deze instanties zal worden verzocht bij voorrang op het concept te reageren,
zodat het wetsvoorstel begin volgend jaar voor advies aan de Raad van State
aangeboden zal kunnen worden. 142Kan de regering een toelichting geven op de wijze waarop
volgens haar de uitgavenstijging in het GLB na 2006 moet worden gefinancierd?De uitgavenontwikkeling van het GLB na 2006 hangt af van de mate waarin
het GLB in de komende jaren hervormd zal worden, en van de vraag of aan de
huidige kandidaat-lidstaten na toetreding wel of geen directe inkomenssteun
toegekend zal worden. Het kabinet is van mening dat het proces van vermindering
van de steun en bescherming van de landbouw, in gang gezet met de MacSharry
hervormingen van 1992, met kracht moet worden voortgezet, en dat het om beleidsinhoudelijke
en budgettaire redenen onwenselijk is om producenten in de nieuwe lidstaten
inkomenstoeslagen toe te kennen. Het recente Interdepartementaal Beleidsonderzoek
(IBO) naar de kosten van het GLB na de uitbreiding heeft uitgewezen dat in
2007 de kosten van het GLB voor de EU-27 op jaarbasis geschat worden op circa € 48
miljard indien aan de nieuwe lidstaten geen directe inkomenssteun wordt verleend,
en op circa € 57,5 miljard indien deze directe inkomenssteun wel
zou worden toegekend. Dat betekent € 3 tot € 12,5 miljard
meer dan bij een reëel constant scenario op basis van het uitgavenniveau
in 2006, waarin overigens reeds een bedrag van € 3,4 miljard voor
de nieuwe lidstaten is voorzien.De Financiële Perspectieven (FP's) voor de periode 2007–2013
zullen pas in 2006 worden vastgesteld. Het bedrag dat in de volgende FP's
wordt gereserveerd voor het GLB zal hetzij nieuwe middelen betreffen, hetzij
afkomstig moeten zijn van besparingen op het bestaande beleid, hetzij via
een combinatie van beide voorgaande mogelijkheden tot stand moeten komen.
Mits tijdig de nodige maatregelen worden getroffen op het vlak van hervormingen
van het landbouwbeleid, is het opnemen van de kandidaat-lidstaten in het GLB
mogelijk zonder dat dit tot onbeheersbare financiële uitgaven zal leiden.143Hoe denkt de regering over het advies van de WRR om
voor toetredende landen niet te strenge milieueisen te stellen?Evenals de WRR is de regering bereid om zich pragmatisch op te stellen
waar het gaat om grote investeringen voor de overname en implementatie van
het milieu-acquis. Onder voorwaarden kunnen hier overgangsperioden worden
toegekend. De regering is echter terughoudend met de toekenning van overgangsperiodes
voor die delen van de milieuproblematiek die mondiale en grensoverschrijdende
effecten hebben, een duidelijk verstorende invloed uitoefenen op de interne
markt, een gevaar opleveren voor de volksgezondheid dan wel leiden tot onomkeerbare
situaties. Inmiddels kon het hoofdstuk milieu met zes kandidaten voorlopig
worden afgesloten.144Acht de regering het juridisch en politiek houdbaar,
dat landbouwers in nieuwe EU-lidstaten worden uitgesloten van de inkomenssteun
die hun collega's in oude lidstaten wel krijgen?De regering staat om beleidsinhoudelijke en budgettaire redenen op het
standpunt dat het onwenselijk is om producenten in de nieuwe lidstaten inkomenstoeslagen
toe te kennen. Naar de mening van de regering is het verstandiger Europese
middelen aan te wenden voor de noodzakelijke versterking van de landbouwstructuur
en de plattelandseconomie in deze landen. Nederland wil verder een algemene
verlaging van de ondersteuning in de landbouw. Introductie van de toeslagen
in de nieuwe lidstaten sluit daar uiteraard niet goed bij aan. Dat laat onverlet dat het op termijn niet goed denkbaar is dat binnen
de Unie een groep lidstaten wel directe inkomenssteun zou ontvangen en een
andere groep niet. Indien bij de toetredingsonderhandelingen zou blijken dat
de kandidaat-lidstaten wel directe inkomenssteun zal worden toegekend, dan
is een beleidslijn waarbij de nieuwe lidstaten over een periode «ingroeien»
in het systeem van directe toeslagen, terwijl tegelijkertijd de bestaande
toeslagen geleidelijk worden verminderd, een te overwegen terugvaloptie.145Welke gevolgen heeft de overname van het Schengen-visumregime
door de kandidaat-lidstaten van de EU voor het personenverkeer met hun buurlanden
in het GOS? Welke initiatieven neemt de regering om te voorkomen dat de invoering
van een visumplicht ten koste gaat van culturele, economische en familiebanden
tussen kandidaat-lidstaten en hun oosterburen? Ziet de regering mogelijkheden
om met name de inwoners van grensregio's (bv. Kaliningrad, West-Oekraïne)
in staat te stellen goedkope, snel en makkelijk verkrijgbare multi-entry-visa
te verkrijgen?Als voorwaarde voor toetreding tot de Europese Unie dienen de kandidaat-lidstaten
het Schengen-acquis onverkort over te nemen en te implementeren. Het Schengen-protocol
bij het Verdrag van Amsterdam schrijft dat voor. Pas wanneer een kandidaat-lidstaat
aan alle Schengenvereisten heeft voldaan, met inbegrip van het Schengen-visumregime,
kan de Raad van Ministers bij unanimiteit besluiten dat het Schengen-acquis
van toepassing wordt, m.a.w. dat de desbetreffende lidstaat deel kan gaan
uitmaken van het Schengengebied, waar vrij personenverkeer bestaat. Alle Schengenlanden
moeten de regels voor visumverlening strikt toepassen. De Schengenlanden dienen
er zelf voor te zorgen dat onnodige vertraging in de administratieve afhandeling
van de visumaanvragen wordt voorkomen. Multi-entry-visa kunnen slechts afgegeven
worden aan aantoonbaar bonafide personen, veelal zakenlieden. De tarieven
voor Schengen-visa zijn evenals de gemeenschappelijke voorwaarden voor visa
in Schengen-verband vastgesteld. Indien Schengen-landen van elkaar afwijkende
tarieven/voorwaarden zouden hanteren, zou dit het zgn. «visa-shoppen»
in de hand werken.146Overweegt de regering vestiging van extra consulaten
in buurlanden van de (uitgebreide) EU, bijvoorbeeld in Kaliningrad? Is de
regering voorstander van een Euroconsulaat, een gemeenschappelijk consulaat
van de EU-landen, in Kaliningrad en andere (grens)plaatsen?Welke weg, in administratieve en fysieke zin, moet
een inwoner van Kaliningrad bewandelen, om een visum te krijgen voor een bezoek
aan Nederland, wanneer Polen en Litouwen eenmaal een visumplicht voor Russen
hebben ingevoerd c.q. zijn toegetreden tot de EU?Er bestaan op dit moment geen plannen om in de buurlanden van de (uitgebreide)
EU, zoals b.v. Kaliningrad, nieuwe consulaten te openen. Indien na toetreding
van kandidaat-lidstaten, zoals Polen en de Baltische Staten, mocht blijken
dat uitbreiding van het postennetwerk noodzakelijk is, zal daarover nadere
besluitvorming volgen. In beginsel is Nederland ook op het terrein van de
consulaire werkzaamheden voorstander van een nauwe samenwerking tussen de
EU-landen.In Kaliningrad hebben zowel Polen als Litouwen reeds een consulaire vertegenwoordiging.
Na toetreding van Polen en Litouwen tot het Schengen-visumregime kunnen inwoners
van Kaliningrad een aanvraag voor een Schengen-visum bij deze vertegenwoordigingen
indienen. 147Hoeveel inwoners van de Baltische staten van Russische
afkomst ontberen het staatsburgerschap? Blijven deze personen ook verstoken
van de rechten van het EU-burgerschap, wanneer de Baltische staten toetreden
tot de EU? Acht de regering dat acceptabel? Zo niet, wat onderneemt zij en/of
de EU om de Baltische regeringen te bewegen tot een soepeler naturalisatiebeleid?In Letland wonen ongeveer 550 000 statenlozen (vrijwel alle van Russische
origine). Dat is bijna een kwart van de bevolking.In Estland heeft naturalisatie van personen van vooral Russische origine
van 1997 tot 2000 geleid tot afname van het aantal statenlozen met driekwart.
Het saldo is toch nog ongeveer 175 000, vooral van Russische origine.
Dat is bijna éénachtste van de bevolking.In Litouwen zijn direct na de onafhankelijkheid alle Russen genaturaliseerd.De statenlozen zullen bij toetreding tot de EU niet automatisch het EU-staatsburgerschap
verkrijgen. Nederland en EU dringen er bij beide landen dan ook op aan de
naturalisatieprocedures toegankelijker te maken, bijvoorbeeld door verlaging
van (financiële) drempels. Uit afname van het aantal personen dat zich
laat naturaliseren (bijvoorbeeld in Estland 9 969 in 1998, 4 534
in 1999 en 2 483 in de eerste 8 maanden van 2000) kan worden afgeleid
dat het merendeel van de huidige statenlozen niet meer in naturalisatie is
geïnteresseerd.148Hoe verhoudt zich het gegeven dat het werkprogramma
van de Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB voor een groot deel bepaald wordt
door de actualiteit, tot «early warning» en «early action»?De Hoge Vertegenwoordiger draagt door zijn rapportage aan het begin van
ieder voorzitterschap bij aan een duidelijk inzicht in potentiële conflicten
en conflictgebieden. Op basis van deze «early warning» kan de
Raad overgaan tot «early action» en waar nodig en gewenst de HV
daar actief bij betrekken.149Kan de regering een toelichting geven op de samenhang
van het Matra pre-assessie-programma met gelijksoortige buitenlandse programma's
en op de effecten van deze steun?Het Matra pre-accessieprogramma is complementair aan de pre-accessiesteun
via de Europese Commissie. Duplicatie en overlap worden voorkomen door sturing
van de projectindiening vanuit een centraal punt binnen de ontvangende overheid
en door regelmatig overleg met deCommissiedelegaties in de doellanden. Geen
van de EU-lidstaten heeft de beschikking over een bilateraal samenwerkingsprogramma
vergelijkbaar met Matra pre-accessie. Er is wel sprake van vergelijkbare (d.w.z.:
op voorbereiding van de toetreding gerichte) elementen in de samenwerkingsprogramma's
van het VK en de Scandinavische landen. Het VK-programma heeft een nadrukkelijker
ODA-oriëntatie en vertoont daarom een tendens naar verder oostelijk gelegen
gebieden. De Scandinavische programma's zijn grotendeels geconcentreerd op
de Baltische staten en Polen. Wat de bilaterale inspanningen van de EU-lidstaten
betreft wordt ernaar gestreefd duplicatie en overlap te voorkomen door afstemming
ter plekke met de Commissie en andere in de doellanden vertegenwoordigde donoren.Matra pre-accessie is gestart in 1999 en wordt op prijs gesteld door alle
overheden die het betreft. De projectuitvoering is thans anderhalf jaar gaande
en heeft daarom het stadium bereikt, dat van meetbare effecten sprake
is. De eerste indrukken zijn wat dit betreft gunstig. Een evaluatie op grond
waarvan een meer gefundeerd oordeel mogelijk zal zijn wordt momenteel voorbereid
en zal naar verwachting in 2002 haar beslag krijgen.Overigens gelden de bijdragen aan de EU-programma's die worden uitgevoerd
onder de verantwoordelijkheid van de Commissie als het belangrijkste kanaal
voor de financiële steun van de EU-lidstaten aan het pre-accessieproces
in de kandidaat-lidstaten. De lidstaten participeren hierin actief via de
z.g. twinning. Tussen Nederlandse Nationale Contact Punt voor Twinning (vallend
onder BZ) en het Matra-programma vindt regelmatig overleg plaats met het oog
op de preventie van doublures en de bevordering van de samenhang tussen de
Matra-pre-accessieinspanningen en de Nederlandse inzet in het Twinning programma.150Hoe staat de regering tegenover het voorstel van het
Europees Parlement, zoals geformuleerd in zijn resolutie uit september over
de voortgang van de Tsjechische voorbereiding op de toetreding tot de EU,
om de Tsjechische regering een internationaal aanbod te doen voor de sluiting
van de kerncentrale Temelin?In het kader van de toetreding is door een speciaal in het leven geroepen
Werkgroep Nucleaire Veiligheid (WPNS) een onderzoek gedaan naar de veiligheid
van de nucleaire centrales in de kandidaat-lidstaten. In het rapport van deze
werkgroep wordt inzake de Temelin-kerncentrale gesteld dat deze voldoet aan
de voor de EU geldende veiligheidsnormen. Dit rapport is ter kennis gebracht
van de Europese Raad van Göteborg. Wanneer de hoofdstukken Energie uitonderhandeld
worden zal hierover een gemeenschappelijk standpunt geformuleerd worden. Gezien
het oordeel van de WPNS ziet de regering vooralsnog geen aanleiding om dit
voorstel van het Europees Parlement te steunen.151Op welke wijze of wijzen spoort de unie beide partijen
in het Midden-Oosten conflict aan om de geweldspiraal te stoppen. Hoe is Israël,
met betrekking tot het associatieakkoord, aangesproken op haar politiek inzake
de bezette gebieden en de invoer van producten naar de unie? Wat was Israël's
reactie hierop? (zie ook blz. 56 Staat van de Unie) Heeft de regering actie
ondernomen naar aanleiding van de motie Karimi (21 501–20 nr. 165)?
Zo ja, waaruit bestond die actie en waarin resulteerde zij?De Unie spoort de partijen op velerlei wijzen aan om de geweldspiraal
te stoppen. Zowel het Voorzitterschap als de Hoge Vertegenwoordiger Solana,
ondersteund door de speciale gezant Moratinos, als individuele EU-ministers
brengen deze boodschap over, bijvoorbeeld tijdens de bezoeken die zij aan
de regio afleggen. De EU heeft een aantal successen kunnen behalen door haar
bemiddelende rol. Zo heeft de EU-bemoeienis sterk bijgedragen aan het tot
stand brengen van de recente ontmoeting Arafat/Peres op 26 september. Ook
heeft Ambassadeur Moratinos nog kort geleden een actieve en doorslaggevende
bemiddelingsrol gespeeld in het oplossen van crisissituatie die was ontstaan
ten gevolge van de inval van Israëlische troepen in Palestijns autonoom
gebied bij Betlehem en Beit Jala begin september.Voor wat betreft de import van Israëlische producten uit de nederzettingen
en de actie die door de Regering is ondernomen naar aanleiding van de motie-Karimi
(21 501–20, nr. 165) geldt het volgende, in aanvulling op
de Kamerbrief aangaande de situatie in het Midden-Oosten van 17 juli. Tijdens
het EU-Israël sub-comité voor douanezaken, een sub-comité
van het associatiecomité, dat op 23 en 24 juli in Jeruzalem bijeen
kwam, is de kwestie, mede op sterk aandringen van Nederland,
door de Commissie opnieuw aan de orde gesteld. De Commissie heeft daar opnieuw
bijzonder helder uiteen gezet dat de EU geen importen uit de nederzettingen
kan accepteren onder preferentieel tarief.Tijdens de vergadering is geen overeenstemming bereikt over een oplossing,
en derhalve hebben de Commissie en Israël afgesproken dat verder contact
nodig was, informeel en op technisch niveau. In de loop van de maanden september
en oktober zal op deze wijze gezocht worden naar een oplossing. Indien die
niet gevonden wordt, dan zal Nederland de Commissie vragen om met voorstellen
te komen om de betreffende importen onder preferentieel tarief uit de Unie
te weren.De EU-Israël associatieraad zal naar verwachting op 20 november,
en marge van de Algemene Raad, bijeen komen. Nederland zal zich inzetten om
de kwestie daar op de agenda te krijgen.152Welke voorstellen doet Nederland om de economische
en politieke dialoog met Chili en de Mercosur groep daadwerkelijk inhoud te
geven?De economische en politieke dialoog met Chili en de Mercosur vindt voor
een belangrijk deel plaats binnen EU-kader. Daarnaast onderhoudt Nederland
bilaterale contacten met Chili en de vier afzonderlijke Mercosurlanden.Tussen de EU en Chili en tussen de EU en de Mercosur vinden onderhandelingen
plaats om te komen tot twee associatieakkoorden. De Europese Commissie heeft
het mandaat gekregen om deze onderhandelingen met Chili en de Mercosur parallel
te voeren. Zowel met Chili als met de Mercosur zijn de afspraken over politieke
dialoog vrijwel afgerond. Beide voorzien in een breed scala van overlegmomenten
en -onderwerpen. Wat de economische paragrafen aangaat, is met Chili zojuist
de 6e ronde veelbelovend afgerond en bestaat de verwachting dat de 7e ronde,
die in december 2001 in Santiago zal plaatsvinden, tot tariefafspraken op
diverse terreinen zal leiden. De onderhandelingen met de Mercosur gaan eind
oktober een zesde ronde in. De EU heeft reeds een tariefaanbod gedaan, de
Mercosur is nog niet tot overeenstemming over een tariefaanbod gekomen. De
verwachting is dan ook dat de onderhandelingen met Chili eerder zullen kunnen
worden afgerond.Nederland is voorstander van de twee associatieakkoorden en is bereid
deze te bespoedigen, zonodig los van elkaar.Daarnaast is er de politieke dialoog tussen de EU en de landen van Latijns
Amerika en het Caribisch gebied (LAC), die een vervolg is van de Top in Rio
de Janeiro van 1999. Chili en de landen van de Mercosur zijn belangrijke deelnemers.
In dit kader wordt nu de Top van Regeringsleiders EU- LAC in Madrid van mei
2002 voorbereid. Nederland neemt hieraan actief deel, o.a. door initiatieven
inzake de totstandkoming van een verdrag maritieme samenwerking gericht op
drugsbestrijding in de Cariben – zie vraag 57 – en door initiatieven
gericht op bevordering van sociale zekerheid in Latijns-Amerika. Ook ondersteunt
Nederland een Belgisch initiatief tot het versterken van de politieke dialoog
met de LAC landen in internationale fora.153Kan nader worden aangegeven hoe de begroting/begrotingsverdeling
van Europese Integratie per programma-uitgave tot stand is gekomen? Waarom
is er niet meer geld uitgetrokken voor «Europese Bewustwording»? De budgettaire tabel bij beleidsartikel 5 (Europese integratie) betreft
de financiële beleidsinstrumenten op het brede beleidsterrein van de
Europese integratie. De budgettaire tabel is onderverdeeld in zeven sub-beleidsartikelen;
bij deze onderverdeling stonden toegankelijkheid en overzichtelijkheid voorop.
De sub-beleidsartikelen 5.1 tot en met 5.4 hangen samen met de Nederlandse
afdrachten ten behoeve van de vier Eigen Middelen van de Europese Unie. Met
ingang van het begrotingsjaar 2002 worden alle afdrachten aan de Europese
Unie op de begroting van Buitenlandse Zaken gebundeld. Gezien de hoge financiële
waarde van deze afdrachten is er voor gekozen om deze separaat als afzonderlijke
sub-artikelen op te nemen. In het verlengde hiervan ligt de Nederlandse contributie
aan de Raad van Europa (sub-beleidsartikel 5.6). Sub-beleidsartikel 5.5, het
Matra Pre-accessie Programma, heeft betrekking op het eigen Nederlandse programma
ter ondersteuning van de toenadering tot de EU van de kandidaat-lidstaten
in Midden- en Oost-Europa.Tot slot betreft sub-beleidsartikel 5.7, Europese bewustwording, subsidies
aan organisaties zoals de Europese Beweging Nederland, de Stichting Europa
Centrum en het Model European Parliament. Voorts coördineert het ministerie
van Buitenlandse Zaken een interdepartementaal voorlichtingsproject over Europese
samenwerking, het uitbreidingsproces van de Europese Unie en het debat over
de Toekomst van Europa. De kerngedachte is hierbij dat beter toegankelijke
informatie, grotere openheid over Europese besluitvormingsprocessen en mogelijkheden
tot interactie een bijdrage kunnen leveren aan het opbouwen van een groter
vertrouwen bij de burger over Europese samenwerking. Tot de voorlichtingsmiddelen
van het project behoren onder meer de website www.europaportaal.nl, de nieuwsbrief
Europa Expres en de organisatie van voorlichtingsbijeenkomsten, publieke debatten
en gastcolleges door bewindslieden. Daarnaast wordt de samenwerking met intermediaire
organisaties (zowel maatschappelijk als privaat) gezocht om specifieke doelgroepen
op maat te informeren. De financiering hiervan vindt plaats uit het algemene
voorlichtingsbudget dat in niet-beleidsartikel 18 is opgenomen. Het opgenomen
bedrag van EUR 469 000 wordt voldoende geacht om de geplande activiteiten
te kunnen uitvoeren.154Kan een overzicht/timeframe geven worden over welke
landen zich in een PRSP proces bevinden en in welke fase zij zich bevinden?
Kan hier tevens een beoordeling bij gegeven worden van de mate waarin het
maatschappelijk middenveld betrokken is (geweest) bij het proces?Zie het antwoord op vraag 156.155Kan een overzicht/timeframe worden gegeven over welke
landen zich in een PRSP proces bevinden en in welke fase zij zich bevinden?Zie het antwoord op vraag 156.156Kan een overzicht/timeframe worden gegeven van welke
landen zich in een PRSP proces bevinden en in welke fase zij zich bevinden?
Kan hier tevens een beoordeling bij worden gegeven van de mate waarin het
maatschappelijk middenveld betrokken is (geweest) bij het proces? Wat is de
rol van de ambassades in deze en hoe komen zij tot een oordeel in dit proces?1) Hierbij gaat u een overzicht toe van de landen die zich in een PRSP-proces
bevinden en in welke fase, onderscheiden naar hun status in het Heavily Indebted
Poor Countries (HIPC)-initiatief.De HIPC-landen die het HIPC eindpunt hebben bereikt zijn:Bolivia, Oeganda en Mozambique.Deze landen hebben een volledig PRSP opgesteld en voeren de Poverty Reduction
Strategy nu uit.De HIPC-landen die het HIPC beslispunt hebben bereikt zijn:Benin, Burkina Faso, Kameroen, Tsjaad, Gambia, Guinee, Guinee-Bissau,
Guyana, Honduras, Madagascar, Malawi, Mali, Mauritanië, Nicaragua, Niger,
Rwanda, Sao Tomé en Principe, Senegal, Tanzania en Zambia.Tanzania, Burkina Faso, Nicaragua, Honduras en Mauritanië hebben
reeds een volledig PRSP opgesteld. De overige landen hebben een interim-PRSP
en zijn nu bezig het opstellen van een volledig PRSP en met de implementatie
van de interim-Poverty Reduction Strategy.De HIPC-landen die nog niet het HIPC beslispunt hebben bereikt zijn:Ivoorkust, Burundi, de Centraal Afrikaanse Republiek, de Comoren, de Democratische
Republiek van Congo, de republiek Congo, Ethiopië, Ghana, Laos, Liberia,
Myanmar, Sierra Leone, Somalië en Togo.Van deze landen hebben tot nog toe alleen Ghana en de Centraal Afrikaanse
Republiek een interim-PRSP opgesteld. Ghana is vergevorderd met de formulering
van het PRSP.HIPC-landen die geen gebruik maken van HIPC-schuldverlichting maar die
wel een PRSP-proces kennen zijn:Kenia, Vietnam en Jemen.Deze landen hebben alleen een interim-PRSP opgesteld en zijn bezig met
het opstellen van een volledig PRSP.Niet-HIPC-landen die een interim-PRSP hebben opgesteld zijn:Albanië, Tadjikistan, Macedonië, Moldavië, Georgië,
Armenië, Azerbeidjan, Lesotho en Cambodja.Een niet-HIPC-land dat nog bezig is met het opstellen van een PRSP is
Bangladesh.Volgens de planning die door de Wereldbank en het IMF wordt gehanteerd,
zullen circa 22 landen voor het einde van het jaar een PRSP hebben opgesteld.2) De mate waarin het maatschappelijk middenveld betrokken is geweest
bij het proces is afhankelijk van de fase van het PRSP proces en verschilt
van land tot land. Hieronder volgt dan ook een korte en algemene beoordeling
van de mate waarin het maatschappelijk middenveld betrokken is geweest bij
de totstandkoming van interim-PRSP's en PRSP's en de implementatie van volledige
Poverty Reduction Strategies.Het maatschappelijk middenveld is in slechts beperkte mate betrokken geweest
bij de totstandkoming van de interim-PRSP's. Als gevolg van tijdsdruk die
voortvloeide uit het HIPC-initiatief was effectieve participatie van het maatschappelijk
middenveld in deze fase van het PRSP-proces in een aantal landen nog te gering.
Dit heeft ook te maken met het feit dat er voor interim-PRSP's formeel (nog)
geen participatie of consultatie verplicht is. Voor de meeste interim-PRSP's
is het maatschappelijk middenveld in meer of minder mate in ieder geval geconsulteerd.
Sommige interim-PRSP's kunnen echter wel degelijk bogen op een actieve betrokkenheid
van het maatschappelijk middenveld in het PRSP-proces, ook al hoeft dit niet
te betekenen dat het maatschappelijk middenveld zich ook kan
vinden in het eindproduct (zoals het geval is voor de interim-PRSP van Honduras
en Nicaragua).In de landen die nu reeds over een volledige PRSP beschikken is de betrokkenheid
van het maatschappelijk middenveld bij de totstandkoming en uitvoering van
de volledige Poverty Reduction Strategies per definitie een stuk groter: bij
een PRSP worden hogere eisen gesteld aan participatie van het maatschappelijk
middenveld dan bij een (interim-)PRSP. In een aantal PRSP-landen is sprake
van een sterk maatschappelijk middenveld dat ruime ervaring heeft met beleidsbeïnvloeding
en/of al langer een grote rol speelt bij beleidsuitvoering (v.b. Oeganda).Een vraagpunt bij de inbreng van het maatschappelijk middenveld is nog
wel waar precies het eindpunt van de inbreng ligt. In de beginfase van het
PRSP proces gaat het vooral om beleidsbeïnvloeding en formulering van
de PRSP's. Een logisch eindpunt van die beleidsbeïnvloeding zou het parlement
zijn, waar finale besluitvorming plaatsvindt. De rol van parlementen in het
PRSP-proces is echter nog onvoldoende uitgekristalliseerd. In de tweede fase
richt de betrokkenheid zich meer opde uitvoering van beleid en de monitoring.
Hiervoor bestaan geen «blue prints» en landen die het verst zijn
met het PRSP-proces zullen wellicht als voorbeeld kunnen gaan dienen.3) Ambassades monitoren het PRSP-proces continue waarbij de betrokkenheid
van het maatschappelijk middenveld één van de belangrijkste
aandachtpunten is. Hierover vormen zij zich een oordeel op basis van (reguliere)
deelname aan PRSP-bijeenkomsten en gesprekken met overheid, NGO's, IFI's en
andere donoren, vakbonden, bedrijfsleven etc. Afhankelijk van dit oordeel
kunnen ambassades besluiten tot actieve facilitering van maatschappelijke
betrokkenheid bij het PRSP-proces door onder meer assistentie bij het organiseren
van bijeenkomsten en workshops en het versterken van de benodigde institutionele
capaciteit van zowel overheid als organisaties uit het maatschappelijk middenveld
(waarbij derden zoals de Nederlandse medefinancieringsorganisaties een belangrijke
rol (kunnen) spelen). Daarnaast is het belang van maatschappelijke betrokkenheid
bij het PRSP-proces een terugkerend en centraal thema in de dialoog die ambassades
voeren met de overheid en donoren. (Zie ook antwoord op BZ/OS vraag 203).157Welke significante veranderingen hebben zich voorgedaan
bij de internationale OS-indicatoren ten opzichte van vorig jaar? Wat zijn
de belangrijkste verbeteringen? En op welke gebieden zijn verslechteringen
opgetreden?Er hebben zich ten opzichte van vorig jaar geen significante ontwikkelingen
voorgedaan met uitzondering van AIDS. De enorme gevolgen van HIV/AIDS zijn
een belangrijk obstakel bij het bereiken van de internationale ontwikkelingsdoelstellingen.
Andere ontwikkelingen verlopen geleidelijker. De CO2 emissie per
hoofd van de bevolking is licht gedaald, met name doordat in Europa en Centraal
Azië zwaar vervuilende industrieën zijn gesloten.Het percentage van de bevolking dat in extreme armoede leeft is tussen
1990 en 1998 gedaald van 29 tot 23 procent. Andere trends zijn minder positief.
Ondanks opmerkelijke verbeteringen in sommige landen zullen in andere landen
de doelstellingen voor onderwijs en gezondheid niet gehaald worden als de
huidige trend doorzet.Voor wat betreft de kindersterfte is in 26 ontwikkelingslanden de afgelopen
10 jaar een daling opgetreden die snel genoeg is om de doelstelling voor
2015 te halen. Er zijn echter 11 landen (waarvan de meeste in sub-sahara Afrika)
waar de kindersterfte is toegenomen in die periode. Wanneer de huidige trends
worden doorgetrokken staat deze doelstelling onder druk.Enige kanttekeningen bij de interpretatie van de gegevens zijn gerechtvaardigd.
Zo wordt de daling van de extreme armoede vooral gerealiseerd door de positieve
ontwikkelingen op dit vlak in China. Wanneer China buiten beschouwing wordt
gelaten stijgt dit percentage juist (periode 90–98).Bovendien zijn er problemen met betrekking tot de beschikbaarheid en betrouwbaarheid
van statistieken. Er zijn daarom diverse initiatieven waarmee wordt getracht
de capaciteit van ontwikkelingslanden op terrein van statistische informatie,
monitoring en analyse te verbeteren, o.a. het PARIS21 initiatief, waarin donoren
en ontwikkelingslanden samenwerken.158Op welke wijze is de regering voornemens de betrokkenheid
van de private sector «actief te stimuleren» bij het opstellen
en uitvoeren van nationale ontwikkelingsstrategieën? Hoeveel budget is
hier voor beschikbaar?In afstemming met multilaterale organisaties en andere donoren, zullen
de Posten er bij de desbetreffende overheden in ontwikkelingslanden op aandringen
om de betrokkenheid van de private sector en de aandacht voor economische
ontwikkeling (inclusief handel) in met name het opstellen van de PRSP en de
sectorale programma's te vergroten. Ook zal de enabling environment hiervoor
worden versterkt. Hierbij wordt aangetekend dat, volgens het principe van
ownership, de verantwoordelijkheid hiervoor bij het land zelf ligt. De private
sector zal in deze vertegenwoordigd kunnen worden door de Kamers van Koophandel,
brancheverenigingen en vakbonden.Bij de uitvoering van de nationale strategieën en sectorale programma's
zal er bij het ontvangende land op ingezet worden om meer via private sector
en publiek-private samenwerkingsverbanden te laten lopen. Bij dit laatste
wordt met name gedacht aan de implementatie van programma's voor infrastructuur,
kennisontwikkeling en capaciteitsopbouw.Omdat er binnen de reguliere kanalen voldoende mogelijkheden zijn om de
betrokkenheid van de private sector actief te stimuleren is er geen specifieke
budgetlijn voor dit doel opgesteld.159In het kader van geoperationaliseerde doelstellingen
wordt gesproken van «verzekering van voldoende aandacht» voor
dwarsdoorsnijdende thema's in de bilaterale relaties. Kan dit met betrekking
tot milieu concreter worden toegelicht daar problemen en oplossingen in dit
geval meestal grensoverschrijdend zijn?De vraag combineert twee elementen; aandacht voor milieu als dwarsdoorsnijdend
thema in bilaterale relaties en het grensoverschrijdende karakter van veel
milieuproblemen en oplossingen. Het verzekeren van aandacht voor milieu in
het bilaterale programma gebeurt door in alle gekozen sectoren d.m.v. bijvoorbeeld
milieueffectrapportage en goede monitoring zicht te houden op milieu-elementen.Indien hierbij grensoverschrijdende problemen gesignaleerd worden, worden
deze meegenomen in de betrokken programma's. Waar milieu een
specifieke samenwerkingssector is, is de omvang van het probleem en niet de
landsgrens maatgevend. Dit betekent in concreto dat waar aan de orde een stroomgebied-benadering
wordt gevolgd (zij het beredeneerd) vanuit het betrokken 17 + 3 of themaland.160Het, dit voorjaar gepubliceerde, rapport van de VN
bracht de Rwandese regering in verband met illegale grondstofwinning in Kongo.
Wordt dit meegenomen in de beslissing of Rwanda (wellicht) aan de landenlijst
wordt toegevoegd?Over de beslissing of Rwanda aan de landenlijst wordt toegevoegd ontving
de Kamer een separate brief (DAF 743).161Is de regering bereid ook een landenscreening en een
sectoranalyse uit te voeren in Malawi, zijnde een goed voorbeeld van goed
bestuur en wellicht in aanmerking komend voor structurele bilaterale hulpDe regering is thans bereid om op korte termijn de landenscreening te
actualiseren. Malawi kwam destijds reeds positief uit de landenscreening.
Toen is het feit dat in Malawi geen Ambassade aanwezig is doorslaggevend geweest
om dat land niet op de lijst te plaatsen, aangezien de vigerende efficiëntie-operatie
geen ruimte liet om in Afrika nieuwe posten te openen.162Hoe is de «aangepaste» vorm van de duurzame
ontwikkelingsverdragen te verstaan?Conform mijn toezegging aan de Kamer tijdens het VAO van 13 september
jl, zal ik de Kamer voor de begrotingsbehandeling een voorstel doen over voortzetting
van goedlopende activiteiten in het kader van de Duurzame Ontwikkelingsverdragen
als onderdeel van het reguliere OS beleid.163Waarop baseert de regering haar voorstel om Albanië
en Bhutan aan te wijzen als themaland milieu?Bhutan: In een gesprek dat tweede ondergetekende onlangs had met de minister
van Financien van Bhutan heeft deze te kennen gegeven de relatie zoals die
nu is, dat wil zeggen met een exclusieve focus op duurzaamheid conform het
Duurzame Ontwikkelingsverdrag dat Nederland met Bhutan heeft, te willen voortzetten.
In de Nederlandse systematiek betekent dat opname op de DML-lijst.Albanië: De mogelijkheid om dit land op de lijst van milieuprojecten
te plaatsen werd tijdens het algemeen overleg over de situatie in voormalig
Joegoslavië op 26 juli van dit jaar door vele woordvoerders warm bepleit.
Inderdaad zijn de milieuproblemen in Albanië groot: lucht- en watervervuiling;
achteruitgang van bossen en biodiversiteit; afwezigheid van institutioneel
en wettelijk kader. Twijfel bestaat evenwel in hoeverre de regering van Albanië
in staat is om in voldoende mate «ownership» op zich te nemen;
dit wordt thans onderzocht.164Wanneer voorziet de minister dat de voorziene landenscreening
voor Rwanda gereed is en ter beschikking zal komen van de Tweede Kamer? Wanneer
kan de besluitvorming omtrent eventuele toelating van Rwanda tot de structurele
bilaterale landenlijst worden verwacht? Zie antwoord vraag 160.165Wanneer kan de besluitvorming omtrent eventuele toelating
van Benin tot de structurele bilaterale landenlijst worden verwacht?De vraag of Benin aan de landenlijst wordt toegevoegd is beantwoord in
brief DAF 743 waarin tevens over Rwanda wordt gesproken, die de Kamer reeds
toeging.166In welke landen en in welke mate zijn de allocaties
voor basisonderwijs langs het bilaterale kanaal verhoogd ten opzichte van
2001? In welke mate is dat het geval in het multilaterale kanaal?De allocaties voor basisonderwijs langs het bilaterale kanaal zijn voor
de volgende landen verhoogd:Bangladesh: verdubbeld – India: meer dan verdubbeld – Jemen:
30% toegenomen – Mali: bijna verdubbeld – Mozambique: met 20%
toegenomenVoor het multilaterale kanaal zijn de allocaties aanzienlijk verhoogd.
Voor Unicef via het Partnership Programma is NLG 9 mln. gecommitteerd.De bijdrage aan het in 2002 te lanceren Internationaal Fonds voor Onderwijs
voor Allen (EFA), zal afhangen van de uitkomsten van het onderzoek dat de
Wereldbank doet naar de omvang van de begrotingstekorten ter financiering
van de EFA onderwijsdoelen in 2015.167Kan naast het al verstrekte overzicht van de verdeling
landenallocatie structurele hulp een vergelijking verstrekt worden met de
landenallocatie in 2001 en de verwachtingen voor 2003 en 2004, opdat de Kamer
inzicht krijgt in de verschuivingen tussen gekozen sectoren?In bijgaande tabel (zie bijlage) is een indicatieve verdeling opgenomen
van de landenallocaties naar sectoren voor de jaren 2001 t/m 2003. De verdeling
is indiciatief omdat deze uitkomst is van een doorlopende dialoog met de ontvangende
landen en zodoende van tijd tot tijd wordt bijgesteld. Bovendien beïnvloeden
externe omstandigheden bij de uitvoering van programma's ook de uiteindelijke
uitkomst. Over de verdeling voor 2004, die deels een extrapolatie zal zijn
van de bedragen in voorgaande jaren, is nog geen dialoog gevoerd met de ontvangende
landen.168Kan aangegeven worden wanneer Eritrea en Ethiopië
duidelijkheid zullen geven over de te bepalen sectoren?De Eritrese autoriteiten hebben in de loop van dit jaar aangegeven Nederlandse
bilaterale samenwerking te wensen in de sectoren goed bestuur en gezondheid
of onderwijs. Een inhoudelijke discussie over deze wens zou na het verschijnen
van de Transitional Economic Growth and Poverty Reduction Strategy worden
gestart. Deze strategie verscheen op 11 september jongstleden en werd tijdens
een Partners Development Conference besproken met alle relevante donoren.
Enige dagen hierna vond het detineren van critici en journalisten plaats en
werd het tijdelijke verschijningsverbod van de onafhankelijke kranten afgekondigd.
Vanwege de huidige ontwikkelingen is de sectordiscussie thans opgeschort. In Ethiopië is momenteel een proces van consultaties met overheid
en civil society gaande over de sectoren onderwijs, gezondheid en voedselzekerheid.
Dit proces zal naar verwachting eind november worden afgerond.169In welke landen en in welke mate zijn de allocaties
voor het bevorderen van de particuliere sector cq. van het lokale bedrijfsleven
en het ondernemerschap in ontwikkelingslanden langs het bilaterale kanaal
verhoogd?De totale allocatie voor het bevorderen van de particuliere sector cq
van het lokale bedrijfsleven en ondernemerschap in ontwikkelingslanden langs
het bilaterale kanaal is gegroeid van EURO 209 miljoen in 2001 tot EURO 258
miljoen in 2002. Grootste groeiers zijn Macedonië, Mozambique en Bangladesh.De specifiek op bevordering van de particuliere sectoren gerichte allocaties
(voor rurale ontwikkeling, landbouw, midden- en kleinbedrijf, private sector
en economische ontwikkeling) zijn licht gedaald van EURO 66 miljoen in 2001
tot EURO 62 miljoen in 2002. De allocaties gericht op verbetering van de context
voor de particuliere sector (watertransport, rurale electrificatie, macrosteun,
openbaar bestuur, decentralisatie / institutionele ontwikkeling en de juridische
sector) zijn gestegen van EURO 143 miljoen in 2001 tot EURO 196 miljoen in
2002. Grootste groeier hier zijn Macedonië en Mozambique, waar de allocatie
voor macrosteun sterk is toegenomen, en Bangladesh, waar een allocatie voor
de sector rurale electrificatie is opgenomen.170Wat is de stand van zaken met betrekking tot het vergroten
van de personele capaciteit waar het gaat om de institutionele vraagstukken
krachtig aan te pakken?Er zullen vooralsnog vier medewerkers specifiek met dit onderwerp binnen
het DGIS op korte termijn worden belast die ervoor moeten zorgdragen dat institutionele
ontwikkeling adequaat wordt ingebed in de beleidsvoering; het onderwerp is
voor een ieder die werkzaam is in het OS-veld van belang; de betreffende medewerkers
zullen er daarom mede voor moeten zorgdragen dat vanuit de verschillende onderdelen
van het apparaat bijdragen worden geleverd aan de beleidsvoering.In het kader van de bredere skill-mix zal de capaciteit voor institutionele
analyse op de posten worden bezien. (zie ook antwoord op vraag 180)171Hoeveel macrohulp is er begroot voor de extra aandacht
aan analyse en ondersteuning van het begrotingsmanagement en de institutionele
capaciteit hiervoor op nationaal niveau in de ontvangende landen?Macrohulp wordt in de praktijk verstrekt in de vorm van algehele begrotingssteun,
betalingsbalanssteun, schuldverlichting of cofinanciering van programma's
op multisectoraal en/of sectoroverstijgend niveau, waarbij de beschikbaar
gestelde middelen zo min mogelijk worden geoormerkt voor specifieke activiteiten.
Met name in de cofinancieringsprogramma's (onder andere Institutional Reform
Project Bolivia, Economic Reform Support Operation Ghana, Civil Service Modernization
Programme Jemen) gaat veel aandacht uit naar het versterken van capaciteit
op het gebied van begrotingsmanagement. Toch betreft dit componenten van bredere
programma's. De door Nederland beschikbaar gestelde middelen op
het gebied van begrotingsmanagement en institutionele capaciteit hiervoor
worden derhalve niet specifiek in de begroting voor macrohulp opgenomen.Daarnaast worden er op sectoraal niveau activiteiten gefinancierd op het
gebied van institutionele ontwikkeling. Zo levert Nederland een financiële
bijdrage (circa EURO 500 000 per jaar) aan de International Organisation
of Supreme Audit Institutions (INTOSAI) waarbij steun wordt verleend aan nationale
rekenkamers in ontwikkelingslanden. Een ander voorbeeld is de meerjarige bijdrage
aan het Macro Economic and Financial Management Institute (MEFMI), een instituut
dat zich richt op het opbouwen van capaciteit ten aanzien van «Public
Finance Management» binnen overheden, centrale banken en Rekenkamers
in tien landen in de regio Zuidelijk Afrika. Nederlandse bijdrage vanaf 2002
is naar verwachting EURO 700 000 per jaar.Verbetering van capaciteit op het gebied van begrotingsmanagement leent
zich goed voor technische assistentie. De in de begroting genoemde Nederlandse
steun aan nationale instituties wordt doorgaans vorm gegeven door de inzet
van eigen personeel, bijvoorbeeld door middel van deelname aan Public Expenditure
Reviews.Op het departement is inmiddels extra personele capaciteit gecreëerd
op het gebied van public finance management.172Hoeveel macrohulp is er begroot voor Armenië,
Bosnië-Herzegovina, Georgië, Kirgizië en Moldavië?Voor al deze landen geldt dat zij in principe kwalificeren voor Nederlandse
macrosteun. De voorwaarden hiervoor zijn vastgelegd in de Notitie macro-georiënteerde
programmahulp die op 6 december 1999 door tweede ondergetekende naar de Tweede
Kamer is gestuurd als kenmerk heeft meegekregen Kamerstuk 26 433, nr.22.Indien in 2002 aan deze voorwaarden wordt voldaan zal Nederland macrosteun
verlenen in het kader van de totale financieringsbehoefte van deze landen
die alsdan zal zijn vastgesteld.173Welke landen hebben het HIPC-proces tot nu toe succesvol
doorlopen? In welke stadia verkeren de andere ACP-landen. Geldt de maatregel
van volledige kwijtschelding van speciale EU-leningen bij het succesvol doorlopen
van het HIPC-proces ook voor niet-ACP landen? Zo nee, waarom niet? (zie ook
p. 59–60 Staat van de Unie)Hierbij gaat u een overzicht toe van ACP-landen, onderscheiden naar hun
status in relatie tot het Heavily Indebted Poor Countries (HIPC)-initiatief.– De ACP-landen die het HIPC-eindpunt hebben bereikt zijn:Oeganda en Mozambique.Deze landen hebben een volledig PRSP opgesteld en voeren de Povert Reduction
Strategy nu uit.– De ACP-landen die het HIPC-beslispunt hebben bereikt zijn:Benin, Burkina Faso, Kameroen, Tsjaad, Gambia, Guinee, Guinnee-Bissau,
Guyana, Madagascar, Malawi, Mali, Mauritanië, Niger, Rwanda, Sao Tomé
en Principe, Senegal, Tanzania en Zambia.Tanzania, Burkina Faso en Mauritanië hebben reeds een volledig PRSP
opgesteld. De overige landen hebben een interim-PRSP en zijn nu bezig het
opstellen van een volledig PRSP en met de implementatie van de interim-Poverty
Reduction Strategy.– De ACP-landen die nog niet het HIPC-beslispunt hebben bereikt
zijn: Ivoorkust, Burundi, de Centraal Afrikaanse Republiek, de Comoren, de Democratische
Republiek van Congo, de republiek Congo, Ethiopië, Ghana, Liberia, Sierra
Leone, Somalië en Togo.Van deze landen hebben tot nog toe alleen Ghana en de Centraal Afrikaanse
Republiek een interim-PRSP opgesteld. Ghana is vergevorderd met de formulering
van het PRSP.– Een ACP-land dat geen gebruik wil maken van HIPC-schuldverlichting
maar wel een PRSP-proces kent, is Kenia.Dit land heeft een interim-PRSP opgesteld en is bezig met het opstellen
van een volledig PRSP.– Een niet-HIPC-ACP-land, dat een interim-PRSP heeft opgesteld is
Lesotho.De overige ACP-landen maken geen deel uit van het HIPC-initiatief en zijn
ook (nog) niet bezig met het opstellen van een (interim-)PRSP.De maatregel van volledige kwijtschelding van speciale EU-leningen bij
het succesvol doorlopen van het HIPC-proces, geldt alleen voor ACP-landen
die tevens Minst Ontwikkeld Land zijn. Het besluit geldt alleen voor MOL's,
omdat de EU in de aanloop naar de MOL's-Conferentie van mei jongstleden extra
ondersteuning ten behoeve van met name deze landen wilde aanbieden.Niet-ACP-landen kunnen niet voor deze kwijtschelding in aanmerking komen,
omdat de financiering van deze maatregel uit het EOF komt en dergelijke middelen
mogen alleen voor ACP-landen worden ingezet.174Waarom wordt de steun aan het tropisch regenwoud in
landen in Centraal Afrika, waaronder Kameroen en Gabon, niet voortgezet? Deze
landen kunnen toch geplaatst worden op de themalijst voor milieulanden, waarbij
ontwikkelingshulp niet wordt gekoppeld aan het vereiste van goed bestuur?Ook bij de milieulandenlijst is goed bestuur wel degelijk een criterium
geweest bij de afweging, aangezien dit een prealabele voorwaarde is om überhaupt
een structurele relatie aan te gaan. Op die grond, en vanwege het ontbreken
van een Nederlandse post ter plekke, is Kameroen destijds afgevallen bij de
toetsing.Gabon is nooit getoetst, omdat Nederland daar geen post had en vanwege
het relatief hoge inkomen per capita. Het streven was de effectiviteit van
de hulp te vergroten door het beperken van het aantal samenwerkingslanden.
Het lag en ligt dus niet in de rede om een land waar Nederland tot op heden
geen enkele OS-relatie mee heeft in overweging te nemen.175Kan de regering een overzicht geven van haar bestedingen
aan natuur- en milieubeleid in het buitenland? Wordt het streefpercentage
van 0,1 procent van het BNP behaald?Een overzicht van de bestedingen aan natuur- en milieubeleid wordt gegeven
in de HGIS nota 2002 (Kamerstuk 28 004, nr. 2). Op blz. 17 wordt in Tabel
4.2 Samenvatting Extracomptabele milieustaat een overzicht gegeven van de
ODA en non-ODA uitgaven aan natuur- en milieu.De tabel geeft een conservatieve schatting van de uitgaven 2002. Daaruit
blijkt dat de ODA-uitgaven vooralsnog geschat worden op 0 0943 procent.
De inzet is derhalve om bijv. via de bilaterale samenwerking met de milieulanden
het streefpercentage daadwerkelijk te halen. Daartoe bestaan goede mogelijkheden. 176Kan verduidelijkt worden wat bedoeld wordt met «mogelijke
aanpassing» met betrekking tot regelgeving en rapportagevereisten in
het kader van donorcoördinatie?Donorcoördinatie heeft betrekking op beleid en beheer. Op het beheersmatig
terrein zien de ontwikkelingslanden zich nog steeds geconfronteerd met een
veelheid van de verschillende vereisten van donoren waaraan moet worden voldaan.
De inspanningen die de ontwikkelingslanden zich moeten getroosten is aanzienlijk –
dit wordt aangeduid met de term transactiekosten – terwijl de donorprocedures
op hoofdlijnen sterke gelijkenissen vertonen. De doelstelling van harmonisatie
van donorprocedures is er dan ook op gericht die transactiekosten te verminderen.
Dit betekent dat donoren in principe bereid moeten zijn aanpassingen te maken
in de eigen regelgeving en rapportage-vereisten. Als die bereidheid er niet
is zal harmonisatie van donorprocedures niet mogelijk zijn.177Wanneer komt het actieplan ter uitvoering van de nota
«Ondernemen tegen armoede» naar de Tweede Kamer? Dit was toch
toegezegd: vóór de zomer van 2001? Wat zijn de problemen?De Aanvulling, inclusief actieplan op de notitie «Ondernemen tegen
Armoede» is in oktober aan de Tweede Kamer toegezonden.178Voor de toetsing van de resultaten dienen op internationaal
niveau systemen te worden opgezet. Wat is de stand van zaken en wat is hier
voor begroot? Welke landen trekken hiervoor nog meer geld uit? Is dit voldoende
om op korte termijn een volwaardig systeem op te zetten?Door de DAC is een Taskforce on Donor Practices opgezet. In deze taakgroep
zijn vertegenwoordigers van de ontwikkelingslanden opgenomen. Deze taakgroep
zal met voorstellen komen voor de harmonisatie van de donorprocedures. Een
van de werkgroepen van deze taakgroep houdt zich bezig met Monitoring en Verslaglegging.
De activiteiten zijn in september jl gestart met een onderzoek naar bestaande
procedures en redenen waarom deze coördinatie niet van de grond is gekomen.
Er zal afstemming plaats vinden met andere initiatieven in multilateraal verband.Nederland zal een deel van deze studies gaan financieren. Ook andere donoren
hebben inmiddels toegezegd hieraan te zullen bijdragen. Er is nog geen totale
begroting beschikbaar. Overigens is het probleem niet zozeer de beschikbaarheid
van middelen als wel de bereidwilligheid van donoren om bestaande procedures
te willen aanpassen. Het project heeft een doorlooptijd tot eind 2002. Nederland
heeft een senior staflid beschikbaar gesteld ter versterking van het deze
Taskforce.179Hoeveel extra menskracht zal naar verwachting, mede
gelet op het proefproject, worden ingezet bij de versterking van het systeem
voor monitoring en evaluatie?Het proefproject Monitoring en interne Evaluatie voorziet vooralsnog in
een beperkte extra capaciteit van 3–4 medewerkers. De beoogde introductie
van het systeem medio 2002 zal aanmerkelijk meer capaciteit vragen van de
Posten en van de Haagse directies. Dit echter kan worden opgevat als een primaire
taak van de budgethouders en zal zoveel mogelijk binnen de bestaande formatie
moeten worden opgelost. Wel is een uitbreiding van de DGIS stafcapaciteit
op het terrein van Monitoring en Evaluatie voorzien. De wijze
waarop dit vorm moet krijgen is een van de onderdelen van het project dat
eersdaags zal starten.180Hoeveel staf deskundigen op het gebied van economische
en institutionele analyses verwacht de regering te zullen aantrekken?Gaarne verwijzen wij naar onze recente brief aan Uw Kamer betreffende
de capaciteitsversterking van het Ministerie van Buitenlandse Zaken op het
terrein van ontwikkelingssamenwerking (kenmerk BSG/586/01).181In de tweede helft van 2001 zal er een gezamenlijke
behandeling van de mededeling Armoedevermindering en Visserij door de OS-Raad
en de Visserij-Raad zijn. Komen er soortgelijke initiatieven met betrekking
tot armoedevermindering en landbouw?Nederland heeft in dat kader voorgesteld de Mededeling «Visserij
en Armoedebestrijding» in zowel de Visserijraad als de Ontwikkelingsraad
te bespreken. Het Voorzitterschap bepaalt uiteindelijk op welke wijze dergelijke
onderwerpen worden behandeld.Nederland zal de Commissie blijven wijzen op coherentieaspecten van verschillende
dossiers en aandringen op brede behandeling van dergelijke dossiers, ook bijvoorbeeld
op het gebied van handel en ontwikkelingssamenwerking en landbouw en ontwikkelingssamenwerking.182In Nederland hebben we voor ruim 8 miljard gulden ongeveer
800 mensen in dienst, de Britten bijvoorbeeld verwerken met 3300 mensen 3,2
miljard pond, bijna 11 miljard gulden. Hoe ligt de verhouding tussen personeel
en budget bij de Commissie?De Commissie heeft 2.9 mensen beschikbaar per 10 miljoen dollar ontwikkelingsgeld.
Alleen Nederland heeft met 2,4 mensen per 10 miljoen dollar minder staf tot
zijn beschikking.183Op welke wijze en hoe vaak zal de onafhankelijke evaluatiedienst
de reorganisatie van de Europese ontwikkelingssamenwerking controleren en
evalueren en hoe wordt de Kamer daarover geïnformeerd?De evaluatie van de Europese ontwikkelingssamenwerking is de primaire
verantwoordelijkheid van de evaluatiedienst van de Commissie. Met grote regelmaat
verricht deze dienst evaluaties op het gebied van de Europese ontwikkelingssamenwerking.
Er kan van worden uitgegaan dat dat ook het geval zal zijn na de reorganisatie
van de Europese ontwikkelingssamenwerking. De rapporten van de evaluatiedienst
worden openbaar gemaakt, van deze rapporten kan ook via de web-site van de
Commissie kennis worden genomen. Overigens kan worden opgemerkt dat in Europees
verband in toenemende mate wordt samengewerkt tussen de evaluatiedienst van
de Commissie en de evaluatiediensten van de lidstaten. Regelmatig komt in
Brussel de groep bijeen van de hoofden van de evaluatiediensten. In deze groep
wordt informatie uitgewisseld en worden mogelijkheden bezien te komen tot
gemeenschappelijke evaluaties. Zo wordt momenteel bezien of het mogelijk is
een evaluatie uit te voeren naar de drie C's uit het Verdrag van Maastricht,
te weten: Complementariteit, Coördinatie en Coherentie. 184Wat zijn precies de taken van het Focal Point coherentie
binnen de commissie, en hoe is dit Focal Point samengesteld?Teneinde de beleidscoherentie van het Europees Ontwikkelingsbeleid te
bevorderen heeft DG Ontwikkeling in 1999, op Nederlands verzoek, een Focal
Point Coherentie ingesteld. De werkzaamheden van het Focal Point hebben betrekking
op drie «volets», waarop een coherentietoetsing zou moeten plaatsvinden,
te weten:nieuwe Commissievoorstellenbestaand beleidincoherentie tussen EU-beleid en nationaal beleid.Vooralsnog blijken de werkzaamheden van het Focal Point zich vooral te
richten op het in formele zin toetsen van (in)coherenties van nieuwe Commissievoorstellen.De Commissie informeert de Raad door middel van jaarlijkse voortgangsrapportage.
In de Ontwikkelingsraad van november 2001 zal een eerste bespreking terzake
plaatsvinden.Op dit moment bestaat het Focal Point uit 1 persoon.Nederland zal blijven wijzen op de noodzaak van adequate bezetting van
het Focal Point, zodat inhoud wordt gegeven aan de werkzaamheden van de Commissie
op het gebied van beleidscoherentie.185Een belangrijk uitgangspunt van Nederland is de mate
van ownership van het ontvangende land bij het opstellen en implementeren
van CSP's. Op welke wijze wordt gegarandeerd dat ontvangende landen werkelijk
zeggenschap hebben over de CSP's?Zie het antwoord op vraag 186186Heeft Nederland inzicht in de input van de civil society
bij de CSP's van zowel de organisaties in de lidstaten als van organisaties
in ontvangende landen? Zijn er bijvoorbeeld overlegrondes waarbij de civil
society betrokken wordt?Antwoord (tevens antwoord op vraag 185):De CSP's worden in nauwe samenwerking met de Partnerlanden opgesteld.
Bij de totstandkoming van de CSP's ligt de verantwoordelijkheid voor het betrekken
van de Civil Society in de eerste instantie bij de partnerlanden zelf. Afrikaanse,
Caribische en Stille Zuidzee Landen zijn hiertoe volgens het Cotonou verdrag
zelfs verplicht.Voor Nederland is de betrokkenheid van het partnerland en van de civil
society bij de totstandkoming van de CSP's een van criteria waar het deze
op toetst.In de praktijk blijkt de wijze van implementatie van deze verplichting
de civil society te betrekken per land sterk te verschillen.Momenteel worden de CSP's besproken in de regionale comités (MEDA,
Phare, EOF, CARDS en ALA).Nederland heeft de vertegenwoordiging in de betreffende landen opdracht
gegeven specifiek over de betrokkenheid van het partnerland en van NGO's bij
de totstandkoming van CSP's te rapporteren.187Nederland zal de CSP's toetsen op complementariteit.
Welke actie onderneemt Nederland hier zelf bij en hoe wordt dat op praktische
wijze ingevuld? De CSP's moeten aansluiten bij het door het partnerland vastgestelde algemene
beleidskader en bij de door de desbetreffende landen opgestelde PRSP's (Poverty
Reduction Strategy Papers). De implementatie van de CSP's is nog niet aan
de orde. Wanneer dit wel het geval is zal de Commissie regelmatig rapporteren
over het verloop van het implementatie proces.Bovendien zal de coördinatie ter plaatse in breed donorverband complementariteit
moeten waarborgen. Nederland is actief betrokken bij dergelijke coördinatieprocessen
in het veld.188Op welke wijze is aandacht voor mediaontwikkeling ingebed
in het sectorale beleid?De aandacht voor mediaontwikkeling is niet ingebed in het sectorale beleid
in de 17+ landen. In geen van deze landen is «mediaontwikkeling»
als sector gekozen. Wel wordt in het kader van «goed bestuur»
steun gegeven aan mediaontwikkeling. Dat is met name het geval in Macedonië
en Kosovo.Er is voorts een communicatieprogramma, waarin aandacht wordt besteed
aan zowel de meer traditionele media (schrijvende pers, radio en televisie)
als aan ICT-toepassingen. Bevordering van vrijheid van meningsuiting vormt
daarbij een rode draad. Dit programma is niet gedelegeerd aan ambassades.
Vanuit dit programma wordt, onder andere, steun verleend aan trainingsactiviteiten,
veelal via intermediaire organisaties als de Stichting Communicatie Ontwikkelingssamenwerking.189Nederland zal zich sterk maken voor het geleidelijk
vergroten van het percentage ODA-middelen voor de MOL's, vanuit welke budgetten
wordt hiervoor geld vrijgemaakt?In de Algemene Beleidsverklaring voor Ontwikkelingssamenwerking, zoals
aangenomen door de Ontwikkelings-Raad van november 2000, wordt duurzame armoedevermindering
als centrale doelstelling voor het Europese Ontwikkelingsbeleid vastgelegd.
Deze doelstelling moet nog vertaald worden in de budgetten die voor de Mol's
beschikbaar zijn.Het substantieel wijzigen van budgetten op korte termijn is moeilijk.
De allocatie binnen het EOF ligt vast en binnen categorie 4 van de EU-begroting
ligt een groot deel van de toewijzing voor een belangrijk deel vast in grote
programma's als MEDA en CARDS.Op korte termijn zal de Nederlandse inzet zich dus vooral richten op de
thematische budgetlijnen (voedselhulp en gezondheid) en de regionale budgetlijnen
(ALA). Nederland zal in dit verband zo veel mogelijk gezamenlijk met gelijkgezinde
landen opereren.Daarnaast zal Nederland bij de bespreking van nieuwe beleidsdocumenten
consequent aandacht blijven vragen voor de belangen van de Mol's. Zo wordt
in het najaar de nieuwe Azië-strategie van de Commissie besproken. Nederland
zal zich hier met name inzetten voor versterking van de positie van de Aziatische
Mol's.190Is Nederland op de hoogte dat er voor de regionale
budgetlijnen (naast EOF waar dit al gebeurt) in een nieuwe vorm van rapportage
is voorzien door de Raad en het Europees Parlement, analoog aan de DAC rapportage?
Is Nederland ook op de hoogte van de wijze waarop de Commissie dit implementeert? Evenals de andere DAC leden wordt de Commissie geacht volgens de DAC normen
te rapporteren. Deze DAC-rapportages worden in DAC verband besproken.191Het succes van de reorganisatie, waaronder het delegeren
van bevoegdheden naar de posten, is belangrijk voor het realiseren van de
doelstellingen. Hoe krijgt de werkwijze van deze posten vorm? Gaan Nederlandse
ambassades actief samenwerken met deze delegaties?Op 16 mei 2000 is besloten om, waar mogelijk, taken en verantwoordelijkheden
voor het beheer van externe hulp aan de delegaties over te dragen. Dit proces
wordt deconcentratie genoemd.De Commissie is voornemens het deconcentratieproces eind 2003 af te ronden.
In 2001 is de deconcentratie van 22 delegaties voorzien, in 2002 zijn 32 delegaties
aan de beurt, evenals in 2003.De deconcentratie omvat belangrijke personele en technische veranderingen.
Met iedere delegatie is een gedetailleerd actieplan overeengekomen, waarvan
de implementatie gecontroleerd wordt door DG RELEX en EuropeAid.In de partnerlanden bestaat reeds een redelijk intensieve samenwerking
tussen de Nederlandse ambassades en de EU-delegaties. Deze samenwerking krijgt
met name vorm in de brede donorcoördinatie die plaatsvindt in het veld.
Bij gedelegeerde bevoegdheden naar het veld zal deze coördinatie winnen
aan betekenis.192Hoe probeert de Nederlandse regering het beleid van
VN-instellingen te beïnvloeden? Probeert zij daarbij «coalities»
te sluiten met grotere landen?Het scala van middelen ter beïnvloeding van het beleid van VN-instellingen
is breed. Ten eerste is daar het optreden van Nederlandse delegaties tijdens
de algemene conferenties van VN-instellingen en de vergaderingen van beheerslichamen
en dergelijke, niet alleen in de vorm van het afleggen van verklaringen in
de debatten, maar ook via velerlei overleg in de wandelgangen. Ten tweede
voert Nederland met organisaties waaraan het belangrijke financiële steun
verleent, al of niet in de vorm van partnerschapprogramma's, periodiek beleidsoverleg,
waarin eveneens de Nederlandse zienswijzen aan de organisatie ter kennis gebracht
worden. Ten derde is het verstrekken van financiële steun ook op zichzelf
een beïnvloedingsmiddel; aan organisaties die qua relevantie en prestaties
goed scoren, kunnen extra vrijwillige bijdragen worden verstrekt, terwijl
indien relevantie en kwaliteit onvoldoende zijn en er geen of onvoldoende
uitzicht op verbetering bestaat, vrijwillige bijdragen kunnen worden verminderd
of stopgezet. Beïnvloeding ten goede op het stuk van de governance van
internationale instellingen is mogelijk via financiële bijdragen aan
hervormingsprocessen. Tenslotte kan worden vermeld dat met alle VN-instellingen
van enige omvang ook buiten het kader van conferenties en ander geformaliseerd
overleg een voortdurende dialoog bestaat via Nederlandse vertegenwoordigers
ter plaatse en via bezoeken over en weer.Bij al deze op beïnvloeding gerichte processen is het streven voortdurend
om samen te werken met medestanders, niet in de laatste plaats grote landen.
Bijzondere vermelding verdient in dit verband de intensieve afstemming met
de Utstein-partners, waarvan er twee (het VK en Duitsland) tot de G-7 behoren. 193Wat is de Nederlandse bijdrage aan UNAIDS-Caribbean?
Is dit toereikend om de HIV-verspreiding te kunnen bestrijden?Nederland heeft zich eerder dit jaar bereid verklaard om via de bijdrage
aan UNAIDS een bedrag van US$ 2,5 miljoen ter beschikking te stellen van het
«Pan-Caribbean Partnership Programme Against AIDS». Daarnaast
alloceert UNAIDS een gedeelte van haar eigen budget voor het bestrijden van
HIV/AIDS in het Caribisch gebied. Nederland is de tweede donor van UNAIDS
na de Verenigde Staten met een algemeen vrijwillige bijdrage van 39 miljoen
NLG voor 2001. De HIV/AIDS problematiek in deze regio is dermate ernstig dat
meer aandacht en fondsen nodig zijn van de gehele internationale donorgemeenschap.194Is Nederland bereid binnen het PRS-proces fondsen beschikbaar
te stellen opdat er Social Impact Assessments gemaakt zullen worden, alvorens
de PRGF-programma's goedgekeurd kunnen worden? Zo nee, hoe wordt dan handen
en voeten gegeven aan het belang dat u hecht aan het doen van Social Impact
Assessments Studies, gezien het feit dat het de ontwikkelingslanden vaak ontbreekt
aan voldoende capaciteit?Zie het antwoord op vraag 197.195Is Nederland bereid om, in navolging van het Boliviaanse
initiatief, samen met andere bilaterale donoren een parallelle maatschappelijke
assessment uit te laten voren, om zodoende meer zicht te krijgen op de gevolgen
van een PRGF-programma? Zo nee, waarom niet?Nederland verwelkomt het initiatief van de donoren en het maatschappelijk
middenveld in Bolivia, om een gezamenlijke evaluatie te verrichten van het
PRSP-proces, inclusief het PRGF-programma. Deze Bolivia-casus zou als een
«best practice»-voorbeeld kunnen worden beschouwd op het terrein
van samenwerking en onderlinge afstemming binnen PRSP-kader. Dergelijke «best
practices» zullen inderdaad worden gestimuleerd door ze actief uit te
dragen naar de Nederlandse ambassades in andere PRSP-landen. Hierbij moet
worden opgemerkt dat het uitvoeren van een gezamenlijke evaluatie van het
PRSP-proces en/of het PRGF-programma afhankelijk is van de samenwerking tussen
de plaatselijke vertegenwoordigers van donoren en het maatschappelijk middenveld.
Nederland kan derhalve een gezamenlijke evaluatie op landenniveau niet «laten
uitvoeren» zoals in de vraagstelling wordt gesuggereerd.196Waarom wil Nederland erop aandringen dat de Wereldbank
en het IMF prioriteit geven aan «het stimuleren van consultatie»
tijdens het PRS-proces? Is bewust de term consultatie in plaats van participatie
gebruikt? Betekent dit dat Nederland een lagere ambitie heeft ten aanzien
van de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij het PRS-proces?Nederland oefent deze aandringing al uit – zowel bij de instellingen
in Washington zelf als via de posten in het veld.Het consulteren van betrokken partijen in het PRSP-proces is cruciaal
voor het draagvlak en de kwaliteit van de PRS. PRSP-landen, IMF, Wereldbank
en donoren dienen zich daarom in te zetten voor zinvolle consultaties. De
term «consultatie» is hierbij niet bewust gebruikt. U kunt ook
«participatie» lezen. De ambitie of verwachting van Nederland
t.a.v. de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld in
het PRS-proces hangt uiteraard af van de specifieke mogelijkheden die per
PRS-land sterk kan verschillen.197Is Nederland bereid binnen het PRS-proces fondsen beschikbaar
te stellen opdat er Social Impact Assessments gemaakt zullen worden, alvorens
de PRGF-programma's goedgekeurd kunnen worden? Zo nee, hoe wilt u dan handen
en voeten geven aan het belang dat u hecht aan het doen van Social Impact
Assessments Studies, gezien het feit dat het de ontwikkelingslanden vaak ontbreekt
aan voldoende capaciteit? Is het de bedoeling dat in een dergelijk geval de
wereldbank of het IMF zelf zo'n studie uitvoeren?Nederland stelt via diverse kanalen fondsen ter beschikking ter ondersteuning
van het PRSP-proces op landenniveau. Hieruit kunnen ook Social Impact Analyses
(of Assessments) worden gefinancierd. Het uitvoeren van Social Impact Analyses
(SIA) is één van de kernelementen van de PRGF-programma-richtlijnen
maar wordt niet als voorwaarde gehanteerd voor goedkeuring van PRGF-programma's.
Dit zou ook geen goed idee zijn, aangezien de meeste PRGF-landen nog geen
SIA kunnen uitvoeren vanwege het ontbreken van voldoende data en capaciteit
voor analyse. De Nederlandse inzet is daarom niet gericht op het opnemen van
SIA als nieuwe conditionaliteit, maar op de versterking van de lokale capaciteit
voor SIA. De Wereldbank en het IMF spelen een belangrijke rol in het helpen
ontwikkelen van de methodologie van SIA en in technische ondersteuning van
de uitvoering. Zij worden niet geacht SIA-studies zelf uit te voeren. Overigens
heeft de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking tijdens haar laatste bezoek
aan de Wereldbank er bij President Wolfensohn op aangedrongen dat de invoering
van SIA versneld plaatsvindt. Wereldbankstaf gaf aan dat er binnenkort een
handboek beschikbaar wordt gesteld t.b.v. de uitvoering van SIA in PRSP-landen.198Hoe wil Nederland in concrete en operationele zin de
samenwerking tussen Wereldbank en IMF bevorderen, en op welk gebied is meer
samenwerking vereist? Kunt u aangeven hoe dit beleid zich heeft ontwikkeld
sinds het in 1998 tot beleidsspeerpunt is gemaakt?De samenwerking tussen de Wereldbank en het IMF wordt door Nederland bevorderd
op een aantal manieren:– door aan te dringen in de relevante fora (Raad van Bewindvoerders;
Raad van Gouverneurs, DC, IMFC) op betere samenwerking en afstemming, op basis
van de mandaten van de Wereldbank en het IMF;– door zowel van de Wereldbank als van het IMF inbreng te verlangen
bij de beoordeling van activiteiten die erop gericht zijn het PRSP-proces
te ondersteunen en die door middel van diverse Trust Funds worden gefinancierd.
Een voorbeeld is het Trust Fund voor de versterking van de statistische capaciteit
in PRSP-landen;– door ambassades er op toe te laten zien dat missies en lokale
vertegenwoordigers van de Wereldbank en het IMF zich houden aan de afspraken
t.a.v. onderlinge samenwerking.Sinds 1998 is de samenwerking tussen de Wereldbank en het IMF sterk verbeterd,
vooral in het kader van het Enhanced HIPC-initiatief en het PRSP-proces. Zo
hanteren Bank en Fonds een Joint Staff Assessment (gezamenlijke evaluatie)
van de PRSP van een land. Samenwerking tussen de Bank en het Fonds vormt een
onderdeel van de PRGF-richtlijnen en speelt ook een centrale rol in de nieuwe
benadering t.a.v. structurele conditionaliteiten onder IMF-programma's. 199Hoe is de eenmalige scherpe stijging te verklaren bij
het WereldBank-partnership programma voor 2001?Veel activiteiten die de Wereldbank in het kader van het partnership programma
uitvoert hebben een meerjarig karakter. Dat betekent dat er doorgaans weinig
financiële ruimte is in het beschikbare budget voor nieuwe initiatieven;
dat is ook in 2001 het geval. In de loop van 2000 is door de Bank een aantal
verzoeken voor nieuwe activiteiten voorgelegd en goedgekeurd. Deze zijn in
2001 van start gegaan en de daarvoor benodigde additionele middelen zijn eerder
dit jaar in totaliteit naar de Bank overgemaakt. Het betreft activiteiten
in het kader van gezamenlijke evaluatie, capaciteitsopbouw, gezondheid, milieu,
waterbeheer en kennisoverdracht.200Hoe is de (scherpe) daling in 2003 en 2004 in uitgaven
voor het IMF/PRGF en de speciale Multilaterale Activiteiten te rijmen met
de Nederlandse doelstelling om o.a. middels financiële bijdragen het
beleid van de Internationale Financiële Instellingen te beïnvloeden?Er is geen sprake van een daling van uitgaven aan de PRGF in 2003 en 2004
t.o.v. 2002. De Nederlandse bijdrage bedraagt NLG 22,5 mln (EURO 10,2 mln)
in beide jaren, waarmee het niveau van voorgaande jaren wordt gehandhaafd.
Er is evenmin sprake van een daling van uitgaven aan Multilaterale Activiteiten.
De categorie Multilaterale Activiteiten werd in de nieuwe begroting opgesplitst:
de uitgaven ten behoeve van de VN-instellingen worden bij Beleidsartikel 8
gegeven.201Wat is de reden dat u tegenwoordig naast de term «goed
bestuur» ook de term «redelijk» bestuur gebruikt? Duidt
dit op een verandering of actualisering van uw beleid ten aanzien van goed
bestuur als voorwaarde voor toetreding tot de lijst van landen waarmee Nederland
een structurele bilaterale relatie onderhoudt? Zo nee, waar duidt dit dan
wel op? Zo ja, wat is hier de achtergrond bij? Kunt u ons een nieuwe landenlijst
doen toekomen waarin u onderscheid maakt tussen landen met «goed»
bestuur en landen met «althans redelijk» bestuur en wat zijn de
argumenten om tot dit onderscheid te komen?Ik ga onverkort uit van de internationale definitie van «good governance»
wat zich laat vertalen als goed bestuur en goed beleid. Tijdens het selectieproces
van samenwerkingslanden heb ik U uitgebreid geïnformeerd over de gehanteerde
ijkpunten voor de beoordeling van de kwaliteit van bestuur en beleid. In de
Regeringsreactie op het rapport Ontwikkelingsbeleid en Goed Bestuur (rapport
no. 58) van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), welke
de Kamer toeging op 15 juni jl. is het begrip «good governance»,
alsmede de verschillende aspecten daarvan, nogmaals toegelicht.Het is duidelijk dat «good governance» vele verschijningsvormen
kent en dat ook geselecteerde structurele samenwerkingslanden niet op alle
fronten positief scoren. Belangrijk is dat regeringen politieke wil en moed
tonen om armoedebestrijding serieus ter hand te nemen en daarvoor vergaande
hervormingen doorvoeren in hun bestuurs- en beleidsprocessen. In de praktijk
kan ik wel eens de term «redelijk bestuur» hebben gebruikt om
de situatie van het moment aan te duiden, maar er bestaat dan wel het vertrouwen
dat «good governance» nagestreefd wordt. 202Hoeveel is gebudgetteerd in 2002 voor de NCDO en hoe
verhoudt zich dit tot de bedragen die MFO's zullen krijgen voor meningsvorming
en draagvlakvergroting?In 2002 ontvangt de NCDO NLG 20 miljoen voor de uitvoering van het programma
«Voorlichting Meningsvorming Duurzame Ontwikkeling» en NLG 10
miljoen voor de uitvoering van het programma «Kleine Plaatselijke Activiteiten».
In 2002 zullen geen additionele middelen aan de MFO's beschikbaar worden gesteld
voor meningsvorming en draagvlakvergroting. Wel heb ik in 2001 de MFO's laten
weten dat zij voortaan maximaal 5% van de jaarlijkse medefinancieringsgelden
kunnen aanwenden voor educatieve- en lobbyactiviteiten in het Noorden. Dit
is conform hetgeen ik de Kamer in november 2000 heb toegezegd.203Beoordeling over de toegenomen participatie van NGO's
in ontwikkelingslanden geschiedt middels rapportage van ambassades, de Wereldbank
en MFO's zelf. Is er qua importantie een gradatie aan te brengen m.b.t. de
verstrekte informatie van dit drietal in het (hypothetische) geval van verschillende
uitkomsten?Het betreft hier een voornemen voor 2001. Ik heb mij meermalen uitgesproken
over het belang van participatie van het maatschappelijk middenveld in het
zuiden in beleidsprocessen en heb dit ook onderdeel van mijn beleid gemaakt.
Ik wil daarom op dit punt monitoren of er vorderingen gemaakt worden. De rapporten
van de Wereldbank, van de ambassades en de MFO's zullen hierbij informatiebronnen
zijn.Het spreken over gradaties is niet aan de orde. Informatie en appreciatie
vanuit de NGO-wereld weegt even zwaar als de informatie en appreciatie van
de Wereldbank. Dat laat onverlet dat er in de praktijk ongetwijfeld verschil
van appreciatie zal bestaan over de kwaliteit van het participatieproces.
Dit is inherent aan een dergelijk proces en hangt o.m. samen met de situatie
in een land. In sommige landen is het feit dat NGO's überhaupt een rol
hebben gespeeld in de beleidsconsultatie, al reden voor een positieve waardering
van b.v. de Wereldbank; terwijl tegelijkertijd de NGO wereld in dat land de
kwaliteit van de consultatie negatief waardeert. Bijgevolg wordt t.a.v. alle
drie de informatiebronnen context specifieke informatie ingewonnen en wordt
(zonodig) via verschillende kanalen actie ondernomen om de kwaliteit van het
proces te versterken.204Wat is de reden van de verlaging van de post «voorlichting
op het terrein van OS»?Meerjarig is er geen sprake van verlaging maar van een constante reeks.Echter, in 2001 is de bijdrage voor het programma Voorlichting Meningsvorming
Duurzame Ontwikkeling (VMDO) eenmalig verhoogd met EUR 1,5 miljoen voor de
follow-up van de VN-Kindertop en mobiliserende activiteiten en actiegerichte
campagnes met betrokkenheid van maatschappelijke organisaties (zie pag. 176
MvT 2002).De NCDO ontvangt een meerjarige subsidie (2001 – 2004) voor de uitvoering
van het VMDO-programma ad NLG 20 miljoen per jaar. In 2001 heeft de NCDO een
eenmalige additionele financiering ontvangen. Voor 2002 heeft de NCDO met
hun brief van 27 september wederom om een additionele financiering gevraagd.
Hierover is nog geen besluit genomen. 205Waarom ligt bij het internationaal onderwijs het accent
op hoger onderwijs en niet op basisonderwijs?Het Nederlandse internationaal onderwijsbeleid, zoals geschetst in beleidsartikel
11, is vooral gericht op versterking van hoger onderwijs en scholing van professioneel
middenkader in ontwikkelingslanden met behulp van Nederlandse instellingen.
Dit is dus een andere doelstelling dan die van Nederlandse steun aan basisonderwijs
in ontwikkelingslanden, die in beleidsartikel 6 aan de orde komt. Instrumenten
voor het realiseren van de in artikel 11 genoemde doelstellingen zijn onder
meer programma's voor beursverlening en institutionele versterking.206De FMO heeft zich tot doel gesteld het rendement op
eigen vermogen te verhogen van 3% richting 5–6%. Kan dit betekenen dat
bepaalde typen OS-relevante projecten niet meer worden geïnitieerd?Nee. FMO zoekt juist die investeringen die zowel een hoge ontwikkelingswaarde
als een goed rendement in zich dragen. Hierbij zal FMO altijd, conform haar
statutaire doelstelling, additioneel aan de commerciële markt blijven
opereren. Dit betekent in de praktijk dat FMO geen activiteiten zal financieren
die op de commerciële markt gefinancierd kunnen worden. De rendementsdoelstelling
van de FMO zal moeten worden gehaald uit specialisatie op specifieke sectoren,
zodat risico's binnen financieringen vooraf beter kunnen worden ingeschat.
Betere inschatting van risico's leidt tot lagere afschrijvingen op slechte
leningen en participaties later. Hoe lager de afschrijvingen van de FMO, hoe
hoger FMO's rendement.Een duurzaam rendement vergelijkbaar aan het rendement op staatsleningen
schept vertrouwen bij particuliere investeerders. Dit kan leiden tot een toename
van de particuliere kapitaalstroom via de FMO richting ontwikkelingslanden.
Geconcludeerd kan dan ook worden dat een hoger rendement voor de FMO kan leiden
tot een verdere groei van de FMO en daarmee een groei van de ontwikkelingsrelevante
financieringen van de FMO.207Wat is de reden van de verlaging van de post «bedrijfslevenprogramma»?De verlaging van artikel 12.1 «bedrijfslevenprogramma» houdt
direct verband met het OESO-besluit de hulp aan de Minst Ontwikkelde Landen
te ontbinden. Dit besluit heeft tot gevolg dat de landenlijst van de ORET/Miliev-regeling
wordt ingekrompen en dat voorheen voor MOL's bestemde middelen op dit artikel
vrijvallen. Deze middelen worden aangewend voor nieuwe ongebonden investeringen
in de sociaal-economische (inclusief fysieke) infrastructuur in MOL's. Dit
geschiedt via het MOL-fonds, een nieuw instrument bij de FMO. Hiertoe is beleidsartikel
12.2 «FMO» met een gelijk bedrag, € 45,4 miljoen, opgehoogd.208Kan de stijging van de apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 12 op het ministerie verduidelijkt worden?De verhoging van de apparaatskosten op het ministerie voor beleidsartikel
12 is het gevolg van een algemene verhoging van de kosten voor personeel en
materieel op het departement alsmede het geschatte gevolg van de uitbreiding
in het kader van de capaciteitsversterking op het gebied van Ontwikkelingssamenwerking,
vooruitlopend op de definitieve bepaling van de extra inzet van
personeel op de diverse beleidsartikelen. In dit verband zij ook verwezen
naar de bedrijfsvoeringsparagraaf op blz. 152 van de Begroting 2002.209Waarom is gelet op de nota «ondernemen tegen
armoede» en de prima doelstellingen op blz. 120 en 121 toch het budget
voor beleidsartikel 12 niet verhoogd?In de notitie «Ondernemen tegen armoede» en het Algemeen Overleg
over de notitie werd reeds geïndiceerd dat de grootste winst bij de samenwerking
met het bedrijfsleven teneinde de private sectorontwikkeling in ontwikkelingslanden
te stimuleren niet zozeer ligt bij het intensiveren van de beschikbare hoeveelheid
publieke middelen, maar meer in zaken als het vergroten van beleidscoherentie,
het verbeteren van de nationale beleidsomgeving en het stroomlijnen van bestaande
instrumenten. In de aanvullende notitie op «Ondernemen tegen armoede»
is deze stelling nader onderbouwd en uitgewerkt.210Hoe kijkt de regering aan tegen het behartigen van
Nederlandse belangen door middel van «negatieve» instrumenten,
zoals sancties, boycot en dergelijke?Sanctiemaatregelen vormen – zoals is terug te vinden in de notitie
«Sancties: een balans tussen legitimiteit, proportionaliteit en effectiviteit»
(27 477, nr. 1) – een middel om de naleving van internationale
normen af te dwingen, waarbij zowel gedragsverandering als het voorkomen van
ongewenst gedrag kan worden beoogd. Sancties worden in de regel niet als losstaand
instrument gehanteerd. De inzet van dit soort «negatieve» instrumenten
moet dan ook eerder worden gezien als onderdeel van een brede strategie voor
het bereiken van een – in multilaterale kaders – gesteld doel,
dan als instrument ter behartiging van exclusief Nederlandse belangen.211Waarom is gekozen voor nieuwe economische steunpunten
in Recife, Kunming en Krakow? Welke factoren spelen een rol bij het bepalen
van nieuwe steunpunten?Naast de genoemde steunpunten wordt ook in Lyon een steunpunt geopend
zoals in de MvT staat vermeld. Dit steunpunt wordt daarom in de beantwoording
betrokken.Op basis van economische indicatoren en geregistreerde belangstelling
van het Nederlandse bedrijfsleven wordt geregeld gekeken of in een bepaald
land een economisch steunpunt noodzakelijk is om het Nederlandse bedrijfsleven
te ondersteunen.Voor de betreffende landen geldt dat de belangstelling van het bedrijfsleven
groot is. Polen is zelfs het meest bevraagde land bij de Economische Voorlichtingsdienst.
Voor de regio's waarin de steunpunten Recife, Kunming Lyon en Krakow liggen
geldt dat deze een hoge economische potentie hebben en er een concentratie
van sectoren is die interessant is voor het Nederlandse bedrijfsleven waaronder
landbouw, infrastructuur, energie en milieu. Tegelijkertijd zijn het regio's
waar de verschillen in cultuur van zakendoen groot zijn, de taal een struikelblok
vormt en het noodzakelijk is om over goede contacten bij verschillende overheidsinstanties
te beschikken. De regio's vertegenwoordigen een grote bevolkingsgroep, te weten 45 miljoen
in Recife, 40 miljoen in Kunming en 10 miljoen in Lyon. Tot slot geldt in
Brazilië, China, Frankrijk en Polen dat de Nederlandse ambassade en de
Consulaten-Generaal veraf gelegen liggen van deze economisch potentiële
regio's.212Hoe denkt de regering de positie van Nederland beter
te kunnen behartigen in EU-verband?De standpuntbepaling en belangenbehartiging in EU-verband is een voortdurend
aandachtspunt voor de regering.Onlangs heeft de regering in de notitie «positionering en de coördinerende
rol van buitenlandse zaken in het Europese en Internationale beleid»
(d.d. 19 september 2001), nadere gedachtenlijnen en plannen gepresenteerd.
Deze notitie, die ook de kamer toeging, behandelt de vormgeving van de structuren
tussen de ministeries te Den Haag.In Europees verband benut de regering diverse instrumenten om op strategische
wijze en op momenten die zich daartoe lenen nadere initiatieven te ontplooien
in Europees verband, zoals dit ook gebeurde bij de totstandkoming van de openbaarheidsverordening.
Naast de gebruikelijke multilaterale diplomatie onderneemt de regering hierbij
onder meer bilaterale initiatieven en gebruikt zij non-papers.Vanzelfsprekend schakelt de regering hierbij ook het postennetwerk in
de EU-lidstaten en kandidaat-lidstaten in. Bij de bezetting van deze (soms
kleine) posten wordt dan ook gestreefd naar een personele invulling die kennis
van het gastland paart aan ervaring met Europese integratie.Deze aanpak, in zowel nationaal als Europees verband, waarborgt naar het
oordeel van de regering de efficiënte belangenbehartiging van Nederland
in EU-verband.213Wat is de visie van de regering ten aanzien van de
drugsbestrijding in Colombia door de Verenigde Staten (het zogenaamde Plan
Colombia)?Nederland stelt zich op het standpunt dat bij het tegengaan van de productie
van illegale drugs de positie van de verarmde Colombiaanse plattelandsbevolking
en overwegingen m.b.t. het milieu een belangrijke rol moeten spelen. Voor
zover door de uitvoering van het Plan Colombia milieuschade wordt toegebracht
en militarisering van het conflict wordt bevorderd, neemt de EU afstand van
het Plan Colombia.De EU richt zich op het stimuleren van de verbouw van alternatieve landbouwproducten,
op de bevordering van sociaaleconomische ontwikkeling en op het ondersteunen
van het beleid van President Pastrana voor zover dat gericht is op het totstandkomen
van vreedzame verhoudingen in Colombia. Waar illegale drugs worden verbouwd
op plantages van grootgrondbezitters die veelal buiten Colombia woonachtig
zijn, is het echter vaak noodzakelijk militairen in te zetten om de gewapende
tegenstand van de drugsbaronnen te breken.214Hoe staat het met de uitvoering van de Motie Koenders
over de Suhartogelden en de vereiste dat Nederland hier een eigen onderzoek
naar start? Wanneer is dat onderzoek gestart? Wat zijn de eerste resultaten
en wanneer wordt de Kamer over de conclusies ingelicht?In mijn brief van 24 september heb ik, mede namens de minister van Justitie,
de Kamer vertrouwelijk geïnformeerd over de laatste ter zake relevante
ontwikkelingen. Op basis van deze informatie kom ik tot de conclusie dat de
Nederlandse regering doet wat binnen de mogelijkheden ligt om
de mogelijke relatie tussen de familie Soeharto en Nederlandse banken bloot
te leggen.215Wat heeft de sectorale steun aan China op het gebied
van mensenrechten tot nu toe concreet opgeleverd?In het beleidskader van het programma voor Goed Bestuur, Mensenrechten
en Vredesopbouw (GMV) ten aanzien van China is gesteld dat het programma moet
aansluiten bij de aandachtspunten, die door de VN-Hoge Commissaris voor de
Mensenrechten (UNHCHR) zijn geïdentificeerd voor een VN-mensenrechtenprogramma
in China. China heeft op 20 november 2000 een Memorandum of Understanding
(MoU) ondertekend met de UNHCHR. Hierdoor is het GMV-programma in China eerst
in 2001 gestart. De focus van het programma ligt bij de verdere ontwikkeling
van de Chinese rechtsstaat. Gezien de recente start is het thans te vroeg
om concrete resultaten van het programma te kunnen aangeven.216Kan de regering ingaan op de onderhandeling rondom
de toestroom van alleenstaande minderjarige asielzoekers vanuit China naar
Nederland en op de belemmeringen voor terugkeer van uitgeprocedeerde Chinese
asielzoekers?Uitgeprocedeerde Chinese asielzoekers die niet meer over geldige reisdocumenten
beschikken, dienen om te kunnen terugkeren naar China een vervangend reisdocument
aan te vragen bij de Chinese ambassade in Den Haag. De Chinese ambassade gaat
alleen over tot verstrekking van een vervangend reisdocument in die gevallen
dat de identiteit en nationaliteit van betrokkene kan worden vastgesteld.
Dit is slechts bij 20% het geval.Op basis van een met de Chinese autoriteiten overeengekomen «Memory
Of Understanding» (MOU) zijn onlangs – bij wijze van proef –
Chinese taalexperts naar Nederland gekomen, die de IND zullen assisteren bij
het vaststellen van de identiteit en de nationaliteit van alleenstaande minderjarige
asielzoekers (ama's) en illegale Chinezen. Het is nog te vroeg om te kunnen
constateren of hierdoor het percentage identiteits- en nationaliteitsvaststellingen
toeneemt.Overigens is de toestroom van ama's vanuit China naar Nederland de laatste
tijd afgenomen. Kwamen er begin 2001 nog ongeveer zestig Chinese ama's per
maand naar Nederland, de laatste twee maanden betrof die instroom nog maar
zo'n twintig per maand.217Hoe probeert de regering de aandacht voor HIV/AIDS
op de internationale agenda te plaatsen en hoe bevordert de regering de bewustwording
bij de overheid van landen waar Aids-epidemieën zijn?De afgelopen jaren heeft Nederland tijdens alle belangrijke internationale
conferenties en Toppen expliciete aandacht gevraagd voor HIV/AIDS. Ook zet
Nederland HIV/AIDS vrijwel altijd op de agenda voor besprekingen met de Wereldbank,
UNDP, WHO, UNFPA en UNICEF. Binnen de VN familie is UNAIDS, de coördinerende
VN-organisatie op het gebied van HIV/AIDS, de belangrijkste actor om wereldwijd
betrokkenheid en politieke steun op alle niveaus te genereren en bewustwording
bij overheden te bevorderen. Nederland is de tweede belangrijkste donor van
UNAIDS (39 mln. gulden in 2001). Nederland heeft een actieve rol gespeeld bij het opstellen van de «Declaration
of Commitment on HIV/AIDS: Global Crisis-Global Action», uitgebracht
tijdens de Speciale Sessie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties
(juni 2001 in New York). Dit document is een belangrijk instrument in het
mobiliseren van internationale politieke steun ter bestrijding van de epidemie.
Op basis hiervan worden regeringen ook aangesproken op hun belofte, dat ze
de AIDS epidemie zullen bestrijden.De Nederlandse ambassades spelen een rol in het vergroten van de bewustwording
van overheidsinstanties van getroffen landen. Middels beleidsoverleg, samenwerking
met ministeries en ondersteuning bij het formuleren en uitvoering van nationale
plannen ter bestrijding van HIV/AIDS wordt de betrokkenheid, politieke wil
en daadkracht van overheidsinstanties in getroffen landen vergroot.Daarnaast ondersteunt Ontwikkelingssamenwerking internationale organisaties
en netwerken als het International Partnership on AIDS in Africa (IPAA), het
«Global Network of People Living with HIV/AIDS» en het Asian Harm
Reduction Network. Al deze organisaties ijveren voor een grotere aandacht
voor de AIDS-epidemie, zowel op internationaal, als regionaal en nationaal
niveau. Deze netwerken en maatschappelijke organisaties spelen een belangrijke
rol om enerzijds bewustwording en politieke wil bij nationale overheden te
vergroten en anderzijds de AIDS-epidemie daadwerkelijk aan te pakken.218Wat is de reden van de verlaging van de post «POBB/Algemeen»?Er is geen sprake van een verlaging van het Programma Ondersteuning Buitenlands
Beleid (POBB). Voor het POBB is structureel EUR 8,2 (NLG 18 miljoen) beschikbaar,
verdeeld naar de beleidsthema's veiligheidsbeleid, mensenrechten en algemeen.
Het POBB werd in 2001 incidenteel verhoogd met EUR 4,0 miljoen (NLG 8,8 miljoen)
ten behoeve van de Nederlandse bijdrage aan de ontmanteling van onveilige
kerncentrales in Midden- en Oost-Europa.219Op welke termijn verwacht de regering dat mvv-aanvragen
binnen de wettelijke termijn afgehandeld worden?De betrokken ketenpartners (de ministeries van Justitie en van Buitenlandse
Zaken en de Vreemdelingendiensten) werken in een gezamenlijk project aan verbetering
van de mvv-procedure. Door het creëren van een transparante procedure
met een heldere taakverdeling tussen de diverse uitvoerende instanties en
door gebruikmaking van elektronische informatie-uitwisseling wordt beoogd
de doorlooptijden van de mvv-procedures in behoorlijke mate te bekorten.Naar verwachting zal de nieuw ingerichte mvv-procedure in het eerste kwartaal
2002 van start gaan.220Gesteld wordt dat extra middelen worden toegevoegd
aan de begroting van Buitenlandse Zaken voor de identiteitsvaststelling van
alleenstaande minderjarige asielzoekers. Kan de regering aangeven om welk
bedrag het hier gaat en hoe dit bedrag zich verhoudt ten opzichte van de begroting
voor het programma «asiel en migratie»?Aan de begroting is in 2002 NLG 3 500 000 toegevoegd. Dit bedrag
is bepaald op basis van de door de IND geschatte aantallen te verrichten identiteitsvaststellingen voor minderjarige asielzoekers. Op basis
van deze schatting is becijferd welke capaciteitsuitbreiding voor uitvoering
van de hieraan verbonden werkzaamheden noodzakelijk is binnen het BZ-netwerk.
De begroting voor het programma asiel en migratie overstijgt de ministeriele
begroting van BZ. De minister van Justitie is eerstverantwoordelijke voor
de totaalbegroting.221Hoe denkt de regering terug- en overnameregelingen
met derde landen effectief uit te voeren?De regering streeft ernaar om met een steeds groter aantal landen tot
terugkeer- en overname-afspraken te komen. Het thema terugkeer kan mede hierdoor
een meer prominente plaats innemen in de buitenlandse betrekkingen van Nederland.Een aantal terug- en overname-regelingen is reeds in Benelux-verband gesloten.
Naast een onderlinge Benelux-overeenkomst betreft het verdragen met drie andere
EU-lidstaten en met een aantal Oost- en Centraal-Europese landen, waaronder
Roemenië en Bulgarije. Ook bestaat er een verdrag van de Schengen-partners
met Polen.In verschillende stadia van voorbereiding zijn met name Benelux-regelingen
met ongeveer twintig andere landen, waaronder Nigeria, India, Algerije, Georgië
en Joegoslavië.Ten slotte is van belang dat de Gemeenschap met het Verdrag van Amsterdam
de bevoegdheden heeft gekregen op het gebied van terug- en overname. Tijdens
de Europese Raad in Tampere is de Raad verzocht terug- en overname overeenkomsten
te sluiten of standaardclausules met dit doel op te nemen in andere overeenkomsten
tussen de Europese Gemeenschap en derde landen of groepen van landen. De Algemene
Raad is akkoord gegaan met het onderhandelingsmandaat voor de Commissie om
een terug- en overnameovereenkomsten af te sluiten. Inmiddels zijn teksten
van ontwerp terug- en overnameovereenkomsten overhandigd aan vier landen en
twee administratieve regio's: Rusland, Marokko, Pakistan, Sri Lanka, Hong
Kong en Macao.222Hoeveel extra vertrouwensadvocaten zijn er thans ingezet?
Wordt thans voldaan aan het vereiste van de Nationale Ombudsman om op iedere
post meerdere vertrouwenspersonen aan te stellen?Sinds 1998 is het aantal vertrouwenspersonen verdubbeld. De uitbreiding
is met name gerealiseerd op posten die voorheen nog niet beschikten over een
vertrouwenspersoon.De uiteindelijke doelstelling om op iedere voor asielonderzoeken relevante
post meerdere vertrouwenspersonen te hebben is evenwel nog niet gehaald.223Is de regering bereid om, vanwege de doorslaggevende
betekenis van de rapportage van vertrouwensadvocaten, voor een onafhankelijke
commissie in te stellen die de werkwijze van vertrouwensadvocaten stelselmatig
controleert?Er wordt geen noodzaak gezien voor de instelling van een dergelijke commissie.
De rapportages van de vertrouwenspersonen worden gecontroleerd door de ambassade
en door de voor ambtsberichten verantwoordelijke afdeling op het ministerie.
In het kader van de zogenaamde REK-check (de controle door de
IND van de asielonderzoekdossiers van het ministerie van Buitenlandse Zaken)
wordt ook de wijze van onderzoek op zorgvuldigheid gecontroleerd. Bovendien
kan de vreemdelingenrechter in een beroepsprocedure inzage vragen in het dossier
en zodoende een oordeel vellen over het onderzoek.224Welke zijn, naast het project in Galle (Sri Lanka),
de projecten die in Zuid-Afrika, Suriname en Ghana naar alle waarschijnlijkheid
in 2002 zullen starten?In Zuid-Afrika zullen naar alle waarschijnlijkheid aan het einde van 2001
of aan het begin van 2002 twee projecten starten: «Castle of Good Hope
Orientation Centre» en «Restauratie Genadendal». In Ghana
zal naar verwachting het project «Elmina Cultural Heritage Strategy
Management Program» in 2002 van start gaan. De beschrijving van deze
projecten is opgenomen in de bijlage bij kamervraag 51. Voor Suriname is in
september 2001 het beleidskader «gemeenschappelijk cultureel erfgoed
Suriname» ondertekend door Staatsecretaris Van der Ploeg en de Surinaamse
minister van Onderwijs. Dit document vormt het kader waarbinnen de komende
jaren Nederland en Suriname om zullen gaan met het Gemeenschappelijk Cultureel
Erfgoed in Suriname. Onderdeel van het beleidskader is een lijst met projecten
die voor Suriname en Nederland prioritair zijn en eventueel in aanmerking
komen voor Nederlandse financiering. Het is de verwachting dat een aantal
van deze projecten in 2002 gestart zullen worden. In de bijlage is het beleidskader
inclusief de lijst met projecten opgenomen. Zoals de Staatssecretaris van
onderwijs, cultuur en wetenschappen in zijn brief van 15 mei 2001 aan de Tweede
Kamer (TK, 2000–2001, 27 432, nr 31) heeft laten weten, zal voor
de prioritairslanden binnen het gemeenschappelijk cultureel erfgoedbeleid
(Zuid Afrika, India, Sri Lanka, Indonesië, Ghana, de Russische federatie)
landenspecifieke beleidskaders worden ontwikkeld. In deze brief zei hij voorts
toe de Kamer hierover in het najaar nader te informeren.225Van hoeveel VOC-schepen is Nederland eigenaar? Waar
liggen ze en geldt het Nederlandse eigendom alleen voor schepen die in de
internationale wateren liggen?De Staat der Nederlanden is de rechtsopvolger van de VOC. De Staat is
daarom eigenaar van alle VOC-schepen, niet slechts van schepen die in de internationale
wateren liggen.Uit het verleden zijn geen VOC-schepen intact overgebleven. Er zijn alleen
wrakken van schepen die gedurende het bestaan van de VOC zijn vergaan. De
spreiding van dit scheepsarcheologisch erfgoed is net zo uitgebreid als de
grote geografische spreiding van maritieme activiteiten in de VOC-periode.
Nauwkeurige informatie over het aantal vergane VOC-schepen en hun vindplaatsen
ontbreekt. Vermoedelijk zijn enkele honderden schepen vergaan. In de notitie
«Verstrooid verleden» (Tweede Kamer, vergaderjaar 1996–1997,
25 320, nr. 1) die de staatssecretarissen van Buitenlandse Zaken
en van Cultuur u op 16 april 1997 deden toekomen, werd reeds melding gemaakt
van het feit dat het aantal ontdekte scheepswrakken de laatste decennia is
toegenomen. De voornaamste verklaring hiervoor is dat de onderwaterwereld
in snel tempo wordt ontsloten, omdat betere apparatuur beschikbaar is gekomen.
Tevens is de zucht naar economisch gewin van «schatgravers» van
belang. Op grond hiervan doen zich regelmatig verschillen van inzicht voor
tussen de Nederlandse Staat en buitenlandse overheden of particulieren met
betrekking tot specifieke VOC-schepen. Een ambtelijke werkgroep
van de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, Financiën
en Buitenlandse Zaken ontwikkelt thans een beleidskader voor historische scheepswrakken
buiten Nederland, dat naar verwachting begin 2002 gereed zal zijn en u zal
worden toegezonden.226Wat betekent de «k=v veronderstelling»
onder budgetflexibiliteit van het niet-beleidsartikel 18?De «k=v veronderstelling» (kas is gelijk aan verplichtingen)
houdt in dat de budgetflexibiliteit van de apparaatsuitgaven beperkt is. Dit
komt omdat voor een groot deel van de apparaatsuitgaven (zoals salarissen,
huren en soortgelijke periodieke verplichtingen) is bepaald dat dergelijke
verplichtingen tevens in dat jaar als kasuitgaven worden geraamd. In de comptabele
wet- en regelgeving is vastgelegd voor welke uitgavencategorieën het
zogenaamde «kas-= verplichting» principe geldt.227Hoe beoordeelt de regering de coördinerende rol
van Buitenlandse Zaken voor HGIS? Welke sterkten en zwakten zijn daarbij aanwijsbaar?
Welke verbeteringen stelt de regering daarbij voor?De coördinerende rol van Buitenlandse Zaken voor de HGIS, met name
op beleidsmatig gebied, is in het afgelopen jaar versterkt. Om de ambtelijke
voorbereiding op een hoger plan te brengen is de interdepartementale afstemming
nader gestructureerd, met name via de Coördinatie Commissie voor Internationale
Aangelegenheden (CoRIA), het hoog-ambtelijke voorportaal van de Raad voor
Internationale Aangelegenheden (REIA/IA). In de CoRIA, die nu een vast vergaderritme
kent, worden meer beleidsdossiers dan voorheen op HGIS-terrein inhoudelijk
voorbereid en interdepartementaal afgestemd ten behoeve van politieke besluitvorming.
De ervaringen met deze nieuwe werkwijze zijn positief.228Kan worden aangegeven hoe groot de Nederlandse bijdrage
aan het HIPC-initiatief zal zijn?Antwoord (tevens antwoord op vraag 230):Nee, nog niet. Voor wat betreft de bijdrage aan het HIPC Trust Fund geldt
dat nog onduidelijk is wat de financiële behoefte is. Ervan uitgaande
dat alle gedane donortoezeggingen tijdig zullen worden gehonoreerd, is de
financiering van het HIPC Trust Fund voorlopig gegarandeerd. Echter, de verplichtingen
van het HIPC Trust Fund kunnen in de loop van 2002 toenemen als gevolg van
1) toetreding van meer landen tot het HIPC-initiatief, 2) mogelijke financiering
van achterstalligheden van HIPC-landen, 3) een toenemend aantal landen dat
het HIPC-beslispunt (interim kwijtschelding) of het HIPC-eindpunt (kwijtschelding
uitstaande hoofdsommen) bereikt en 4) additionele schuldverlichting aan landen
die het eindpunt bereikten en als gevolg van exogene schokken toch geen duurzame
schuld blijken te hebben. Daarnaast wordt de uiteindelijke hoogte van de Nederlandse
bijdrage in 2002 mede bepaald door de bijdrage van overige donoren aan het
HIPC Trust Fund. N.B.: Tot nu toe heeft Nederland in totaal USD 138 miljoen
(EURO 150 miljoen) bijgedragen aan dit multilaterale deel van het HIPC-initiatief.De kwijtschelding van bilaterale schulden in het kader van het HIPC-initiatief
is afhankelijk van het moment waarop landen het HIPC-beslispunt of -eindpunt
bereiken. Aangezien een aantal landen in 2002 naar verwachting het eindpunt
zal bereiken, zal dit leiden tot een aanzienlijke Nederlandse
bijdrage in 2002. In bilateraal verband heeft Nederland tot en met 2000 NLG
777 miljoen (EURO 352 miljoen) kwijtgescholden in HIPC-kader.229Kunt aangegeven worden waar het geld, dat op het artikel
van macrogeoriënteerde programmahulp geparkeerd stond aan is uitgegeven?Uit tabel 4.3 op blz. 19 van de HGIS-nota blijkt hoe een deel van de groei
van het ODA-budget een bestemming heeft gevonden. In 2002 betreft dit met
name hogere uitgaven voor noodhulp (EUR 34 mln), bilaterale ontwikkelingssamenwerking
(sectoraal en thematisch EUR 26 mln), ontwikkelingsbanken en EKI-toerekening
(EUR 48 mln), toerekening van externe EU-programma's (EUR 19 mln) en vervroegde
verzilvering door IFAD van reeds toegezegde bedragen (EUR 10 mln).230Hoe groot is de Nederlandse bijdrage aan het HIPC-initiatief?Zie het antwoord op vraag 228.231Waar is het geld, dat op het artikel van macro-geöriënteerde
programmahulp geparkeerd stond, aan uitgegeven?Zie het antwoord op vraag 229 BIJLAGE Bijlage bij vraag 167 n.a.v. de MvT 2002Indicatieve verdeling landenallocatie 17 + 3 over gekozen
sectoren (x Euro 1000)  Land200120022003BANGLADESH   Waterbeheer12 93321 27322 635Gezondheidszorg5 5519 07611 345Onderwijs3 6717 2609 076 Rurale Electrificatie09 0769 529 Sectordoorsnijdende programma's1 5783 1763 176 Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)1 2061 416327Macrosteun  6 217totaal*24 93851 27762 304 * De sprong van 2001 naar 2002 is deels
het gevolg van incidenteel lagere uitgaven dan gepland (Euro 10 mln) in 2001
vanwege tegenvallers in de uitvoering.     BOLIVIA   Rurale Ontwikkeling6 8074 6294 810Onderwijs6 3537 6247 624 Decentralisatie en Inst. Ontwikkeling3 1764 9924 992Sectordoorsnijdende programma's6 3533 6302 723Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)3 6763 6301 361Macrosteun17 85611 34514 339totaal44 22135 84935 849    BURKINA FASO   Plattelandsontwikkeling9 3027 4087 533Onderwijs4 4026 7866 852Gezondheidszorg2 6322 2382 314Sectordoorsnijdende programma's1 8152 4622 450Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)136  Macrosteun6 8078 62210 346totaal25 09427 51729 496    EGYPTE   Drinkwater/Sanitatie3 1763 9215 218Waterbeheer5 4005 5547 034Landbouw1 1802 1242 496Gezondheid2 2692 2872 269 Sectordoorsnijdende programma's2 8592 4502 587Macrosteun4 0844 084  Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)   totaal18 96820 42019 603    ERITREA*   sectorkeuze is nog niet gemaakt   totaal6 5345 4457 260* Betreft prognose uitgaande van normalisering
van de politieke situatie.     ETHIOPIE*   sectorkeuze is nog niet gemaakt    totaal18 69624 08126 773* Betreft prognose uitgaande van normalisering
van de politieke situatie.     GHANA   Gezondheid7 1707 0119 076Milieu2 2693 7664 311 Sectordoorsnijdende programma's454227272 Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)113  Macrosteun6 5348 78111 208totaal16 54019 78524 867 INDIA   Onderwijs*26 42828 47624 504Rurale ontwikkeling8 11116 43029 949 Stedelijk milieu**2 0003 1903 630Gezondheidszorg182454908 Sectordoorsnijdende programma's6 10810 08310 119 Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)8 8567 5226 035Macrosteun008 350totaal51 68466 15683 496 * De wederopbouw in de onderwijssector
na de aardbeving in Gujarat leidt in 2001 en 2002 tot extra uitgaven. De uitgaven
bevinden zich in 2003 weer op een structureel niveau. ** Het bedrag voor stedelijk milieu voor
2002 wijkt af van de MvT. De werkelijke allocatie bedraagt Euro 3 190 000
i.p.v. Euro 30 417 000 (NLG 7 030 000 i.p.v. NLG 67 030 000
a.g.v. een zetfout).     INDONESIE   Goed Bestuur5 4458 39510 437Onderwijs31 76541 74843 563 Community Recovery17 6978 3958 395Water2 1785 2185 218 Sectordoorsnijdende programma's02 950908 Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)4 5384 5382 723totaal61 62371 24371 243    JEMEN   Water4 0844 0844 084Gezondheid6 6036 6036 603Landbouw3 1763 1763 176Onderwijs8 5549 0769 076 Sectordoorsnijdende programma's4 0845 4005 400Macrosteun6 8076 8076 807 Nationaal Geschenk182454454totaal33 48935 59935 599    MACEDONIE   Openbaar bestuur2 72312 93312 933Landbouw3 6303 6303 630Onderwijs5 4455 4455 445 Sectordoorsnijdende programma's227227227 Exitprogramma's (buiten de gekozen programma's)227  Macrosteun22 69022 69022 690totaal34 94244 92544 925    MALI   Rurale Ontwikkeling8 1708 5279 076Onderwijs2 7234 4034 992Gezondheidszorg3 2223 9784 084Sectordoorsnijdende programma's681413272Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)2739018Macrosteun9 0769 52912 297totaal24 14326 94130 739 MOZAMBIQUE   Water en sanitatie4 8104 0844 992Milieu3 1767 4277 714Gezondheid*9 0764 5385 445Onderwijs3 9485 8435 899 Sectordoorsnijdende programma's4 0615 1994 855 Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)4 7874540Macrosteun10 07412 38813 976totaal39 93339 93342 882 * De uitschieter in de gezondheidssector
in 2001 is het gevolg van een verzoek door Mozambique om een extra bijdrage
dit jaar voor o.a. de aankoop van medicijnen.     NICARAGUA   Rurale ontwikkeling2 7683 1763 857 Micro-en kleinbedrijf ontwikkeling9531 5882 269Gezondheidszorg7262 0422 723 Sectordoorsnijdende progamma's3 4031 9511 951 Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)1 13411391Macrosteun7 2607 4657 260totaal16 24516 33618 151     SRI LANKA   Milieu1 3613 1082 587 Rurale ontwikkeling3 1763 7954 538 Humanitaire hulp, rehabilitatie &3 8574 5334 855Sectordoorsnijdende programma's681  totaal9 07611 43511 980    TANZANIA   Onderwijs6 4896 7817 034Lokaal bestuur7 7149 7619 983 Gezondheidszorg & drinkwater7 3977 8688 622 Private sector2 2243 9554 084 Sectordoorsnijdende programma's1 6342 2643 176 Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)4 039554136Macrosteun15 88215 08817 834totaal45 37846 27150 869    UGANDA   Lokaal bestuur7 2607 1567 170Onderwijs9 98310 89112 706 Juridische sector1 1342 3234 538 Sectordoorsnijdende programma's5901 2301 361 Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)1 8151 134454Macrosteun9 52910 66415 429totaal30 31333 39841 657    VIETNAM   Bossen en biodiversiteit4 0844 7246 353 Waterbeheer en watertransport2 4962 6544 538Gezondheidszorg3 1764 2396 353Sectordoorsnijdende programma's1 3611 2251 180Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)2 2691 225454Macrosteun*5 6729 52910 165totaal19 05923 59729 042 * Dit betreft co-financiering van een
WB-lening (Poverty Reduction Strategy Credit) die zich specifiek richt op
verbetering van het begrotings- en verantwoordingsproces en verhoging van
de transparantie en efficiëntie van de publieke uitgaven ter ondersteuning
van de armoedestrategie. ZAMBIA   Gezondheid9 98310 21910 437Onderwijs5 4456 3957 714 Economische ontwikkeling4 5384 5384 538 Sectordoorsnijdende programma's1 8152 5812 950Macrosteun  2 859totaal21 78123 73328 497    ZUID-AFRIKA   Onderwijs*8 8498 9273 857Justitie2 4963 6305 672 Lokaal bestuur3 8575 4455 445Jeugd4 5385 5396 353 Sectordoorsnijdende programma's  1 361 Exitprogramma's (buiten de gekozen sectoren)   totaal19 73923 54122 689* De afname van uitgaven in 2003 in de
onderwijssector t.o.v. 2002 is niet het gevolg van een vermindering van de
inspanning, maar is veroorzaakt door versnelde betalingen t.b.v. schoolboeken
in 2001 en 2002.XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Van Middelkoop (ChristenUnie), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA), Verhagen (CDA),
ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Hoekema
(D66), Marijnissen (SP), M. B. Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Van
't Riet (D66), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), de Boer (PvdA), voorzitter,
Verburg (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Remak (VVD), Wilders
(VVD), Molenaar (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA), Cörüz (CDA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Rouvoet
(ChristenUnie), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Eurlings (CDA), Cherribi
(VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks),
Gortzak (PvdA), Ter Veer (D66), Snijder-Hazelhoff (VVD), Albayrak (PvdA),
Van Oven (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Rosenmöller (GroenLinks), Bussemaker
(PvdA), Rijpstra (VVD), Balemans (VVD), Duivesteijn (PvdA), Van den Akker
(CDA), Leers (CDA).XNoot1Kamerstukken II 2000–2001, 27 407, nr. 9. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28000-V-12.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl