Wijziging Meststoffenwet i.v.m. aanscherping normen stelsel regulerende mineralenheffingen en mestafzetovereenkomsten; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20002001-27276, nr. 223b

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

03-05-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27276 nr. 223b

01-05-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam§ 1. Aanleiding, strekking en achtergrond van het
wetsvoorstel1.1. Afstemming stelsel van regulerende mineralenheffingen
en stelsel van mestafzetovereenkomsten1.2. Europese en internationale aspecten1.3. Omvang van het landelijke mestoverschot§ 2. Aanpassingen in het stelsel van regulerende
mineralenheffingen2.1. Algemeen2.2. Derogatie§ 3. Stelsel van mestafzetovereenkomsten3.1. Invoering stelsel mestafzetovereenkomsten3.2. Stikstofproductie3.3. Verwerking, export3.4. Overig§ 4. Afschaffen dierrechten§ 5. Basisregistratie percelen§ 6. Bedrijfseffecten§ 7. OverigOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27276Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 70 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 276Wijziging van de Meststoffenwet in verband met een aanscherping van
de normen van het stelsel van regulerende mineralenheffingen en de invoering
van een stelsel van mestafzetovereenkomstennr. 223bMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 1 mei 2001Met belangstelling heb ik kennis genomen van de inbreng van de leden van
de verschillende fracties. Ik ben de Eerste Kamer erkentelijk voor het feit
dat zo spoedig na aanvaarding van het wetsvoorstel door de Tweede Kamer een
aanvang is gemaakt met het voorbereidend onderzoek. In het navolgende zal
worden ingegaan op de door de leden in het voorlopige verslag gestelde vragen
en gemaakte opmerkingen, waarbij ik de volgorde van het verslag zoveel mogelijk
zal aanhouden.§ 1. Aanleiding, strekking en achtergrond van het
wetsvoorstel1.1. Afstemming stelsel van regulerende mineralenheffingen
en stelsel van mestafzetovereenkomstenDe leden van de VVD-fractie vragen of via de stelsels van regulerende
mineralenheffingen en mestafzetovereenkomsten de productie en het gebruik
van mest goed op elkaar worden afgestemd, en of er hierbij sprake is van voldoende
prohibitiviteit.Via het stelsel van mestafzetovereenkomsten wordt de maximum hoeveelheid
te produceren dierlijke mest afgestemd op de aanwezige plaatsingsruimte voor
deze mest. Daarmee moet worden bewerkstelligd dat het evenwicht op de landelijke
mestmarkt gewaarborgd blijft. Dat is nodig voor een goede werking van het
stelsel van regulerende mineralenheffingen, waarin de regels ter beperking
van het gebruik van meststoffen zijn neergelegd. De normen inzake de berekening
van de plaatsingsruimte voor dierlijke mest op landbouwgrond in het stelsel
van mestafzetovereenkomsten, en de verliesnormen van het stelsel van regulerende
mineralenheffingen, zijn geënt op de maximum dierlijke mestgift die de
Nitraatrichtlijn voorschrijft. In dat opzicht zijn de productie en het gebruik
op elkaar afgestemd.De sancties op het overtreden van de normen van het stelsel van mestafzetovereenkomsten,
en de tarieven van de mineralenheffingen bij overschrijding van de verliesnormen,
zijn naar mijn oordeel adequaat om naleving van de regels af te dwingen. 1.2. Europese en internationale aspectenDe leden van de CDA-fractie vragen of het juridisch mogelijk is dat hoge
dwangsommen worden opgelegd voor elke dag dat Nederland na veroordeling door
het Hof van Justitie wegens een onvoldoende implementatie van de Nitraatrichtlijn
in gebreke blijft.Dit is mogelijk, nu artikel 228, tweede lid, van het EG-verdrag bepaalt
dat het Hof van Justitie, nadat het heeft vastgesteld dat een lidstaat zijn
arrest niet is nagekomen, deze staat een dwangsom kan opleggen. Het is de
taak van de Europese Commissie om erop toe te zien dat het arrest van het
Hof daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Als dit naar de mening van de Commissie
niet, of niet tijdig gebeurt, kan zij een nieuwe procedure starten wegens
niet-nakoming van het arrest, en daarbij een voorstel doen voor het opleggen
van een dwangsom voor elke dag dat Nederland in gebreke is. Deze dwangsommen
kunnen volgens het huidige beleid van de Commissie, afhankelijk van de ernst
en de duur van de overtreding en het noodzakelijke afschrikwekkende effect
dat ervan moet uitgaan, voor Nederland oplopen tot maximaal 228 000 euro,
ongeveer een half miljoen gulden, per dag (mededeling 96/C 242/07 van de Commissie;
PbEG 1996, C 242). Het door de Europese Commissie gevoerde beleid is inmiddels
door het Europese Hof van Justitie getoetst in een zaak van de Europese Commissie
tegen de Helleense Republiek (C-387/97). In het in deze zaak gewezen arrest
van 4 juli 2000 lijkt het Hof de door de Commissie gehanteerde criteria, zoals
neergelegd in de mededeling, te volgen.De leden van de fracties van CDA en VVD vragen naar de stand van zaken
met betrekking tot Europese maatstaven voor de diepte waarop het nitraatgehalte
van het water wordt gemeten.De Europese Commissie heeft een concept-document opgesteld waarin handvatten
voor monitoring in het kader van de Nitraatrichtlijn worden gegeven. Teneinde
te bespoedigen dat dit document een definitieve status krijgt heeft Nederland
aan de Commissie haar ondersteuning aangeboden. De Commissie heeft overigens
geen plannen om aan dit document, zodra het definitief is, een formele bindende
status te verlenen.De leden van de CDA-fractie vragen of een eventuele Europese richtlijn
inzake nationale ammoniakemissieplafonds gevolgen zal hebben voor de Nederlandse
milieu- en mestregelgeving, en daarmee voor de boeren.Zoals het zich thans laat aanzien, verwacht ik dat een eventuele Europese
richtlijn over de maximum nationale ammoniakemissie niet zal leiden tot een
aanscherping van de Nederlandse milieuregelgeving, en dus ook geen gevolgen
heeft voor het bedrijfsleven. In internationaal verband is in het kader van
de UN-ECE – het zogenoemde Gothenburg-protocol – voor Nederland
een emissieplafond afgesproken van 128 kiloton in 2010. Deze afspraak is overgenomen
in het voorstel voor een Europese richtlijn voor de nationale emissiemaxima.
Het nationale ammoniakbeleid, dat zijn grondslag vindt in het Nationaal Milieubeleidsplan
3 en het regeerakkoord van dit kabinet uit 1998, houdt nu al rekening met
dit plafond. Voor de goede orde meld ik dat de Europese Milieuraad op 22 juni
2000 met de ontwerp-richtlijn heeft ingestemd, en dat het Europees Parlement
recentelijk in het kader van de co-decisieprocedure het ontwerp heeft geaccordeerd.De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar de consequenties van
de uitspraak van de rechter in de civiele procedure Staat/Waterpakt. In deze procedure is de Staat door de rechtbank veroordeeld tot het treffen
van zodanige maatregelen dat wordt gewaarborgd dat al gedurende 2002 wordt
voldaan aan de ingevolge de Nitraatrichtlijn toegestane maximum dierlijke
mestgift, in aanmerking genomen een in voorkomend geval door de Commissie
van de Europese Commissie gehonoreerde derogatie van de normen van de Nitraatrichtlijn.
De Staat is het uitdrukkelijk niet eens met dit vonnis, en heeft er dan ook
hoger beroep tegen aangetekend.Wanneer de Staat in hoger beroep in het ongelijk wordt gesteld, of de
uitspraak in hoger beroep te lang op zich laat wachten, en er in het kader
van de derogatieprocedure nog geen duidelijkheid bestaat, dan brengt het rechterlijke
gebod met zich dat de verliesnormen van het stelsel van regulerende mineralenheffingen
voor 2002 en 2003 en verder moeten worden geënt op een maximale dierlijke
mestgift van respectievelijk 210 kilogram en 170 kilogram stikstof per hectare
per jaar. Hetzelfde geldt voor de normen van het stelsel van mestafzetovereenkomsten.
Deze normen gaan nu voor grasland nog uit van de maximum mestgift die op basis
van de derogatie is toegestaan. De voorgestelde artikelen 46 en 58aq, tweede
lid, van de Meststoffenwet voorzien in de mogelijkheid om deze aanscherping
bij algemene maatregel van bestuur te regelen. Daarbij is overigens uitdrukkelijk
voorzien in een rol voor het parlement. Ingevolge het voorgestelde artikel
65 van de Meststoffenwet wordt een dergelijke algemene maatregel van bestuur
voordat zij in werking treedt eerst aan de Eerste en Tweede Kamer voorgelegd.
Als ten minste een vijfde deel van het grondwettelijk aantal leden van beide
kamers dat wenst, wordt de aanscherping bij wet geregeld in plaats van bij
algemene maatregel van bestuur.De leden van deze fractie vragen daarnaast naar de doelstellingen van
het Noordzee Aktieprogramma, en in hoeverre het onderhavige wetsvoorstel bijdraagt
aan de realisering daarvan.Het Noordzee Aktieprogramma (Kamerstukken II 1989/90, 21 148, nrs. 2–3,
blz. 71) bevat in internationaal verband gemaakte afspraken over de terugdringing
van de vervuiling van zoet- en zoutwatermassa's. In dit programma is een inspanningsverplichting
opgenomen voor de reductie van de fosfaat- en stikstofbelasting van het oppervlaktewater
met 50% in 1995 ten opzichte van 1985. In 1995 is in de zogenoemde conferentie
van Noordzee-ministers geconstateerd dat de na te streven reductie van de
stikstofbelasting niet is gerealiseerd, waarbij tegelijk is afgesproken dat
de reductiedoelstelling onverminderd blijft gelden in de jaren na 1995. In
de vijfde Nationale Milieuverkenning (2000–2030) constateert het Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne dat met de maatregelen die zijn
gericht op de sanering van de stikstofbelasting van het zoute water, waaronder
ook de mestregelgeving inclusief de voorgestelde aanscherpingen van de verliesnormen,
vanaf 2010 een reductie wordt gerealiseerd van 50% ten opzichte van de
gemiddelde stikstofbelasting in de jaren 80 van de vorige eeuw. Afgezet tegen
1985, dat overigens geen representatief jaar is, zal in 2030 de stikstofbelasting
naar schatting met 35% zijn gedaald. Bij de evaluatie van het mestbeleid in
2002 zal de reductie van de stikstofbelasting van het zoute water worden meegenomen.De leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP vragen of het mogelijk
is de aanwijzing van het gehele Nederlandse grondgebied als kwetsbaar gebied
in de zin van de Nitraatrichtlijn ongedaan te maken.Hoewel deze mogelijkheid formeel bestaat, zou ik haar als tamelijk irreëel
willen bestempelen. Het geheel of gedeeltelijk herroepen van een aanwijzing
is alleen dan aan de orde als aangetoond wordt dat eerder aangewezen
gebiedsdelen geen relevante bijdrage meer leveren aan de vervuiling van oppervlaktewater
bestemd voor de winning van drinkwater alsook van grondwater met nitraat,
en aan de eutrofiëring van oppervlaktewater genoemde vormen van vervuiling.
Dat is hier niet het geval.1.3. Omvang van het landelijke mestoverschotDe leden van de fracties van de VVD, GroenLinks en D66 vragen of er inzicht
bestaat in de omvang van het landelijke mestoverschot. De leden van de fractie
van GroenLinks vragen op welke gegevens verschillende onderzoeken naar de
omvang van het landelijke mestoverschot zijn gebaseerd.Allereerst merk ik op dat de afwijkingen in de uitkomsten van velerlei
studies naar de omvang van het landelijke mestoverschot niet zozeer hun oorzaak
vinden in de gegevens die voor de onderzoeken zijn gebruikt, maar worden veroorzaakt
door het verschil in aannames en veronderstellingen die bij de berekening
worden gehanteerd. Om een vertroebeling in de discussie over de omvang van
het mestoverschot verder te voorkomen hebben mijn ambtgenoot van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en ik in het najaar van 2000 het initiatief
genomen om door een groep van deskundigen in opdracht van het Milieuplanbureau
een protocol voor het berekenen van het mestoverschot op te laten stellen.
Dit protocol kwam eind januari 2001 gereed, en is bij brief van 7 februari
2001 (Kamerstukken II 2000/01, 24 445 en 26 729, nr. 60) aan de
Tweede Kamer toegezonden. In die brief heb ik aangegeven te verwachten dat
medio mei 2001 de berekening van de omvang van het landelijk mestoverschot
aan de hand van dit protocol zal zijn afgerond. Deze berekening wordt gemaakt
door de Permanente Commissie van deskundigen mest- en ammoniakbeleid, die
onder de verantwoordelijkheid valt van het Milieuplanbureau. In deze commissie
hebben naast het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne
zitting het Centraal Bureau voor de Statistiek, het Rijksinstituut voor Integraal
Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling, Praktijkonderzoek, Wageningen Universiteit
en Researchcentrum, en een aantal onder DLO ressorterende instituten. Stichting
Natuur en Milieu, LTO-Nederland en het Interprovinciaal Overleg zijn bij de
werkzaamheden van deze commissie betrokken.§ 2. Aanpassingen in het stelsel van regulerende
mineralenheffingen2.1. AlgemeenDe leden van de CDA-fractie vinden de systematiek van het stelsel van
regulerende mineralenheffingen onvolkomen. Zij stellen dat er bij de bepaling
van het verlies van mineralen naar de bodem ten onrechte geen rekening wordt
gehouden met factoren als grondsoort, grondwaterstand en het gehalte aan organische
stoffen in de bodem, en dat er geen zicht is op het verlies van mineralen
op perceelsniveau. Ook stellen zij dat dierlijke mest een gunstige invloed
heeft op de uitspoeling. De leden van de fractie van GroenLinks wijzen in
dit verband op een brief van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond van 8 maart
2001, waarin gevraagd wordt het gebruik van organische mest te stimuleren.
De leden van de CDA-fractie vragen tot slot of gegeven de door hen gesignaleerde
onvolkomenheden van het stelsel van regulerende mineralenheffingen het zogenoemde
stikstofaangiftesysteem een goed alternatief zou zijn.Ik ben het niet eens met de leden van de CDA-fractie. Het stelsel van
regulerende mineralenheffingen is juist bij uitstek het instrument waarmee
rekening wordt gehouden met de werkelijke milieubelasting die het
gevolg is van de aanwending van meststoffen op de bodem. Er wordt, zeker bij
de verfijnde mineralenheffingen, rekening gehouden met een scala aan aanen
afvoerposten, waarbij bovendien zoveel mogelijk wordt uitgegaan van de werkelijke
aan- en afgevoerde hoeveelheden stikstof en fosfaat. Daarnaast wordt wel degelijk
rekening gehouden met de grondsoort en de grondwaterstand, aangezien het wetsvoorstel
voorziet in aparte, scherpere stikstofverliesnormen voor gronden die zijn
gelegen op uitspoelingsgevoelige zand- of lössgronden. Over het gehalte
aan organische stof in de bodem merk ik op dat er onvoldoende wetenschappelijk
materiaal voorhanden is om op dit punt een differentiatie in de verliesnormen
te rechtvaardigen. Wat betreft de invloed die het gebruik van dierlijke mest
op de uitspoeling heeft geldt dat deze niet gunstiger is in vergelijking met
het gebruik van niet-organische mest. Het maakt voor de mate van uitspoeling
niet uit of er kunstmest wordt gebruikt of dierlijke mest: uit wetenschappelijk
onderzoek blijkt dat de uitspoeling een directe relatie heeft met de hoeveelheid
werkzame stikstof in de gebruikte mest. Overigens moet worden gewaakt voor
een te ver doorgevoerde differentiatie en verfijning in de normstelling. Dat
zou de transparantie, de uitvoerbaarheid alsook de handhaafbaarheid van het
systeem kunnen schaden en veelal leiden tot extra lasten voor het bedrijfsleven
en de overheid.Dat het stelsel van regulerende mineralenheffingen niet uitgaat van de
milieubelasting op elk afzonderlijk perceel is niet zonder reden. Een dergelijke
opzet zou op tal van beletselen van praktische aard stuiten. Telkens zou op
mestafleveringsbewijzen moeten worden vastgelegd wat de daadwerkelijke hoeveelheid
fosfaat en stikstof is die via mest op het desbetreffende perceel is gebracht.
Ook zou voor elk perceel moeten worden geregistreerd welke hoeveelheid kunstmest
erop is aangewend. Per perceel zou bovendien moeten worden bijgehouden wanneer,
hoeveel en welke dieren er zijn geweid, en of deze dieren op die momenten
mest produceerden, en zo ja, hoeveel. Het spreekt welhaast voor zich dat dergelijke
verplichtingen veel lasten met zich brengen, die bij een systeem gericht op
het de milieubelasting op bedrijfsniveau juist niet aanwezig zijn. Gelet op
het feit dat ook bij een verantwoording van de fosfaat- en stikstofbelasting
op bedrijfsniveau voldoende duidelijk is welke bijdrage het bedrijf heeft
geleverd aan de belasting van milieu, is een op perceelsniveau gericht heffingenstelsel
niet aan de orde.Het zogenoemde stikstofaangiftesysteem acht ik geen goed alternatief voor
het heffingenstelsel. Dit in de eerste plaats omdat het systeem een forfaitair
karakter heeft, wat meebrengt dat er geen recht wordt gedaan aan de werkelijke
aan- en afvoer van mineralen op het bedrijf. Bovendien leidt een forfaitaire
benadering ertoe dat bedrijven die maatregelen treffen om de daadwerkelijke
stikstofbelasting terug te dringen, niet worden beloond en bedrijven die op
dat punt minder presteren, niet worden ontmoedigd. Tot slot zullen de administratieve
verplichtingen van een stikstofaangiftesysteem niet minder zijn dan die van
het stelsel ven regulerende mineralenheffingen.De leden van de CDA-fractie vragen of het juist is dat de scherpe verliesnormen
voor uitspoelingsgevoelige zandgronden aanvankelijk waren bedoeld voor waterwingebieden.
De leden van de VVD-fractie vragen of kan worden aangegeven waarom voor zandgronden
die voor de drinkwaterwinning in het algemeen als veilig worden beschouwd,
toch scherpere verliesnormen komen te gelden. In het verlengde daarvan vragen
zij waarom het toepassingsbereik van de scherpere verliesnormen niet wordt
beperkt tot de 5000 hectare van de belangrijkste drinkwatergebieden waar een
direct verband bestaat tussen de landbouw en de kwaliteit van het drinkwater. Voor de droge zand- en lössgronden zijn stikstofverliesnormen nodig
die scherper zijn dan de reguliere verliesnormen, omdat deze gronden extra
gevoelig zijn voor de uitspoeling van nitraat naar het grondwater. De reguliere
verliesnormen verzekeren voor deze gronden niet dat de door Nederland gehanteerde
richtwaarde van 50 milligram nitraat per liter in het bovenste grondwater
wordt gerealiseerd.Het is nooit de bedoeling geweest om het toepassingsbereik van deze scherpere
verliesnormen te beperken tot gronden die zijn gelegen in waterwingebieden.
Het gaat om alle in Nederland gelegen voor uitspoeling gevoelige percelen,
waarvan ten minste twee derde deel van de grond behoort tot grondwatertrap
6, 7 of 8. Zou het toepassingsbereik van de scherpere stikstofverliesnormen
worden beperkt tot de waterwingebieden, dan zou Nederland de Nitraatrichtlijn
niet correct nakomen. Het doel van de richtlijn, zoals dat tot uitdrukking
komt in artikel 1, is om waterverontreiniging door nitraten uit agrarische
bronnen te bestrijden. Bijlage I, onderdeel A, onder 2, bij deze richtlijn
maakt bij de criteria voor het aanwijzen van kwetsbare zones ten aanzien van
het grondwater geen onderscheid naar de bestemming van het grondwater; elke
zone waar het grondwater een hoger nitraatgehalte heeft dan 50 milligram per
liter, of waar het grondwater meer dan die hoeveelheid zou kunnen gaan bevatten
als geen maatregelen worden getroffen, moet worden aangewezen. Deze lijn is
onlangs door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen bevestigd
in zijn arrest van 7 december 2000 in een zaak van de Europese Commissie tegen
het Verenigd Koninkrijk (C-69/99) over de aanwijzing van kwetsbare gebieden.
In haar verzoekschrift aan het Europese Hof van Justitie waarin Nederland
wegens niet-nakoming van de Nitraatrichtlijn is gedagvaard, heeft de Commissie
als één van de bezwaren aangegeven dat Nederland voor de uitspoelingsgevoelige
droge zand- en lössgronden geen aanvullende maatregelen heeft getroffen
om de doelstellingen van de richtlijn te halen. Daartoe is Nederland ingevolge
artikel 5, vijfde lid, van de Nitraatrichtlijn verplicht.De leden van de CDA-fractie vragen of het juist is dat het aantal hectaren
landbouwgrond dat als uitspoelingsgevoelige grond wordt aangemerkt zal toenemen
naar 400 000. Zij informeren naar de bedrijfseconomische gevolgen daarvan.Volgens de huidige bodemkaarten is het aantal hectaren landbouwgrond dat
gelegen is op uitspoelingsgevoelige grond circa 250 000. In de periode
2002/2003 vindt een actualisatie van de bodemkaarten plaats. Gelet op de verdroging
van gronden die zich in de afgelopen decennia heeft voltrokken, zal de actualisatie
moeten leiden tot een toename van het aantal hectaren landbouwgrond dat als
uitspoelingsgevoelig wordt aangemerkt. Aangezien de actualisatie van de bodemkaarten
eerst recent is gestart kan nu nog geen duidelijkheid worden gegeven over
de toename van het areaal aan droge zandgronden. Dit geldt eens te meer nu
in het kader van de evaluatie van de Meststoffenwet in 2002 ook zal worden
beoordeeld of de criteria om droge gronden aan te wijzen moeten worden bijgesteld,
als tussentijdse resultaten van de actualisatie en de uitkomsten van nader
onderzoek naar uitspoeling en denitrificatie daar aanleiding toe mochten geven.
Een en ander brengt tevens mee dat bedrijfseconomische gevolgen van een toename
van het areaal van uitspoelingsgevoelige gronden nog niet berekend kunnen
worden.Omdat in de Nationale Milieuverkenning 2000–2030 is aangegeven dat
het areaal van fosfaatverzadigde gronden tussen 2000 en 2030 bijna zal verdubbelen,
vragen de leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP of de fosfaatverliesnormen
scherp genoeg zijn. In het verlengde daarvan vragen zij in hoeverre deze ontwikkeling
kan worden voorkomen door de aanvoer van fosfaatkunstmest niet
langer uit te zonderen van de mineralenheffingen.Voorop staat dat een toename van het areaal van fosfaatverzadigde gronden
niet gewenst is. Waar nodig zullen in de toekomst voor fosfaatverzadigde gronden
scherpere verliesnormen moeten komen te gelden. Dit vereist wel de nodige
voorbereiding, nu per perceel door bemonstering zal moeten worden vastgesteld
in hoeverre er sprake is van fosfaatverzadiging. Ook is het een optie om,
zoals de leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP suggereren, in
de toekomst ook de aanvoer op het bedrijf van fosfaatkunstmest bij de mineralenheffingen
te betrekken. Deze aanvoer is thans ingevolge artikel 54 van de Meststoffenwet
nog uitgezonderd van de heffingen. Een en ander wordt meegenomen bij de evaluatie
van het mestbeleid in 2004.2.2. DerogatieDe leden van de CDA-fractie vragen naar de maximum omvang van de derogatie.De derogatie heeft betrekking op een maximum gift aan dierlijke mest op
grasland van 300 kilogram stikstof per hectare in 2002, en 250 kilogram stikstof
per hectare in 2003 en verder. De in het onderhavige wetsvoorstel voorziene
verliesnormen, alsook de normen inzake de plaatsingsruimte voor dierlijke
mest van het stelsel van mestafzetovereenkomsten, gaan van deze derogatie
uit. Het gaat hier niet zozeer om een maximale hoeveelheid waarvoor om derogatie
kan worden gezocht, maar om de hoeveelheid waarvoor een objectief, wetenschappelijk
onderbouwing kan worden gegeven. Een derogatie tot 250 kilogram stikstof per
hectare lijkt de maximaal te verdedigen hoeveelheid.De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar de stand van zaken
met betrekking tot de derogatie.De aan de derogatie ten grondslag liggende motivering en wetenschappelijke
onderbouwing is in mei 2000 door Nederland aan de Commissie van de Europese
Gemeenschappen overgelegd. Het wetenschappelijke rapport ter onderbouwing
van de derogatie is door de Commissie onderwerp gemaakt van een onderzoek
door een zogenoemd «expert-panel». Naar aanleiding van de over
dat rapport gestelde vragen is in december 2000 een tweede rapport met aanvullende
informatie opgesteld en aan de Commissie overhandigd. Deze informatie wordt
thans door zowel de Commissie als het expert-panel onderzocht. Van belang
is dat de Commissie het overleg over de Nederlandse normstelling eerst dan
wil afronden als het onderhavige wetsvoorstel kracht van wet heeft gekregen,
zoals ik in mijn in paragraaf 1.3 aangehaalde brief van 7 februari 2001
aan de Tweede Kamer heb aangegeven.De leden van deze fractie stellen dat de voorgestelde maatregelen tijdens
de behandeling in de Tweede Kamer zijn afgezwakt, en vragen naar de gevolgen
daarvan voor de derogatie.Ik ben van mening dat de voorgestelde maatregelen tijdens de behandeling
in de Tweede Kamer niet zijn afgezwakt. Voorzover de leden van de GroenLinks-fractie
doelen op het amendement van het lid Th.A.M. Meijer (Kamerstukken II 2000/01,
27 276, nr. 20) wijs ik erop dat de flexibele aanpassingsmogelijkheid
die bij dat amendement in het wetsvoorstel is opgenomen, het oordeel van de
Commissie over de derogatiemelding naar mijn verwachting niet negatief zal
beïnvloeden.§ 3. Stelsel van mestafzetovereenkomsten3.1. Invoering stelsel mestafzetovereenkomstenDe leden van de VVD-fractie vragen waarom er niet eerder regels ter beperking
van de mestproductie zijn gesteld die uitgaan van de individuele verantwoordelijkheid
van de veehouder, nu er eind jaren 80 van de twintigste eeuw al sprake was
van een zogenoemd mestafzetscenario. De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP wijzen erop dat in het midden van de jaren negentig van de vorige
eeuw nog werd getwijfeld aan de handhaafbaarheid van dergelijke regels.Het uitgangspunt voor de invoering van een stelsel dat uitgaat van de
individuele verantwoordelijkheid van de mestproducent voor zijn mestafzet
is altijd geweest dat een dergelijk stelsel als volume-instrument een reëel
alternatief moet zijn voor het stelsel van mestproductierechten, en in het
verlengde daarvan, van de stelsels van varkensrechten en pluimveerechten.
Door de toenmalige Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij is destijds
aangegeven dat een systeem van afzetrechten eerst dan aan de orde kan zijn
als het stelsel van regulerende mineralenheffingen goed functioneert, er evenwicht
is op de mestmarkt en het nieuwe systeem goed uitvoerbaar en handhaafbaar
is (Kamerstukken II 1996/97, 24 782, nr. 5, blz. 32, en de brief van
19 januari 1998, kenmerk DL.974690, blz. 12/13). Het stelsel van mestafzetovereenkomsten
zoals dat thans voorligt voldoet aan deze eisen. Met het flankerend beleid
wordt een substantiële bijdrage geleverd aan het bereiken van een evenwicht
op de mestmarkt, en daarnaast maakt de basisregistratie percelen een sluitende
controle en een kwalitatief hoog handhavingsniveau mogelijk. Niet onbelangrijk
is tot slot de conclusie van de ex-ante-evaluatie van de onderhavige voorgestelde
maatregelen, uitgevoerd door het Expertisecentrum voor de Rechtshandhaving,
dat het stelsel van mineralenheffingen robuuster en fraudebestendiger is dan
in eerdere ex-ante-evaluaties is ingeschat.De leden van de VVD-fractie en van de PvdA-fractie vragen naar de samenhang
tussen de Wet herstructurering varkenshouderij en het onderhavige wetsvoorstel.Het rechterlijke gebod tot het buiten toepassing laten van de hoofdstukken
II, III en IV van de Wet herstructurering varkenshouderij, dat tussen 22 februari
1999 en 20 januari 2000 van kracht was, is één van de ontwikkelingen
die noopten tot een herbezinning op het volume-instrumentarium. Er was medio
1999 als gevolg daarvan immers nauwelijks of geen voortgang geboekt met een
noodzakelijke reductie van de mestproductie met 14 kilogram fosfaat vóór
2002. Daarnaast heeft evenwel als gevolg van de noodzakelijke aanscherping
van de normstelling om te voldoen aan de Nitraatrichtlijn in verband met de
procedure voor het Europese Hof van Justitie een herbezinning plaatsgevonden.
Niet alleen is gekeken naar de gebruiksregels, maar naar het gehele bestel,
inclusief het volume-instrumentarium. Daarbij is gekozen voor een nieuw volume-instrument
dat uitgaat van een integrale benadering van alle sectoren, waarbij de individuele
verantwoordelijkheid van de agrariër voorop staat, en waarbij overigens
wordt aangesloten bij de Nitraatrichtlijn.De leden van de PvdA-fractie vragen of met de invoering van het stelsel
van mestafzetovereenkomsten al dan niet te veel verschillende wegen worden
bewandeld om hetzelfde doel te bereiken. De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP vragen naar de meerwaarde van het stelsel van mestafzetovereenkomsten
naast het heffingenstelsel, in het bijzonder voor rundveehouderijen.Goed beschouwd bestaan er ter beteugeling van de mestproblematiek maar
twee soorten maatregelen: het stelsel van regulerende mineralenheffingen en
het stelsel van mestafzetovereenkomsten. Laatstgenoemd stelsel is nodig voor
een goede werking van de voorschriften die zijn gericht op beperking van het
gebruik van meststoffen, inclusief kunstmest. Deze voorschriften zijn voor
een belangrijk deel neergelegd in het stelsel van regulerende mineralenheffingen.
Deze heffingen vormen de kern van de maatregelen ter nakoming van de Nitraatrichtlijn,
en gaan uit van doelvoorschriften waarbij de individuele agrariër de
vrijheid wordt gelaten om te kiezen op welke wijze hij de daadwerkelijke fosfaat-
en stikstofbelasting door zijn bedrijfsvoering tot een aanvaardbaar niveau
beperkt. Achteraf legt de veehouder via de aangifte van de heffingen verantwoording
af over zijn mineralengebruik.In een land als Nederland, waar de veehouderij intensief en omvangrijk
is, is naast de bemestingsregelgeving een aanvullend instrument nodig, dat
direct stuurt op het volume aan geproduceerde dierlijke mest. Voorkomen moet
worden dat landelijk meer dierlijke mest wordt geproduceerd dan door producenten
op het eigen bedrijf kan worden aangewend dan wel bij derden kan worden afgezet.
Wordt er aanmerkelijk meer dierlijke mest geproduceerd, dan zullen veehouders
hoge kosten moeten maken om hun mest, vaak op grote afstand, te kunnen afzetten,
zo zij er al in slagen om een afnemer te vinden. Daardoor ontstaat een onaanvaardbare
druk voor de veehouder om via oneigenlijke wegen van de mest af te komen,
wat het gevaar met zich brengt dat de verliesnormen van het heffingenstelsel
op grote schaal worden overschreden.Het stelsel van mestafzetovereenkomsten voorziet in dit noodzakelijke
aanvullende volume-instrumentarium doordat een directe koppeling wordt gelegd
tussen de aanwezige plaatsingsruimte voor dierlijke mest en de omvang van
de te produceren dierlijke mest. De veehouder moet immers voorafgaand aan
de daadwerkelijke productie van dierlijke mest verzekerd zijn van voldoende
plaatsingsruimte voor die mest. Daarmee is een landelijk evenwicht op de mestmarkt
gewaarborgd. Het maakt daarbij niet uit of de veehouderij feitelijk een grondgebonden
karakter heeft of niet: voor elke veehouder, dus ook voor een rundveehouder,
geldt dat hij voorafgaand aan de daadwerkelijke productie voldoende plaatsingsruimte
voor de mest moet hebben verzekerd voor de te produceren mest. Grondgebonden
veehouderijen hebben zelf voldoende landbouwgrond om de mest aan te wenden,
en zullen geen mestafzetovereenkomsten met een derde hoeven af te sluiten.De leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP vragen waarom gekozen
is voor een stelsel van mestafzetovereenkomsten in plaats van aanvoer- of
gebruiksnormen. Bovendien vragen zij of de aan gebruiksnormen inherente beperkingen
ten aanzien van de handhaving ook gelden voor de mestafzetovereenkomsten.Aanvoer- of gebruiksnormen behoren thuis in de categorie regels ter beperking
van het daadwerkelijke gebruik van mest. In Nederland gold tot 1 januari 1998
voor alle landbouwbedrijven een systeem van gebruiksnormen, dat was neergelegd
in het op de Wet bodembescherming gebaseerde Besluit gebruik dierlijke meststoffen.
Dit besluit bevatte toen strafrechtelijk gehandhaafde beperkingen ten aanzien
van de omvang van de gift aan dierlijke mest per hectare per jaar, uitgedrukt
in kilogrammen fosfaat. De hoeveelheid gebruikte dierlijke mest werd op basis
van forfaitaire fosfaatproductienormen bepaald. Als gevolg van het globale
en forfaitaire karakter van deze gebruiksnormen kende dit oude systeem grote
onnauwkeurigheden, waardoor eerst bij overschrijding van een ruime
marge daadwerkelijk strafrechtelijk kon worden opgetreden tegen overschrijding
van de toegelaten bemestingsnormen. Pas dan kon sluitend bewijs worden geleverd
dat er daadwerkelijk overbemesting had plaatsgevonden en dat er sprake was
van een strafbaar feit. Een ander nadeel van een systeem van gebruiksnormen
is dat dit niet aansluit bij de werkelijke individuele bedrijfssituatie, wat
nadelig is voor agrariërs die efficiënt en milieuverantwoord met
het gebruik van mineralen omgaan. Een systeem van aanvoernormen kent dezelfde
beperkingen. Het huidige stelsel van regulerende mineralenheffingen daarentegen,
dat uitgaat van verliesnormen en dat waar mogelijk aansluit bij de daadwerkelijk
op het bedrijf aan- en afgevoerde hoeveelheden fosfaat alsook stikstof, kent
dergelijke problemen niet. Daardoor kan het anders dan een systeem van gebruiks-
of aanvoernormen direct sturen op de totale mineralenbelasting van het milieu
op bedrijfsniveau.Het stelsel van mestafzetovereenkomsten is een volumemaatregel, en heeft
daardoor een ander karakter dan de regels ter beperking van het gebruik van
mest, om het even of deze regels het karakter hebben van gebruiks-, aanvoer-
of verliesnormen. In het stelsel van mestafzetovereenkomsten is de maximum
hoeveelheid dierlijke mest die op een bedrijf mag worden geproduceerd afhankelijk
van de voorafgaand aan de productie verzekerde plaatsingsruimte voor die mest,
hetzij op het bedrijf zelf, hetzij bij derden. Het gaat daarbij uitdrukkelijk
niet om het daadwerkelijke gebruik van dierlijke mest op de veehouderij zelf,
noch om de daadwerkelijke aanvoer van de mest bij derden. Of het daadwerkelijke
gebruik, dan wel de daadwerkelijke aanvoer van de mest op een bedrijf in overeenstemming
is met de bemestingsregels, wordt exclusief geregeld door het stelsel van
regulerende mineralenheffingen.De leden van deze fracties vragen daarnaast of de afwezigheid van een
gebruiksplicht voor de afnemers in het stelsel van mestafzetovereenkomsten
de effectiviteit van dit stelsel ondermijnt.Of de afnemer van dierlijke mest deze mest al dan niet zelf daadwerkelijk
gebruikt, is voor het stelsel van mestafzetovereenkomsten niet van belang.
Het gaat erom dat de veehouder in de loop van het jaar niet in de problemen
komt bij de afzet van de inmiddels op zijn bedrijf geproduceerde dierlijke
mest: àls hij de mest af wil zetten, kàn hij die afzetten met
een beroep op de afnameplicht in de mestafzetovereenkomst. Of de afnemer de
dierlijke mest zelf gebruikt, of na afname weer afzet bij een ander bedrijf,
doet voor het stelsel van mestafzetovereenkomsten niet terzake.3.2. StikstofproductieDe leden van de VVD-fractie vragen of de regering de door de Tweede Kamer
aangenomen motie van het lid Van der Vlies c.s. (Kamerstukken II 2000/01,
27 276, nr. 23) zal uitvoeren.Bij de motie Van der Vlies c.s. is de regering verzocht de forfaitaire
stikstofproductienormen van het stelsel van mestafzetovereenkomsten voor het
jaar 2002 alsook voor de jaren 2003 en verder op 90% van de gemiddelde geprognosticeerde
stikstofuitscheiding te stellen. De forfaits voor 2002 zijn al gesteld op
90% van dat gemiddelde (Kamerstukken II 1999/2000, 27 276, nr. 3, blz.
40/41), zodat voor de uitvoering van de motie op dat punt geen nadere stappen
hoeven te worden gezet. De forfaits voor 2003 en verder zijn evenwel gesteld
op 95% van de gemiddelde stikstofuitscheiding. Het kabinet geeft in die zin
uitvoering aan de motie dat als bij de evaluatie in 2002 mocht blijken dat
de forfaits voor 2003 en verder te hoog zijn, bij ministeriële regeling
afwijkende forfaits zullen worden vastgesteld. Het voorgestelde
artikel 58aq, eerste lid, van de Meststoffenwet voorziet in die mogelijkheid.De leden van deze fractie merken op dat bij de afzet van dierlijke mest
wordt uitgegaan van de werkelijke mineralengehalten, terwijl in het stelsel
van mestafzetovereenkomsten forfaitaire productienormen worden gehanteerd.
De leden van de fracties van de PvdA, de ChristenUnie en de SGP vragen aandacht
voor het feit dat als gevolg van de forfaitaire bepaling van de mestproductie
in het stelsel van mestafzetovereenkomsten geen rekening wordt gehouden met
veehouders die efficiënt met hun mineralengebruik omgaan. De leden van
de fracties van de ChristenUnie en de SGP pleiten ervoor om aan te sluiten
bij de werkelijke stikstofgehalten van de mest, in het bijzonder wanneer ten
aanzien van een bedrijf aangifte wordt gedaan van de verfijnde mineralenheffingen.In het stelsel van mestafzetovereenkomsten moet de veehouder zich voorafgaand
aan de feitelijke productie van dierlijke mest op zijn bedrijf verzekeren
van aanwendings- en afzetmogelijkheden voor de nog te produceren mest. Het
gebruik van forfaits in plaats van werkelijke productiegegevens is daarbij
onontkoombaar omdat de werkelijke stikstofuitscheiding eerst na afloop van
een jaar kan worden bepaald. Met de werkelijke uitscheiding kan geen rekening
worden gehouden in een systeem waarin juist voorafgaand aan het kalenderjaar
al de nodige maatregelen moeten worden getroffen. Aansluiting bij de gegevens
van het stelsel van regulerende mineralenheffingen is in dit verband ook geen
optie, nu deze gegevens op zichzelf niets zeggen over de werkelijke stikstofproductie
van de gehouden dieren. Daarvoor zou noodzakelijk zijn dat bepaalde hoeveelheden
stikstof in de aan het bedrijf geleverde veevoeders aan bepaalde diercategorieën
kunnen worden toegerekend en voorts dat bekend is welke hoeveelheden stikstof
in de op het bedrijf geteelde voedergewassen aan welke diercategorieën
zijn gevoederd. De enige andere denkbare mogelijkheid om de werkelijke stikstofproductie
door de op het bedrijf gehouden dieren te kunnen vaststellen is om de mest
van alle gehouden dieren op te vangen en op basis van weging, bemonstering
en analyse de jaarproductie te bepalen – een complexe, belastende en
onpraktische optie. Een en ander brengt met zich dat het stelsel van mestafzetovereenkomsten
zich er niet voor leent om de sturen op efficiënt mineralengebruik. Dat
is ook niet de bedoeling van dit volume-instrument. Sturing op de gehaltes
aan stikstof in de dierlijke mest, wat één van de mogelijkheden
is om de belasting van de bodem door het mestgebruik terug te dringen, geschiedt
via het stelsel van regulerende mineralenheffingen.Tot slot merk ik op dat alhoewel het gebruik van forfaits in een stelsel
als het onderhavige noodzakelijk is, dit niet wegneemt dat de hoogte van de
forfaits een punt van aandacht blijft. Mocht blijken dat een in de voorgestelde
bijlage E bij de Meststoffenwet opgenomen forfait te hoog is, dan kan bij
ministeriële regeling op grond van het voorgestelde artikel 58aq van
de Meststoffenwet relatief snel een afwijkend forfait worden vastgesteld.De leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP vragen of er als
gevolg van het verschijnsel van «loze contracten» valsheid in
geschrift wordt uitgelokt.Dit is niet het geval. Uit het voorgestelde artikel 58ab van de Meststoffenwet
volgt dat de hoeveelheid stikstof in geproduceerde dierlijke mest ter afname
waarvan een mestafzetovereenkomst wordt gesloten, wordt bepaald op basis van
forfaitaire productienormen. In de overeenkomst wordt alleen maar vastgesteld
dat wanneer een bepaalde hoeveelheid dierlijke mest daadwerkelijk wordt aangeboden,
de wederpartij van de mestproducent verplicht is deze hoeveelheid
af te nemen. Wordt deze hoeveelheid niet geproduceerd, of niet aangeboden,
dan hoeft de afnemer niet af te nemen. Een dergelijke overeenkomst is op geen
enkele wijze als vals of bedrieglijk aan te merken in de zin van artikel 227,
eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht.De leden van deze fracties vragen of de stelling dat de samenstelling
van mest, geproduceerd op biologische veehouderijen, niet afwijkt van reguliere
mest, is getoetst aan de hand van de mineralenbalansen van biologische bedrijven.
In het verlengde daarvan vragen deze leden waarom bij de forfaitaire stikstofproductienormen
niet is aangesloten bij de Europese verordening over biologische veehouderij.
Deze leden zijn van mening dat de biologische veehouderij als gevolg van de
forfaitaire benadering in een nadelige positie komt.De samenstelling van mest is niet is af te leiden uit de mineralenbalans
van een bedrijf. De mineralenbalans geeft vanzelfsprekend wel inzicht in de
aanvoer op en de afvoer van mineralen van het bedrijf, maar hieruit zijn geen
conclusies te trekken over de samenstelling van de mest. Gegevens hierover
kunnen worden verkregen via bemonstering en analyse, maar het is vooralsnog
niet mogelijk om de resultaten daarvan te combineren met gegevens over het
volume aan geproduceerde mest. Daardoor kunnen de gegevens van de mineralenbalans
volgens de huidige stand van zaken geen inzicht geven in de hoeveelheid mineralen
in de totale hoeveelheid op het bedrijf geproduceerde mest. Om op dit punt
meer duidelijkheid te krijgen vindt inmiddels aanvullend onderzoek plaats.
De resultaten hiervan zullen worden betrokken bij de evaluatie van het mestbeleid
in 2002.Dat de forfaitaire stikstofproductienormen in de voorgestelde bijlage
E bij de Meststoffenwet niet direct aansluiten op de forfaits in bijlage VII
bij de Europese Verordening nr. 2092/91 van de Raad van 24 juni 1991 inzake
de biologische produktiemethode en aanduidingen dienaangaande op landbouwprodukten
en levensmiddelen (PbEG L 198/1) is niet zonder reden. Zoals volgt uit bijlage
I, onderdeel 7.2, bij deze verordening hebben deze forfaits het karakter van
een richtsnoer, dat de lidstaten moeten hanteren bij het vaststellen van het
aantal dieren van een bepaalde diersoort, in voorkomend geval onderscheiden
naar klasse, dat tezamen 170 kilogram stikstof per hectare per jaar aan dierlijke
mest produceert. Dit in het kader van de regelgeving met betrekking tot biologische
landbouw. De invulling van de precieze forfaitaire normen ter uitvoering van
deze verordening heeft plaatsgevonden via een wijziging van de Landbouwkwaliteitsregeling
biologische produktiemethode 1996 bij regeling van 30 augustus 2000, nr. TRCJZ/2000/10495
(Stcrt. 168). Deze forfaits zijn gericht op die van de verordening, waarbij
zoals uit de toelichting bij de wijzigingsregeling blijkt, rekening is gehouden
met de resultaten van het onderzoek naar de gemiddelde stikstofproductie door
dieren in het kader van het voorgestelde stelsel van mestafzetovereenkomsten.
Aangegeven is dat voor de jaren 2002 en verder de forfaits kunnen worden aangepast
op basis van nieuwe inzichten, in welk verband aansluiting wordt gezocht bij
de forfaitaire stikstofproductienormen van het stelsel van mestafzetovereenkomsten.
In het bijzonder moet worden gedacht aan de uitkomsten van het op dit moment
plaatsvindende onderzoek naar de mate van stikstofvervluchtiging in stalsystemen
die doorgaans in de biologische veehouderij worden gebruikt. Op basis van
uitkomsten van dit onderzoek kunnen voor de biologische veehouderij lagere
forfaits worden vastgesteld, zowel voor de uitvoering van de Europese verordening
als voor het stelsel van mestafzetovereenkomsten.Tot slot merk ik op dat ik niet van mening ben dat de biologische veehouderij
als gevolg van de forfaitaire benadering wordt benadeeld. Voor
2002 zal het gegeven dat de forfaitaire stikstofproductienormen zijn gesteld
op 90% van de gemiddelde stikstofproductie voldoende soelaas bieden voor de
stikstofvervluchtiging. Voor de jaren 2003 en verder kunnen, uiteraard voorzover
dat blijkens onderzoeksresultaten noodzakelijk is, bij ministeriële regeling
aparte forfaits worden vastgesteld voor biologische veehouderijen.De leden van deze fracties vragen tot slot of de forfaitaire productienormen
van het stelsel van mineralenheffingen afwijken van die van het stelsel van
mestafzetovereenkomsten, en zo dit het geval is, of dit verwarrend is.Inderdaad verschillen de forfaitaire productienormen van deze stelsels
van elkaar. De forfaits van het stelsel van mestafzetovereenkomsten, neergelegd
in de voorgestelde bijlage E bij de Meststoffenwet, zijn gebaseerd op de geprognosticeerde
gemiddelde stikstofuitscheiding door de dieren van de onderscheiden diercategorieën
in 2003. Bij het vaststellen van de forfaitaire productienormen van het stelsel
van regulerende mineralenheffingen, die zijn neergelegd in bijlage C bij de
Meststoffenwet, is uitgegaan van zodanige waarden dat deze voor 75% van de
veehouderijbedrijven ongunstig zijn. Dit om de agrariërs te stimuleren
om te kiezen voor de nauwkeurige verfijnde mineralenheffingen in plaats van
de minder nauwkeurige forfaitaire mineralenheffingen, en zo de milieurisico's
te beperken (vgl. Kamerstukken II 1999/2000, 26 840, nr. 5, blz. 3).
Uit de Meststoffenwet zelf, alsook in de voorlichtingsbrochures over de mestregelgeving,
blijkt duidelijk welke forfaits in welk kader van toepassing zijn. Voor verwarring
behoeft naar mijn oordeel dan ook niet te worden gevreesd.3.3. Verwerking, exportDe leden van de CDA-fractie vragen naar de exportmogelijkheden van bewerkte
en onbewerkte mest.Het Bureau Bevordering Mestafzet van het Productschap Diervoeder heeft
berekend dat er in 2000 voor 12 miljoen kilogram fosfaat aan dierlijke mest
in het buitenland is afgezet. Deze afzet komt overeen met 15 miljoen kilogram
stikstof. In de brief van mijn ambtgenoot van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer en mij van 10 september 1999 (Kamerstukken II 1998/99,
26 729, nr. 1) werd de totale hoeveelheid geëxporteerde mest in
2003 ingeschat op 18 miljoen kilogram stikstof. Onder normale omstandigheden
is deze prognose nog steeds reëel, maar uiteraard zullen eventuele uitbraken
van dierziekten tijdelijk de exportmogelijkheden kunnen beperken.De leden van deze fractie vragen naar de risico's van het transport van
dierlijke mest, zowel in het binnenland als het buitenland, voor het uitbreken
en de verspreiding van besmettelijke dierziekten zoals het mond- en klauwzeervirus.Ook het transport en gebruik van dierlijke mest brengt het risico van
verspreiding van dierziekten met zich. Dat betekent dat bij een uitbraak beperkingen
zullen moeten worden gesteld aan het vervoer en gebruik van dierlijke mest.
Overigens gelden er voor internationaal transport van dierlijke mest los van
de vraag of er sprake is van een daadwerkelijke uitbraak van een dierziekte
in het land van herkomst van de mest ingevolge de zogenoemde bezemrichtlijn
(Richtlijn 92/118/EEG) altijd beperkingen ter voorkoming van verspreiding
van dierziekten. De leden van de VVD-fractie vragen hoe be- en verwerking van mest kunnen
bijdragen aan de realisatie van evenwicht op de mestmarkt.Be- en verwerking van mest kan een belangrijke bijdrage leveren aan de
realisatie van evenwicht op de landelijke markt voor dierlijke mest. In de
eerste plaats kan de dierlijke mest door verwerking een betere kwaliteit verkrijgen,
wat de acceptatiegraad voor dierlijke mest in de akkerbouw gunstig kan beïnvloeden.
Daarnaast kan de dierlijke mest bij verwerking onomkeerbaar worden verwerkt
tot een product dat niet meer als dierlijke of overige organische meststof
is aan te merken, dan wel als een meststof van hoogwaardige kwaliteit met
een positieve marktwaarde. Deze producten leggen als zodanig geen beslag op
de schaarse plaatsingsruimte voor dierlijke mest in de Nederlandse landbouw.
Op korte termijn zal de belangrijkste betekenis van verwerking vooral liggen
bij de vergroting van de acceptatiegraad bij akkerbouwers, nu er nog nauwelijks
verwerkingsproducten zijn die buiten de Nederlandse landbouw kunnen worden
afgezet. De ontwikkeling van dergelijke vormen van verwerking, die door het
bedrijfsleven zelf ter hand moet worden genomen, heeft tijd nodig.De leden van de GroenLinks-fractie en van de D66-fractie vragen welke
initiatieven het kabinet zal nemen om mestverwerking te stimuleren. De leden
van de GroenLinks-fractie noemen in dit verband in het bijzonder vergisting
en emissie-arme compostering.Voorop staat dat de afzet van mestoverschotten een verantwoordelijkheid
is van het bedrijfsleven zelf. Daarbij wordt verwerking binnen het stelsel
van mestafzetovereenkomsten gefaciliteerd. Bovendien wordt mestverwerking
die op een duurzame wijze plaatsvindt via de fiscale weg ondersteund door
de Aanwijzingsregeling milieu-investeringsaftrek 2000 en de Uitvoeringsregeling
willekeurige aftrek. Verwerkingsinitiatieven waarbij energie wordt gewonnen
uit dierlijke mest, wat bijdraagt aan de beperking van de uitstoot van CO2, kunnen onder voorwaarden worden gestimuleerd via de Uitvoeringsregeling
energie-investeringsaftrek. Tot slot zij nog opgemerkt dat de overheid ook
op andere punten waar nodig faciliterend optreedt. Zo is de Inspectierichtlijn
mestverwerking 1992, dat een toetsingskader biedt bij de verlening van milieuvergunningen
voor verwerkingsinstallaties, geactualiseerd, en is een leidraad ontwikkeld
waarin de procedure van vergunningverlening is beschreven.De leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP vragen naar de
stand van zaken met betrekking tot de aanpassing van de regelgeving ter uitvoering
van de door de Tweede Kamer aanvaarde motie van het lid Waalkens over mestconcentraten
(Kamerstukken II 2000/01, 27 276, nr. 22). In het verlengde daarvan vragen
deze leden of de Europese Commissie bezwaren heeft tegen een herdefinitie
van de begrippen kunstmest en dierlijke mest, welk onderscheid deze leden
kunstmatig en ondoelmatig vinden.Allereerst wil ik er op wijzen dat de motie Waalkens, anders dan de leden
van de fracties van de ChristenUnie en de SGP stellen, naar mijn oordeel niet
primair ziet op een wijziging van de regelgeving. Deze motie heeft betrekking
op de mogelijkheid dat er in het kader van duurzame mestverwerkingsinitiatieven
mestconcentraten beschikbaar zullen komen, die als gevolg van de samenstelling,
maar ook door de eisen die in het kader van deze initiatieven aan de afnemer
van het concentraat worden gesteld, geen beslag zullen leggen op de schaarse
plaatsingsruimte voor dierlijke mest. In de motie wordt de regering verzocht
om bij wijze van experiment aan een beperkt aantal deelnemers tijdelijk ontheffing
te verlenen van de verplichting om voor dergelijke mestconcentraten mestafzetovereenkomsten
te sluiten. De motie verbindt het antwoord op de vraag of de Meststoffenwet
al dan niet moet worden aangepast aan de uitkomsten van dit experiment.De motie Waalkens heeft betrekking op mestconcentraten die geen hoogwaardige
kwaliteit hebben. Voor hoogwaardige mestconcentraten, waarvoor op de voorhand
gegeven de kwaliteit en de positieve marktwaarde vaststaat dat zij niet zullen
concurreren met dierlijke mest maar met kunstmest, is in het onderhavige wetsvoorstel
een voorziening getroffen. Het gaat hier om zogenoemde samengestelde NP-,
NPK-, NK- of PK-meststoffen in de zin van richtlijn 76/116/EEG van de Raad
van de Europese Unie van 18 december 1975 betreffende de onderlinge aanpassing
van de wetgevingen van de Lid-Staten inzake meststoffen (PbEG 1976, L 24).
Voor dierlijke mest die is verwerkt tot een dergelijke samengestelde meststof
geldt ingevolge het voorgestelde artikel 58ae, eerste lid in samenhang met
onderdeel c, onder 1°, van de Meststoffenwet dat hiervoor geen plaatsingsruimte
binnen de Nederlandse landbouwgrond aanwezig hoeft te zijn.In overleg met het bedrijfsleven wordt op dit moment gewerkt aan de opzet
van een experiment als bedoeld in de motie Waalkens. Als blijkt dat de niet-hoogwaardige
mestconcentraten niet concurreren met dierlijke mest, maar met kunstmest,
dan zal in de Meststoffenwet in beginsel een zelfde voorziening worden getroffen
als voor de hoogwaardige mestconcentraten. Uiteraard kunnen, afhankelijk van
de uitkomsten van het experiment, nadere regels worden gesteld.Ik voorzie overigens geen Europeesrechtelijke bezwaren tegen dit experiment.
Het gaat er immers om te onderzoeken in hoeverre dierlijke meststoffen die
zijn verwerkt tot niet-hoogwaardige mestconcentraten ofwel het gebruik van
reguliere dierlijke mest vervangen, ofwel het gebruik van kunstmest. Wat ook
de uitkomst van dit experiment zal zijn, het blijft een feit dat mestconcentraten
een dierlijke meststof zijn. Van een herdefinitie, zoals voornoemde leden
veronderstellen, is hier dus geen sprake. Daarbij zij opgemerkt dat de agrariër
in het kader van de regulerende mineralenheffingen verantwoording zal moeten
afleggen over de op het bedrijf aangevoerde dierlijke meststoffen, al dan
niet verwerkt tot mestconcentraat, overige organische meststoffen en kunstmeststoffen.
In dat opzicht heeft dit experiment geen gevolgen voor de nakoming van de
Nitraatrichtlijn.3.4. OverigDe leden van de CDA-fractie vragen of de afnameplicht voor akkerbouwers,
waarin het wetsvoorstel voorziet, voor deze groep demotiverend werkt, nu voor
veehouders geen leveringsplicht is voorgeschreven. De leden van de fracties
van de ChristenUnie en de SGP vragen of tuinders zich net als akkerbouwers
bij mestafzetovereenkomst kunnen verplichten tot het afnemen van dierlijke
mest, en of er een indicatie is te geven van de mate van bereidheid bij akkerbouwers
en vollegrondstuinders voor het afsluiten van mestafzetovereenkomsten.Ik zie geen reden waarom het ontbreken van een leveringsplicht voor veehouders
in het stelsel van mestafzetovereenkomsten voor akkerbouwers demotiverend
zou werken. Het staat partijen immers vrij om bij het sluiten van de overeenkomst
in aanvulling op de wettelijk verplichte voorwaarden te bepalen dat de veehouder
verplicht is tot het leveren van de dierlijke mest. Ten overvloede wil ik
er op wijzen dat een door de overheid voorgeschreven leveringsplicht ongewenst
zou zijn. Een dergelijke verplichting zou met zich brengen dat de veehouder
precies de overeengekomen hoeveelheid stikstof in de dierlijke mest zou moeten
produceren, ook als hij in staat is om in werkelijkheid door een efficiënt
en milieuverantwoord mineralengebruik de hoeveelheid stikstof in de mest terug te dringen, en eveneens in het geval dat hij door onvoorziene
omstandigheden minder mest kan produceren dan was gepland. Hiernaast speelt
mee dat er akkerbouwers zijn die in de regel goed uit de voeten kunnen met
een levering van dierlijke mest die minder stikstof bevat dan eerder was gecontracteerd.
Daarmee houden zij namelijk binnen het stelsel van regulerende mineralenheffingen
extra ruimte over om de gewasgroei te sturen met kunstmest.Deze leden veronderstellen terecht dat ook tuinders mestafzetovereenkomsten
kunnen sluiten. De tekenbereidheid bij akkerbouwers en vollegrondstuinders,
één van de belangrijkste parameters bij het bepalen van het
landelijk mestoverschot in 2003, is moeilijk te voorspellen. Bij de aankondiging
van de invoering van het stelsel van mestafzetovereenkomsten in de eerder
aangehaalde brief van 10 september 1999 zijn mijn ambtgenoot van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en ik uitgegaan van een tekenbereidheid
van 55%. Uit een begin 2000 gehouden onderzoek van het Centrum voor Landbouw
en Milieu bleek dit percentage slechts 23 te zijn. Deze lage uitkomst moet
evenwel worden bezien in het licht van de omstandigheden, toen akkerbouwers
nog nauwelijks op de hoogte waren van de regels van het stelsel van mestafzetovereenkomsten.
Dat is nu ten goede gekeerd, zodat ik er alle vertrouwen in heb dat de tekenbereidheid
is toegenomen. Tot slot merk ik op dat dit aspect uitvoerig aan de orde komt
bij de berekening van het mestoverschot door de Permanente Commissie, genoemd
in paragraaf 1.3 van deze memorie van antwoord.De leden van de CDA-fractie vragen naar de fraudedruk als gevolg van complexe
regelgeving en de voorgeschreven administratieve handelingen. De leden van
de fracties van de ChristenUnie en de SGP concluderen uit het feit dat wordt
voorgesteld om in de periode van 2002 tot 2005 naast het stelsel van mestafzetovereenkomsten
ook nog de stelsels van dierrechten te laten bestaan, er twijfel bestaat over
de handhaafbaarheid van het nieuwe stelsel.Ik ben van mening dat het stelsel van mestafzetovereenkomsten voldoende
bestand is tegen fraudedruk, en twijfel dan ook niet aan de handhaafbaarheid
ervan. Uit de ex-ante-evaluatie van het nieuwe stelsel, uitgevoerd door het
Expertisecentrum Rechtshandhaving, is gebleken dat het, in combinatie met
het stelsel van regulerende mineralenheffingen, in een situatie van evenwicht
op de mestmarkt en zelfs bij een beperkt mestoverschot handhaafbaar is en
voldoende sturingskracht heeft. Dit laat evenwel onverlet dat het hier om
een nieuw systeem gaat, waarmee in de praktijk nog geen ervaring is opgedaan.
Tegen die achtergrond kan het geen kwaad om gedurende de eerste jaren na introductie
van het stelsel van mestafzetovereenkomsten voor alle zekerheid nog het oude
plafond van dierrechten in stand te laten.De leden van de CDA-fractie vragen welke gevolgen de onttrekking van gronden
aan de landbouw met het oog op natuurbescherming heeft voor de afzetmogelijkheden
voor dierlijke mest.Onttrekking van gronden aan de landbouw ten gunste van de natuur heeft
uiteraard tot gevolg dat de in Nederland aanwezige plaatsingsruimte voor dierlijke
mest afneemt. Omdat onttrekking zich niet van de ene op de andere dag voordoet,
zullen agrariërs voldoende de tijd hebben om alternatieve afzetruimte
te vinden.De leden van de VVD-fractie vragen of er bij de potentiële afnemers
van mest voldoende duidelijkheid bestaat over de normen van de mineralenheffingen.
De leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP vragen of
het project «Op weg met mest» van het Centrum voor Landbouw en
Milieu en de Dienst Landbouw Voorlichting al resultaten heeft opgeleverd.Naar mijn mening is er voldoende duidelijkheid bij de potentiële
afnemers van mest over de normen van het stelsel van regulerende mineralenheffingen.
Vooruitlopend op de invoering van de heffingplicht voor de akker- en tuinbouwbedrijven
en de extensieve veehouderijen, die de groep van potentiële mestafnemers
vormen, heeft in 2000 een uitgebreide voorlichting over dit stelsel plaatsgevonden.
Nu deze groep sedert 1 januari 2001 heffingplichtig is (wet van 7 december
2000 houdende wijziging van de Meststoffenwet in verband met een aanscherping
van de normen van het stelsel van regulerende mineralenheffingen, Stb. 539)
kan zij daadwerkelijk ervaring opdoen. Dat het opdoen van ervaring belangrijk
is, blijkt uit de voorlopige resultaten van het project «Op weg met
mest», waarin wordt geëxperimenteerd met het stelsel van mestafzetovereenkomsten.Wel kan ik mij overigens voorstellen dat er bij de sector onzekerheid
is over de hoogte van de verliesnormen voor 2003 en verder, aangezien deze
normen zouden kunnen worden aangescherpt naar aanleiding van de evaluatie
in 2002. Over het algemeen zal de mestafnemer een aanscherping van de verliesnormen
kunnen ondervangen door een verminderd kunstmestgebruik. Bovendien mag worden
aangenomen dat de mestafnemer een zekere veiligheidsmarge in acht neemt bij
het aangaan van overeenkomsten.De leden van de PvdA-fractie vragen of er in het stelsel van mestafzetovereenkomsten
een rol is weggelegd voor mestbanken of certificerende organisaties.In het stelsel van mestafzetovereenkomsten wordt bij de bepaling van de
mestplaatsingsruimte rekening gehouden met de hoeveelheid meststoffen die
op grond van een mestafzetovereenkomst met een erkende tussenpersoon naar
deze persoon kan worden afgevoerd (vgl. de voorgestelde artikelen 58ac, onderdeel
a, onder 3°, en 58aka van de Meststoffenwet). Deze voorziening is bij
amendement van het lid Th.A.M. Meijer in het wetsvoorstel opgenomen (Kamerstukken
II 2000/01, 27 276, nr. 8). Een tussenpersoon moet om te worden erkend
wel aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo is in het wetsvoorstel zelf vastgelegd
dat de tussenpersoon de hoeveelheid dierlijke mest waarvoor de erkenning geldt
kan afvoeren naar bedrijven, erkende mestverwerkers of erkende exporteurs
op basis van mestafzetovereenkomsten die voor de erkenning zijn gesloten,
en dat hij voldoende zekerheid kan bieden dat zijn verplichtingen tot het
afnemen van dierlijke mest kunnen worden nagekomen. Ook een mestbank of een
andere organisatie kan als tussenpersoon optreden, als deze maar als zodanig
door de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij is erkend. Certificering,
wat in dit geval een zaak is van het bedrijfsleven zelf, staat los van de
benodigde erkenning om als tussenpersoon te mogen fungeren.Certificerende organisaties kunnen een nuttige rol spelen op het punt
van het wekken van vertrouwen bij potentiële afnemers van dierlijke mest
in de kwaliteit van het product door het afgeven van garanties. Daarmee kan
de acceptatiegraad bij akkerbouwers worden vergroot. Het opzetten van een
dergelijk certificeringssysteem is in het onderhavige stelsel echter geheel
aan het bedrijfsleven zelf.De leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP vragen of de norm
van 170 kilogram stikstof in dierlijke mest per hectare landbouwgrond bij
de bepaling van de plaatsingsruimte een beperkende factor is voor intensieve
akker- en tuinbouwbedrijven, waar een hogere stikstofgift verantwoord zou
zijn. Het zal uiterst zelden voorkomen dat meer dan 170 kilogram stikstof per
hectare in de vorm van dierlijke mest wordt aangevoerd op een akkerbouwbedrijf.
Ten eerste zou de akkerbouwer hierdoor de ruimte om binnen de stikstofverliesnormen
nog stikstofkunstmest te gebruiken sterk inperken. Dit terwijl de meeste akkerbouwers
juist nog gedurende het groeiseizoen de gewasgroei willen sturen via het gebruik
van kunstmest. Daarnaast leidt de aanvoer van een grotere hoeveelheid dierlijke
mest tevens tot een grotere aanvoer van fosfaat op het bedrijf. Akkerbouwers
gebruiken in de regel varkensmest of kippenmest, welke mestsoorten relatief
veel fosfaat bevatten in verhouding tot het stikstofgehalte. Hierdoor riskeert
de akkerbouwer een overschrijding van de fosfaatverliesnorm. Gegeven het tarief
van de fosfaatheffing zal de akkerbouwer dit willen voorkomen.Verder vragen de leden van deze fracties of ten aanzien van het in het
voorgestelde artikel 58ak, eerste lid, van de Meststoffenwet aan de afnemer
van mest gestelde verbod om de tot het bedrijf behorende oppervlakte grond,
of de teelt op de landbouwgrond, te wijzigen, geldt wanneer er sprake is van
overmacht. Daarnaast vragen zij of deze bepaling ook geldt als de afnemer
de dierlijke mest op grond van een mestafzetovereenkomst doorlevert aan een
andere afnemer. Ook vragen zij wat een varkenshouder moet doen als blijkt
dat de door hem afgesloten mestafzetovereenkomst niet voldoet aan de wettelijke
eisen. In het bijzonder vragen zij of dat kan leiden tot sluiting van zijn
bedrijf.Op grond van artikel 40 van het Wetboek van Strafrecht is degene die een
strafbaar feit heeft begaan waartoe hij door overmacht is gedrongen niet strafbaar.
Wie het verbod in het voorgestelde artikel 58ak van de Meststoffenwet als
gevolg van overmacht niet kan naleven, is derhalve niet strafbaar. Wanneer
er precies sprake is van overmacht zal door de strafrechter per individueel
geval moeten worden bepaald. Naar mijn oordeel zal van een overmachtssituatie
niet snel sprake zijn.Ten aanzien van de door deze leden aangehaalde voorbeelden, te weten ongunstige
weersomstandigheden en een zeer slechte kwaliteit pootgoed, merk ik op dat
in deze gevallen het voornoemde verbod niet wordt overtreden. In die gevallen
verandert er namelijk in principe niets aan de omvang van de mestaanvoerruimte
van het bedrijf van de afnemer. Het gaat er in het stelsel van mestafzetovereenkomsten
niet om hoeveel dierlijke mest de afnemer uiteindelijk daadwerkelijk kan gebruiken,
maar om de vraag wat de omvang van de plaatsingsruimte op zijn bedrijf voor
dierlijke mest is. De akkerbouwer heeft wèl de plicht de aangeboden
mest af te nemen, maar dat brengt nog geen verplichting met zich om de mest
daadwerkelijk te gebruiken.In antwoord op de tweede vraag zij het volgende opgemerkt. Wanneer de
mestaanvoerruimte van een afnemer kleiner dreigt te worden dan de hoeveelheid
dierlijke mest waarvoor hij zich tot afname heeft verplicht, zal deze afnemer
aanvullende maatregelen moeten treffen om overtreding van het aangehaalde
verbod te voorkomen. Eén van de mogelijkheden is om met een andere
afnemer een mestafzetovereenkomst ter doorlevering te sluiten. De mestaanvoerruimte
wordt immers niet alleen bepaald door de plaatsingsruimte voor de dierlijke
mest op het bedrijf van de afnemer zelf, maar ook door de hoeveelheid dierlijke
mest die op grond van een mestafzetovereenkomst naar een ander bedrijf kan
worden afgevoerd (voorgesteld artikel 58aj, derde lid, in samenhang met de
voorgestelde artikelen 58ah, onderdeel a, onder 3°, en 58ai, onderdeel
a, onder 3°, van de Meststoffenwet).Voor de varkenshouder die een mestafzetovereenkomst sluit die niet aan
de wettelijke eisen voldoet geldt, dat hij, net als andere veehouders in die
situatie, op zoek zal moeten gaan naar alternatieve plaatsingsruimte. Deze
kan onder meer worden gevonden in het afsluiten van een nieuwe mestafzetovereenkomst,
die uiteraard wel aan de eisen moet voldoen. Ingevolge het voorgestelde artikel
58an, eerste lid, onderdeel a, van de Meststoffenwet hebben partijen normaliter
tot 1 oktober van het desbetreffende kalenderjaar de tijd om nieuwe mestafzetovereenkomsten
af te sluiten en te zenden aan het Bureau Heffingen. Mocht eerst na 1 augustus
van het desbetreffende jaar blijken dat een eerder gesloten mestafzetovereenkomst
niet meetelt omdat de wederpartij te weinig aanvoerruimte voor de mest heeft,
dan tellen ook mestafzetovereenkomsten mee die ná 1 oktober, maar vóór
1 januari van het volgende jaar zijn gesloten. Voorwaarde is dan wel dat deze
nieuwe overeenkomst vóór 3 januari van het daarop volgende jaar
door het Bureau Heffingen is ontvangen (voorgestelde artikel 58an, vierde
lid, van de Meststoffenwet).§ 4. Afschaffen dierrechtenDe leden van de GroenLinks-fractie en van de D66-fractie vragen of de
afschaffing van de stelsels van dierrechten per 2005 het risico van onbeperkte
uitbreiding met zich brengt. De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP vragen waarom nu al wordt voorgesteld om deze stelsels af te schaffen.De omvang van de veehouderij is geen doel op zich. Waar het om gaat is
dat de veehouderij van zodanige omvang is dat er voldoende plaatsingsruimte
is om de geproduceerde dierlijke mest binnen de milieurandvoorwaarden af te
zetten. Het plafond van het stelsel van mestafzetovereenkomsten moet dat garanderen.
Gelet op de uitkomst van de eerder aangehaalde ex-ante-evaluatie van het Expertisecentrum
voor Rechtshandhaving is er geen reden om te twijfelen aan de effectiviteit
van het nieuwe systeem. Afschaffing van de stelsels op 1 januari 2005 is dan
ook verantwoord. Ik wil over dit punt dan ook geen onduidelijkheid laten bestaan.De leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP vragen hoe de prognose
in de Nationale Milieuverkenning 2000–2030 dat er ook na 2010 nog een
nationaal fosfaatoverschot zal zijn van 11 à 13 miljoen kilogram, zich
verhoudt met de voorgestelde afschaffing van de dierrechten per 2005. Zij
vragen of het stelsel van mestafzetovereenkomsten wel kan functioneren als
deze prognose werkelijkheid wordt.Voorop staat dat het stelsel van mestafzetovereenkomsten in vergelijking
met de huidige stelsels van dierrechten en mestproductierechten geschikter
is om evenwicht op de landelijke mestmarkt te waarborgen. Het volume aan geproduceerde
dierlijke mest wordt immers direct gekoppeld aan de aanwezige plaatsingsruimte.
De afschaffing van de mestproductierechten en dierrechten per 1 januari 2005
heeft dan ook als zodanig geen gevaar voor het evenwicht op de landelijke
mestmarkt. Een eventueel overschot op de mestmarkt in 2010 laat zich meer
verklaren door het feit dat de forfaitaire stikstofproductienormen van het
stelsel van mestafzetovereenkomsten voor 2003 en verder zijn vastgesteld op
95% van de gemiddelde stikstofuitscheiding per diercategorie. Zoals al eerder
opgemerkt in de nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken II 2000/01,
27 276, nr. 6, blz. 15) zouden deze forfaits precies overeen moeten komen
met de berekende gemiddelden om een niet-plaatsbaar mestoverschot te voorkomen.
Dit wordt ook met zoveel woorden gezegd in de Nationale Milieuverkenning 2000–2030
(blz. 145). De forfaits zijn evenwel op lager niveau vastgesteld om daarmee
zogenoemde «loze contracten» tegen te gaan. Dat gegeven brengt
nu eenmaal met zich dat de werkelijke hoeveelheid stikstof in de geproduceerde
dierlijke mest, maar ook de werkelijke hoeveelheid fosfaat daarin, in totaal
hoger uit kan vallen dan de forfaitair bepaalde hoeveelheid. De precieze hoogte
van de productieforfaits blijft dan ook een punt van aandacht.
Deze mate van onevenwichtigheid zal overigens naar verwachting de effectiviteit
van het stelsel van regulerende mineralenheffingen niet belemmeren.§ 5. Basisregistratie percelenDe leden van de fracties van het CDA, de VVD, D66, de ChristenUnie en
de SGP vragen naar de stand van zaken met betrekking tot de basisregistratie
percelen, en of het nog mogelijk is dat deze registratie vóór
1 januari 2002 gereed is.De totstandkoming van de basisregistratie percelen is grondig voorbereid.
De projectorganisatie ligt goed op schema zodat voor de invoering van het
stelsel van mestafzetovereenkomsten een landsdekkende registratie kan worden
opgeleverd. Op dit moment kunnen agrariërs die een zogenoemde aanvraag
oppervlakten in het kader van de Regeling EG-steunverlening akkerbouwgewassen
en de Regeling dierlijke EG-premies doen, aangeven dat deze gegevens ook mogen
worden gebruikt voor de perceelsregistratie, zodat ze later geen afzonderlijke
opgave hoeven te doen. Dat beperkt de administratieve lasten. De verdere inwinning
van gegevens, die pas mogelijk is als de onderhavige voorgestelde wet is aanvaard
en van kracht is geworden, zal in ieder geval voor de zomer van dit jaar van
start moeten gaan, opdat de benodigde gegevens tijdig voor de invoering van
het stelsel van mestafzetovereenkomsten beschikbaar zijn. Voor de verwerking
van de opgaven en de mutaties wordt een aparte organisatie-eenheid opgericht,
die zal worden gesitueerd in Assen. Deze eenheid wordt op 1 juni 2001 operationeel.De leden van de CDA-fractie vragen of Bureau Heffingen de mestafzetovereenkomsten
in voldoende mate kan toetsen met behulp van de basisregistratie percelen.Het antwoord daarop is bevestigend. Niet onbelangrijk is in dit verband
het voorgestelde artikel 58am van de Meststoffenwet, waarin is geregeld dat
voor de bepaling van de plaatsingsruimte alleen landbouwgrond die is geregistreerd
bij de basisregistratie percelen. Hetzelfde geldt overigens voor natuurterrein.De leden van de D66-fractie uiten de zorg dat ten tijde van de behandeling
van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer geen duidelijkheid kon worden verschaft
over het landelijke mestoverschot en de basisregistratie percelen.Over de basisregistratie percelen is duidelijk aangegeven dat de voortgang
van het project goed op schema ligt, en alle inspanning erop is gericht om
per 1 januari 2002 een landsdekkende registratie in gebruik te nemen (Kamerstukken
II 2000/01, 27 276, nr. 6, blz. 33/34). Meer duidelijkheid kan er niet
worden gegeven. Ten aanzien van het landelijk mestoverschot heb ik tijdens
de plenaire behandeling in de Tweede Kamer aangegeven nog steeds achter de
eerdere berekeningen van de omvang te staan. Daarbij heb ik tevens aangetekend
dat de exacte omvang als zodanig niet relevant is voor de vraag of een nieuw
volume-instrument al dan niet nodig is (Handelingen II 2000/01, blz. 48–3681).
De door de leden van deze fractie geuite zorg deel ik derhalve niet. Volledigheidshalve
verwijs ik naar mijn antwoord in paragraaf 1.3.De leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP vragen of bekend
is hoeveel mutaties er jaarlijks bij de basisregistratie zullen worden gemeld. In de beoogde systematiek van de basisregistratie percelen wordt de agrariërs
jaarlijks een overzicht van de ten aanzien van hun bedrijf geregistreerde
perceelsgegevens toegestuurd, in combinatie met de zogenoemde Aanvraag Oppervlakten.
Zo mogelijk wordt vanaf 2002 ook de gegevensverstrekking in het kader
van de landbouwtelling hierbij betrokken. Agrariërs kunnen eventuele
wijzigingen via de terugmelding naar aanleiding van dat overzicht doorgeven.
Gedacht moet worden aan circa 100 000 formulieren, die rond april 2002
worden verstuurd. Tussentijdse wijzigingen ten aanzien van de gebruiker van
het perceel, de titel op grond waarvan een perceel in gebruik is, en wijzigingen
in het gebruik of de oppervlakte van het perceel die van invloed zijn op de
mestplaatsingsruimte, moeten binnen één maand worden gemeld.
Het verwachte aantal te ontvangen tussentijdse mutatieformulieren is naar
schatting 75 000. Het aantal mutaties dat jaarlijks, hetzij bij de jaarlijkse
terugmelding, hetzij bij een tussentijdse melding, zal worden geregistreerd
zal circa 600 000 bedragen.§ 6. BedrijfseffectenDe leden van de VVD-fractie en de D66-fractie vragen naar een tweede opkoopregeling.Een tweede openstelling van de Regeling beëindiging veehouderijtakken
is in voorbereiding. Besluitvorming hierover is voorzien medio mei 2001, nadat
over de sloopvergoeding in het kader van de zogenoemde ruimte-voor-ruimte-benadering
overleg heeft plaatsgevonden met de provincies in de reconstructiegebieden
en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.De leden van de VVD-fractie vragen naar de juistheid van de gegevens uit
een lopend onderzoek van het Nederlands Economisch Instituut over de gevolgen
van het onderhavige wetsvoorstel voor de grootte van de Nederlandse veestapel.Het Nederlands Economisch Instituut doet op dit moment onderzoek naar
de gevolgen van de voorgestelde maatregelen voor het gehele landbouwbedrijfsleven,
met alle daarbij horende ketens. De gegevens over de dierenaantallen zijn
slechts een onderdeel van dit onderzoek, en zijn bovendien nog maar voorlopig
van aard. Afstemming met ander op dit punt in gang zijnde onderzoeken heeft
nog niet plaatsgevonden. De aangehaalde gegevens komen dan ook geheel voor
rekening van dit instituut. Ik acht het op dit moment dan ook nog te prematuur
om een reactie op deze gegevens te geven. Zodra het gehele onderzoek is afgerond
zal ik het parlement van de resultaten op de hoogte brengen.De leden van de fracties van de ChristenUnie en de SGP vragen gegevens
over het percentage bedrijven waarop minder dierlijke mest wordt aangevoerd
en geproduceerd dan 170 kilogram stikstof per hectare, waarop tussen de 170
kilogram en 250 kilogram stikstof per hectare wordt aangevoerd en geproduceerd,
en waarop meer dan 250 kilogram stikstof wordt aangevoerd en geproduceerd.
Daarnaast vragen zij naar het percentage van bedrijven dat thans voldoet aan
de verliesnormen van 2003 en verder.In het volgende wordt een onderscheid gemaakt naar melkveebedrijven en
overige bedrijven. In 2000 waren er ongeveer 27 000 melkveebedrijven.
Naar schatting wordt op 15% van de melkveebedrijven minder dan 170 kilogram
stikstof per hectare aan dierlijke mest geproduceerd, terwijl dit op 50% van
de melkveebedrijven tussen de 170 en 250 kilogram stikstof per hectare is.
Op 35% wordt tenslotte meer dan 250 kilogram stikstof per hectare
aan dierlijke mest geproduceerd. Naast de melkveebedrijven zijn er nog 35 000
bedrijven met vee, zowel akkerbouwers die er een kleine veetak op nahouden,
als intensieve veehouderijen. Van deze 35 000 bedrijven kent naar schatting
40% een productie van dierlijke mest van minder dan 170 kilogram stikstof
per hectare, 15% tussen de 170 en 250 kilogram stikstof per hectare en 45%
meer dan 250 kilogram stikstof per hectare.Wat betreft het aantal bedrijven dat nu al aan de voorgestelde verliesnormen
van 2003 en verder voldoet blijkt uit een steekproef op de aangiften van de
mineralenheffingen over 1999 dat voor de melkveehouderijen dit 16% is. In
de intensieve veehouderij ligt dit percentage veel hoger, namelijk op circa
50%, wat wordt veroorzaakt door de hoge mate van mestafvoer vanaf deze bedrijven.
Bedacht moet worden dat gebruik is gemaakt van ongecontroleerde gegevens,
zodat de resultaten met voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd.
Uit het Project Praktijkcijfers is gebleken dat in 1999 14% van alle deelnemers
voldeed aan de verliesnormen van 2003 en volgende. Hierbij moet worden bedacht
dat in dat project ook veel bedrijven deelnamen die in 1999 nog niet heffingplichtig
waren. Deze 14% ligt slechts weinig hoger dan de 11% van de deelnemers die
gedurende de periode 1997 tot en met 1999 voldeed aan deze voorgestelde verliesnormen.
Een en ander betekent dat veel agrariërs nog een inspanning zullen moeten
plegen om aan de voorgestelde verliesnormen te kunnen voldoen. Ik heb er echter
alle vertrouwen in dat het grootste deel van deze bedrijven hierin zal slagen.
Agrariërs kunnen bijvoorbeeld meer dierlijke mest van hun bedrijf afvoeren,
of de aanvoer van kunstmest beperken. Overigens zullen de voorgestelde aanscherpingen,
zoals aangegeven in de memorie van toelichting bij het onderhavige wetsvoorstel
(Kamerstukken II 1999/2000, 27 276, nr. 3, blz. 67) over het geheel genomen
leiden tot de sluiting van circa 5700 bedrijven. Voor deze agrariërs
heeft het kabinet een pakket aan flankerende maatregelen getroffen.Deze leden vragen daarnaast naar het percentage van bedrijven waarvan
mest moet worden afgevoerd vanwege de aanvoernormen terwijl er niet meer mineralen
verloren gaan dan volgens de verliesnormen is toegestaan.Gerefereerd wordt aan het verschijnsel van de zogenoemde «loze contracten».
Naar verwachting zal er in de intensieve veehouderij, in het bijzonder de
varkens- en kippensector, geen sprake zijn van loze contracten. In varkens-
en kippenmest zit namelijk relatief veel fosfaat ten opzichte van de hoeveelheid
stikstof. Om de fosfaatverliesnorm niet te overschrijden zullen deze veehouders
alle dierlijke mest waarvoor zij in het kader van het stelsel van mestafzetovereenkomsten
een contract hebben moeten sluiten, ook daadwerkelijk moeten afvoeren. In
de melkveehouderij ligt dit evenwel anders. De mest van melkvee bevat relatief
weinig fosfaat ten opzichte van stikstof, zodat de melkveehouder door een
efficiënt stikstofgebruik ervoor kan zorgen dat de werkelijke stikstofproductie
laag blijft en er feitelijk minder mest hoeft te worden afgevoerd dan volgt
uit de normen van het stelsel van mestafzetovereenkomsten. Er is een steekproef
genomen door Bureau Heffingen op de aangiften van de mineralenheffingen van
melkveehouderijen over 1999 om een inschatting te maken van dit effect. Bedacht
moet worden dat gebruik is gemaakt van ongecontroleerde gegevens, zodat de
resultaten met voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd. Uit deze
steekproef blijkt dat in 2003 circa 10% van de melkveehouderijen een mestafzetovereenkomst
moet afsluiten zonder dat het nodig is de mest daadwerkelijk van het bedrijf
af te voeren om aan de verliesnormen te voldoen. Het betreft hier naar verwachting
overwegend melkveehouderijen met een relatief klein, forfaitair bepaald, mestoverschot. § 7. OverigDe leden van de CDA-fractie vragen aan welke aanvullende maatregelen moet
worden gedacht om de kunstmeststromen in beeld te krijgen. Zij zien maar één
kunstmeststroom tussen de leverancier en de boer.Vooralsnog zie ik nog geen aanleiding om concrete aanvullende maatregelen
te treffen om de kunstmeststroom goed in beeld te krijgen. Het is evenwel
van belang om op dit punt de vinger aan de pols te houden. Als zou blijken
dat het voor agrariërs gunstiger is de aanvoer van kunstmest op het bedrijf
niet te registreren dan om een stikstofheffing te betalen, is er gegeven de
milieubelangen uiteraard alle reden om terstond wel aanvullende maatregelen
te treffen. Daarbij zal vooropstaan dat de administratieve lastendruk niet
onevenredig toeneemt.De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,L. J. Brinkhorst 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20002001-27276-223b.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl