Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief staatssecretaris met BNC-fiche Voorstel inzake maatregelen ter bestrijding van neurodegeneratieve ziekten
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST134341
 2008-2009
 
 22 112
 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unie
 
 
 
 
 Nr. 
 918
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 4 september 2009
 
 Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 7 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen
(BNC):
 
 1. Richtlijn ouderschapsverlof (Kamerstuk 22 112, nr. 914);
 2. Mededeling inzake motorvoertuigensector (Kamerstuk 22 112, nr. 915);
 3. Mededeling inzake duurzame toekomst vervoer (Kamerstuk 22 112,
nr. 916);
 4. Mededeling betreffende Alzheimer en andere vormen van dementie (Kamerstuk
22 112, nr. 917);
 5. Voorstel inzake maatregelen ter bestrijding van neurodegeneratieve
ziekten;
 6. Voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende rookvrije ruimten
(Kamerstuk 22 112, nr. 919);
 7. Voorstel betreffende een besluit tot instelling Europese microfinancieringsfaciliteit(Kamerstuk
22 112, nr. 920).
 
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
 F. C. G. M. Timmermans
 
 Fiche: Voorstel inzake maatregelen ter bestrijding van
neurodegeneratieve ziekten
 1. Algemene gegevens
 
 Titel voorstel: Voorstel voor een aanbeveling
van de Raad inzake maatregelen ter bestrijding van neurodegeneratieve ziekten,
met name de ziekte van Alzheimer, via de gezamenlijke programmering van onderzoekactiviteiten.
 
 
 Datum Commissiedocument: 22 juli 2009
 
 
 Nr. Commissiedocument: COM(2009) 379
 
 
 lex: http://eurlex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2009:0 379:FIN:NL:PDF
 
 
 
 Behandelingstraject Raad: Behandeling van
het voorstel is voorzien in de Raad voor Concurrentievermogen van 25 september
2009. Gezien de aard van het onderwerp zal bij de voorbereiding van de Raadsaanbeveling
naar verwachting de expertise van de Gezondheidsraad worden betrokken.
 
 
 Eerstverantwoordelijk ministerie: ministerie
van VWS
 2. Essentie voorstel
 In het kader van de ontwikkeling van het gezamenlijk programmeren (GP)
van onderzoek in de EU (zie ook Raadsaanbeveling 468 ) stelt de Commissie voor de lidstaten uit te nodigen om mee te werken
aan een proefinitiatief op het gebied van GP. Dit proefinitiatief betreft
neurodegeneratieve ziekten (NZ), in het bijzonder de ziekte van Alzheimer
(ZA). In essentie stelt de Commissie de lidstaten voor om vrijwillig mee te
werken aan het vormen en uitvoeren van een Europese strategische onderzoeksagenda
(ESO) op dit gebied. De ESO op het gebied van NZ, speciaal ZA, omvat onder
meer de volgende activiteiten:
 • Identificatie van onderzoeksgebieden die door Europese afstemming
van onderzoek voordeel kunnen hebben voor de lidstaten;
 • Het delen van onderzoeksinfrastructuren door EU onderzoeksgroepen;
 • Het uitwisselen van best-practices op het gebied van zorg voor
mensen met deze ziekten;
 • Het identificeren en uitwisselen van informatie over relevante
nationale onderzoeksprogramma’s.
 Om dit te realiseren moet een passende managementstructuur worden opgezet.
De lidstaten worden uitgenodigd om hier aan bij te dragen.
 
 De mededeling van de commissie betreft een Europees initiatief over Alzheimer
en andere vormen van dementie (COM (2009) 380) en richt zich op het zorgbeleid.
De voorliggende aanbeveling richt zich op onderzoek. 
 3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete
wet- en regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het voorlopige
Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling, subsidiariteit en proportionaliteit
en hoe schat Nederland de financiële gevolgen in?
 De Commissie nodigt de lidstaten uit, c.q. stimuleert tot nadere samenwerking.
Dit voorstel is een uitwerking van de aanbeveling van de lidstaten tijdens
de Raad voor Concurrentievermogen van 2 december 2008, waarin zij opriepen
om een, middels de aanpak voor Gezamenlijk Programmeren, een Europees initiatief
te starten voor NZ. Dit voorstel zal als proef dienen voor de
aanpak van Gezamenlijk Programmeren. Bij«Gezamenlijk Programmeren»
willen de lidstaten komen tot een gezamenlijk onderzoeksagenda die gericht
is op het oplossen van grote maatschappelijke problemen zoals vergrijzing,
klimaatverandering, etc. De Commissie treedt hierbij op als facilitator en
coördinator van de samenwerking.
 Voor het ontwikkelen van het proefinitiatief NZ wordt een subsidieverzoek
ingediend bij de Commissie. De betrokken lidstaten dienen hun bijdrage aan
het realiseren van de ESO uit eigen middelen te financieren.
 In het najaar van 2009 zal het proces van selectie van maatschappelijk
relevante thema’s voor gezamenlijk programmeren feitelijk starten. Het
Zweedse voorzitterschap streeft er naar om begin december 2009 tijdens de
zitting van de Raad voor Concurrentievermogen besluiten te nemen over de selectie
van eerste thema’s.
 Bevoegdheidsvaststelling:
 Dit voorstel valt binnen de met de lidstaten gedeelde bevoegdheid die
de Commissie op grond van artikel 165 van het EG-Verdrag heeft om de coördinatie
en samenwerking van het onderzoekbeleid tussen de lidstaten te bevorderen.
Deze rechtsgrondslag vormt in de ogen van Nederland de juiste rechtsgrondslag
voor dit voorstel.
 Subsidiariteit:
 Een Europese aanpak in het bundelen van onderzoek heeft meerwaarde omdat
dit fragmentatie van onderzoek tussen de lidstaten tegen kan gaan en schaalvoordelen
en externe effecten kan opleveren en daarmee de positie van het onderzoek
in Europa kan versterken. Gezien de schaarste aan R&D middelen hebben
Nederland en de EU hier baat bij. Europese meerwaarde in het bundelen van
onderzoek geldt met name voor onderzoeksgebieden waarbij de benodigde onderzoekspopulatie
gemakkelijker te bereiken is wanneer die in meerdere lidstaten wordt gecombineerd,
zoals bijvoorbeeld bij onderzoek onder jong-dementerenden. Anderzijds is de
kans groter dat er een doorbraak op dit gebied bereikt wordt wanneer er verschillende
strategische onderzoekslijnen naast elkaar ontwikkeld worden. Dit laatste
is op Europese schaal financieel eerder te realiseren dan op nationaal niveau.
Nederland kan de subsidiariteit dan ook als positief beoordelen.
 Proportionaliteit:
 De Commissie geeft helder weer in deze mededeling dat de keuze aan de
lidstaat is of deze wil deelnemen aan een bepaald onderzoeksinitiatief (zg.
variabele geometrie). Uiteindelijk is niet elk onderzoeksinitiatief even relevant
voor elke lidstaat, omdat de zorg voor mensen met deze ziekten per lidstaat
nogal kan verschillen. Aangezien deelname aan een initiatief vrijwillig is
wordt de proportionaliteit als positief beoordeeld. Nederland beoordeelt het
idee van variabele geometrie voor een dergelijke vorm van Europese samenwerking
op onderzoeksgebied eveneens positief.
 Financiële gevolgen:
 Indien in het kader van gezamenlijk programmeren wordt samengewerkt tussen
lidstaten in het definiëren, ontwikkelen en implementeren van gezamenlijke
strategische onderzoekagenda’s die betrekking hebben op grote maatschappelijke
uitdagingen, wordt vooral uitgegaan van het effectiever inzetten van bestaande
middelen op regionaal, nationaal en Europees niveau. Om welke middelen het
gaat en de omvang daarvan is op dit moment niet aan te geven, omdat daarvoor
bekend moet zijn wat de Europese strategische onderzoeksagenda is in deze.
Er worden derhalve geen negatieve financiële gevolgen verwacht voor Nederland.
Mochten die er toch zijn, dan zullen deze worden ingepast binnen de begroting
van het beleidsverantwoordelijke departement.
 4. Nederlandse positie over de mededeling
 Nederland steunt in het algemeen het streven naar meer coördinatie
tussen nationale onderzoeksprogramma’s. Dit streven werd in 2000 al
aangewezen als cruciaal aspect van het Lissabonproces en de realisering van
de Europese Onderzoeksruimte. Nederland steunt bovendien de grondgedachte
van gezamenlijke onderzoekprogrammering om een verbinding te leggen tussen
de Europese onderzoeksruimte en maatschappelijke vraagstukken.
 
 Vanwege het grote maatschappelijke belang, wil Nederland zich volledig
inzetten voor het gezamenlijk programmeren van Alzheimer-onderzoek op Europees
niveau. Hierbij geldt echter dat Nederland zich maximaal zal inzetten voor
de implementatie van de ESO, wanneer zij een positief oordeel heeft over de
kwaliteit van de ESO als het gaat om het creëren van meerwaarde voor
mensen die worden getroffen door NZ, in het bijzonder de ZA.
 
 Het voorstel is vooral procesmatig (oproep aan lidstaten om op gebied
van NZ, in het bijzonder de ZA, een gezamenlijk onderzoeksprogramma op te
stellen). Het is aan de lidstaten om deze oproep positief op te pakken en
er inhoud aan te geven. Nederland is daartoe bereid, ervan uitgaande dat overeenstemming
kan worden bereikt over de aard en inhoud van de het onderzoeksprogramma.
 
 
 
 TOWARDS JOINT PROGRAMMING IN RESEARCH: Working together to tackle common
challenges more effectively. Commissie document 468, 16 juli 2008.