Scheepsbouwsector; Brief minister over steunverlening aan de scheepsbouw
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29505, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

21-04-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29505 nr. 6

16-04-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamPositie Nederlandse scheepsbouwVerlenging Temporary Defense Mechanism (TDM)Overleg met de sectorLeadership 2015FinancieringAd 1. GarantieregelingAd 2. Handhaving Level playing fieldInnovatieTot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29505Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 32 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 505Scheepsbouwsectornr. 6BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 april 2004De afgelopen periode heb ik veelvuldig met uw Kamer gecommuniceerd, deels
schriftelijk1 en deels mondeling. In het meest
recente overleg dat ik donderdag 8 april jl. met u heb gehad heb ik aangegeven
dat ik een brief zou sturen waarin ik u nader zou informeren over mijn voornemens
met betrekking tot steunverlening aan de scheepsbouw. Tijdens het aansluitende
VAO zijn vier moties ingediend. Tijdens de stemming over deze moties op 14 april
jl. is de motie-Kortenhorst/Snijder-Hazelhoff (kamernummer 29 505, nr.
4) aangenomen. In deze motie wordt de regering verzocht naar middelen te zoeken
voor het nemen van maatregelen om een level playing field voor de scheepsbouw
te handhaven.Op 16 april 2004 heeft het Kabinet de discussie over de Voorjaarsnota
afgerond. Ik ben verheugd u te kunnen mededelen dat het Kabinet in het kader
van de Voorjaarsnota heeft besloten een bedrag van € 70 mln. voor
de scheepsbouw ter beschikking te stellen. In deze brief zal ik een inhoudelijke
toelichting geven waar ik deze middelen voor in wil zetten en wil ik verder
kort ingaan op het proces dat tot deze resultaten heeft geleid. Eerst wil
ik echter aangeven hoe ik tegen de scheepsbouwsector aankijk omdat ik de afgelopen
periode heb gemerkt heb dat hier enige onduidelijkheid over bestaat.Positie Nederlandse scheepsbouwIn mijn ogen is de Nederlandse scheepsbouw een gezonde sector die zich
heeft toegelegd op het produceren van technologisch hoogwaardige schepen en
daarmee in bepaalde niches marktleider is. Door de herstructurering in de
jaren zeventig en tachtig en het feit dat werven zich hebben toegelegd op
het efficiënt bouwen van schepen met een hoge toegevoegde waarde heeft
de sector de basis gelegd voor een gezonde internationale concurrentiepositie.
De Nederlandse scheepsbouw loopt daarmee voorop in Europa en heeft daardoor
haar positie ondanks de economische teruggang goed weten vast te houden. Cijfers
uit een recent rapport2 van Stichting Nederland
Maritiem Land laten zien dat het gaat om een sector met een directe
productiewaarde van bijna € 2 miljard waarvan ca. 50% wordt geëxporteerd
en waar ruim 10 000 mensen werkzaam zijn. De activiteiten van de scheepsbouw
genereren ook indirecte effecten. Het gaat hier om een productiewaarde van
ca. € 1,3 miljard en een werkgelegenheid van bijna 11 000 mensen.Gezien de positie van de Nederlandse scheepsbouw heb ik na afloop van
de Raad voor Concurrentievermogen de opmerking gemaakt dat binnen Europa de
scheepsbouwsector niet gebaat is bij specifieke subsidies in de vorm van productiesteun.
Hierdoor creëer je allerlei ongewenste effecten die de concurrentiepositie
van Europese scheepsbouwers nadelig kunnen beïnvloeden. Echter ook andere
stimuleringsmaatregelen – hier kom ik later nog op terug – zullen
getoetst moeten worden aan de vraag of ondersteuning (in welke vorm dan ook)
van de sector niet tot een verstoring van het Europese level playing field
leidt. Ik ben van mening dat wanneer we binnen Europa een daadwerkelijk level
playing field weten te bereiken de Nederlandse scheepsbouw een goede toekomst
tegemoet kan zien. Op 5 april jl. heb ik een overleg gehad met vertegenwoordigers
van de sector waarin ik mijn positie ten opzichte van de scheepsbouw expliciet
duidelijk heb gemaakt. De dag daarna, op 6 april jl. heb ik tijdens de
demonstratie, georganiseerd door de vakbonden, een petitie in ontvangst genomen
en heb ik dit standpunt nogmaals herhaald.Verlenging Temporary Defense Mechanism (TDM)Het TDM komt voort uit het twee sporenbeleid dat de Europese Commissie
heeft ingezet als reactie op de concurrentieverstorende activiteiten van Zuid-Korea.
Enerzijds heeft de Europese Commissie een klachtenprocedure tegen Zuid-Korea
ingezet bij de WTO en parallel hieraan heeft zij besloten om, lopende deze
WTO procedure, het TDM in te stellen. De inschatting was destijds dat de WTO-procedure
tot maart 2004 zou duren. Deze procedure neemt echter meer tijd in beslag
en het rapport van het WTO-panel wordt pas in augustus van dit jaar verwacht.
Partijen kunnen dan nog in beroep gaan waardoor een definitief besluit van
de beroepsinstantie niet eerder dan begin 2005 wordt voorzien.In dat kader heeft de Europese Commissie aan de Raad voor Concurrentievermogen
het voorstel gedaan om, hangende de looptijd van de WTO-procedure, het TDM
te verlengen tot 31 maart 2005.Tijdens de Raad voor Concurrentievermogen (RvC) van 11 maart jl.
is dit voorstel met meerderheid van stemmen aangenomen. Ik heb – samen
met Zweden, Finland en Denmarken – sterk geageerd tegen dit besluit
maar we hadden te weinig medestanders om het voorstel van de Europese Commissie
te kunnen blokkeren. Ik heb u reeds aangegeven dat ik van mening ben dat deze
verlenging van het TDM een slecht besluit is, niet alleen vanuit nationaal
perspectief maar zeker ook vanuit Europees perspectief. Zoals gezegd moeten
we in Europa stoppen met het op deze manier ondersteunen van de scheepsbouwsector.
Hierdoor creëer je een ongezonde concurrentiebasis terwijl we juist een
stap voorwaarts zouden moeten maken om op basis van technologisch leiderschap
de concurrentiepositie van de Europese – en dus ook de Nederlandse –
scheepsbouwsector te versterken. Dit is overigens mijns inziens in lijn met
de uitgangspunten van het «Leadership 2015» rapport.Het toenmalige Kabinet heeft bij de invoering van het TDM een bedrag van € 60
mln. ter beschikking gesteld voor de TROS-regeling. Zoals u weet is het budget
van deze regeling volledig uitgeput. Door de verlenging van het TDM en het
feit dat andere landen inmiddels hebben aangegeven hiervoor middelen ter beschikking
te zullen stellen komen Nederlandse werven in een ongelijke concurrentiepositie
terecht. Zoals ik reeds eerder heb aangegeven wil ik dit voorkomen.
Het Kabinet heeft daarom besloten een bedrag van in totaal € 50
mln. (kasmatig gespreid over€ 30 mln. in 2004 en € 20
mln. in 2005) voor de verlenging van de TROS-regeling beschikbaar te stellen.Overleg met de sectorIn mijn brief van 2 februari jl. heb ik aangegeven dat ik er sterk
aan hecht om in goed overleg met de sector de nationale invulling van het
«Leadership 2015» rapport nader uit te werken en zo te komen tot
een breedgedragen resultaat. In dat kader is een tweetal rondetafelbijeenkomsten
georganiseerd met stakeholders uit de sector. Daarbij gaat het niet alleen
om vertegenwoordigers van scheepswerven maar ook van maritieme toeleveranciers,
de kennisinfrastructuur en vakbonden.Naar aanleiding van de eerste rondetafelbijeenkomst zijn twee werkgroepen
aan de slag gegaan op het terrein van financiering en innovatie. Ook bij deze
werkgroepen was een grote betrokkenheid vanuit de maritieme sector. In de
korte tijd die ter beschikking stond hebben zij een grote hoeveelheid werk
verzet die noodzakelijk was om te komen tot goed onderbouwde voorstellen die
tevens een breed draagvlak kennen. Tijdens de tweede rondetafelbijeenkomst
op 15 maart jl. hebben de voorzitters van de werkgroepen hun resultaten
gepresenteerd. In de navolgende paragrafen zal hier verder op in worden gegaan.Leadership 2015Zoals al eerder aangeven door de Staatssecretaris van Economische Zaken
onderschrijft de Nederlandse overheid de resultaten van «Leadership
2015». Tijdens de eerste rondetafelbijeenkomst is bepaald welke nationale
prioriteiten uit het «Leadership 2015» rapport volgen. Deze liggen
op het terrein van de financieringsproblematiek en het stimuleren van innovatie.
Een derde prioriteit betreft het creëren van een level playing field.
Ten aanzien van dit laatste punt wil ik een opmerking maken over de artikelen
die enige tijd geleden in de pers zijn verschenen naar aanleiding van het
voornemen van de Spaanse overheid om een steunpakket van ca. € 715
mln. aan de scheepsbouwsector ter beschikking te stellen.Laat ik voor op stellen dat deze aangekondigde maatregelen mij behoorlijke
zorgen baren. Het gaat dan niet zozeer over de onderwerpen waar de Spaanse
overheid deze middelen op in wil zetten, dat zijn tenslotte ook de prioriteiten
die we op nationaal niveau hebben vastgesteld. Mijn ongerustheid wordt met
name veroorzaakt door de enorme omvang van de ter beschikking gestelde subsidies
waardoor een zeer ongewenste verstoring van het Europese level playing field
kan ontstaan.Ik heb Commissaris Monti hier persoonlijk op aangesproken en mijn grote
zorgen hierover kenbaar gemaakt. In dat gesprek heeft hij expliciet aangegeven
dat hij mijn zorg zeer serieus neemt en dat hij de Spaanse voorstellen, wanneer
die officieel aan hem worden voorgelegd, nauwkeurig zal analyseren en zal
toetsen aan de vigerende Europese wet- en regelgeving.FinancieringOp het gebied van financiering is een werkgroep gestart die tot opdracht
had meer inzicht te verschaffen in de problematiek rond de financiering van
nieuw te bouwen schepen. Het uiteindelijk doel van de werkgroep was om te
komen tot een evaluatie en prioritering van de oplossingsmogelijkheden. De
problematiek inzake de financiering van nieuw te bouwen schepen vloeit met
name voort uit de constatering dat: • de waarde van de jaarlijkse productie van een scheepswerf vele
malen groter is dan de bedrijfswaarde en dat een onvoltooid schip niet wordt
gezien als een kapitaalgoed,• de werf volledig aansprakelijk is voor het gehele bouwproject;• werven aan reders een bankgarantie dienen af te geven voor aanbetalingen
tijdens de bouw van het schip;• financiële instellingen hun belang in de scheepsbouw aan het
afbouwen zijn.Deze factoren maken het voor een scheepswerf steeds moeilijker om de financiering
van nieuw te bouwen schepen rond te krijgen. Dit is overigens niet een specifiek
Nederlands probleem, ook andere Europese landen kampen met dezelfde problematiek.Na een uitvoerige inventarisatie – waarbij niet alleen is gekeken
naar de situatie in Nederland maar ook naar de mogelijkheden in andere Europese
landen – heeft de werkgroep een shortlist opgesteld van drie mogelijke
instrumenten die een oplossing kunnen bieden voor de geconstateerde financieringsproblematiek,
te weten: een garantiefonds, een participatiefonds en/of een fiscale faciliteit
(willekeurige afschrijving).De werkgroep is de afgelopen periode intensief bezig geweest de onderwerpen
verder uit te werken en heeft op 15 maart jl. haar bevindingen gepresenteerd
aan de rondetafelbijeenkomst. Na een uitvoerige discussie zijn in de bijeenkomst
de volgende conclusies getrokken:1. Het instellen van een garantieregeling heeft prioriteit;2. Handhaving van het level playing field is van cruciaal belang.Ad 1. GarantieregelingIn de rondetafelbijeenkomst is besloten dat wanneer gekeken wordt naar
mogelijke oplossingsrichtingen de prioriteit ligt op het instellen van een
garantiefonds voor de scheepsbouwsector.Belangrijke argumenten hiervoor zijn dat een dergelijk instrument:• direct aangrijpt op de problematiek van de doelgroep,• in principe een revolverend karakter heeft;• gezien de recente goedkeuring van de Commissie van een soortgelijke
Duitse garantieregeling snel de goedkeuringprocedure van de Europese Commissie
zou kunnen doorlopen.De analyse en conclusies van de rondetafelbijeenkomst onderschrijf ik
grotendeels zij het dat ik van mening ben dat een dergelijke regeling in principe
het beste op Europees niveau ingevoerd zou kunnen worden. In dat geval zou
er namelijk sprake zijn van uniformiteit en transparantie hetgeen zal bijdragen
aan het creëren van een level playing field binnen Europa. De Europese
Commissie heeft in haar mededeling naar aanleiding van het «Leadership
2015» rapport aangekondigd om samen met de sector te zullen verkennen
welke mogelijkheden er zijn om de Europese Investeringsbank (EIB) hier een
rol te laten spelen. Commissaris Liikanen heeft recentelijk aangegeven dat
na een enigszins aarzelende start de eerste gesprekken met de EIB zijn gevoerd
en dat hij hoopt op korte termijn meer concrete resultaten te kunnen presenteren.Gezien de hoge prioriteit die niet alleen de sector maar ook de Tweede
Kamer aan deze problematiek heeft toegekend heeft het Kabinet besloten om
in totaal € 20 mln. voor een dergelijke garantieregeling beschikbaar
te stellen (€ 10 mln. in 2005 en € 10 mln. in 2006). De
nadruk van deze regeling zal komen te liggen op het verstrekken van garanties
met betrekking tot de voor-financiering van nieuw te bouwen schepen. De opzet
van een Nederlandse garantieregeling zal de komende periode in overleg met
betrokken partijen verder worden uitgewerkt. Ad 2. Handhaving Level playing fieldNog meer dan in het verleden zullen het Nederlandse bedrijfsleven en overheid
een actief beleid voeren om eventuele concurrentieverstorende activiteiten
bij de Europese Commissie aan de orde te stellen. De Europese Commissie heeft
de primaire verantwoordelijkheid om het level playing field binnen de Europese
Unie te bewaken en heeft daarnaast de mogelijkheden om in geval van misstanden
straffen op te leggen. In dit kader is het overigens wel belangrijk om «hard»
bewijsmateriaal aan de Europese Commissie te kunnen overleggen omdat de praktijk
uitwijst dat ook de Commissie anders geen handvatten heeft om dergelijke cases
daadwerkelijk aan te pakken.De CDA-fractie heeft een aantal keren aangedrongen op het instellen van
een «crashteam concurrentievervalsing». Gegeven het feit dat ik
geen enkele bevoegdheid heb om in andere Europese lidstaten bedrijven te gaan
controleren is de vraag dan aan de orde hoe je dat het beste kunt opzetten.
De Europese Commissie heeft deze mogelijkheden echter wel en daarom zijn de
Staatssecretaris en ik de afgelopen periode zo actief geweest om Commissaris
Monti aan te sporen zijn bevoegdheden te gebruiken.In mijn gesprek met Commissaris Monti heeft hij aangegeven dezelfde doelstellingen
als de Nederlandse overheid na te streven en dat hij in Nederland altijd een
belangrijke partner heeft gezien om dit te bereiken. In dat kader refereerde
hij nogmaals naar de drie procedures die de Commissie tegen Spaanse werven
heeft lopen en sprak hij de verwachting uit op korte termijn in één
van de cases een uitspraak te zullen doen.InnovatieOp het gebied van het stimuleren van innovatie heeft de desbetreffende
werkgroep een aantal actielijnen uitgewerkt. In de eerste plaats heeft de
werkgroep een analyse gemaakt van de ervaringen van de scheepsbouwsector (inclusief
maritieme toeleveranciers en kennisinfrastructuur) met het EZ technologiestimuleringsinstrumentarium.
Op basis van deze resultaten heeft de werkgroep aanbevelingen gedaan over:• mogelijke aanpassingen van het bestaande EZ instrumentarium;• de ondersteuning door de overheid van de Nederlandse kennisinfrastructuur.Tevens heeft de werkgroep een voorstel gedaan met betrekking tot de contouren
van een nieuwe Innovatiestimuleringsregeling specifiek voor de scheepsbouw.
De uitgangspunten voor een dergelijke regeling zijn gebaseerd op de Europese
Scheepsbouwkaderregeling die per 1 januari jl. van kracht is geworden.
In deze kaderregeling staat – op hoofdlijnen – welke mogelijkheden
er zijn om innovatie te stimuleren. Tijdens de tweede rondetafelbijeenkomst
is naar aanleiding van de presentatie van de resultaten van de werkgroep afgesproken
dat over dit onderwerp nog nadere discussie nodig is.Zoals al eerder aangegeven onderschrijf ik het grote belang van innovatie
om het concurrentievermogen van de sector te verbeteren. In het vervolgoverleg
dat ik hier nog met de sector over heb zal ik goed kijken naar de mogelijkheden
die het EZ instrumentarium kan bieden om hier invulling aan te geven. In dit
kader is het goed te vermelden dat ik door SENTER een analyse laat uitvoeren
naar de deelname van de Nederlandse scheepsbouw (inclusief kennisinstellingen
en maritieme toeleveranciers) in het EZ technologiestimuleringsinstrumentarium.
Ik ben dit rapport nog aan het bestuderen maar zal de uitkomsten meenemen
in de vervolgdiscussie die ik met de sector zal hebben. Voor de gedachtevorming over de mogelijkheden om innovatie te stimuleren
is het verder van groot belang hoe de discussie in Europees verband tussen
de Europese Commissie en de Europese scheepsbouwindustrie (CESA) verloopt.
In principe ondersteun ik zo'n aanpak omdat op deze manier meer transparantie
en uniformiteit wordt gecreëerd hetgeen bijdraagt aan de totstandkoming
van een level playing field binnen Europa. Tegelijkertijd ben ik van mening
dat we zeer voorzichtig moeten zijn met de invoering van specifieke regelingen
omdat dit lidstaten de mogelijkheid kan bieden de subsidiekraan wederom ruimhartig
open te zetten. Een goed voorbeeld hiervan is het voornemen van Spanje om
een omvangrijk budget voor technologiestimulering aan de scheepsbouw ter beschikking
te stellen. Het lijkt er op dat Spanje via de weg van technologiestimulering
de scheepsbouw intensief wil ondersteunen. Dit leidt mijns inziens tot een
verstoring van het Europese level playing field. Ook dit punt heb ik mijn
gesprek met Commissaris Monti aan de orde gesteld.Tot slotZoals ik in het debat van 8 april jl. al heb aangegeven ben ik mij
zeer goed bewust van de situatie in de Nederlandse scheepsbouw. De afgelopen
periode heb ik de problematiek rond de Nederlandse scheepsbouw uitvoerig in
het Kabinet besproken en heb ik gekeken welke mogelijkheden er zijn om de
scheepsbouwsector te ondersteunen. Gezien de moeilijke financiële positie
van de Rijksoverheid was dit een zeer lastige discussie. Ik ben dan ook van
mening dat met het pakket van maatregelen dat ik in deze brief heb gepresenteerd
de Nederlandse scheepsbouw haar gezonde concurrentiepositie zal kunnen behouden
en verder kan versterken. Hiermee geef ik ook invulling aan de eerder genoemde
motie-Kortenhorst/Snijder-Hazelhoff. Nu de discussie over de Voorjaarsnota
is afgerond zal ik in goed overleg met betrokken partijen aan de slag gaan
om de aangegeven actielijnen verder uit te werken.De Minister van Economische Zaken,L. J. Brinkhorst XNoot1Brief dd. 2 februari 2004 (kamerstuk 21 501-30, nr. 34) Brief
dd. 1 april 2004 (kamerstuk 21 501-30, nr. 41) Brief dd. 6 april
2004 (kamerstuk 29 505, nr. 1).XNoot2De Nederlandse Maritieme Cluster: «Monitor en Dynamiek», oktober
2003. Onderzoek uitgevoerd door Policy Research Corporation in opdracht van
Stichting Nederland Maritiem Land. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29505-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl