Het millenniumvraagstuk en zorg; Rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26362, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

30-12-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26362 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoud 1. INLEIDING2. BESTUURLIJKE VERANTWOORDELIJKHEID3. TWEE ACADEMISCHE ZIEKENHUIZEN4. INZICHT MINISTER VAN VWS 4.1. Enquêtes4.2. Kwaliteitstoetsen5. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 5.1. De ziekenhuizen5.2. De minister6. REACTIES ACADEMISCHE ZIEKENHUIZEN EN MINISTER EN NAWOORD
REKENKAMER 6.1. Reactie academische ziekenhuizen6.2. Reactie minister6.3. Nawoord RekenkamerBIJLAGE ACADEMISCH ZIEKENHUIS AInhoud 1. INLEIDING2. ORGANISATIE 2.1. Bestuurlijke verantwoordelijkheid2.2. Organisatie 2.2.1. Inrichting projectorganisatie2.2.2. Planning2.2.3. Methoden en technieken2.2.4. Rapportering2.2.5. Kwaliteitsborging3. VOORTGANG 3.1. Verrichte werkzaamhedenTabel 1: stand van zaken inventarisatie en analyse van
objecten Tabel 2: Risico-classificatie van geïnventariseerde
objecten Tabel 3: Y2K- classificatie van 40 objecten Tabel 4: Millenniumbestendigheid van vitale objecten 3.2. Achterstanden3.3. Kwaliteit4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN5. REACTIE ACADEMISCH ZIEKENHUIS EN NAWOORD REKENKAMER 5.1. Reactie academisch ziekenhuis5.2. Nawoord RekenkamerBIJLAGE ACADEMISCH ZIEKENHUIS BInhoud 1. INLEIDING2. ORGANISATIE 2.1. Bestuurlijke verantwoordelijkheid2.2. Organisatie 2.2.1. Inrichting projectorganisatie2.2.2. Planning2.2.3. Methoden en technieken2.2.4. Rapportering2.2.5. Kwaliteitsborging3. VOORTGANG 3.1. Verrichte werkzaamheden3.2. Achterstanden3.3. Kwaliteit4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN5. REACTIE ACADEMISCH ZIEKENHUIS EN NAWOORD REKENKAMER 5.1. Reactie ziekenhuis5.2. Nawoord Rekenkamer
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26362Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 92 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 362Het millenniumvraagstuk en zorgnr. 2RAPPORTInhoud 1Inleiding2   2Bestuurlijke verantwoordelijkheid4   3Twee
academische ziekenhuizen5   4Inzicht minister
van VWS74.1Enquêtes7 4.2Kwaliteitstoetsen7   5Conclusies en aanbevelingen95.1De
ziekenhuizen9 5.2De minister9    6Reacties
academische ziekenhuizen en minister en nawoord Rekenkamer116.1Reactie academische ziekenhuizen11 6.2Reactie
minister11 6.3Nawoord Rekenkamer12     Bijlage:
Academisch ziekenhuis A   Bijlage: Academisch ziekenhuis B 1. INLEIDINGDe Algemene Rekenkamer schenkt de komende maanden in vier rapportages
aandacht aan de aanpak van de millenniumproblematiek en de voortgang in de
oplossing daarvan bij maatschappelijke sectoren waar belangrijke burgerbelangen
moeten worden veiliggesteld, namelijk gezondheid, veiligheid en inkomen. Dit
is het eerste rapport in die serie. Deze rapportage betreft de bescherming
van het patiëntenbelang in ziekenhuizen.Ziekenhuizen worden geconfronteerd met het gegeven dat grote hoeveelheden
complexe medische apparaten, systemen en installaties mogelijk behept zijn
met millenniumproblemen. Voorbeelden zijn beademingstoestellen, cardiografen,
bewakingssystemen, bloedgasanalysatoren, maar ook energieleverende systemen,
brandmeldingssystemen en administratieve systemen.Het millenniumprobleem is een van oorsprong technisch probleem: het gaat
hier om een grote hoeveelheid op zichzelf oplosbare automatiseringstechnische
kwesties. Een aantal factoren maakt echter van dit technische probleem een
managementprobleem bij uitstek. Ten eerste moeten technische problemen worden
opgelost onder een hoge tijdsdruk. Ten tweede moet rekening worden gehouden
met logistieke problemen. Ten derde bestaan er tussen de instellingen en bedrijven
die met het millenniumprobleem kampen grote onderlinge afhankelijkheden; niet
alleen waar het gaat om communicatie met behulp van informatietechnologie,
maar ook in de sfeer van de tijdige levering van diensten en producten. Ten
vierde is er het juridische aspect: de aansprakelijkheid voor schade en voor
de oplossing van de problemen.Vanwege de complexiteit van de problematiek en de grote patiëntenbelangen
die daarmee samenhangen, mag van ziekenhuizen worden verwacht dat zij de millenniumproblematiek
goed georganiseerd aanpakken.Het onderhavige onderzoek heeft niet de pretentie een representatief beeld
te geven van de stand van zaken in oktober 1998 bij de ziekenhuizen in Nederland.
Het onderzoek van de Rekenkamer heeft als doel om waar nodig aanknopingspunten
te bieden voor een krachtige aanpak van de problematiek door de ziekenhuizen,
en voor een invulling van de stimulerende en toezichthoudende rol die de minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport daarin speelt. De Rekenkamer heeft de
aanpak van het millenniumvraagstuk bij twee academische ziekenhuizen1 onderzocht en bezien hoe deze zich verhoudt tot de informatie
waarover de minister in het kader van haar toezichthoudende taak beschikt.Bij de beide academische ziekenhuizen is met name onderzocht hoe de Raden
van Bestuur sturing geven aan de oplossing van het millenniumprobleem bij
hun instellingen. Daarnaast zijn onderzocht de kwaliteit van de projectorganisaties,
de inschakeling van verschillende deskundigheden, met name medische deskundigheid,
de wijze waarop prioriteitenstellingen en planningen tot stand komen en welke
voortgang met de oplossing wordt gemaakt. Voorts is gekeken naar de mate waarin
interne en externe ketenafhankelijkheden in kaart zijn gebracht, de oplossingen
die daarvoor zijn bedacht, en naar de communicatie daarover op bestuurlijke
niveaus met betrokkenen buiten de ziekenhuizen.De Rekenkamer ontleent haar bevoegdheid voor onderzoeken als deze aan
artikel 59 van de Comptabiliteitswet. Een van de academische ziekenhuizen
heeft de bevoegdheden van de Rekenkamer voor dit onderzoek echter aan de orde
gesteld. Om ongewenst uitstel van het onderzoek te voorkomen en vanwege de
waarde die beide ziekenhuizen toekennen aan een onafhankelijke toetsing, is
de vraag naar de bevoegdheid van de Rekenkamer opgeschort. Beide ziekenhuizen
hebben vrijwillig hun medewerking aan het onderzoek verleend.
De Rekenkamer zal op deze kwestie hierop later terugkomen. 2. BESTUURLIJKE VERANTWOORDELIJKHEIDDe minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OC&W) hebben verantwoordelijkheden
voor – of zijn althans politiek aanspreekbaar op – de taken die
de academische ziekenhuizen verrichten op het gebied van zorg respectievelijk
onderwijs en onderzoek. De ministers hebben onderling afgesproken dat de zaken
die betrekking hebben op de millenniumproblematiek bij de academische ziekenhuizen
zullen worden behartigd door de minister van VWS.Het uitgangspunt van de regering bij de start van de aanpak van de millenniumproblematiek
was dat de instellingen op het «maatschappelijk middenveld» zelf
verantwoordelijk zijn voor de oplossing van de problematiek. Bij de ziekenhuizen,
met inbegrip van de academische ziekenhuizen, is die eigen verantwoordelijkheid
ook wettelijk verankerd in de Kwaliteitswet Zorginstellingen.De minister ziet het millenniumvraagstuk als een intern bedrijfsvoeringsprobleem
en heeft de Vereniging van de Academische Ziekenhuizen (VAZ) bij brief van
november 1997 op de eigen verantwoordelijkheid voor de oplossing ervan gewezen.
Zij rekent het echter wel tot haar verantwoordelijkheid om de aanpak binnen
de zorgsector te ondersteunen en de voortgang te monitoren. Met het oog daarop
heeft zij eind 1997 de oprichting van het Millennium Platform Zorg (MPZ) voor
en door de risicosectoren in het VWS-veld mogelijk gemaakt. Ook de VAZ is
in het MPZ vertegenwoordigd. Het MPZ heeft tot taak om de instellingen en
beroepsbeoefenaars bij de oplossing van eventuele millenniumproblemen te informeren,
te ondersteunen en activiteiten te coördineren. Tevens monitort het MPZ
door middel van enquêtes de voortgang in de sector en bericht het de
minister daarover regelmatig.De minister van VWS is verantwoordelijk voor het toezicht op de kwaliteit
van de zorg. Met de uitvoering van dit toezicht is de inspectie Gezondheidszorg
belast. De inspectie had bij het afsluiten van dit onderzoek (ultimo oktober
1998) nog geen audits bij de ziekenhuizen uitgevoerd naar de millenniumproblematiek.
De minister was in februari 1998 voornemens de inspectie Gezondheidszorg toe
te rusten met een speciale eenheid die zou bewaken of voldoende aandacht wordt
gegeven aan de aanpak van het millenniumvraagstuk. Na een wervingsactie in
de zomer van 1998 kon de inspectie haar capaciteit met vier personen uitbreiden.
Met deze medewerkers zal zij in de periode februari tot mei 1999 gerichte
procesaudits in risicosectoren kunnen uitvoeren.Begin november 1998 heeft de inspectie een beperkte vragenlijst opgesteld
die de inspecteurs in hun reguliere toezicht bij de instellingen moeten hanteren.
De inspectie heeft overigens met het MPZ afgesproken dat zij zal worden ingeschakeld
zodra blijkt dat er bij ziekenhuizen onaanvaardbare risico's ontstaan.De inspectie Gezondheidszorg heeft ook deelgenomen in een beperkt onderzoek
naar de millenniumproblematiek bij het Hartcentrum Rotterdam. De resultaten
van dit onderzoek zijn in oktober 1998 door het MPZ verspreid onder de ziekenhuizen. 3. TWEE ACADEMISCHE ZIEKENHUIZENDe ziekenhuizen worden geconfronteerd met millenniumproblemen in een complex
geheel van processen en afhankelijkheden, zowel in eigen huis als daarbuiten.
Niet alleen zullen de problemen voor de eigen instelling moeten worden opgelost,
maar ook zullen deze oplossingen bestuurlijk moeten worden ingebed in lokale
en regionale verbanden. Risicobeperkende maatregelen van de ziekenhuizen –
bijvoorbeeld gedeeltelijke opnamebeperkingen – kunnen immers consequenties
hebben voor het regionale zorgaanbod en vragen daarom om bestuurlijke beheersmaatregelen.De Rekenkamer heeft in haar onderzoek geconstateerd dat beide onderzochte
ziekenhuizen in de afgelopen periode veel werk hebben verricht in de vorm
van inventarisaties, analyses en tests.Zij komt op basis van haar onderzoek echter wel tot de conclusie dat er
nu nog onvoldoende zekerheid bestaat dat de millenniumproblematiek tijdig
en met de juiste prioriteitenstelling wordt aangepakt. De beide ziekenhuizen
maken nog onvoldoende voortgang.De beide ziekenhuizen lopen niet alleen achter op de eigen planningen,
maar ook op de sectorplanning van het MPZ. Volgens de MPZ-planning, die dateert
van juli 1998, zouden de ziekenhuizen de voorbereidings- en inventarisatiefase
al vóór de zomer van 1998 moeten hebben afgerond, had de analysefase
in september 1998 klaar moeten zijn en hadden ook de oplossingsstrategieën
moeten zijn opgesteld1.Een en ander wordt voornamelijk veroorzaakt door de wijze waarop de problematiek
in de praktijk wordt aangepakt. Het feit dat de millenniumproblematiek vooral
een managementprobleem is wordt nog onvoldoende onderkend. Hiervoor zijn een
aantal aanwijzingen.De projectstructuren blijken in de praktijk tot onvoldoende resultaten
te leiden. Er ontbreken instrumenten om de kwaliteit van de aanpak te waarborgen,
zoals interne controle en audits op de projectorganisatie waarmee de millenniumproblematiek
wordt aangepakt.Ook ontbreken ziekenhuisbrede risico-analyses die inzicht moeten bieden
in ketenafhankelijkheden en die moeten leiden tot goed onderbouwde prioriteitenstellingen.
Het gaat bij de risico-analyse in de ziekenhuizen om het in samenhang identificeren
van de belangrijkste primaire processen van de ziekenhuizen, bijvoorbeeld
bij het verlenen van spoedeisende hulp, intensive care en operatiekamer. De
aanpak van millenniumproblemen in apparatuur, systemen en installaties die
van vitaal belang zijn voor het ongestoord doen verlopen van deze primaire
processen verdienen naar de mening van de Rekenkamer prioriteit.Voorts concludeert de Rekenkamer dat de managementinformatie onvoldoende
betrouwbaar is. Hiervoor zijn drie redenen aan te geven:• de bestanden waarin de objecten worden geregistreerd, zijn onvolledig
en bevatten onjuistheden;• de risico-inschattingen van de objecten zijn niet gebaseerd op
een medische invalshoek. De risicoclassificatie blijkt in de praktijk nogal
eens te laag te zijn;• de interne voortgangsrapportages bevatten onvoldoende aanknopingspunten
voor sturing.De onbetrouwbaarheid van de informatie is mede te wijten aan het feit
dat de millenniumproblematiek nog teveel wordt benaderd vanuit een technische
invalshoek en te weinig vanuit het medisch belang van systemen, apparatuur
en installaties. Het is zeer waarschijnlijk dat medici – die vanuit
hun professionele achtergrond meer zicht hebben op ketenafhankelijkheden bij
de patiëntenzorg – tot een andere risico-inschatting komen dan
technici. Van het verantwoordelijke management mag worden verwacht
dat het zorg draagt voor de inschakeling van medici en zo nodig van andere
deskundigheden bij de verschillende fases van het project. Dit is nog onvoldoende
gebeurd.Omdat de managementinformatie onvoldoende betrouwbaar is, lopen de ziekenhuizen
het risico dat verkeerde beslissingen voor de prioriteitenstelling worden
genomen. De onjuiste beleidsinformatie bij de ziekenhuizen heeft ook repercussies
op de kwaliteit van de informatievoorziening aan het MPZ en de minister.De Rekenkamer acht de uitvoering van risico-analyses en kwaliteitstoetsen
op de projectorganisatie, de werkzaamheden, de bestanden en de beleidsinformatie
noodzakelijk voor een goede aanpak van de millenniumproblematiek. Naar haar
mening zal dit leiden tot een betrouwbare prioriteitenstelling. Deze analyses
en toetsen zijn tot nog toe niet uitgevoerd.Zogenoemde «impactanalyses» moeten antwoord geven op de vraag
wat er gebeurt als er onverhoopt binnen of buiten het ziekenhuis systemen,
apparatuur of installaties uitvallen als gevolg van het millenniumprobleem.
Zij vormen de basis voor op te stellen noodscenario's, risicobeperkende maatregelen,
noodplannen, rampenplannen en draaiboeken. Betrokkenen en bestuurlijke lagen
buiten de ziekenhuizen – te denken valt bijvoorbeeld aan gemeenten –
moeten tijdig van de consequenties van deze plannen op de hoogte worden gesteld,
zodat deze hierop kunnen aansluiten met eigen maatregelen. De noodzaak deze
plannen snel te ontwikkelen wordt versterkt door de oplopende achterstanden
en door de tijd die nodig zal zijn om de plannen op te stellen en te testen.
De ziekenhuizen hebben deze impactanalyses nog niet uitgevoerd en zijn derhalve
ook nog niet toe aan het opstellen van eerder genoemde plannen en maatregelen. 4. INZICHT MINISTER VAN VWS 4.1. EnquêtesHet MPZ houdt eens per kwartaal een enquête onder alle zorginstellingen.
De informatie hieruit gebruikt het MPZ ten behoeve van zijn ondersteunende,
coördinerende, faciliterende en monitorende activiteiten.De minister van VWS is voor haar informatie over de aanpak en voortgang
in hoge mate afhankelijk van de resultaten van deze enquêtes. Zij krijgt
hiervan de sectorgewijs geaggregeerde gegevens. De gegevens van de ziekenhuizen
worden dus groepsgewijs gepresenteerd. Dit houdt in dat de voortgang en specifieke
knelpunten bij individuele academische ziekenhuizen niet op het niveau van
het ministerie bekend worden.Op basis van de enquête van het MPZ over het tweede kwartaal 1998
heeft de minister in haar voortgangsrapportage van september 1998 aan de Tweede
Kamer gemeld dat de ziekenhuizen op schema liggen.Als deze voortgangsrapportage wordt bezien valt allereerst op dat er alleen
een globaal beeld van de projectorganisatie bij de instellingen wordt gegeven
en geen kwantitatief inzicht in de feitelijke voortgang. Ten tweede valt op
dat de antwoorden op de vragen in de enquête een rooskleurig beeld geven
op de punten bewustwording, organisatie en de voortgang van het project. Het
management van deze ziekenhuizen zou zich voldoende bewust zijn van de problematiek
en zou over plannen van aanpak en over voldoende menskracht beschikken. De
academische ziekenhuizen zouden voldoende inzicht hebben in de kritische bedrijfsprocessen
en de helft van de respondenten gaf aan voldoende inzicht te hebben in de
gevolgen van uitval van deze processen. Minder positief waren deze ziekenhuizen
over het stellen van prioriteiten en het opstellen van noodscenario's.Naar de mening van de Rekenkamer leent het instrument enquête zich
door de noodzakelijk beperkte vraagstelling niet goed voor een beoordeling
van de stand van zaken en van de kwaliteit van projectorganisaties, processen
en producten. Daaruit is te verklaren dat het beeld dat uit de rapportage
oprijst nogal positief is. Op grond van de bevindingen van haar onderzoek
waarschuwt de Rekenkamer voor te optimistische verwachtingen die door de enquêteresultaten
zouden kunnen worden gewekt. 4.2. KwaliteitstoetsenDe gegevens van de enquête bieden onvoldoende basis voor een realistisch
beeld van de stand van zaken bij de ziekenhuizen. Een ter plaatse uitgevoerde
toets op de kwaliteit van de projectorganisatie, de werkzaamheden, de bestanden
en de beleidsinformatie geeft naar de mening van de Rekenkamer wel zo'n beeld.
Het kan bovendien aanleiding zijn tot het doen van op het ziekenhuis toegesneden
concrete aanbevelingen.Het MPZ is voornemens om de ziekenhuizen in de komende maanden een gratis
«second opinion» aan te bieden. Deze kwaliteitstoets, te verrichten
door openbare adviesbureaus, heeft betrekking op de projectorganisatie en
de voortgang die de ziekenhuizen maken met de oplossing van de problematiek.De Rekenkamer juicht dit initiatief van harte toe. Naast het directe nut
ervan voor de ziekenhuizen biedt het de minister een instrument om zich op
de hoogte te stellen van de werkelijke stand van zaken in de aanpak van de
millenniumproblematiek bij de individuele ziekenhuizen. De minister kan dan
op basis van de resultaten van de second opinions en met behulp van het MPZ
en de inspectie Gezondheidszorg stimulerend of zo nodig corrigerend
bij individuele ziekenhuizen optreden. Overigens heeft de inspectie niet alleen
nog geen audits naar deze problematiek bij de ziekenhuizen verricht, ook heeft
zij tot op heden nog geen instrument ontwikkeld waarmee zij corrigerend kan
optreden bij ziekenhuizen die tekortschieten in de aanpak van de millenniumproblematiek. 5. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 5.1. De ziekenhuizenHoewel de twee onderzochte academische ziekenhuizen in de afgelopen periode
veel werk hebben verzet om de millenniumproblematiek het hoofd te bieden,
komt de Rekenkamer tot de conclusie dat deze instellingen zowel in kwantitatief
als in kwalitatief opzicht nog onvoldoende voortgang maken in de aanpak van
de millenniumproblematiek. Hierdoor bestaat er onvoldoende zekerheid dat de
millenniumproblematiek in de meest vitale systemen – bijvoorbeeld voor
de intensive care of voor het verlenen van spoedeisende eerste hulp zoals
beademingstoestellen, cardiografen, bewakingssystemen – met de hoogste
prioriteit wordt aangepakt.Het millenniumprobleem wordt nog onvoldoende behandeld als een managementprobleem.
De Raden van Bestuur geven onvoldoende sturing aan de aanpak en voortgang
bij hun instellingen. Dit blijkt uit het feit dat de bestuurlijke informatievoorziening
niet op orde is. De beleidsinformatie is onbetrouwbaar en bevat onvoldoende
aanknopingspunten voor sturing. Er zijn bovendien geen instrumenten aangebracht
om de kwaliteit van de aanpak te waarborgen zoals interne controle en projectaudits.De Rekenkamer acht het moment aangebroken dat alle Raden van Bestuur en
directies in de ziekenhuissector zich beraden over de noodzaak voor de eigen
instelling om over te gaan tot het versterken van de organisatiestructuren
waarmee de millenniumproblematiek wordt aangepakt en het opstellen van risico-analyses.
Dit zal in samenhang met de door de Rekenkamer noodzakelijk geachte inschakeling
van medici kunnen leiden tot een aanscherping van de prioriteitenstelling
en verbetering van de planning voor de tijdige aanpak van de meest vitale
systemen en apparatuur voor de verlening van spoedeisende eerste hulp en intensive
care. Hierbij moet overigens niet uit het oog worden verloren dat ook de ziekenhuisinformatiesystemen
een hoog risico kunnen hebben. Langdurige uitval van deze systemen zou tot
administratieve chaos leiden, wat eveneens een bedreiging voor het patiëntenbelang
vormt. Tevens moeten noodscenario's en rampenplannen worden opgesteld op basis
van uit te voeren impact-analyses. De door het MPZ voor de ziekenhuizen ontwikkelde
instrumenten kunnen voor deze activiteiten als basis dienen.Tevens zouden de Raden van Bestuur er zich van moeten vergewissen dat
de besluitvorming over zowel individuele als samenhangende systemen, medische
apparaten en installaties goed is. Instrumenten die hiervoor zouden moeten
worden ingezet zijn interne controles op het besluitvormingsproces en geregelde
onafhankelijke kwaliteitstoetsen. Ook moeten de Raden van Bestuur zich ervan
vergewissen dat zij juist en volledig over de aanpak en voortgang worden geïnformeerd. 5.2. De ministerDe bevindingen van de Rekenkamer bij de beide academische ziekenhuizen
stemmen niet overeen met het algemene beeld dat de minister tot nu toe heeft
verworven uit de geaggregeerde gegevens van een vrijwillige enquête
onder de ziekenhuizen. Dit heeft twee oorzaken:• een enquête is volgens de Rekenkamer in dit geval geen adequaat
instrument om in kwalitatief en kwantitatief opzicht een goed beeld van de
stand van zaken te verwerven;• de ziekenhuizen hebben zelf geen goed beeld van de stand van zaken
bij de eigen instelling. Op grond van haar onderzoek waarschuwt de Rekenkamer dan ook voor een
te optimistisch beeld in de voortgangsrapportages van de minister aan de Tweede
Kamer, gebaseerd op de enquêteresultaten.Gelet op het feit dat de minister van VWS het tot haar verantwoordelijkheid
rekent om de aanpak binnen de zorgsector te ondersteunen en de voortgang te
monitoren en gezien haar toezichthoudende verantwoordelijkheden komt de Rekenkamer
tot de volgende aanbevelingen.De minister moet stimuleren dat de ziekenhuizen tijdig en vanuit de juiste
medische invalshoek komen tot een prioriteitenstelling van de meest vitale
objecten en tot het opstellen van noodscenario's en rampenplannen. Vanwege
het grote patiëntenbelang dat hiermee is gediend, moet zij hierop tevens
actief toezien. De Rekenkamer stelt de minister van VWS voor contact op te
nemen met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
teneinde zo spoedig mogelijk tot afstemming van individuele rampenplannen
te komen. Gemeentelijke dan wel regionale rampenplannen moeten immers tijdig
hierop kunnen worden aangesloten.De Rekenkamer heeft waardering voor het plan van het MPZ om de ziekenhuizen
gratis een «second opinion» aan te bieden. Naar de mening van
de Rekenkamer biedt dit instrument de minister tevens de mogelijkheid een
accuraat inzicht in de stand van zaken bij elk ziekenhuis te verwerven. De
minister moet aan de vrijwillige deelname door de ziekenhuizen wel de voorwaarden
verbinden dat zij wordt geïnformeerd over de individuele resultaten ervan.De Rekenkamer wijst de minister in het kader van het stimuleringsbeleid
op de mogelijkheid de ziekenhuizen die met goede resultaten uit de second
opinion naar voren komen te belonen. Zij beveelt de minister aan hiervoor
een passend instrument te ontwikkelen.In verband met de toezichthoudende verantwoordelijkheid van de minister
en op grond van de artt. 6, 7 en 8 van de Kwaliteitswet Zorginstellingen geeft
de Rekenkamer overigens in overweging om bij niet-vrijwillige deelname aan
de actie te overwegen de second opinion – zeker voor ziekenhuizen met
een groot risico – verplicht voor te schrijven dan wel een vergelijkbaar
onderzoek door de inspectie Gezondheidszorg te doen uitvoeren. Daarnaast is
het gewenst dat de inspectie een bij haar toezichthoudende taak passend sanctiebeleid
ontwikkelt voor ziekenhuizen die tekortschieten in de aanpak van het millenniumprobleem.
Dit moet zo snel mogelijk gebeuren, omdat het instrument anders zijn doel
zou missen.Ook geeft de Rekenkamer de minister in overweging het MPZ te vragen de
inrichting en de kwaliteit van de informatievoorziening aan haar te verbeteren.
MPZ zou de enquête wellicht kunnen focussen op de aanpak en voortgang
van systemen, medische apparaten en installaties voor de vanuit het patiëntenbelang
werkelijk belangrijke primaire processen zoals de spoedeisende eerste hulpverlening
en de intensive care en op de knelpunten die worden voorzien. Steekproefsgewijze
toetsing op juistheid van de antwoorden zou de kwaliteit van de rapportages
ten goede kunnen komen. 6. REACTIES ACADEMISCHE ZIEKENHUIZEN EN MINISTER EN NAWOORD
REKENKAMER 6.1. Reactie academische ziekenhuizenBeide ziekenhuizen reageren positief op het rapport van de Rekenkamer.
Bij één academisch ziekenhuis zijn de organisatorische structuren
versterkt. Bij beide ziekenhuizen zijn de voorschriften aangescherpt en zullen
de medische staven worden ingeschakeld bij de ziekenhuisbrede identificatie
van ketenafhankelijkheden en prioriteitenstellingen. Ook zullen de beide ziekenhuizen
de kwaliteit van de informatievoorziening over de voortgang verbeteren door
het doen uitvoeren van kwaliteitstoetsen dan wel van externe audits.Eén academisch ziekenhuis gaf aan nog betrekkelijk weinig millenniumproblemen
te hebben aangetroffen. Het ziekenhuis stelt – gelet op de tot nu toe
bekende feiten – nog geen aanleiding te zien voor het opstellen van
ziekenhuisbrede noodplannen. Wel zullen daar noodplannen worden ontwikkeld
voor individuele toepassingen waarvan gebleken is dat de millenniumproblemen
niet kunnen worden opgelost.Inmiddels blijken beide academische ziekenhuizen bezig te zijn met het
maken van afspraken met farmaceutische industrieën over garanties voor
de ongestoorde leveranties van geneesmiddelen. Ook maken zij plannen voor
het aanleggen van noodvoorraden. 6.2. Reactie ministerDe minister heeft met belangstelling kennis genomen van het rapport van
de Rekenkamer. Zij is de Rekenkamer zeer erkentelijk en stelt dat het rapport
een gedegen bijdrage levert aan de gedachtenvorming en de bewustwording rond
de aanpak van het millenniumprobleem.De minister onderschrijft de mening van de Rekenkamer dat de millenniumproblematiek
meer moet worden gezien als een managementprobleem, met als inzet het waarborgen
van de kwaliteit en de continuïteit van zorg voor de patiënt rond
de eeuwwisseling.In reactie op de waarschuwing van de Rekenkamer voor een te optimistisch
beeld over de werkelijke stand van zaken merkt de minister op, dat zij zich
bewust is van de mate van betrouwbaarheid van de informatie. De voortgangsrapportage
aan de Tweede Kamer wordt daarom mede gebaseerd op informatie uit onder meer
pilotprojecten, workshops voor de instellingen en uit werkgroepen van het
MPZ. Ook besteden inspecteurs voor de Volksgezondheid bij hun normale inspecties
aandacht aan het thema van de millenniumproblematiek.Zij merkt voorts op dat indien instellingen onvoldoende voortgang maken,
de inspectie Gezondheidszorg daarvan op de hoogte wordt gebracht. De inspectie
zal zich begin volgend jaar bij millenniumspecifieke inspecties richten op
de risicoprocessen in de instellingen.In lijn met de aanbeveling van de Rekenkamer geeft de minister aan dat
de enquêtes van het MPZ vanaf het vierde kwartaal 1998 zullen worden
uitgebreid en gericht op risicoprocessen. Het overgrote deel van de ziekenhuizen
is volgens de minister de inventarisatiefase gepasseerd en heeft momenteel
redelijk zicht op de omvang en de ernst van de problematiek.Ten aanzien van het opstellen van noodplannen merkt de minister op dat
het MPZ hiervoor momenteel workshops verzorgt. Zij deelt mee dat er reeds
afstemming heeft plaatsgevonden met de minister van BZK. Er is vanuit het
ministerie van VWS op hoog niveau contact met het ministerie
van BZK over de coördinatie tussen politie, brandweer en de diverse zorginstellingen
rond de eeuwwisseling. Deze actieve houding is mede ingegeven door de tegenvallende
resultaten van de MPZ-enquête ten aanzien van de GGD-en, die een coördinerende
rol vervullen bij de crisisbeheersing in de zorgsector. De minister wijst
erop dat de nationale noodvoorzieningen rond de eeuwwisseling in ieder geval
millenniumbestendig dienen te zijn. Het ministerie van BZK dient op dit punt
het voortouw te nemen.Ten aanzien van het MPZ-initiatief om de ziekenhuizen een gratis second
opinion-onderzoek aan te bieden, merkt de minister het volgende op. Het uitgangspunt
dat iedere instelling zelf verantwoordelijk is blijft voorop staan. De second
opinion is een graadmeter waarmee het management inzicht krijgt in de sterke
en zwakke elementen van de aanpak in de instelling.Mede gezien de huidige wetgeving kan en wil de minister de instellingen
niet verplichten haar te informeren over de uitkomst van een second opinion-onderzoek.
De inspectie Gezondheidszorg zou daar volgens haar bij reguliere inspecties
wel naar kunnen vragen.Ten slotte merkt de minister op dat de inspectie zich bij millenniumspecifieke
inspecties in eerste instantie zal richten op instellingen die niet meewerken
aan de MPZ-enquêtes of niet deelnemen aan de MPZ-workshops en ook geen
second opinion-onderzoek aangevraagd hebben. 6.3. Nawoord RekenkamerDe Rekenkamer heeft waardering voor de reacties van beide academische
ziekenhuizen. Zij acht het van groot belang dat de Raden van Bestuur zich
op de hoogte blijven stellen van de voortgang die de ziekenhuizen maken met
de oplossing van de millenniumproblemen, juist omdat bij de Raden van Bestuur
de primaire verantwoordelijkheid berust voor de oplossing van het millenniumvraagstuk.De Rekenkamer dringt er op aan nu reeds nood- en rampenplannen op te stellen.
Zij acht dat noodzakelijk voor ieder ziekenhuis, hoe ver deze ook gevorderd
is met de oplossing van de eigen problemen. Vooraf zal namelijk nooit 100%
zekerheid ontstaan over de volledigheid en juistheid van de oplossingen. Bovendien
zijn ziekenhuizen ook afhankelijk van gebeurtenissen buiten haar directe invloedssfeer.
Zij zullen daarmee – gelet op het bedreigde patiëntenbelang –
in rampenplannen rekening moeten houden.De Rekenkamer heeft met belangstelling kennis genomen van de maatregelen
van de minister van VWS. De Rekenkamer ziet uit naar de volgende voortgangsrapportage
en verwacht dat de effecten van de aangekondigde maatregelen van de minister
daarin zichtbaar zullen worden. Zij denkt in het bijzonder aan de totstandkoming
van ziekenhuisbrede risico-analyses en de inschakeling van medici daarbij. BIJLAGE ACADEMISCH ZIEKENHUIS AInhoud 1Inleiding14   2Organisatie152.1Bestuurlijke
verantwoordelijkheid15 2.2Organisatie15 2.2.1Inrichting
projectorganisatie15 2.2.2Planning16 2.2.3Methoden
en technieken17 2.2.4Rapportering18 2.2.5Kwaliteitsborging18   3Voortgang203.1Verrichte
werkzaamheden20 3.2Achterstanden21 3.3Kwaliteit21   4Conclusies en aanbevelingen24   5Reactie
Academisch Ziekenhuis en nawoord Rekenkamer265.1Reactie
academisch ziekenhuis26 5.2Nawoord Rekenkamer261. INLEIDINGDe Algemene Rekenkamer heeft in oktober 1998 bij twee academische ziekenhuizen
een onderzoek gedaan naar de wijze van en voortgang in de aanpak van de millenniumproblematiek.
Dit onderzoek maakt deel uit van een beperkt onderzoek naar de aanpak van
de millenniumproblematiek bij drie maatschappelijke sectoren waar belangrijke
burgerbelangen moeten worden veilig gesteld, namelijk gezondheid, veiligheid
en inkomen.De bevindingen, conclusies en aanbevelingen in dit rapport hebben betrekking
op één van deze ziekenhuizen.Het millenniumprobleem heeft een aantal kenmerken die het tot een complex
bestuurlijk probleem maken. Het gaat hier immers om een grote hoeveelheid
op zichzelf oplosbare automatiseringstechnische kwesties die moeten worden
opgelost onder een hoge tijdsdruk. Daarnaast zijn er logistieke problemen.
Van groot belang is ook te onderkennen dat er tussen de instellingen en bedrijven
die met het millenniumprobleem kampen grote onderlinge afhankelijkheden bestaan.
Dit geldt niet alleen in het opzicht van communicatie met behulp van informatietechnologie,
maar ook in de sfeer van de tijdige levering van diensten en produkten. Daarnaast
zijn er juridische problemen als het gaat om de aansprakelijkheid voor schade
en voor de oplossing van de problemen. Deze aspecten maken van dit in oorsprong
technische probleem een managementprobleem bij uitstek.Ziekenhuizen worden geconfronteerd met grote hoeveelheden complexe apparaten,
systemen en installaties die mogelijk behept zijn met millenniumproblemen.
Voorbeelden zijn beademingstoestellen, cardiografen, bewakingssystemen, bloedgasanalysatoren,
maar ook energieleverende systemen, brandmeldingssystemen en administratieve
systemen.Vanwege deze grote complexiteit mag van de ziekenhuizen worden verwacht
dat zij de millenniumproblematiek goed georganiseerd aanpakken.De Rekenkamer heeft daarom onderzoek gedaan naar de wijze waarop de Raad
van bestuur sturing geeft aan de oplossing van het millenniumprobleem bij
bet ziekenhuis. Daarnaast zijn onderzocht de kwaliteit van de projectorganisaties,
de inschakeling van ondermeer medische deskundigheid, de wijze waarop prioriteitenstellingen
en planningen tot stand komen en welke voortgang met de oplossing wordt gemaakt.
Voorts is gekeken naar de mate waarin interne en externe ketenafhankelijkheden
in kaart zijn gebracht, de oplossingen die daarvoor zijn bedacht en de wijze
waarop daarover op bestuurlijke niveaus met betrokkenen buiten het ziekenhuis
wordt gecommuniceerd.De Rekenkamer ontleent haar bevoegdheid voor onderzoeken als deze aan
artikel 59 van de Comptabiliteitswet. Eén van de ziekenhuizen heeft
de bevoegdheden van de Rekenkamer voor dit onderzoek echter aan de orde gesteld.
Om ongewenst uitstel van het onderzoek te voorkomen en vanwege de waarde die
beide academische ziekenhuizen toekennen aan een onafhankelijke toetsing is
de vraag naar bevoegdheid van de Rekenkamer buiten discussie gesteld. Beide
instellingen hebben vrijwillig hun medewerking aan het onderzoek verleend.
De Rekenkamer zal hier later op terug komen. 2. ORGANISATIE 2.1. Bestuurlijke verantwoordelijkheidDe Raad van Bestuur is formeel verantwoordelijk voor de juiste en tijdige
aanpak en oplossing van het millenniumprobleem. Hij heeft bij brief van 19
maart 1998 de divisiebesturen en de algemeen directeuren en concernstaven
op de hoogte gesteld van de aanpak van het millenniumprobleem bij het ziekenhuis.De Raad van Bestuur heeft een projectdirecteur benoemd die «...
het mandaat heeft om projectmatig die maatregelen te treffen, die leiden tot
noodzakelijke en voldoende garanties voor de continuïteit van de bedrijfsprocessen
...». De projectdirecteur legt rechtstreeks verantwoording af aan de
Raad van Bestuur.Het ziekenhuis heeft een organisatiestructuur die gekenmerkt wordt door
een vergaande decentralisatie van verantwoordelijkheden, bevoegdheden en taken.
De Raad van Bestuur is van mening dat de inzet van de divisie- en directiemedewerkers
noodzakelijk en medebepalend zijn voor een effectieve oplossing en stelt daarom
voor om per divisie, dienst en concernstaf een projectcoördinator aan
te wijzen. Het uitgangspunt voor de oplossing van de millenniumproblematiek
in het ziekenhuis is dan ook de decentrale verantwoordelijkheid van de divisiebesturen
en directies van het ziekenhuis voor de aanpak en voortgang op hun divisie
of dienst. De Raad van Bestuur heeft de divisies en directies daarom uitgenodigd
voor een zogenaamde «kick-off» sessie waarin de problematiek voor
het ziekenhuis en de aanpak ervan werd uiteengezet.De Raad wil in het reguliere kwartaaloverleg met de divisies en directies
over de gemaakte voortgang worden geïnformeerd.Naar de mening van de Rekenkamer onderkent de Raad van Bestuur met deze
opzet dat het millenniumprobleem in hoge mate een managementprobleem is.De Raad heeft geen specifieke eisen gesteld aan de inhoud en kwaliteit
van de verantwoordingsinformatie. Het ziekenhuis stelt dat haar cultuur van
decentrale verantwoordelijkheid niet toelaat dat er dergelijke specifieke
eisen worden gesteld. Naar de mening van de Rekenkamer veronachtzaamt de Raad
nu een instrument dat nodig is om de formele eindverantwoordelijkheid voor
de oplossing van het millennniumprobleem ook daadwerkelijk te kunnen dragen. 2.2. Organisatie 2.2.1. Inrichting projectorganisatieDe projectleiding berust bij een speciaal hiervoor aangestelde projectdirecteur.
De dagelijkse leiding berust bij een daartoe aangestelde projectleider die
beschikt over een projectbureau in de vorm van een technisch expertise centrum.
Er is voorts een millenniumklankbord opgericht.De besturen van de afdelingen en divisies zijn elk afzonderlijk verantwoordelijk
voor de aanpak van het millenniumprobleem. Voor al deze dienstonderdelen is
een projectcoördinator aangewezen, die conform de centrale voorschriften
het millenniumprobleem op het eigen terrein moet aanpakken.Naast deze decentrale verantwoordelijkheid van de divisiebesturen heeft
de directeur Concernstaf Patiëntenzorg tot taak om de oplossing van divisie-overstijgende
millenniumproblemen die een relatie hebben met de patiëntenzorg te coördineren. De bevoegdheden en taken van het centrale projectteam zijn vastgelegd
in een Plan van Aanpak Millennium-Project Y2K dat op 30 maart 1998 is aangeboden
aan de Raad van Bestuur. De bevoegdheden en taken zijn echter niet officieel
geaccordeerd. De impliciet verleende bevoegdheden van het projectteam zijn
in combinatie met de gedecentraliseerde verantwoordelijkheden naar de mening
van de Rekenkamer in principe toereikend om de millenniumproblematiek adequaat
aan te pakken. Het centrale projectteam is in totaal 7 personen groot.Het ziekenhuis heeft een goede keus gemaakt bij de beslissing tot de aanschaf
van een registratiesysteem ten behoeve van het millenniumproject. Het ziekenhuis
beschikt nu met het zogenaamde registratiesysteem over een krachtig hulpmidddel
voor de registratie van de objecten en voor de voortgangsbewaking van de fases
in het project.De centrale projectorganisatie moet in staat worden geacht om met behulp
van de divisies een goede risico-analyse en een impactanalyse1 uit te voeren. Ook beschikt zij over alle noodzakelijke hulpmiddelen
om de werkzaamheden in de inventarisatiefase, de analysefase en de oplossingsfase
goed te kunnen uitvoeren en de voortgang te kunnen vaststellen.De werkzaamheden van de projectgroep zijn over het algemeen goed vastgelegd
en daardoor goed controleerbaar.Er zijn tot bij het afsluiten van het onderzoek (ultimo oktober 1998)
geen gestructureerde interne controles uitgevoerd op de kwaliteit van de werkzaamheden
van de centrale projectgroep en van de projectcoördinatoren. Ook zijn
er nog geen externe audits uitgevoerd. Het ziekenhuis is voornemens gebruik
te maken van de aanbod van het Millennium Platform Zorg (MPZ)2 kosteloos een «second opinion» onderzoek te laten uitvoeren
op de kwaliteit van de millenniumwerkzaamheden. 2.2.2. PlanningHet ziekenhuis is met de instelling van de projectgroep op 1 april 1998
formeel begonnen met de aanpak van de millenniumproblematiek. In de voortgangsrapportage
van 8 september 1998 over de periode april–augustus 1998 wordt een gedetailleerde
planning voorgesteld:• 10 augustus 1998 afronding inventarisatiefase object;• 15 september 1998 afronding analysefase vitale objecten;• 25 januari 1999 vaststelling strategische noodvoorraden;• 1 april 1999 analyse medium risk apparatuur gereed;• 8 april 1999 noodscenario's gereed;• 5 juli 1999 implementaties medium risk-objecten gereed:• 21 september 1999 Implementatiefase gereed.• 2 november 1999 gegevens leveranciers volledig gedocumenteerd en
geanalyseerd.Deze globale planning is niet gebaseerd op een grondige risico-analyse
van de belangrijkste processen in het ziekenhuis, hoewel het opstellen van
zo'n risico-analyse wel tot de taken van de centrale projectgroep behoorde.
Het ziekenhuis is van mening dat de uit te voeren risico-analyse niet vooraf
zou moeten gaan aan de inventarisatie en analysefases, maar – conform
de ideeën van het MPZ – als basis moet dienen voor nog te ontwikkelen
noodscenario's en dus daarom ook later in het project kan worden uitgevoerd.
De Rekenkamer is van mening dat een risico-analyse vooraan in het traject
zou moeten worden uitgevoerd om tijdig tot een goede prioriteitenstelling
te komen en de ketenafhankelijkheden te achterhalen. Opvallend is dat volgens deze planning de analyse van medium risk-objecten
pas op 1 april 1999 gereed hoeft te zijn, terwijl de implementatie van oplossingen
begin juli van dat jaar gereed zou moeten zijn. Omdat het kan gaan om grote
hoeveelheden (volgens een voorlopige inschatting bijna 1300 objecten) lijkt
dat volgens de Rekenkamer moeilijk te realiseren en ook erg laat in de totale
doorlooptijd van het project gepland. Het ziekenhuis rekent erop dat er tegen
de tijd dat de medium-risk objecten moeten worden onderzocht een grote hoeveelheid
informatie over deze apparatuur van leveranciers beschikbaar zal zijn. Het
ziekenhuis verwacht dat het overgrote merendeel van deze apparaten millenniumbestendig
zal blijken te zijn en denkt daarom dat dit onderdeel van de planning tijdig
kan worden afgerond.Ook de totstandkoming van noodscenario's wordt nogal laat voorzien. Over
de communicatie hierover op bestuurlijke niveaus met betrokkenen buiten het
ziekenhuis is kon nog geen duidelijkheid worden verschaft.In de planningsprocedures is geen evaluatiemoment voorzien waarop op basis
van de feitelijke voortgang de planning kan worden bijgesteld.Het testen van een systeem blijkt in de praktijk vaak een zeer lange doorlooptijd
te hebben die soms zelfs oploopt tot meer dan 60% van de totale doorlooptijd
van het project. Uit het overzicht blijkt niet duidelijk hoeveel tijd besteed
zal gaan worden aan het testen. Het ziekenhuis is voornemens om – voor
zover dat binnen de technische en praktische mogelijkheden ligt – de
high risk apparatuur zelf te testen. Een beslissing over de mate waarin en
of er getest zal gaan worden voor medium risk apparatuur is nog niet genomen.
De expertisegroep zal hierover nog een advies uitbrengen. Een datum hiervoor
is nog niet bekend.Overigens hebben de academische ziekenhuizen onderling afspraken gemaakt
over de verdeling van het volgens standaard protocollen testen van medische
apparaten. Over de resultaten van deze testen zullen de academische ziekenhuizen
elkaar informeren. 2.2.3. Methoden en techniekenZoals eerder opgemerkt heeft het ziekenhuis geen ziekenhuisbrede, op de
primaire processen van het ziekenhuis gebaseerde analyse opgesteld ten behoeve
van de risico-inschatting en prioriteitenstelling. Het gaat hier bijvoorbeeld
om de identificatie van die apparatuur, systemen en installaties die van belang
zijn bij het bieden van spoedeisende hulp of bij het functioneren van de operatiekamers
en de intensive care-afdelingen. Daardoor zijn de zogenoemde ketenafhankelijkheden
binnen het ziekenhuis nog niet in kaart gebracht. Het gaat hier om de samenhang
tussen de diverse patiëntenbehandelende eenheden binnen het ziekenhuis.
Het ziekenhuis is al wel begonnen met het aanschrijven van leveranciers zoals
nutsbedrijven, farmaceutische industrieën en leveranciers van verbruiksartikelen.
Deze externe afhankelijkheden zijn dus nog niet op alle fronten afgerond.De divisies en afdelingen hebben voor de inventarisatiefase gebruik gemaakt
van bestaande inventarisatielijsten. De objecten van de inventarislijsten
zijn na een eerste screening op millenniumrelevantie ingebracht in het registratiesysteem.
Daarna is het bestand te analyseren objecten verder gereduceerd door de centrale
projectgroep omdat de apparatuur geen datumfunctie zou hebben of omdat deze
geen functionele betekenis zou hebben. De resterende 6 000 objecten bevatten
4 500 PC's en 1 500 «millennium-verdachte» objecten. De divisies bepalen vervolgens zelf in het zogenaamde werkplekmanagement
of een object medisch gewenst, noodzakelijk of vitaal is. Bij het maken van
een risico-inschatting van een object dient het medisch belang van het apparaat
voorop te staan. Verwacht mag worden dat de gebruikers-medici bij de risico-inschatting
een grote rol spelen. Uit het onderzoek bleek dat tot op de datum van afsluiting
van het onderzoek bij deze risico-inschattingen nauwelijks gebruik werd gemaakt
van medische deskundigheden.Het registratiesysteem biedt de mogelijkheid om kwalificaties en achterliggende
documentaties op te slaan (bijv. testrapporten of leveranciersgaranties).
Het bestand wordt gemuteerd door de projectcoördinatoren van de betreffende
divisies en afdelingen. Het bestand geeft een actueel inzicht in de stand
van zaken over de kwalificatie in «vitaal», «noodzakelijk»
en «gewenst».De leveranciers van deze objecten worden door het ziekenhuis aangeschreven
met het verzoek documentatie te leveren over de millenniumbestendigheid van
het object. Al deze informatie wordt opgeslagen in het registratiesysteem. 2.2.4. RapporteringZoals eerder opgemerkt wordt de Raad van Bestuur langs twee wegen geïnformeerd
over de stand van zaken. De voortgang moet een onderwerp zijn in de kwartaalsgewijze
overleggen tussen de divisies en afdelingen met de Raad van Bestuur. Daarnaast
rapporteert de projectdirecteur rechtstreeks aan de Raad van Bestuur in de
vorm van een voortgangsrapportage.Uit een bespreking met een manager bedrijfsvoering werd duidelijk dat
de millenniumproblematiek nog niet als vast punt op de agenda van het reguliere
kwartaaloverleg was geplaatst. In zijn overleg met de Raad van Bestuur was
de aanpak en voortgang bij zijn divisie dan ook niet aan de orde gekomen Er
is tot nu toe één voortgangsrapport aangeboden op 8 september
1998. Dit rapport biedt in beschrijvende zin een totaaloverzicht van de voortgang
binnen het ziekenhuis over de periode april tot en met augustus 1998. Onderscheid
wordt gemaakt in centrale informatiesystemen, decentrale informatiesystemen,
gebouwgebonden systemen en medische apparatuur. De rapportage besteedt wel
aandacht aan externe ketenafhankelijkheden maar niet aan divisieoverschrijdende
interne processen en afhankelijkheden. 2.2.5. KwaliteitsborgingDe te analyseren objecten zijn alle geregistreerd in het registratiesysteem.
Dit systeem biedt de mogelijkheid om alle beslissingen in de analysefase vast
te leggen, met vermelding van de naam van de beslisser van het achterliggende
bewijsmateriaal.Het systeem biedt hierdoor de mogelijkheid om de voortgang van het analyseproces
te bewaken en om interne controleslagen uit te voeren door de juistheid van
de individuele beslissingen te toetsen. De uitvoering van interne controles
is tot nog toe echter niet voorzien.Voor de betrouwbaarheid van de inventarislijsten die als basis dienden
voor de inventarisatiefase kon het ziekenhuis niet instaan. Wel zijn binnen
het ziekenhuis in het recente verleden pogingen gedaan om de inventarisatielijst
te actualiseren. Door de mobiliteit van de apparatuur is dit echter niet volledig
gelukt.Enige mate van zekerheid over de betrouwbaarheid van de inventarislijsten
kan worden ontleend aan het mechanisme dat divisies er een financieel belang
bij hebben hun inventarislijst actueel te houden. De apparatuur
moet geregistreerd zijn om te zijner tijd te kunnen worden vervangen.Over het feitelijk afvoeren van afgeschreven apparatuur met mogelijk een
millenniumprobleem kon geen zekerheid worden verschaft. De externe accountant
van het ziekenhuis heeft in het verleden geen belangwekkende opmerkingen bij
de inventarislijsten geplaatst.Er zijn tot op het moment van het afsluiten van dit onderzoek geen onafhankelijke
interne of externe audits op de kwaliteit van de millenniumwerkzaamheden uitgevoerd. 3. VOORTGANG 3.1. Verrichte werkzaamhedenIn eerste aanleg werden circa 36 000 objecten geïnventariseerd
waarvan 23 000 objecten direct als niet millennium-relevant konden worden
afgevoerd (niet elektrische apparaten). Van de resterende 13 000 objecten
werden door de centrale projectgroep nog eens 7 000 afgevoerd omdat de
apparatuur geen datumfunctie zou hebben of omdat deze geen functionele betekenis
zou hebben. Er resteren 6 400 «millennium-verdachte» objecten
waaronder 4 500 PC's.Uit het eerste voortgangsrapport van 8 september 1998 aan de Raad van
Bestuur kan het volgende overzicht worden ontleend. Tabel 1: stand van zaken inventarisatie en analyse van
objecten ObjectenInventarisatieanalysecentrale IT-systemennagenoeg afgerondnog niet uitgevoerddecentrale IT-systemenonderhandennog niet afgerond gebouwgebonden
systemenafgerondnog niet afgerond medische apparatuurafgerondonderhandenDe voortgang van de analysefase kan verder in beeld worden gebracht. De
objecten moeten door de verantwoordelijke divisies en afdelingen worden geclassificeerd
naar risico. Van de voortgang worden regelmatig overzichten gemaakt. De stand
van zaken was volgens een intern overzicht van 12 oktober 1998 als volgt. Tabel 2: Risico-classificatie van geïnventariseerde
objecten VitaalNoodzakelijkGewenstNog
niet geclassificeerdTotaal 544912 4023 4366 383Meer dan de helft van de objecten was dus nog niet geclassificeerd. Van
de 33 projectcoördinatoren waren er 17 klaar of hoegenaamd klaar (meer
dan 85% gereed) met de classificatie en 13 hadden nog helemaal geen classificatie
aangebracht. Overigens bleek dat 159 objecten niet aan een projectcoördinator
waren toegewezen; 75% hiervan waren nog niet geclassificeerd.Het bestand is overigens nog volop in beweging. Naar schatting van een
medewerker van de centrale projectgroep zullen uiteindelijk circa 0–5%
Vitaal, 20% Noodzakelijk en 75% als Gewenst worden geclassificeerd.Aan de hand van een beperkt onderzoek van de Rekenkamer – een steekproef
van 40 objecten – kon het volgende overzicht worden gemaakt over de
voortgang van de analyse van de millenniumbestendigheid. Tabel 3: Y2K- classificatie van 40 objecten bestendigniet
zeker bestendigniet bestendignog niet geanalyseerdniet van
toepassing 432292Hieruit blijkt dat van 16% van de onderzochte objecten duidelijk is of
zij wel of niet millenniumbestendig zijn. Van het overgrote merendeel moet
dit nog moet gebeuren. Uit een lijst van alle op 21 oktober 1998 bekend zijnde vitale objecten
(46) kon het volgende overzicht worden gemaakt: Tabel 4: Millenniumbestendigheid van vitale objecten bestendigniet
zeker bestendigniet bestendignog niet geanalyseerdtotaal17182946Naar schatting 20% van de vitale objecten zou dus nog moeten worden geanalyseerd. 3.2. AchterstandenGemeten naar de planning van 8 september 1998 moet worden geconstateerd
dat het ziekenhuis een beperkte achterstand heeft opgelopen in de inventarisatiefase.
Deze had medio augustus 1998 moeten zijn afgerond maar was voor de centrale
en decentrale IT-systemen nog niet geheel afgerond.De achterstand in de analysefase is groot. De analysefase van de vitale
objecten had klaar moeten zijn begin oktober 1998. Uit tabel 2 blijkt echter
dat op 12 oktober 1998 van 54% van de objecten de classificatie nog niet bekend
was. Uit het overzicht van de 46 vitale objecten blijkt dat 9 (20%) nog op
hun millenniumbestendigheid moesten worden onderzocht.Het eerder genoemde MPZ heeft – enige maanden nadat het ziekenhuis
haar eigen planning opstelde – een standaard planning voor de aanpak
van de millenniumproblematiek opgesteld. Volgens deze planning zouden de ziekenhuizen
de voorbereidings- en inventarisatiefase al voor de zomer van 1998 moeten
hebben afgerond, had de analysefase in september 1998 klaar moeten zijn en
hadden ook de oplossingsstrategieën moeten zijn opgesteld.Het ziekenhuis vindt dat de standaardplanning hooguit aanmoedigend is
en niet kan worden gehanteerd als maatstaf voor het wel tijdig oplossen van
de millenniumproblematiek. De planning van het ziekenhuis loopt niet synchroon
met de standaardplanning van het MPZ. Indien de voortgang bij het ziekenhuis
toch met deze standaard wordt vergeleken, moet worden geconstateerd dat de
achterstanden bij het ziekenhuis groot te noemen zijn. Dit geldt temeer bij
de medium risk apparaten, die bij het ziekenhuis een lagere prioriteit hebben
gekregen en daardoor ook later dan de vitale objecten in de tijd zullen worden
aangepakt. 3.3. KwaliteitZoals eerder opgemerkt zijn er geen interne controles en/of audits uitgevoerd
op de uitgevoerde werkzaamheden en op de kwaliteit van de informatie. De Rekenkamer
merkt op dat in de inventarisatie- en analysefase tot nog toe geen medici
betrokken zijn geweest voor de beoordeling van de risicoclassificatie die
aan objecten moet worden toegekend.Het is echter zeer waarschijnlijk dat medici – redenerend vanuit
hun professionele achtergrond – tot een andere risico-inschatting komen
dan de technici. Dit klemt te meer bij die objecten die nu de lage risicokwalificatie
«Gewenst» hebben gekregen.De Rekenkamer heeft aan de hand van gesprekken en bestudering van dossiermateriaal
en het registratiesysteem de indruk gekregen dat de aanpak bij het ziekenhuis
sterk wordt overheerst door technici. Ook worden millenniumproblemen bij individuele
objecten niet altijd onderkend doordat gesteld wordt dat bij
uitval een alternatief apparaat of een handmatige oplossing voorhanden is.
De analysefase wordt in die gevallen verward met de oplossing van een millenniumprobleem.Dit kan worden geadstrueerd met twee voorbeelden.• Uit de bestudering van het bestand en een toelichting daarop door
de systeembeheerder bleek dat de status van een groot aantal objecten (3400)
die in het bestand stonden, maar waar nog geen analyse op was toegepast, door
de centrale projectorganisatie is overgeheveld naar de categorie, «Gewenst».
De centrale projectgroep beoogde met deze ingreep de divisies tot activiteit
aan te sporen. Er werd door een aantal projectcoördinatoren te weinig
voortgang geboekt. Door dit ingrijpen van de projectleiding is naar de mening van de Rekenkamer
een ernstige verstoring ontstaan in de verantwoordelijkheden en is het zicht
op de werkelijke voortgang verdwenen. De in opzet zelf verantwoordelijke projectcoördinatoren
zien de door hun op medische gronden te classificeren objecten nu technisch
geclassificeerd als «Gewenst» zonder dat een werkelijke beoordeling
van het medisch belang van de objecten had plaats gevonden. De projectleiding
heeft door dit technisch ingrijpen feitelijk de verantwoordelijkheid voor
deze objecten aan zich getrokken. Het bestand is door de ingreep feitelijk
onjuist en verliest daardoor sterk aan betrouwbaarheid.• In een gesprek met onderhoudsmonteurs van een röntgenapparaat
werd duidelijk dat de fabrikant van mening is dat het betreffende apparaat
niet millenniumbestendig is. De technicus van het ziekenhuis negeerde deze
verklaring en stelde daarentegen te verwachten dat het apparaat wel millenniumbestendig
is. Bij uitval van het apparaat zou ook altijd nog kunnen worden uitgeweken
naar een ander vergelijkbaar apparaat. Dat appraat bleek overigens van hetzelfde
merk te zijn en is waarschijnlijk ook met een millenniumprobleem behept.De Rekenkamer heeft door middel van een steekproef getracht vast te stellen
of datgene wat in de inventarisatie- en analysefasen van vitale objecten van
primaire processen is vastgelegd op essentiële onderdelen juist is.Hiertoe werden 40 objecten uit het registratiesysteem op interne consistentie
onderzocht. 15 van deze objecten werden gecontroleerd en vergeleken met een
standaardkwalificatie die voor onderhoudswerkzaamheden wordt gehanteerd; de
zogenaamde «ECRI-lijst». Uit dit onderzoek bleek het volgende:• In 2 gevallen stemden de door het ziekenhuis gegeven risicoclassificaties
overeen met de bedoelde standaardlijst;• In 10 gevallen waren de classificaties van het ziekenhuis te laag.
Het betrof tweemaal high risk-objecten die door het ziekenhuis als «Gewenst»
of «Noodzakelijk» waren aangeduid en niet als «Vitaal».
De andere gevallen waren apparaten met een medium-risk die als «Gewenst»
waren geclassificeerd en niet als «Noodzakelijk»;• In 3 gevallen kon nog geen overeenstemming of verschil worden vastgesteld
doordat de benodigde informatie nog niet voorhanden was;• In twee gevallen was een object als niet millennium-relevant gewaardeerd,
terwijl uit onderzoek bleek dat het apparaat een 6-digits datumfunctie had;• In één geval was informatie over objecten onderling
niet consistent.Dit beeld leidt tot de constatering dat het bestand nog niet betrouwbaar
genoeg is om als basis te dienen voor beslissingen over prioriteitenstelling,
aanpak en verdere voortgang.In gesprekken met gebruikers-medici bleek meer malen dat zij het niet
eens waren met de risico-inschatting. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat de technici ervan uitgaan dat alleen die objecten een hoog risico
hebben die direct ingrijpen op de patiënt. De medici hebben meer oog
voor trajecten die patiënten moeten doorlopen en ketenafhankelijkheden.
Denk bijvoorbeeld aan de betekenis van laboratoriumuitslagen voor acuut en
concreet medisch handelen. Medici geven daarom in een aantal gevallen een
hoge risico-classificatie aan objecten die de technici het predikaat «laag
risico» hadden gegeven.Over de kwaliteit van de voortgangsrapportage wordt het volgende opgemerkt.
De Raad van Bestuur heeft geen eisen gesteld aan de frequentie, de vorm en
de inhoud van de voortgangsrapporten. Naar de mening van de Rekenkamer moet
een voortgangsrapport tenminste inzicht bieden in de werkelijke stand van
zaken afgezet tegen de geldende planning en voorts de geboekte voortgang weergeven.
Voorts moet een beeld gegeven worden van de kwaliteit van de aanpak, bijvoorbeeld
aan de hand van toetsresultaten en moeten interne en externe ketenafhankelijkheden
zichtbaar worden gemaakt. Ook moet een overzicht worden gegeven van het financieel
beslag van het project (kosten en uitgaven). Het rapport moet ook aangeven
welke knelpunten worden gezien en op welke wijze achterstanden zullen worden
ingelopen.Het voortgangsrapport van 8 september 1998 is voornamelijk beschrijvend
van aard en geeft weinig inzicht in de feitelijke voortgang – het rapport
bevat geen cijfermatige overzichten – noch van de kwaliteit van de aanpak.De gemaakte voortgang is niet afgezet tegen de planning zodat geen inzicht
wordt geboden in ontstane achterstanden noch van de consequenties hiervan
en van de wijze waarop deze zullen worden ingelopen.Het rapport biedt nauwelijks aandacht aan interne processen en ketenafhankelijkheden.
Het overzicht van het financieel beslag van het millenniumproject is beperkt
tot de kosten van het centrale projectbureau en doet op basis van een landelijk
gemiddelde een voorstel f 15 miljoen te reserveren voor de oplossing van het
millenniumprobleem bij het ziekenhuis. 4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGENHet ziekenhuis ziet zich geconfronteerd met millenniumproblemen in een
complex geheel van processen en afhankelijkheden zowel in eigen huis als daarbuiten.
De problematiek voor de eigen instelling moet daarom worden opgelost, maar
ook zullen deze oplossingen bestuurlijk moeten worden ingebed in lokale en
regionale verbanden.De Rekenkamer heeft waardering voor de projectstructuur die het ziekenhuis
heeft gegeven aan de aanpak van het millenniumprobleem. De Raad van Bestuur
heeft met deze aanpak onderkend dat de millenniumproblematiek niet zozeer
een technisch probleem is maar vooral een managementprobleem. Bovendien heeft
zij met de verantwoordelijkheidsstelling van de divisies duidelijk gemaakt
dat de betrokkenheid van de gebruikers van de medische apparatuur en systemen
van groot belang is.De projectorganisatie is voldoende geëquipeerd om de millenniumproblematiek
adequaat aan te pakken. De werkzaamheden van de projectorganisatie zijn door
goede vastlegging goed controleerbaar.Het ziekenhuis heeft in de afgelopen periode voor de oplossing van de
problemen voor het eigen huis veel werk verricht in de vorm van inventarisaties,
analyses en tests.De bevindingen van het onderzoek geven de Rekenkamer echter wel aanleiding
tot de conclusie dat het ziekenhuis nu onvoldoende zekerheid heeft dat de
millenniumproblematiek met de juiste prioriteitenstelling adequaat en tijdig
wordt aangepakt. Oorzaken hiervan zijn:• De door de Raad van Bestuur aangewezen organisatorische opzet met
de decentrale verantwoordelijkheden wordt in de praktijk onvoldoende nageleefd.
Divisies zijn te traag met het analyseren van objecten en de centrale projectorganisatie
grijpt daar op onjuiste wijze op in, waardoor de verantwoordelijkheidsstructuur
ten onrechte wordt doorbroken;• De aanpak is niet gebaseerd op een ziekenhuisbrede risico-analyse
en is tot nog toe te zeer gericht op een technische benadering van millenniumproblemen
in afzonderlijke objecten en houdt daardoor ten onrechte geen rekening met
medische processen en ketenafhankelijkheden in het ziekenhuis;• Er zijn onvoldoende maatregelen getroffen en waarborgen aangebracht
die kunnen garanderen dat de aanpak en de voortgang en de managementinformatie
daarover betrouwbaar zijn. De informatie die de Raad van Bestuur krijgt over
de aanpak en voortgang van het millenniumprobleem biedt daardoor te weinig
basis voor het geven van sturing aan de activiteiten;• De kwaliteit van de vastgelegde informatie van geïnventariseerde
en geanalyseerde objecten is op belangrijke onderdelen nog onvoldoende en
behoeft daarom dringend verbetering;• Er is – afgemeten aan de eigen planning en aan de gouden
standaard van het MPZ – in de inventarisatie en analysefase nog onvoldoende
voortgang gemaakt, waardoor de tijdige oplossing van de millenniumproblemen
in gevaar komt.De Rekenkamer is dit geheel overziende van mening dat de Raad van Bestuur
meer dan tot nu toe het geval is geweest de divisies moet aanspreken op hun
verantwoordelijkheden en de centrale projectorganisatie moet wijzen op de
reikwijdte van haar bevoegdheden.Daarnaast beveelt zij het volgende aan:• De aanpak moet meer dan tot nog toe het geval was mede gebaseerd
zijn op medische invalshoeken en verantwoordelijkheden zodat ook de risico's
die verbonden zijn aan de processen en ketenafhankelijkheden in
het ziekenhuis worden onderkend en aangepakt. Deze benadering zal moeten leiden
tot een hernieuwde prioriteitenstelling;• Door middel van regelmatig uit te voeren kwaliteitstoetsen moet
de kwaliteit van beslissingen en de informatie daarover worden verbeterd.Tevens acht de Rekenkamer het van belang dat het ziekenhuis nu reeds een
aanvang maakt met het opstellen van impactanalyses die de basis kunnen vormen
voor noodplannen en rampenplannen. Betrokkenen en bestuurlijke lagen buiten
het ziekenhuis moeten tijdig van de consequenties van deze plannen op de hoogte
worden gesteld zodat deze hierop kunnen inspelen met eigen maatregelen en
hen de tijd daarvoor niet ontbreekt. 5. REACTIE ACADEMISCH ZIEKENHUIS EN NAWOORD REKENKAMER 5.1. Reactie academisch ziekenhuisDe Raad van Bestuur geeft aan dat zij met de instelling van een projectgroep
een heldere toedeling van verantwoordelijkheden heeft gecreëerd. Zij
spreekt de decentrale divisies voortdurend aan op hun (mede-) verantwoordelijkheid.
De millenniumproblematiek is kwartaalsgewijs onderwerp van overleg met de
divisiebesturen. Zij heeft in het kader van de begroting 1999 de algemene
beleidslijn nog eens aangescherpt:• onderzoek of test al de in aanmerking komende apparatuur;• tref maatregelen/zekerheden bij a) de leverancier of fabrikant
en b) door zelf te repareren;• in geval van twijfel: vervang tijdig het hele apparaat of pas de
zorg aan.Ook zal zij in 1999 door actualisatie van de vigerende rampenplannen en
voorzieningen aandacht besteden aan de ontwikkeling van noodplannen. In het overleg met de projectdirecteur naar aanleiding van het rapport
zijn de volgende maatregelen in het vooruitzicht gesteld:• De divisies zullen nog eens worden gewezen op de eigen verantwoordelijkheid
en worden aangespoord tot het maken van voldoende voortgang in de analyse
fase;• Op korte termijn zal een procesgerichte risico-analyse worden uitgevoerd
waarbij de medische staven van de divisies zullen worden betrokken;• Door middel van regelmatig uit te voeren kwaliteitstoetsen zal
de kwaliteit van beslissingen en de informatie daarover worden verbeterd. 5.2. Nawoord RekenkamerDe Rekenkamer heeft met belangstelling kennisgenomen van de maatregelen
die het academisch ziekenhuis in reactie op het rapport treft. Zoals ook de
Raad van Bestuur aangeeft is het van belang dat de Raad zich op de hoogte
blijft stellen van de voortgang. Met deze aanpak maakt het academisch ziekenhuis
de millenniumproblematiek beheersbaar. BIJLAGE ACADEMISCH ZIEKENHUIS BInhoud 1Inleiding28   2Organisatie292.1Bestuurlijke
verantwoordelijkheid29 2.2Organisatie29 2.2.1Inrichting
projectorganisatie29 2.2.2Planning29 2.2.3Methoden
en technieken29 2.2.4Rapportering30 2.2.5Kwaliteitsborging31   3Voortgang323.1Verrichte
werkzaamheden32 3.2Achterstanden32 3.3Kwaliteit33   4Conclusies en aanbevelingen34   5Reactie
Academisch Ziekenhuis en nawoord Rekenkamer365.1Reactie
ziekenhuis36 5.2Nawoord Rekenkamer361. INLEIDINGDe Algemene Rekenkamer heeft in oktober 1998 bij twee academische ziekenhuizen
een onderzoek gedaan naar de wijze van en voortgang in de aanpak van de millenniumproblematiek.
Dit onderzoek maakt deel uit van een beperkt onderzoek naar de aanpak van
de millenniumproblematiek bij drie maatschappelijke sectoren waar belangrijke
burgerbelangen moeten worden veilig gesteld, namelijk gezondheid, veiligheid
en inkomen.De bevindingen, conclusies en aanbevelingen in dit rapport hebben betrekking
op één van deze ziekenhuizen.Het millenniumprobleem heeft een aantal kenmerken die het tot een complex
bestuurlijk probleem maken. Het gaat hier immers om een grote hoeveelheid
op zichzelf oplosbare automatiseringstechnische kwesties die moeten worden
opgelost onder een hoge tijdsdruk. Daarnaast zijn er logistieke problemen.
Van groot belang is ook te onderkennen dat er tussen de instellingen en bedrijven
die met het millenniumprobleem kampen grote onderlinge afhankelijkheden bestaan.
Dit geldt niet alleen in het opzicht van communicatie met behulp van informatietechnologie,
maar ook in de sfeer van de tijdige levering van diensten en produkten. Daarnaast
zijn er juridische problemen als het gaat om de aansprakelijkheid voor schade
en voor de oplossing van de problemen. Deze aspecten maken van dit in oorsprong
technische probleem een managementprobleem bij uitstek.Ziekenhuizen worden geconfronteerd met grote hoeveelheden complexe apparaten,
systemen en installaties die mogelijk behept zijn met millenniumproblemen.
Voorbeelden zijn beademingstoestellen, cardiografen, bewakingssystemen, bloedgasanalysatoren,
maar ook energieleverende systemen, brandmeldingssystemen en administratieve
systemen.Vanwege deze grote complexiteit mag van de ziekenhuizen worden verwacht
dat zij de millenniumproblematiek goed georganiseerd aanpakken.De Rekenkamer heeft daarom onderzoek gedaan naar de wijze waarop de Raad
van bestuur sturing geeft aan de oplossing van het millenniumprobleem bij
het ziekenhuis. Daarnaast zijn onderzocht de kwaliteit van de projectorganisaties,
de inschakeling van ondermeer medische deskundigheid, de wijze waarop prioriteitenstellingen
en planningen tot stand komen en welke voortgang met de oplossing wordt gemaakt.
Voorts is gekeken naar de mate waarin interne en externe ketenafhankelijkheden
in kaart zijn gebracht, de oplossingen die daarvoor zijn bedacht en de wijze
waarop daarover op bestuurlijke niveaus met betrokkenen buiten het ziekenhuis
wordt gecommuniceerd.De Rekenkamer ontleent haar bevoegdheid voor onderzoeken als deze aan
artikel 59 van de Comptabiliteitswet. Eén van de ziekenhuizen heeft
de bevoegdheden van de Rekenkamer voor dit onderzoek echter aan de orde gesteld.
Om ongewenst uitstel van het onderzoek te voorkomen en vanwege de waarde die
beide academische ziekenhuizen toekennen aan een onafhankelijke toetsing is
de vraag naar bevoegdheid van de Rekenkamer buiten discussie gesteld. Beide
instellingen hebben vrijwillig hun medewerking aan het onderzoek verleend.
De Rekenkamer zal hier later op terug komen. 2. ORGANISATIE 2.1. Bestuurlijke verantwoordelijkheidDe Raad van Bestuur is formeel verantwoordelijk voor de juiste en tijdige
aanpak en oplossing van het millenniumprobleem. Uit het onderzoek bleek dat
de Raad van Bestuur geen projectorganisatie voor de aanpak van de milleniumproblematiek
heeft ingericht. De facto zijn de hoofden van de dienst Automatisering en
van de Instrumentele dienst en de directeur van het Facilitair bedrijf ieder
voor hun eigen beleidsterrein verantwoordelijk voor de aanpak van de millenniumproblematiek.
De verantwoordelijkheden, bevoegdheden en taken van deze drie hoofden van
dienst op dit punt zijn echter nergens vastgelegd. Ook heeft de Raad van Bestuur
niet vastgelegd op welke wijze zij zich wil laten informeren over de aanpak
van de problematiek en de voortgang. In de praktijk rapporteren sinds april
1998 de drie hoofden van dienst hierover maandelijks aan de vice-voorzitter.
Sedert augustus 1998 wordt van dit maandelijks overleg een verslag gemaakt. 2.2. Organisatie 2.2.1. Inrichting projectorganisatieIn maart 1998 heeft de ad hoc ingestelde «werkgroep 2000»
voorgesteld een centrale projectorganisatie in te richten voor het synchroniseren
van activiteiten, voor het structureren van planning en rapportage aan de
RvB en voor de communicatie rondom het millenniumprobleem. Ook werd voorgesteld
om per Behandel Zorg Eenheid van het ziekenhuis een projectleider aan te stellen
die volgens een vastomlijnd kader de problematiek van de eigen eenheid in
kaart zou moeten brengen en oplossen. Met deze projectorganisatie zou een
ziekenhuisbreed beeld van de problematiek en een complete aanpak tot stand
kunnen komen.De RvB heeft deze voorstellen echter niet gehonoreerd, met als reden dat
deze benadering niet zou aansluiten bij de bestaande organisatie van werkzaamheden.De drie diensten die belast zijn met de aanpak van de millenniumproblematie
worden geacht het werk dat dit met zich meebrengt «er gewoon bij te
doen». Alleen voor de Dienst Automatisering is extra capaciteit (1fte)
aangetrokken. Het hoofd van deze dienst is de projectleider voor de eigen
dienst. De Instrumentele Dienst en het Facilitair Bedrijf hebben elk een functionaris
min of meer vrijgesteld. 2.2.2. PlanningHet rapport van de werkgroep 2000 voorzag in een globaal tijdpad tot en
met 31 december 1999. Deze planning was niet gebaseerd op een grondige risicoanalyse
van de belangrijkste processen in het ziekenhuis en is bovendien nooit formeel
geaccordeerd. Er is echter ook geen andere planning voor het ziekenhuis opgesteld.Het Facilitair Bedrijf heeft een eigen planning opgesteld, maar ook deze
is niet afgestemd met de andere projecten en is ook nooit geaccordeerd. De
Instrumentele Dienst en de Dienst Automatisering hebben geen planningen. 2.2.3. Methoden en techniekenHet ziekenhuis heeft geen ziekenhuisbrede, op de primaire processen van
het ziekenhuis gebaseerde analyse opgesteld ten behoeve van de risico-inschatting
en prioriteitenstelling. Het gaat hier bijvoorbeeld om de identificatie
van die apparatuur, systemen en installaties die van belang zijn bij het bieden
van spoedeisende hulp of bij het functioneren van de operatiekamers en de
intensive care-afdelingen.Ook zijn de zogenoemde ketenafhankelijkheden binnen en buiten het ziekenhuis
niet in kaart gebracht. Het gaat hier om de samenhang tussen de diverse patiëntenbehandelende
eenheden binnen het ziekenhuis en om de relaties van het ziekenhuis met bijvoorbeeld
leveranciers van verbruiksartikelen en ambulancediensten (alarmnummer 112).Ziekenhuizen gebruiken voor de reguliere onderhoudsplanning van medische
apparaten en installaties de zogenoemde ECRI-lijst. Deze lijst bevat onder
andere een indeling van apparatuur gecodeerd naar High-risk, Medium-risk en
Low-risk en zou dus ook als basis kunnen dienen voor risico-inschattingen
in het kader van de millenniumproblematiek.De technici van de Instrumentele Dienst en de Dienst Automatisering maken
echter eigen risico-inschattingen per object. Uit het onderzoek bleek dat
tot op de datum van afsluiting van het onderzoek (ultimo oktober 1998) bij
deze risico-inschattingen nauwelijks gebruik werd gemaakt van medische en
externe deskundigheden. Dit acht de Rekenkamer opmerkelijk omdat juist de
medische invalshoek een belangrijke bijdrage aan de risico-inschatting zou
moeten leveren.Het is van belang dat het ziekenhuis noodplannen opstelt om eventueel
toch optredende problemen het hoofd te bieden. Dit zou moeten gebeuren op
grond van een zogenoemde impactanalyse, waarin men zich de vraag stelt «wat
te doen als ...». Dit «als» kan zijn de onverhoopte uitval
van een medisch apparaat maar ook een zich buiten het ziekenhuis voor doende
ramp. Een dergelijke ziekenhuisbrede impactanalyse bleek nog niet opgesteld
te zijn en is ook niet voorzien. Alleen een globale planning van het Facilitair Bedrijf voorziet in het
opstellen van een noodplan, dat in april 1999 zou moeten worden opgeleverd.
Het ziekenhuis beschikt wel over een regulier rampenplan. Dit rampenplan zou
naar de mening van de Rekenkamer moeten worden aangepast en geschikt gemaakt
worden voor mogelijk optredende millenniumproblemen.Het is niet de bedoeling alle apparaten aan een millenniumtest te onderwerpen.
De drie diensten verzoeken alle leveranciers van apparaten, systemen en installaties
om aan te geven of er een analyse is gemaakt van de millenniumbestendigheid
van de geleverde produkten en welke garanties gegeven kunnen worden voor de
goede werking van het product na 2000. Vervolgens worden alleen apparaten
met een hoog medisch risico ook nog aan een eigen test onderworpen. De Rekenkamer
vraagt zich af of deze beperking wel juist is. Zij meent dat deze handelwijze
meer gericht is op het zich indekkken tegen claims van patiënten bij
eventueel optredende problemen dan op het voorkómen van deze problemen. 2.2.4. RapporteringUit de verslagen van de overleggen tussen de vice-voorzitter van de RvB
en de drie diensthoofden van augustus en september 1998 kon niet worden opgemaakt
of er een onderlinge samenhang in planning en aanpak en voortgang bestaat.
De rapportages van de diensthoofden zijn verschillend van opbouw en diepgang
en daardoor niet vergelijkbaar of totaliseerbaar. De rapportages bieden geen
totaalbeeld en geen bruikbare managementinformatie. 2.2.5. KwaliteitsborgingDe Automatseringsdienst, de Instrumentele Dienst en het Facilitair bedrijf
hebben geen kwaliteitsborgende mechanismen voor de uit te voeren werkzaamheden.De drie diensten maakten voor de inventarisatiefase gebruik van aanwezige
inventarislijsten. Geen van de drie diensten kon echter instaan voor een juist
en volledig inventarisbestand. Wel is er zekerheid dat er geen oude afgeschreven
medische apparaten met millenniumproblemen toch nog in bedrijf zijn. Er is
een regel dat medische apparatuur die vervangen wordt daadwerkelijk wordt
verwijderd en aan deze regel wordt strikt de hand gehouden. Voorts kan nog
enige zekerheid over de volledigheid van de inventarislijst worden ontleend
aan het feit dat de externe accountant van het ziekenhuis in het verleden
geen belangwekkende opmerkingen bij de inventarislijsten heeft geplaatst.De drie diensten hebben een eigen database opgesteld waarin zij de voortgang
van de objecten kunnen bewaken.Er zijn tot op het moment van het afsluiten van dit onderzoek geen interne
of externe audits op de kwaliteit van de millenniumwerkzaamheden van de drie
diensten uitgevoerd. 3. VOORTGANG 3.1. Verrichte werkzaamhedenHet ziekenhuis heeft sedert maart 1998 veel werk verzet. Grote delen van
de uit te voeren inventarisaties en analyses zijn nu uitgevoerd. Het merendeel
van de leveranciers is aangeschreven en van een groot aantal objecten is in
een of andere vorm( internet/schriftelijke verklaring) vastgesteld of zij
millenniumbestendig zijn of niet. Bij een beperkt aantal medische apparaten
en gebouwgebonden installaties heeft men op basis van een eigen test de mate
van millenniumbestendigheid vastgesteld.Uit een overzicht van de Instrumentele Dienst kon worden opgemaakt dat
van de 1271 te onderzoeken apparaten en systemen er 880 zijn geanalyseerd.
Er kon echter geen totaalbeeld worden gegeven van het aantal niet millenniumbestendige
apparaten en de daarbij behorende risico-inschatting. Dit kwam doordat de
werkzaamheden in de analysefase nog niet waren afgerond en doordat het rapporteringsmodel
niet in deze informatiebehoefte voorzag.Het Facilitair Bedrijf heeft in totaal 77 te analyseren objecten. Hiervan
zijn er 21 nog niet onderzocht. Van de wel onderzochte werden er 4 niet millenniumbestendig
bevonden, waarvan geen met een hoog risico.De Dienst Automatisering is min of meer klaar met de analyse van ziekenhuisbreed
gebruikte systemen (software). Er werden 8 objecten met een hoog risico niet
millenniumbestendig bevonden. De DA moet nog wel beginnen met de analyse van
alle PC's van het ziekenhuis.De voortgangsrapportages over de inventarisaties en analyses die tot nog
toe zijn uitgevoerd geven nog onvoldoende inzicht in de mogelijke millenniumproblemen
bij behandelzorg-eenheden en bij de andere diensten en afdelingen van het
ziekenhuis. De rapportages geven geen inzicht in millenniumproblemen in systemen
die onderling samenhangen. 3.2. AchterstandenGemeten naar de enig bestaande, maar nooit geaccordeerde ziekenhuisbrede
planning (opgenomen in de rapportage van maart 1998 van de werkgroep 2000)
zijn inmiddels forse achterstanden opgelopen. Volgens planning had de inventarisatie/analysefase
aan het einde van het derde kwartaal 97 moeten zijn afgerond. We zijn inmiddels
een jaar verder maar deze fasen zijn nog niet afgerond.De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft eind 1997 het
Millennium Platform Zorg (MPZ) opgericht. Hierin hebben vertegenwoordigers
van de koepelorganisaties van alle zorginstellingen zitting. Het MPZ heeft
een planning voor de aanpak van de millenniumproblematiek opgesteld, de zogenoemde
gouden standaard. Volgens deze planning zouden de ziekenhuizen de voorbereidings-
en inventarisatie fase al voor de zomer van 1998 moeten hebben afgerond, had
de analysefase in september 1998 klaar moeten zijn en hadden ook de oplossingsstrategieën
moeten zijn opgesteld.Ook ten opzichte van deze gouden standaard beginnen de achterstanden bij
het ziekenhuis op te lopen. 3.3. KwaliteitZoals eerder opgemerkt zijn er geen interne controles en/of audits uitgevoerd
op de uitgevoerde werkzaamheden en op de kwaliteit van de informatie. De Rekenkamer
merkt op dat de inventarisatie- en analysefase tot nog toe door technici van
het ziekenhuis is uitgevoerd. Er zijn tot nog toe geen medici betrokken geweest
bij de beoordeling van de risico's die aan objecten moeten worden toegekend.Het is echter zeer waarschijnlijk dat medici – redenerend vanuit
hun professionele achtergrond – tot een andere risico-inschatting komen
dan de technici. Dit klemt te meer bij die objecten die van de technici een
lagere risicokwalificatie hebben gekregen dan die in de ECRI-lijst. De Rekenkamer heeft door middel van een steekproef getracht vast te stellen
of datgene wat in de inventarisatie- en analysefasen van vitale objecten van
primaire processen is vastgelegd op essentiële onderdelen juist is.Hiertoe werden 40 objecten uit het bestand van millenniumrelevante objecten
van de Instrumentele Dienst op interne consistentie onderzocht en vergeleken
met een standaardkwalificatie van het MPZ. Deze beperkte steekproef leverde
het volgende beeld op:• In 5 van de 40 gevallen stemden de door het ziekenhuis gegeven
risicoclassificaties niet overeen met de bedoelde standaardlijst (2 objecten
met een hoog risico volgens de standaardlijst werden door het ziekenhuis met
een «laag risico» geclassificeerd en 3 met een gemiddeld risico
kregen het predicaat «laag-risico»)• in 16 gevallen ontbraken essentiële gegevens over het object,
bijvoorbeeld over al dan niet bestaande samenhang tussen hardware en software;• in 6 gevallen waren de gegevens in een samenvattend veld over uitgevoerde
tests niet consistent met andere velden over door de leverancier en het ziekenhuis
uitgevoerde tests.Dit beeld leidt tot de constatering dat het bestand nog niet betrouwbaar
genoeg is om als basis te dienen voor beslissingen over prioriteitenstelling,
aanpak en verdere voortgang.In gesprekken met gebruikers-medici bleek meermaals dat zij het niet eens
waren met de risico-inschatting. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat de
technici ervan uitgaan dat alleen die objecten een hoog risico hebben die
direct ingrijpen op de patiënt. De medici hebben meer oog voor trajecten
die patiënten moeten doorlopen en ketenafhankelijkheden. Denk bijvoorbeeld
aan de betekenis van laboratoriumuitslagen voor acuut en concreet medisch
handelen. Medici geven daarom in een aantal gevallen een hoge risico-classificatie
aan objecten die de technici het predikaat «laag risico» hadden
gegeven. 4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGENHet ziekenhuis ziet zich geconfronteerd met millenniumproblemen in een
complex geheel van processen en afhankelijkheden zowel in eigen huis als daarbuiten.
De problematiek voor de eigen instelling moet daarom worden opgelost, maar
ook zullen deze oplossingen bestuurlijk moeten worden ingebed in lokale en
regionale verbanden.De Rekenkamer heeft waardering voor het vele werk dat het ziekenhuis in
de afgelopen periode in de vorm van inventarisaties, analyses en tests heeft
verricht.Tegelijkertijd stelt zij echter vast dat de Raad van Bestuur onvoldoende
structuur heeft gegeven aan de aanpak van de millenniumproblematiek. Daarmee
heeft zij onvoldoende onderkend dat de millenniumproblematiek niet zozeer
een technisch probleem is maar vooral een managementprobleem. Bovendien heeft
zij niet duidelijk gemaakt dat de betrokkenheid van de gebruikers van de medische
apparatuur en systemen van groot belang is.De bevindingen van het onderzoek geven de Rekenkamer aanleiding tot de
conclusie dat het ziekenhuis nu onvoldoende zekerheid heeft dat de millenniumproblematiek
met de juiste prioriteitenstelling adequaat en tijdig wordt aangepakt. Oorzaken
hiervan zijn:• De aanpak is niet gebaseerd op een ziekenhuisbrede risico-analyse
en tot nog toe te zeer gericht op een technische benadering van millenniumproblemen
in afzonderlijke objecten en houdt daardoor ten onrechte geen rekening met
medische processen en ketenafhankelijkheden in het ziekenhuis;• Gebruikers van medische apparatuur en systemen zijn ten onrechte
niet betrokken bij de risicoclassificatie. Medische apparatuur krijgt daardoor
in een aantal gevallen een te lage prioriteit;• Er zijn onvoldoende maatregelen getroffen en waarborgen aangebracht
die kunnen garanderen dat de aanpak en de voortgang en de managementinformatie
daarover betrouwbaar zijn. De informatie die de Raad van Bestuur krijgt over
de aanpak en voortgang van het millenniumprobleem biedt daardoor te weinig
basis voor het geven van sturing aan de activiteiten.• De kwaliteit van de vastgelegde informatie van geïnventariseerde
en geanalyseerde objecten is op belangrijke onderdelen – met name bij
de Instrumentele Dienst – nog onvoldoende en behoeft daarom dringend
verbetering.• Er is – afgemeten aan de gouden standaard van het MPZ –
in de inventarisatie en analysefase nog onvoldoende voortgang gemaakt, waardoor
de tijdige oplossing van de millenniumproblemen in gevaar komt.Gelet op de steeds hoger wordende tijdsdruk is de Rekenkamer van mening
dat nu het moment is aangebroken om de millenniumproblematiek meer dan tot
nu toe het geval was gestructureerd aan te pakken. Zij komt daarom tot de
volgende aanbevelingen:• Het ziekenhuis moet met spoed een formele projectorganisatie in
het leven roepen waarin ten minste zijn vastgelegd:– de bevoegdheden, verantwoordelijkheden en taken;– de planning (werkzaamheden, personeel en financiën) en de
wijze van rapporteren daarover;– de kwaliteitsborgende maatregelen.De voorstellen van het rapport van de werkgroep 2000 zouden hiervoor een
basis kunnen bieden.• De aanpak moet meer dan tot nog toe het geval was mede gebaseerd
zijn op medische invalshoeken en verantwoordelijkheden zodat ook de risico's
die verbonden zijn aan de processen en ketenafhankelijkheden in
het ziekenhuis worden onderkend en aangepakt. Deze benadering zal moeten leiden
tot een hernieuwde prioriteitenstelling;• Door middel van regelmatig uit te voeren kwaliteitstoetsen moet
de kwaliteit van beslissingen en de informatie daarover worden verbeterd.Tevens acht de Rekenkamer het van belang dat het ziekenhuis nu reeds een
aanvang maakt met het opstellen van impactanalyses die de basis kunnen vormen
voor noodplannen en rampenplannen. Betrokkenen en bestuurlijke lagen buiten
het ziekenhuis moeten tijdig van de consequenties van deze plannen op de hoogte
worden gesteld zodat deze hierop kunnen inspelen met eigen maatregelen en
hen de tijd daarvoor niet ontbreekt. 5. REACTIE ACADEMISCH ZIEKENHUIS EN NAWOORD REKENKAMER 5.1. Reactie ziekenhuisDe Raad van Bestuur van het academisch ziekenhuis heeft mede naar aanleiding
van het onderzoek van de Rekenkamer een aantal concrete maatregelen getroffen.
De Raad van Bestuur heeft gekozen voor een werkwijze die aansluit bij de bestaande
taak en verantwoordelijkheidsverdeling in het ziekenhuis. Deze werkwijze is
inmiddels vastgelegd in een besluit van de Raad en is bekend gemaakt aan alle
behandelzorg eenheden en diensten van het ziekenhuis. De belangrijkste maatregelen
zijn:• Er is een stuurgroep ingesteld onder voorzitterschap van de vice
voorzitter van de Raad van Bestuur. De stuurgroep is belast met de aanpak
van de millenniumproblematiek en verantwoordelijk voor de coördinatie
en afstemming van de activiteiten. De stuurgroep rapporteert maandelijks over
de voortgang aan de Raad van Bestuur;• Het decentrale management van de Behandel Zorg eenheden wordt door
middel van eigen contactpersonen betrokken bij de oplossing van het millenniumprobleem
door de centrale diensten. Het gaat dan bijvoorbeeld om de afstemming van
prioriteiten en het opsporen van ketenafhankelijkheden;• Er worden objectgewijs noodplannen opgesteld voor toepassingen
met een millenniumprobleem dat niet oplosbaar blijkt te zijn;• De drie uitvoerende diensten moeten een voorstel maken over de
wijze waarop de problematiek wordt aangepakt. Deze omschrijving omvat onder
meer een definitie, een probleemstelling, een toetsbare planning, een testprotocol,
een prioriteitenstelling en een wijze van kwaliteitsborging. Een en ander
moet worden goedgekeurd door de centrale stuurgroep;• De externe accountant zal worden verzocht regelmatig een audit
uit te voeren.Daarnaast is het academisch ziekenhuis bezig met de ontwikkeling van een
noodplan voor de externe afhankelijkheden. Aan belangrijke leveranciers van
geneesmiddelen, infusen en producten zal een garantieverklaring worden gevraagd
voor ongestoorde levering vanaf januari 2000. Het academisch ziekenhuis is
bezig een lijst op te stellen van geneesmiddelen die onontbeerlijk zijn voor
de continuering van zorg. Hiervan zal een extra voorraad voor circa twee maanden
worden aangehouden.De Raad van Bestuur heeft allerminst de indruk dat er nu onvoldoende voortgang
wordt gemaakt. Er zijn nog betrekkelijk weinig problemen aangetroffen. De
problemen die zijn aangetroffen betreffen merendeels apparatuur met een laag
of een gemiddeld risico. Deze zijn voor een belangrijk deel inmiddels opgelost.
Het academisch ziekenhuis is daarbij van mening dat de normplanning van het
MPZ niet van toepassing is. Het ziekenhuis is ook van mening dat er op grond
van de tot nu toe bekende feiten nog geen aanleiding is voor het opstellen
van ziekenhuisbrede nooden rampenplannen. 5.2. Nawoord RekenkamerDe Rekenkamer is van mening dat de versterkte aanpak bij het academisch
ziekenhuis zekerheid biedt voor de adequate oplossing van het millenniumprobleem.De Rekenkamer blijft van mening dat dit ziekenhuis – gemeten aan
de hand van de planning van het MPZ – ver achterloopt. Het nu reeds opstellen van ziekenhuisbrede nood- en rampenplannen acht
de Rekenkamer noodzakelijk voor ieder ziekenhuis, hoe ver deze ook gevorderd
is met de oplossing van de eigen problemen. Vooraf zal namelijk nooit 100%
zekerheid ontstaan over de volledigheid en juistheid van de oplossingen. Bovendien
zijn ziekenhuizen ook afhankelijk van gebeurtenissen buiten haar directe invloedssfeer.
Zij zullen daarmee – gelet op het bedreigde patiëntenbelang –
in rampenplannen rekening moeten houden. Het gaat er daarbij ook om dat de
nood- en rampenplannen van de afzonderlijke instellingen onderling (regionaal
en sectoraal) bestuurlijk kunnen worden afgestemd. XNoot1De eindrapportages aan de onderzochte academische ziekenhuizen zijn in
geanonimiseerde vorm als bijlage bij deze brief gevoegd.XNoot1De planning van het MPZ, de zogenaamde «gouden standaard»,
loopt overigens op haar beurt ook weer achter op de rijksbrede planning die
door het ministerie voor Grote Steden- en Integratiebeleid wordt gehanteerd.
Volgens deze laatste planning, die dateert van oktober 1997, zouden op 1 november
1998 alle vitale systemen moeten zijn aangepast, getest en ingevoerd en zouden
de noodscenario's voor vitale systemen gereed zijn.XNoot1Een risicoanalyse leidt tot een prioritering in de aan te pakken objecten.
Een impactanalyse leidt tot noodplannen voor situaties waarin de millenniumproblemen
zich daadwerkelijk voordoen.XNoot2De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft eind 1997 het
Millennium Platform Zorg (MPZ) opgericht. Hierin hebben vertegenwoordigers
van de koepelorganisaties van alle zorginstellingen zitting. Het MPZ heeft
tot taak de instellingen beroepsbeoefenaren te informeren, te ondersteunen
en activiteiten te coördineren. Tevens monitort het MPZ door middel van
enquêtes de voortgang en bericht het de minister daarover regelmatig. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26362-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl