Kredietcrisis; Brief ministers ter aanbieding verslag G20 Top; 24-25 september 2009 te Pittsburgh
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135220
 2009-2010
 
 31 371
 Kredietcrisis
 
 
 
 
 Nr. 
 258
 BRIEF VAN DE MINISTER PRESIDENT, MINISTER VAN ALGEMENE ZAKEN EN DE
MINISTER VAN FINANCIËN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 29 september 2009
 
 Graag bieden wij u hierbij het verslag aan van de G20 Top van 24–25 september
2009 te Pittsburgh.
 
 De minister-president, minister van Algemene Zaken,
 J. P. Balkenende
 De minister van Financiën,
 W. J. Bos
 
 Verslag van de G20 Top van 24–25 september
2009 te Pittsburgh
 De Pittsburgh Summit 2009 stond evenals de eerdere G20 Toppen van Washington
(november 2008) en Londen (april 2009) in het teken van de financieel-economische
crisis. De Top vond plaats op een moment dat in Nederland de discussie over
de houdbaarheid van de overheidsfinanciën gaande is. Goeddoordachte maatregelen
op allerlei terreinen in Nederland, Europa én in G20-verband zijn nu
noodzakelijk om te voorkomen dat we van een financiële crisis via een
economische crisis in een sociaal/maatschappelijke crisis terechtkomen. Internationale
samenwerking is daarbij essentieel en levert resultaten op. Het kabinet acht
Nederlandse betrokkenheid bij het G20-proces daarom belangrijk. Het geeft
ons immers een gelegenheid om mee te denken en praten over macro-economische
onderwerpen die van direct belang zijn voor burgers, bedrijven en banen in
Nederland.
 
 Er is in Pittsburgh afgesproken dat de G20 volgend jaar op niveau van
staatshoofden en regeringsleiders bijeenkomt in juni in Canada en in november
in Zuid-Korea (dat volgend jaar voorzitter is van de G20 Ministers van Financiën).
Vanaf 2011 zal er sprake zijn van een jaarlijkse G20-bijeenkomst.
 
 De G20 werd door de leiders uitgeroepen tot het belangrijkste forum voor
internationale economische samenwerking.
 Raamwerk voor sterke, duurzame en evenwichtige groei
 De afgelopen twee G20 Toppen richtten zich op het stoppen van de acute
crisis. Met goed resultaat. De financiële toezeggingen die in Londen
zijn gedaan, zijn nagekomen. Een depressie werd voorkomen en de recessie zal
volgend jaar ten einde kunnen komen. Om deze verwachting waarheid te laten
worden, is het wel noodzakelijk alle afgesproken stimuleringsmaatregelen in
2009 en 2010 uit te voeren. Dat geldt ook voor Nederland.
 
 Tijdens de Pittsburgh Top is de ambitie vastgelegd om de te verwachten
voorzichtige groei van de wereldeconomie op te voeren tot een sterke, solide
en meer evenwichtige groei voor de komende jaren. De uitdagingen die ons hierbij
wachten werden uitgebreid besproken. Door middel van het overeengekomen Framework
for a Strong, Sustainable en Balanced Growth zal samenwerking op macro-economisch
gebied worden voortgezet. Dit is van groot belang en een belangrijke stap
in de richting van het bereiken van hernieuwde groei. Een en ander blijkt
onder meer uit cijfers van het IMF, dat heeft berekend dat het verschil tussen
succesvolle mondiale economische samenwerking en de afwezigheid daarvan, ruim
2% (wereld-)BBP per jaar is. Succesvolle mondiale economische samenwerking
kan de komende vijf jaar derhalve miljoenen extra banen en tot 10%
lagere staatsschulden opleveren. Coördinatie en samenwerking op mondiaal
niveau is dus van groot belang.
 
 De minister-president heeft tijdens de openingssessie duidelijk gemaakt
voorstander te zijn van het Raamwerk voor sterke, duurzame en evenwichtige
groei. Hij heeft hierbij benadrukt dat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën,
banen, vrijhandel én het betrekken van ontwikkelingslanden er alle
toe bijdragen dat onze economieën weer op een sterk, duurzaam en evenwichtig
groeipad terug komen. Hierbij refereerde hij aan de «core values»
die in het kader van het Handvest voor Duurzaam Economisch Handelen overeengekomen
werden en die als belangrijke leidraad voor handelen onder het Raamwerk zullen
dienen.
 Versterking van het financiële systeem
 Er werd door de staatshoofden, regeringsleiders en ministers van Financiën
vastgesteld dat er vooruitgang plaatsvindt van de versterking van de regelgeving
en het toezicht op de financiële sector. Een voorbeeld hiervan zijn de
voorstellen van de Europese Commissie ter verdere uitwerking en versterking
van het Europese toezicht die voorafgaand aan de Top werden bekendgemaakt.
Daarnaast werd de ondernomen actie richting non-coöperatieve juridicties
als zeer succesvol ervaren. Er werd echter ook vastgesteld dat het werk er
nog niet opzit. Zo moeten bijvoorbeeld ook consumenten beter beschermd worden
tegen onduidelijke financiële producten. De leiders riepen hiertoe op.
 
 De nadruk zal nu andermaal moeten worden gelegd op de uitvoering en verdere
uitwerking van hetgeen op de rails is gezet in Washington en Londen. De Top
kwam tot concrete afspraken over: (1) kapitaalvereisten (infaseren van hogere
en kwalitatief betere kapitaalbuffers, met als deadline eind 2012), (2) de
verbetering van crisismanagement voor grensoverschrijdende financiële
instituties (opstelling contingency plans door systeemrelevante banken), (3)
verdere regulering van derivatenmarkten en (4) beloningen.
 
 Met betrekking tot het laaste zijn in Pittsburgh belangrijke afspraken
gemaakt om beloningssystemen in lijn te brengen met de vereisten van financiële
stabiliteit. Lange termijn beleid moet worden beloond, niet korte termijn
gewin. Om dit te bewerkstelligen heeft een commissie van de Financial Stability
Board principes opgesteld. Elementen uit deze principes zijn: i) het tegengaan
van het uitkeren van meerjarige gegarandeerde bonussen, ii) het uitstellen
van uitbetaling van een substantieel deel van de bonussen over een periode
van tenminste drie jaren en iii) de mogelijkheid om bonussen te kunnen terugvorderen
bij negatieve financiële prestaties. Er is geen expliciet maximum gesteld
aan de totale variabele bonuspool. Wel is er opgenomen dat de totale bonuspool
in relatie moet staan tot de huidige en toekomstige risico’s en de totale
netto inkomstenstroom van de bank, zodat het uitkeren van variabele beloningen
niet de totale kapitaalbehoefte in het geding brengt. Toezichthouders moeten
de mogelijkheid krijgen via kapitaaleisen of corrigerende maatregelen in te
grijpen bij financiële instellingen die geen solide beloningspraktijken
hanteren. Zij moeten bovendien de beloningsstructuren kunnen wijzigen van
instellingen die steun van de overheid hebben ontvangen. De elementen in deze
principes zijn niet alleen gericht op de raad van bestuur van de bank. Ook
zijn er elementen opgenomen die toezien op het beloningsbeleid van bijvoorbeeld
traders.
 
 De minister-president en de minister van Financiën hebben zich ingezet
voor concrete afspraken aangaande beloningen. Op nationaal terrein heeft Nederland
de afgelopen jaren al veel stappen gezet. Met de recent gepubliceerde «Code
Banken» loopt Nederland voor op de gemaakte afspraken tijdens deze G20
top. Deze Code maakt duidelijk dat ook de sector bereid is maatregelen te
treffen ter voorkoming van excessieve bonussen. Nederland is tevreden dat
er ook in G20 verband afspraken zijn gemaakt op dit terrein. Met de constatering
in het slotcomminiqué dat ook banken zelf nuttige stappen moeten zetten
bij het beteugelen van perverse beloningen werd recht gedaan aan de Nederlandse
inspanningen.
 
 Als belangrijk thema voor de nabije toekomst hebben de minister-president
en de minister van Financiën gepleit voor het verbeteren van het wettelijk
instrumentarium voor ingrijpen bij crisis. Dit is niet alleen van belang voor
de effectiviteit, maar ook om het gevaar terug te brengen dat de financiële
sector er impliciet op vertrouwt te worden gered als risico’s verkeerd
uitpakken en daardoor meer risico neemt dan verantwoord is (moral hazard).
Dit pleidooi vond veel weerklank, in het bijzonder bij de Amerikaanse Treasury
Secretary, die dit benoemde als een belangrijk terrein voor verder werk.
 Hervorming van de governance van de internationale financiële
instellingen
 De Top besloot tot een aanzienlijke verschuiving van de verhoudingen bij
het IMF en de Wereldbank. Daarmee worden de stemverhoudingen in overeenstemming
gebracht met de realiteiten van de 21e eeuw, zoals Nederland wenst. Bij het
IMF moet de quotaherziening die in januari 2011 wordt afgerond leiden tot
een verschuiving van het stemgewicht naar ondervertegenwoordigde dynamische
opkomende economieën en ontwikkelingslanden van tenminste vijf procent,
van oververtegenwoordigde naar ondervertegenwoordigde landen. Conform de Nederlandse
inzet zal de bestaande formule waarin via objectieve criteria zoals economisch
gewicht en integratie in de wereldeconomie het quota-aandeel wordt bepaald
zal daarvoor de basis vormen. Tegelijkertijd zal een aantal andere belangrijke
governance vraagstukken moeten worden behandeld, zoals de omvang van de totale
quotaverhoging, de omvang en samenstelling van de Board en het vergroten van
haar effectiviteit en het vergroten van de strategische betrokkenheid van
de ministers en centrale bankpresidenten bij het Fonds.
 
 Bij de Wereldbank werd besloten tot een overdracht van tenminste drie
procent van het stemgewicht naar ontwikkelingslanden en landen in transitie,
ten gunste van de ondervertegenwoordigde landen. In de hiervoor nog op te
stellen berekeningsformule zal naast het economische gewicht ook de daadwerkelijke
betrokkenheid bij de Bank een rol spelen. Dit moet gestalte krijgen in de
lopende herziening van de stemverhoudingen die in april 2010 moet worden afgerond.
Daarbij dient het stemgewicht van de kleinste arme landen te worden beschermd.
De selectie van het senior management van de internationale financiele instituties,
waaronder IMF en Wereldbank, zal via een open en transparant selectieproces
dienen te geschieden.
 Energiezekerheid en klimaatverandering
 In Pittsburgh werd vastgesteld dat gediversificeerde, betrouwbare, betaalbare
en schone energie cruciaal is voor duurzame groei. De G20-landen committeerden
zich in dit kader tot het vergroten van de transparantie op de oliemarkt.
Vanaf januari 2010 zal er idealiter iedere maand gerapporteerd moeten worden
over de voorraden. Daarnaast heeft president Obama zich hard gemaakt voor
het schrappen van subsidies op fossiele brandstoffen. De G20-landen roepen
als gevolg van zijn inspanningen op tot het wereldwijd beëindigen van
dergelijke subsidies op middellange termijn, de ministers voor Energie en
Financiën moeten een concreet actieplan opstellen voorafgaand aan de
eerstvolgende G20 bijeenkomst in Canada.
 
 Substantiële afspraken over klimaatfinanciering bleken op dit moment
in G20-verband ondanks inzet van een groot aantal landen, waaronder Nederland,
niet mogelijk. Wel hebben de G20 leiders zich gecommitteerd aan het UNFCCC
proces als hét onderhandelingstraject en hebben zij zich stevig verbonden
aan een succesvolle uitkomst in Kopenhagen. Dit geeft invulling aan de door
het kabinet verlangde aanjaagfunctie van de G20 richting Kopenhagen. Op verzoek
van de G20 leiders, zullen in november de G20 Ministers van Financiën
zich buigen over mogelijke opties voor klimaatfinanciering, waarover zij voor
Kopenhagen zullen terugrapporteren.
 Verzachten van de crisis in de armste ontwikkelingslanden
 De Pittsburgh Top sprak uitgebreid over het verzachten van de gevolgen
van de crisis voor de armste ontwikkelingslanden. De Millenniumontwikkelingsdoelen
(MDG’s) werden herbevestigd. De minister-president drong hier in zijn
interventie op aan. Veel ontwikkelingslanden zijn op hun weg naar het bereiken
van deze doelen door de crisis teruggeworpen. Nu er sprake is van herstel
kan het niet zo zijn dat er sprake is van een exclusief herstel. Dat wil zeggen:
ontwikkelingslanden moeten onderdeel zijn van een mondiaal duurzaam economisch
groeipad in plaats van extra de dupe te worden van deze crisis.
 
 Ook moeten de mogelijkheden voor de Multilaterale Ontwikkelingsbanken
om de lage inkomenslanden bij te staan in tijden van crises worden versterkt.
De oproep om te kijken of hiervoor een crisisfaciliteit onder IDA opportuun
is, werd door Nederland gesteund.
 
 Er zijn meer middelen nodig om de MDG’s te bereiken. De minister-president
heeft aangedrongen op het nakomen van de internationale ODA-norm van 0,7%
van BNI. In het slotcommuniqué werden naast de MDG’s ook de afspraken
van Gleneagles herbevestigd.
 
 Teneinde de kwetsbaarheid van de armste landen te verminderen werd opgeroepen
tot meer investeringen in voedselzekerheid en in toegang tot duurzame energie
en financiële diensten. De minister-president heeft hierbij aangetekend
dat sociale bescherming van de armsten, zeker in deze tijden van crisis, niet
uit het oog moet worden verloren. Ten aanzien van voedselzekerheid werden
de eerdere commitments van L’Aquila herbevestigd en werd de Wereldbank
opgeroepen om een multilateraal trustfund te vormen ten behoeve van structurele
agrarische hulp aan lage inkomenslanden.
 Werkgelegenheid
 Over het belang van een actieve arbeidsmarktpolitiek ten tijde van crises
bestond snel overeenstemming in Pittsburgh. Zaken als training, innovatie,
investeren in nieuwe technologie krijgen ruim aandacht in het slotcommunique.
Daarnaast werd de ILO Resolution on Recovering from the crisis: A Global Jobs
Pact onderschreven. Om te verzekeren dat er voortdurende aandacht blijft voor
werkgelegenheid werd overeengekomen dat de G20 ministers van Sociale Zaken
begin 2010 bij elkaar zullen komen. De minister-president gaf aan dat investeren
in de meest kwetsbaren op de arbeidsmarkt, waaronder de jongeren, van groot
belang is en dat ook lange termijn ontwikkelingen, zoals de vergrijzing, mee
moeten worden genomen. Hij nodigde de ILO uit om op basis van de Decent Work
Agenda expertise met landen te blijven delen, maar beklemtoonde dat een one-size-fits-all
benadering op dit onderwerp niet mogelijk is. 
 Belang van vrije wereldhandel
 Tijdens de Pittsburgh top werd bekend gemaakt dat het in Londen overeengekomen
Trade Finance Initiative ad 250 miljard dollar geïmplementeerd is. Met
dit bedrag worden markten opengehouden en kan handel doorgang vinden, ondanks
de door de crisis veroorzaakte onzekere kredietwaardigheid. De G20 landen
hebben zich vastgelegd op het afronden van de Doha-ronde in 2010. Uiterlijk
begin volgend jaar zal worden gerapporteerd over welke obstakels
er nog resten om dat doel te bereiken.
 
 De minister-president hield in Pittburgh een warm pleidooi voor vrije
wereldhandel als motor van economische groei en werkgelegenheid. Ook refereerde
hij aan de in Londen gemaakte afspraken voor het tegengaan van protectionisme.
Deze afspraken kunnen voor Nederland niet strikt genoeg worden nageleefd.
De G20 leiders bevestigden de noodzaak om gezamenlijk protectionisme krachtig
tegen te gaan.
 Kernwaarden voor duurzaam economisch handelen
 De Pittsburgh Top kwam Core Values overeen voor duurzaam economisch handelen.
Deze kernwaarden, die nader zullen worden uitgewerkt, vormen een leidraad
voor het Raamwerk voor sterke, duurzame en evenwichtige groei. De G20 landen
achtten het terecht van belang dat naast beleidsmatige afspraken over verdere
samenwerking ook overeenstemming bestond over de waarden die daaraan ten grondslag
liggen. Enkele voorbeelden hiervan zijn: armoedebestrijding, goede gezondheidszorg,
bestrijding van discriminatie en verduurzaming van consumptie, productie en
grondstoffengebruik.
 Conclusie
 Nederland kan met tevredenheid terugkijken op deelname aan en uitkomsten
van de G20 bijeenkomst in Pittsburgh. De G20 werd door de leiders uitgeroepen
tot het belangrijkste forum voor internationale economische samenwerking en
de regering acht dat, gezien de noodzaak tot versterking van de global economic governance een positieve ontwikkeling. De Nederlandse
inzet aangaande macro-economische coördinatie, het vaststellen van kernwaarden
voor duurzaam economische handelen, de rol en hervorming van de internationale
financiële instellingen, financieel toezicht en hervorming financiële
sector, aandacht voor de armste landen en het tegengaan van protectionisme,
is hierin grotendeels gehonoreerd. De regering zal de oproep aan de G20 Ministers
van Financiën aangrijpen om voorafgaand aan de klimaattop in Kopenhagen
alsnog trachten voortgang te boeken ten aanzien van klimaatfinanciering.
 
 
 
 De Leaders’ Statement: The Pittsburgh Summit September 24–25,
2009 ligt ter inzage bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.