Rijksbegroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen voor het jaar 1997; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25000-VIII, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-09-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25000-VIII nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Samen de toekomst vormgeven1.1. De maatschappelijke ontwikkelingen bijhoudenNetwerkenNieuwe media«Die media betekenen een revolutie van
onze generatie, waarvan de oudere ondernemers het belang nog niet inzien.
Als ze niet wakker worden, they won't know what hit them.» (jonge ondernemer
D. Brons in NRC Handelsblad van 17 juni 1996, blz. 2).1.2. De samenleving bijeenhoudenPositie van allochtonenDe school is er voor iedereen2. Het veranderend gezicht van het onderwijs2.1. De professional in de school2.2. Versterken van de positie van de onderwijsdeelnemerPrimair en voortgezet onderwijsBeroepsonderwijs en volwasseneneducatieHoger onderwijs3. Het financieel beleid in 19973.1. BeleidsimpulsenInformatie- en communicatietechnologieCao: kwaliteitsbeleidWachtgeldenEET-clusterCultuurOnderwijsassistentenHerschikking voor beleidsimpulsenBestuurlijke schaalvergroting/krachtenbundeling primair
onderwijsMateriële voorzieningen voortgezet onderwijsMavo/vboAansluiting mbo/hboToponderzoekscholen/herstructureringsmiddelen wetenschappelijk
onderzoekJonge hooglerarenAanvullende beursVia versnelde financiering:Kwaliteit en StudeerbaarheidsfondsVia fiscale stimulering:Duale leerwegen hoger beroepsonderwijsOverige beleidsimpulsen3.2. BezuinigingenKunstvakonderwijsMbo/sfWijziging aanvangsdatum betaling lesgeldenOverige bezuinigingen3.3. Belangrijkste mutaties 3.3.1. UitgavenLeerlingen/asielzoekersIn-service onderwijs en andere externe overboekingenStudiefinanciering3.3.2. OntvangstenAflossing studieleningenOverige ontvangsten SFLesgelden3.4. Van 1996 naar 19973.4.1. UitgavenUitgaven OCenW 1997 (37,3 mld) 3.4.2. OntvangstenOntvangsten OCenW 1997 (3,3 mld)3.5. Enkele belangrijke doelmatigheidskengetallenUitgaven OCenW als percentage van BBPKosten per leerling in internationaal perspectiefInternationale vergelijking Verdere opbouw van deze begrotingKengetallenLoon- en prijsniveauDe homogene uitgavengroep Internationale SamenwerkingVoorgenomen artikelwijzigingen bij de begroting 1998Financieel beheer2 WETSARTIKELEN 1 EN 2UITGAVEN/VERPLICHTINGEN EN ONTVANGSTEN ALGEMEEN GEDEELTE PER BELEIDSTERREIN Beleidsterrein 17 MINISTERIE ALGEMEEN 1. Algemeen2. Beleid3. Horizontale toelichting en kengetallenBeleidsterrein 18 PRIMAIR ONDERWIJS 1. Algemeen2. Beleid en speerpunten2.1. Versterking van de kwaliteit De onderbouwMeer handen in de klasKerndoelenHet onderwijs in de Nederlandse taalKwaliteitszorgInformatietechnologieTechniek2.2. Versterking van de (bestuurlijke) organisatie Vergroting beleidsruimte en bestuurlijke krachtenbundelingVersterking positie oudersDe school als arbeidsorganisatie2.3. Omgaan met verschillenVroegtijdige aanpak van onderwijsachterstandenWeer Samen Naar School en de Wet op het Primair OnderwijsLeerlinggebonden financiering2.4. Verbetering van de relatie tussen de school en haar
omgevingLokaal onderwijsbeleid en relatie onderwijsbeleid–jeugdbeleid3. Horizontale toelichtinga. Personeelb. Rechtspositionele uitgavenc. Materieeld. Overige uitgaven4. Overige kerngegevensBeleidsterrein 19 VOORTGEZET ONDERWIJS 1. Algemeen2. Beleid2.1. Vernieuwing van het primaire proces BasisvormingMavo/vbo/vsoHavo/vwoStudie- en beroepskeuzebegeleiding2.2. Instellingenbeleid: mensen en middelen KwaliteitszorgLerarenbeleidLump-sum personeelLump-sum materieelOnderwijsondersteuning2.3. Jeugdbeleid Decentralisatie achterstandsbeleidBestrijding voortijdig schoolverlatenDe veilige school3. Horizontale toelichting Voortgezet Onderwijsa. Personeelb. Rechtspositionele uitkeringenc. Materieeld. Onderwijsverzorginge. Overig4. Overige kerngegevensBeleidsterrein 20 BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE
 1. Algemeen2. Beleid2.1. Wet educatie en beroepsonderwijs (web) Implementatie webWijze van bekostigingBeleidsagenda Educatie Beroepsonderwijs 1995–19992.2. Kwaliteit Kwalificatiestructuur beroepsonderwijsKwalificatiestructuur educatieDocenten/consulentenInnovatie2.3. Toegankelijkheid DoelgroepenFiscale faciliteit leerlingwezenDoorstroom mbo/hboStudiefinanciering mbo2.4. Infrastructuur Vorming van regionale opleidingencentraHerkenbare vertegenwoordigingOverdracht huisvestingIn-service-onderwijs3. Horizontale toelichting4. Overige kerngegevensBeleidsterrein 21 HOGER BEROEPSONDERWIJS 1. Algemeen2. Beleid2.1. Uitwerking beleidsvoornemens HOOP 1996 Doorstroom mbo-hboLeren/werkenOpleidingenaanbodWetgeving HOOP 19962.2. Kwaliteit en StudeerbaarheidAantrekkelijkheid technisch hoger beroepsonderwijsAfstudeerfondsen2.3. Arbeidsvoorwaarden en wachtgelden Decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming hoger onderwijsWachtgelden2.4. Lerarenopleidingen2.5. Kunstvakonderwijs3. Horizontale toelichting4. Overige kerngegevensPersoneelsaantallenAantal instellingenBeleidsterrein 22 WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS 1. Algemeen2. Beleid2.1. Uitwerking beleidsvoornemens HOOP 1996 BekostigingDeelname-ontwikkelingWetgeving naar aanleiding van HOOP 1996Herordening onderwijsaanbod wetenschappelijk onderwijsDe toekomst van de letterenGewogen lotingOpen Universiteit2.2. Kwaliteit en studeerbaarheidInformatie- en communicatietechnologieAfstudeerfondsenKiezen voor kwaliteit2.3. Positie allochtone studenten2.4. Arbeidsvoorwaarden Decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming hoger onderwijsArbeidsvoorwaarden academische ziekenhuizenMobiliteit2.5. De universitaire bestuursstructuur2.6. Lerarenopleidingen2.7. InternationaliseringBeurzenprogramma voor talentvolle studenten2.8. Academische ziekenhuizen2.9. Overig Naar topkwaliteit in de onderzoekscholenHerstructureringsmiddelen wetenschappelijk onderzoekUitspraak Raad van StateJonge hooglerarenTaakstelling Kaderbrief3. Horizontale toelichting4. Overige kerncijfersAcademische ziekenhuizenBeleidsterrein 23 ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID 1. Algemeen2. Beleid3. Horizontale toelichtingBeleidsterrein 25 STUDIEFINANCIERING EN ONDERWIJSRETRIBUTIES
 1. AlgemeenWet op de studiefinanciering (WSF)Wet tegemoetkoming studiekosten (WTS)Les- en cursusgeldwet (LCW)2. BeleidStudiefinanciering voor mbo-studentenVervroegen ingangsdatum lesgeldplichtCorrectie berekening aanvullende beursPrestatiebeursReisvoorziening WSFToekomstdebat studiefinanciering3. Horizontale toelichtingReisvoorziening Tegemoetkoming studiekostenOntvangstenNormbedragen4. Toelichting op de volume-ontwikkelingenBeleidsterrein 26 OVERIGE PROGRAMMA-UITGAVEN 1. Algemeen2. Beleid2.1. Kwaliteitsbeleid voor leraren CaoStartbekwaamheidDe lerarenopleidingenLeraren in opleidingWet op het leraarschap2.2. Wachtgelden2.3. Internationaal beleid* Het uitdragen van het beeld van Nederland in het buitenland* Het belang van bilaterale samenwerking* Het «exporteren» van onderwijs, cultuur
en wetenschappenVoorzitterschap Europese UnieNota over internationalisering van het onderwijsInternationaal cultuurbeleid2.4. Onderwijsemancipatie3. Horizontale toelichtingBeleidsterrein 27 CULTUUR 1. Algemeen2. Beleid3. Horizontale toelichting 2 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING PER BELEIDSTERREIN Beleidsterrein 17 MINISTERIE ALGEMEEN Artikel 17.05 Post-actieven AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.d.Economische en functionele coderingArtikel 17.06 Personeel en materieel ministerie AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.b.1.c.1.d.3.1.3.2.3.3.3.4.Economische en functionele codering Artikel 17.07 Personeel en materieel IB-Groep AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.d.Economische en functionele coderingArtikel 17.08 Personeel en materieel Inspectie van het
Onderwijs AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.d.Economische en functionele codering Artikel 17.09 Personeel en materieel adviesraden AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.d.Economische en functionele codering Artikel 17.01 Ontvangsten van algemene aard AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.c.Economische en functionele codering Beleidsterrein 18 PRIMAIR ONDERWIJS Artikel 18.01 Personele uitgaven AlgemeenAd 1. en 4.Ad 2.Ad 3.Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.b.1.c.1.d.2.1.2.2.2.3.2.4.2.5.2.6.3.1.3.2.3.3.3.4.3.5.3.6.3.7.Economische en functionele codering Artikel 18.02 Materiële uitgaven AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.d.2.1.2.2.3.1.3.2.Economische en functionele codering Artikel 18.03 Onderwijsverzorging AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.d.Economische en functionele codering Artikel 18.05 Overige uitgaven AlgemeenWRR-gelden (f 16,2 miljoen)Versterken kwaliteit van het basisonderwijs (f 6,4
miljoen)Weer Samen Naar School (f 7,5 miljoen)Informatietechnologie (f 4,5 miljoen)Nederlands als Tweede Taal (NT2) (f 3,6 miljoen)Ouderorganisaties (f 2,8 miljoen)Overige activiteiten (f 19,7 miljoen)Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.d.2.1.3.1.Economische en functionele codering Artikel 18.01 Ontvangsten primair onderwijs AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.c.3.1.Economische en functionele codering Beleidsterrein 19 VOORTGEZET ONDERWIJS Artikel 19.01 Personele uitgaven AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.c.1.d.2.1.2.2.2.3.2.4.2.5.2.6.3.1.3.2.3.3.3.4.Economische en functionele codering Artikel 19.02 Materiële uitgaven AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.b.1.c.1.d.2.1.2.2.3.1.3.2.Economische en functionele codering Artikel 19.03 Onderwijsverzorging AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.3.1.Economische en functionele codering Artikel 19.05 Overige uitgaven AlgemeenMinderhedenbeleid/Overige doelgroepen*Intercultureel onderwijs*Nederlands als tweede taal (NT2)BasisvormingMavo/vboProfiel 2e faseExamensInternationaliseringEmancipatieOverige uitgavenToelichting op de nieuwe mutaties 1.d.3.1.Economische en functionele coderingArtikel 19.01 Te veel betaalde voorschotten en overige
ontvangsten AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.c.2.1.3.1.Economische en functionele codering Beleidsterrein 20 BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE
 Artikel 20.01 Personele en materiële uitgaven AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.b.1.c.1.d.2.1.2.2.2.3.3.1.3.2.3.3.3.4.Economische en functionele codering Artikel 20.03 Overige uitgaven AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.d.3.1.3.2.3.3.Economische en functionele codering Artikel 20.01 Ontvangsten beroepsonderwijs en volwasseneneducatie AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.c.3.1.Economische en functionele codering 2 Beleidsterrein 21 Hoger beroepsonderwijs Artikel 21.01 Personele en materiële uitgaven AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.b.2.1.3.1.3.2.3.3.3.4.Economische en functionele coderingArtikel 21.03 Rechtspositionele uitkeringen AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 3.1.Economische en functionele coderingArtikel 21.04 Overige uitgaven AlgemeenKwaliteit en studeerbaarheidMinderheden/andere doelgroepen: allochtonenbeleidEmancipatieVernieuwing hboSamenwerkingsprojecten mbo-hboInternationaliseringVersterking kwaliteit lerarenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.2.1.3.1., 3.5. en 3.6.3.2.3.3.3.4.Economische en functionele codering Artikel 21.05 Huisvesting AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.Overzicht garantiesEconomische en functionele coderingArtikel 21.01 Ontvangsten Hoger beroepsonderwijs AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.c.2.1.3.1.Economische en functionele codering Beleidsterrein 22 Wetenschappelijk onderwijs Artikel 22.01 Universiteiten AlgemeenUniversiteitenAcademische ziekenhuizenOverigToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.d.3.1.3.2.3.3.3.4.Economische en functionele codering Artikel 22.02 Instituten internationaal onderwijs en onderzoek AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.b.1.d.Economische en functionele codering Artikel 22.03 Overige instituten van hoger onderwijs AlgemeenOpen UniversiteitUniversiteit voor Humanistiek en theologische opleidingenAmbtsopleidingen kerkgenootschappenDeelname aan internationale instellingenToelichting op de nieuwe mutaties 1.d.Economische en functionele codering Artikel 22.04 Rechtspositionele uitkeringen AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.d.Economische en functionele coderingArtikel 22.05 Garantie voor rente en aflossing investeringen
academische ziekenhuizenEconomische en functionele codeArtikel 22.06 Overige uitgavenA.1.a. Postdoctorale beroepsopleidingenA.1.b. Overige uitgavenA.2.a. AdviseursA.2.b. OntwikkelingsgeneeskundeA.2.c. Overige uitgavenB.a. Diverse instituten en commissiesB.b. Stimulering internationaliseringB.c. Beurzen en toelagenB.d. Overige uitgavenToelichting op de nieuwe mutaties 1.d.2.1.3.1. en 3.2.Economische en functionele codering Artikel 22.01 Ontvangsten wetenschappelijk onderwijs Algemeen Toelichting op de nieuwe mutaties 1.c.3.1.Economische en functionele codering Beleidsterrein 23 onderzoek en wetenschapsbeleid Artikel 23.01 Instellingen voor wetenschappelijk onderzoek Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
(NWO)Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW)Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk
Onderzoek (TNO)Grote Technologische Instituten (GTI's)Bibliotheken en informatieverzorgingInstellingen voor alfa- en gamma-onderzoekOnderwijsonderzoekRijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD)Stichting Parlementaire geschiedenisNederlandse TaalunieInternationale onderzoekinstellingenCERNESAESOEMBLEMBCAdviesraden Adviesraad voor het Wetenschaps- en TechnologiebeleidCommissie van Overleg SectorradenPublieksvoorlichting en maatschappelijke oordeelsvorming Stichting Publiek, Wetenschap en TechniekRathenau InstituutToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.d.2.1.3.1.Economische en functionele codering Artikel 23.04 Coördinatie wetenschapsbeleid AlgemeenNationale coördinatieInternationale samenwerkingInternationale onderzoekfaciliteitenBilaterale samenwerkingKennisinfrastructuurToelichting op de nieuwe mutaties 1.d.3.1.Economische en functionele coderingArtikel 23.01 Ontvangsten Economische en functionele codering Beleidsterrein 24 huisvesting Artikel 24.01 Huisvesting primair onderwijs AlgemeenToelichting nieuwe mutaties 1.a.2.1.3.1.3.2.3.3.Economische en functionele codering Artikel 24.02 Huisvesting voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie AlgemeenToelichting nieuwe mutaties 1.a.1.b.1.c.1.d.3.1.3.2.3.3.Overzicht garantie-overeenkomsten Economische en functionele codering Artikel 24.01 Ontvangsten huisvesting Toelichting nieuwe mutaties 1.c.2.1.Economische en functionele codering Beleidsterrein 25 Studiefinancieringsbeleid Artikel 25.01 Studiefinanciering AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties1.a.1.b.1.d.2.1.2.2.3.1.3.2.3.3.3.4.3.5.3.6.Economische en functionele codering Artikel 25.02 Garanties studiefinanciering AlgemeenToelichtingOverzicht garanties Economische en functionele coderingArtikel 25.01 Ontvangsten studiefinanciering AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.b.1.c.2.1.Economische en functionele codering Artikel 25.02 Ontvangsten lesgelden AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 2.1.2.2.3.1.3.2.3.3.3.4.Economische en functionele codering2 Beleidsterrein 26 Overige programma-uitgaven Artikel 26.01 Bemiddeling wachtgelders AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.2.1.Economische en functionele coderingArtikel 26.02 Overige rechtspositionele uitkeringen AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a., 2.1. en 3.2.3.1.Economische en functionele coderingArtikel 26.03 CASO, vakbondsfaciliteiten en voorzieningen Algemeen Deelbudget CASODeelbudget Vakbondsfaciliteiten en voorzieningenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.Economische en functionele codering Artikel 26.05 Internationale betrekkingen AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.3.1.3.2.Economische en functionele codering Artikel 26.06 Loonbijstelling AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties1.a.1.b.1.d.2.1.2.2.3.1.3.2.3.3.Economische en functionele coderingArtikel 26.07 Prijsbijstelling AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties1.a.2.1.3.1.Economische en functionele coderingArtikel 26.08 Centraal beheerde middelen AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties1.a.1.d.2.1.3.1.3.2.3.3.3.4.Economische en functionele coderingArtikel 26.09 Emancipatie-activiteiten AlgemeenToelichting op de nieuwe mutatiesEconomische en functionele coderingArtikel 26.01 Overige programma-ontvangsten AlgemeenEconomische en functionele codering Beleidsterrein 27 Cultuur Artikel 27.01 Kunsten AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.b.1.c.1.d.3.1.3.2.VerplichtingenEconomische en functionele codering Artikel 27.02 Bibliotheken, letteren en Nederlandse Taalunie AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.d.3.1.Economische en functionele codering Artikel 27.03 Cultureel Erfgoed AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.d.2.1.3.1.VerplichtingenEconomische en functionele codering Artikel 27.04 Media AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.c.1.d.2.1.Economische en functionele coderingArtikel 27.05 Garanties, rente en aflossing lening AlgemeenToelichting op de nieuwe mutatiesOverzicht garanties Economische en functionele coderingArtikel 27.06 Rechtspositionele uitkeringen AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.d.Economische en functionele codering Artikel 27.07 Overige uitgaven AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.a.1.b.1.d.2.1.3.1.Economische en functionele codering Artikel 27.01 Ontvangsten cultuurbeheer AlgemeenEconomische en functionele codering Artikel 27.02 Ontvangsten media AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.c.Economische en functionele codering Artikel 27.03 Overige ontvangsten AlgemeenToelichting op de nieuwe mutaties 1.c. In verband met verminderde inkomsten Raad voor de
Kunst en de Rijksacademie voor de Beeldende kunst zijn zowel de ontvangsten
als de uitgaven met f 95 000,– verlaagd (zie ook uitgavenartikel
27.01). 3.1.Economische en functionele codering 2 WETSARTIKEL 3 AGENTSCHAPPEN AGENTSCHAP CENTRALE FINANCIËN INSTELLINGEN (Cƒi) Algemeen Opgedragen werkzaamhedenBesturingsmodelBeoogde doelmatigheidsverbeteringenFinancieel beheerToelichting AlgemeenPersoneelOverzicht MaterieelAfschrijvingenVoorzieningenOpbrengsten derdenRenteAfschrijvingstermijnen, boekwaarden, afschrijvingen en
investeringenAansluiting baten en lastenbegroting Cƒi en begroting
OCenWRELATIE PRODUCTCATEGORIE EN KWALITEITProductcategorieën en hun kostenToelichting bij de productcategorieën en hun kosten Algemeen 1.De in het overzicht gepresenteerde Cƒi
cijfers zijn een indicatie, vastgesteld op basis van huidige inzichten en
aannames ten aanzien van (verwachte) produktie-omvang versus capaciteitsbeslag
en inzet geautomatiseerde hulpmiddelen. Door het stap voor stap verbeteren
van de inrichting van de planning- en controlfunctie zal het inzicht in en
de beheersing van de kosten toenemen. Dit betreft onder andere het inzicht
in de verhouding tussen de vaste en de variabele kosten per productcategorie,
zodat duidelijker wordt hoe de kosten van Cƒi zich gedragen bij uitbreiding
of afname van het takenpakket van Cƒi.In de loop van de komende begrotingscyclus
komt een kosteninformatie model beschikbaar waarmee een eerste stap wordt
gezet om het beoogde inzet te verkrijgen.2.Efficiency-winsten zijn in 1996
met name behaald op de kosten van automatisering. Als gevolg hiervan zijn
de reguliere bekostiging en niet-reguliere bekostiging in 1996 aanzienlijk
goedkoper geworden.3.De kostprijzen zijn berekend met behulp
van het in 1995 ontwikkelde kostenverdeelmodel. Dit model is door de Accountantsdienst
getoetst en goedgekeurd. Toepassing van dit model na de ingrijpende reorganisatie
van 1/1/96 heeft geleerd dat de uitkomsten sterk worden beïnvloed door
de nieuwe organisatiestructuur. De uitkomsten zijn te onzuiver om een goede
indicatie te geven van de vaste en variabele kosten per produktcategorie.
In afwachting van het nieuw te ontwikkelen Cƒi-kosteninformatiemodel
(verwachte oplevering; najaar 1996) is volstaan met het verschaffen van inzicht
in de kosten per produktcategorie. Per produktcategorie1. Reguliere bekostiging2. Niet-reguliere bekostiging3. Niet-bekostigingsbeslissingen4. Informatievoorziening Bestuursdepartement5. Informatievoorziening veld6. Informatie/gegevenslevering aan derden7. Uitvoering regelingen «derden»8. Comptabele functie apparaatsuitgaven Bestuursdepartement9. INFRA-begrotingsverantwoordelijkheidAGENTSCHAP RIJKSARCHIEFDIENST(x f 1000,-) 1. Profiel van de Rijksarchiefdienst 1.1. Producten en diensten van de RijksarchiefdienstI. ARCHIEFBEHEER a. Toezichtb. Collectievorming van archiefbescheidenc. Materieel beheer van archiefbescheidenII. ARCHIEFBENUTTING a. Het toegankelijk maken van de beheerde collectieb. Dienstverleningc. Educatieve activiteitenIII. ONDERZOEK EN ONTWIKKELINGIV. BELEID EN WETGEVING1.2. Agentschap Rijksarchiefdienst – Sturingsrelaties met het moederdepartement– Sturingsrelaties binnen de eigen dienstonderdelen– Samenwerkingsverbanden2. Middelen van de RijksarchiefdienstToelichting per post Lasten PersoneelskostenMateriële kostenAfschrijvingenRenteBaten Opbrengsten van derdenTer beschikking stellen depotsDienstverlening studiezaalFaciliteiten gebouwOverige dienstverleningOpbrengsten van het moederdepartementKapitaaluitgavenKapitaalontvangsten3. Prestaties en kengetallen4. Ontwikkelingen en beleid voor de toekomst 4.1. Digitalisering4.2. Archiefbeheer CollectievormingMaterieel beheer4.3. Archiefbenutting Toegankelijk makenDienstverleningEducatie5. Huisvesting van de Rijksarchiefdienst 5.1. Onderhoud5.2. InvesteringenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25000-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 674 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 000 VIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
hoofdstuk VIII (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen) voor het
jaar 1997nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTING INHOUDSOPGAVE   blz.   Algemeen
gedeelte memorie van toelichting    1.Samen
de toekomst vormgeven21.1.De
maatschappelijke ontwikkelingen bijhouden31.2.De samenleving
bijeenhouden52.Het veranderend gezicht van het onderwijs92.1.De
professional in de school92.2.Versterken van de positie
van de onderwijsdeelnemer103.Het financieel beleid in 1997123.1.Beleidsimpulsen123.2.Bezuinigingen173.3.Belangrijkste
mutaties183.4.Van 1996 naar 1997203.5.Enkele
belangrijke doelmatigheidskengetallen22   Verdere opbouw
van deze begroting24   WETSARTIKELEN
1 EN 2UITGAVEN/VERPLICHTINGEN EN ONTVANGSTEN    Algemeen
gedeelte per beleidsterrein    17.Ministerie
algemeen2618.Primair onderwijs2919.Voortgezet
onderwijs4420.Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie5521.Hoger
beroepsonderwijs6622.Wetenschappelijk onderwijs7423.Onderzoek
en wetenschapsbeleid8525.Studiefinancieringsbeleid8926.Overige
programma-uitgaven10327.Cultuur111   Artikelsgewijze
toelichting per beleidsterrein    17.Ministerie
algemeen11518.Primair onderwijs12319.Voortgezet
onderwijs13620.Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie14921.Hoger
beroepsonderwijs15822.Wetenschappelijk onderwijs17023.Onderzoek
en wetenschapsbeleid18624.Huisvesting19625.Studiefinancieringsbeleid20326.Overige
programma-uitgaven21127.Cultuur225   WETSARTIKEL
3    Agentschappen   1.Centrale
Financiën Instellingen (Cfi)2452.Rijksarchiefdienst
(RAD)255   Bijlagen   1.De overzichten
inzake personeelsgegevens22.Wetgeving33.Overzicht
van de door de Staten-Generaal aanvaarde moties en de door de bewindslieden
gedane toezeggingen in het vergaderjaar 1995–1996154.Overzicht
inzake circulaires335.Reacties op aanbevelingen van de Nationale
Ombudsman346.Subsidies/projectfaciliteiten367.Economische
en functionele classificatie578.Voorlichting609.Archivering6210.Beleids-
en evaluatie-onderzoek64   Afkortingenlijst66   De
begroting is ook te lezen op Internet. Het adres van OCenW is http://www.minocw.nl1. Samen de toekomst vormgevenDe maatschappelijke ontwikkelingen gaan erg snel. Dit lijkt een cliché,
maar is daarom niet minder waar. We zien de veranderingen immers om ons heen,
bijvoorbeeld in nieuwe technologie of in de veranderende samenstelling van
de bevolking. We zien de snel opeenvolgende veranderingen in het arbeidsproces,
het groeiend aanbod van televisiezenders en andere media, en de vele nieuwe
vormen van communiceren met anderen, overal op de wereld.De snelheid waarmee deze veranderingen zich aandienen, neemt nog steeds
toe. Die ontwikkeling maakt het een hachelijke zaak harde uitspraken te doen
over de toekomst. Toch is het van groot belang na te denken over die toekomst.
Met het Kennisdebat dat dit voorjaar is gestart, willen we dat denken over
de toekomst stimuleren. In het Kennisdebat staat de vraag centraal naar de
rol die kennis zal spelen in de samenleving van 2010. Dat jaar 2010 lijkt
ver weg en tegelijkertijd zo dichtbij. Ver weg, omdat de ontwikkelingen zo
hard gaan dat mensen nauwelijks nog een jaar vooruit durven plannen. Ze laten
zich bij hun beslissingen steeds meer leiden door een korte-termijnhorizon.
Ze moeten zich daar wel door laten leiden, lijkt het soms wel, omdat de toekomst
zo onzeker is. Tegelijkertijd is 2010 heel dichtbij. Terugblikkend op het
verleden constateren we altijd dat «het zo hard is gegaan», dat
de jaren voorbij zijn gevlogen. Als we nu niet nadenken over de toekomst,
constateren we straks dat de ontwikkelingen over ons heen gekomen zijn en
dat we er geen vat op hebben.Vormgeven aan de toekomst doen we allemaal, en het nadenken over de meest
wenselijke toekomst – en over hoe we daar kunnen komen – kan dan
ook niet voorbehouden zijn aan deskundigen. Het Kennisdebat beoogt iedereen
te betrekken bij het debat over de toekomst, zodat we een koers kunnen uitzetten
die aansluit op vragen, wensen en verwachtingen uit de samenleving.In de aanloopfase naar de start van het Kennisdebat is een publieksonderzoek
gehouden. Uit de reacties blijkt dat de volgende vragen de mensen bezig houden:* Hoe houden we de nieuwe ontwikkelingen bij?* Hoe houden we de samenleving bijeen?Deze vragen vormen de rode draad in deze inleidende beschouwing, waarin
we de blik minder zullen richten op de problemen van vandaag, en veel meer
op de wenselijk geachte toekomst. Toekomstbeelden kunnen een krachtige werking
hebben: mensen laten zich vaak leiden door de beelden die hun aangereikt worden.
Het is dan welhaast een plicht om beelden te schetsen waar mensen door geïnspireerd
kunnen raken, hoe vreemd ze op het eerste gezicht ook lijken. Vliegen in een
door mensen gebouwde machine of mensen op de maan brengen waren ooit dergelijke
inspirerende toekomstbeelden. Inspiratie mag en moet ook komen van utopieën.
Niet alles is haalbaar. Maar streven naar het beste misstaat niemand.In de schets van hoe dat «beste» eruit zou kunnen zien, laten
we ons leiden door de vragen die de burgers bezig houden: hoe houden we de
ontwikkelingen bij, en hoe houden we de samenleving bijeen? De Cultuurnota
Pantser of Ruggengraat, die gelijktijdig met deze begroting wordt aangeboden
aan het parlement, gaat vanuit de culturele invalshoek op deze vragen in.
De nota betoogt dat de diversiteit aan cultuuruitingen steeds groter wordt.
Dat maakt het noodzakelijk dat burgers leren keuzen te maken, te bepalen wat
van waarde is. De diversiteit kan leiden tot het langs elkaar heen leven van
subculturen. Om onze samenleving bijeen te houden is meer aandacht nodig voor
de interactie tussen cultuuruitingen. Dat levert inspiratie op
voor nieuwe beelden, nieuwe cultuurvormen. Op die wijze kan een interculturele
samenleving groeien.Hoe houden we de ontwikkelingen bij en hoe houden we de samenleving bijeen?
Deze vragen zijn ook van groot belang voor het onderwijs van de toekomst.
De boodschap uit de Cultuurnota over het belang om keuzen te leren maken en
gezamenlijk te werken aan nieuwe cultuurvormen bevat ook een belangrijke opdracht
aan de school. Maar de vragen impliceren voor het onderwijs meer dan dit. 1.1. De maatschappelijke ontwikkelingen bijhoudenLeren om keuzen te maken, om informatie te wegen en te selecteren: het
zijn wellicht de belangrijkste vaardigheden om overeind te blijven. Je weg
weten te vinden in de wirwar van impulsen en signalen die via schrift en scherm
tot ons komen vereist zelfvertrouwen, actief informatie leren zoeken vanuit
de eigen informatiebehoefte, niet bedolven raken onder de veelheid van impulsen.
De voorbereiding hierop omvat het aanleren van kennis, maar meer nog het verwerven
van een lerend vermogen. In een samenleving waarin kennis steeds sneller veroudert,
is het vermogen om je voortdurend nieuwe kennis eigen te maken van vitaal
belang.«Hoeveel wist mijn grootvader in vergelijking met mijn vader,
hoeveel weet mijn vader in vergelijking met mij en hoeveel zal ik in mijn
leven te weten zijn gekomen in vergelijking met wat mijn kinderen allemaal
zullen weten? Toen ik het eenmaal zo geformuleerd had, begreep ik iets van
de verontrusting en de nervositeit van de mensen die het initiatief namen
tot het debat over de rol die «kennis» in de komende jaren moet
gaan spelen in een westerse maatschappij als de Nederlandse.»Anil Ramdas,
Een symfonie in marmer, in: Bouwstenen voor het kennisdebat, p. 87.Zelfvertrouwen en lerend vermogen zijn dus belangrijk. Moeilijker wordt
het om te voorspellen welk type vaardigheden in belang zal toenemen. Een wereld
waarin informatie-uitwisseling en dienstverlening steeds belangrijker worden,
vergt andere vaardigheden dan het tijdperk waarin productie van materiële
goederen de meest voorkomende beroepsactiviteit was. De strikte arbeidsdeling
gaf mensen een voorsprong als ze zich in een vaardigheid of kennisgebied specialiseerden.
Het proces van specialisering heeft zich zo ver doorgezet, dat communicatie
tussen specialisten van uiteenlopende disciplines steeds moeizamer verloopt.
In de kennissamenleving van de toekomst hebben waarschijnlijk die mensen een
voorsprong die over de communicatieve vaardigheden en verbeeldingskracht beschikken
om uiteenlopende ideeën met elkaar te verbinden en er iets nieuws uit
te smeden. Heel lang was analyseren de belangrijkste vaardigheid om vooruitgang
af te dwingen. Steeds meer komt het aan op het vermogen tot integreren, tot
samenbinden wat onverenigbaar lijkt. Daartoe is het van belang dat jongeren
leren om «kennis te halen en te brengen». Een belangrijke voorwaarde
is dat ze kunnen opereren in netwerken, zowel informatienetwerken als sociale
netwerken.Een schets als deze heeft onvermijdelijk een hoog abstractieniveau. We
weten in elk geval dat de burger van de toekomst vaardig zal moeten zijn in
de omgang met informatie- en communicatiemedia. Dat is in elk geval nodig
om «de ontwikkelingen te kunnen bijhouden», aangezien een steeds
groter deel van de maatschappelijke processen zich via deze media zal voltrekken:
niet alleen in de wereld van de arbeid, maar ook in de relaties tussen producenten
en consumenten en in diverse vormen van vrijetijdsbesteding. Natuurlijk, veel
jongeren verwerven deze vaardigheid thuis, achter het beeldscherm. Maar als
we het daarbij laten, zullen nieuwe ongelijkheden ontstaan. De school heeft
een belangrijke taak bij de voorbereiding van àlle jongeren
op de informatiesamenleving. Ook voor volwassenen dienen er voldoende mogelijkheden
te zijn om die vaardigheden aan te leren en te blijven ontwikkelen.Opereren in netwerken en omgaan met nieuwe media: het zijn belangrijke
vaardigheden om de maatschappelijke ontwikkelingen bij te houden en er zelf
vorm aan te kunnen geven. Beide thema's worden hieronder nader belicht. NetwerkenDe school kan jongeren alleen goed voorbereiden op de toekomst als ze
middenin de samenleving staat. De school zal in de toekomst steeds meer het
karakter krijgen van een knooppunt in een netwerk van relaties.Die netwerken zijn belangrijk voor de ondersteuning van processen binnen
de school.In het primair en voortgezet onderwijs zijn goede contacten van belang
met enerzijds instanties die jongeren stimulerende leerervaringen kunnen bieden
(arbeidsorganisaties, culturele instellingen) en anderzijds instanties die
hulp verlenen in probleemsituaties (jeugdhulpverlening, RIAGG's, maatschappelijk
werk, politie en justitie).Voor de vernieuwing van het beroepsonderwijs is het belangrijk dat goede
contacten bestaan met het «afnemend bedrijfsleven», de arbeidsorganisaties
waar jongeren na hun opleiding gaan werken, waar zij stages volgen, en waar
de docenten hun praktijkkennis actualiseren. De wereld van de arbeid kent
een voortdurende vernieuwing: de innovatie-cyclus van producten wordt steeds
korter, en de nadruk verschuift van productie naar dienstverlening en communicatie.
Werknemers zullen in staat moeten zijn om zich snel nieuwe kennis eigen te
maken. Inlevingsvermogen wordt belangrijker: wat wil de klant? Hoe speel je
in op gebruiken in andere landen? Sociale vaardigheden en het benutten van
kennisnetwerken zijn daarvoor belangrijke voorwaarden. Het onderwijs zal leerlingen
en studenten de vaardigheid bij moeten brengen om bestaande kennisnetwerken
te gebruiken, en zelf netwerken te ontwikkelen en te onderhouden. Het oefenen
van sociale vaardigheden en het leren communiceren met mensen uit andere culturen
zal aan belang winnen.Een initiële opleiding aan een regionaal opleidingencentrum, een
hogeschool of een universiteit zal steeds minder het karakter hebben van een
toegangsbewijs tot de arbeidsmarkt met een onbeperkte houdbaarheid. Bestaande
kennis veroudert steeds sneller, en in de beroepspraktijk neemt de behoefte
aan voortdurende scholing toe. Genoemde onderwijsinstellingen zullen zich
ontwikkelen tot brede opleidingsinstituten, waar mensen een leven lang hun
kwalificaties komen verversen. Nauwe samenwerking met het betrokken bedrijfsleven
bij het verzorgen van dergelijke opleidingsarrangementen is essentieel.Universiteiten en onderzoeksinstituten vormen de schakel tussen de internationale
kenniscentra voor wetenschappelijk onderzoek en de locale kennisbehoefte.
Vanuit die functie als knooppunt zullen wetenschappers zowel intensieve relaties
hebben met collega's aan binnen- en buitenlandse zusterinstellingen als met
de afnemers van onderzoeksresultaten. Tot die afnemers behoren de overheid,
maatschappelijke groeperingen en arbeidsorganisaties (het «bedrijfsleven»
in de brede zin van het woord).In toenemende mate zal ook het midden- en kleinbedrijf een belangrijke
partner worden voor het hoger onderwijs en de onderzoeksinstellingen. Een
groter deel van de studenten zal na de studie werkzaam zijn in kennisintensieve
bedrijfstakken in het midden- en kleinbedrijf. Ook wordt het voor het midden-
en kleinbedrijf aantrekkelijker om opdrachten te geven voor onderzoek. Nieuwe media«Die media betekenen een revolutie van
onze generatie, waarvan de oudere ondernemers het belang nog niet inzien.
Als ze niet wakker worden, they won't know what hit them.» (jonge ondernemer
D. Brons in NRC Handelsblad van 17 juni 1996, blz. 2).De voorbereiding op de kennissamenleving begint bij het leren hanteren
van de instrumenten van die samenleving. «Computer literacy» is
een basisvaardigheid voor de toekomst. Een stap verder ligt de «multimedia
literacy». Want we weten dat de huidige technieken mogelijkheden bieden
die ver uitgaan boven het schermpje en het toetsenbord, met veel ruimte voor
bewegende beelden, voor visuele interactie en voor eenvoudige aansturing daarvan.
Onze internationale positie zal bepaald worden door de mate waarin wij erin
slagen burgers deze vaardigheden te laten verwerven. Daarbij gaat het niet
alleen om «het bijhouden» van de ontwikkelingen, maar evenzeer
om het vermogen om creatief gebruik te maken van nieuwe mogelijkheden en bij
te dragen aan innovaties. Uit de nadere onderzoeken in het kader van de toets
op het concurrentievermogen blijkt dat Nederland niet zo best scoort als het
gaat om het aantal en het gebruik van computers in met name het basisonderwijs.
Het kabinet heeft besloten om voor het onderwijs maatregelen te nemen om tot
een impuls te komen. Leerlingen moeten voorbereid worden op een samenleving
waarin informatie- en communicatietechnologie op grote schaal en voor tal
van toepassingen wordt gebruikt. Het gebruik van die technologie stelt eisen
aan burgers. Zij zullen niet alleen de technische vaardigheden moeten verwerven
voor dat gebruik, maar ook de vaardigheden om zinvol en doeltreffend om te
gaan met nieuwe, vrijwel onuitputtelijke mogelijkheden. Het leren selecteren
is daarbij belangrijker dan het leren bedienen van de apparaten: de apparaten
maken nog een snelle ontwikkeling door, maar de vaardigheid om je weg te vinden
in grote databestanden zal van groot belang blijven.Competentie op dit terrein zal onderdeel moeten gaan vormen van de kerndoelen
voor basisonderwijs en basisvorming. Daarnaast heeft introductie van de nieuwe
media in het onderwijs ook mogelijkheden tot het verwezenlijken van andere
doelen in het primaire onderwijsproces. Ze kunnen een hulpmiddel zijn om het
zelfstandig leergedrag van leerlingen te bevorderen. Ook kunnen deze media
benut worden om te differentiëren tussen leerlingen en zo nodig extra
verrijkingsstof of extra hulp aan te bieden aan snelle dan wel langzamere
leerlingen. 1.2. De samenleving bijeenhoudenDe keuzen die mensen maken, krijgen steeds meer een individueel karakter.
Het aantal gedragsmogelijkheden is enorm toegenomen. Maar een samenleving
verliest zijn «samenlevend» karakter als aan die individuele keuzen
geen gemeenschappelijkheid meer te ontdekken is. Het verdedigen van fundamentele
waarden, zoals neergelegd in onze Grondwet, is een zaak die de gehele samenleving
ter harte gaat. Het gaat daarbij om waarden als het recht op een gelijke behandeling
in gelijke gevallen, het verbod op discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging,
politieke gezindheid, ras en geslacht, de vrijheid van meningsuiting.De school heeft een belangrijke taak in het uitdragen van die fundamentele
waarden. Dat is voor veel scholen geen eenvoudige opgave. Leraren krijgen
vaak te maken met gedrag van leerlingen dat op gespannen voet staat met hun
eigen normen. Daarbij doen zich soms ook spanningen voor met de opvattingen
van ouders. Kinderen krijgen soms andere normen en waarden mee dan de school
probeert te hanteren. Sommige leerlingen laten zich in hun gedrag
nauwelijks meer corrigeren, sommige ouders vinden dat de school op hun terrein
komt. Toch hebben scholen, soms tegen de verdrukking in, een belangrijke taak
kinderen te helpen zich zelfstandig en verantwoordelijk te leren gedragen.
Naast de fundamentele normen en waarden die voor elke burger gelden, heeft
de school veel ruimte voor een eigen invulling van haar pedagogische opdracht. Positie van allochtonenHet bijeenhouden van de samenleving vergt niet alleen een antwoord op
de verschuivingen in normen en waarden, het vergt ook een volwaardige deelname
van alle burgers aan het maatschappelijk leven. In een samenleving van mensen
met uiteenlopende culturele achtergronden, vergt dat een bezinning op de relatie
tussen de autochtone meerderheid en de diverse minderheidsgroepen. In het
onderwijs blijken veel allochtone leerlingen vaak moeite te hebben met het
inschatten van wat kan en wat niet kan, en wat de gevolgen zijn van hun gedrag.
Blijkbaar bestaan er – naast duidelijke cultuurverschillen – ook
moeilijk benoembare cultuurverschillen die het voor allochtonen lastig maken
om op een vanzelfsprekende manier te participeren in onze cultuur. Om op een
succesvolle manier te kunnen participeren in de Nederlandse samenleving is
het voor allochtone jongeren van belang ingewijd te raken in de eerder aangehaalde
fundamentele waarden van onze samenleving. De Nederlandse samenleving is het
aan haar allochtone medeburgers verplicht hierin duidelijk te zijn. En omdat
de school een voorpost bij uitstek is van die samenleving, vervullen de leraren
hierin een essentiële rol. Het zal duidelijk zijn dat zij hierin succesvoller
kunnen zijn naarmate zij zelf meer vaardigheden hebben verworven in interculturele
communicatie.Anil Ramdas wijst er in zijn bijdrage aan de Bouwstenen voor het Kennisdebat
op dat allochtonen vervreemd kunnen raken van de «ontvangende»
cultuur, als die cultuur hun weinig mogelijkheden biedt tot identificatie.
De verschijningsvormen van dat proces zien we ook in ons land. Zo zien allochtonen
in de Nederlandse media weinig terug van hun eigen culturele achtergrond;
een groeiende groep Turken en Marokkanen schaft dan ook een satellietschotel
aan om naar Turkse en Arabisch-talige televisie-uitzendingen te kunnen kijken.
Allochtone jongeren hebben weinig voorbeelden van leden uit hun eigen culturele
groep die maatschappelijk succesvolle posities bekleden. Naast een zelfgekozen
isolement zou dit ook een zekere afkeer van de dominante cultuur tot gevolg
kunnen hebben. Ramdas waarschuwt hiervoor, als hij stelt dat de vervreemding
die allochtonen ervaren de belangrijkste kracht is achter fundamentalisme.Het gaat het vermogen van het onderwijs te boven om die maatschappelijke
vervreemding ongedaan te maken. Zoals ook in de memorie van toelichting op
de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken aangegeven wordt, is
het belangrijk dat meer allochtonen op belangrijke, zichtbare posities in
de samenleving werkzaam zijn. Ook in het onderwijs dient nadrukkelijk gestreefd
te worden naar een groeiend aandeel van allochtonen als leraar of schooldirecteur.
Daarnaast kunnen scholen door het geven van intercultureel onderwijs een bijdrage
leveren aan groeiend begrip en respect tussen culturele bevolkingsgroepen. De school is er voor iedereenDe samenhang in de samenleving komt onder druk te staan als groepen jongeren
onvoldoende gelegenheid krijgen om hun talenten te ontplooien. Onderbenutting
van talenten komt vaak voort uit impliciete werkwijzen en opvattingen. Dat
zijn bijvoorbeeld onderwijsprogramma's en toetsen die veel voorkennis
over de «blanke middenklasse-cultuur» veronderstellen, waardoor
kinderen die niet uit die cultuur komen al bij voorbaat op een achterstand
gezet worden. Of het zijn opvattingen over kinderen die «te dom»
of «te gebrekkig» zijn om successen te kunnen boeken. Ook gaat
het om opvattingen over meisjes, die hen al bij voorbaat toeleiden naar bepaalde
onderwijstrajecten met geringere maatschappelijke kansen. Dergelijke impliciete
opvattingen hebben een sterke werking: ze neigen ertoe zichzelf waar te maken.
Kinderen die gelabeld zijn als «moeilijk lerend» of «onhandelbaar»,
of anderszins als «probleemgeval», worden anders behandeld, minder
uitgedaagd. Alleen als leraren zich bewust worden van deze opvattingen en
de daaruit voortvloeiende gedragingen, kunnen ze dit patroon doorbreken. Dat
het kan, wordt op diverse plaatsen bewezen, zoals in het Kleinschalig Experiment
Allochtonen in Rotterdam, of bij de incidentele successen die sommige kinderen
door een stimulerende ouder of leerkracht tegen de verwachting in weten te
bereiken. Alle jongeren hebben recht op een stimulerende omgeving: de school
is er voor iedereen. De voorbereiding op de kennissamenleving kan zich niet
beperken tot de meer-begaafden. Alle beroepsarbeid verandert immers van karakter.
In steeds minder beroepen is handvaardigheid voldoende voor een adequate beroepsuitoefening.
Een brede vorming is dan ook van belang voor iedereen, een vorming van hand,
hoofd en hart. De kerndoelen van basisonderwijs en basisvorming geven uitdrukking
aan het belang van die brede vorming.Dat belang vertaalt zich ook in hoge kwaliteitseisen voor de school vanaf
de eerste dag van de onderwijsloopbaan. De meest centrale kwaliteitseis is
dat elke leerling gestimuleerd wordt om zijn of haar mogelijkheden ten volle
tot ontwikkeling te brengen. Een goede school koestert hoge verwachtingen
van alle leerlingen. Beelden als «allochtoon» of «probleemgezin»
zijn geen reden om te berusten in lagere prestaties: uit elk kind wordt het
beste naar boven gebracht. Dat betekent vanaf de eerste dag: goed nagaan wat
kinderen al kunnen, wat ze meebrengen. Niet om je neer te leggen bij wat ze
nog niet kunnen. Wel om elk kind aan te spreken op datgene wat het bijna kan,
wat het met een zetje kan realiseren. Voor de leraar vaak een kwestie van
«aanvoelen». Die intuïtie wint aan scherpte door voortdurend
de eigen inschatting te corrigeren met meer objectieve gegevens. Toetsen krijgen
minder de functie van selectie en meer van instrument voor diagnose. Selectie
is een invalshoek waarmee je je richt op beperkingen van leerlingen. Diagnose
is de basis voor een aanpak waarin we ons richten op de mogelijkheden van
leerlingen. Hoge verwachtingen van leerlingen hebben grote effecten voor de
leerresultaten. Daarom hebben alle leerlingen er recht op dat hun leraren –
én hun ouders – hoge verwachtingen koesteren. Niet in de zin
van: alle leerlingen opjagen en meer van ze vragen dan ze op een bepaald moment
aankunnen. Het gaat erom dat elke school vanuit een vertrouwen in de talenten
van elk kind, aansluit bij diens mogelijkheden en niet te snel berust in schijnbaar
ongunstige sociale omstandigheden, leerlingkenmerken of leerresultaten. Een
goede diagnose is de basis voor een gerichte inspanning. Voor kinderen die
met een achterstand of handicap kampen, is een extra inzet nodig om hun talenten
tot hun recht te laten komen. Dat is zowel een individueel belang, als ook
een maatschappelijk belang: alle talenten tot ontwikkeling brengen, houdt
jongeren op het goede spoor en vergroot hun mogelijkheden om bij te dragen
aan het maatschappelijk leven.Onderwijs op de maat van elk kind veronderstelt dat de school kan beschikken
over een breed scala aan deskundigheden. Die deskundigheden hoeft de school
niet allemaal zelf in huis te hebben. Het inschakelen van die deskundigheden
moet wel vlot en met een lage drempel verlopen: hulp van de schoolbegeleidingsdiensten
als een kind langdurig ziek is; samenwerking met het maatschappelijk
werk als problemen voortkomen uit sociale achterstand; inzet vanuit de jeugdhulpverlening
bij opvoedings- en gezinsproblemen, of problemen met een sociaal of psychisch
karakter; begeleiding voor blinde of dove kinderen vanuit expertisecentra.
Op termijn zal dit de systeemscheiding doorbreken tussen het basisonderwijs
en het speciaal onderwijs en tussen het voortgezet onderwijs en het voortgezet
speciaal onderwijs.Ook voor het vervolgonderwijs wordt het – door de toenemende successen
van kinderen met een aanvankelijke achterstand of handicap – steeds
belangrijker om ervoor te zorgen dat deze leerlingen in hun scholen verder
kunnen leren. Te lang hebben we ons neergelegd bij de beperkingen van gehandicapten.
Voor hen is zelfs een uitzondering gemaakt op de leerplicht. Impliciet was
dit een berusting van de samenleving in de schijnbare beperkingen. De voorbeelden
stapelen zich op dat met geloof, hoop en liefde veel te bereiken valt. Steeds
meer gehandicapte jongeren halen een diploma. Door de leerplicht voor iedereen
te laten gelden kunnen we een duidelijk signaal afgeven aan de samenleving:
voor elk kind een uiterste inspanning. 2. Het veranderend gezicht van het onderwijsIn het vorige hoofdstuk ging het vooral om de betekenis van maatschappelijke
ontwikkelingen voor het onderwijs. We hebben het beeld geschetst van een school
die actief participeert in maatschappelijke netwerken. Dat betekent dat scholen
hiervoor de ruimte moeten krijgen: de invloeden uit die netwerken moeten daadwerkelijk
benut kunnen worden in het onderwijs. In alle onderwijssectoren is een ontwikkeling
ingezet naar een grotere beleidsruimte voor de school. Dit brengt ook verantwoordelijkheden
met zich mee voor de school: ze zal nadrukkelijk met alle betrokkenen de dialoog
aangaan, duidelijke beleidslijnen formuleren, moderne methoden van kwaliteitszorg
gebruiken en over het schoolbeleid en de resultaten verantwoording afleggen.
Deze hoofdlijn is bij eerdere gelegenheden al uitvoerig toegelicht. We volstaan
hier met een schets van twee thema's die een belangrijke plaats innemen in
het denken over de school als lerende organisatie: de rol van de professionals
in de school en de inbreng van onderwijsdeelnemers (of hun ouders). 2.1. De professional in de schoolDe samenleving verandert voortdurend en het tempo van verandering neemt
toe. Het onderwijs moet in die verandering een centrale rol vervullen. Aan
het beroep van leraar worden heel andere eisen gesteld dan vroeger. Dat geldt
zowel voor het interne proces binnen de school, als – met name voor
het beroeps- en wetenschappelijk onderwijs – voor de externe relaties.
Docenten moeten kunnen opereren in complexe kennisnetwerken: het afnemend
beroepenveld en diverse kennisbronnen. In een gezamenlijke inspanning zetten
leraren, scholen, lerarenopleidingen en overheid de noodzakelijke stappen
om de kwaliteit van de beroepsuitoefening te verbeteren. –De bijdrage van leraren gaat verder dan de inspanning die leraren
elk afzonderlijk leveren om hun vak uit te oefenen en hun vaardigheden te
ontwikkelen. Leraren kunnen gezamenlijk ook een bijdrage leveren aan de bewaking
van de kwaliteit van de beroepsuitoefening. Voor de toekomst is een beeld
denkbaar waarin leraren verenigd zijn in een beroepsvereniging met eigen verantwoordelijkheden
voor die kwaliteitsbewaking, bijvoorbeeld door ontwikkeling van beroepsstandaarden. –De scholen ontwikkelen zich tot moderne professionele arbeidsorganisaties.
Ze bieden een stimulerende omgeving voor de voortgaande professionalisering
van hun leraren. Binnen de kaders van het onderwijskundig beleid van de school
wordt aan leraren de ruimte gegeven om zich verder te ontwikkelen, op een
wijze die past bij hun interesses en ambities. –De lerarenopleidingen leiden leraren op die in staat zijn te participeren
in de onderwijsvernieuwingen. Ze onderhouden daartoe intensieve contacten
met scholen en onderwijsondersteunende instellingen. Leraren in opleiding
en nascholingsprogramma's kunnen daarbij zinvolle intermediairs zijn tussen
scholen en lerarenopleidingen. –De overheid behoudt een algemene verantwoordelijkheid voor de
kwaliteit van de beroepsuitoefening. Deze verantwoordelijkheid wordt ingevuld
met het vaststellen van de eisen die gesteld worden aan de startbekwaamheid
van leraren. Ook is de overheid verantwoordelijk voor een adequate toerusting
van scholen, opdat deze hun verantwoordelijkheden kunnen waarmaken.De zorg van de overheid heeft niet alleen betrekking op de kwaliteit van
de beroepsuitoefening. Ook heeft zij de zorg over een voldoende aanbod van
gekwalificeerde leraren. Vanaf het jaar 2000 zullen veel leraren geworven
moeten worden, omdat een groeiende groep leraren de pensioengerechtigde leeftijd
zal bereiken. Goed leeftijdsbewust personeelsbeleid is tot die tijd van bijzonder
belang. Vergroting van de aantrekkelijkheid van het leraarschap voor hoog-opgeleiden
zal noodzakelijk zijn voor een adequate personeelsvoorziening.Verder strekt de zorg van de overheid zich ook uit tot de taakbelasting
van leraren. Het seniorenbeleid levert een bijdrage aan verlichting van de
taken van de oudere leraren. Daarnaast is taakverlichting van belang in de
onderbouw van de basisschool. Juist in deze voor de toekomstkansen van kinderen
zo belangrijke fase zijn de groepen vaak zo groot dat de leraren nauwelijks
toekomen aan een aanpak die recht doet aan de verschillen tussen de leerlingen.
De Tweede Kamer heeft daarom aangedrongen op het vrijmaken van een budget
van 100 miljoen gulden om voor scholen de mogelijkheid te creëren in
de onderbouw onderwijsassistenten aan te stellen.Met de personeelscentrales is een onderhandelaarsakkoord afgesloten voor
een cao voor de periode 1 juli 1996 tot en met 31 december 1998. Dit akkoord
past goed in deze tijd. Om het beroep aantrekkelijker te maken voor beginnende
leraren wordt het salaris verhoogd. De positie van oudere leraren krijgt bijzondere
aandacht, met de mogelijkheid die leraren geboden wordt om de arbeidsduurverkorting
te benutten voor sabbatsverlof of taakverlichting op latere leeftijd (seniorenbeleid).
Hiermee omvat het akkoord maatregelen die een belangrijke bijdrage kunnen
leveren aan de versterking van de kwaliteit van de beroepsuitoefening. Een
uitvoeriger plaatsbepaling van het akkoord is te vinden in de toelichting
op beleidsterrein 26. 2.2. Versterken van de positie van de onderwijsdeelnemerNu het onderwijsveld meer autonomie krijgt om zelf vorm te geven aan het
onderwijs, met minder regels van bovenaf, is het des te belangrijker dat binnen
dat onderwijsveld voldoende prikkels aanwezig zijn voor een voortdurende verbetering
van het onderwijs. Die prikkels komen voor een deel vanuit het vervolgonderwijs
en het afnemend beroepenveld. De meest belangrijke prikkel zal echter moeten
komen van de onderwijsdeelnemers (en hun ouders): zij hebben het meest direct
belang bij onderwijs van hoge kwaliteit. Ook beschikken zij uit eigen ervaring
over expertise om het onderwijs en de voorzieningen in het onderwijs te verbeteren. Primair en voortgezet onderwijsIn het primair en voortgezet onderwijs worden nieuwe instrumenten beproefd
voor de versterking van de positie van ouders en leerlingen. Vanaf 1997 zullen
alle scholen een schoolgids moeten uitbrengen, waarin ze in een voor ouders
begrijpelijke stijl het profiel van hun school beschrijven. Daartoe besteden
ze in elk geval aandacht aan de doelen die de school – naast de wettelijk
verplichte doelen – met het onderwijs nastreeft; de manieren waarop
de school die doelen wil verwezenlijken; en de resultaten die de school boekt.
De schoolgids moet ouders een instrument in handen geven om actief de dialoog
met de school op te zoeken. Bovendien dient elke school een klachtenregeling
op te stellen, zodat ouders – en in het voortgezet onderwijs ook een
deel van de leerlingen – altijd ergens terecht kunnen bij problemen.Ook de positie van ouders in de medezeggenschapsraad wordt versterkt:
ouders zullen instemmingsrecht krijgen over de ouderbijdrage of als de school
sponsorgelden wil aanvaarden.Daarnaast worden de mogelijkheden verkend om de spreiding van scholen
naar richting beter te laten aansluiten bij de voorkeuren van ouders.In dit verband kan tevens worden vermeld dat het voornemen bestaat op
korte termijn een onderzoek op te starten naar de betekenis van de vrijwillige
eigen bijdrage voor de koopkracht van gezinnen. Beroepsonderwijs en volwasseneneducatieIn het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie worden de deelnemers
meer dan voorheen beschouwd als mondige onderwijsdeelnemers. Eén van
de beschermende instrumenten wordt in handen van de deelnemers zelf gelegd:
de onderwijsovereenkomst. De deelnemers gaan voor de duur van hun inschrijving
met de instelling een schriftelijke overeenkomst aan, waarin de rechten en
plichten van beide partijen zijn vastgelegd. In deze overeenkomst worden afspraken
gemaakt over de studiebegeleiding, studie- en beroepskeuzevoorlichting, de
inhoud en inrichting van het onderwijs en de regels omtrent schorsing en verwijdering.
Ook kunnen individuele afspraken worden gemaakt over bijvoorbeeld een versnelde
of afwijkende leerweg. Met deze onderwijsovereenkomst wordt voor zowel de
instelling als de deelnemer duidelijk dat onderwijs geen vrijblijvende zaak
is.Bij de sterkere positie van de onderwijsdeelnemers hoort ook een duidelijke
landelijke vertegenwoordiging. De deelnemers zijn zich medio 1996 gaan organiseren
waardoor er in 1997 een herkenbare organisatie van de grond zal zijn gekomen. Hoger onderwijsOok in het hoger onderwijs spreken studenten hun instelling direct aan
op de kwaliteit van het onderwijs. Naast de medezeggenschap die nu in het
hoger beroepsonderwijs is gerealiseerd en in uitgebreider vorm via de modernisering
van de universitaire bestuursstructuur in het wetenschappelijk onderwijs wordt
beoogd, is ook de ontwikkeling van het (in 1996 ingevoerde) studentenstatuut
daarbij van belang. In het studentenstatuut geven instellingen aan welke onderwijsdiensten
zij aanbieden en welke eisen daarbij aan de student worden gesteld. Instellingen
zullen zich daarbij van elkaar kunnen onderscheiden in hun onderwijskundige
missie. Individuele studenten kunnen zich daarop beroepen. Daarnaast wordt
een collectief klachtrecht ingevoerd voor studenten aan de universiteiten
(in het wetsvoorstel modernisering van de universitaire bestuursorganisatie).Het kwaliteitsbewustzijn van studenten zal in de toekomst ook sterker
tot uitdrukking komen bij de studiekeuze. Studenten zullen duidelijker kiezen
voor kwaliteit. Zij dragen zelf een flink deel van de kosten van het hoger
onderwijs, en kiezen gericht voor een opleiding. De huidige keuzegidsen voorzien
reeds in de behoefte aan vergelijkende kwaliteitsoordelen bij de studiekeuze.
In de toekomst zal ook informatie uit de studentenstatuten een grotere rol
gaan spelen bij de studiekeuze. 3. Het financieel beleid in 1997Wat betekent het voorafgaande voor de begroting van 1997? Beslissingen
over verschuivingen in de begroting kunnen alleen worden genomen vanuit een
duidelijk ontwikkelingsperspectief. De vertaling van dat perspectief voor
1997 betreft vooral informatie- en communicatietechnologie in het onderwijs
en het versterken van de positie van de leraar.In dit hoofdstuk geven we een toelichting op de begroting in hoofdlijnen.
Het hoofdstuk is als volgt opgebouwd. In paragraaf 3.1 worden de beleidsimpulsen
samengevat. Paragraaf 3.2 presenteert de bezuinigingen. Daarna volgen in paragraaf
3.3 de belangrijkste mutaties ten opzichte van de ontwerpbegroting 1996. In
paragraaf 3.4 worden de verschillen beschreven tussen de begrotingsjaren 1996
en 1997. Paragraaf 3.5 bevat een beschrijving van enkele doelmatigheidskengetallen. 3.1. BeleidsimpulsenTabel 3.1 geeft een overzicht van de middelen die de komende jaren beschikbaar
komen voor beleidsimpulsen. Voor een deel gaat het om bedragen die worden
toegevoegd aan de OCenW-begroting. Voor een ander deel gaat het om middelen
die via herschikking binnen de begroting zijn vrijgemaakt (een toelichting
op de hiervoor benodigde bezuinigingen is te vinden in paragraaf 3.2).Tabel
3.1: Beleidsimpulsen voor onderwijs, cultuur en wetenschappen (in miljoenen
guldens)  19971998199920002001Informatietechnologie10,020,030,030,030,0Cao:
kwaliteitsbeleid75,0100,0125,0150,0150,0Wachtgelden100,0100,0100,0100,0100,0Ecologie,
economie en technologie (EET; cluster III)2,52,52,52,52,5Cultuur:     –
cluster IV15,015,015,015,015,0–
«Cultuur in de plus»50,050,050,050,050,0Onderwijsassistenten:     –
toegevoegd aan de begroting65,065,065,065,065,0–
herschikking35,035,035,035,035,0Via herschikking:     –
Bestuurlijke krachtenbundeling primair onderwijs18,825,540,351,362,3–
Materieel voortgezet onderwijs26,645,052,053,055,2–
Mavo/vbo16,319,630,030,027,5– Aansluiting
mbo/hbo3,03,03,03,0 – Toponderzoekscholen/Herstructureringsmiddelen
wetenschappelijk onderzoek   15,030,0–
Jonge hoogleraren20,020,020,020,0 –
Aanvullende beurs23,023,023,023,023,0Via
versnelde financiering:     – Kwaliteit en Studeerbaarheidsfonds140,043,2– 165,8– 17,4 Totaal600,2566,8425,0625,4645,5Via
fiscale stimulering:     – Duale leerwegen hbo(9)(23)(36)(45)(45)Informatie- en communicatietechnologieOm de informatie- en communicatietechnologie te versterken wordt voor
het onderwijs een bedrag van 10 miljoen gulden beschikbaar gesteld, oplopend
tot 30 miljoen in 1999. Deze bedragen komen bovenop de middelen die al beschikbaar
zijn voor software-ontwikkeling in het primair onderwijs (tot en met 1998
4,5 miljoen gulden per jaar). Ook zullen we een nader te bepalen deel van
de opbrengst van de 1,25-maatregel inzetten voor deze nieuwe prioriteiten
(ongeveer 1 miljoen gulden). Cao: kwaliteitsbeleidMet drie van de vier personeelscentrales is op 5 juli 1996 een onderhandelaarsakkoord
afgesloten voor een collectieve arbeidsovereenkomst voor de periode 1 juni
1996 tot en met 31 december 1998. Het kabinet heeft hiervoor een extra bijdrage
beschikbaar gesteld van 75 miljoen gulden in 1997, oplopend tot 150 miljoen
gulden vanaf 2000. Bij de uitwerking van de afspraken streven we naar taakverlichting
voor oudere leraren. Leraren in de sectoren primair en voortgezet onderwijs
en de sector beroepsonderwijs en volwasseneneducatie zullen de keuze krijgen
tussen arbeidsduurverkorting op jaarbasis en arbeidsduurverkorting op life-time
basis. Dit laatste biedt de mogelijkheid om «vrije dagen te sparen»
voor een sabbatsverlof of taakverlichting op latere leeftijd. Een uitvoeriger
beschrijving van de afspraken is te vinden in de toelichting op beleidsterrein
26 «Overige programma-uitgaven». WachtgeldenDe prioriteitsstelling voor informatietechnologie en de positie van de
leraar hebben we hierboven uitvoerig toegelicht. Het budget voor wachtgelden
is met 100 miljoen gulden verhoogd. Naar de oorzaken van de wachtgeldproblematiek
verricht een aantal externe bureaus een grootscheeps onderzoek. We verwachten
de resultaten in oktober 1996. In het onderhandelaarsakkoord over de cao is
afgesproken dat de betrokken partijen nader zullen overleggen over maatregelen
om het niveau van de wachtgelduitgaven te verlagen (zie ook beleidsterrein
26 «Overige programma-uitgaven»). EET-clusterIn het regeerakkoord is besloten deze kabinetsperiode flink te investeren
in een programma voor Ecologie, Economie en Technologie (EET, cluster III).
Het betreft een reeks oplopend van 5 miljoen gulden in 1996 tot 45 miljoen
gulden vanaf 1999. De helft van dit bedrag komt beschikbaar via de begroting
van OCenW, de andere helft via de begroting van Economische Zaken. Vanaf 1997
wordt voor dit doel 2,5 miljoen gulden structureel toegevoegd aan de OCenW-begroting;
over de overige middelen wordt in de komende jaren beslist.De projecten worden aangemeld bij het projectbureau EET, dat is ondergebracht
bij NOVEM/SENTER. Projecten moeten voldoen aan een zestal vooraf geformuleerde
doelstellingen op het gebied van milieu en energie. Een college van externe
deskundigen brengt een advies uit over de aangemelde projecten. De uiteindelijke
beslissing ligt bij de Ministeries van OCenW en Economische Zaken. CultuurHet kabinet heeft in het regeerakkoord een bedrag van 60 miljoen gulden,
de zogenoemde cluster-IV gelden, uitgetrokken voor versterking van de culturele
sector. Dit bedrag wordt in vier jaarlijkse tranches ter beschikking
gesteld. In verband hiermee wordt in 1997 het cultuurbudget verhoogd met 15
miljoen gulden. Bij de begroting 1998 zal de laatste tranche volgen.Voorts was er sprake van een bezuinigingstaakstelling oplopend tot structureel
78 miljoen gulden in 1998, waarvan 50 miljoen gulden uit hoofde van het regeerakkoord.
Deze laatste taakstelling is middels uitwerking van een aantal opties (BTW-verlaging,
loterij-opbrengsten) ongedaan gemaakt. De niet-ingevulde ombuigingstaakstelling
van het vorige kabinet ad 28 miljoen gulden is gesaldeerd met de intensiveringsmiddelen
van 60 miljoen gulden, waardoor per saldo 32 miljoen gulden resteert voor
beleidsintensiveringen. Hiermee is rekening gehouden bij de bepaling van het
financiële kader van de Cultuurnota. Van de extra middelen wordt ongeveer
21 miljoen gulden besteed aan prioriteiten op de terreinen van kunsten, letteren
en bibliotheken. Een bedrag van circa 8 miljoen gulden wordt aangewend voor
prioriteiten op het terrein van cultureel erfgoed. Voor nieuwe initiatieven
op het gebied van internationaal cultuurbeleid is 3 miljoen gulden beschikbaar. OnderwijsassistentenOp initiatief van de Tweede Kamer heeft het kabinet extra middelen vrijgemaakt
om onderwijsassistenten aan te stellen in het basisonderwijs. Hiermee worden
voor basisscholen de voorwaarden gunstiger om in te kunnen spelen op verschillen
tussen leerlingen.Uit de algemene middelen wordt er vanaf 1997 structureel 65,0 miljoen
gulden toegevoegd aan de OCenW-begroting. Via een herschikking van begrotingsmiddelen
op het beleidsterrein primair onderwijs wordt de extra impuls vanaf 1997 op
een structureel niveau van 100,0 miljoen gulden gebracht. Herschikking voor beleidsimpulsenVoor beleidsimpulsen zijn op een aantal beleidsterreinen middelen vrijgemaakt.
Het gaat bijvoorbeeld om vernieuwingsgelden voor het voortgezet onderwijs.
Hieronder wordt toegelicht welke doelen zijn gediend met de vrijgemaakte middelen.
Bij de afzonderlijke beleidsterreinen zijn meer uitgebreide toelichtingen
opgenomen. Bestuurlijke schaalvergroting/krachtenbundeling primair
onderwijsOm in het primair onderwijs een bestuurlijke krachtenbundeling te stimuleren
wordt via herschikking binnen de onderwijsbegroting 10 miljoen in het jaar
2000 en 20 miljoen structureel vanaf 2001 vrijgemaakt. Daarnaast is in het
onderhandelaarsakkoord voor de cao afgesproken dat het budget voor arbeidsmarktknelpunten
in het primair onderwijs gedeeltelijk zal worden ingezet voor stimulering
van bestuurlijke krachtenbundeling en schaalvergroting. Hiermee worden de
mogelijkheden vergroot om een adequaat kwaliteits- en personeelsbeleid te
voeren, dat mede beoogt arbeidsmarktknelpunten te vermijden. Tevens worden
daarmee voorwaarden geschapen voor een verantwoorde invoering van de lump-sumfinanciering
in het primair onderwijs. Materiële voorzieningen voortgezet onderwijsMet ingang van 1 augustus 1998 wordt het budget voor materiële voorzieningen
in het voortgezet onderwijs (BSM) verhoogd met 52 miljoen gulden. Door de
stijging van het aantal leerlingen loopt dit bedrag op tot 55,2 miljoen gulden
in 2001. Met deze structurele verhoging van de jaarlijkse vergoeding wordt
het budget op een aanvaardbaar niveau gebracht. Hiermee kunnen we nieuwe achterstanden
voorkomen en op de langere termijn de bestaande inventaris-achterstand
inlopen. Voor de periode tot 1 augustus 1998 wordt een incidentele impuls
gegeven (26,6 miljoen gulden in 1997 en 23,3 miljoen gulden in 1998) om een
deel van de bestaande onderhoudsachterstanden versneld in te lopen. Mavo/vboVoor de speerpunten in het mavo/vbo-beleid trekken we extra geld uit.
Dit bedrag loopt op tot 30,0 miljoen gulden in 2000. Het geld komt ten goede
aan de volgende maatregelen: het creëren van een landelijk dekkend netwerk
van samenwerkingsverbanden, herschikking van het voorbereidend beroepsonderwijs
en uitvoering van een beperkt aantal pilot-projecten. De samenwerkingsverbanden
voor scholen voor voortgezet onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs worden
een belangrijk instrument in de ontwikkeling van het leerwegondersteunend
onderwijs en het praktijkonderwijs. In de pilotprojecten worden, vooruitlopend
op meer definitieve wet- en regelgeving, aspecten van het leerwegondersteunend
en het praktijkonderwijs nader beproefd. De extra middelen zijn via herschikking
binnen de OCenW-begroting vrijgemaakt. Aansluiting mbo/hboHet is van essentieel belang dat de eindtermen van het middelbaar beroepsonderwijs
aansluiten op de instroomprofielen van het hoger beroepsonderwijs, mede tegen
het licht van de afspraken over differentiatie van de verblijfsduur in het
hbo. Om deze aansluiting te bevorderen, zullen instellingen op regionaal niveau
nauw gaan samenwerken. Er komt in de jaren 1997 tot en met 2000 jaarlijks
3 miljoen gulden beschikbaar voor de verbetering van deze aansluiting. Toponderzoekscholen/herstructureringsmiddelen wetenschappelijk
onderzoekNWO, KNAW en de VSNU hebben afspraken gemaakt over het vrijmaken van middelen
in de bekostiging van de universiteiten om de kwaliteit van onderzoekscholen
te stimuleren. Onderdeel van deze afspraken is ook een aantal ingrijpende
organisatorische en bestuurlijke veranderingen in de organisatie van NWO.
De afspraken worden door ons gehanteerd als uitgangspunt bij het beleid voor
toponderzoekscholen.Voor dit onderzoekscholenprogramma wordt in de onderzoekscomponent in
de bekostiging van de universiteiten een geoormerkt bedrag voor onderzoekscholen
afgezonderd dat in vijf jaar geleidelijk oploopt tot een bedrag van f 200
miljoen op jaarbasis. De helft daarvan zal worden bestemd voor thans maximaal
10 toponderzoekscholen die door NWO worden geselecteerd. Dit kan leiden tot
reallocatie binnen en tussen universiteiten. Hierover zullen tussen de afzonderlijke
universiteiten en NWO bindende afspraken moeten worden gemaakt.In het Wetenschapsbudget 1997 en in de toelichting bij het beleidsterrein
Wetenschappelijk Onderwijs in deze begroting wordt hierop meer uitgebreid
ingegaan.De maatregelen hebben voor de universiteiten herstructureringsconsequenties.
Hiervoor komt incidenteel in 2000 15 miljoen gulden en in 2001 30 miljoen
gulden beschikbaar. Jonge hooglerarenIn sommige vakgebieden in het wetenschappelijk onderwijs is sprake van
vergrijzing van het hooglerarenbestand. Dit kan problemen veroorzaken op het
moment dat deze hoogleraren met pensioen gaan: er dienen dan voldoende kwalitatief
hoogwaardige opvolgers beschikbaar te zijn. Om die reden wordt
een tijdelijke stimuleringsregeling ingesteld om jonge, kwalitatief zeer goede
opvolgers voor zittende hoogleraren nu reeds als hoogleraar aan te stellen,
vooruitlopend op het emeritaat van de laatstgenoemden. Gedurende vier jaar
(1997–2000) stelt OCenW per jaar een bedrag van 10,0 miljoen gulden
beschikbaar. De universiteiten en NWO zullen voor hetzelfde doel elk 5 miljoen
gulden per jaar uittrekken. In totaal is dus vier jaar lang 20 miljoen gulden
per jaar beschikbaar. Aanvullende beursPer 1 januari 1996 is in het kader van de wet Student op eigen benen (STOEB)
de berekening van de korting op de aanvullende beurs vereenvoudigd. Bij nadere
overweging is besloten voor studerenden met ouders in tariefgroep 4 en 5 de
nadelige effecten van deze vereenvoudiging te beperken. Dit zal naar schatting
23 miljoen gulden structureel kosten. Via versnelde financiering:Kwaliteit en StudeerbaarheidsfondsTer verbetering van de kwaliteit en studeerbaarheid van programma's in
het hoger onderwijs worden in het kader van het Studeerbaarheidsfonds aanvullende
middelen ter beschikking gesteld. Volgens de financiële reeksen in de
begroting voor 1996 zou voor het programma Kwaliteit en Studeerbaarheid pas
geld beschikbaar zijn in de jaren 1998 tot en met 2000. Inmiddels is het,
mede via een tegengestelde verschuiving van gelden voor de cao, mogelijk gebleken
voor dit doel reeds in 1996 een bedrag van 66 miljoen gulden vrij te maken
binnen de begroting van OCenW en voor 1997 al 140 miljoen gulden voor dit
doel te bestemmen. De beschikbare gelden voor Kwaliteit en Studeerbaarheid
in de jaren 1996 tot en met 1999 zijn nu: 199619971998199966,0
mln.140,0 mln.140,0 mln.138,1 mln.Op de relatie tussen de voortgang in de verbetering van de kwaliteit en
studeerbaarheid van de onderwijsprogramma's en de verhoging van de collegegelden
wordt ingegaan in de toelichting op beleidsterrein 21 (Hoger beroepsonderwijs). Via fiscale stimulering:Duale leerwegen hoger beroepsonderwijsBij de vaststelling van het HOOP 1996 onderschreef het kabinet het belang
van een combinatie van leren en werken (duale trajecten) in het hoger beroepsonderwijs
bij de versterking van de relatie tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Dualisering
in het hbo levert een waardevolle bijdrage aan de versterking van het innovatieve
vermogen en daarmee de economische concurrentiekracht van bedrijven.Ter stimulering van duale leerwegen in het hbo wordt een fiscale faciliteit
ingezet, die oploopt van 9 miljoen gulden in 1997 tot maximaal 45 miljoen
gulden vanaf 2000. Overige beleidsimpulsenBehalve de hierboven beschreven nieuwe beleidsimpulsen is er de komende
jaren ook geld beschikbaar als gevolg van reeds eerder ingezet beleid. De
belangrijkste speerpunten zijn:–Weer Samen Naar School:
175 miljoen gulden in 1998 en 420 miljoen gulden vanaf 1999 (door herschikking
van middelen binnen de begroting).–Monumentenzorg: 275 miljoen gulden
extra in de jaren 1997 tot en met 2000.–Fiscale facilitering in het
leerlingwezen: 400 miljoen gulden per jaar.–Inburgering en Nederlands
als tweede taal: 70,7 miljoen gulden in 1997, 81,2 miljoen gulden in 1998
en 76,5 miljoen gulden vanaf 1999. 3.2. BezuinigingenTabel 3.2 geeft een overzicht van de bezuinigingsmaatregelen in deze begroting.
Voor een deel gaat het om een bijdrage van OCenW aan het financiële beeld
van de rijksbegroting, voor een ander deel om middelen die vrijgemaakt zijn
voor de hiervoor behandelde beleidsprioriteiten.Tabel 3.2 Bezuinigingen (in
miljoenen guldens)  19971998199920002001Kunstvakonderwijs – 4,0– 11,0– 18,0– 25,0Mbo/sf– 12,0– 66,0– 98,0– 124,0– 124,0Wijziging
aanvangsdatum betaling lesgelden– 15,0– 50,0– 50,0– 50,0– 50,0Overige
bezuinigingen– 22,7– 30,3– 30,3– 30,3– 30,3Herschikking
voor beleidsimpulsen (zie tabel 3.1)– 142,7– 171,1– 203,3– 230,3– 233,0Totaal–192,4–321,4–392,6–452,6–462,3Uitgavenaandeel– 167,4– 238,1– 309,3– 369,3– 379,0Ontvangstenaandeel125,083,383,383,383,31 De verdeling in uitgaven en ontvangsten laat zich als volgt
verklaren. De bruto-opbrengst van de lesgeldmaatregel is 25,0 miljoen gulden
in 1997 en 83,3 miljoen gulden in 1998 en volgende jaren. Voor een deel worden
de lesgelden gecompenseerd via studiefinanciering en tegemoetkoming in de
studiekosten. Dit effect wordt geschat op 10,0 miljoen gulden in 1997 en 33,3
miljoen gulden in 1998 en volgende jaren. KunstvakonderwijsDe herstructureringsoperatie van het kunstvakonderwijs heeft als hoofddoel
de verbetering van de kwaliteit en de doelmatigheid van het kunstvakonderwijs.
Besparingen worden gerealiseerd door sanering van pseudo-kunstvakopleidingen
en van de para-opleidingen binnen het kunstvakonderwijs. Daarnaast wordt bespaard
door beperking van de capaciteit van de kunstopleidingen waartoe arbeidsmarktindicatoren
aanleiding geven, en door de versterking van sectorale en regionale samenwerking.
De vrijvallende financiële middelen worden ingezet voor een bezuiniging
van 4 miljoen gulden in 1998, oplopend tot 25 miljoen in 2001. Voor de daarmee
samenhangende wachtgeldgevolgen zijn additionele middelen beschikbaar gesteld. Mbo/sfHet kabinet heeft besloten op de studiefinanciering in het middelbaar
beroepsonderwijs een bedrag te bezuinigen dat oploopt tot 124 miljoen gulden
vanaf het jaar 2000. Het eerste advies van de commissie Kruse was de reisvoorziening
voor mbo-studerenden meer in lijn te brengen met de reisbehoeften bij deze
groep studerenden. De nieuwe reisvoorziening zou via de onderwijsinstellingen
verstrekt moeten worden. De commissie adviseert deze wijziging voor alle mbo-studerenden
door te voeren per 1 november 1998, de datum waarop het huidige contract
afloopt over de studentenkaart voor het openbaar vervoer. Het kabinet ziet
in het eerste advies van de commissie Kruse goede aanknopingspunten
voor de invulling van de mbo/sf-bezuiniging. Na het beschikbaar komen van
het tweede advies van de commissie (begin oktober 1996) zal het kabinet per
afzonderlijke brief een beleidsreactie geven op deze adviezen met een schets
van de ontwikkeling van het mbo/sf-stelsel op korte en middellange termijn
inclusief de huidige norm-systematiek van thuis- en uitwonende studenten. Wijziging aanvangsdatum betaling lesgeldenLesgeld wordt op dit moment geheven vanaf het schooljaar volgend op het
schooljaar waarin de leerling 16 jaar wordt. Het kabinet heeft besloten lesgeld
te gaan heffen zodra de leerling 16 jaar wordt: op dat moment moet voor de
nog resterende kwartalen lesgeld worden betaald. Deze wijziging neemt zoveel
mogelijk de rechtsongelijkheid weg tussen leerlingen die vóór
en zij die ná 1 augustus 16 jaar worden. De opbrengst van deze maatregel
is geraamd op netto 50 miljoen gulden. Overige bezuinigingenNaast specifieke maatregelen heeft het kabinet besloten een generieke
korting over de departementen te versleutelen, naar eigen inzicht in te vullen.
Voor de OCenW-begroting betekent dit een bezuiniging van 22,7 miljoen gulden
in 1997 en 30,3 miljoen gulden structureel vanaf 1998. Deze bezuiniging is
binnen de OCenW-begroting verdeeld over de beleidsterreinen, naar rato van
de hoogte van het desbetreffende budget. De invulling ervan verschilt per
terrein. De artikelsgewijze toelichting geeft hierover nadere informatie.
Zo is bijvoorbeeld gekozen voor korting op de prijscompensatie, een vermindering
van de overige uitgaven voor univer- siteiten en vermindering van de inningskosten
bij studiefinanciering. 3.3. Belangrijkste mutaties 3.3.1. UitgavenTabel 3.3 geeft een meerjarig overzicht van de verschillen in uitgaven
tussen de begroting 1997 en de begroting 1996.Tabel 3.3 Toelichting op verschillen
in uitgaven tussen stand ontwerpbegroting 1997 en stand ontwerpbegroting 1996
(in miljoenen guldens)  19971998199920002001Ontwerpbegroting
199737 297,237 561,938 221,338 290,938 532,7Ontwerpbegroting
199636 427,436 895,537 530,537 570,437 849,4Totale
mutatie869,8666,4690,8720,5683,3Doorwerking
eerste suppletoire wet510,2451,4531,0519,3517,3Wijzigingen
begroting 1997359,6215,0159,8201,2166,0Bestaande
uit:     Leerlingen/asielzoekers88,5– 66,0– 105,0– 153,0– 153,0In-service
onderwijs en andere externe overboekingen179,7284,8284,8302,3302,3Studiefinanciering:     –
Minder opname studieleningen– 100,0– 100,0– 100,0– 100,0– 100,0–
Gevolgen onderwijsdeelname – 69,2– 104,6– 138,3– 94,2– 122,9–
Indexering WSF77,077,978,380,080,0Beleidsimpulsen1
(zie tabel 3.1)535,2501,8360,0560,4580,5Bezuinigingen
(zie tabel 3.2)– 167,4– 238,1– 309,3– 369,3– 379,0wijziging
financieringstempo cao (t.b.v. K&S, zie tabel 3.1)– 140,0– 43,2165,817,4 Overige
mutaties– 44,2– 97,6– 76,5– 42,4– 41,91 Deze bedragen zijn exclusief de 65 miljoen gulden voor onderwijsassistenten.
Dit bedrag is toegevoegd bij eerste suppletoire wet 1996. Leerlingen/asielzoekersDe raming van de aantallen leerlingen en studenten komt lager uit dan
vorig jaar. Hierdoor dalen de uitgaven, oplopend tot 153 miljoen gulden in
2000. Ook de raming van het aantal asielzoekers is lager dan in 1995. Omdat
de middelen hiervoor vanaf 1998 nog op de betreffende aanvullende post van
de Miljoenennota staan, doet de hiermee samenhangende mutatie zich daar voor. In-service onderwijs en andere externe overboekingenHet belangrijkste deel van de externe overboekingen heeft te maken met
de overdracht van de in-service opleidingen van VWS naar OCenW. Het gaat om
een bedrag van 82,5 miljoen gulden in 1997 en 198,1 miljoen gulden vanaf 1998.
In het convenant dat OCenW, VWS en de Nederlandse Zorgfederatie hebben gesloten,
is vastgelegd dat de beheersmatige en budgettaire verantwoordelijkheid voor
het gehele theoretische gedeelte van de beroepsbegeleidende leerweg voor de
verzorgende en verpleegkundige beroepen komt te berusten bij OCenW. Daarnaast
is sprake van een overboeking van VWS naar OCenW in verband met de overdracht
van de verantwoordelijkheid voor de bekostiging van paramedische opleidingen.
Het gaat om 14,2 miljoen gulden structureel vanaf 1997. StudiefinancieringDe uitgaven voor studieleningen worden vanaf 1997 structureel met 100
miljoen gulden verlaagd; er blijkt een geringer bedrag aan leningen opgenomen
te worden dan eerder geraamd. Ook de raming van de overige uitgaven voor studiefinanciering
wordt verlaagd. Dit is een gevolg van een geringere onderwijsdeelname.In verband met de gebruikelijke prijsindexering van de normbedragen voor
studiefinanciering wordt een bedrag van 77,0 miljoen gulden in 1997 oplopend
tot 80,0 miljoen gulden vanaf 2000 overgeboekt van de aanvullende post studiefinanciering
op de Miljoenennota naar de OCenW-begroting. 3.3.2. OntvangstenTabel 3.4 geeft een meerjarig overzicht van de verschillen in ontvangsten
tussen de begroting 1997 en de begroting 1996.Tabel 3.4 Toelichting op verschillen
in ontvangsten tussen stand ontwerpbegroting 1997 en stand ontwerpbegroting
1996 (in miljoenen guldens)  19971998199920002001Ontwerpbegroting
19973 340,93 254,63 236,13 264,73 252,6Ontwerpbegroting
19963 175,63 224,73 185,13 166,93 195,4Totale
mutatie165,329,951,097,857,2Doorwerking
eerste suppletoire wet155,1– 2,30,50,10,1Wijzigingen
begroting 199710,232,250,597,757,1Bestaande
uit:     Aflossing studieleningen61,593,1109,9116,6109,3Overige
SF-ontvangsten43,67,110,651,28,2Lesgelden– 63,8– 82,6– 84,8– 85,7– 76,8Maatregelen(zie
tabel 3.2)25,083,383,383,383,3Overige
mutaties– 56,1– 68,7– 68,5– 67,7– 66,9Aflossing studieleningenHet bedrag dat ontvangen wordt aan aflossingen van studieleningen die
zijn verstrekt vanaf 1 januari 1992, blijkt hoger uit te vallen dan bij de
vorige begroting was aangenomen. Op grond daarvan is de raming van niet-relevante
ontvangsten opgehoogd met 61,5 miljoen gulden in 1997 oplopend tot 109,3 miljoen
gulden in 2001. Overige ontvangsten SFDe raming van de overige (relevante) ontvangsten voor studiefinanciering
is hoger dan verleden jaar. De verhoging is het saldo van hogere spontane
aflossingen en termijnontvangsten en lagere ontvangsten op kortlopende schulden
en op renteloze voorschotten. LesgeldenDe lesgeldontvangsten dalen door vier oorzaken. In de eerste plaats is
het lesgeld 1996 vastgesteld op een lager niveau dan bij de vorige begroting
was geraamd. In de tweede plaats zal door een daling van het aantal leerlingen
ook het aantal lesgeldplichtigen lager uitkomen. In de derde plaats zorgt
de fiscale faciliteit in het leerlingwezen voor een verschuiving van leerlingen
van het voltijdsonderwijs naar het leerlingwezen, wat eveneens leidt tot minder
lesgeldplichtigen. Ten slotte komen de lesgeld-ontvangsten lager uit doordat
indexering van het lesgeld in 1998 achterwege blijft. 3.4. Van 1996 naar 1997Deze paragraaf geeft aan wat de belangrijkste verschillen zijn tussen
de uitgaven en ontvangsten die voor 1996 (stand ontwerpbegroting 1996) en
voor 1997 (stand ontwerpbegroting 1997) begroot zijn. 3.4.1. UitgavenVoor de gehele periode 1997 tot en met 2001 zijn de begrotingscijfers
zoals hiervoor toegelicht aanmerkelijk hoger, wanneer we deze vergelijken
met de cijfers uit de ontwerpbegroting 1996 voor deze periode. Vergelijken
we echter het jaar 1997 in de ontwerpbegroting 1997 (met een totaalbedrag
aan uitgaven van 37 297 miljoen gulden) met het jaar 1996 in de ontwerpbegroting
1996, waarvan de uitgaven 38 044 miljoen gulden bedroegen, dan lijkt
sprake van een aanmerkelijke daling. Dit beeld is echter vertekenend, omdat
met ingang van 1997 de huisvestingsuitgaven voor het primair en voortgezet
onderwijs en een deel van de materiële uitgaven voor het primair onderwijs
niet meer op de onderwijsbegroting staan. Deze uitgaven worden voortaan vergoed
via het Gemeentefonds. Het gaat hierbij om een bedrag van ongeveer 1750 miljoen
gulden. Als we dit verdisconteren dan is de ontwerpbegroting 1997 ongeveer
1 miljard gulden hoger dan de ontwerpbegroting 1996. Loon- en prijsstijging
en de nieuwe beleidsimpulsen zijn de belangrijkste verklarende factoren voor
deze stijging. Samengevat leiden de volgende ontwikkelingen tot voornoemde
verhoging van circa 1 miljard gulden (in afgeronde bedragen x 1 miljoen gulden):Beleidsimpulsen exclusief herschikkingen 458Bezuinigingen  –25Leerlingenontwikkeling  –29Loon- en prijsbijstelling 538Diverse kleine wijzigingen 58Verdeeld over de verschillende beleidsterreinen is de begroting 1997 dan
als volgt samengesteld: Uitgaven OCenW 1997 (37,3 mld) 3.4.2. OntvangstenDe ontvangsten zijn voor 1997 begroot op 3341 miljoen gulden. Dit is een
daling van 344 miljoen gulden ten opzichte van de begroting voor het jaar
1996. In de begroting voor 1996 was nog sprake van een eenmalige opbrengst
van circa 350 miljoen gulden in verband met de overdracht van het onroerend
goed aan de instellingen in de sector beroepsonderwijs en volwasseneneducatie.De volgende grafiek laat de verdeling van de ontvangsten in de begroting
1997 over de beleidsterreinen zien. Ontvangsten OCenW 1997 (3,3 mld) Twee beleidsterreinen zijn hierbij met name verantwoordelijk voor het
totale bedrag aan ontvangsten, te weten de studiefinanciering en culturele
zaken.Bij Studiefinanciering verklaren de lesgelden en terugbetalingen het hoge
aandeel in de ontvangsten (1324 miljoen). Bij het beleidsterrein Cultuur wordt
het zeer substantiële bedrag aan ontvangsten (1685 miljoen) verklaard
door de omroepbijdragen en reclamegelden, waar overigens even grote bedragen
tegenover staan op de uitgavenbegroting.Bij de overige beleidsterreinen (met name Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie,
en Onderzoek en Wetenschapsbeleid) gaat het voornamelijk om afrekeningen van
in voorgaande jaren verstrekte voorschotten. 3.5. Enkele belangrijke doelmatigheidskengetallenBij discussies over onderwijsbeleid en het geld dat daarvoor wordt uitgegeven,
zijn ook doelmatigheidskenmerken van belang. Daarom worden in deze paragraaf
enkele van deze kengetallen gepresenteerd, zoals de uitgaven voor onderwijs
en wetenschappen als percentage van het Bruto Binnenlands Product (%BBP) en
uitgaven per leerling. Voor meer specifieke doelmatigheidskenmerken wordt
verwezen naar de toelichting per beleidsterrein. Uitgaven OCenW als percentage van BBPIn de afgelopen jaren is een steeds groter beroep op de sector onderwijs
en wetenschappen gedaan om zo efficiënt en doelmatig mogelijk met beperkte
middelen om te gaan. Het deel van het nationaal inkomen dat aan onderwijs
en onderzoek wordt besteed is als gevolg hiervan steeds geringer geworden.
De bekostiging van het Nederlandse onderwijs is hiermee sober doch doelmatig
geworden. In dat verband wordt gewezen op het belang dat het Kabinet hecht
aan een goede kennisinfrastructuur en een krachtige internationale concurrentiepositie.
Mede gelet op de ontwikkelingen zoals die in hoofdstuk 1 van de Memorie zijn
beschreven, zal op de voet worden gevolgd hoe de kwaliteit van het onderwijs
en onderzoek in Nederland zich ontwikkelt. De effecten van de bekostiging
van het onderwijs en onderzoek op de dagelijkse praktijk ervan worden nauwgezet
gevolgd. Op een aantal onderdelen zijn financiële impulsen verstrekt,
omdat de kwaliteit en de toerusting van het onderwijs op die terreinen in
het gedrang dreigde te komen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de innovatie in
het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie en de materiële bekostiging
van het voortgezet onderwijs. Deels lukken dit soort maatregelen door reallocatie
van middelen binnen de OCenW begroting, deels door extra geld vanuit het kabinet. In deze presentatie worden onder de uitgaven de publieke uitgaven aan
onderwijs en onderzoek verstaan van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen. Deze uitgaven zijn inclusief de uitgaven kinderbijslag (welke
in 1987 zijn overgeheveld naar studiefinanciering) en de (per 1997 gedecentraliseerde)
huisvestingsuitgaven voor primair en voortgezet onderwijs, en
exclusief de private uitgaven, de bijdragen van het bedrijfsleven en de effecten
van de fiscale faciliteringen. Er is niet gecorrigeerd voor demografische
ontwikkelingen. Kosten per leerling in internationaal perspectiefDe doelmatigheid van de Nederlandse uitgaven voor onderwijs en onderzoek
blijkt ook uit de internationale vergelijking. De belangrijkste indicator
betreft de kosten per leerling. Deze kosten zijn in Nederland gemiddeld lager
ten opzichte van andere OESO-landen. Internationale vergelijking kosten per leerling t.o.v. het OESO-gemiddelde Daarbij dient te worden opgemerkt dat een vergelijking van de kosten in
het onderwijs internationaal moeilijk is vanwege de verschillen in nationale
contexten. Met name bij de vergelijking van het hoger onderwijs verschilt
de wijze waarop de kosten voor levensonderhoud (studiefinanciering) worden
betaald en de manier waarop de uitgaven voor onderwijs en onderzoek zijn verweven.Als gevolg van de recente financiële impulsen in het onderwijs is
tot 2000 een lichte stijging van de uitgaven in het primair en voortgezet
onderwijs te verwachten. In het hoger onderwijs zullen de uitgaven verder
onder het huidige OESO-gemiddelde zakken. Verdere opbouw van deze begrotingNa het algemene deel van de memorie van toelichting volgt eerst een beknopte
toelichting per beleidsterrein. Deze bestaat uit een samenvatting van nog
lopende veranderingstrajecten en nieuwe beleidsvoornemens, en een overzicht
van de beschikbare gelden in meerjarig perspectief. Met behulp van volume-
en prestatiegegevens worden kosten en opbrengsten van elk beleidsterrein gepresenteerd.Daarna volgt de toelichting op elk begrotingsartikel afzonderlijk. De
daar opgenomen tabellen bevatten de veranderingen sinds de vorige begroting,
en een uitsplitsing in artikel-onderdelen waar economische en functionele
codes aan zijn toegevoegd. Door deze codes en daarmee samenhangende begripsbepalingen
is het mogelijk internationale vergelijkingen te maken.Instanties als het CBS en het SCP maken gebruik van deze gegevens.Het beleidsterrein huisvesting (beleidsterrein 24) is niet meer opgenomen.
Door de decentralisatie van de huisvestingstaken voor het primair en voortgezet
onderwijs naar de gemeenten, en voor het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie
naar de instellingen zelf, worden vanaf 1997 geen uitgaven op dit terrein
meer gedaan. Omdat in 1996 nog wel uitgaven plaatsvinden, zijn de desbetreffende
artikelen wel toegelicht.Naast de gebruikelijke zijn er drie nieuwe bijlagen opgenomen: nummer
8 waarin de voorlichtingsuitgaven van het ministerie worden aangegeven, nummer
9 waarin het archiefbeleid wordt uiteengezet, en nummer 10 met een overzicht
van het beleids- en evaluatie-onderzoek. KengetallenIn de begrotingen wordt jaarlijks bekeken hoeveel van de uitgaven toegelicht
is met volume- en prestatiegegevens. Het toelichtingspercentage met ramingskengetallen
is voor OCenW in deze begroting 91,8 procent. De 8,2 procent niet toegelichte
uitgaven bestaan uit uitgaven die vanwege hun aard niet op zinvolle wijze
zijn toe te lichten (artikel 22.02 en 22.03, artikel 23.01 en 23.04, alle
artikelen van beleidsterrein 26 en de artikelen van beleidsterrein 27 (behalve
27.04)). De onderstaande tabel geeft weer hoeveel uitgavenartikelen zijn toegelicht
met volume- en prestatiegegevens.Tabel 1 1997Bedrag
(x f 1 mln)Percentage van totaalTotaal37 297100,0%Toegelicht
met ramingskengetallen34 25191,8%Toegelicht met doelmatigheidskengetallen31 23483,7%Voor technische definities en de opbouw van kengetallen wordt verwezen
naar het zakboekje «Financiële Kerncijfers OCenW». Voor de
kengetallen waarvan alleen realisatiecijfers beschikbaar zijn, wordt verwezen
naar het Financieel Jaarverslag. Loon- en prijsniveauIn de volume- en prestatiegegevens zijn de uitgaven voor 1995 gebaseerd
op de rekening 1995. Voor het lopende jaar 1996 en latere jaren zijn zowel
de personele als de materiële uitgaven berekend op het gemiddelde
niveau over 1996. De personele uitgaven bevatten ook de incidentele loonsomcomponent.
Voor de meeste andere departementen staat dit incidenteel niet op de artikelen,
maar op de Aanvullende post van de Miljoenennota. De homogene uitgavengroep Internationale SamenwerkingMet ingang van de begroting 1997 is de nieuwe homogene uitgavengroep Internationale
Samenwerking ingericht, en is de homogene groep Ontwikkelingssamenwerking
opgeheven. Het aandeel van de OCenW-begroting in de uitgaven voor Internationale
Samenwerking bedraagt f 96,2 miljoen. De belangrijkste posten hiervan
zijn de bijdragen aan een aantal instituten als het Internationaal Instituut
voor Lucht- en Ruimtekaartering en Aardkunde (f 36,4 miljoen), het Institute
of Social Studies (f 14,9 miljoen), het International Institute for Infrastructurel,
Hydraulic and Environmental Engineering (f 10,5 miljoen) en het Nuffic
(f 9,5 miljoen); ook de beurzenprogramma's voor niet-Europese studenten
worden tot deze uitgavengroep gerekend (f 5,6 miljoen). Voorgenomen artikelwijzigingen bij de begroting 1998Evenals bij de beleidsterreinen 20 «Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie»,
21 «Hoger beroepsonderwijs» en 22 «Wetenschappelijk onderwijs»
zullen ook bij beleidsterrein 19 «Voortgezet onderwijs» de artikelen
19.01 «Personele uitgaven» en 19.02 «Materiële uitgaven»
na de invoering van de lump sum bekostiging samengevoegd worden tot het nieuwe
artikel 19.06 «Personele en Materiële uitgaven». Financieel beheerOp het terrein van het financieel beheer zijn de volgende zaken vermeldenswaard:– Bij de administratieve organisatie is het draagvlak een punt van
aandacht. Om het draagvlak en de discipline op alle niveau's binnen het ministerie
te vergroten zal aan de hand van concrete producten het belang van administratieve
organisatie opnieuw worden uitgedragen bij de verantwoordelijke mensen;– het financieel beheer bij de USZO/Groningen (voorheen productgroep
uitkeringen onderwijzend en niet-onderwijzend personeel IB-Groep) behoeft
verbetering; samen met de minister van Binnenlandse Zaken worden nadere maatregelen
getroffen;– de bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van regelingen
wordt gecompleteerd door al in de fase van de beleidsontwikkeling aandacht
te besteden aan elementen die hiervoor gevoelig zijn en het minimaliseren
van eventuele risico's. 2 WETSARTIKELEN 1 EN 2UITGAVEN/VERPLICHTINGEN EN ONTVANGSTEN ALGEMEEN GEDEELTE PER BELEIDSTERREIN Beleidsterrein 17 MINISTERIE ALGEMEEN 1. AlgemeenOp beleidsterrein 17 worden de uitgaven en ontvangsten verantwoord van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en twee adviesraden.
Het ministerie omvat het zogenaamde «kerndepartement», het zelfstandig
bestuursorgaan de Informatie Beheer Groep, het agentschap Centrale Financiën
Instellingen en de inspectie van het onderwijs. De adviesraden die op dit
beleidsterrein verantwoord worden, zijn de Raad voor Cultuur en de Onderwijsraad;
de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid is ondergebracht
op beleidsterrein 23 (Onderzoek en wetenschapsbeleid). 2. BeleidOntwikkelingen in de departementale werkwijze en organisatie hangen nauw
samen met de ontwikkelingen die zich in het beleid voordoen. Belangrijke aandachtspunten
voor de organisatie-ontwikkeling zijn het versterken van de onderlinge samenhang
tussen de afzonderlijke beleidsterreinen en het versterken van de gevoeligheid
van de beleidsontwikkeling voor maatschappelijke signalen en ontwikkelingen.
Het beleid hoort immers evenzeer gevoed te worden door ontwikkelingen in de
samenleving als door ontwikkelingen binnen de sector. Voor de voeding vanuit
de onderwijssector zijn inmiddels vele instrumenten ontwikkeld, zoals de rapportages
van de inspectie, regelmatige enquêtes via het onderwijsopiniepanel,
en registraties van vragen en klachten bij de publieksvoorlichting en bij
de uitvoeringsorganisaties. Aan de voeding vanuit maatschappelijke ontwikkelingen
is een nieuwe impuls gegeven in de vorm van een breed maatschappelijk debat,
het kennisdebat.In dit kennisdebat «Kennis voor morgen» wordt het denken over
de toekomst van het onderwijs, de cultuur en de wetenschap ingebed in de bredere
vraag naar de behoeften aan kennis in de toekomstige samenleving. Het kennisdebat
is op 27 maart 1996 van start gegaan. Een projectbureau is belast
met de organisatie van activiteiten. Het debat wordt gestimuleerd en begeleid
door een presidium. Dit presidium zal in maart 1997 de conclusies aanbieden
aan de bewindslieden van OCenW. De Tweede Kamer zal hierover worden geïnformeerd.De verbetering van de beleidsondersteunende rol van het departement krijgt
ook op verschillende andere manieren vorm. In het aanpassen van de OCenW-organisatie
(zowel het «kerndepartement», als de Informatie Beheer Groep en
het agentschap Centrale Financiën Instellingen) ligt de nadruk –
na de eerdere grootscheepse reorganisatie – nu op een stapsgewijze en
geleidelijke aanpassing. Centrale thema's in de organisatie-ontwikkeling zijn:
omgevingsoriëntatie en anticipatie, flexibiliteit en samenwerking. Deze
verbeteringen spelen zich af in een context van financiële krimp als
gevolg van de taakstellingen uit het regeerakkoord. Deze taakstellingen lopen
op tot 45 miljoen gulden in 1998. Het blijkt slechts in beperkte mate mogelijk
om deze taakstelling in te vullen langs de lijnen die het regeerakkoord noemt,
te weten 32-uurs banen, aanscherping van het aankoopbeleid en vermindering
van de externe dienstverlening. Verdere invulling van de taakstelling vindt
plaats door bezuinigingen op centrale projecten en reductie van de formatie-omvang.
Overigens berust het bezuinigende effect van de introductie van meer 32-uurs
banen ook op de daarmee gepaard gaande vermindering van de totale formatie.
Daarbij wordt het uiterste gedaan om gedwongen ontslagen te voorkomen. De
reductie van de formatie-omvang gaat gepaard met de overgang van een deel
van het boventallige personeel naar lokale overheden en andere instellingen.
De effecten op de formatie-omvang zullen vooral in 1997 en 1998 zichtbaar
worden.De herziening van de adviesstructuur (operatie «Raad op Maat»)
resulteert voor dit OCenW-terrein in twee adviesraden: de Raad voor Cultuur
en de Onderwijsraad.De Raad voor Cultuur is in 1996 reeds van start gegaan en moest onmiddellijk
een forse klus klaren: het advies over de Cultuurnota 1997–2000, een
cultuur in verandering. In haar advies komt de Raad via een visie op de plaats
van cultuur in de samenleving tot een integrale benadering van de 14 deelsectoren
en een beoordeling binnen deze context van de beleidsplannen van 489 culturele
instellingen.Voor de Onderwijsraad wordt de instellingswet in het najaar van 1996 ingediend
bij het parlement. Als de behandeling van dit wetsvoorstel voorspoedig verloopt,
treedt ze nog per 1 januari 1997 in werking. Bij aanvaarding van het wetsvoorstel
adviseert de Onderwijsraad op basis van een adviesprogramma over hoofdlijnen
van beleid en wetgeving. Voor 1997 worden adviezen van de raad verwacht over
de toegankelijkheid van het onderwijs en over de uitvoerbaarheid van regelgeving.
Daarnaast krijgt de Onderwijsraad tot taak om te adviseren over geschillen
die voortvloeien uit lokaal onderwijsbeleid.Een gezamenlijke commissie van Onderwijsraad en Raad voor Cultuur bereidt
een advies voor over de relatie tussen cultuurinstellingen en onderwijsinstellingen. 3. Horizontale toelichting en kengetallenDe horizontale toelichting en de kengetallen betreffen het departement,
inclusief Cfi en Inspectie, en de adviesraden. De IB-Groep publiceert na afloop
van het begrotingsjaar een jaarverslag.De meerjarencijfers voor de personele en materiële uitgaven geven
een duidelijk beeld van de taakstellingen uit het regeerakkoord die in 1997
hun volledige beslag krijgen. Het hogere bedrag in 1996 wordt veroorzaakt
door algemene salarismaatregelen, projecten (onder meer ter vermindering van
wachtgelduitgaven in de sector onderwijs) en een doorschuiving van
in 1995 bespaarde gelden ter dekking van de eerste fase van de taakstellingen.  (bedragen x 1 mln)1995199619971998199920002001totale
begroting OCenW38 32338 83837 29737 56238 22138 29138 533apparaatskosten
OCenW*413435410407402402401apparaatskosten
in %1,08%1,12%1,10%1,08%1,05%1,05%1,04%* exclusief apparaatskosten IB-Groep.Voor een meer gedetailleerd overzicht, wordt verwezen naar de personeelsbijlage
bij deze begroting.Het onderstaande overzicht geeft de aantallen actief rijkspersoneel in
dienst bij OCenW in full time equivalenten per 30 juni van de jaren 1995 en
1996 en de raming voor 1997. De stijging van de gemiddelde personeelslast
wordt veroorzaakt door algemene salarismaatregelen, de doorwerking van het
ABP-complex en de incidentele looncomponent.Het post-actieve personeel wordt weergegeven in aantallen personen met
vermelding van de gemiddelde uitkering. Het relatief hoge aantal is een gevolg
van de sterke personeelsreducties in het verleden zoals de grote efficiency-operatie
van 1992 met een sociaal beleidskader waarin het 55-plussers aantrekkelijk
werd gemaakt vervroegd uit te treden.   199519961997personele
bezetting in full time equivalenten (fte's)2 3782 4092 222gemiddelde
personeelslasten (in guldens per fte)92 50093 10094 000aantal
personen met ontslaguitkering355334298gemiddelde uitkering
(in guldens per persoon)45 80045 70045 900Beleidsterrein 18 PRIMAIR ONDERWIJS 1. AlgemeenTot het beleidsterrein primair onderwijs behoren de uitgaven voor scholen
voor het basisonderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs en de schoolbegeleidingsdiensten.
De wettelijke regelingen hiervoor zijn neergelegd in respectievelijk de Wet
op het basisonderwijs (WBO), de Interimwet op het speciaal onderwijs en het
voortgezet speciaal onderwijs (ISOVSO) en de Wet op de onderwijsverzorging
(WOV). 2. Beleid en speerpuntenDe bouwstenen van het beleid voor het primair onderwijs zijn in het afgelopen
jaar neergelegd in vier belangrijke beleidsdocumenten:a. Een Impuls voor het Basisonderwijsb. De School als Lerende Organisatiec. Lokaal Onderwijsbeleidd. Het akkoord «Weer Samen Naar School, de volgende fase»In deze documenten wordt het perspectief geschetst van een basisschool
die al lerend voortdurend verbeteringen aanbrengt, doelbewust streeft naar
hoge opbrengsten, uitgaat van potenties en recht doet aan verschillen tussen
leerlingen, maatwerk realiseert en samenwerkt met zijn lokale omgeving. De
snelle maatschappelijke veranderingen maken het onmogelijk om een definitief
beeld te schetsen van de ideale basisschool. In het kader van het kennisdebat
zijn de maatschappelijke ontwikkelingen verkend die van invloed zijn op het
funderend (primair en voortgezet) onderwijs. Dergelijke ontwikkelingen zijn
bijvoorbeeld de toenemende invloed van nieuwe informatieen communicatietechnologie,
het groeiend aandeel van allochtonen in de bevolking van met name de grotere
steden, en veranderingen in samenlevingsvormen. Op basis van de resultaten
van de verkenning zal staatssecretaris Netelenbos komende winter met een notitie
komen over de (middel)lange-termijn ontwikkeling voor het primair en voortgezet
onderwijs. Deze toekomstgerichte verkenning kan uiteraard tot nadere initiatieven
of nadere preciseringen leiden. De boven omschreven doelstellingen van het
beleid zullen hierbij een belangrijk richtsnoer vormen. In het onderstaande
worden de lopende innovatietrajecten toegelicht aan de hand van deze doelstellingen:– versterking van de kwaliteit.– versterking van de (bestuurlijke) organisatie.– omgaan met verschillen.– verbetering van de relatie tussen de school en haar omgeving.Op al deze trajecten is er voortdurend beweging. Om te komen tot een samenhangende
aanpak vloeit uit het ene vernieuwingstraject logischerwijze een activiteit
op andere onderdelen van het beleid voort. Daardoor lijkt het alsof er steeds
nieuwe dingen op de scholen afkomen en ten dele is dat natuurlijk ook zo.
Met de thans lopende innovatietrajecten wordt een zwaar beroep gedaan op de
veranderingscapaciteit van de scholen en de mensen die daarin werken. De school
hoeft niet alles tegelijkertijd op te pakken, maar maakt keuzen op basis van
een analyse van de eigen situatie.De planning van de innovatietrajecten wordt hierna weergegeven.   19961997199819991.
Versterking kwaliteit basisonderwijs     Actieprogramma onderbouwNajaar:
publicatieImplementatie       Meer handen in de klasVanaf
1 augustus: onderwijsassistenten    Najaar advies commissieBeleidsreactie       Herziening
kerndoelenHerziening1 augustus: AMvB1 augustus: nieuwe cyclus
in scholen      Expertisecentrum NederlandsInstellingRaamplan
en uitvoeringUitvoering      KwaliteitszorgOnderwijsgidsSchoolgids,
schoolplan en klachtenregeling       InformatietechnologieNotitie
ICTImplementatie       Techniek Gratis lespakketten       2.
Versterken (bestuurlijke) organisatie     Bestuurlijke krachtenbundeling/financiële
vernieuwingcao-afspraken Beleidsreactie lumpsum onderzoekenStimulering
samenwerkings- verbanden/voorbereiding lumpsum-financiering       Versterken
positie ouders/aanpassing scholenbestandBeleidsreactieUitwerking       PersoneelsbeleidBekwaamheidseisenRegelgeving       Leraren
in opleidingProjecten1 augustus start experiment       3.
Omgaan met verschillen         Diagnose onderwijsachter- standenDecember:
adviesHerijking gewichtenregeling       Experimenten samenwerking
basisonderwijs – voorschoolsDoorlopend tot 1999        Weer
Samen Naar School en de Wet op het Primair OnderwijsWetsvoorstel 1
augustus: invoering      Leerlinggebonden financieringSeptember:
beleidsreactieImplementatie       4. Relatie school –
omgeving         AchterstandenbeleidWetsvoorstel en AMvB's
inzake toedeling; landelijk beleidskader1 augustus: inwerking- treding       Onderwijs
in AllochtoneLevende TalenWetsvoorstellen en toedelings-AMvB1
augustus: invoering       SchoolbegeleidingsdienstWetsvoorstel1
augustus: invoering1 januari: decentralisatie budget      Decentralisatie
huisvesting 1 januari: invoering  2.1. Versterking van de kwaliteit De onderbouwIn het beleid om de kwaliteit van het basisonderwijs te versterken ligt
het accent op de onderbouw. In het najaar van 1996 zal het procesmanagement
primair onderwijs het actieprogramma onderbouw aanbieden, waarin maatregelen
staan om de doelgerichtheid in de onderbouw te vergroten en leraren in de
onderbouw te ondersteunen bij het omgaan met verschillen tussen leerlingen. Meer handen in de klasMet de invoering van de onderwijsassistent komen er «meer handen
in de klas». Dat wil zeggen: de leraar krijgt ondersteuning. Het is
de bedoeling dat scholen onderwijsassistenten vooral in de onderbouw inzetten.
Vanaf 1997 wordt hiertoe structureel 100 miljoen gulden ingezet.Op 1 februari 1996 is de Commissie Kwalitatieve Aspecten Groepsgrootte
in het Basisonderwijs geïnstalleerd. In oktober 1996 zal zij rapporteren.
De commissie verkent de kwalitatieve aspecten van het basisonderwijs in relatie
tot de groepsgrootte. KerndoelenHet Instituut voor Leerplanontwikkeling (SLO) is gevraagd het voortouw
te nemen bij de herziening van de kerndoelen voor basisonderwijs en basisvorming.
Voor het basisonderwijs geldt de indeling uit het rapport «Doelbewust
leren» daarbij als uitgangspunt. Bovendien zal het SLO nagaan of de
maatschappelijke ontwikkelingen aanleiding geven tot bijstelling van de kerndoelen.
De bijgestelde kerndoelen voor basisonderwijs en basisvorming worden per 1
augustus 1998 van kracht. Het onderwijs in de Nederlandse taalIn 1996 is een expertisecentrum Nederlands ingesteld om de kwaliteit van
het onderwijs in de Nederlandse taal te verbeteren. In 1997 zullen de activiteiten
van het expertisecentrum zich vooral richten op het opstellen van een raamplan,
waarin de uitgangspunten, principes en doelen van modern en vernieuwend onderwijs
in de Nederlandse taal worden beschreven. De inhoudelijke prioriteiten zullen
daarbij liggen bij de ontwikkeling van de woordenschat en van communicatieve
vaardigheden. KwaliteitszorgEr is een wetsvoorstel in voorbereiding waarin wordt voorgesteld scholen
met ingang van 1 augustus 1997 te verplichten een kwaliteitsbeleid te voeren.
Daaronder vallen zaken als het systematisch formuleren van doelstellingen,
het volgen van de resultaten bij het werken aan die doelstellingen door daarover
gericht informatie te verzamelen, en het op grond van resultaten zo nodig
bijstellen van het beleid. Scholen moeten hun algemeen-strategisch beleid
vierjaarlijks verantwoorden in het schoolplan. Tegenover ouders leggen zij
jaarlijks verantwoording af in een schoolgids. InformatietechnologieIn de algemene inleiding op deze begroting is uitvoerig ingegaan op de
voornemens voor de versterking van het gebruik van informatie- en communicatietechnologie
in primair en voortgezet onderwijs. TechniekIn 1997 worden de stimulerende en ondersteunende activiteiten voor techniek
in het primair onderwijs voortgezet. Momenteel is ongeveer 20 procent van
de scholen op enigerlei wijze bezig met techniek. Verwacht wordt dat in 1997
nog eens 50 procent van de scholen met techniek kunnen kennismaken door het
gebruiken van een gratis lespakket techniek. 2.2. Versterking van de (bestuurlijke) organisatie Vergroting beleidsruimte en bestuurlijke krachtenbundelingHet beleid is erop gericht de beleidsruimte van scholen op financieel
en personeel gebied te vergroten. Om effectief gebruik te kunnen maken van
hun beleidsruimte is het wenselijk dat scholen samenwerken. Dat biedt schaalvoordelen
op het gebied van gemeenschappelijk personeels- en kwaliteitsbeleid: samenwerking
maakt meer mogelijk op terreinen als functiedifferentiatie, inzet van specialisten,
functieroulatie, beperking van wachtgelders, het bieden van zorg aan leerlingen
met specifieke behoeften en de gezamenlijke inkoop van materialen.De onderzoeken die de mogelijkheden van lump sum bekostiging in het primair
onderwijs nader hebben verkend, zijn inmiddels afgerond. In het najaar van
1996 verschijnt de beleidsreactie bij de uitkomsten van deze onderzoeken.Om risico's van lump sum financiering te kunnen opvangen is een zekere
schaal nodig. Daarom is het beleid gericht op stimulering van bestuurlijke
krachtenbundeling tot eenheden met tenminste 2000 leerlingen. In het onderhandelaarsakkoord
voor de onderwijs-cao is afgesproken hiervoor middelen in te zetten uit het
Arbeidsmarktknelpuntenbudget. Versterking positie oudersVersterking van de positie van ouders vindt plaats langs twee lijnen.De eerste lijn is het kwaliteitsbeleid. Belangrijk element daarin is het
versterken van de dialoog tussen school en ouders. Contacten tussen scholen
en ouders vinden natuurlijk frequent plaats. De overheid stimuleert de dialoog
door scholen te verplichten om ouders in een schoolgids te informeren over
hun doelstellingen, de vormgeving van het onderwijs en de resultaten. Daarnaast
geeft de rijksoverheid in de onderwijsgids algemene informatie aan ouders
over het basisonderwijs en hun rechten en plichten tegenover de school. Door
invoering van een klachtenregeling krijgen ouders die problemen hebben met
de school een betere ingang om hierover in gesprek met de school te komen.
De Wet Medezeggenschap Onderwijs wordt gewijzigd om ouders instemmingsrecht
te geven bij de vaststelling of wijziging van de hoogte van de ouderbijdrage.
Ook de aanvaarding van sponsorgelden waaraan wederprestaties zijn verbonden
waarmee leerlingen worden geconfronteerd, wordt onder het instemmingsrecht
van ouders gebracht.De tweede lijn is de aanpassing van het scholenbestand. De Tweede Kamer
heeft de regering in de motie De Cloe c.s. gevraagd om een voorstel te doen
waarmee het scholenbestand beter kan worden aangepast aan maatschappelijke
ontwikkelingen. Daartoe worden de mogelijkheden verkend om het onderwijs beter
af te stemmen op de voorkeuren van ouders en om de invloed van ouders op het
schoolbeleid te versterken. In dat kader is inmiddels een aantal adviezen
uitgebracht. Het kabinet is voornemens in het najaar van 1996 een reactie
hierop te formuleren. De school als arbeidsorganisatieScholen ontwikkelen zich tot professionele arbeidsorganisaties. Daarbij
spelen elementen als nascholing, personeelsbeoordeling, teamontwikkeling en
onderwijskundig leiderschap een belangrijke rol. In dat kader wordt ook gewerkt
aan de verdere vormgeving van de loopbaan van de leraar. Om een antwoord te
geven op de vergrijzing van het personeelsbestand zal leeftijdsbewust personeelsbeleid
worden ontwikkeld.In het onderhandelaarsakkoord voor de cao is overeengekomen dat vanaf
het schooljaar 1997/1998 een experiment wordt uitgevoerd waarin circa 1000
vierdejaars studenten op basis van een leerarbeidsovereenkomst aangesteld
worden als leraren in opleiding. 2.3. Omgaan met verschillenUitgangspunt voor het basisonderwijs is een ononderbroken ontwikkeling
van leerlingen. Daarbij moet de school uitgaan van de potenties en niet van
de beperkingen van de individuele leerling. Omgaan met verschillen en differentiatie
zijn daarbij de dominante thema's. Ook voor leerlingen die speciale zorg nodig
hebben moet op de basisschool plaats zijn. Tot dit traject behoren het onderzoek
naar de mogelijkheden om de individuele potenties vast te stellen en op basis
daarvan tot een individueel startprofiel te komen (commissie Kohnstamm), het
Weer Samen Naar School-beleid, de leerlinggebonden financiering (commissie
Rispens) en het onderwijsachterstandenbeleid. Bij veel van deze onderwerpen
komt het nu aan op concrete uitwerkingen. Vroegtijdige aanpak van onderwijsachterstandenOm onderwijsachterstanden effectief te bestrijden is een vroegtijdige
aanpak cruciaal. Sommige leerlingen komen met een achterstand de basisschool
binnen. Daarom beoogt het beleid al in de voorschoolse fase gericht te werken
aan achterstandsbestrijding. In experimenten worden taal- en ontwikkeling-stimulerende
programma's in peuterspeelzalen beproefd en wordt gewerkt aan versterking
van de samenwerking tussen peuterspeelzalen en basisscholen. Ook verkennen
we de vraag of vervroeging van de leerplicht naar de leeftijd van 4 jaar een
bijdrage levert aan bestrijding van onderwijsachterstanden.Als het mogelijk is aan het begin van de basisschool een betrouwbare indicatie
te geven van de ontwikkelingsmogelijkheden van kinderen, kan zo'n indicatie
een dubbelfunctie vervullen. De school krijgt een «profiel» van
de leerling, op basis waarvan zij het onderwijs beter op die leerling kan
afstemmen. De commissie Kohnstamm zal hierover in december 1996 een advies
uitbrengen. Weer Samen Naar School en de Wet op het Primair OnderwijsDe Wet op het Basisonderwijs formuleert als opdracht dat het onderwijs
in de basisschool zo wordt ingericht dat de leerlingen een ononderbroken ontwikkelingsproces
kunnen doorlopen. De basisschool dient zoveel mogelijk alle leerlingen de
zorg te geven waaraan zij behoefte hebben. In de praktijk komt verwijzing
naar het speciaal onderwijs echter op te grote schaal voor. Zowel vanuit onderwijskundig
als maatschappelijk oogpunt is deze segregatie ongewenst.In het voorstel voor de Wet op het Primair Onderwijs (WPO), waarin de
resultaten van het akkoord «WSNS: de volgende fase» en het uitwerkingsakkoord
WSNS zijn verwerkt, wordt de systeemscheiding doorbroken tussen de basisschool
en het lom/mlk/iobk-onderwijs. Uitgangspunt is dat de zorg bij de leerling
wordt gebracht en de leerling in mindere mate de zorg behoeft
op te zoeken. De huidige scholen en afdelingen voor lom, mlk en iobk worden
omgezet in speciale scholen voor basisonderwijs. De deskundigheid van het
speciaal onderwijs wordt breder benut. Aan de zorgvoorzieningen in het kader
van WSNS wordt vormgegeven binnen samenwerkingsverbanden van basisscholen
en speciale scholen voor basisonderwijs. Leerlinggebonden financieringMet een leerlinggebonden financiering voor gehandicapte leerlingen in
het primair en voortgezet onderwijs wordt een bijdrage geleverd aan de emancipatie
van mensen met een handicap, aan de normalisatie van hun leefomgeving en aan
hun integratie in de samenleving. Doel van het beleid is de keuzevrijheid
van ouders voor regulier of speciaal onderwijs te vergroten, een adequate,
thuisnabije opvang mogelijk te maken, en het behoud van de speciale expertise
voor de opvang van gehandicapte kinderen te waarborgen.Als de Tweede Kamer instemt met het «Beleidsplan voor het onderwijs
aan leerlingen met een handicap», wordt in 1997 de voorgestelde ontwikkelingsagenda
verder uitgewerkt. In de periode 1998 – 2002 kan dan de eerste fase
ingaan van de leerlinggebonden financiering. Beoogde maatregelen in deze eerste fase zijn:1.de keuzevrijheid van ouders
voor regulier of speciaal onderwijs wettelijk regelen.2.een structurele regeling
realiseren voor de bekostiging van het onderwijs aan gehandicapte leerlingen
in het reguliere onderwijs.3.twaalf onafhankelijke commissies van onderzoek
instellen die op basis van objectieve criteria en gestandaardiseerde procedures
beoordelen of een leerling is aangewezen op een speciale voorziening.4.de
huidige schoolsoorten voor zintuiglijk, lichamelijk, verstandelijk gehandicapten
en gedragsgestoorden clusteren tot regionale expertisecentra via vorming van
scholengemeenschappen en lesplaatsen, ook over gemeentegrenzen heen. 2.4. Verbetering van de relatie tussen de school en haar
omgevingDe relatief autonome school die midden in de samenleving staat en daar
mede een afspiegeling van vormt, ontkomt er niet aan ook rekening te houden
met wat er in haar omgeving gebeurt. Als daar iets loos is, merkt de school
de effecten, zowel in positieve als in negatieve zin. De leraar wordt in de
klas geconfronteerd met bredere maatschappelijke problemen. De aanpak daarvan
is voorwaarde voor het vervullen van de kerntaak van het onderwijs. De school
kan zich niet aan deze problematiek onttrekken. Zij hoeft hierbij echter niet
alles zelf te doen, maar moet daarbij goed kunnen samenwerken met het gezin
en instellingen uit haar omgeving. Om de school te ondersteunen bij deze lokale
samenwerking wordt de gemeente, de lokale overheid, in positie gebracht. Een
belangrijk aandachtspunt daarbij vormt de afstemming met het lokaal preventief
jeugdbeleid en de jeugdzorg. Lokaal onderwijsbeleid en relatie onderwijsbeleid–jeugdbeleidLokaal onderwijsbeleid is gericht op lokale samenwerking tussen scholen
en andere instellingen onder regie van de gemeente om te zorgen voor een integrale
lokale aanpak en effectiever overheidsoptreden. Om de gemeente beter in staat
te stellen deze regierol te vervullen worden taken, bevoegdheden
en middelen gedecentraliseerd naar de gemeente. Daarmee wordt «rijksconfectie»
vervangen door «lokaal maatwerk». Het gaat hierbij om huisvesting,
het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (GOA), het onderwijs in Nederlands
als tweede taal, onderwijs in allochtone levende talen (oalt) en schoolbegeleiding.
Met ingang van 1 januari 1997 wordt de verantwoordelijkheid voor de huisvesting
in primair en voortgezet onderwijs gedecentraliseerd naar de gemeente. Vanaf
1-8-1997 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor het lokale onderwijsachterstandenbeleid.
Daartoe moeten zij na overleg met de schoolbesturen een gemeentelijk onderwijsachterstandenplan
vaststellen. Met het Landelijk Beleidskader Onderwijsachterstandenbeleid gaat
het rijk hiervoor een richtinggevend kader geven. Daarbij wordt ook aandacht
besteed aan samenwerking met andere sectoren. De decentralisatie van de verantwoordelijkheid
voor het preventieve jeugdbeleid naar de gemeente biedt goede mogelijkheden
voor afstemming op dit punt. Gestreefd wordt naar zo concreet mogelijke, meetbare
doelstellingen. Daarom neemt het belang van monitoring op lokaal niveau toe.
Ook worden gemeenten met ingang van 1-8-1997 verantwoordelijk voor het onderwijs
in allochtone levende talen en de schoolbegeleidingsdiensten. Bij de programmering
van de schoolbegeleidingsdienst houdt de school het primaat. De gemeente kan
daarbij wel lokale prioriteiten stellen. 3. Horizontale toelichtingHet primair onderwijs is een zogenaamde open einde sector; de bekostiging
is leerlingafhankelijk en de prijs van het personeel is grotendeels declarabel.
De bekostiging van het personeel vindt plaats via het Formatiebudgetsysteem
(FBS), waarbij de scholen op basis van hun leerlingenaantal en een vastgestelde
verdeelsleutel een bepaalde hoeveelheid formatie krijgen toegewezen. Het FBS
biedt de scholen een zekere mate van vrijheid in de wijze waarop de toegekende
formatie wordt ingezet. Voor de materiële instandhouding ontvangen de
scholen via de zogenaamde Londo-systematiek op basis van hun leerlingenaantal
een lumpsum-bedrag. De huisvestingskosten komen vanaf 1-1-1997 voor rekening
van de gemeenten.De grootste budgettaire onzekerheden in deze sector vloeien voort uit
enerzijds de aantallen leerlingen die deelnemen aan het onderwijs en het daaruit
voortvloeiende personeelsvolume. Anderzijds is de gemiddelde prijs van het
personeel een belangrijke onzekere factor. De realisatie van de gemiddelde
prijs van het personeel kan afwijken van de raming door onder meer de samenstelling
van het personeel en de gerealiseerde cao-afspraken.In de volgende tabel worden de geraamde uitgaven 1997–2001 voor
het primair onderwijs weergegeven, in vergelijking met de gerealiseerde uitgaven
in 1995 en de verwachte realisatie in 1996. Tabel 3.1. Totaal uitgaven
en ontvangsten uitgesplitst (x 1 miljoen gulden) 1995199619971998199920002001Totale
uitgaven9 271,39 576,29 564,09 820,09 988,410 116,810 208,7Personeel17 485,27 838,58 091,28 349,88 479,88 596,78 677,3–
waarvan voor asielzoekers2   (63,0)(66,3)(66,3)(66,3)–
basisonderwijs5 964,86 245,56 446,26 610,56 701,86 790,66 833,2–
(voortgezet) speciaal onderwijs1 520,41 593,01 645,01 676,31 711,71 739,81 777,8Materieel1 407,31 386,01 139,51 152,41 196,81 207,91 218,2–
basisonderwijs1 182,41 156,6946,0956,0996,81 004,61 011,3–
(voortgezet) speciaal onderwijs224,8229,4193,5196,4200,0203,3206,9Onderwijsverzorging
(basisonderwijs)94,499,7101,0100,7100,5100,2100,2Rechtspositionele
uitkeringen215,7190,3172,8163,9158,5158,9158,2–
basisonderwijs185,4152,2138,3131,1126,8127,1126,6–
(voortgezet) speciaal onderwijs30,338,134,632,831,731,831,6Overig68,761,859,553,052,753,254,8–
basisonderwijs55,049,547,642,442,142,543,9–
(voortgezet) speciaal onderwijs13,712,411,910,610,510,611,0Totale
ontvangsten– 53,3– 48,0– 38,9– 37,2– 34,8– 34,8– 34,81 De personele uitgaven komen vanaf 1995 niet overeen met de
uitgaven van artikel 18.01. Dit wordt veroorzaakt doordat de rechtspositionele
uitkeringen, die vanaf 1995 naar artikel 18.01 zijn overgeboekt, apart vermeld
zijn. 2 De hier opgenomen bedragen voor asielzoekers geven cijfermatig
de aansluiting tussen de OCenW-leerlingenramingen en de OCenW-begrotingstotalen.
Vanaf 1998 staan de budgetten geparkeerd op de aanvullende post «nader
te bepalen/nader te verdelen» van Financiën. Jaarlijks vindt een
verrekening plaats op basis van recente inzichten.De totale uitgaven op het beleidsterrein nemen toe van 9,6 miljard gulden
in 1996 tot 10,2 miljard gulden in 2001. Deze toename bestaat vooral uit een
toename van de personele uitgaven met circa 0,8 miljard gulden. De toename
van de personele uitgaven wordt enerzijds verklaard door demografische ontwikkelingen,
dat wil zeggen stijgende leerlingenaantallen als gevolg van de bevolkingsprognose
en de daarin opgenomen migratie (circa 0,5 miljard gulden). Anderzijds wordt
deze toename verklaard door de in de begroting opgenomen incidentele loonontwikkeling
en algemene salarismaatregelen (inclusief effect ABP-complex) (circa 0,2 miljard
gulden).De afspraken over de cao OenW 1996–1998 zijn nog niet meerjarig
in de uitgavenstand verwerkt.De materiële uitgaven dalen tussen 1996 en 2001 met per saldo bijna
0,2 miljard gulden als gevolg van de decentralisatie van de huisvesting per
1 januari 1997.De uitgaven worden hieronder per onderdeel toegelicht. a. PersoneelDe personele bekostiging in het primair onderwijs is afhankelijk van (de
samenstelling van) het aantal te bekostigen personeelsleden en de prijs van
het personeel. Het aantal te bekostigen personeelsleden is afhankelijk van
het aantal leerlingen en de verhouding leerlingen en personeel die uit de
formatieregelingen voortvloeit. In tabel 3.2. is het aantal ingeschreven leerlingen
per kalenderjaar opgenomen, waarbij met ingang van 1997 sprake is van een
raming. De verwachting is dat het leerlingenaantal in zowel het basisonderwijs
als het (voortgezet) speciaal onderwijs tot en met 2001 blijft toenemen. Tabel 3.2: Aantal ingeschreven
leerlingen (x 1000) 1995199619971998199920002001Totaal
ingeschreven leerlingen11 579,81 605,01 623,31 637,41 645,91 651,61 659,9–
basisonderwijs1 461,51 484,71 501,71 514,31 521,21 525,21 530,9–
(voortgezet) speciaal onderwijs118,3120,3121,5123,1124,7126,4129,0Bron: Referentieraming 1996 1 a. Inclusief trekkende bevolking
  b. Bij de leerlingontwikkeling in het basisonderwijs en het (voortgezet)
speciaal onderwijs is rekening gehouden met de leerlingen die als gevolg van
de stabilisatie-inspanning van LOM-, MLK-, en IOBK-scholen/afdelingen, naar
verwachting niet instromen in het speciaal onderwijs, maar in het basisonderwijs
blijven.Niet alleen het aantal leerlingen, maar ook het gewicht dat aan deze leerlingen
wordt toegekend is bepalend voor de omvang van de formatie van een school.
Voor elke leerling wordt bij de toelating tot een school een gewicht vastgesteld,
dat bepaald wordt op grond van achtergrondkenmerken zoals het opleidingsniveau
van de ouders en het land van herkomst. Afzonderlijke gewichten zijn er voor
kinderen van schippers en andere ouders zonder vaste verblijfplaats («trekkende
bevolking»). Tabel 3.3 geeft een overzicht van de aantallen leerlingen
per gewichtscategorie. Tabel 3.3: Bekostigde
leerlingen naar gewicht voor de personele bekostiging in het basisonderwijs
(x 1000) 1995199619971998199920002001Ongewogen
leerlingen       – met gewicht 1.00839,7887,4924,4941,5956,5966,3970,1–
met gewicht 1.25453,4425,8407,6402,3395,0388,4385,2–
met gewicht 1.401,81,71,61,61,61,61,6–
met gewicht 1.703,73,94,04,04,04,04,0–
met gewicht 1.90176,9182,5187,7193,3198,6202,4205,9Totaal
ongewogen leerlingen11 475,61 501,21 525,21 542,71 555,61 562,71 566,8Totaal
gewogen leerlingen21 751,51 775,31 799,41 820,61 836,51 845,41 851,9Trekkende
bevolking ongewogen0,60,40,40,40,40,40,41 Het hier vermelde aantal leerlingen betreft de voor de personele
uitgaven bekostigde leerlingen. Dit aantal leerlingen komt niet overeen met
de gegevens in tabel 3.2. Het verschil wordt enerzijds veroorzaakt door de
systematiek van bekostigen, waarbij het aantal ingeschreven leerlingen op
1 oktober van jaar t bepalend is voor de bekostiging in schooljaar t+1/t+2.
Anderzijds is voor het berekenen van het bekostigde aantal leerlingen, het
aantal ingeschreven leerlingen vermeerderd met het wettelijke opslagpercentage. 2 Exclusief het effect van de kortingsfactor uit de gewichtenregeling.Uit tabel 3.3 blijkt dat het aantal gewogen leerlingen relatief minder
stijgt (5,7% van 1995 tot 2001) dan het aantal ongewogen leerlingen (6,2%
van 1995 tot 2001). Dit wordt met name veroorzaakt door een daling van het
aantal leerlingen aan wie het gewicht 1.25 wordt toegekend. Ten eerste is
de daling van de leerlingen met het gewicht 1.25 het gevolg van een verschuiving
naar leerlingen met het gewicht 1.00 als gevolg van een stijgend opleidingsniveau
van de ouders. In de tweede plaats is deze daling het gevolg van de doorwerking
van effecten van de aanscherping van het gewicht 1.25. De aanscherping van
het gewicht 1.25 houdt in dat in plaats van het opleidingsniveau van één
van de ouders, het opleidingsniveau van beide ouders in aanmerking wordt genomen.De stijging van leerlingen met gewicht 1.90 wordt met name veroorzaakt
door de instroom van asielzoekers (waarvoor veelal het gewicht 1.90 wordt
toegekend) en immigranten in het basisonderwijs. Deze instroom neemt naar
verwachting geleidelijk af na 1996. Omdat het aantal leerlingen op 1 oktober
1996 bepalend is voor de bekostiging in schooljaar 1997/1998, is dit effect
in tabel 3.3 te zien vanaf 1998.Via ratio's wordt in beginsel de personeelsformatie bepaald vanuit het
aantal gewogen leerlingen (excl. effect kortingsfactor uit gewichtenregeling).
De totale formatie zal zich, naar verwachting, als volgt ontwikkelen. Het
betreft hier normatief – dat wil zeggen op basis van de personele formatieformules –
berekende aantallen; scholen kunnen in het FBS afwijken van het normatieve
patroon door bijvoorbeeld minder personeel in hogere of meer personeel in
lagere salarisschalen aan te trekken. Tabel 3.4: Personeelsaantallen
(full time equivalenten x 1000)1 1995199619971998199920002001Totaal
bekostigd personeel95,597,999,7100,8102,0103,0103,8–
basisonderwijs275,877,779,279,980,781,381,8–
(voortgezet) speciaal onderwijs19,720,220,520,921,321,722,1        Waarvan
onderwijzend90,892,493,494,395,596,397,1–
basisonderwijs75,877,077,578,279,179,680,1–
(voortgezet) speciaal onderwijs15,015,415,816,116,416,717,11Cijfers betreffen toegekende formatie op basis van het Formatiebesluit
WBO/ISOVSO (basisformatie, vakformatie, taakrealisatie, groei, aanvullend
formatiebeleid, oetc, frictie, adv, vervanging en BAPO) en formatie als gevolg
van formatiegarantie T&B, en zijn exclusief faciliteiten/projecten, formatie
voor trekkende bevolking, buitenlandse scholen en schoolprofielbudget. 2Het door OCenW bekostigd personeel bestaat voor het basisonderwijs
in 1995 alleen uit onderwijzend personeel. Ondersteunende diensten, zoals
schoonmaakdiensten, worden bekostigd via de vergoeding voor de materiële
instandhouding. Met ingang van 1996 bekostigt OCenW in het basisonderwijs
in de categorie van het onderwijsondersteunende personeel de onderwijsassistenten.De stijging van het te bekostigen aantal personeelsleden, zoals blijkt
uit deze tabel, verklaart voor het grootste gedeelte de stijging van de personele
uitgaven over de jaren 1995 tot en met 2001, zoals opgenomen in tabel 3.1. Tabel 3.5: Aantal instellingen
per 1 januari1 94/9595/9696/9797/9898/9999/0000/01Totaal
aantal instellingen8 8168 3108 2908 3108 3308 3508 370–
basisonderwijs7 8227 3227 3027 3227 3427 3627 382–
(voortgezet) speciaal onderwijs 2994988988988988988988Bron: Brin 1 Exclusief de effecten van T&B-tranches 1996
ev. 2 Inclusief vier instellingen voor visueel gehandicapten vanaf
95/96Het aantal instellingen voor het basisonderwijs vertoont een daling van
7822 op 1 januari 1995 (realisatie) tot 7302 per 1 januari 1997 (raming).
Deze daling wordt verklaard door een wijziging in de stichtings- en opheffingsnormen.
Vanaf 1997 wordt weer uitgegaan van een netto-groei van 20 basisscholen per
jaar. Deze groei hangt samen met de toename van het aantal leerlingen. In
de in tabel 3.5 gepresenteerde daling die zich met name tussen de schooljaren
1994/1995 en 1995/1996 voordoet, is het effect verwerkt van de fusies als
gevolg van het Toerusting en Bereikbaarheid-beleid (T&B) tot en met tranche
1995. Dit beleid was gericht op schaalvergroting van het basisonderwijs door
aanpassing van de stichtings- en opheffingsnormen.Het aantal basisscholen op 1 januari 1996 (7322) is per saldo 1054 scholen
minder dan het in artikel XXII van de T&B-Wet genoemde aantal van 8376
scholen per 1 januari 1996 bij ongewijzigd beleid. Tabel 3.6: Kengetallen
(aantallen x 1, uitgaven x f 1000) 1995199619971998199920002001Gemiddelde
schoolgrootte       – basisonderwijs187203206207207207207–
(voortgezet) speciaal onderwijs119122123125126128131        Leerling/personeel       –
basisonderwijs19,319,119,019,018,818,818,7–
(voortgezet) speciaal onderwijs6,06,05,95,95,95,85,8        Leerling/onderwijzend
personeel*       – basisonderwijs19,319,319,419,419,219,219,1–
(voortgezet) speciaal onderwijs7,97,87,77,67,67,67,6        Personele
uitgaven/personeel       – basisonderwijs78,780,481,482,783,083,583,6–
(voortgezet) speciaal onderwijs77,278,980,280,380,580,380,5*De verhouding leerling/onderwijzend personeel is gebaseerd op de totale
omvang van het bekostigd personeel (o.a. taakrealisatie ten behoeve van directeur)
maar exclusief onderwijsassistenten.De toename van de gemiddelde schoolgrootte tussen 1995 en 1997 is het
gevolg van de leerlingentoename in deze periode en de T&B-operatie.Zoals uit deze tabel blijkt, vertoont de leerling/personeels-ratio een
lichte daling voor het basisonderwijs. Het dalende effect treedt sterker op
voor het (voortgezet) speciaal onderwijs. Deze daling impliceert een sterkere
stijging van het aantal formatieplaatsen dan de stijging van het aantal (ongewogen)
leerlingen op de teldatum.Dit wordt in het basisonderwijs veroorzaakt, doordat het aantal gewogen
leerlingen (tabel 3.3) sterker toeneemt dan het aantal ingeschreven leerlingen
(zie tabel 3.2). De daling in de leerling-personeelsratio treedt vooral op
in de periode van 1995 tot 1997. Dit houdt verband met de toekenning van onderwijsassistenten
per 1 augustus 1996.In het (voortgezet) speciaal onderwijs is te constateren dat het aantal
leerlingen in de onderwijssoorten (waar per leerling de meeste formatie beschikbaar
wordt gesteld) sterker stijgen dan de onderwijssoorten met minder formatie
per leerling. Dit verklaart een daling van de leerling/personeels-ratio.Uit tabel 3.6 blijkt dat de leerling/personeelsratio in het basisonderwijs
in de jaren 1995 tot en met 2000 naar verwachting minder dan 19 zal zijn.
Zo'n getal roept verwarring op, omdat velen op basis van de feitelijke ervaring
in de scholen menen dat de groepsgrootte in het basisonderwijs in de buurt
van 30 leerlingen ligt.De verhouding leerling/personeel is altijd gebaseerd op de totale omvang
van de (genormeerde) bekostiging van personeel. Deze formatie omvat alle componenten,
zoals genoemd in de voetnoot bij tabel 3.4. Hierin zijn ook componenten opgenomen
die geen invloed hebben op de groepsgrootte op de scholen (b.v. toekenning
formatie op basis van regeling bevordering arbeidsparticipatie ouderen (zgn.
BAPO-regeling) en vervanging). De groepsgrootte wordt in belangrijke mate
bepaald door de wijze waarop het bekostigde personeel op de scholen wordt
ingezet. Het eigen beleid van de school met betrekking tot inzet van personeel
en inkleuring van het onderwijs (groepsvorming, interne begeleiding, etc.)
en de omvang van de leeftijdsgroepen (jaarlichtingen) binnen de school zijn
daarbij belangrijke parameters. Het onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs
van september 1995 laat zien dat de daadwerkelijke groepsgrootte gemiddeld
24,3 is aan het begin van het schooljaar en gedurende het schooljaar oploopt
naar gemiddeld 25,7 aan het eind. Dan is 54 procent van de groepen
tussen de 20 en 30 leerlingen groot, 25 procent groter dan 30 leerlingen en
21 procent dus kleiner dan 20 leerlingen.De personele uitgaven/personeel laten van 1995 naar 1996 in zowel het
basis- en (voortgezet) speciaal onderwijs een sterkere stijging zien dan op
grond van de stijging van het aantal formatieplaatsen is te verwachten. Deze
sterke stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door:– Wijzigingen in de personele uitgaven die voortvloeien uit de cao
per 1 april 1996 (circa 65 miljoen gulden).– Bepalend voor de uitgaven 1995 is de gemiddelde personeelslast
(GPL) over prijspeil gemiddeld 1995. Voor de raming van 1996 ev. jaren is
de GPL per ultimo 1995 gehanteerd vermeerderd met de raming van de incidentele
loonsommutatie. Het betreft hier een structureel effect.– De maatregelen ter verbetering van de positie van het onderwijspersoneel
als gevolg van het Convenant I verklaren een stijging van de personele uitgaven
van 1995 naar 1996 van circa 60 miljoen gulden. b. Rechtspositionele uitgavenVanaf 1995 zijn de uitgaven voor de rechtspositionele uitkeringen in verband
met de oprichting van het Participatiefonds ondergebracht bij artikel 18.01
personele uitgaven. In tabel 3.1 zijn de uitgaven voor rechtspositionele uitkeringen
apart zichtbaar gemaakt. Tabel 3.7: Kengetallen
over wachtgelden 1995199619971998199920002001Totaal
aantal wachtgelders (x 38 uur)3 2042 8262 5672 4342 3542 3602 350Totaal
wachtgelduitgaven (x f 1 mln)215,7190,3172,8163,9158,5158,9158,2Gemiddelde
uitkering per full-time wachtgelder (x f 1)67 32467 32467 32467 32467 32467 32467 324Aantal
uitkeringsrechten (x 1)10 2469 0388 2097 7857 5297 5487 515In juni 1996 is met het Algemeen Bestuur van het Participatiefonds een
afspraak gemaakt over de hoogte van de voeding van het fonds. Het fonds ontvangt
deze middelen van de scholen, via een premieheffing. Het Rijk verstrekt de
scholen de gelden door ze in de personele bekostiging een opslag te geven.
Bij het systeem van opslag en premie, dat is ingevoerd op 1 augustus 1996,
garandeert het Rijk dat de scholen een hoeveelheid middelen zullen ontvangen
die overeenkomt met de hoogte van de voedingsafspraak. De hoogte van de opslag
en de premie hoeven niet gelijk aan elkaar te zijn. Het Participatiefonds
is verantwoordelijk voor de vaststelling van de hoogte van de premie. Ter
versterking van de financiële prikkels op decentraal niveau heeft het
Participatiefonds de mogelijkheid gekregen te differentiëren in premiestelling
tussen scholen. Daarnaast is voor de verdere beheersing van de wachtgelduitgaven
de instroomtoets door het Participatiefonds aangescherpt. De wachtgelduitgaven
in deze tabel betreffen de startpositie-budgetten van het Participatiefonds
op prijspeil 1995 zoals afgesproken in de cao OenW 93–95 en het Participatiefonds-akkoord.
Deze reeks is inclusief de taakstelling van in totaal 100 miljoen gulden afgesproken
in de cao OenW 93–95. Vanaf 1999 bevinden de budgetten zich op een constant
niveau. De onderbouwing (full-time equivalenten, gemiddelde uitkering en aantal
uitkeringsrechten) is afgeleid van de realisatiecijfers van de USZO per ultimo
december 1995. Zie ook de toelichting op beleidsterrein 26. c. MaterieelVoor de bekostiging van de materiële instandhouding is door de vereenvoudiging
van het Londo-stelsel met ingang van 1 januari 1997 het aantal leerlingen
de belangrijkste indicator.Ondanks een stijgende leerlingontwikkeling, die te zien is in tabel 3.2,
nemen de materiële uitgaven van 1995 naar 1996 af met 21,3 miljoen gulden.
Deze daling wordt voornamelijk veroorzaakt door de materiële opbrengst
als gevolg van T&B, die wordt gebruikt voor de in latere jaren optredende
kosten voor salarisgarantie T&B. De daling van de materiële uitgaven
van 1996 naar 1997 wordt veroorzaakt door de decentralisatie van de huisvesting
per 1 januari 1997 (zie de toelichting bij artikel 18.02). d. Overige uitgavenOnder de overige uitgaven (artikel 18.05) vallen de zogenaamde niet-wettelijke
uitgaven. Het gaat hier met name om de bekostiging van projectactiviteiten.
De overige uitgaven laten een daling zien. Dit is enerzijds het gevolg van
een schoning van het artikel van wettelijke uitgaven, die zijn overgeboekt
naar de wettelijke artikelen. Anderzijds is vanaf de Rijksbegroting 1995 vanuit
het projectenbudget compensatie geleverd voor diverse structurele taakstellingen. 4. Overige kerngegevensVoor het beleidsterrein primair onderwijs zijn verder de volgende kerncijfers
te geven. De met het beleidsterrein primair onderwijs samenhangende uitgaven
en ontvangsten studiefinanciering in het voortgezet speciaal onderwijs worden
geraamd op het beleidsterrein 25 «studiefinancieringsbeleid». Tabel 4.1: Met beleidsterrein
18 samenhangende uitgaven en ontvangsten (x 1 miljoen gulden) 1995199619971998199920002001Totaal
huisvestingsuitgaven11 082,71 055,9.....–
basisonderwijs896,2873,6.....–
(voortgezet) speciaal onderwijs186,5182,3.....Totaal
DOP28,30,20,1....–
basisonderwijs6,60,20,1....–
(voortgezet) speciaal onderwijs1,70,00,0....sf/ts/tsd
(voortgezet speciaal onderwijs)321,921,814,514,515,215,515,9Lesgelden
(voortgezet speciaal onderwijs)– 12,7– 14,6– 15,6– 17,1– 17,5– 18,1– 18,31 De post huisvesting bo en (v)so wordt met ingang van 1997
gedecentraliseerd naar het Gemeentefonds. 2 De verdeling van DOP-uitgaven
(art. 26.02) over de sectoren po, vo en bve is een benadering. 3
 Exclusief rentedragende leningen en leningen als gevolg van studievoortgangscontrole.
Inclusief kasschuiven OV-studentenkaart. Tabel 4.2: Kosten per
leerling (uitgaven x f 1000) 1995199619971998199920002001Kosten
per leerling excl. sf/ts/tsd, huisvesting1       – basisonderwijs5,15,25,15,25,25,35,3–
(voortgezet) speciaal onderwijs15,015,415,315,415,515,515,5–
totaal primair onderwijs5,85,95,96,06,06,16,1Additief:       Kosten
huisvesting per leerling       – basisonderwijs0,60,6.....–
(voortgezet) speciaal onderwijs1,61,5.....–
totaal primair onderwijs0,70,7.....Kosten
sf/ts/tsd per leerling       – basisonderwijs.......–
(voortgezet) speciaal onderwijs0,20,20,10,10,10,10,1–
totaal primair onderwijs0,00,00,00,00,00,00,0Lesgelden
per leerling       – basisonderwijs.......–
(voortgezet) speciaal onderwijs0,10,10,10,10,10,10,1–
totaal primair onderwijs0,00,00,00,00,00,00,01Deze kosten zijn opgebouwd uit de gesaldeerde uitgaven op
het beleidsterrein vermeerderd met de DOP-uitgaven, verminderd met de lesgelden
(vso). De kosten zijn gedeeld door het aantal ingeschreven leerlingen naar
kalenderjaar. Voor de precieze toedeling van uitgaven naar schoolsoort en
de opbouw van dit kengetal wordt verwezen naar het zakboekje «Financiële
Kerncijfers OCenW 1997».De kosten per leerling nemen geleidelijk toe. Dit komt vooral door ontwikkelingen
in de personele uitgaven (salarismaatregelen en de incidentele loonontwikkeling).
De kosten per leerling in het (voortgezet) speciaal onderwijs is een gemiddelde;
tussen de diverse onderwijssoorten bestaan verschillen in de kosten per leerling. Beleidsterrein 19 VOORTGEZET ONDERWIJS 1. AlgemeenHet beleidsterrein voortgezet onderwijs omvat de scholen voor voorbereidend
beroepsonderwijs (vbo), voor voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo)
en algemeen voortgezet onderwijs (mavo, havo) en de landelijke verzorgingsinstellingen.
De bekostiging van de personele en materiële uitgaven geschiedt op grond
van de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) en de Wet op de onderwijsverzorging
(WOV). Voorts zijn voor de personele bekostiging van kracht het Formatiebesluit
WVO en het Uitvoeringsbesluit WOV. Beleidsvoorbereidingen worden getroffen
om delen van het voortgezet speciaal onderwijs (vso) onder te brengen bij
de WVO. 2. BeleidDe belangrijkste ontwikkelingen in het beleid voor het voortgezet onderwijs
richten zich op het primaire proces binnen de scholen. Het gaat bij de vernieuwing
van het primaire proces om drie met elkaar samenhangende doelstellingen: een
brede ontwikkeling van alle leerlingen; het bevorderen van een actieve, zelfstandige
studiehouding; en recht doen aan verschillen tussen leerlingen. Deze doelstellingen
vormen de rode draad in de onderwijsinhoudelijke vernieuwingen in de basisvorming,
mavo/vbo/vso en havo/vwo.Voor het bereiken van deze doelstellingen in het primaire proces, dient
een aantal voorwaarden vervuld te zijn op het niveau van de school en het
stelsel. Op schoolniveau moeten de vernieuwingen tot een samenhangend geheel
worden gemaakt: de school is eenheid van verandering. Scholen moeten over
de ruimte en de middelen beschikken om de vernieuwing te kunnen implementeren;
zij moeten daarin zelf accenten kunnen leggen en prioriteiten kunnen stellen.
De school als lerende organisatie is zelf toegerust om na te gaan in hoeverre
de vernieuwingen geslaagd zijn en wat de sterke en zwakke punten in het dagelijks
functioneren zijn. De taak en positie van leraren zijn cruciaal in het welslagen
van de vernieuwingen. Van hen wordt een verandering van werkwijze verwacht.
Nascholing speelt hierin een belangrijke rol. Voor de toekomstige leraren
is ook de aanpassing van de lerarenopleidingen van belang.Op het niveau van het stelsel worden ondersteunende maatregelen genomen
in de vorm van wet- en regelgeving, procescoördinatie en schoolondersteuning.
Een gezamenlijke procescoördinatie voor het voortgezet onderwijs als
geheel zal de samenhang versterken tussen de basisvorming en de veranderingen
in de bovenbouw van mavo-vbo en havo-vwo. Hiertoe is het Procesmanagement
Voortgezet Onderwijs (PMVO) ingesteld.In het kader van het lokaal onderwijsbeleid (en het grote stedenbeleid)
krijgen gemeenten een toenemende verantwoordelijkheid voor een samenhangende
zorg voor de jeugd. Daarmee wordt duidelijk dat onderwijsbeleid ook een bijdrage
kan leveren aan schooloverstijgende doelen: het gaat niet enkel om het bereiken
van onderwijsinhoudelijke doelen, maar om het bevorderen van de ontplooiingskansen
van jongeren in brede zin.De planning van de beleidstrajecten is hieronder schematisch weergegeven.
In het schema zijn de beleidsonderwerpen ingedeeld in drie hoofdrubrieken:– onderwijsinhoudelijke vernieuwingen;– vernieuwingen in de randvoorwaarden voor succesvolle inhoudelijke
vernieuwingen: beleid met betrekking tot de school als organisatie, de leraren
en de ondersteuning;– jeugdbeleid: beleid met een schooloverstijgend karakter, gericht
op de optimale ontplooiing van jongeren.  19961997199819991.
Vernieuwing van het primaire proces     BasisvormingDoorlopende
ontwikkeling met aandacht voor samenhang met overig beleid, cultuur, sbkv,
e.d.  1 augustus: evaluatie     AfsluitingstoetsenAdvies
en beleidsreactieBijstelling beleidVoorbereiden toetsen- bank     Herziening
kerndoelen basisvormingVoorstel SLO kerndoelen, beleidsreactie1
augustus: publicatie AMvB1 augustus: nieuwe cyclus in scholen      Mavo/vbo/vso
wet- en regelgevingOntwikkeling en advisering wetgevingBesluitvorming
parlementImplementatie      Nieuwe examenprogramma's voor 3e
en 4e leerjaar mavo/vboOntwikkeling examenprogramma`sVaststelling1
augustus: start invoeringsproces      Theoretische, gemengde en
beroepsgerichte leerwegen mavo/vboVoorbereidingBesluitvorming1
augustus: invoering voor leerlingen in klas 1      Mavo/vbo/vso:
leerwegondersteunend en praktijkonderwijsOntwikkeling van beleid en
pilot-projecten; samenwerkingsverbanden voortgezet onderwijs en voortgezet
speciaal onderwijs Start met geleidelijke invoeringOvergangstraject     Mavo/vbo/vso;
infrastructuurOriëntatiefase; voorstellen herschikking 1
augustus: start invoeringsfase      Havo/vwo: nieuwe examenprogramma's
en studiehuisDiscussie over voorstellenBesluitvorming1 augustus: invoering      Havo/vwo: wetgevingOntwikkeling en advisering wetgevingBesluitvorming1
augustus: invoering      Studie- en beroeps- keuzeBeleidsnotitie, 
brochureUitvoering       2. Instellingenbeleid: mensen
en middelen     KwaliteitszorgWetsontwerp naar parlement;
onderwijsgidsInvoering schoolgids, schoolplan klachtenregelingInterne
kwaliteitszorgEvaluatie door inspectie     LerarenbeleidFormuleren
bekwaam- heidseisen RegelgevingInvoering     Lump
sum personeel1 augustus: invoeringStart monitoring1 augustus:
invoering landelijke GPLMonitoring     Lump sum materieelEvaluatie
BSM, beleidsvoorstelWetsontwerp, besluitvorming1 augustus: invoeringMonitoring
en evaluatie     Landelijke onderwijs-ondersteuningVoorbereiding
wetgevingBesluitvorming. Overgang van SVO naar NWO1 januari: invoering,
overheveling middelen naar scholen 3. Jeugdbeleid         Decentralisatie
achterstandenbeleid (GOA)Wetgeving1 augustus: invoering       Bestrijding
voortijdig schoolverlatenLandelijke voorlichtings-campagneBundeling
expertise; evaluatie RMC       Veilige schoolStart campagne, ontwikkeling
instrumentenInvoering instru- menten Evaluatie2.1. Vernieuwing van het primaire proces BasisvormingMet de basisvorming wordt beoogd alle leerlingen een brede ontwikkeling
te bieden. De didactische uitgangspunten «toepassing, vaardigheden en
samenhang» betekenen bovendien een belangrijke vernieuwing van het onderwijsleerproces,
met meer nadruk op toepassing van kennis en met meer oog voor de samenhang
tussen kennisgebieden. In het beleid voor de basisvorming is het belangrijk
scholen de tijd en mogelijkheden te geven om de basisvorming vorm te geven.De kerndoelen voor de periode 1998–2003 zullen uiterlijk in het
najaar van 1997 in een algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld.
Daarin zal de samenhang met de kerndoelen basisonderwijs en de nieuwe examenprogramma's
voor de bovenbouw tot uitdrukking komen. De nadruk zal nog sterker komen te
liggen op vaardigheden. De algemene maatregel van bestuur schept een kader
voor de wettelijk voorgeschreven afsluitingstoetsen.Over de afsluitingstoetsen voor de basisvorming kan dit najaar politiek
overleg plaatsvinden in de Tweede Kamer, naar aanleiding van het advies van
de Commissie Toetsing Basisvorming en de beleidsreactie op dat advies. Voor
het schooljaar 1996–1997 zal in hoofdlijnen dezelfde opzet gelden als
in het voorafgaande schooljaar, met dien verstande dat er nieuwe, verbeterde
toetsen beschikbaar zijn. Mavo/vbo/vsoIn de loop van 1997 vindt parlementaire besluitvorming plaats over de
beleidsoperatie mavo/vbo/vso. Het voorstel voor wijziging van de wet wordt
in het najaar van 1996 aan de Tweede Kamer aangeboden. Het voorstel beoogt
de aansluiting van het mavo en vbo op het vervolgonderwijs en de arbeidsmarkt
te verbeteren door deze onderwijsvormen meer het karakter te geven van voorbereidend
middelbaar beroepsonderwijs. Scholengemeenschappen met mavo en vbo mogen de
aanduiding «voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs» ook in
hun naam tot uiting laten komen.De aansluiting wordt verbeterd door het invoeren van:– leerwegen in de hogere leerjaren van het mavo en vbo;– leerwegondersteunend onderwijs als voorziening voor leerlingen
die met behulp daarvan dit onderwijs met goed gevolg kunnen voltooien;– de verplichting om scholen voor mavo, vbo en vso deel te laten
nemen aan samenwerkingsverbanden;– praktijkonderwijs voor het verzorgen van niet-diplomagericht onderwijs.Met de wetswijziging wordt tevens beoogd de positie te versterken van
het vso/lom, vso/mlk en vso/zmok binnen het voortgezet onderwijs. Daarmee
wordt bevorderd dat zo veel mogelijk leerlingen van het voortgezet speciaal
onderwijs een regulier diploma behalen. Tevens zal hierdoor de deskundigheid
in het voortgezet speciaal onderwijs beter kunnen worden benut in het voortgezet
onderwijs. Havo/vwoDe vernieuwing van de bovenbouw van havo en vwo moet leerlingen beter
voorbereiden op een vervolgstudie in het hoger onderwijs. Met de invoering
van profielen wordt beoogd de vakkenpakketten van leerlingen beter af te stemmen
op de in het hoger onderwijs benodigde voorkennis. Daarnaast wordt door introductie
van het studiehuis een belangrijke bijdrage geleverd aan het bevorderen van
een actieve, zelfstandige studiehouding.Op veel scholen wordt hard gewerkt aan de invoering van het studiehuis
en de oriëntatie op profielen en nieuwe vakinhouden. De kaders daarvoor
worden gegeven in de landelijke regeling:1. Het ontwerp van wet om de profielen en de studielastbenadering in te
voeren ligt thans voor advies bij de Raad van State.2. Verder worden de ontwerpen voorbereid voor de aanpassingen in het inrichtingsbesluit
en het examenbesluit.3. In het begin van 1997 kunnen voor de meeste vakken nieuwe examenprogramma's
in hun definitieve formele vorm beschikbaar zijn. Aan het Cito is gevraagd
de nu voorliggende inhoudelijke voorstellen technisch-redactioneel om te vormen
tot een «toetsprogramma» per vak. Studie- en beroepskeuzebegeleidingStudie- en beroepskeuzebegeleiding dient van een activiteit die min of
meer los staat van het reguliere onderwijs te veranderen in een activiteit
die een volwaardige en geïntegreerde plaats binnen het onderwijs van
de scholen inneemt. In 1996 is een plan van aanpak opgesteld, dat het kader
biedt waarbinnen diverse actoren concrete stimuleringsactiviteiten ter hand
nemen. 2.2. Instellingenbeleid: mensen en middelen KwaliteitszorgVoor een toelichting op het wetsvoorstel over de kwaliteitszorg verwijzen
we naar het beleidsterrein primair onderwijs. Het voorstel heeft betrekking
op primair en voortgezet onderwijs. LerarenbeleidHet Procesmanagement Vitale Lerarenopleidingen zal in 1997 voorstellen
formuleren ter verbetering van de kwaliteit van de lerarenopleiding voor de
eerste fase voortgezet onderwijs. Daarbij zal het aandacht besteden aan de
aansluiting van het curriculum van deze instellingen bij de grote onderwijsinhoudelijke
vernieuwingen in het voortgezet onderwijs.In 1997 moeten ook de startbekwaamheidseisen voor de leraren in het voortgezet
onderwijs worden geformuleerd. De startbekwaamheidseisen zijn richtinggevend
voor de inrichting van de curricula van de lerarenopleidingen en zullen de
gevolgen van de onderwijsinhoudelijke vernieuwingen voor de leraar in het
voortgezet onderwijs moeten concretiseren.Het overige beleid gericht op leraren heeft betrekking op meerdere onderwijssectoren;
dit beleid wordt beschreven in de toelichting op beleidsterrein 26. Lump-sum personeelDoor de invoering van lump-sum-bekostiging en de decentralisatie van een
deel van de arbeidsvoorwaardenvorming per 1 augustus 1996 hebben scholen meer
keuzemogelijkheden gekregen voor het voeren van een eigen beleid. In de achterliggende
periode is veel geïnvesteerd in de na- en bijscholing van schoolleiders/bestuurders
en financieel-administratief personeel.Hiernaast is veel aandacht besteed aan de signalen uit het veld betreffende
de berekeningsgrondslag en de hoogte van de personele vergoeding. In goed
overleg met de besturen- en personeelsorganisaties en de organisatie van schoolleiders
in het vo is vastgesteld dat deze op een correcte wijze zijn bepaald.Tijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging
van de WVO in verband met de invoering van lump-sum-bekostiging is toegezegd
dat de gevolgen van de invoering van het lump-sum-stelsel verder zullen worden
gevolgd (monitoring). Deze monitoring vindt plaats om onverwachte effecten
te signaleren, om tijdig in te kunnen spelen op eventuele negatieve ontwikkelingen
en om te bezien of de gewenste doelen worden gehaald. De eerste rapportage
zal naar verwachting plaatsvinden aan het eind van 1997. Lump-sum materieelNa de behandeling van de beleidsnota over het bekostigingssysteem materieel
(BSM) in de Kamer (in 1996) zal in het voorjaar van 1997 het wetsontwerp voor
de definitieve regeling van BSM aan de Kamer worden aangeboden. Na afronding
daarvan kan de invoering per 1 augustus 1998 plaatsvinden. In samenhang met
de monitoring voor de personele lump sum zullen ook de ontwikkelingen op materieel
terrein gevolgd worden. OnderwijsondersteuningHet voorstel voor de wet «subsidiëring landelijke onderwijsondersteunende
activiteiten» is gericht op een vereenvoudiging en flexibilisering
van de bestuurlijke en onderwijskundige hulpstructuren. In de nieuwe opzet
worden de aanvragen voor subsidie van de bestaande instellingen in competitie
met die van mogelijke andere instellingen beoordeeld. In de overgangsperiode
tot het jaar 2001 komen overigens uitsluitend de al bestaande instellingen
voor subsidiëring in aanmerking.De scholen zullen in 1998 direct de vruchten plukken van de veranderingen.
Met ingang van dat jaar ontvangen ze een deel van de ondersteuningsgelden
die nu nog rechtstreeks naar de landelijke pedagogische centra vloeien. Ze
kunnen dit budget vrij besteden. Dit bevordert de afstemming van de ondersteuning
op de beleidsprioriteiten van de scholen. 2.3. Jeugdbeleid Decentralisatie achterstandsbeleidVoor de toelichting op het gemeentelijk onderwijs- en achterstandenbeleid
verwijzen we naar het beleidsterrein primair onderwijs. Het betreffende beleid
heeft betrekking op primair en voortgezet onderwijs. Bestrijding voortijdig schoolverlatenIn 1996 is een landelijke voorlichtingscampagne «voortijdig schoolverlaten»
gestart. Een studie naar bundeling van landelijke expertise heeft inmiddels
geleid tot een «almanak voortijdig schoolverlaten». De regionale
meld- en coördinatiefunctie is belegd bij de gemeenten. Eind 1997 vindt
besluitvorming plaats over voortzetting van dit beleid. De veilige schoolHet Procesmanagement Basisvorming is in 1996 de campagne «de veilige
school» gestart. Doel van de campagne is dat scholen meer structureel
en planmatig gaan werken aan preventie en bestrijding van geweld en onveiligheid
binnen de school. De campagne duurt vier jaar en bestaat uit de ontwikkeling
en verspreiding van instrumenten voor de schoolorganisatie, symposia, een
06-lijn en de verzameling en verspreiding van «good practices»
uit het onderwijsveld. 3. Horizontale toelichting Voortgezet OnderwijsIn het voortgezet onderwijs is met ingang van 1 augustus 1996 de lump-sum-bekostiging
ingevoerd. De budgettaire onzekerheden voor de rijksbegroting zijn daarmee
beperkt tot voornamelijk die welke samenhangen met de ontwikkeling van het
aantal leerlingen. Tabel 3.1: Totaal uitgaven
en ontvangsten, uitgesplitst (x f 1 miljoen) 1995199619971998199920002001a. Personeel
15 690,25 876,75 909,95 924,86 043,36 151,56 257,8waarvan
asielzoekers 2   (28,2)(29,6)(29,6)(29,6)b. Rechtspositionele
uitkeringen239,0213,9193,9183,9177,8178,2177,2c. Materieel774,7770,9811,7835,1847,6854,0863,4d. Onderwijsverzorging98,4102,0102,4102,6102,8103,2103,4e. Overig174,674,154,450,049,345,044,1Totale
uitgaven6 976,97 037,67 072,37 096,47 220,87 332,07 445,9Totale
ontvangsten– 45,2– 36,8– 19,3– 11,3– 8,2– 8,2– 8,21 De personele uitgaven komen vanaf 1995 niet overeen met de
uitgaven van artikel 19.01. Dit wordt veroorzaakt doordat de rechtspositionele
uitkeringen, die vanaf 1995 naar artikel 19.01 zijn overgeboekt, apart zijn
vermeld. 2 De hier opgenomen bedragen voor asielzoekers
geven cijfermatig de aansluiting tussen de OCenW–leerlingenramingen
en de OCenW–begrotingsstanden. Vanaf 1998 staan de budgetten geparkeerd
op de aanvullende post «nader te bepalen/nader te verdelen» van
Financiën. Jaarlijks vindt een verrekening plaats op basis van recente
inzichten.Van 1995 naar 1996 doet zich een stijging voor van de totale uitgaven
met f 71,9 miljoen. Deze mutatie wordt in hoofdzaak veroorzaakt door
aanpassingen in de sfeer van de loonkosten (algemene salarismaatregelen, incidentele
loonstijging, maatregelen rond ABP (verhoging premie), fusies en verhoging
convenantsmiddelen). Binnen de mutatie van f 71,9 miljoen bevindt zich
ook een beperkte daling van de uitgaven aan materieel en rechtspositioneel
volume.Voor de jaren na 1996 is sprake van een geleidelijke stijging als gevolg
van ontwikkelingen in de incidentele looncomponent, het ABP-complex en de
beleidsintensivering door herschikking mavo/vbo (zie toelichting ad a en bij
artikel 19.01) en de beleidsintensivering door herschikking BSM (zie toelichting
ad c en bij artikel 19.02). De stijging is in de jaren 1997 en 1998 veel geringer
omdat er in 1996 en 1997 sprake is van een daling van het aantal leerlingen.De daling van de ontvangstenraming hangt samen met de invoering van de
lump-sum-bekostiging.In bovenstaande toelichting is het meerjarig beeld voor het beleidsterrein
voortgezet onderwijs globaal beschreven. In de navolgende tabellen wordt dit
verder uitgewerkt. a. PersoneelVan 1995 naar 1996 wordt de stijging van de personele uitgaven naast aanpassingen
in de loonkosten – hierboven toegelicht – voor circa f 100
miljoen veroorzaakt door de overboeking van overige uitgaven naar het personele
artikel.Met name vanaf 1997 is er sprake van een beleidsintensivering door herschikking
die samenhangt met het complexe beleidstraject mavo/vbo. In dat kader vindt
financiering plaats van de samenwerkingsverbanden tussen scholen voor voortgezet
onderwijs en scholen voor voortgezet speciaal onderwijs, de pilotprojecten
en de herschikking vbo (waarin begrepen de omscholing). De middelen hiervoor
lopen op van f 16,3 miljoen in 1997 tot f 30,0 miljoen in 2000.De personele bekostiging in het voortgezet onderwijs is afhankelijk van
(de samenstelling van) het aantal te bekostigen personeelsleden en de personeelslasten.
De hoeveelheid te bekostigen personeel is weer afhankelijk van het aantal
ingeschreven leerlingen. Tabel 3.2: Aantal ingeschreven
leerlingen (x 1000), 1995199619971998199920002001Ingeschreven
leerlingen848,8839,8833,6832,9838,5845,5855,1Bron: Referentieraming 1996In de tabel is te zien dat er voor het eerstkomende jaar nog steeds op
een daling wordt gerekend. Met ingang van 1999 vertonen de prognoses een duidelijke
groei van het aantal leerlingen. De ontwikkeling hangt nauw samen met de demografische
ontwikkeling en in mindere mate ook met de verwachte verblijfsduur van de
leerlingen.Overigens moet worden opgemerkt dat de feitelijke bekostiging is gebaseerd
op de leerlingaantallen per schooljaar en dat deze in de personeelsaantallen
doorwerken met een vertraging van één jaar (de zogenaamde t-1
bekostiging). Tabel 3.3: Personeelsaantallen
(full-time equivalenten x 1000)1 1995199619971998199920002001Totaal
bekostigd personeel63,262,862,562,262,362,763,3waarvan
onderwijzend51,150,250,149,849,950,150,61 Deze normatieve cijfers zijn inclusief aanvullende formatie,
frictie-opslag, adv, bapo en schoolprofiel.Het betreft hier normatief – dat wil zeggen op basis van de personele
formatieformules – berekende aantallen. Scholen kunnen afwijken van
het normatieve patroon door bijvoorbeeld minder personeel in hogere en/of
meer personeel in lagere salarisschalen aan te trekken.De met de ontwikkeling van de leerlingenaantallen samenhangende trendomslag
wordt zichtbaar vanaf 2000. b. Rechtspositionele uitkeringenHoewel de bedragen voor de rechtspositionele uitgaven met ingang van 1995
zijn toegevoegd aan de post personeel, worden zij hier afzonderlijk gepresenteerd. Tabel 3.4: Kengetallen
over wachtgelden 1995199619971998199920002001Full-time
equivalenten3 1822 8482 5822 4492 3682 3732 360Uitgaven
(bedragen x f 1 miljoen)239214194184178178177Gemiddelde
uitkering (bedrag x f 1 gld)75 10075 10075 10075 10075 10075 10075 100Aantal
uitkeringsrechten (x 1)10 0899 0308 1867 7647 5077 5247 482In juni 1996 is met het Algemeen Bestuur van het Participatiefonds een
afspraak gemaakt over de hoogte van de voeding van het fonds. Het fonds ontvangt
deze middelen van de scholen, via een premieheffing. Het Rijk verstrekt de
scholen de gelden door ze in de personele bekostiging een opslag te geven.
Bij het systeem van opslag en premie, dat is ingevoerd op 1 augustus 1996,
garandeert het Rijk dat de scholen een hoeveelheid middelen zullen ontvangen
die overeenkomt met de hoogte van de voedingsafspraak. De hoogte van de opslag
en de premie hoeven niet gelijk aan elkaar te zijn. Het Participatiefonds
is verantwoordelijk voor de vaststelling van de hoogte van de premie. Ter
versterking van de financiële prikkels op decentraal niveau heeft het
Participatiefonds de mogelijkheid gekregen te differentiëren in premiestelling
tussen scholen. Daarnaast is voor de verdere beheersing van de wachtgelduitgaven
de instroomtoets door het Participatiefonds aangescherpt. In het in de tabel
getoonde meerjarige beloop van de uitgaven komt tot uitdrukking dat er in
de voeding een taakstelling is opgenomen, conform de afspraken in de cao 1993/1995.
Vanaf 1999 bevinden de budgetten zich op een constant niveau. De onderbouwing
(full-time equivalenten, gemiddelde uitkering en aantal uitkeringsrechten)
is afgeleid van de realisatiecijfers van de USZO per ultimo december 1995.
Zie ook de toelichting op beleidsterrein 26.De ontwikkeling van het aantal instellingen laat zich illustreren met
de volgende tabel. Tabel 3.5: Aantal instellingen
en gemiddelde schoolgrootte 94/9595/9696/9797/9898/9999/0000/01Totaal
VO-scholen1 004784720700700700700Gemiddelde
schoolgrootte8451 0711 1581 1901 1981 2081 222Bron: Basisregistratie Instellingen (BRIN) tot en met september 1995,
daarna prognose conform scenario Integrale Leerlingtelling (ILT) 1995 Referentieraming
1996Het aantal instellingen voor het voortgezet onderwijs daalt nog en de
gemiddelde schoolgrootte neemt nog steeds toe. Het merendeel van de fusies
is nu, na 1 augustus 1996, echter achter de rug. Het potentieel voor nieuwe
fusies is aanzienlijk afgenomen. Het bestand zal zich naar verwachting stabiliseren
op ca. 700 scholen. De eventuele gevolgen van de beleidsvoornemens rond mavo/vbo
voor het aantal scholen zijn hierin nog niet meegenomen.Dat de gemiddelde schoolgrootte op het eind van de planperiode opnieuw
stijgt laat zich verklaren door de weer toenemende leerling- aantallen versus
het dan constant veronderstelde aantal scholen. Tabel 3.6: Aantal leerlingen
per personeelslid 1995199619971998199920002001Aantal
leerlingen per full–time equivalent personeel13,413,413,313,413,513,513,5Aantal
leerlingen per full–time equivalent onderwijzend personeel16,616,716,716,716,816,916,9Het aantal leerlingen per full-time equivalent personeel vertoont een
betrekkelijk stabiel beeld. Dit is in hoofdzaak het effect van enerzijds de
leerlingdaling en anderzijds een uitbreiding van de formatie door de arbeidsduurverkorting
en een verhoging van de middelen voor het schoolprofielbudget op grond van
convenant II. De middelen uit convenant II worden vooral ingezet voor verbetering
van het personeelsbeleid, onder meer in de vorm van begeleiding van beginnende
leraren. De stijging op het eind van de meerjarenraming heeft vooral te maken
met de groei van het aantal ingeschreven leerlingen, die met een vertraging
van een jaar doorwerkt in het aantal personeelsleden.De ontwikkeling van de gemiddelde personeelslast is weergegeven in tabel
3.7. Tabel 3.7: Uitgaven per
personeelslid (x f 1000) 1995199619971998199920002001Personele
uitgaven per full-time equivalent personeel90,193,694,595,296,998,198,8Het verschil tussen 1995 en de latere jaren is een gevolg van de eerder
genoemde ontwikkelingen, in het bijzonder die met betrekking tot de algemene
salarismaatregel, de incidentele loonstijging en de premiestijging bij het
Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds. c. MaterieelDe bekostiging van de exploitatie van scholen voor voortgezet onderwijs
is opgebouwd uit een bedrag per school, een bedrag per vierkante meter en
een bedrag per leerling (uitgesplitst in een algemeen bedrag en een bedrag
voor schoonmaakkosten). Daarmee zijn de uitgaven voor materieel in iets mindere
mate afhankelijk van het aantal leerlingen dan de uitgaven voor personeel.Het budget voor materiële uitgaven loopt vooral vanaf 1997 op (zie
tabel 3.1). Dit wordt met name verklaard doordat hiervoor extra geld uitgetrokken
wordt. Verder spelen ook de veranderingen rond het ABP en de ontwikkeling
in de leerlingenaantallen een rol, evenals een overboeking van middelen voor
studie- en beroepskeuzevoorlichting. Naar verwachting zal met ingang van het
schooljaar 1998/1999 het definitieve bekostigingsstelsel voor materiële
uitgaven van kracht worden. In de periode van 1 januari 1997 tot 1 augustus
1998 wordt f 50 miljoen uitgetrokken om scholen die met onderhoudsachterstanden
kampen een éénmalige tegemoetkoming te geven. d. OnderwijsverzorgingDe uitgaven voor de onderwijsverzorging vertonen voor de planperiode een
min of meer gelijkmatig beeld (zie tabel 3.1). De kleine stijging die aanwezig
is hangt samen met het ABP-complex. e. OverigDe daling in de overige uitgaven (zie tabel 3.1) is met name in de jaren
1995 tot en met 1997 voornamelijk het gevolg van de overheveling van posten
uit het artikel «overige uitgaven» naar de artikelen «personeel»
(19.01) en «materieel» (19.02). Ook los daarvan is voor alle jaren
sprake van een geleidelijk toenemende beperking van de overige uitgaven. 4. Overige kerngegevensVoor het beleidsterrein voortgezet onderwijs zijn verder de volgende ermee
samenhangende uitgaven en ontvangsten te geven die op andere beleidsterreinen
zijn geraamd. Tabel 4.1: Met beleidsterrein
19 samenhangende uitgaven en ontvangsten (x f 1 miljoen) 1995199619971998199920002001Huisvestingsuitgaven1513,5566,4.....DOP220,00,50,20000sf/ts/tsd3,
4378,1395,9336,3335334,7334,8336,2Lesgelden4– 274,9– 301,0– 307,4– 324,8– 324,5– 329,8– 351,41 De post huisvesting voortgezet onderwijs wordt met ingang
van 1997 naar het Gemeentefonds gedecentraliseerd. 2 De verdeling
van de uitgaven voor doorstroming onderwijspersoneel (DOP, art. 26.02) over
de sectoren primair onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie is een benadering. 3 Exclusief rentedragende
leningen en leningen als gevolg van studievoortgangscontrole. Inclusief kasschuiven
OV-studentenkaart. 4 De bedragen voor sf/ts/tsd en de lesgeldontvangsten
zijn exclusief de uitgaven en ontvangsten voor leerlingen in het agrarisch
onderwijs. Hiertoe zijn de bedragen met een vaste factor verlaagd.Tabel 4.2 toont de uitgaven per leerling. Tabel 4.2: Uitgaven per
leerling (uitgaven x f 1000) 1995199619971998199920002001Netto
uitgaven per leerling, exclusief studiefinanciering, tegemoetkoming studiekosten
en huisvesting7,98,08,18,18,28,38,3Bruto
uitgaven per leerling, exclusief studiefinanciering, tegemoetkoming studiekosten
en huisvesting8,28,38,58,58,68,78,7Additief       – uitgaven
huisvesting per leerling0,60,7.....– uitgaven
voor studiefinanciering en tegemoetkoming studiekosten per leerling0,40,50,40,40,40,40,4– lesgelden
per leerling0,30,40,40,40,40,40,4In de uitgaven per leerling zit een geleidelijke stijging. Dit wordt in
grote lijnen veroorzaakt door de algemene salarismaatregelen, incidentele
loonstijging en de ontwikkelingen op het punt van fusies, convenantseenheden,
materiële bekostiging en de bijstelling van het rechtspositievolume.
Het verschil tussen de netto en de bruto uitgaven per leerling betreft de
lesgelden; in de netto uitgaven zijn de inkomsten uit lesgelden afgetrokken
van de bruto uitgaven. Beleidsterrein 20 BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE
 1. AlgemeenHet beleidsterrein van beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bve) omvat– het secundair beroepsonderwijs (het huidige mbo en het huidige
leerlingwezen),– het vormingswerk,– het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) en– de basiseducatie (be).Het secundair beroepsonderwijs is bestemd voor leerlingen die niet meer
(volledig) leerplichtig zijn met een (voor)opleiding op het niveau van voorbereidend
beroepsonderwijs of middelbaar algemeen voortgezet onderwijs, en ongediplomeerden.
De volwasseneneducatie omvat tweede kans onderwijs (mavo, havo, vwo) en opleidingen
voor primaire sociale vaardigheden, alsmede Nederlands als tweede taal voor
allochtone Nederlanders (inclusief inburgeringstrajecten). Voorts behoren
de landelijke organen voor het beroepsonderwijs en een aantal landelijke ondersteuningsinstellingen
tot het bve-terrein.De wettelijke grondslag voor de instellingen is vanaf 1 januari 1996 de
Wet educatie en beroepsonderwijs. 2. BeleidVanaf 1 januari 1996 geldt voor het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie
(bve) de Wet educatie beroepsonderwijs (web). De web biedt de ontwikkelingskaders
voor een flexibel, hoogwaardig en op de maatschappij afgestemd bve-stelsel,
dat in staat is maatwerk te leveren aan de onderwijsdeelnemers. De instellingen
hebben een grote mate van autonomie. Binnen die autonomie is maatschappelijke
alertheid essentieel en dus ook de gewenste maatschappelijke verankering van
de Regionale Opleidingencentra (roc's) in de maatschappelijke omgeving.Het betreft hier bijvoorbeeld de nieuwe rol van gemeenten onder de web:
op basis van de lokale behoeften kopen de gemeenten educatie in bij de roc's.
Maar bijvoorbeeld ook de nieuwe verhouding tussen instellingen en landelijke
organen voor het beroepsonderwijs: nauwe samenwerking op het
terrein van eindtermen, examinering en beroepspraktijkvorming in de beroepsopleidende
en de beroepsbegeleidende leerweg die leidt tot een scherpere afstemming onderwijs
en arbeidsmarkt.Onderstaand schema bevat een overzicht van de beleidsontwikkelingen op
het terrein van het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie. Na het schema
volgt een toelichting.   19961997199819991.
WEB         Implementatie WEB1 januari: inwerkingtreding WEB        Bekostiging*
notitie hoofdlijnen bekostiging beroeps- onderwijs vanaf 2000 * notitie
hoofdlijnen bekostiging beroepsonderwijs tot 2000* AMvB's bekostiging
volwasseneneducatie en landelijke organen beroepsonderwijs * stabilisatie
bekostiging beroepsonderwijs.* AMVB bekostiging beroepsonderwijs vanaf
2000.      Beleidsagendaevaluatie beleidsagenda        2.
Kwaliteit         Kwalificatiestructuur beroepsonderwijs1
augustus: vaststelling eindtermen1 augustus: invoering nieuw opleidingenmodel       Kwalificatiestructuur
educatie1 januari: vaststelling eindtermen nt21 januari: eindtermen
voor het gehele aanbod educatie       Docenten/ consulentenRegeling
nieuwe taken docenten/ consulenten        InnovatieFaciliteitenregelingen        3.
Toegankelijkheid         DoelgroepenFaciliteitenregeling Regeling
inburgeringEvaluatie RMC-functieInvoering wet inburgering nieuwkomers Fiscale
faciliteit leerlingwezenInwerkingtreding        Mbo/hbo Start
projecten       Mbo/sfAdvies commissie; beleidsreactie        4.
Infrastructuur         ROC-vormingFaciliteitenregeling 1
januari: vaststelling roc-infrastructuur, vakscholen. 1 augustus: beslissing
over overige instellingen      Herkenbare vertegenwoordigingOprichting
BVE-Raad        Overdracht huisvesting Overdracht huisvesting       In-service-onderwijs 1
augustus: Overdracht en start nieuwe opleidingen  2.1. Wet educatie en beroepsonderwijs (web) Implementatie webDe web zal in de komende jaren verder worden geïmplementeerd. Verscheidene
hieronder genoemde beleidstrajecten staan in dit kader (bekostiging, roc-vorming,
kwalificatiestructuur). Daarnaast zal het examensysteem, met als kernelement
de externe legitimering, vanaf augustus 1997 in werking treden. Verder zullen
de eerste roc's voor mei 1997 een kwaliteitsverslag indienen. Het Centraal
Register Beroepsopleidingen is eind 1996 gevuld met opleidingen. Begin 1997
zal de spreiding van het aanbod hierin worden opgenomen. Wijze van bekostigingDe invoering van de web gaat gepaard met een nieuwe wijze van bekostiging.In 1997 treedt de stabilisatie van de bekostiging van het beroepsonderwijs
tot 2000 in werking. Dit betekent dat de vergoedingen die instellingen in
1997 ontvangen op basis van de oude bekostigingsvoorschriften stabiel blijven
tot 2000. Een eventuele aanpassing heeft te maken met het beschikbare geld
(de begroting) en het aantal deelnemers. Ook worden in 1997 de bekostigingsstelsels
voor de volwasseneneducatie en voor de landelijke organen beroepsonderwijs
vastgelegd in algemene maatregelen van bestuur. De Tweede Kamer heeft inmiddels
de hoofdlijnen voor de bekostiging van het beroepsonderwijs vanaf 2000 besproken.
Dit model gaat uit van bekostiging van roc's op basis van de toegevoegde waarde
die de instellingen leveren in termen van kennisverhoging bij de onderwijsdeelnemer.
In dit model wordt rekening gehouden met input- waaronder de vooropleiding
van deelnemers – en outputprestaties – waaronder het behalen van
een diploma. In de systematiek zijn tevens prikkels ingebouwd voor een effectief
doelgroepenbeleid. Beleidsagenda Educatie Beroepsonderwijs 1995–1999Het invoeringstraject van de web wordt begeleid door de beleidsagenda
educatie en beroepsonderwijs. De beleidsagenda kent vijf trajecten:– structuur en strategie,– kwaliteit en innovatie,– toegankelijkheid en rendement,– organisatiepatronen op het regionale vlak en– verbetering en versterking van de schoolstructuur.Deze vormen de pijlers van het invoeringsproces. De beleidsagenda biedt
een kader voor de dialoog tussen overheid en veld. Eind 1996 zal de beleidsagenda,
mede gelet op de stand van zaken van de invoering web, met het veld voor beroepsonderwijs
en volwasseneducatie worden geëvalueerd. Uit de beleidsagenda vloeit
een aantal faciliteitenregelingen voort, zoals nieuwe taken docenten en bve-2000. 2.2. Kwaliteit Kwalificatiestructuur beroepsonderwijsOp 1 augustus 1997 zal het nieuwe opleidingenmodel web starten. Dit model
maakt voor alle deelnemers maatwerk mogelijk door een gedifferentieerd
aanbod naar sector, naar niveau en naar leerweg. Het opleidingenmodel kent
vier kwalificatieniveaus:1. assistentenopleiding;2. basisberoepsopleiding;3. vakopleiding;4. middenkader- en specialistenopleiding.Elk niveau kent twee leerwegen: de beroepsbegeleidende en de
beroepsopleidende leerweg. Ook is er een categorie «andere
opleidingen», die zich op elk niveau kan voordoen en waarin opleidingen
in het particulier onderwijs een plaats kunnen vinden. Samen met de arbeidsmarktgerichte
leerweg in de eerste fase voortgezet onderwijs bieden de niveaus 1 en 2 van
de kwalificatiestructuur een sluitend aanbod, ook voor risicogroepen in het
onderwijs. In augustus 1996 zijn voor alle opleidingen in de kwalificatiestructuur
eindtermen geleverd door de landelijke organen beroepsonderwijs. Kwalificatiestructuur educatiePer 1 januari 1997 zal sprake zijn van eindtermen voor het hele aanbod
in de educatie, vervat in een samenhangende kwalificatiestructuur educatie.
De eindtermen worden (groten)deels vastgesteld door de minister en deels door
de instellingen. Met de vaststelling van deze kwalificatiestructuur educatie
wordt een belangrijke stap gezet richting de versterking van kwaliteit en
effectiviteit van de educatie.Belangrijk vraagstuk voor de invoering van de kwalificatiestructuur educatie
is die van de kwaliteit en organisatie van de toetsing en examinering van
de opleidingen en cursussen. Hierbij zal nadrukkelijk rekening gehouden worden
met de nieuwe bestuurlijke verhoudingen tussen rijk, instellingen en gemeenten.
Dit betekent dat de verantwoordelijkheid voor een adequate – in 1997
te volgen – aanpak van toetsing en legitimering primair ligt bij instellingen.
Daarnaast zal aandacht worden besteed aan de veranderingen in het aanbod in
verband met de voorgenomen wetgeving mavo/vbo en de afsluiting havo/vwo. Docenten/consulentenDe rol van de leraren zal sterk gaan veranderen; in het algemeen deel
van deze memorie van toelichting is een schets gegeven van die veranderingen.
Deze verandering vergt een tweesporenbeleid: enerzijds aanpassing van de opleidingen
en anderzijds deskundigheidsbevordering. Dit beleid strekt zich ook uit tot
de bve-sector. De komende jaren zal daarom binnen de bve-sector geld beschikbaar
blijven voor deskundigheidsbevordering van docenten en consulenten. InnovatieAls uitvloeisel van de Beleidsagenda is een aantal programma's opgezet
gericht op innovatieve toepassingen van nieuwe technologieën als hulpmiddel
in het leerproces («digitale leermiddelen») en als impuls tot
de vernieuwing van onderwijsinhouden. Het gaat hier om de programma's bve
2000, Aantrekkelijk Technisch Beroepsonderwijs (atb), Multimedia nt2 en de
zogenoemde Twin-projecten mbo-hbo. Daarnaast zijn er programma's gericht op
een grotere doorstroom en uitwisseling van kennis tussen roc's en bedrijfsleven
(landelijk en regionaal), waarbij het Bve-net als belangrijk communicatiekanaal
fungeert. Deze programma's, Externe Partners op het Bve-net en Transito, staan
in het teken van de nota Kennis in Beweging en zullen gedurende 1996 en 1997
in samenhang worden uitgevoerd. Instellingen in de bve-sector kunnen zich
op deze wijze een sterkere positie verwerven in de kennisinfrastructuur.Kenmerkend voor de programma's zijn het principe van co-financiering en
een grote nadruk op actieve verspreiding van de ervaringen die in de projecten
worden opgedaan.In 1997 zal naar meer inhoudelijke samenhang tussen de programma's worden
gezocht. Waar mogelijk worden deze programma's gekoppeld aan Europese programmalijnen
zoals Leonardo, Multimedia en Telematics. Daarmee zal de doelstelling van
de Beleidsagenda, «een naar inhoud en doelstellingen evenwichtig gespreid
aantal innovatieve acties waarvan de resultaten het gehele bve-veld ten goede
komen», ten volle worden gerealiseerd. 2.3. Toegankelijkheid DoelgroepenDe doelstelling toegankelijkheid vereist extra aandacht voor degenen die
in hun onderwijsloopbaan een steun in de rug nodig hebben. In het kader van
de Beleidsagenda Educatie Beroepsonderwijs 1995–1999 zal in 1997 de
integrale regeling doelgroepen worden verlengd. Deze regeling richt zich op
de bevordering van de deelname van allochtonen en ongediplomeerden, de participatie
van vrouwen in traditioneel mannelijke beroepen en het vergroten van de gediplomeerde
uitstroom van deze doelgroepen.Voor jongeren die ondanks inspanningen van roc's voortijdig de school
verlaten is bij gemeenten de regionale meld- en coördinatiefunctie (rmc)
belegd. De rmc beoogt een sluitende registratie en opvang van uitvallers.
De rmc-functie zal in 1997 worden geëvalueerd.Sinds 1 januari 1996 is de Regeling inburgering nieuwkomers van kracht.
Via deze regeling stelt de rijksoverheid extra middelen ter beschikking om
de gemeenten in staat te stellen nieuwkomers een inburgeringsprogramma aan
te bieden. In het kader van deze inburgeringsprogramma's volgen nieuwkomers
onderwijs in het Nederlands als tweede taal, maatschappij-oriëntatie
en beroepenoriëntatie. De inburgeringsprogramma's zijn er op gericht
nieuwkomers voldoende basis te bieden om zich in de Nederlandse maatschappij
te redden en hen in staat te stellen aansluiting te vinden op educatie en
arbeidsmarkt. Momenteel ligt het wetsvoorstel Inburgering nieuwkomers voor
advies bij de Raad van State. In dit wetsvoorstel wordt de gemeenten een zorgplicht
opgelegd een maximale inspanning te leveren om nieuwkomers in te burgeren;
nieuwkomers hebben de plicht zich te melden voor een inburgeringsonderzoek.
De scholingsprogramma's worden door de gemeenten ingekocht bij de roc's. Fiscale faciliteit leerlingwezenIn 1996 is veel aandacht besteed aan de versterking van het leerlingwezen.
Het bedrijfsleven vraagt naar praktisch opgeleiden en grote groepen deelnemers
wensen hun opleiding in een werksituatie te voltooien. De afwisseling van
leren en werken zorgt voor praktijkgericht beroepsonderwijs. De afgelopen
jaren viel een dalende instroom te constateren in deze beroepsbegeleidende
leerweg. Oorzaak hiervan was onder meer de kosten-baten afweging van de werkgevers.
Inmiddels zijn verscheidene initiatieven genomen om de dalende instroom een
halt toe te roepen:– de nieuwe fiscale faciliteiten. De overheid stelt aanvullende
faciliteiten beschikbaar voor werkgevers die leerarbeidsplaatsen instellen;– de roc-vorming, waarbij voltijds-onderwijs en duale trajecten
in één onderwijsinstelling worden ondergebracht en tot dezelfde
kwalificering kunnen leiden;– het introduceren van een doorstroommogelijkheid van de beroepsbegeleidende
leerweg naar het hbo in het kader van het Hoop 96;– een voorlichtingscampagne.In 1997 zal na evaluatie in samenwerking met het Centraal Orgaan van de
Landelijke Opleidingsorganen (colo) bezien worden welke verdere versterking
van het leerlingwezen gewenst is. Doorstroom mbo/hboOp 6 juni 1996 is een notitie naar de Tweede Kamer gezonden over verblijfsduurdifferentiatie
in het hoger beroepsonderwijs. De gevolgen voor de eindtermen voor het mbo
zullen in 1997 nader worden onderzocht. Waar nodig zullen de eindtermen in
1997 bijgesteld kunnen worden, zodat de in het hbo noodzakelijke bijstelling
van één jaar bij verwante doorstroom kan worden gerealiseerd.
Voor het opzetten van projecten om de samenwerking tussen regionale opleidingencentra
en hogescholen te bevorderen, is voor de jaren 1997 tot en met 2000 f 1,5
miljoen per jaar beschikbaar. Studiefinanciering mboZie hiervoor de toelichting bij beleidsterrein 25 «Studiefinancieringsbeleid» 2.4. Infrastructuur Vorming van regionale opleidingencentraDe faciliteitenregeling roc-vorming heeft tot doel het proces van roc-vorming
te stimuleren en te faciliteren. Dit faciliteren moet hand in hand gaan met
de versterking van het management en het realiseren van de meerwaarde van
het roc-concept.Van de 45 à 50 regionale opleidingencentra die zijn voorzien per
1 januari 1998, zijn er medio juli 1996 33 gevormd. Verwacht wordt dat eind
1996 tussen de 35 en 40 roc's zijn gevormd. Herkenbare vertegenwoordigingOm de dialoog en afstemming met het onderwijsveld goed te laten verlopen,
is het noodzakelijk dat het onderwijsveld vertegenwoordigd is in een herkenbare
organisatie. Op 4 april 1996 hebben de belangenorganisaties in het bve-veld
zich verenigd in de BVE-Raad. De BVE-Raad is daarmee de officiële gesprekspartner
van de minister namens de roc's.Ook een herkenbare vertegenwoordiging van de deelnemers in het secundair
beroepsonderwijs draagt bij aan de dialoog tussen veld en ministerie, instellingen
en deelnemers. Gestreefd wordt naar een herkenbare vertegenwoordiging. Overdracht huisvestingIn het wetsvoorstel «omkering kapitaaldienstfinanciering beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie» wordt het economische claimrecht van de schoolgebouwen,
nu nog bij OCenW, overgedragen aan de instellingen. Door deze overdracht worden
bve-instellingen verantwoordelijk voor de huisvesting en wordt het voor de
bve-instellingen mogelijk een integraal financieel beleid te voeren. Het wetsvoorstel
is reeds ingediend bij de Tweede Kamer. In verband met deze wijziging zijn
de budgetten bestemd voor huisvesting overgeboekt: van het beleidsterrein
huisvesting naar het beleidsterrein beroepsonderwijs en volwasseneducatie. In-service-onderwijsDe ministers van OCenW en VWS hebben met de Nederlandse Zorgfederatie
overeenstemming bereikt over de overdracht van het inservice-onderwijs naar
OCenW in het kader van de invoering van het nieuwe opleidingsstelsel voor
verpleging en verzorging per 1 augustus 1997.Op basis van deze overeenstemming is op 26 juni 1996 een overeenkomst
gesloten waarin de overheveling is vastgelegd van een macro-budget van 188,1
miljoen gulden van de zorgsector naar OCenW en van een VWS-bijdrage aan OCenW
van 10 miljoen. 3. Horizontale toelichtingDe bekostiging van het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en die van het
schoolspecifieke deel van het beroepsbegeleidend onderwijs zijn beide leerlingafhankelijk.
Het mbo-budget beslaat circa 62 % van het totale bve-budget. De praktijkcomponent
van het beroepsbegeleidend onderwijs, het vormingswerk en de volwasseneneducatie,
en overige uitgaven zijn gebudgetteerd.De personele vergoeding voor het mbo en leerlingwezen is afhankelijk van
het aantal te bekostigen personeelsleden en de gemiddelde prijs voor personeel
(gemiddelde personeelslast). Het aantal te bekostigen personeelsleden is voor
het mbo en leerlingwezen afhankelijk van het aantal deelnemers en de verhouding
tussen deelnemers en personeel (de ratio).De exploitatievergoeding is samengesteld uit een bedrag per leerling en
een bedrag per vierkante meter vloeroppervlakte voor gebouwen in eigendom
tot 1 januari 1997. Vanaf 1997 zal deze vergoeding per vierkante meter (eigenaarsvergoeding)
via de huisvestingsvergoeding worden bekostigd (circa f 48 miljoen).
Bij de overige sectoren is de hoogte van het budget bepalend voor de bekostiging
en hebben fluctuaties in de deelnemersaantallen geen invloed op de hoogte
van het geraamde budget.In de volgende tabel zijn de uitgaven meerjarig weergegeven voor de sector
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie. Tabel 3 1 Financiële
kerncijfers (x f 1 miljoen) 1995199619971998199920002001Totale
uitgaven3 410,83 615,53 965,64 098,74 135,74 145,44 161,9Exploitatie3 029,83 360,13 323,33 319,93 320,53 340,43 362,0– mbo1 909,12 094,32 037,82 043,12 042,82 050,42 063,6 waarvan
asielzoekers1)   (4,4)(4,7)(4,7)(4,7)– leerlingwezen466,0468,0477,1474,9474,7481,7484,4 waarvan
cursusgeldontvangsten(– 53,4)(– 49,3)(– 48,3)(– 46,7)(– 46,7)(– 46,7)(– 46,7)– vormingswerk122,2133,6133,7133,4133,6134,9135,8– tweede-kans-onderwijs532,5664,2674,6668,6669,4673,4678,1 waarvan
inburgering (127,1)(133,1)(138,2)(137,7)(137,7)(137,7)Inservice-onderwijs  82,6198,1198,1198,1198,1Huisvesting  271,5299,2302,0302,0302,0Rechtspositionele
uitkeringen170,7(154,5)(140,4)(133,1)(128,8)(129,1)(128,5)Overig210,3255,4288,3281,6315,1304,9299,8– artikel
20 01117,8140,9193,4188,4212,4209,4211,4– artikel
20 0392,5114,494,893,1102,795,588,4Totale
ontvangsten– 83,7– 104,4– 96,4– 90,7– 87,7– 87,7– 87,71 De hier opgenomen bedragen voor asielzoekers geven cijfermatig
de aansluiting tussen de OCenW-leerlingenraming en de OCenW-begrotingstotalen.
Vanaf 1998 staan de budgetten geparkeerd op de aanvullende post «nader
te bepalen/nader te verdelen» van Financiën. Jaarlijks vindt een
verrekening plaats op basis van de recente inzichten.De stijging van de uitgaven in 1996 ten opzichte van 1995 wordt grotendeels
veroorzaakt door de gewijzigde loonkostenberekening door de verzelfstandiging
van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds. Ook de incidentele loonsomstijging
zorgt voor een stijging. Daarnaast komt de stijging van 1996 ten opzichte
van 1995 voornamelijk door de prioriteit van met name Nederlands als tweede
taal. Naast een reallocatie binnen de budgetten voor volwasseneneducatie voor
inburgering heeft dit geleid tot extra budgetten met ingang van 1996 voor
inburgering en overig nt2-onderwijs. De stijging in de exploitatiekosten wordt
beïnvloed door het feit, dat deze vanaf 1996 de uitgaven bevatten voor
rechtspositioneel uitkeringen welke nu aan de instellingen worden verstrekt.
De instellingen betalen deze gelden aan het Participatiefonds. De stijging
in 1997 ten opzichte van 1996 (f 350 miljoen) wordt voornamelijk veroorzaakt
door de overboeking van de huisvestingsbudgetten en de budgetten voor inservice-onderwijs.In de overige uitgaven van artikel 20.01 zijn onder andere de geraamde
bedragen opgenomen van de diverse onderwijsondersteunende instellingen zoals
het centrum voor innovatie van opleidingen (cinop), het landelijk dienstverlenend
centrum (LDC) en de regionale dienstencentra voor studie en beroepskeuzevoorlichting
(rdc's).Daarnaast zijn hier ook uitgaven voor examens opgenomen, deels ook voor
niet-bve-sectoren, alsmede uitgaven op projectbasis en middelen ter stimulering
van de scholingsmarkt. Ook de geraamde bedragen voor de opleidingsschepen
en internaten voor nautisch onderwijs zijn hier ondergebracht. Tabel 3.2 Aantal ingeschreven
leerlingen 1995199619971998199920002001Regulier
onderwijs       – mbo270 400272 400267 400265 200263 300262 700263 400–
cursisten leerlingwezen126 900126 400126 900126 500124 700122 200119 900–
vormingswerk14 20014 20014 10014 10014 10014 00014 100        Tweede-kans-onderwijs       –
deeltijd-mbo40 00039 30038 90038 60038 40038 20038 000–
coo125 6873 900.....–
basiseducatie128 700128 700128 700128 700128 700128 700128 700–
vavo71 10069 60068 00066 00063 20059 70055 5001 Het cursorisch ondernemersonderwijs (coo) wordt beëindigd,
waardoor er vanaf 1997 geen deelnemers meer zijn. Bronnen: Referentieraming
1996 CBS-telling deelname basiseducatieDe deelname aan het reguliere onderwijs lijkt in de toekomst licht te
dalen. Deze daling doet zich met name voor bij de lange mbo-opleidingen. Deze
daling wordt voor een deel weer gecompenseerd door een groei bij de korte
opleidingen in het mbo.Voor het leerlingwezen wordt een daling voorzien. Het in gang gezette
beleid ter stimulering van het leerlingwezen, zoals de fiscale maatregel,
leidt ertoe dat deze daling minder sterk is dan vorig jaar werd voorzien. Tabel 3.3 Personeelsaantallen
(full time equivalenten) 1995199619971998199920002001Totaal
bekostigd personeel23 10023 00023 00022 90022 90022 90022 900–
mbo18 10018 00018 00018 00018 00018 00018 000–
leerlingwezen5 0005 0005 0004 9004 9004 9004 900Waarvan
onderwijzend17 10017 10017 10017 00017 00016 90016 900–
mbo13 70013 70013 70013 70013 70013 60013 600–
leerlingwezen3 4003 4003 4003 3003 3003 3003 300De opgenomen personeelsaantallen zijn afgeleid uit de normatieve bekostigingsvoorschriften
en volgen de ontwikkelingen in de leerlingenaantallen. Tabel 3.4 geeft de
verhouding weer tussen het aantal leerlingen en het aantal personeelsleden. Tabel 3.4 Personeelsratio's 1995199619971998199920002001Leerling/personeel       –
mbo15,015,014,914,714,614,614,6–
leerlingwezen25,425,325,425,825,424,924,5Leerling/onderwijzend
personeel       – mbo19,919,719,519,419,219,319,4–
leerlingwezen37,337,237,338,337,837,036,3De daling van de ratio in het mbo wordt veroorzaakt doordat de verwachte
onderwijsdeelname een verschuiving laat zien naar sectoren met relatief lagere
personeelsratio's.De daling in het leerlingwezen is het gevolg van de constante formatie
bij de landelijke organen beroepsonderwijs bij een verwachte afnemende deelname. Tabel 3.5 Kengetallen
over wachtgelden 1995199619971998199920002001Totaal
aantal wachtgelders (x 38 uur)2 1021 9021 7291 6391 5851 5891 582Totaal
wachtgelduitgaven (x f 1 mln)170,7154,5140,4133,1128,8129,1128,5Gemiddelde
uitkering per fulltime-wachtgelder (x f 1)81 21981 21981 21981 21981 21981 21981 219Aantal
uitkeringsrechten (x 1)6 6105 9805 4365 1554 9864 9974 974Bron: IB-Groep/USZOIn juni 1996 is met het Algemeen Bestuur van het Participatiefonds een
afspraak gemaakt over de hoogte van de voeding van het fonds. Het fonds ontvangt
deze middelen van de scholen, via een premieheffing. Het Rijk verstrekt de
scholen de gelden door ze in de personele bekostiging een opslag te geven.
Bij het systeem van opslag en premie, dat is ingevoerd op 1 augustus 1996,
garandeert het Rijk dat de scholen een hoeveelheid middelen zullen ontvangen
die overeenkomt met de hoogte van de voedingsafspraak. De hoogte van de opslag
en de premie hoeven niet gelijk aan elkaar te zijn. Het Participatiefonds
is verantwoordelijk voor de vaststelling van de hoogte van de premie. Ter
versterking van de financiële prikkels op decentraal niveau heeft het
Participatiefonds de mogelijkheid gekregen te differentiëren in premiestelling
tussen scholen. Daarnaast is voor de verdere beheersing van de wachtgelduitgaven
de instroomtoets door het Participatiefonds aangescherpt. In
het in de tabel getoonde meerjarige beloop van de uitgaven komt het bve-deel
van de taakstelling van f 100 miljoen, conform de afspraken in de cao
1993/1995, tot uitdrukking. Vanaf 1999 bevinden de budgetten zich op een constant
niveau. De onderbouwing (full-time equivalenten, gemiddelde uitkering en aantal
uitkeringsrechten) is afgeleid van de realisatiecijfers van de USZO per ultimo
december 1995. Zie ook de toelichting op beleidsterrein 26. Tabel 3.6 Aantal instellingen 93/9494/9595/9696/97scholen
met mbo133129123121categoraal Leerlingwezen7666categoraal
Vormingswerk54221716Bron: Basisregistratie voor instellingen Centrale Financiën Instellingen
(BRIN/Cfi) 1996De bij de sectorvorming en vernieuwing middelbaar beroepsonderwijs ingezette
vermindering van het aantal onderwijsinstellingen heeft zich in het kader
van de vorming van Regionale onderwijscentra (roc's) doorgezet: van ruim 400
instellingen in 1990 via circa 150 instellingen per 1 augustus 1995 naar op
termijn 45 à 50 roc's waarin bve-onderwijsactiviteiten worden aangeboden.
Medio 1996 waren reeds 33 roc's gevormd. 4. Overige kerngegevensVerder zijn er nog kerncijfers te geven die met dit beleidsterrein samenhangen,
maar die geraamd zijn op beleidsterrein 25 studiefinanciering en tot 1997
op het beleidsterrein 26 overige programma-uitgaven. Tabel 4.1 Met beleidsterrein
20 samenhangende financiële kerncijfers (x f 1 mln.) 1995199619971998199920002001DOP
1)5,00,10,0....–
mbo3,30,10,0....– niet–mbo1,70,00,0....sf/ts/tsd
(mbo) 2, 31 074,81 143,71 098,61 004,2881,5861,8873,7Les-
en collegegelden (mbo) 3)– 356,9– 389,3– 398,8– 428,2– 434,9– 442,1– 443,31 De verdeling van de DOP-uitgaven (art. 26.02) over de sectoren
primair onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
is een benadering. 2 Exclusief rentedragende leningen en leningen
als gevolg van studievoortgangscontrole. Inclusief fiscale faciliteit leerlingwezen,
kasschuiven OV-studentenkaart en maatregelen sf/mbo. 3 De bedragen
voor sf/ts/tsd en de lesgeldontvangsten zijn exclusief de uitgaven en ontvangsten
voor leerlingen in het agrarisch onderwijs. Hiertoe zijn de bedragen met een
vaste factor verlaagd. Tabel 4.2 Kosten per leerling
(x f 1000) 1995199619971998199920002001Kosten
per leerling mbo excl. sf/ts/tsd, huisvesting6,46,66,56,56,66,66,6Bruto
kosten per leerling mbo, excl. sf/ts/tsd, huisvesting7,78,08,08,18,38,38,3Additief:       Kosten
huisvesting per leerling mbo10,80,80,80,80,80,80,8Kosten
sf/ts/tsd per leerling mbo3,94,24,13,83,33,33,3Lesgeld
per leerling mbo1,31,41,51,61,71,71,7Deelkosten
per leerling- leerlingwezen3,94,04,14,04,14,34,4Deelkosten
per leerling vormingswerk9,110,110,210,210,310,510,41 De huisvestingskosten per leerling in het mbo zijn vanaf
1997 constant gehouden in afwachting van een nadere verdeling over de verschillende
soorten onderwijs.De kosten per leerling voor het mbo zijn opgebouwd uit het «mbo-deel»
van de gesaldeerde uitgaven op het beleidsterrein, vermeerderd met het «mbo-deel»
van de DOP-uitgaven en verminderd met de les- en collegegelden. De bruto kosten
per leerling mbo zijn niet verminderd met les- en collegegelden. De «deelkosten
per leerling» voor het leerlingwezen en het vormingswerk zijn alleen
opgebouwd uit de gesaldeerde uitgaven op het beleidsterrein. Gedeeld is door
het aantal ingeschreven leerlingen naar kalenderjaar. Voor de precieze toedeling
van uitgaven naar schoolsoort en de opbouw van dit kengetal wordt verwezen
naar het zakboekje «Financiële Kerncijfers OCenW 1997».De kosten per leerling in het vormingswerk stijgen als gevolg van een
daling in de deelname bij gelijkblijvend budget.Voor alle schoolsoorten geldt, dat de oploop in latere jaren voornamelijk
wordt veroorzaakt door de stijging van de incidentele loonsom en de gewijzigde
loonkostenberekening als gevolg van de verzelfstandiging van het Algemeen
Burgerlijk Pensioenfonds. Beleidsterrein 21 HOGER BEROEPSONDERWIJS 1. AlgemeenHet beleidsterrein hoger beroepsonderwijs omvat de voorzieningen van het
hoger beroepsonderwijs, inclusief de rechtspositionele uitkeringen en de huisvestingsvergoeding
voor deze sector van het onderwijs.De wettelijke grondslag voor de bekostiging ligt in de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) en de bekostiging vindt plaats
volgens het Bekostigingsbesluit WHW en de Regeling bekostiging hoger onderwijs. 2. BeleidDe onderwerpen die in dit begrotingsjaar hoog op de hbo-beleidsagenda
staan, zijn:– de uitwerking van de beleidsvoornemens uit het HOOP 1996;– het werkprogramma Kwaliteit en Studeerbaarheid;– de arbeidsvoorwaarden en de wachtgelden;– de lerarenopleidingen;– het kunstvakonderwijs.De belangrijkste ontwikkelingen op deze beleidsagenda worden hier kort
beschreven. 2.1. Uitwerking beleidsvoornemens HOOP 1996 Doorstroom mbo-hboDe notitie Plan van Aanpak verblijfsduurdifferentiatie hbo
is aangeboden aan de voorzitter van de Tweede Kamer (bij brief van 6 juni
1996). Deze notitie voorziet in een aantal maatregelen om de verkorting van
de verblijfsduur van mbo'ers in het hbo mogelijk te maken, zoals met de hogescholen
is afgesproken.In overleg met OCenW zullen mbo en hbo op landelijk niveau afspraken maken
over de definiëring van verwante opleidingen en over aansluiting van
mbo-eindtermen op instroomprofielen hbo. Op regionaal niveau zullen de instellingen
gezamenlijk werken aan de totstandkoming van optimale doorstroomtrajecten.
Hogescholen zullen hun programma's zodanig differentiëren dat voor mbo'ers
vrijstellingen van 42 studiepunten gerealiseerd kunnen worden.
Voor die studenten die het hbo niet in drie jaar kunnen afronden wordt een
regeling ontworpen die voorziet in individuele steun uit het studiefonds.
Met dit pakket maatregelen worden drie doelen nagestreefd: effectieve en efficiënte
leerwegen creëren, de doorstroom van mbo'ers naar het hbo op peil te
houden, en vernieuwing in het beroepsonderwijs stimuleren.Voor de verbetering van de samenwerking tussen mbo en hbo, op landelijk
en op regionaal niveau, is op jaarbasis een bedrag gereserveerd van f 3
miljoen gedurende de periode 1997–2000, waarvan f 1,5 miljoen voor
het hbo. Leren/werkenIn het akkoord dat de bewindslieden van OCenW in het kader van het HOOP
1996 met de hogescholen hebben afgesloten, is afgesproken dat hogescholen
ernaar zullen streven om meer studenten deel te laten nemen aan duale trajecten.
Duale trajecten versterken het beroepsgericht karakter van het hbo en verbeteren
de relatie tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Ter versterking van de dualisering
in het hbo heeft het kabinet besloten een fiscale faciliteit in te zetten
(zie algemeen deel van de memorie van toelichting).De maatregel heeft een experimenteel karakter met in eerste instantie
een looptijd van drie jaar vanaf 1997 en is van toepassing op werkgevers in
technisch-commerciële bedrijfssectoren die «hbo-ers in opleiding»
een voltijdse leer/werk-plaats aanbieden op basis van een onderwijs-arbeidsovereenkomst. OpleidingenaanbodDe hogescholen zullen in het najaar, onder regie van de HBO-Raad, een
proces starten dat moet leiden tot een beperkter aantal brede beroepsgerichte
opleidingen, waarvan de naamgeving en de gemeenschappelijke stam landelijk
zijn vastgelegd in goed overleg met het bedrijfsleven. Doel van de operatie
is een transparanter opleidingenaanbod, dat niet alleen meer garantie biedt
voor het verwerven van brede basisvaardigheden, maar ook de stabiliteit in
het systeem verhoogt. De voorstellen van de HBO-Raad zullen worden getoetst
aan het programma van eisen van de overheid voor macro-doelmatigheid en kwaliteit.
De verwachting is dat het proces gefaseerd zal worden afgewikkeld. Gedurende
de periode van het huidige moratorium kan een nieuwe opleidingenstructuur
worden ingevoerd en een onderzoek naar bovensectorale clustering van opleidingen
worden afgerond en geïmplementeerd. In het Ontwerp-HOOP 1998 zal hier
nader op worden ingegaan. Wetgeving HOOP 1996De voorstellen uit het HOOP 1996 die wetswijziging vereisen, worden uitgewerkt
in een wetsvoorstel dat in april 1997 aan de Tweede Kamer wordt aangeboden. 2.2. Kwaliteit en StudeerbaarheidIn juli 1996 zijn de middelen uit het studeerbaarheidsfonds in een eerste
ronde toegewezen op basis van de beslissing van de minister van OCenW op de
eerder dit jaar ingediende projectvoorstellen. Daarbij is gebruik gemaakt
van het oordeel van de inspectie over de kwaliteitsmanagementplannen en het
advies van de commissie «Beoordeling Projectvoorstellen Studeerbaarheidsfonds»
onder leiding van prof. dr. W.H.F.W. Wijnen. Op 18 juni 1996 en op 10 juli
1996 heeft de Tweede Kamer een rapportage ontvangen met de algemene indruk
van de minister over de kwaliteitsmanagementplannen en projectvoorstellen,
en over het oordeel dat de minister daaraan verbindt over de toekenning van
geld uit het studeerbaarheidsfonds. Daarbij is aangegeven dat in het afgelopen
jaar een goede impuls is gegeven aan de verbetering van de kwaliteit en studeerbaarheid
in het hoger onderwijs.Daarnaast wordt verwezen naar de rapportage van de Inspectie over de kwaliteitsmanagementplannen
in het hoger onderwijs. De Inspectie vindt dat bij een substantieel aantal
instellingen de noodzakelijke condities aanwezig zijn om tot een daadwerkelijke
verbetering van kwaliteit en studeerbaarheid te komen. De Inspectie stelt
dat de meeste instellingen serieuze pogingen hebben ondernomen om te komen
tot kwaliteitsbeleid, al dan niet in het verlengde van reeds in gang gezette
ontwikkelingen.De wet inzake aanpassing van de collegegeldbepalingen en afschaffing verblijfsduurbeperkingen,
zoals aanvaard door de Eerste en Tweede Kamer, voorziet in een stapsgewijze
collegegeldverhoging in de jaren 1996, 1997 en 1998. Deze collegegeldverhoging
vindt plaats onder de voorwaarde dat er voldoende voortgang wordt geboekt
ten aanzien van kwaliteit en studeerbaarheid.Uit het voorgaande blijkt dat de afgelopen periode door de instellingen
van hoger onderwijs veel is gedaan aan de verbetering van kwaliteit en studeerbaarheid.
Het kabinet concludeert om die reden dat de verhoging van het collegegeld
in 1997 zoals gepland door kan gaan.In de brieven van 18 juni en 10 juli is aangegeven dat een aantal instellingen
is uitgenodigd hun kwaliteitsmanagementplan aan te passen, omdat de Inspectie
vond dat de ingediende kwaliteitsmanagementplannen onvoldoende tegemoet kwamen
aan de vereisten uit het rapport Kwaliteit en Studeerbaarheid. Over de resultaten
van deze activiteiten zal de Tweede Kamer nog voor de begrotingsbehandeling
nader worden geïnformeerd. Aantrekkelijkheid technisch hoger beroepsonderwijsHet aantrekkelijker maken van het technisch beroepsonderwijs is ook in
1997 een speerpunt in het beleid. In het kader van Kwaliteit en Studeerbaarheid
is «techniek» als landelijke prioriteit aangemerkt. In het verlengde
hiervan hebben hogescholen diverse projectvoorstellen ingediend op het terrein
van de onderwijskundige vernieuwing in deze sector. AfstudeerfondsenWijzigingen in de WHW en het Uitvoeringsbesluit WHW zullen moeten leiden
tot aanpassingen van de instellingsregelingen voor afstudeersteun. Daarnaast
zullen wij een regeling treffen die er onder andere op gericht is om studenten
financieel te ondersteunen als zij deelnemen aan de werkzaamheden van een
visitatiecommissie. Deze voorziening geldt ook voor studenten die bestuurslid
zijn van een politieke jongerenorganisatie of bestuurslid van een landelijke
organisatie die zich richt op de behartiging van een onderwijskundig belang. 2.3. Arbeidsvoorwaarden en wachtgelden Decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming hoger onderwijsDe Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen heeft een advies ontvangen
van een commissie onder leiding van dr. J.A. van Kemenade over de mogelijkheden
voor verdergaande decentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming.
Uit dat advies blijkt dat decentralisatie voor de hogescholen en universiteiten
onder bepaalde condities mogelijk is.Deze condities zijn infrastructureel, procedureel en financieel van aard.
Tevens zal moeten worden bezien of aanvullende waarborgen noodzakelijk zijn
voor de kwaliteit van het voorzieningenniveau.Bij een dergelijke decentralisatie kunnen in principe bij de meest vergaande
vorm alle bevoegdheden voor de arbeidsvoorwaarden op het bedrijfstakniveau
komen te liggen. Dit met uitzondering van de pensioenvoorziening, die vooralsnog
door de minister van Binnenlandse Zaken geregeld blijft. Over het genoemde
advies en de beleidsreactie daarop zal in het najaar overleg worden gevoerd
met de Tweede Kamer. WachtgeldenOp 9 april 1996 is met de HBO-Raad het akkoord «wachtgeldarrangement
hbo 1996 – 2004» gesloten. Dit akkoord bevat afspraken over
het verder terugdringen en beheersen van de wachtgelduitgaven voor gewezen
personeel van de instellingen. Om nieuwe instroom in de werkloosheidsregeling
zoveel mogelijk te beperken, is met ingang van 1 juli 1996 een nieuwe verrekenwijze
van de kosten met de rijksbijdrage van de hogeschool ingevoerd. Daarbij wordt
onderscheid gemaakt tussen de zogenoemde wettelijke kosten, ten laste van
het collectief van de hogescholen, en de bovenwettelijke kosten, ten laste
van de individuele hogescholen. Daarnaast zijn maatregelen genomen om het
bemiddelingstraject te verbeteren en worden aanvullende flankerend-beleidsinstrumenten
ingezet. 2.4. LerarenopleidingenHet streven is de kwaliteit van de lerarenopleidingen te verhogen en de
doelmatigheid te vergroten. Om de verspreide expertise te bundelen, is gekozen
voor een aanpak die is gericht op de ontwikkeling van samenwerkingsverbanden
en het totstandkomen van een gezamenlijk curriculum. Dit betreft respectievelijk
de lerarenopleidingen basisonderwijs en de lerarenopleidingen voortgezet onderwijs
(NLO's). Tevens is deze aanpak er op gericht dat de lerarenopleidingen voorop
gaan lopen in het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT).
De internationale commissie COMMITT onder leiding van prof. dr. Tj. Plomp
zal dit najaar adviseren over de manier waarop informatie- en communicatietechnologie
in de lerarenopleidingen geïntegreerd kan worden. Met het parlement zal
dit najaar overleg plaatsvinden over het Plan van Aanpak dat het procesmanagement
lerarenopleiding, onder leiding van ir. W.C.M. Van Lieshout, in juli 1996
heeft aangeboden. 2.5. KunstvakonderwijsDe afstemming tussen het kunstvakonderwijs en de kunstpraktijk verbeteren
is een van de lijnen uit de Cultuurnota 1997–2000. Deze afstemming is
mede gericht op het versterken van de positie van startende kunstenaars.Het beleid tot nu toe behoeft bijstelling. De eerdere generieke beperking
van de instroom van studenten en de globalisering van het opleidingenaanbod
werken niet toe naar een heldere en doelmatige inrichting van het kunstvakonderwijs.
Bovendien blijkt de uitstroom uit bepaalde kunstopleidingen nog steeds veel
te groot en blijken ook buiten het kunstvakonderwijs opleidingen te worden
verzorgd die zijn gericht op kunst en cultuur. Een betere regionale en sectorale
samenwerking tussen de instellingen voor kunstvakonderwijs moet niet alleen
nieuwe ruimte geven aan taakverdeling, maar ook aan een grotere differentiatie
van opleidingen in soorten en maten en aan een verdere capaciteitsafstemming.
Dat leidt zowel tot verhoging van de kwaliteit als tot een grotere doelmatigheid.
Hiertoe zijn in de voortgangsnotitie aan de Tweede kamer van 14 juni 1996
enkele maatregelen voorgesteld. Op basis van het overleg met de Tweede Kamer
zal een implementatieplan worden opgesteld. De maatregelen leiden tot een
besparing van 4 miljoen gulden in 1998 oplopend tot 25 miljoen gulden in 2001. 3. Horizontale toelichtingHet overgrote deel van de uitgaven op dit beleidsterrein (circa 90%) bestaat
uit de zogenaamde normatief berekende rijksbijdrage voor de hogescholen. Het
daarvoor beschikbare budget is opgenomen op artikel 21.01 (personele en materiële
uitgaven) en artikel 21.05 (huisvesting). De verdeling van het beschikbare
budget over de hogescholen vindt plaats op grond van de Wet op het hoger onderwijs
en wetenschappelijk onderzoek (WHW) volgens het Bekostigingsbesluit WHW en
de Regeling bekostiging hoger onderwijs. De rijksbijdrage wordt als een «lump
sum» aan de hogescholen uitgekeerd. Dit betekent dat de hogeschool zelf
beslist over de meest doelmatige besteding van het geld voor personele, materiële
en huisvestingsuitgaven.De resterende uitgaven op dit beleidsterrein (circa 10%) zijn onder te
verdelen in twee categorieën. Ten eerste de rechtspositionele uitkeringen,
ook wel de wachtgelduitgaven genoemd. Het daarvoor beschikbare budget is opgenomen
op artikel 21.03. Ten tweede het geld dat aan de hogescholen wordt toegekend
voor specifieke activiteiten, zoals vernieuwing, internationalisering en de
projecten ter verbetering van de kwaliteit en studeerbaarheid. Het daarvoor
beschikbare budget is opgenomen op artikel 21.04 (overige uitgaven). Artikel
21.02 is inmiddels komen te vervallen.In het hoger beroepsonderwijs is reeds vele jaren sprake van een vast
budget, dat gecorrigeerd wordt voor loon- en prijsontwikkelingen.In de volgende tabel worden de geraamde uitgaven 1997–2001 voor
het hoger beroepsonderwijs weergegeven, de gerealiseerde uitgaven in 1995
en de verwachte realisatie in 1996. Tabel 3.1. Totaal uitgaven
en ontvangsten, uitgesplitst (x f 1 miljoen) 1995199619971998199920002001Totale
uitgaven2 489,72 518,42 531,92 468,62 483,22 417,72 407,6Rijksbijdrage2 437,82 411,92 391,62 337,62 357,52 377,32 368,7waarvan
rechtspositionele uitkeringen208,4195,9175,0168,0158,0150,0139,0waarvan
huisvestingsvergoeding353,2357,9357,9357,9357,9357,9357,9Overig151,9106,5140,3131,0125,740,438,9Totale
ontvangsten– 29,1– 16,7– 12,7– 12,1– 11,3– 11,3– 11,31 Onder «Overig» zijn de artikelen 21.04 «overige
uitgaven» en 21.02 «organisaties» (alleen voor 1995) opgenomen.De totale uitgaven voor het hbo stijgen tot en met 1997. Vanaf 1998 vindt
een forse daling plaats. De verklaring voor deze verschillen is te vinden
in de ontwikkeling van de rijksbijdrage en de overige uitgaven.De overige uitgaven liggen in de periode 1996–1999 op een hoger
niveau omdat in deze jaren in totaal f 290,2 miljoen voor kwaliteit en studeerbaarheid beschikbaar is. Het gaat achtereenvolgens om f 39,6
miljoen in 1996, f 84,0 miljoen in 1997, f 84,0 miljoen in 1998
en f 82,6 miljoen in 1999.De rijksbijdrage daalt in 1997 en 1998 in verband met de stapsgewijze
verhoging van de collegegelden. Zoals in de ontwerp-begroting 1996 is aangegeven
gaat het om een vermindering van de rijksbijdrage met f 35,7 miljoen
in 1996, f 78,2 miljoen in 1997, f 120,9 miljoen in 1998 en f 122,2
miljoen vanaf 1999.Daarnaast wordt de hoogte van de rijksbijdrage beïnvloed door het
gecombineerde effect van diverse mutaties, zowel positief als negatief. De
positieve mutaties betreffen onder andere de incidentele loonsomstijging,
de financiële vertaling van het ABP-complex en de aanpassing van het
bekostigingsniveau voor deeltijdonderwijs (uit de begroting 1996). Negatieve
mutaties zijn de bijdrage aan de dekking van het regeerakkoord (uit de begroting
1995), de oplopende bezuiniging in verband met de herstructurering van het
kunstonderwijs (vanaf 1998) en de overboeking van een deel van de rijksbijdrage
naar het budget van de studiefinanciering (vanaf 2001). Deze laatste mutatie
is het gevolg van de nieuwe verblijfsduurafspraken met de hogescholen.De geraamde daling van de rechtspositionele uitkeringen heeft tot gevolg
dat er in de toekomst meer geld beschikbaar blijft voor de exploitatie van
de hogescholen.In de (verwachte) realisatie van de totale ontvangsten voor 1995 en 1996
is een bedrag opgenomen voor de ontvangsten op afrekening van de jaarrekeningen
van hogescholen. 4. Overige kerngegevensIn deze paragraaf worden achtereenvolgens gepresenteerd:– de met beleidsterrein 21 samenhangende financiële kerncijfers;– het aantal studenten naar kalenderjaar;– personeelsaantallen en aantal instellingen;– kengetallen over wachtgelden;– overige kengetallen. Tabel 4.1. Met beleidsterrein
21 samenhangende financiële kerncijfers (x f 1 miljoen) 1995199619971998199920002001sf/ts/tsd11 212,81 128,3849,9880,5583,7452,7644,0Collegegelden2(– 558,8)(– 592,9)(– 633,3)(– 673,9)(– 676,6)(– 680,6)(– 682,0)1 Exclusief rentedragende leningen en prestatiebeursleningen.
Inclusief kasschuiven OV-studentenkaart. De bedragen zijn exclusief de financiering
voor studenten in het agrarisch onderwijs. Hiertoe zijn de uitgaven aan sf/ts/tsd
met een vaste factor verlaagd. 2 Het collegegeld voor studenten
die het hele studiejaar recht hebben op studiefinanciering is f 2 250
in 1995, f 2 400 in 1996, f 2 575 in 1997 en f 2 750
vanaf 1998. De instelling bepaalt het collegegeld voor de overige studenten.
Bij de raming is uitgegaan van een zelfde collegegeld voor voltijd-studenten
en van een collegegeld voor deeltijd-studenten van f 1 700.Naast de rijksbijdrage krijgen de hogescholen inkomsten uit collegegelden.
De collegegelden zijn sinds 1994 eigendom van de instelling. Er vindt geen
verrekening meer plaats met de rijksbijdrage. De stijging van de geraamde
collegegeldinkomsten in de periode 1996–1998 is het gevolg van de geplande
collegegeldverhoging. Zoals eerder opgemerkt, is de rijksbijdrage aan de hogescholen
in verband hiermee verlaagd.De daling van de studiefinancieringsuitgaven is het gevolg van de versobering
van de studiefinancieringscondities voor de verschillende cohorten
studenten. De recente ontwikkelingen worden nader toegelicht op beleidsterrein
25 (Studiefinancieringsbeleid). Tabel 4.2. Aantal studenten
naar kalenderjaar ( x 1000) 1995199619971998199920002001Totaal
ingeschreven studenten1, 2258,9258,9258,9258,7258,9259,6257,7–
voltijd (initiële opleidingen)216,5218,7220,9223,3226,0227,8224,0–
voltijd (voortgezette opl.)0,10,40,50,50,50,50,5–
deeltijd (initiële opleidingen)36,934,332,129,727,326,328,0–
deeltijd (voortgezette opl.)4,64,64,54,44,34,24,4–
deeltijd (niet–WHW–opl.)0,90,90,90,80,80,80,8Bron: C-formulieren (94/95 en 95/96) en Referentieraming 1996 1
Exclusief de studenten aan de paramedische opleidingen, die per 1-1-1997 overgaan
van VWS naar OCenW (circa 1 000 studenten). 2 In tegenstelling
tot eerdere begrotingen, wordt het aantal ingeschreven deeltijdstudenten gepresenteerd
zonder omrekeningsfactor naar zogenaamde full-time-equivalents (fte's). Deze
presentatie sluit beter aan bij de andere beleidsterreinen. De omrekeningsfactor
voor deeltijd-studenten bedroeg in eerdere jaren 0,75.Het totale aantal studenten in het hbo blijft naar verwachting redelijk
stabiel in de komende periode. De belangrijkste wijziging doet zich voor in
de periode 2001 tot 2005. De maatregelen ter verkorting van de verblijfsduur
van de nieuwe cohorten studenten komen dan tot uitdrukking in de ramingen.
Daar staat tegenover dat de jaarlijkse instroom van studenten in de periode
tot 2005 nog wat kan toenemen, zodat per saldo het aantal ingeschreven studenten
in het jaar 2005 ongeveer op het niveau van 1996 zal liggen.De daling van het aantal deeltijd-studenten die de afgelopen jaren is
gesignaleerd, zal naar verwachting nog enige tijd doorzetten. Vanaf het jaar
2000 wordt, in tegenstelling tot eerdere ramingen, een stabilisatie van het
aantal deeltijd-studenten geraamd. Dit hangt samen met de sterke stimulans
voor deeltijdse en duale trajecten die in de afspraken met de hogescholen
is voorzien. PersoneelsaantallenHet aantal personeelsleden in dienst van hogescholen is in het studiejaar
1995–1996 voor het eerst gedaald na een gestage toename in de afgelopen
jaren. Deze daling hangt samen met het einde van de volume- en budgettaire
groei van het hbo. In 1995 waren er 21 700 personeelsleden in dienst,
waarvan 13 400 onderwijzend personeel. Aantal instellingenPer 1 oktober 1995 telde het hbo nog 63 hogescholen. Inmiddels is dit
aantal afgenomen tot 59, door de instellingenfusie bij de nieuwe hogeschool
Arnhem en Nijmegen en de fusie bij de nieuwe hogeschool Limburg. Het is mogelijk
dat het aantal hogescholen in de toekomst nog enigszins zal afnemen door voortgaande
fusiebewegingen. Tabel 4.3. Kengetallen
over wachtgelden 1995199619971998199920002001Totaal
aantal wachtgelders (x 38 uur) 12 0151 8481 7211 6361 5591 4881 418Totaal
wachtgelduitgaven (x f 1 mln)2202185164157147139128Gemiddelde
uitkering per fte (x f 1 000)3100,399,995,195,894,193,290,1Aantal
uitkeringsrechten (x 1)4 8064 4084 1053 9023 7183 5493 3821 Full time equivalenten, het gemiddelde van de verwachte begin-
en eindstanden van het kalenderjaar 2 De uitgaven zijn gepresenteerd
minus de ontvangsten (artikel 21.01 ontvangsten) 3 In afwijking
van de kengetallen bij de andere beleidsterreinen is de gemiddelde uitkeringslast
niet constant verondersteld, maar is de uitkeringslast geraamd in overeenstemming
met het wachtgeldarrangement hbo.De geraamde wachtgelduitgaven dalen overeenkomstig het nieuwe wachtgeldarrangement
dat onlangs met de hogescholen is gesloten. Het aantal wachtgelders moet afnemen
door maatregelen ter beperking van de instroom in het wachtgeldbestand en
maatregelen ter bevordering van de uitstroom. De hoogte van de gemiddelde
uitkering kan in de toekomst afnemen als er minder personen van 50 jaar en
ouder ontslagen worden. Hun salarislast en ook hun uitkeringslast is gemiddeld
hoger dan van jongere werknemers.Met behulp van de gegevens uit de bovenstaande tabellen kunnen enkele
ratio's worden berekend. Deze zijn weergegeven in tabel 4.4. Tabel 4.4. Kengetallen
(uitgaven: x f 1000, instellingsgrootte: x 1000) 1995199619971998199920002001Student/personeel11,9......Student/onderwijzend
personeel19,3......Gemiddelde
instellingsgrootte3,94,1.....Kosten
per student, excl. sf/ts/tsd, huisvesting8,18,38,38,18,27,97,9Additief:       Kosten
huisvesting per student1,41,41,41,41,41,41,4Kosten
sf/ts/tsd per student4,74,43,33,42,31,72,5Collegegelden
per student (schatting)(2,2)(2,3)(2,4)(2,6)(2,6)(2,6)(2,6)De licht dalende reeks van de kosten per student is een direct gevolg
van de ontwikkeling van de uitgaven die in tabel 3.1 is toegelicht. In 1996
tot en met 1999 is er extra geld beschikbaar voor projecten Kwaliteit en Studeerbaarheid.
De lichte trendmatige daling is het gevolg van een verlaging van de rijksbijdrage.
Tegenover de verlaging van de rijksbijdrage staat een verhoging van het collegegeld,
wat tot uitdrukking komt in de reeks collegegeld per student.De dalende reeks van de studiefinancieringsuitgaven per student is onder
andere het gevolg van de introductie van de prestatiebeurs, hetgeen tot lagere
relevante uitgaven leidt. Daar tegenover staat een verhoging van de leenuitgaven.
Vanaf het jaar 2001 stijgen de kosten omdat vanaf dat jaar voor het eerste
cohort de lening naar verwachting zal worden omgezet in een beurs. Op beleidsterrein
25 (Studiefinancieringsbeleid) wordt de ontwikkeling van deze uitgaven toegelicht. Beleidsterrein 22 WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS 1. AlgemeenDit beleidsterrein omvat de bekostiging respectievelijk subsidiëring
van de universiteiten en academische ziekenhuizen (artikel 22.01), instituten
van internationaal onderwijs en onderzoek (artikel 22.02) alsmede overige
instituten van hoger onderwijs (artikel 22.03).Deze bekostiging en subsidiëring geschiedt op grond van de Wet op
het Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek (WHW), een aantal subsidieregelingen
en in een aantal gevallen op basis van aparte wetgeving. 2. BeleidDe onderwerpen, die dit begrotingsjaar hoog op de beleidsagenda van het
wetenschappelijk onderwijs staan, zijn:– de uitwerking van de beleidsvoornemens uit het HOOP 1996;– het werkprogramma kwaliteit en studeerbaarheid;– de verbetering van de positie van allochtone studenten;– het arbeidsvoorwaardenbeleid;– de modernisering van de universitaire bestuursorganisatie;– de universitaire lerarenopleidingen;– het bevorderen van de internationalisering van onderwijs en onderzoek;– de positie van de academische ziekenhuizen;De belangrijkste ontwikkelingen op deze beleidsagenda worden hieronder
kort beschreven. Daarnaast wordt ingegaan op een aantal overige ontwikkelingen. 2.1. Uitwerking beleidsvoornemens HOOP 1996 BekostigingIn het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan (HOOP) 1996 is voorgesteld de
bekostigingssystematiek van de universiteiten aan te passen. Het streven is
meer de onderwijscapaciteit als uitgangspunt te nemen, en in mindere mate
de wisselende studentenaantallen. Op die manier zullen de universiteiten in
staat zijn om ook bij dalende studentenaantallen de kwaliteit van het onderwijs
te versterken. De vormgeving van een dergelijk bekostigingsmodel
wordt voorbereid, mede in het licht van de voornemens van het kabinet voor
het onderzoek- en wetenschapsbeleid zoals opgenomen in het wetenschapsbudget
1996. De definitieve vormgeving van de nieuwe bekostigingssystematiek vergt
een goede afstemming en daarvoor is voldoende tijd voor overleg nodig. Daarom
zal voor 1997 het Bekostigingsbesluit WHW beperkt worden aangepast, om de
omvang van de bekostiging voor dat jaar te stabiliseren. Voor nadere informatie
verwijzen we naar de artikelsgewijze toelichting. Deelname-ontwikkelingIn het HOOP 1996 zijn drie onderzoeken aangekondigd naar de ontwikkeling
van de deelname.In de eerste plaats zal de feitelijke ontwikkeling van de deelname periodiek
worden gevolgd en afgezet tegen de ramingen in het HOOP 1996. De eerste rapportage
zal worden gepresenteerd bij de begroting van 1998.In de tweede plaats zal onderzocht worden in hoeverre de gewijzigde condities
voor studenten op het gebied van studiefinanciering, collegegeld en dergelijke
van invloed zijn op het doorstroomgedrag van havo-, mbo- en vwo-afgestudeerden.
Dit onderzoek zal inzicht geven in mogelijke verschuivingen in het keuzegedrag
van potentiële studenten. Met name de ontwikkeling van de doorstroompercentages
van scholieren uit de lagere inkomensgroepen is een punt van aandacht. Aan
de Stichting voor Economisch Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (UvA)
in samenwerking met het SCO/Kohnstamm Instituut van de UvA (SCO Stichting
Centrum voor Onderwijs-onderzoek) is gevraagd dit onderzoek uit te voeren.
De resultaten van dit onderzoek zijn onlangs beschikbaar gekomen.In de derde plaats hebben we het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)
gevraagd een oordeel te geven over de beleidsmatige correcties in het HOOP
op de studentenramingen (minder stapelen, minder lang studeren, beperking
verblijfsduur hbo, stabilisatie doorstroompercentages). Het SCP komt tot de
conclusie dat de HOOP-ramingen niet onrealistisch zijn. Wel constateert het
SCP een aantal onzekerheden, die zowel tot meer als minder studenten dan voorzien
zouden kunnen leiden. Aan de ene kant wijst het SCP op onzekerheid in de verblijfsduur
van studenten, doordat meer studenten gaan werken naast de studie. Aan de
andere kant wijst het SCP op onzekerheden in de doorstroom vwo-wo, mbo-hbo
en de indirecte doorstroom als gevolg waarvan een daling van de instroom van
het wo en het hbo niet uitgesloten is. Gegeven het oordeel dat de ramingen
niet onrealistisch zijn, vormen de geconstateerde onzekerheden in de raming
voor ons op dit moment geen aanleiding voor aanpassing van de HOOP-ramingen. Wetgeving naar aanleiding van HOOP 1996Op 6 juni 1996 is de notitie Differentiatie universitaire studies aangeboden aan de voorzitter van de Tweede Kamer. De notitie bevat
een globale uitwerking van de betreffende HOOP-voorstellen die een geleidelijke
ontwikkeling naar meer differentiatie in het universitair onderwijs mogelijk
maakt. Voor de uitwerking van de voorgenomen verblijfsduurdifferentiatie in
het hbo is de Tweede Kamer eveneens op 6 juni een plan van aanpak aangeboden.
De notities zullen na bespreking met de Tweede Kamer verder worden uitgewerkt
in een wetsvoorstel waarin de maatregelen uit het HOOP zijn vervat die wetswijziging
vereisen. Herordening onderwijsaanbod wetenschappelijk onderwijsIn het wetenschappelijk onderwijs zijn inmiddels stappen gezet om tot
een overzichtelijker en (ook qua naamgeving) meer transparant aanbod aan opleidingen
te komen. Het in het voorjaar 1996 uitgebrachte Interimrapport van de werkgroep
onder leiding van drs. J.G.F. Veldhuis bevat hiertoe een voorstel. De Vereniging
van Samenwerkende Nederlandse universiteiten (VSNU) heeft een aantal werkgroepen
ingesteld om de effecten van de voorstellen in kaart te brengen. Het gaat
daarbij met name om het tegengaan van een mogelijke «wildgroei»
in afstudeerrichtingen en het instandhouden van de noodzakelijke relatie tussen
propedeuse en doctoraalfase. Begin 1997 zal de VSNU een definitief rapport
aanbieden. De toekomst van de letterenOp 27 juni 1996 werden de conclusies over de toekomst van de letteren
vastgesteld. Deze vormen het resultaat van het overleg tussen minister en
staatssecretaris enerzijds en vijf betrokken universiteiten anderzijds. Met
deze afspraken is vorm gegeven aan de oproep aan de universiteiten in het
HOOP 1996 om gezamenlijk actie te ondernemen en zo een landelijk stabiel en
geschakeerd patroon van voorzieningen op het terrein van de letteren zeker
te stellen. Hiermee is uitvoering gegeven aan motie 10 van de tweede-kamerleden
De Vries, Jorritsma-van Oosten en Van Gelder in het overleg over het ontwerp-HOOP
1996 in de Commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen van de Tweede
Kamer. Gewogen lotingOp 11 juni 1996 is een commissie ingesteld die de ministers van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen en Landbouw, Natuurbeheer en Visserij zal adviseren
over het systeem om studenten te selecteren voor studies met een numerus fixus
(studentenstop). De commissie zal bezien welke verbeteringen mogelijk zijn
in het huidige systeem van gewogen loting, maar ook zal de commissie andere
selectiemethoden tegen het licht houden. Zij zal de verschillende selectiemethoden
beoordelen op punten als objectiviteit, doelmatigheid, rechtvaardigheid, complexiteit,
uitvoerbaarheid, kosten, rechtszekerheid en relatie met studiesucces. Ook
zal de commissie bezien welke systemen worden gehanteerd in omringende landen.
De commissie zal in ieder geval ook contact opnemen met de groep «Lot»genoten,
om de opvatting van die groep te horen. De commissie is gevraagd vóór
1 maart 1997 met een advies te komen. Open UniversiteitHet wetsvoorstel Open Universiteit is eind juli 1996 voor advies aangeboden
aan de Raad van State. Het voorstel betreft de positiebepaling van de Open
Universiteit binnen het hoger onderwijs en de wijziging van haar bestuursorganisatie.
In het wetsvoorstel wordt de onderwijsinnovatietaak van de Open Universiteit,
naast het verzorgen van het open afstandsonderwijs, wettelijk verankerd. Met
het oog hierop wordt een slagvaardiger bestuur voorgesteld, in een vorm die
is toegesneden op de specifieke kenmerken van de instelling. Er wordt een
éénhoofdige leiding voorgesteld – de president die onder
toezicht van een raad van toezicht verantwoordelijk is voor het bestuur en
het beheer van de instelling. 2.2. Kwaliteit en studeerbaarheidVoor de stand van zaken rond de kwaliteit en studeerbaarheid bij instellingen
voor het hoger onderwijs, en de daaraan gekoppelde uitkering uit het Studeerbaarheidsfonds,
wordt verwezen naar de tekst bij het Hoger Beroepsonderwijs (beleidsterrein
21) en het algemene deel van de Memorie. Informatie- en communicatietechnologieIn de algemene toelichting is gewezen op de noodzaak het gebruik van nieuwe,
veelal interactieve media in het onderwijs te intensiveren. Om deze ontwikkeling
in het hoger onderwijs te stimuleren is informatie- en communicatietechnologie
(ICT) aangemerkt als een van de landelijke prioriteiten voor het Studeerbaarheidsfonds.
Bij de eerste ronde van toewijzing van middelen uit het fonds hebben de universiteiten
een groot aantal voorstellen ingediend voor ICT-projecten. Het merendeel daarvan
heeft betrekking op het toepassen van ICT in het onderwijs. Daarnaast zijn
voorstellen ingediend om docenten meer vertrouwd te maken met ICT. Bij de
toewijzing van desbetreffende projecten is de universiteiten verzocht na te
gaan of er sprake is van projecten met een potentieel landelijke uitstraling,
waarbij afstemming met soortgelijke projecten van andere instellingen mogelijk
is. AfstudeerfondsenWijzigingen in de WHW en het Uitvoeringsbesluit WHW zullen leiden tot
aanpassingen van de instellingsregelingen voor afstudeersteun. Het betreft
financiële ondersteuning van studenten die gedurende een maand of langer
deelnemen aan een visitatiecommissie, die bestuurslid zijn van een politieke
jongerenorganisatie van enige omvang, of lid zijn van een landelijke organisatie
van enige omvang bij wie de behartiging van een onderwijskundig belang op
de voorgrond staat en die daartoe daadwerkelijk activiteiten ontplooit. Voor
deze steun is jaarlijks f 0,7 miljoen beschikbaar. Kiezen voor kwaliteitGerichte informatie aan studenten over de kwaliteit en studeerbaarheid
van het onderwijs is van belang voor de studiekeuze. De keuzegids Hoger Onderwijs
voorziet hier reeds in. We streven er naar in de keuzegids meer oordelen van
afnemers van hoger onderwijs op te nemen. In overleg met de landelijke studentenorganisaties
zal worden bezien hoe het «kwaliteitsbewustzijn» van studenten
verder kan worden vergroot. 2.3. Positie allochtone studentenDe positie van allochtone studenten in het hoger onderwijs krijgt specifieke
aandacht. Het afgelopen jaar is voor het eerst een aantal projecten financieel
ondersteund door het Expertise Centrum Allochtonen Hoger Onderwijs (ECHO).
Hierbij gaat het met name om het bevorderen van de doorstroming naar het hoger
onderwijs van allochtone «onderinstromers», die hun vooropleiding
in Nederland hebben genoten. Naar de positie van allochtonen «zij-instromers,
die hun vooropleiding buiten Nederland hebben genoten, is gevraagd in motie
38 van mw. Jorritsma- van Oosten bij de behandeling van de Rijksbegroting
1996 in de Tweede Kamer. Naar aanleiding daarvan is het ECHO gevraagd de mogelijkheden
na te gaan het komend jaar ook een aantal projecten te ondersteunen die van
gemeenschappelijk belang zijn voor onderinstromers en zij-instromers
(in het bijzonder vluchteling studenten). De Tweede Kamer zal hierover voor
de begrotingsbehandeling nader worden geïnformeerd.Met ingang van het studiejaar 1996–1997 zullen vluchteling-studenten
met studiefinanciering extra financiële ondersteuning kunnen ontvangen,
wanneer zij vanwege hun specifieke problematiek niet aan de prestatienorm
voor het eerste jaar kunnen voldoen. De Stichting voor Vluchteling Studenten
UAF zal de regeling uitvoeren. Voor deze ondersteuning is met ingang van 1997
jaarlijks een bedrag van f 200 000,- beschikbaar. 2.4. Arbeidsvoorwaarden Decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming hoger onderwijsVoor de stand van zaken rond de decentralisatie van de vaststelling van
de arbeidsvoorwaarden in het hoger onderwijs wordt verwezen naar de toelichting
bij het hoger beroepsonderwijs (beleidsterrein 21). Arbeidsvoorwaarden academische ziekenhuizenIn december 1995 is een convenant gesloten waarbij de bevoegdheid voor
de vaststelling van de arbeidsvoorwaarden voor de academische ziekenhuizen
is toegekend aan de Vereniging Academische Ziekenhuizen (VAZ) in overeenstemming
met de centrales in het Landelijk Overleg Academische Ziekenhuizen (LOAZ).
Randvoorwaarde is dat dit binnen de middelen blijft die de werkgevers in totaliteit,
onder andere via de rijksbijdrage, ter beschikking staan en het voorzieningenniveau
niet wordt aangetast.Conform de afspraken in het convenant vindt een onderzoek plaats naar
de mogelijkheden om de pensioenen van personeel van academische ziekenhuizen
onder te brengen bij een ander pensioenfonds. Hiermee wordt beoogd de laatste
verschillen in de arbeidsvoorwaarden tussen de academische ziekenhuizen en
de algemene ziekenhuizen weg te nemen. De academische ziekenhuizen kunnen
daardoor op de arbeidsmarkt als werkgever volledig concurreren met de overige
ziekenhuizen. MobiliteitIn het kader van het cao-onderhandelingsakkoord 1996–1998 voor het
onderwijsveld zijn middelen beschikbaar gesteld voor het voeren van kwaliteitsbeleid
binnen de sector. Voor de universiteiten is het de bedoeling in overleg met
de VSNU maatregelen te treffen die de mobiliteit binnen de instellingen vergroten,
opdat de kwaliteit van de universitaire kerntaken onderwijs en onderzoek kan
worden verbeterd. 2.5. De universitaire bestuursstructuurDe bestuursorganisatie van de instellingen is een belangrijk instrument
ter verwezenlijking van het beleid. Voor de universiteiten is een wetsvoorstel
in behandeling dat erin voorziet dat het universitair bestuur slagvaardig
kan opereren. De belangrijkste elementen van dit wetsvoorstel modernisering
universitaire bestuursorganisatie zijn:– de wijziging van het medebestuur door universiteits- en faculteitsraden
in medezeggenschap, onder gelijktijdige introductie van integraal management
op universitair en facultair niveau;– de introductie van een raad van toezicht;– het bieden van de mogelijkheid om de inspraak van het personeel
te regelen op basis van de wet op de ondernemingsraden. 2.6. LerarenopleidingenIn 1997 is de termijn van het convenant over de universitaire lerarenopleidingen
verstreken. Afspraken over bekostiging en inrichting van de universitaire
lerarenopleidingen voor de volgende periode zullen worden gemaakt op basis
van de evaluatie van het convenant en de resultaten van de onderwijsvisitatie
die in het voorjaar van 1997 zal zijn afgerond. Bij die afspraken zal de vraag
centraal staan hoe te waarborgen dat er voldoende academisch gevormde leraren
in het voortgezet onderwijs kunnen instromen. 2.7. InternationaliseringBehalve het exporteren van hoger onderwijs, veelal door het bevorderen
van deelname van (betalende) studenten, en het verder samenwerken met grenslanden
(zie ook de toelichting op beleidsterrein 26), komt de internationalisering
tot uiting in beurzenprogramma's. Beurzenprogramma voor talentvolle studentenHet kabinet is akkoord gegaan met een beurzenprogramma waaruit talentvolle
studenten een bijdrage kunnen ontvangen voor het volgen van post-initieel
onderwijs in het buitenland. Het programma vormt een aanvulling op de bestaande
voorzieningen en zal vooral invulling geven aan een ambassadeursfunctie, namelijk
de presentatie van Nederland in het voor Nederland belangrijke buitenland.
Er wordt naar gestreefd het beurzenprogramma in september 1997 van start te
laten gaan. Structureel is per studiejaar f 1 miljoen beschikbaar. Hiermee
wordt uitvoering gegeven aan de motie van de tweede-kamerleden Van der Ploeg,
de Vries en Bakker van 27 april 1995 (Tweede kamer, 24 094, nr. 32).
Met een brief van 12 maart 1996 is de Tweede Kamer geïnformeerd over
de aanpak bij de inrichting van dit beurzenprogramma. Tevens wordt bezien
of het bedrijfsleven in de financiering kan participeren. 2.8. Academische ziekenhuizenHet beleid is in de afgelopen jaren gericht geweest op het tot stand brengen
van een inzichtelijke bekostigingsstructuur voor de academische ziekenhuizen.
Een van de onderdelen daarvan is de invoering van een nieuw verdeelmodel voor
dát deel van de rijksbijdrage aan de universiteiten waarop de academische
ziekenhuizen aanspraak hebben op grond van de WHW. Dit nieuwe verdeelmodel
zal per 1 januari 1997 worden ingevoerd, tegelijk met de invoering van een
bekostigingssystematiek voor de patiëntenzorgfunctie in de academische
ziekenhuizen. Om de topreferentiefunctie adequaat te kunnen aansturen, is
een interdepartementaal beleidsonderzoek gestart. Dit onderzoek sluit aan
op initiatieven van de academische ziekenhuizen zelf en op onderzoek dat het
adviesbureau NZI (Nederlands Ziekenhuis Instituut) in opdracht van de minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) verricht.Om te bewerkstelligen dat academische ziekenhuizen en universiteiten hun
onderlinge verhouding meer contractmatig kunnen vormgeven, zullen de regels
voor de (financiële) relatie tussen beide instellingen worden aangepast.Onderdeel van de maatregelen vormt de ontwikkeling van een gedragscode
tussen universiteiten en academische ziekenhuizen, waarin regels voor de structurele
samenwerking worden vastgelegd. Op grond van deze door universiteiten en academische
ziekenhuizen zelf tot stand te brengen gedragscode, zullen de wettelijk voorgeschreven
samenwerkingsdocumenten worden opgesteld. Deze zullen met ingang van 1997
melding moeten maken van de inspanningen van partijen om binnen
de bestaande infrastructuur en beschikbare klinische voorzieningen van het
academisch ziekenhuis de ondersteunende taken ten behoeve van de medische
faculteit te optimaliseren. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan eerder door
de Algemene Rekenkamer gemaakte opmerkingen. Ook de accountantsdienst van
het ministerie is positief over de nieuwe maatregelen, die in 1997 volledig
van kracht zullen zijn.De voorziene aanpassing van de relatie tussen universiteiten en academische
ziekenhuizen zal er verder toe leiden dat de wettelijke bepalingen rond de
omgang van het rijksbijdragedeel academische ziekenhuizen aangepast moeten
worden. De vraag staat daarbij centraal onder welke condities de rijksbijdrage
voor de werkplaatsfunctie moet worden besteed. De huidige verplichting voor
de universiteit deze rijksbijdrage onverwijld aan het academisch ziekenhuis
door te geven lijkt niet meer passend bij het streven naar een meer contractmatige
relatie tussen partijen. 2.9. Overig Naar topkwaliteit in de onderzoekscholenNWO, KNAW en de VSNU hebben afspraken gemaakt over het vrijmaken van middelen
in de bekostiging van de universiteiten om de kwaliteit van onderzoekscholen
te stimuleren. Onderdeel van deze afspraken zijn ook een aantal ingrijpende
organisatorische en bestuurlijke veranderingen in de organisatie van NWO.
Op de noodzaak hiervan is gewezen door de Evaluatiecommissie NWO onder leiding
van prof. dr. A.H.G. Rinnooy Kan. De afspraken worden door ons gehanteerd
als uitgangspunt bij het beleid voor toponderzoekscholen.Voor dit onderzoekscholenprogramma wordt in de onderzoekscomponent in
de bekostiging van de universiteiten een geoormerkt bedrag voor onderzoekscholen
afgezonderd dat in een tijdspanne van vijf jaar geleidelijk oploopt tot een
bedrag van f 200 miljoen op jaarbasis.De helft van dat bedrag zal worden ingezet voor een strategie in de breedte.
Het gaat hierbij om kwaliteitsverbetering en versterking van ontwikkelingsmogelijkheden.
De universiteiten bepalen zelf welke van de door de Erkenningscommissie onderzoekscholen
(ECOS) erkende onderzoekscholen in aanmerking komen. Voorwaarde hierbij is
dat de bestedingsvoorstellen ter toetsing worden voorgelegd aan NWO. Hiervoor
zal een procedure worden uitgewerkt.Eveneens f 100 miljoen zal worden bestemd voor thans maximaal 10 
toponderzoekscholen die door NWO worden geselecteerd. De middelen zullen door
de universiteiten overeenkomstig de selectie van NWO worden besteed. Dit kan
leiden tot reallocatie binnen en tussen universiteiten. Hierover zullen tussen
de afzonderlijke universiteiten en NWO bindende en afdwingbare afspraken moeten
worden gemaakt. Het bedrag per onderzoekschool kan variëren, afhankelijk
van het aantal onderzoekscholen en de aard van het wetenschapsgebied.In het Wetenschapsbudget 1997 wordt meer uitgebreid ingegaan op dit stimuleringsprogramma
voor onderzoekscholen. Herstructureringsmiddelen wetenschappelijk onderzoekIn het universitaire onderzoekdomein vinden enkele bewegingen plaats,
waaronder de afspraken die NWO, KNAW en VSNU gemaakt hebben over het vrijmaken
van middelen in de bekostiging van universiteiten om toponderzoek te stimuleren.
Deze kunnen voor de universiteiten herstructureringsconsequenties hebben.
Hiervoor is incidenteel in 2000 f 15 miljoen en in 2001 f 30 miljoen
gereserveerd. Uitspraak Raad van StateDe afdeling Bestuursrecht van de Raad van State heeft uitspraak gedaan
op het door de Katholieke Universiteit Nijmegen ingestelde beroep tegen de
berekening van de rijksbijdrage 1993 op het punt van de herverdeling van onderzoekgelden.
Voor de Rijksuniversiteit Leiden, de Universiteit Utrecht en de Universiteit
van Amsterdam worden gelijkluidende uitspraken verwacht. Hierover zullen we
overleg voeren met deze universiteiten, in samenspraak met de VSNU. De consequenties
van de uitspraak voor de middelenverdeling 1993 en latere jaren zullen in
de afweging worden betrokken. Uitgangspunten voor dit overleg zijn het stabiliseren
van de bekostiging in 1997 en het invoeren van een meer op de onderwijscapaciteit
gebaseerde bekostiging vanaf 1998. Jonge hooglerarenHet hooglerarenbestand vergrijst. Om dit knelpunt op te lossen zullen
we een tijdelijke stimuleringsregeling instellen die het mogelijk maakt nu
reeds jonge hoogleraren aan te stellen. Hiervoor is in de periode van 1997
tot 2000 per jaar een bedrag van f 10 miljoen beschikbaar. De universiteiten
en het NWO zullen elk ook f 5 miljoen per jaar bijdragen. Taakstelling KaderbriefNaast specifieke maatregelen is in de totale financiële afweging
van het kabinet een generieke korting noodzakelijk op de begroting van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Het proportionele aandeel
voor het wetenschappelijk onderwijs (f 3,4 miljoen in 1997, f 4,6
miljoen structureel) komt ten laste van het beschikbare budgettaire kader
voor universiteiten en academische ziekenhuizen. 3. Horizontale toelichtingHet budget voor het wetenschappelijk onderwijs en onderzoek is al gedurende
een reeks van jaren vrijwel constant. Behoudens indexering voor loon- en prijsontwikkelingen
zijn de budgetten alleen door beleidsmaatregelen gewijzigd. Ontwikkelingen
in studentenaantallen hadden alleen effect op de verdeling van de budgetten
over de instellingen, niet op de omvang van het totale budget. Met het regeerakkoord
van 1994 is deze lijn doorbroken op grond van de verwachte terugloop in studentenaantallen
door demografische ontwikkelingen en door de effecten van genomen beleidsmaatregelen.
Dit leidt op termijn tot een structurele verlaging van het macro-budget voor
de universiteiten. Deze verlaging komt vanaf 2001 in de meerjarencijfers tot
uitdrukking. Zoals uit tabel 3.1 (zie hierna) valt af te lezen, blijft het
macro-kader tot en met het jaar 2001 vrijwel constant. Mutaties hebben betrekking
op incidentele factoren zoals het Studeerbaarheidsfonds en de herstructureringskosten
wetenschappelijk onderzoek, en structurele factoren zoals de genoemde vermindering
van de rijksbijdrage voortvloeiend uit het regeerakkoord.De ramingen voor het internationaal onderwijs zijn bijgesteld in overeenstemming
met het Ministerie van Buitenlandse Zaken. De uitgaven voor het internationaal
onderwijs worden toegerekend aan het ontwikkelingssamenwerkingsplafond.Daarnaast ontvangt een aantal instellingen een bijdrage op basis van internationale
verdragen. De hoogte van die bijdrage wordt vastgesteld in internationale
gremia waar Nederland lid van is.Bij de overige instellingen van wetenschappelijk onderwijs en onderzoek
is voor een deel sprake van wettelijke bekostiging zonder open-einde. Daarnaast
is er nog een aantal gesubsidieerde instellingen die onder niet-wettelijke
bekostiging vallen. Bij het bepalen van de subsidie voor deze instellingen
wordt rekening gehouden met de geldende subsidievoorwaarden.Voor de uitkeringen na ontslag (wachtgelden) zijn afspraken gemaakt met
de universiteiten, de academische ziekenhuizen, de Open Universiteit, en de
Stichting Nederlandse Organisatie voor Internationale samenwerking in het
Hoger Onderwijs (NUFFIC). Tabel 3.1 Totaal uitgaven
en ontvangsten (x f 1 miljoen) 1995199619971998199920002001        Totale
uitgaven5 322,75 110,75 147,25 186,45 268,25 276,35 290,4        –
Universiteiten3 645,73 633,53 649,83 672,03 725,93 772,33 771,1–
Universitaire lerarenopleidingen4,48,57,76,86,86,86,8–
Huisvesting van universiteiten173,9181,0181,1181,1181,4181,4181,4–
Uitkeringen na ontslag290,1293,6296,1274,4275,2275,7274,1–
Academische ziekenhuizen898,2635,6697,4737,6765,4780,4796,0Sub-totaal5 012,34 752,24 832,14 871,94 954,75 016,65 029,4–
Studeerbaarheidsfonds 26,456,056,055,5  Totaal
universiteiten en academische ziekenhuizen – 22.015 012,24 778,64 888,14 927,95 010,25 016,65 029,4        Bekostiging
overige instellingen (22.02 + 22.03)225,3222,5217,7217,2217,0218,2219,5        Rechtspositionele
uitkeringen (22.04)13,319,920,521,021,020,920,9        Overige
uitgaven:       – universiteiten58,436,53,63,03,03,03,0–
academische ziekenhuizen7,940,88,28,28,28,28,2–
overige instellingen5,612,39,19,18,89,49,4Totaal
overige uitgaven (22.06)71,989,720,920,320,020,620,6        Totale
ontvangsten– 2,4– 3,6– 3,6– 3,5– 3,2– 3,2– 3,24. Overige kerncijfersIn tabel 4.1 worden de uitgaven gepresenteerd die elders in deze begroting
zijn opgenomen, maar samenhangen met dit beleidsterrein. Het gaat in het bijzonder
om de uitgaven voor studiefinanciering. Van de opbrengst van de collegegelden
is, op basis van het (te verwachten) aantal netto-studenten en de hoogte van
het collegegeld, een schatting opgenomen. De opbrengst van de collegegelden
wordt sinds 1993 niet langer met de instellingen verrekend. Tabel 4.1 Met beleidsterrein
22 samenhangende financiële kerncijfers (x f 1 mln) 1995199619971998199920002001        sf/ts/tsd1888,5772,9556,5522,1339,4218,8162,1Opbrengst
collegegelden (schatting)(– 334,4)(– 335,3)(– 343,9)(– 357,5)(– 354,1)(– 329,8)(– 326,0)1 Exclusief rentedragende leningen en prestatiebeursleningen.
Inclusief kasschuiven OV-studentenkaart. De bedragen zijn exclusief de financiering
voor studenten in het agrarisch onderwijs. Hiertoe zijn de uitgaven aan sf/ts/tsd
met een vaste factor verlaagd.Het aantal ingeschreven studenten geeft een indruk van de omvang van de
onderwijstaak van de universiteiten. In tabel 4.2 zijn de studentenaantallen
opgenomen. Het aantal studenten per collegejaar is hierbij omgerekend naar
kalenderjaar. Voor de universiteiten zijn de gegevens over 1995
gebaseerd op de 1-decembertelling van het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek),
terwijl de rest van de reeks een prognose is. De prognose is gebaseerd op
de Referentieraming 1996. Tabel 4.2 Aantal ingeschreven
studenten naar kalenderjaar (x 1000) 1995199619971998199920002001WO-bruto175,2169,9167,3163,0159,0153,1144,7Extraneï
+ auditoren– 22,0– 24,1– 27,4– 27,3– 30,2– 33,1– 26,2Studenten153,2145,8139,9135,8128,8119,9118,5        Theologen,
univ. v. humanistiek, etc. 1,61,61,61,61,61,61,6Bron: voor de universiteiten het CBS (1995); vanaf 1996 de Referentieraming
1996, Theologische Universiteiten, Universiteit voor Humanistiek, etc.: jaarrekeningen
en bekostigingsafspraken met de betrokken instellingen.Tabel 4.3 laat het aantal instellingen zien die door het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen worden bekostigd. In dit aantal wordt
geen wijziging voorzien. Tabel 4.3 Aantal instellingen
van wetenschappelijk onderwijsUniversiteiten12Theologische
Universiteiten, Universiteit voor Humanistiek, etc.6Internationale
onderwijsinstellingen7Open Universiteit1In tabel 4.4 is de budgetontwikkeling gerelateerd aan het aantal studenten.
Er is hier gedeeld door het netto aantal studenten per kalenderjaar (tabel
4.2). Voor de berekening van de onderwijskosten per student is gebruik gemaakt
van de verhouding in de inzet van wetenschappelijk personeel voor onderwijs,
onderzoek en overige taken. Voor 1994 (het meest recente jaar waarvoor gegevens
beschikbaar zijn) levert dit een onderwijsfractie van 0,329 op. Omdat de rijksbijdrage
geen norm inhoudt voor de besteding van de middelen naar onderwijs en onderzoek
is deze fractie gebruikt bij de berekeningen in tabel 4.4. De tot 2000 te
verwachten stijging van de onderwijskosten per student houdt verband met de
daling van het aantal ingeschreven studenten en een vrijwel gelijkblijvend
macro-budget (tabel 3.1) en de geraamde daling van het aantal studenten (tabel
4.2).Ook de huisvestingskosten per student betreffen alleen de onderwijscomponent
van de huisvesting. Tabel 4.4 Overige kengetallen
(instellingsgrootte x 1000, uitgaven x f 1000) 1995199619971998199920002001Gemiddelde
instellingsgrootte12,812,111,711,310,710,09,9Onderwijskosten
per student *8,69,09,39,610,211,111,3Additief:       Kosten
huisvesting per student0,40,40,40,40,50,50,5Kosten
sf/ts/tsd per student **5,85,34,03,82,61,81,4Collegegelden
per student2,22,32,52,62,82,82,8Opmerkingen * De gebruikte fractie onderwijskosten is 32,9% van het budget
voor de universiteiten (exclusief sf/ts/tsd, academische ziekenhuizen en huisvesting).
Dit percentage is gebaseerd op realisatiegegevens 1994 en blijft constant
gedurende de gehele prognoseperiode. «Onderwijskosten per student»
in deze tabel zijn op te vatten als het gemiddeld bestede bedrag aan rijksbijdrage
per student. De werkelijke gemiddelde kosten en de werkelijke marginale kosten
per student wijken aanzienlijk af van het hier opgenomen kengetal. Voor de
precieze toedeling naar schoolsoort en de opbouw van dit kengetal wordt verwezen
naar het zakboekje «Financiële Kerncijfers OCenW 1997». ** De daling van de studiefinancieringskosten per student wordt vooral
veroorzaakt door de prestatiebeurs, hetgeen tot lagere relevante uitgaven
leidt. Daar tegenover staat een verhoging van de leenuitgaven. Na het jaar
2001 zullen de kosten stijgen omdat vanaf dat jaar voor de eerste cohort de
lening naar verwachting zal worden omgezet in een beurs. Academische ziekenhuizenDe academische ziekenhuizen hebben taken op het terrein van de patiëntenzorg
en op het terrein van het onderwijs en het onderzoek. De taken rond de ondersteuning
van medisch wetenschappelijk onderwijs en onderzoek verklaren een financieringsstroom
vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen naar de academische
ziekenhuizen. Bedoelde financieringsstroom wordt naar de academische ziekenhuizen
geleid via de universiteiten.In tabel 4.5 is het aantal ingeschreven studenten geneeskunde en tandheelkunde,
en de numerus fixus voor deze studierichtingen, opgenomen. Tabel 4.5 Aantal studenten
en numerus fixus geneeskunde en tandheelkunde 92/9393/9494/9595/9696/97Ingeschreven
studenten (x 1000)– geneeskunde10,310,811,211,511,6–
tandheelkunde0,80,91,01,01,0Numerus fixus
(x 1)     – geneeskunde1 4851 4851 6861 6861 750–
tandheelkunde180180210210210Bron: t/m 1995/96 CBS; 1996/97 Referentieraming 1996 De aantallen geneeskunde
en tandheelkunde zijn inclusief het (postdoctorale) opleidingsgedeelte. Beleidsterrein 23 ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID 1. AlgemeenDe middelen die binnen dit beleidsterrein zijn gereserveerd betreffen
allereerst (artikel 23.01) de bekostiging op basis van wetten, zoals de WHW,
de NWO-wet en de TNO-wet, de WOV, Koninklijke Besluiten, internationale verdragen
en statuten van een dertigtal grote(re) en kleinere instellingen van verschillend
karakter. Te onderscheiden zijn de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen
(KNAW), de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO),
de Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek
(TNO) en de Grote Technologische Instituten (GTI's), instellingen op het terrein
van bibliotheekwezen en informatieverzorging, waaronder de Koninklijke Bibliotheek,
alfa/gamma onderzoek, publieksvoorlichting over wetenschap en technologie,
maatschappelijke oordeelsvorming, internationale onderzoekinstellingen en
de Adviesraad voor Wetenschap en Technologie. De beleidsvoornemens in het
Wetenschapsbudget moeten leiden tot afspraken die in de strategie-ontwikkeling,
middellange-termijnplannen, begrotingen en jaarrekeningen van de instellingen
hun weerslag vinden. Daartoe worden in het bestuurlijk overleg met de organisaties
onder meer beleidsindicaties gegeven.Met een deel van het geld voor dit beleidsterrein (artikel 23.04, omvang
51,5 mln.) geeft de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen invulling
aan zijn rol van coördinerend minister voor het wetenschapsbeleid. Dit
geld wordt ingezet voor nationale en internationale coördinerende activiteiten. 2. BeleidHet onderzoek- en wetenschapsbeleid voor de komende jaren wordt geschetst
in het Wetenschapsbudget 1997, dat gelijktijdig met deze begroting verschijnt.
Hier volstaan we met enkele hoofdlijnen.Steeds vaker en steeds nadrukkelijker wordt gewezen op het belang van
kennis voor de toekomstige ontwikkeling van onze samenleving. Het gaat daarbij
om de toegang tot, de ontwikkeling en de overdracht van kennis en, niet in
de laatste plaats, de rol van de samenleving daarbij. Vragen dienen zich aan
als: wat zijn de behoeften van de samenleving, wat willen wij wel en wat willen
wij niet aan toekomstige ontwikkelingen, wat betekent dat voor
de prioriteiten in het onderzoek, welke bruggen moeten worden gebouwd tussen
kennisinstellingen en overige segmenten van de samenleving, tussen vragers
om kennis en aanbieders van kennis.Niet alles kan. Er zullen keuzen moeten worden gemaakt en de samenleving
zelf moet nauw worden betrokken bij die keuzebepaling. Maatschappelijke organisaties,
bedrijven en overheidsdiensten moeten zich als het ware «eigenaar»
gaan voelen van delen van het onderzoek. Om op verantwoorde wijze te kunnen
kiezen is in 1992 de Overlegcommissie Verkenningen (OCV) ingesteld, die in
de afgelopen jaren met talloze personen en instanties heeft gesproken. In
mei 1996 heeft deze commissie haar eindrapport uitgebracht met als titel «Een
vitaal kennissysteem. Nederlands onderzoek in toekomstig perspectief».Het kabinet hecht buitengewoon veel belang aan de resultaten van het vierjarig
verkenningenproces, die zijn verwoord in het hierboven genoemde eindrapport,
maar ook in een aantal deelrapporten op specifieke terreinen (o.a. chemie,
rechtsgeleerdheid, energie-onderzoek). Met de universiteiten en de grote wetenschapsorganisaties
zullen duidelijke afspraken worden gemaakt over de wijze waarop de aanbevelingen
van de Overlegcommissie Verkenningen concreet worden uitgevoerd. Maar het
gaat niet alleen om de relatie van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
met de instellingen die tot zijn bevoegdheidsdomein behoren. In de maanden
die volgden op de verschijning van het eindrapport van de OCV heeft de minister
met al zijn ambtgenoten overleg gevoerd over de manier waarop zij vanuit hun
eigen verantwoordelijkheid zouden kunnen bijdragen aan het verwerkelijken
van de aanbevelingen die de Overlegcommissie Verkenningen heeft gedaan. Dat
heeft geleid tot een aantal heel concrete afspraken, die zijn opgenomen in
hoofdstuk 2 van het Wetenschapsbudget, het hoofdstuk dat moet worden gezien
als het hart van dat beleidsdocument.Het is noodzakelijk, dat het onderzoek op de voor Nederland belangrijkste
terreinen van topniveau is. Dat vraagt om aandacht voor een goede infrastructuur
en om aandacht voor mensen. Maatregelen worden aangekondigd om een aantal
goede onderzoekscholen te laten uitgroeien tot centra van internationaal erkende
topkwaliteit en om jonge, veelbelovende gepromoveerde onderzoekers optimale
ontwikkelingskansen te bieden.Het creëren van optimale condities voor toponderzoek vraagt om een
samenhangende strategie ten aanzien van de instituten van KNAW en NWO. Dit
onderwerp wordt ook behandeld in het evaluatierapport over NWO. De kwaliteit
van het onderzoek is niet in het geding, maar zoals de AWT al eerder opmerkte:
er is een spanning tussen de rol van NWO als organisatie die alleen het allerbeste
onderzoek moet subsidiëren en de rol van NWO-stichtingen die eigenaar
zijn van instituten en als zodanig verantwoordelijk voor de continuïteit
van die instituten.In het Wetenschapsbudget worden de hoofdlijnen van een nieuwe instituten-organisatie
uiteen gezet. Nog in 1996 wordt een commissie ingesteld, die de vormgeving
van deze institutenorganisatie zodanig moet uitwerken, dat deze organisatie
in 1998 een feit kan zijn. Naast expertise van NWO en KNAW zal daarbij ook
expertise van de Duitse Max Planck Gesellschaft worden ingebracht.Tenslotte wordt een tijdelijke stimuleringsregeling in het leven geroepen,
die het mogelijk maakt dat jonge, kwalitatief zeer goede opvolgers voor nog
fungerende hoogleraren reeds als hoogleraar worden aangesteld zonder dat zij
hoeven te wachten op het emeritaat van die hoogleraren. 3. Horizontale toelichtingDe uitgaven en ontvangsten op het gebied van Onderzoek en Wetenschapsbeleid
ontwikkelen zich tussen 1995 en 2001 als volgt. Tabel 3.1 Totaal uitgaven
en ontvangsten (x f 1 miljoen) 1995199619971998199920002001Artikel
23.01 Instellingen voor onderzoek en wetenschapsbeoefening               KNAW119,6122,0122,6123,6124,6125,8126,6NWO486,9489,2495,9506,7510,8515,4518,2TNO343,7337,2330,0328,7326,3323,9323,9BPRC 4,54,54,54,54,54,5GTI's7,37,57,57,57,57,57,5Bibliotheken
en informatieverzorging64,459,959,753,854,154,554,7Instellingen
voor alfa/gamma-onderzoek27,829,429,429,429,529,329,4Internationale
onderzoekinstellingen133,8135,0129,2129,5129,5133,5133,5Adviesraden
(AWT/COS)2,12,12,12,12,22,22,2Publieksvoorlichting/technologisch       aspectenonderzoek3,63,63,63,63,63,63,6Rechtspositionele
lasten4,22,32,22,01,71,21,3Totaal
artikel 23.011 193,41 192,61 186,61 191,31 194,31 201,31 205,4        Artikel
23.04 Coördinatie wetenschapsbeleid59,754,451,551,741,439,139,2        Totale
uitgaven1 253,11 247,01 238,11 243,01 235,71 240,31 244,6Totale
ontvangsten217,5162,1158,8159,4145,5145,1145,1Naast een bedrag van circa f 0,5 miljoen ontvangsten als gevolg van
het afrekenen van oude projecten, bestaan de ontvangsten uit bijdragen van
andere departementen (EZ en Defensie) aan de financiering van TNO en het aandeel
van OCenW in het Fonds Economische Structuurversterking (FES). De bijdragen
van andere departementen voor TNO zijn tevens als post onder de uitgaven van
beleidsterrein 23 opgenomen.Exclusief bovengenoemde bedragen zijn de uitgaven als volgt:   199619971998199920002001Netto
uitgaven beleidsterrein 231 085,41 079,81 084,11 090,71 095,71 100,0De verschillen in de meerjarenreeksen van tabel 3.1 laten zich als volgt
verklaren:Voor verschillende instellingen, vallende onder het ABP-regime (onder
andere NWO en KNAW) speelt de andere verwerking van de privatisering van de
pensioenvoorziening.Het hogere bedrag voor bibliotheken en informatievoorziening in 1995 wordt
verklaard door extra uitgaven in dat jaar voor SURF-net en voor innovatie
van de wetenschappelijke informatieverzorging (f 4,5 miljoen). De daling
van het bedrag met ingang van het jaar 1998 is het gevolg van de tijdelijke
extra financiering met vier keer f 5 miljoen voor onderhoud van de Koninklijke
Bibliotheek, die in 1994 is verzelfstandigd.De tijdelijke daling in de reeks voor internationale onderzoekinstellingen
wordt verklaard uit de budgettaire overdracht voor drie jaar aan het Ministerie
van Economische Zaken ten bate van het Sciamacchy-project.De daling van 1995 op 1996 in het bedrag aan rechtspositionele lasten
is het gevolg van de overdracht van de wachtgeldverplichtingen voor de opgeheven
projectgroep Indonesië-studies.De daling vanaf 1999 van artikel 23.04 kan onder meer worden verklaard
uit het aflopen in 1998 van de bijdragen uit het FES ten behoeve van de kennisinfrastructuur-projecten
en het doorwerken van bezuinigingen uit eerdere jaren. Beleidsterrein 25 STUDIEFINANCIERING EN ONDERWIJSRETRIBUTIES
 1. AlgemeenHet beleidsterrein studiefinanciering en onderwijsretributies omvat de
volgende wetten en regelingen. Wet op de studiefinanciering (WSF)In de Wet op de studiefinanciering is bepaald welke studerenden recht
hebben op studiefinanciering en hoe die rechten zijn opgebouwd. Wet tegemoetkoming studiekosten (WTS)De WTS bevat bepalingen voor de tegemoetkoming in studiekosten voor de
scholieren tot en met 17 jaar die voltijds voortgezet onderwijs, mbo of (v)so
volgen (hoofdstuk II), de voltijds-studerenden van 18 jaar en ouder in het
voortgezet onderwijs (hoofdstuk III) en de studerenden van 18 jaar en ouder
die deeltijds-onderwijs volgen (hoofdstuk IV). Les- en cursusgeldwet (LCW)In de LCW is bepaald vanaf welke leeftijd vo- en mbo-scholieren lesgeldplichtig
zijn. Daarnaast is in de LCW vastgelegd wanneer en op welke wijze de hoogte
van het les- en cursusgeld wordt vastgesteld. 2. BeleidDe beleidsagenda van het beleidsterrein studiefinanciering en onderwijsretributies
omvat de volgende prioriteiten:– herstructureren van de studiefinanciering voor het mbo, in eerste
instantie ter invulling van de bezuinigingen waartoe het kabinet besloten
heeft;– het vervroegen van de lesgeldplicht naar het moment dat de 16-jarige
leeftijd is bereikt;– het invoeren van een systeem van gespreide betaling van het lesgeld;– het repareren van de gevolgen van Stoeb voor de studerenden met
ouders in de tariefgroepen 4 en 5 (berekening aanvullende beurs);– het vormgeven van de reisvoorziening in de WSF na 1998;– het verhogen van de prestatienorm voor eerstejaars studerenden
in het hoger onderwijs van 50 naar 70%;– het organiseren van een maatschappelijk debat over het toekomstperspectief
van de studiefinanciering. Studiefinanciering voor mbo-studentenDe commissie Kruse heeft op 11 juli 1996 advies uitgebracht over de invulling
van de bezuiniging op de studiefinanciering voor mbo-studenten. De commissie
adviseert de reisvoorziening voor mbo-studenten meer op maat te brengen met
de noodzakelijke reisbehoeften bij deze groep studerenden. Deze reisvoorziening
zou bij voorkeur decentraal – d.w.z. via de roc's – verstrekt
moeten worden. De commissie adviseert daarbij deze wijziging integraal voor
alle mbo-studerenden door te voeren per 1 november 1998, de datum waarop het
huidige contract over de OV-studentenkaart afloopt. Het kabinet ziet in het
eerste advies van de commissie Kruse goede aanknopingspunten voor de invulling
van de mbo/sf-bezuiniging. Na het beschikbaar komen van het tweede advies
van de commissie (begin oktober 1996) zal het kabinet per afzonderlijke brief
een beleidsreactie geven op deze adviezen, met een schets van de ontwikkeling
van het mbo/sf-stelsel op korte en middellange termijn inclusief de huidige
norm-systematiek van thuis- en uitwonende studenten. Vervroegen ingangsdatum lesgeldplichtVoor scholieren aan voltijds dagonderwijs bestaat op dit moment lesgeldplicht
als zij vóór 1 augustus de leeftijd van 16 jaar hebben bereikt.
Degenen die op of voor 31 juli 16 jaar worden, betalen over het nieuwe lesgeldjaar
(1 augustus tot en met 31 juli) het volledige lesgeld en degenen die op of
na 1 augustus 16 jaar worden, betalen helemaal niets. Deze strakke leeftijdsgrens
leidt er toe dat er ongelijkheid in de klas ontstaat. Mede in verband met
de budgettaire taakstelling waartoe bij de begrotingsvoorbereiding 1997 is
besloten, is daarom een wetswijziging in voorbereiding waarin wordt voorgesteld
ook lesgeld te heffen voor de scholieren die in de loop van het cursusjaar
16 jaar worden. Bedoeling van het kabinet is om de lesgeldplicht te laten
ingaan vanaf het kwartaal volgend op de 16e verjaardag van de leerling. De
hoogte van dit lesgeld wordt afgeleid van het reguliere lesgeldbedrag en vastgesteld
naar rato van het aantal kwartalen dat als 16-jarige voltijds dagonderwijs
wordt gevolgd. Uiteraard geldt voor dit pro rato lesgeldbedrag een zelfde
compensatieregeling in de WTS als voor de huidige lesgeldplichtigen. Invoering
van de wijziging is voorzien vanaf het cursusjaar 1997/98. Een wetsvoorstel
hiervoor zal naar verwachting eind 1996 bij de Tweede Kamer ingediend worden. Correctie berekening aanvullende beursPer 1 januari 1996 is de in de Wet Stoeb gerealiseerde vereenvoudiging
van de korting op de aanvullende beurs in werking getreden, waarbij onder
meer de tariefgroepindeling is vervallen. Per brief van 22 maart 1996 (Kamerstukken
1995/1996, 24 400 VIII, nr. 77) is de Tweede Kamer geïnformeerd
over het feit dat de effecten van deze wijziging voor studerenden met ouders
in tariefgroepen 4 en 5 beperkt zullen worden. Voor deze ouders wordt voorgesteld
een hogere kortingsvrije voet met terugwerkende kracht tot 1 januari 1996
in te voeren. Dit zal plaatsvinden zodra het desbetreffende wetsvoorstel in
beide Kamers is aanvaard. Tot die tijd kunnen de betrokken scholieren en studenten
de verhoging van hun aanvullende beurs bijlenen. Dat deel van hun lening zal
dan met terugwerkende kracht tot 1 januari 1996 worden omgezet
in aanvullende beurs, waarbij de berekende rente wordt kwijtgescholden. PrestatiebeursPer 1 september 1997 is de verhoging van de prestatie-eis voor studenten
in het eerste jaar van het hoger onderwijs van 50% naar 70% voorzien. Met
het parlement is afgesproken dat deze verhoging afhankelijk is van de voortgang
die de instellingen hebben geboekt bij het verbeteren van de studeerbaarheid.
Zoals ook uit paragraaf 2.2. van het beleidsterrein 21 (en 22) blijkt, is
er de afgelopen periode door de instellingen van hoger onderwijs veel gedaan
aan de verbetering van kwaliteit en studeerbaarheid. Het kabinet concludeert
om die reden dat de verhoging van de prestatienorm in 1997, zoals gepland,
door kan gaan.Bij de behandeling van het wetsvoorstel prestatiebeurs is de Kamer tevens
toegezegd dat zij in de toelichting op de begroting 1997 nader wordt geïnformeerd
over onderzoek naar lenen en aflossen in de studiefinanciering. Bedoeling
is het leen- en aflosgedrag jaarlijks te monitoren. Momenteel loopt een onderzoek
naar leengedrag en schuldopbouw in de periode 1991–1995. Dit onderzoek
wordt uitgevoerd door het Economisch Instituut Tilburg (EIT). Het streven
is erop gericht dit rapport voorafgaand aan de plenaire behandeling van de
OCenW-begroting de Tweede Kamer aan te bieden. Tevens zal monitoring plaatsvinden
van het aflosgedrag. Dit onderzoek zal eind 1996 beginnen. Ook hierover krijgt
de Kamer informatie. Verder wordt een onderzoek voorbereid over het gedrag
ten aanzien van het aangaan van schulden. Reisvoorziening WSFHet huidige contract over de OV-studentenkaart loopt af per 31 oktober
1998. Het kabinet beraadt zich nu over de toekomst van de reisvoorziening
in de WSF na die datum. Randvoorwaarde hierbij zal zijn het beschikbare budget
na de ingeboekte versobering van de OV-studentenkaart en de concrete uitwerking
van het advies van de commissie Kruse.Naar verwachting zal de Tweede Kamer in de tweede helft van 1996 nader
geïnformeerd kunnen worden over het kabinetsstandpunt over de toekomst
van de reisvoorziening WSF. Toekomstdebat studiefinancieringMede op verzoek van het parlement en de organisaties van zowel studenten
als van de instellingen heeft het kabinet besloten tot de organisatie van
een maatschappelijk debat over het ontwikkelingsperspectief van de studiefinanciering.
In een brief van 15 mei 1996, Kamerstukken II, 1995/1996, 24 724, nr.
1, is de Tweede Kamer hierover nader geïnformeerd. Er is inmiddels een
voorzitterscollege ingesteld. Het debat zal dit najaar van start gaan. Het
wordt in de zomer van 1997 afgesloten, waarna het voorzitterscollege zal rapporteren
over de resultaten en conclusies. Het kabinet zal zich daarna over zijn standpunt
beraden. 3. Horizontale toelichtingIn onderstaande tabel is de opbouw van de begroting 1997 en de meerjarenramingen
1998–2001 weergegeven. Tabel 3.1. Opbouw begroting
uitgaven 1997 (bedragen x f 1 miljoen) 1995199619971998199920002001WSF-relevant*2 852,22 412,11 725,21 698,41 338,31 089,71 315,8Reisvoorziening
WSF652,81 001,5844,2747,3479,6448,8399,2WTS224,4216,9429,7444,9445,4446,9450,5Overig
sf24,16,822,523,224,125,025,5subtotaal
relevant3 753,53 637,23 021,62 913,82 287,52 010,52 191,1WSF-leningen467,2853,31 307,51 282,71 579,11 842,71 517,8totaal
art. U25.014 220,74 490,54 329,14 196,53 866,53 853,23 708,9garanties
(art. U25.02)0,00,10,10,10,10,10,1* inclusief taakstelling mbo/sf In de tabel is een onderscheid gemaakt
naar relevante en niet-relevante uitgaven. Relevant heeft in deze context
betrekking op het al dan niet meetellen voor het beleidsmatige financieringstekort.Bij de relevante WSF-uitgaven is het effect zichtbaar van de afnemende
aantallen gerechtigden. Dit effect wordt versterkt doordat vanaf 1997 de gerechtigden
in het voortgezet onderwijs (circa 55 000 op jaarbasis) onder het regime
van de WTS worden gebracht. Daarnaast is sprake van een forse daling van de
relevante uitgaven door de invoering van de prestatiebeurs. Een tegengestelde
ontwikkeling tekent zich af bij de niet relevante WSF-uitgaven, de rentedragende
leningen. Deze vertonen vanaf 1997 een aanzienlijke stijging. De stijging
bij de relevante uitgaven in het jaar 2001 en de daling in dat jaar bij de
rentedragende leningen houden verband met de verwachte omzettingen van lening
in beurs voor het eerste prestatiebeurs-cohort 1996/97.De meerjarenramingen voor de uitgaven in verband met de reisvoorziening
in de WSF worden tot en met 1998 bepaald door het huidige contract met de
openbaar-vervoerbedrijven. Vanaf 1999 is sprake van een substantiële
daling van het beschikbare budget als gevolg van de afgesproken versobering
uit het Regeerakkoord. Tevens treedt een budgetverlagend effect op door de
maatregel de studiefinancieringsduur te beperken tot de cursusduur.Consequenties van adviezen van de commissie Kruse zijn hierin nog niet
verwerkt.Het budget voor de uitgaven in het kader van de WTS stijgt sterk met ingang
van 1997. Dit komt door de genoemde overheveling van de leerlingen in het
voortgezet onderwijs uit de WSF.De uitgaven «overig sf» betreffen de vergoedingen aan studerenden
uit EG-landen en de niet-verhaalbare deurwaarderskosten. Deze laatste post
is voor 1996 onder bepaalde voorwaarden overgeheveld naar het apparaatskostenbudget
van de IB-Groep (zie beleidsterrein 17). Daarmee komen de begrotingsverantwoordelijkheid
en de uitvoeringsverantwoordelijkheid voor de inning van WSF-schulden en lesgeld
in één hand te liggen. Bij voorjaarsnota 1997 zal de structurele
overheveling van dit budget naar het apparaatskostenbudget van de IB-Groep
worden bezien.De uitgaven aan in het verleden verleende garanties voor studieleningen
waren in 1995 slechts f 27 000. Het uitstaande risico neemt elk
jaar af doordat er wordt afgelost op de uitstaande studieleningen. Voorlopig
wordt meerjarig nog uitgegaan van een maximaal te betalen bedrag van f 0,1
miljoen per jaar. Tabel 3.2. Opbouw begroting
ontvangsten 1997 – samenvatting (x f 1 mln) 1995199619971998199920002001SF-relevant527,6501,7444,8428,1397,5357,6275,2SF
niet relevant76,693,4129,0162,3184,9202,1210,0totaal
ontvantsten artikel 25.01604,3595,1573,8590,4582,4559,7485,2lesgeld
(artikel 25.02)670,4734,8750,6800,9808,1821,8845,2totaal
ontvangsten1 274,71 329,91 324,41 391,31 390,51 381,51 330,4In de tabel is een onderscheid gemaakt naar relevante en niet-relevante
ontvangsten. Relevant heeft in deze context betrekking op het al dan niet
meetellen voor het beleidsmatige financieringstekort.De relevante ontvangsten studiefinanciering bestaan uit de aflossingen
op renteloze voorschotten en op rentedragende leningen die vóór
1992 zijn verstrekt. De meerjarenraming daalt doordat de instroom van ex-studerenden
met een dergelijke schuld in de aflosfase langzaam opdroogt en over enkele
jaren geheel stopt. Daarna zal het volume van de debiteuren gaan afnemen doordat
degenen met kleine schulden relatief een korte periode hoeven af te lossen.Vanaf 1992 zijn er uitsluitend nog leningen verstrekt die niet relevant
zijn voor het beleidsmatig financieringstekort. Hiervan gaat de renteteller
meteen lopen. De aflossingen op deze leningen zijn met uitzondering van de
rente eveneens niet relevant voor het beleidsmatig financieringstekort. Deze
ontvangsten vertonen wel een stijgende lijn. Ieder jaar komt er een nieuw
cohort bij dat gaat aflossen en de eerste jaren stijgt ook de gemiddelde schuld
op niet-relevante leningen, doordat de instromende cohorten steeds een jaar
langer gebruik hebben kunnen maken van de nieuwe rentedragende lening.De jaarlijkse stijging in de lesgeldontvangsten houdt verband met de jaarlijkse
aanpassing van het lesgeld. Eens per drie jaar vindt een aanpassing van de
hoogte van het lesgeld plaats op basis van de dan geldende exploitatie-uitgaven
van het secundair onderwijs. Deze uitgaven worden gerelateerd aan het verwachte
aantal leerlingen in dat cursusjaar. In de tussenliggende periode kan het
lesgeld jaarlijks geïndexeerd worden aan de hand van de ontwikkeling
van de regelingslonen voor overheidspersoneel. Voor het cursusjaar 1998/99
wordt de indexering niet toegepast, omdat de gehanteerde index in de jaren
daarvoor de feitelijke loonontwikkeling in de overheidssector overstijgt. Tabel 3.3. Relevante uitgaven
WSF (x f 1 mln) 1995199619971998199920002001–
basisbeurs/uitwonend1 572,81 403,81 313,71 283,11 282,11 284,11 271,5–
basisbeurs/thuiswonend459,5348,7287,2281,3281,3282,6280,5–
toeslagen basisbeurs13,413,512,913,113,513,914,2subtotaal
basisbeurs2 045,71 766,01 613,81 577,51 576,81 580,61 566,2aanvullende
beurs766,3825,3692,8684,7687,1692,0691,8effect
prestatiebeurs – 144,2– 515,1– 392,3– 716,0– 948,3– 731,3studievoortgangscontrole– 78,5– 166,1– 166,0– 205,1– 205,1– 205,1– 205,1maatregelen
sf/mbo  – 12,0– 66,0– 98,0– 124,0– 124,0fiscale
faciliteit LLW – 5,0– 15,6– 22,5– 25,3– 25,3– 25,3bijstelling118,7136,1127,3122,1118,8119,9143,5totaal
uitgaven2 852,22 412,11 725,21 698,41 338,31 089,71 315,8In bovenstaande tabel is in de bovenste regels aangegeven wat de uitgaven
aan basisbeurs en aanvullende beurs zouden zijn geweest zonder prestatiebeurs.
De effecten van de prestatiebeurs zijn op een afzonderlijke regel in beeld
gebracht. De daling in de beursuitgaven van 1996 op 1997 is mede het gevolg
van de overheveling van de groep 18-jarigen (en ouder) in het voortgezet onderwijs
naar de WTS. In de reeks aanvullende beurs is het effect van de reparatie
Stoeb verwerkt. Deze reparatie op de aanvullende beurs betreft het herinvoeren
van de tariefgroepen 4 en 5 in de WSF voor ouders van studerenden bij de berekening
van de korting op de aanvullende beurs en het verhogen van de bijdragevrije
voet voor deze groepen. Hierdoor wordt de onbedoelde achteruitgang in aanvullende
beurs (het gevolg van de Stoeb) voor deze groepen hersteld. De maatregelen
mbo/sf worden ingevuld na het advies van de commissie Kruse te hebben bezien.In de post bijstelling is het effect van ten onrechte betaalde studiefinanciering
opgenomen. Tabel 3.4. Uitgaven WSF-relevant
naar onderwijssoort (x f 1 mln) 1995199619971998199920002001wo754,6562,8371,6362,5239,9130,093,8hbo1 028,6809,8542,3604,2401,7280,8508,1mbo847,4810,6779,6704,1672,6653,2662,5onverdeeld20,136,431,727,524,025,851,4vo
bovenbouw140,4132,0     overig vo48,148,0     (v)so13,112,5     totaal2 852,22 412,11 725,21 698,41 338,31 089,71 315,8In de volgende tabel wordt een nadere verdeling gepresenteerd van de uitgaven
aan rentedragende leningen. Tabel 3.5. Rentedragende
leningen WSF (x f 1 mln) 1995199619971998199920002001normale
betalingen388,7500,1572,5618,7645,0659,7659,7studievoortgangscontrole78,5166,1166,0205,1205,1205,1205,1prestatiebeurs0,0187,0569,0459,0729,0978,0653,0totaal
leningen467,2853,21 307,51 282,71 579,11 842,81 517,8De normale betalingen aan rentedragende leningen stijgen nog tot en met
1998 door het toenemende aantal ho-studenten die uit hun beursrechten lopen
door 27+ en c+1. In de reeks studievoortgangscontrole is in 1996 het effect
zichtbaar van de verhoging van de norm naar 50%. Vanaf 1998 wordt in de prestatiebeurs
rekening gehouden met een eerstejaars-norm van 70%. De reeks prestatiebeurs
laat het effect zien van de beurzen die als voorwaardelijke lening verstrekt
worden. De stijgende lijn tot en met het jaar 2000 is het gevolg van de cohortsgewijze
invoering van de prestatiebeurs. De dip in 1998 komt door de verwachte omzettingen
in beurs vanwege het voldoen aan de eerstejaars-prestatienorm. De daling in
2001 is het effect van de eerste omzettingen op basis van de diploma-norm. Reisvoorziening Tabel 3.6. Reisvoorziening
WSF, OV-studentenkaart (OVSK) (x f 1 mln) 1995199619971998199920002001OVSK contract 94–98785,9913,7904,2684,423,1  OVSK kasschuiven– 133,187,8– 60,0– 19,7   reisvoorziening na 1998   82,6456,5448,8399,2totaal
uitgaven OVSK *652,81 001,5844,2747,3479,6448,8399,2* exclusief taakstelling mbo/sfTabel 3.6 geeft de verwachte uitgaven weer voor de reisvoorziening in
de WSF. Tot en met 31-10-1998 wordt deze reisvoorziening verstrekt in de vorm
van een ov-kaart die recht op vrij reizen biedt van maandagochtend tot vrijdagavond
(weekkaart) danwel van vrijdagavond tot maandagochtend (weekendkaart). In
de perioden dat geen recht op vrij reizen bestaat, is er de mogelijkheid om
te reizen met korting. In de jaren 1996 en 1997 zijn de gevolgen van de hogere
aantallen die voor de weekkaart kiezen zichtbaar. De uitgaven voor het huidige
contract met de ov-bedrijven zijn in 1998 lager vanwege het feit dat het contract
tot en met oktober loopt. In 1999 wordt nog een nabetaling gedaan op dit contract.
Voor de jaren vanaf 1998 moet aan de reisvoorziening nog een nadere invulling
worden gegeven. In de bedragen zijn de volume-effecten van de prestatiebeurs
inbegrepen. Enerzijds komen er meer gerechtigden door het vervallen van de
18-jaars grens voor het hoger onderwijs. Vanaf het jaar 2000 neemt het aantal
gerechtigden op een reisvoorziening af door de beperking van de studiefinancieringsduur.De uitgaven aan reisvoorziening WSF kunnen als volgt naar onderwijssoort
worden verdeeld. Tabel 3.7. Uitgaven reisvoorziening
WSF (OVSK) naar onderwijssoort (x f 1 mln) 1995199619971998199920002001wo156,3228,5197,7171,5106,693,071,0hbo224,5353,3334,8304,5199,3184,6155,5mbo*212,1327,5302,0271,3173,6171,3172,7vo
bovenbouw45,870,97,5    overig vo10,215,41,6    (v)so3,95,90,6    totaal652,81 001,5844,2747,3479,6448,8399,2* exclusief taakstelling mbo/sf Tegemoetkoming studiekostenDe uitgaven tegemoetkoming studiekosten kunnen worden onderscheiden in
drie verschillende regelingen, de TS17-, de VO18+ en de TSD18+. Tabel 3.8. Tegemoetkoming
studiekosten (WTS) – (x f 1 mln) 1995199619971998199920002001TS17–221,3204,7245,4264,5265,2268,8273,3VO18+  171,6167,3167,1165,3164,5TSD18+3,112,212,713,113,112,812,7totaal
uitgaven WTS224,4216,9429,7444,9445,4446,9450,5De ramingen voor de uitgaven TS17- (hoofdstuk II – WTS) zijn vanaf
1997 verhoogd met de compensatie lesgeld in verband met de voorgenomen vervroeging
van de lesgeldplicht (zie ontvangsten lesgeld). De daling van 1996 op 1995
ontstaat door de invoering van de WTS waarbij het deel van de tegemoetkoming
dat betrekking heeft op de directe studiekosten over de kalenderjaargrens
heenschuift. De reeks TSD18+ betreft de deeltijdstuderenden van 18 jaar en
ouder die in het kader van hoofdstuk IV van de WTS aanspraak hebben op een
tegemoetkoming in de studiekosten. Vanaf 1996 hebben ook de deeltijdstuderenden
van 18 tot 21 jaar recht op een tegemoetkoming in dit kader. De geraamde uitgaven
voor de groep vo18+ worden gedaan in het kader van hoofdstuk III-WTS. Dit
betreft de 18-jarige vo-leerlingen die met ingang van 1997 uit de WSF vallen
en in de WTS worden ondergebracht.In de volgende drie tabellen wordt per hoofdstuk van de WTS aangegeven
hoe de uitgaven per onderwijssoort zich ontwikkelen. Tabel 3.9. Uitgaven TS17–
naar onderwijssoort (x f 1 mln) 1995199619971998199920002001wo0,20,2     hbo3,02,7     mbo70,964,573,880,680,982,184,0vo142,3133,6168,5180,5180,6182,9185,3(v)so4,93,43,13,53,73,84,0totaal221,3204,4245,4264
,5265,2268,8273,3Tabel 3.10. Uitgaven VO18+
naar onderwijssoort (x f 1 mln) 1995199619971998199920002001vo
bovenbouw  128,1124,8124,0122,2121,0overig
vo  32,731,531,631,431,6(v)so  10,811,011,511,711,9totaal
vo18+  171,6167,3167,1165,3164,5Tabel 3.11. Uitgaven TSD18+
naar onderwijssoort (x f 1mln) 1995199619971998199920002001wo0,21,31,41,51,51,51,5hbo0,73,53,73,83,93,83,8mbo1,01,41,10,90,70,60,6vo1,16,16,56,97,06,96,9(v)so0,00,00,00,00,00,00,0totaal3,112,212,713,113,112,812,7OntvangstenDe relevante ontvangsten worden onderscheiden in ontvangsten op kortlopende
schulden, renteloze voorschotten en rentedragende leningen die vóór
1992 zijn uitgegeven. Tevens zijn hierin de rente-ontvangsten begrepen op
rentedragende leningen van na 1991. Tabel 3.12. Ontvangsten
studiefinanciering (x f 1 mln) 1995199619971998199920002001–
kortlopende vorderingen152,9133,682,572,272,568,562,5–
renteloze voorschotten118,3113,1107,3100,995,089,132,7–
relevante rentedragende leningen256,4255,0255,0255,0230,0200,0180,0totaal
relevant527,6501,7444,8428,1397,5357,6275,2–
niet relevante ontvangsten76,693,4129,0162,3184,9202,1210,0totaal
ontvangsten sf604,3595,1573,8590,4582,4559,7485,2De kortlopende vorderingen zijn de schulden die ontstaan als ontdekt wordt
dat er ten onrechte studiefinanciering is uitbetaald. De daling in deze ontvangsten
houdt verband met een wijziging in Stoeb waardoor deze vorderingen terugbetaald
kunnen worden volgens dezelfde condities als die voor het terugbetalen van
rentedragende leningen. De reeks die overblijft zijn de ontvangsten die nog
met lopende studiefinancieringsrechten kunnen worden verrekend. Hierbij is
rekening gehouden met de verwachte meeropbrengsten door de invoering van het
onderwijsnummer in 1998.Bij de ontvangsten uit renteloze voorschotten is sprake van een daling
doordat er geen nieuwe aflossers meer bijkomen en er steeds meer debiteuren
zijn die hun hele schuld hebben afgelost. Vanaf het jaar 2001 zal dit in versneld
tempo plaatsvinden. Een daling is ook voorzien voor de ontvangsten op rentedragende
leningen die vóór 1992 zijn verstrekt. Tot en met 1998 treedt
er een stabilisatie op omdat de verwachte instroom nog iets toeneemt.
De spontane ontvangsten nemen naar verwachting echter af zodat per saldo de
ontvangsten min of meer constant blijven. Na 1998 zal er geen instroom meer
zijn en vallen er alleen nog maar debiteuren af die hun schuld dan inmiddels
hebben voldaan.Bij de niet-relevante ontvangsten wordt juist een flinke oplopende reeks
verwacht omdat er ieder jaar nieuwe cohorten bijkomen die gaan aflossen. In
de eerste jaren heeft ieder nieuw cohort bovendien weer een jaar langer kunnen
lenen dan het voorgaande cohort zodat de gemiddelde schuldstand nog toeneemt.
Daarmee stijgen ook de jaarlijks af te lossen bedragen.In de volgende tabel zijn de lesgeldontvangsten naar onderwijssoort weergegeven. Tabel 3.13. Ontvangsten
lesgeld (x f 1 mln) 1995199619971998199920002001mbo375,7410,8419,8450,7457,8465,4466,6vo281,9309,4315,3333,1332,8338,3360,4(v)so12,714,615,617,117,518,118,3totaal670,4734,8750,6800,9808,1821,8845,2De jaarlijkse stijging die zich hierbij voordoet, komt met name door de
indexering van het lesgeld die (met uitzondering van 1998/99) jaarlijks plaatsvindt.De relatief grote stijging die desondanks in 1998 optreedt, houdt verband
met de meer-ontvangsten door de voorgenomen vervroeging van de lesgeldplicht. NormbedragenHieronder staan drie tabellen met de normbedragen voor WSF en WTS. Tevens
zijn de lesgeld- en (wettelijke) collegegeldbedragen weergegeven. Tabel 3.14 Normbedragen
WSF per maand in guldens (peildatum 1 januari 1996) wohbombovo
bbo vo(v)sobasisbeurs12512591919191uitwonendentoeslag300300300242242242aanvullende
beurs348348504510620580uitwonendentoeslag353535939393lening36236215611000maandbudget1 1701 1701 0861 0461 0461 006partnertoeslag908908908908908908eenouder-toeslag727727727727727727NB: aanvullende beurs geldt voor een particulier verzekerde en is het
maximumbedrag Tabel
3.15 Normbedragen WTS in guldens (studiejaar 1996/97) niet
lesgeldplichtig (jonger dan 16)lesgeldplichtig (voor cursusjaar 16) mbovo(v)sombovo(v)soinkomen
< 39 448*      – studiekosten1 23076501 2307650–
lesgeld0001 4971 4971 497inkomen
< 50 274*      – studiekosten000000–
lesgeld0001 4971 4971 497inkomen
> 50 274*      – studiekosten000000–
lesgeld000000* het betreft het belastbaar inkomen van de ouders over 1994 Tabel 3.16 Onderwijsretributies
(in guldens) 1995/961996/971997/981998/991999/002000/012001/02        Collegegeld2 2502 4002 5752 7502 7502 7502 750Lesgeld*1 3851 4971 5261 5261 5601 5951 631* lesgeld na 1996/97 is indicatief; uitgegaan is van jaarlijkse indexering
met ca. 2% behalve in 1998/99 4. Toelichting op de volume-ontwikkelingenIn onderstaande tabel zijn de geraamde aantallen beursgerechtigde studerenden
opgenomen; dit is het aantal studenten met een beurs uitgedrukt in sf-jaarequivalenten
(sf-jaren). De effecten van de studievoortgangscontrole (het omzetten van
beurs in lening bij niet voldoen aan de vereiste studievoortgang) zijn hierin
niet meegenomen. Verder bevat de tabel de aantallen OVSK-gerechtigden en de
aantallen WTS-gerechtigden. Tabel 4.1. Aantallen gerechtigden 1995199619971998199920002001basisbeurs/uitwonend294 900286 500266 400260 900261 500261 800259 300basisbeurs/thuiswonend300 200291 500237 100233 500234 500235 400233 400totaal
basisbeurs595 100578 000503 500494 400496 000497 200492 700aanvullende
beurs220 900218 100191 900189 100190 000190 400189 200reisvoorziening
WSF596 800589 100525 900521 900522 300520 400515 200TS17–198 700182 200182 600182 900183 000184 900188 000VO18+  51 60049 60049 50048 60048 200TSD18+3 30015 40014 40013 70012 90012 60012 500lesgeldplichtigen485 100483 900483 500479 100473 000471 500486 400Het percentage uitwonenden is bepaald op basis van de verhouding uitwonend/thuiswonend
in 1995. Over alle onderwijssoorten genomen is ongeveer 49 procent van degenen
met een basisbeurs uitwonend. Per schoolsoort verschilt dit percentage echter
sterk. Zo is van de gerechtigden in het wo ruim 80 procent uitwonend, in het
hbo bijna 60 procent en in het mbo ruim 20 procent. Bij de aantallen beursgerechtigden
is nog geen rekening gehouden met de volume-effecten als gevolg
van de prestatiebeurs en de beperking van de sf-duur. Vanaf studiejaar 1996/97
komen ook de ho-studerenden onder de 18 jaar in aanmerking voor studiefinanciering.
In deze begroting is uitgegaan van een toename van 5500 beursgerechtigden
per jaar. Daarnaast zal als gevolg van beleidsmaatregelen en gedragseffecten
een aanzienlijk aantal studerenden niet meer voor een beurs in aanmerking
komen. Deze volume-effecten doen zich met name na het jaar 2001 voor. Ook
de verwachte daling van het aantal mbo-studerenden door de fiscale stimulering
van het leerlingwezen is nog niet in deze aantallen verwerkt. Dit betreft
vanaf cursusjaar 1998/99 zo'n 5900 sf-jaarequivalenten.De aantallen rechthebbenden op een OV-studentenkaart omvatten de aantallen
beursgerechtigden en degenen die uitsluitend recht hebben op integrale rentedragende
lening. Met ingang van 1997 heeft de groep vo18+ geen recht meer op een OV-studentenkaart.Met de invoering van de WTS wordt tevens een voorziening getroffen voor
de deeltijdstuderenden van 18 tot 21 jaar die voorheen geen TSD-recht hadden.
Dit betreft volgens een eerste schatting zo'n 12 000 studenten op jaarbasis.
De aantallen deeltijdstuderenden die in aanmerking komen voor een tegemoetkoming,
nemen daardoor vanaf 1996 fors toe.De aantallen uit tabel 4.1 zijn in de volgende tabellen nader gespecificeerd
naar onderwijssoort. Tabel 4.2. Aantal basisbeursgerechtigden 1995199619971998199920002001wo142 400129 900112 400105 200103 700103 00099 100hbo204 200204 000202 000202 600204 900207 000207 000mbo193 700191 400189 100186 600187 400187 200186 600vo
bovenbouw41 90040 500     overig vo9 3008 800     (v)so3 6003 400     totaal595 100578 000503 500494 400496 000497 200492 700Bij de aantallen wo-studerenden is een dalende tendens zichtbaar die overeenkomt
met de verwachte daling van het aantal inschrijvingen in de komende jaren.
Verder speelt mee dat er steeds meer wo'ers uit hun beursrechten lopen als
gevolg van beleidsmaatregelen uit het verleden (27+ en c+1). Dit geldt ook
voor de hbo'ers, zij het in iets mindere mate dan voor wo'ers. Door de verwachte
toename van het aantal inschrijvingen kunnen de aantallen hbo-gerechtigden
zelfs nog iets stijgen. In de ontwikkeling van de aantallen mbo-studerenden
wordt een zekere stabilisatie verwacht rond de 187 000. De groep vo'ers
wordt met ingang van 1997 overgeheveld naar de WTS en heeft dan geen recht
meer op studiefinanciering. Tabel 4.3. Aantallen WTS –
hoofdstuk II (TS17–) 1995199619971998199920002001wo300      hbo1 700      mbo34 40034 70035 40035 40034 90035 10035 900vo156 300141 800141 300141 400141 800143 200145 300(v)so6 0005 7005 9006 1006 3006 6006 800totaal198 700182 200182 600182 900183 000184 900188 000De ontwikkeling van de aantallen gerechtigden met TS17– verloopt
naar verwachting vrij evenwichtig. Als gevolg van de prestatiebeurs komen
de ho-studerenden die nog geen 18 jaar zijn eveneens voor studiefinanciering
in aanmerking. De circa 2000 TS-gerechtigden die dit betreft zorgen vanaf
1997 voor een lichte daling in de totale aantallen. Dit wordt echter in latere
jaren weer gecompenseerd door de verwachte stijging van de aantallen vo- en
mbo-leerlingen. De daling bij het aantal vo-ers met recht op WTS (TS 17-)
vanaf 1996 heeft betrekking op de 12- tot 15-jarigen die tot en met 1995/96
alleen reiskosten en meerkosten uitwonendheid kregen vergoed. Deze vergoeding
is met de WTS vervallen. Tabel 4.4. Aantallen WTS –
hoofdstuk III (vo18+) 1995199619971998199920002001vo
bovenbouw  39 70038 30038 30037 40037 000overig
vo  8 5008 1008 0008 0008 100(v)so  3 4003 2003 2003 2003 100totaal0051 60049 60049 50048 60048 200Hoofdstuk III van de WTS bepaalt de voorwaarden waaronder vo-leerlingen
van 18 jaar en ouder in aanmerking kunnen komen voor een tegemoetkoming studiekosten.
In principe krijgt vanaf 1997 iedere vo-leerling van 18 jaar en ouder een
basistoelage. Deze kan worden aangevuld met een uitwonendentoeslag. Het uitwonendenpercentage
ligt zo rond de 16 procent waardoor circa 8500 gerechtigden voor een uitwonendentoeslag
in aanmerking komen. De vergoeding voor het lesgeld is afhankelijk van het
inkomen van de ouders. Tot een belastbaar inkomen van ca. f 50 000
per jaar bestaat recht op een lesgeldcompensatie. Blijft het belastbaar inkomen
van de ouder beneden de f 40 000 per jaar, dan bestaat tevens recht
op een tegemoetkoming in de overige studiekosten. Tabel 4.5. Aantallen WTS –
hoofdstuk IV (TSD18+) 1995199619971998199920002001wo3001 7001 6001 5001 5001 4001 400hbo8004 4004 2004 0003 8003 8003 700mbo1 1001 5001 2001 000700600600vo1 1007 8007 4007 2006 9006 8006 800(v)so0000000totaal3 30015 40014 40013 70012 90012 60012 500Vanaf het cursusjaar 1996/97 hebben ook de deeltijdstuderenden tussen
18 en 21 jaar recht op een tegemoetkoming studiekosten mits zij aan bepaalde
voorwaarden voldoen. Deze voorwaarden en de hoogte van de tegemoetkoming zijn
vastgelegd in hoofdstuk IV van de WTS. Hoewel er nog geen ervaringsgegevens
over de omvang van de groep 18–21 jarigen zijn, is er van uitgegaan
dat dit een toename van zo'n 12 000 deeltijdstuderenden met recht op
TSD betekent. Tabel 4.6. Aantallen lesgeldplichtigen 1995199619971998199920002001mbo271 900270 500270 400269 600268 000267 000268 500vo204 000203 800203 100199 300194 800194 100207 400(v)so9 2009 60010 00010 20010 20010 40010 500totaal485 100483 900483 500479 100473 000471 500486 400Het aantal lesgeldplichtigen wordt met name bepaald door de ontwikkeling
van het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs. Volgens de meest recente
verwachtingen zal hierin na 1997/98 een scherpe daling optreden die in 2001/02
wordt gevolgd door een forse stijging. Het aantal leerlingen in het mbo daalt
heel licht. Hierbij is nog geen rekening gehouden met de aantallen gedeeltelijk
lesgeldplichtigen die het gevolg zijn van de voorgenomen vervroeging van de
lesgeldplicht. Evenmin is rekening gehouden met het verwachte effect van de
fiscale stimulering van het leerlingwezen waardoor een verschuiving optreedt
van mbo naar leerlingwezen. Hierdoor zijn er vanaf 1998/99 zo'n 5900 lesgeldplichtigen
minder. Beleidsterrein 26 OVERIGE PROGRAMMA-UITGAVEN 1. AlgemeenOp het beleidsterrein «Overige programma-uitgaven» worden
uitgaven begroot die niet toe te rekenen zijn aan specifieke beleidsterreinen.
Dit betreft de artikelen:art 26.01 Bemiddeling wachtgelders.art 26.02 Overige rechtspositionele uitkeringen.art 26.03 De instandhouding van de geautomatiseerde salarisadministratie
in het onderwijs (CASO), Faciliteiten voor onderwijsvakbonden.art 26.05 Internationale betrekkingen.Naast deze uitgavenartikelen vallen binnen dit beleidsterrein ook artikelen
die als intermedium dienen totdat een exacte verdeling over de betrokken beleidsterreinen
bekend is, zoals arbeidsvoorwaardelijke bijstellingen uit de Aanvullende post.
Zodra de verdeling van deze middelen over de beleidsterreinen bekend is, worden
ze overgeboekt naar de artikelen van die beleidsterreinen. De Tweede Kamer
autoriseert deze verdeling door middel van suppletoire begrotingen. Op deze
artikelen worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord. Het betreft de
artikelen:art 26.06 Loonbijsteling.art 26.07 Prijsbijstelling.art 26.08 Centraal beheerde middelen.art 26.09 Emancipatie-activiteiten. 2. BeleidHieronder worden de ontwikkelingen toegelicht op de thema's: kwaliteitsbeleid
voor leraren, wachtgelden, internationalisering en emancipatiebeleid. 2.1. Kwaliteitsbeleid voor leraren CaoHet cao-akkoord dat op 5 juli 1996 tot stand kwam, is een eerste antwoord
op de problematiek van de vergrijzing van het docentenbestand. Het is een
onderhandelaarsakkoord met drie van de vier personeelscentrales over een centrale
arbeidsvoorwaardenovereenkomst voor de periode van 1 juni 1996
tot 31 december 1998. Deze overeenkomst staat in het teken van kwaliteitsbeleid
voor leraren. Het beleid is gericht op ontlasting van oudere leerkrachten
en vergroting van de aantrekkelijkheid van het beroep voor de beginnende leraar.
Daarvoor heeft het kabinet een extra bijdrage beschikbaar gesteld die oploopt
tot een bedrag van 150 miljoen gulden in het jaar 2000.In Nederland is in het primair onderwijs circa 55 procent van de leraren
ouder dan veertig jaar, in het voortgezet onderwijs, het beroepsonderwijs
en de volwasseneneducatie gaat het om ongeveer 70 procent van de leraren.
In de cao is de keuze gemaakt om een substantieel deel van de beschikbare
middelen in te zetten voor het verhogen van de salarissen van beginnende leraren.
Hiermee wordt de aantrekkelijkheid van het leraarsberoep vergroot. Dit is
extra noodzakelijk om te voorzien in de vervanging van de vanaf het jaar 2000
groeiende groep van oudere leraren die het onderwijs vanwege pensionering
zal verlaten. Vergrijzing van het personeelsbestand vraagt ook om extra inspanningen
om de leraren in de gelegenheid te stellen te blijven voldoen aan de snel
veranderende eisen die het werk in het onderwijs aan ze stelt.Voor een belangrijk deel kan dit kwaliteitsbeleid vorm krijgen door afspraken
op decentraal niveau. Het schoolpersoneelbeleid moet zich richten op een vitale
beroepsuitoefening gedurende de gehele loopbaan. Voor leraren in het primair
en voortgezet onderwijs en de BVE-sector (beroepsonderwijs en volwasseneneducatie)
zijn ook op centraal niveau afspraken gemaakt. Zij krijgen de keuze tussen
arbeidsduurverkorting op jaarbasis en op life-time basis. Bij arbeidsduurverkorting
op life-time basis gaan het om de varianten sabbatsverlof en seniorenbeleid.
Beide varianten passen goed binnen een kwaliteitsbeleid, dat wil zeggen een
beleid dat de kwaliteit van de beroepsuitoefening beoogt te verbeteren. Voor
het sabbatsverlof geldt dat sterker indien het een educatieve invulling krijgt.
Bij seniorenbeleid gaat het om taakverlichting voor oudere leraren, zodat
het hun mogelijk en aantrekkelijk wordt gemaakt om in het onderwijsproces
actief te blijven.De herbezetting die met deze maatregelen gepaard gaat, is in totaal becijferd
op 12 000 banen. Over een nadere uitwerking van deze maatregelen wordt
in 1997 besloten, zodat invoering mogelijk is per 1 augustus 1998.In de cao is verder afgesproken dat de mogelijkheden zullen worden verkend
om in de leraarsloopbaan een fasering aan te brengen. Uitgangspunt is een
verdeling in de fasen junior-leraar, leraar en senior-leraar. De fasering
moet een weerspiegeling zijn van een groei in competenties. De overgang naar
een volgende fase is niet een automatisme, maar gebaseerd op een degelijke
beoordeling. Het volgen van relevante nascholing zou bijvoorbeeld een criterium
kunnen zijn. De eerste stap in de verkenning die nu wordt gezet, is het beschrijven
van de loopbaanfasen. Uit die beschrijving worden de bouwstenen afgeleid voor
een beoordelingsstelsel. In samenhang met de loopbaanfasering wordt verkend
of er reden is het «salaris- en functiegebouw» in het onderwijs
te herstructureren, dat wil zeggen de systematiek van functie-omschrijvingen
en salarisschalen te herzien. StartbekwaamheidDe eisen vaststellen voor de (start)bekwaamheid van leraren wordt in de
nota Vitaal Leraarschap beschreven als een authentieke verantwoordelijkheid
van de overheid. Naar aanleiding van Vitaal Leraarschap is besloten die verantwoordelijkheid
te concretiseren door beroepsprofielen en bekwaamheidseisen te beschrijven.
Inmiddels hebben sociale partners in primair en voortgezet onderwijs en de
BVE-sector beroepsprofielen opgesteld. Die zijn het vertrekpunt voor een taak
die de overheid zich stelt: bekwaamheidseisen voor de toetreding
tot het beroep van leraar vast te stellen. Deze startbekwaamheidseisen zullen
in 1997 gereed zijn. Voorstellen voor de wettelijke verankering van de startbekwaamheidseisen
zullen zo spoedig mogelijk daarna worden aangeboden. De lerarenopleidingenDe startbekwaamheidseisen zullen een belangrijke richtsnoer zijn voor
de lerarenopleidingen. In april 1996 installeerde de HBO-Raad in overeenstemming
met de minister het Procesmanagement Lerarenopleidingen, dat de uitvoering
van de voornemens uit de nota Vitale Lerarenopleidingen ter hand neemt. Belangrijke
onderwerpen uit die nota zijn het ontwikkelen van een gezamenlijk curriculum
en het vormen van samenwerkingsverbanden van lerarenopleidingen. Over de rol
van nieuwe media in de lerarenopleidingen is hierboven al opgemerkt dat dit
najaar een advies wordt verwacht van de internationale adviescommissie COMMITT. Leraren in opleidingIn het studiejaar 1997–1998 krijgt het project rond de leraar-in-opleiding
een nieuwe impuls: bij wijze van experiment zullen zo'n 1000 vierdejaars studenten
van de pedagogische academie voor het basisonderwijs een aanstelling aan een
basisschool krijgen op basis van een leer-arbeidsovereenkomst. In de cao zijn
hun arbeidsvoorwaarden vastgesteld. Wet op het leraarschapDuidelijk is dat langs diverse lijnen gewerkt wordt aan de versterking
van de beroepsuitoefening: bekwaamheidseisen, lerarenopleidingen, nascholing,
sabbatsverlof, seniorenbeleid, fasering van de loopbaan. In het vorige hoofdstuk
werd bovendien al gewezen op de verantwoordelijkheid van scholen voor een
modern personeelsbeleid. Ook werd de uitnodiging aan de leraren herhaald om
zich als beroepsgroep te verenigen. Al deze ontwikkelingen dienen versterken
elkaar. Daartoe is het tevens zaak de samenhang voor alle betrokkenen transparant
te maken. Een samenhangend geheel van wetgeving kan daaraan bijdragen. Zaken
die op de leraar betrekking hebben, vinden nu hun wettelijke vastlegging in
wetten die eisen stellen aan scholen of aan lerarenopleidingen. Het is te
overwegen om een «Wet op het leraarschap» te ontwerpen die direct
appelleert aan de beroepsbeoefenaren, zoals dat ook in bijvoorbeeld de gezondheidszorg
gebeurt. Dat geldt temeer indien de beroepsgroep leraren een belangrijke actor
wordt op het gebied van de beroepskwaliteit van leraren. Deze gedachtenlijn
zal nader worden verkend. 2.2. WachtgeldenIn de loop van 1996 is een aantal stappen gezet gericht op een verdere
beheersing van de wachtgelduitgaven in het onderwijs.In mei 1996 is een akkoord gesloten met het Participatiefonds waarbij
op basis van het niveau van de wachtgelduitgaven in 1995 afspraken zijn gemaakt
over de hoogte van het budget. Het participatiefonds zal via instroombeperkende
maatregelen en een stelsel van premiedifferentiatie prikkels introduceren
die moeten bijdragen aan een beteugeling van de wachtgelduitgaven.In juli 1996 is in het onderhandelaarsakkoord over de cao een basis gelegd
voor een verdere uitwerking van maatregelen gericht op een reductie van de
wachtgelduitgaven. Bij deze verdere uitwerking zullen onder meer de volgende
elementen worden betrokken:– de verantwoordelijkheid voor inactiviteitsuitgaven wordt belegd
op instellingsniveau of op het niveau van samenwerkingsverbanden van instellingen;– de verevening van inactiviteitskosten tussen instellingen wordt
beperkt tot die kosten die voor instellingen niet beïnvloedbaar zijn
en tot die risico's die binnen de normale bedrijfsvoering van een instelling
niet opgevangen kunnen worden;– het decentraliseren van de financiële verantwoordelijkheid
voor inactiviteitsuitgaven gaat gepaard met het decentraliseren van de verantwoordelijkheid
voor reïntegratie van inactieven;– de financiële voordelen van vermindering van de wachtgelduitgaven,
voorzover uitstijgend boven de met het Participatiefonds gemaakte afspraken,
komen ten goede aan de instellingen ten behoeve van het personeelsbeleid in
de mate waarin zij een bijdrage hebben geleverd aan de kostenreductie.Het overleg hierover zal uiterlijk 1 november 1996 worden afgerond. Bij
dit overleg zal ook de bestaande ADV/BAPO-quoteringsregeling worden betrokken.Tevens zullen voor 1 november de resultaten bekend zijn van extern onderzoek
naar de wachtgelduitgaven. Afhankelijk van de resultaten van dit onderzoek
zal ik bezien of het nodig is om aanvullende maatregelen te nemen, naast de
afspraken met het Participatiefonds en de uitwerkingen van de cao-afspraken.
Conform de motie-Ybema zal de Tweede Kamer bij de Najaarsnota 1996 op de hoogte
gesteld worden van de voortgang van het wachtgeldbeleid. 2.3. Internationaal beleidHet Kabinet heeft de ambitie om de samenhang in het buitenlands beleid
te vergroten. Onder regie van het Ministerie van Buitenlandse Zaken worden
momenteel landenbeleidsplannen opgesteld. Deze beleidsplannen zullen per land
of regio aangeven welke doelstellingen nagestreefd worden en welke beleidsinstrumenten
ingezet worden. Op OCenW-terrein gelden daarbij de volgende doelstellingen: * Het uitdragen van het beeld van Nederland in het buitenlandDe vele vormen van uitwisseling op het gebied van cultuur, onderwijs en
wetenschappen geven het gezicht van Nederland naar de buitenwereld meer profiel.
Het gaat dan om het uitdragen van een beeldmerk van ons land als kennisland
en ontmoetingsplaats. Buitenlandse studenten, wetenschappers en kunstenaars
kunnen na een verblijf in Nederland als «ambassadeurs» voor ons
land fungeren. * Het belang van bilaterale samenwerkingInternationale samenwerking ligt in toenemende mate in het verlengde van
nationale beleidsontwikkelingen. Naast multilaterale samenwerkingsverbanden
kunnen intensieve bilaterale betrekkingen bijdragen aan de kwaliteit van het
onderwijs, de cultuur- en de wetenschapsbeoefening in de betrokken landen.
Instellingen zelf spelen daarbij een cruciale rol. Waar de samenwerking niet
of slechts moeilijk vanuit de samenleving op eigen kracht tot stand komt,
is een actieve, initiërende overheidsrol geboden. Prioriteiten die daarbij
geografisch gesteld worden zijn: Midden- en Oost-Europese landen (met name
Rusland en Hongarije), Zuid-Oost-Azië (met name Japan, China en Indonesië),
het Midden-Oosten en ontwikkelingssamenwerkingslanden (met name Zuid-Afrika).Daarnaast kunnen contacten op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschappen
een goed bruggenhoofd vormen voor de opbouw van economische en handelsrelaties.
Instellingen als universiteiten, hogescholen en research-centra vervullen
in dit opzicht een strategische functie. Samenwerking op OCenW-terrein kan
relatief gemakkelijk tot stand gebracht worden en kan een functie vervullen
in de ontwikkeling van een hulprelatie naar een samenwerkingsrelatie.De samenwerking met de grenslanden zal voortgezet worden. Daartoe wordt
overleg gevoerd met onze partners in het grenslandenbeleid, te weten Bremen,
Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen en Vlaanderen. Met name de samenwerking tussen
instellingen voor hoger onderwijs in deze landen krijgt veel aandacht. In
Nederland zijn daarom de VSNU en de HBO-Raad nauw betrokken bij dit grensoverschrijdende
overleg. * Het «exporteren» van onderwijs, cultuur
en wetenschappenHoogwaardig onderwijs en onderzoek in Nederland dragen bovendien bij aan
het gunstige vestigingsklimaat van Nederland. Onderwijs en wetenschappen zijn
ook onderwerp van handel. Voor onderzoekorganisaties als TNO zijn buitenlandse
opdrachten van strategisch belang.In 1997 zullen in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands beleid
additioneel de volgende instrumenten ingezet worden. In de herijkingsnota is aangegeven dat de mogelijkheden op het gebied
van culturele samenwerking intensiever benut dienen te worden om Nederland
internationaal beter op de kaart te zetten. Ten behoeve van een intensivering
van het internationaal cultuurbeleid zal 6 miljoen gulden extra worden ingezet
(Hoofdstuk V Rijksbegroting). Eind 1996 zullen de Ministeries van Buitenlandse
Zaken en van OCenW een gezamenlijke notitie aan de Kamer zenden waarin op
hoofdpunten de samenwerkingscriteria worden uitgewerkt. Gezamenlijk met het Ministerie van Economische Zaken is ten behoeve van
de samenwerking met Indonesië een Human Resource Development Programma
opgezet. Indonesische studenten krijgen in dit programma de mogelijkheid hun
studie af te maken aan een Nederlandse instelling, gevolgd door een stage
aan een Nederlands bedrijf. Hiervoor is voor een periode van zeven jaar een
bijdrage van in totaal 5 miljoen gulden beschikbaar uit de Indonesië-faciliteit
(Homogene Groep Internationale Samenwerking). Ten behoeve van de samenwerking op onderwijsterrein met Midden- en Oost-Europa
zullen de mogelijkheden vergroot worden om binnen de bestaande programma's
MATRA (Buitenlandse Zaken) en PSO (Economische Zaken) onderwijsactiviteiten
te stimuleren. Hiertoe zal nader overleg gevoerd worden met deze departementen. Voorzitterschap Europese UnieHet kabinet zal in de loop van het najaar een nota uitbrengen over het
EU-voorzitterschap van Nederland. Voor onderwijs zijn de belangrijkste punten
van aandacht als volgt. De Commissie zal onder het Nederlands voorzitterschap
concrete voorstellen doen op basis van de discussie in 1996 over het Witboek
Onderwijs en Opleiding. Daaronder valt een voorstel te verwachten over studentenmobiliteit
buiten de bestaande programma's. Tevens zal de Commissie voorstellen doen
voor de (budgettaire) evaluatie van het SOCRATES-programma en projecten op
het terrein van kwaliteitszorg in het onderwijs. Nederland zal voor een informele Onderwijsraad een notitie opstellen over multimedia en
docentenopleidingen. Op het terrein van onderzoek zullen op de Onderzoekraad
politieke conclusies getrokken worden over de hoofdlijnen van het Vijfde Kaderprogramma:
budget, structuur en zwaartepunten. De Nederlandse opvattingen over het Kaderprogramma
zijn weergegeven in het Position Paper dat op 11 juli jl. door de ministers
van Economische zaken en Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen aan de Tweede
Kamer is aangeboden. Nederland is voornemens twee voorzitterschapsdocumenten
in de Onderzoekraad in te brengen, één over informatietechnologie
en één over de Europese kennisinfrastructuur. Op cultuurterrein
ligt het accent op verbetering van het functioneren van de Raad van Cultuurministers
in samenhang met het uitvoering geven aan artikel 128 van het EG-Verdrag. Nota over internationalisering van het onderwijsIn het najaar van 1996 zal een nota uitgebracht worden over internationalisering
van het onderwijs in de toekomst. In de nota wordt een aantal uitgangspunten
en denkrichtingen voor internationalisering in de komende jaren geformuleerd.
In navolging van de toezegging uit de nota «Grenzen Verleggen»
uit 1991 wordt ook een evaluatie gegeven van de nationale programma's IKU,
PLATO, SESAM en GROS en het beheer van deze programma's door de intermediaire
organisaties. Mede op grond van de evaluatie wordt aangegeven welke aanpassing
en herijking van nationale programma's wenselijk is. In relatie tot het komend
voorzitterschap van de Europese Unie en de reactie op het Europees Witboek
voor onderwijs wordt een aantal toekomstige ontwikkelingen geschetst. Internationaal cultuurbeleidTegelijk met deze begroting wordt tevens de Cultuurnota 1997–2000
uitgebracht waarin een uitgebreid hoofdstuk over het internationale cultuurbeleid
is opgenomen. 2.4. OnderwijsemancipatieEmancipatie blijft een aandachtspunt in het onderwijsbeleid. Ultimo 1996
verschijnt een volgende onderwijsemancipatienota. Uiteraard zullen eerdere
prioriteiten, voorzover ze nog niet tot aanvaardbare resultaten geleid hebben,
opnieuw aandacht krijgen.Daarnaast blijft emancipatie een belangrijk aandachtspunt bij het ontwikkelen
van onderwijsbeleid in het algemeen. Er zal vaker gebruik gemaakt gaan worden
van emancipatie-effect-rapportages ter toetsing van voorgenomen beleid op
de effecten ervan voor de positie van meisjes en vrouwen.Niet alleen bij het ontwikkelen van nieuw beleid, maar ook bij de invoering
van vernieuwingen in het onderwijs is emancipatie een belangrijk aspect. Om
emancipatiedoelen te integreren in de invoeringsactiviteiten, is bij het procesmanagement
voortgezet onderwijs inmiddels een procesmanager emancipatie aangesteld. 3. Horizontale toelichtingHet in totaal op dit beleidsterrein geraamde bedrag voor 1997 is sinds
de vorige Miljoenennota toegenomen met f 184 miljoen tot f 428 miljoen.
Deze stijging is vooral het gevolg van de financiële ontwikkelingen die
zich bij de arbeidsvoorwaarden van het onderwijs-, cultuur- en onderzoekspersoneel
hebben voorgedaan.Allereerst is bij de Voorjaarsnota de cao 1995–1996 verwerkt met
salarisverhogingen van 0,65% per 1 oktober 1995 en 1,1% per 1 april 1996. De FAOP-premie is verlaagd en de premies voor het ABP zijn verhoogd.
Per saldo resulteert hieruit een beperkt bedrag, dat is ingezet voor de cao
1996–1998.De prioriteit van het kabinet om f 50 miljoen in 1996 oplopend tot
f 150 miljoen in 2000 extra te investeren in kwaliteitsbeleid voor leraren
is in afwachting van een definitief akkoord alvast aan dit beleidsterrein
toegevoegd. De overboeking vanuit de aanvullende post op de Miljoenennota
voor wijzigingen bij de pseudopremies, de interimregeling ziektekosten en
de overhevelingstoeslag naar het artikel loonstelling heeft een positief effect
van ruim f 70 miljoen vanaf 1997.De uitdeling naar het beleidsterrein Primair Onderwijs van de middelen
voor incidentele loonsomontwikkeling heeft geleid tot een verlaging van het
beleidsterrein «Overige programma-uitgaven» van f 73 miljoen
in 1997 oplopend tot f 106 miljoen in 2000.Via het artikel prijsbijstelling is de begroting nu op het prijsniveau
1996 gebracht. Op dit artikel resteerde nog enige ruimte om bij te dragen
aan de materiele bekostiging in het voortgezet onderwijs.In meerjarig perspectief toont dit beleidsterrein het volgende beeld (tabel
3.1). Tabel 3.1 Meerjarige ontwikkeling
(x f 1 miljoen) 19961997199819992000Bemiddeling
wachtgelders, CASO, vakbondsfaciliteiten, voorzieningen, internationale betrekkingen
en emancipatie129,3127,9119,6123,7123,9Loonbijstelling135,1184,9326,4890,2685,1Centraal
beheerde middelen15,172,237,440,993,7Overige
rechtspositionele uitkeringen0,842,960,368,069,2Totaal280,3427,9543,71 122,8971,9De fluctuatie in het verloop van de meerjarencijfers wordt in hoge mate
bepaald door de artikelen Loonbijstelling, Centraal beheerde middelen en Overige
rechtspositionele uitkeringen. De overige artikelen hebben een stabiel verloop.De stijging van de loonbijstelling na 1996 is het gevolg van:– een overboeking van Binnenlandse Zaken van de uitgaven voor de
Ziektekostenvoorziening overheid en onderwijs (ZVO) van f 75 miljoen
vanaf 1997;– het oplopende bedrag van de kabinetsprioriteit voor leeftijdsbewust
kwaliteitsbeleid (f 100 miljoen meer in 2000 ten opzichte van 1996) en
de reserveringen voor de incidentele loonsomontwikkeling bij het primair onderwijs
(circa f 200 miljoen in 2000);– een oploop in de bijstelling van de interimregeling ziektekosten
(circa 80 miljoen meer vanaf 1997).In de beschikbare bedragen is vervolgens een andere fasering aangebracht
om beter aan te sluiten bij het cao-onderhandelaarsakkoord.Het artikel Centraal beheerde middelen bevat vanaf 1997 de door het kabinet
vrijgemaakte middelen voor informatie- en communicatietechnologie in het onderwijs:
f 10 miljoen in 1997, f 20 miljoen in 1998 en f 30 miljoen
in latere jaren.Het artikel Overige rechtspositionele uitkeringen kent een zekere oploop
in latere jaren vanwege pas in latere jaren optredende uitverdieneffecten. Beleidsterrein 27 CULTUUR 1. AlgemeenHet beleidsterrein Cultuur omvat het beleid van de rijksoverheid voor:– musea, monumenten, archieven en archeologie;– podiumkunsten, beeldende kunst, bouwkunst en vormgeving, film,
amateurkunst en kunsteducatie;– omroep, pers, nieuwe media, letteren en bibliotheken;– internationaal cultuurbeleid.De bekostiging van de uitgaven op dit beleidsterrein geschiedt in het
algemeen op grond van de Wet op het specifiek cultuurbeleid (Stb. 1993, 193)
en het daarop gebaseerde Bekostigingsbesluit cultuuruitingen (Stb. 1994, 473).
Dit Bekostigingsbesluit dient weer als basis voor twee ministeriële uitvoeringsregelingen,
namelijk de Regeling subsidies en specifieke uitkeringen cultuuruitingen (Stcrt.
1995, 4) en de Regeling subsidiëring museale instellingen (Stcrt. 1994,
150).De begrotingswet dient als basis voor de kredieten bestemd voor de rijksdiensten
(RBK, RDMZ, ROB). De (spoed)aankopen van bedreigd cultuurbezit ingevolge de
Wet tot behoud cultuurbezit geschieden op basis van de Begrotingswet. De Monumentenwet
(Stb. 1988, 638) dient als basis voor de uitgaven voor restauratie en onderhoud
van aangewezen monumenten alsmede voor uitgaven bestemd voor het vergoeden
van schade als gevolg van beschermings- en opgravingswerkzaamheden. De uitgaven
op het terrein van de omroep en pers zijn gebaseerd op de Mediawet (Stb. 1987,
249). Het Mediabesluit (Stb. 1987, 573) dient als basis voor de subsidies
Mediabeleid. 2. BeleidHet komende begrotingsjaar is tevens het eerste jaar van de Cultuurnota
«Pantser of ruggengraat» die tegelijk met deze begroting
aan de Tweede Kamer wordt aangeboden. De Cultuurnota bestrijkt de periode
1997–2000. De cultuurnotacijfers voor 1997 komen uiteraard overeen met
de begrotingscijfers voor dat jaar. Naast het bewerkstelligen van een zo goed
mogelijke combinatie van kwaliteit en diversiteit in het door het Rijk bekostigde
cultuuraanbod – dat overigens maar een onderdeel is van het totaal –
is stimulering van de deelname aan cultuur en de invloed daarvan op de sociale
cohesie van onze samenleving het belangrijkste thema van de Cultuurnota. Het
is duidelijk dat bij dit laatste onderwerp behalve het gezin
ook het onderwijs een sleutelrol vervult. De samenvoeging van cultuur en onderwijs
bij hetzelfde ministerie schept een uitgelezen kans voor een gezamenlijke
aanpak van de cultuureducatie. De Cultuurnota omarmt deze nieuwe mogelijkheden,
die nader worden uitgewerkt in de nota «Cultuur en school»
die eveneens tegelijk met de begroting 1997 verschijnt.De commissie onderzoek publieke omroep heeft een rapport uitgebracht over
het omroepbeleid na het jaar 2000, waarmee de periode van de komende Cultuurnota
wordt overgeslagen. Het regeringsstandpunt over dit rapport kan het parlement
op korte termijn tegemoet zien. Ook zal tijdens dit begrotingsjaar het Wetsvoorstel
Inkomensvoorziening Kunstenaars (WIK) worden aangeboden.Naast de eenmalige dotatie van f 275 miljoen voor de monumentenzorg,
wordt in de nieuwe Cultuurnota per saldo jaarlijks structureel een bedrag
van f 32 miljoen meer beschikbaar gesteld dan in de voorafgaande periode
van vier jaar. Dit bedrag zal voor een aanzienlijk deel worden gebruikt voor
projecten die op cultuureducatie zijn gericht, en die zowel gezamenlijk met
het onderwijsveld als met andere overheden zullen worden bekostigd. Overigens
zijn ook op andere terreinen van het cultuurbeleid de banden met de andere
overheden aangehaald. De kunstconvenanten die het Rijk al eerder had afgesloten
met Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht zullen worden verbreed tot echte
cultuurovereenkomsten. Bovendien zal het aantal cultuurconvenantpartners worden
uitgebreid tot acht door de toevoeging van een viertal clusters die aan de
hand van culturele profielschetsen van steden en regio's zijn samengesteld
in het noorden, oosten en zuiden van het land en in Noord- en Zuid-Holland.De financiering van de extra f 32 miljoen verschilt ten opzichte
van het in de begroting 1996 geschetste beeld, dat was gebaseerd op de brief
aan de Tweede Kamer van 10 oktober 1994. Daarin waren verschillende opties
weergegeven om reeds aangekondigde ombuigingen tot een bedrag van f 50
miljoen ongedaan te maken.Aanleiding tot deze wijziging is het vastlopen van de inspanningen om
te komen tot een gedeeltelijke terugsluis van het BTW-voordeel voor de podiumkunsten.
Daar waar in de filmsector eind 1995 een overeenkomst kon worden afgesloten,
werd de totstandkoming van een soortgelijk contract voor de podiumkunstensector
bemoeilijkt door de complexiteit van het veld en het grote aantal potentiële
contractspartners. De overeenkomst moest een zeer hoge dekkingsgraad hebben
in termen van participerende bedrijven, omdat een onvolledige deelname een
concurrentieverstoring zou hebben veroorzaakt binnen de sector. Deze dekkingsgraad
werd, juist in dat deel van de sector waar de dreiging van concurrentieverstoring
het grootst is, niet bereikt.In deze begroting wordt de BTW-terugsluis film en musea gehandhaafd op
f 10 miljoen. De resterende f 40 miljoen wordt gevonden in de afdrachtkorting
van omzet van de krasloterij (f 10 miljoen), de renteopbrengst van de
meeropbrengst verkoop NOB (f 18 miljoen) en de loterijenoptie (f 12
miljoen). De loterij-optie houdt in dat bezien zal worden of op basis van
een nieuwe vergunning, die dan door het Ministerie van Justitie en Financiën
per 1-1-1997 afgegeven zou moeten worden aan de Stichting Exploitatie Nederlandse
Staatsloterij (SENS), een nieuwe loterij wordt georganiseerd. De opbrengst
van deze nieuwe loterij komt ten goede aan de SENS dan wel de gefuseerde organisatie
SENS/SNS en daarmee indirect ten gunste van hoofdstuk IXB Financiën.
De opbrengst dient als compensatie voor de structurele overdracht ad f 12
mln. van Financiën naar OCenW ten behoeve van cultuur. De afdrachtkorting
omzet krasloterijen behelst een vergoeding van 5% van de omzet
van de nationale instantloterij (ook wel krasloterij genoemd). De vergoeding
is tot en met 1996 ten goede gekomen aan de begroting van Financiën en
komt met ingang van 1997 ten goede aan de begroting van OCenW t.b.v. cultuur. Compensatie ombuigingen
ad f 50 miljoen 19971998 e.v.   Loterij-optie12,012,0Afdrachtkorting
omzet krasloterijen10,010,0Terugsluis BTW–voordeel
Cultuursector10,010,0Renteopbrengst meeropbrengst
verkoop NOB 18,018,0Totaal50,050,0De restant-ombuigingstaakstelling ad f 28 miljoen wordt ingevuld
ten laste van de clustergelden regeerakkoord (f 60 miljoen), zodat per
saldo een post van f 32 miljoen extra aan cultuurbeleid kan worden besteed.
De verdeling van dit bedrag over de sectoren is weergegeven in de volgende
tabel. Inzet extra middelen Cultuur
ad f 32 miljoen (x f 1 miljoen) 19971998 e.v.Kunsten16,016,0Cultureel
Erfgoed8,08,0Media, Letteren en Bibliotheken5,05,0Internationaal
cultuurbeleid3,03,0Totaal32,032,0Voorts heeft het Kabinet bij Najaarsnota 1995 besloten tot een eenmalige
dotatie van f 275 miljoen ten behoeve van een extra impuls op het gebied
van de monumentenzorg. Deze middelen zijn ondergebracht op een rekening-courantrekening
bij de Rijkshoofdboekhouding en zullen in de periode 1996 tot en met 1999
tot besteding komen, waarvan f 25 miljoen in 1996 in de sfeer van projecten.
Ten behoeve van het resterende uitgavenkader alsmede de daarbij behorende
rente-opbrengten is een wijziging van het Besluit Rijkssubsidiëring Restauratie
Monumenten (BRRM) in voorbereiding. 3. Horizontale toelichting Tabel 3.1. Totaal uitgaven
en ontvangsten (bedragen x f 1000) 1995199619971998199920002001Totaal
uitgaven2 734 4142 412 8002 477 5702 462 4412 468 1242 504 8162 544 153        1.
Kunsten457 844461 895491 951482 300482 214481 332481 1132.
Bibliotheken, letteren en NTU77 15777 42484 40784 59884 73484 81585 0343.
Cultuurbeheer663 340349 498360 178359 432359 314358 807359 1444.
Media1 498 1671 499 5371 518 3061 535 6101 541 3611 579 3611 618 3615.
Garanties rente en afl. lening00000006.
Rechtspositionele uitkeringen25 0840000007.
Overige uitgaven12 82224 44622 728501501501501        Totaal
ontvangsten1 534 2641 522 0581 684 5821 546 9061 552 6571 590 6571 629 657        1.
Cultuurbeheer16 42510 8275 8275 8275 8275 8275 8272.
Media1 506 3431 508 4211 675 9451 538 2491 544 0001 
582 0001 621 0003. Overige ontvangsten11 4962 8102 8102 8302 8302 8302 830Met ingang van 1997 zijn de uitgaven voor kunsten (artikel 27.01), bibliotheken,
letteren en Nederlandse taalunie (artikel 27.02) en cultuurbeheer (artikel
27.03) hoger door de inzet van extra middelen voor de cultuurnota en het ongedaan
maken van ombuigingen.Het uitgavenniveau voor het onderdeel Kunsten is in 1996 f 4 miljoen
hoger, vooral als gevolg van een overboeking van het onderdeel rechtspositionele
uitkeringen. Voorts is in 1997 eenmalig een bedrag van f 10 miljoen toegevoegd
voor flankerend beleid bij het wetsvoorstel Inkomensvoorziening Kunstenaars.Cultuurbeheer kende in 1995 een uitgavenpiek in verband met de eenmalige
dotatie van f 275 miljoen ten behoeve van de monumentenzorg.De meerjarencijfers voor media vertonen een stijgend verloop door de indexatie
van de omroepbijdragen.De uitgaven voor rechtspositionele uitkeringen zijn met ingang van 1996
overgeheveld naar kunsten en bibliotheken, letteren en Nederlandse Taalunie.De overige uitgaven nemen in 1996 toe omdat de ruimte voor nieuw beleid
nog op dit artikel staat, bij de tweede suppletoire wet zal deze ruimte alsnog
worden toegedeeld. Vanaf 1998 is het niveau van dit artikel lager omdat vanaf
dat jaar de laatste tranche van f 15 miljoen intensiveringsmiddelen uit
het regeerakkoord nog aan dit artikel zal worden toegevoegd.Het ontvangstenniveau van cultuurbeheer is na 1995 lager omdat alle musea
zijn verzelfstandigd, waardoor de ontvangsten niet langer meer op dit ontvangstenartikel
worden verantwoord maar met de subsidie worden verrekend.De ontvangsten van media kennen een stijgende trend door de indexatie
van de omroepbijdragen, daarnaast is er een piek in 1997 vanwege de verwerking
van het taakstellende deel van de verkoopopbrengst NOB.De overige ontvangsten hebben in 1995 een hoge uitkomst vooral als gevolg
van een legaat van f 7,5 miljoen. 2 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING PER BELEIDSTERREIN Beleidsterrein 17 MINISTERIE ALGEMEEN Artikel 17.05 Post-actieven AlgemeenOp dit artikel worden de uitgaven geraamd voor de ontslaguitkeringen aan
oud-medewerkers. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 17.05 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  12 42112 29312 35112 25512 321 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  12 42112 29312 35112 25512 321 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996729729729864864 Nieuwe
mutaties  7 708– 13 022– 13 080– 13 119– 13 185 Stand
ontwerp-begroting 1997 23 34020 85800000Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  7 708– 13 022– 13 080– 13 119– 13 185a.
Bijstelling uit aanvullende posten   – 40– 39– 39– 39– 39d.
Overboekingen (intern)  7 748– 12 983– 13 041– 13 080– 13 146Totaal  7 708– 13 022– 13 080– 13 119– 13 185Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.Het betreft hier premiemutaties per 1 januari 1996. 1.d.Vanuit artikel 17.06 is voor 1996 het bedrag voor flankerend beleid overgeboekt
naar het artikel voor post-actieven. Met ingang van 1997 worden de totale
uitgaven voor post-actieven en flankerend beleid verantwoord op artikel 17.06
Ministerie algemeen. Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 11.3 respectievelijk 04.0. Artikel 17.06 Personeel en materieel ministerie AlgemeenOp dit artikel worden de personele en materiële uitgaven geraamd
van het departement van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, dat wil zeggen
met inbegrip van het agentschap Centrale Financiën Instellingen (Cƒi). Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)Artikel 17.06 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  310 040302 440298 216301 673303 123 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  310 040302 440298 216301 673303 123 Mutaties
in eerste suppletoire wet 199621 0045 1819 3316 0785 494 Nieuwe
mutaties  11 05732 70029 83323 96323 224 Stand
ontwerp-begroting 1997 322 097342 101340 321337 380331 714331 841330 626Specificatie nieuwe
mutaties (x f 1 000)   19961997199819992000   1.
Technische mutaties  – 1 52524 40022 53326 66326 824   a.
Bijstelling uit aanvullende posten 2 8678 1037 9036 9946 089   b.
Overboekingen (extern)  724724724724724   c.
Desalderingen  – 1 653– 1 653– 1 6533 3474 347   d.
Overboekingen (intern)  – 3 46317 22615 55915 59815 664   3.
Beleidsmatige mutaties  12 5828 3007 300– 2 700– 3 600   1.
Flankerend beleid DI-impuls  3 0002 200800800900   2.
Overige bezuinigingen   – 400– 500– 500– 500   3.
Projecten  5 5821 5007 000– 3 000– 4 000   4.
Uitvoeringskosten PF  4 0005 000      Totaal  11 05732 70029 83323 96323 224   Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit de aanvullende post is opgebouwd uit premiemutaties,
algemene salarismaatregelen per 1 januari 1996, de prijscompensatie 1996,
de compensatie voor incidentele loonontwikkeling 1997 en vanaf 1998 herbezettingsgelden
voor de verkorting van de werkweek naar 36 uur, zoals overeengekomen bij de
besprekingen over de cao voor de rijksoverheid. 1.b.Het betreft hier de structurele overboeking van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken voor bedrijfsgezondheidszorg. 1.c.De vervanging van AAW-inkomsten door een WAO-conforme uitkering leidt
tot een technische bijstelling. Daarnaast is voor de invoeringskosten van
het onderwijsnummer een desaldering opgevoerd van f 5,0 miljoen in 1999 en
f 6,0 miljoen in 2000. 1.d.In 1996 is een bedrag van f 8,0 miljoen overgeboekt ter dekking van
wachtgelduitgaven naar artikel 17.05, post-actieven. Vanaf 1997 wordt het
saldo van artikel 17.05 overgeboekt naar dit artikel en zullen de post-actieven
op 17.06 worden verantwoord. Verder zijn er enige herschikkingen binnen het
beleidsterrein doorgevoerd. 3.1.Het overgaan van taken van Cƒi naar de gemeenten wegens de decentralisatie
van de bekostiging van huisvestingsvoorzieningen in het primair en voortgezet
onderwijs vergt middelen voor flankerend beleid. 3.2.Het aandeel van de apparaatskosten in de bij de begrotingsvoorbereiding
1997 overeengekomen overige maatregelen loopt op tot f 0,5 miljoen in 1998. 3.3.Voor de extra uitgaven benodigd voor de intensivering van het controlebeleid
wachtgelden (f 4,0 miljoen), het kennisdebat (f 3,5 miljoen) en
het onderzoek naar de beheersbaarheid van wachtgelden (f 1,2 miljoen)
zijn in 1996 en 1997 middelen vrijgemaakt. Daarnaast worden de geraamde uitgaven
voor de invoering van het onderwijsnummer verschoven van 1999 en 2000 naar
1998. 3.4.De verhoging in de uitvoeringskosten van het Participatiefonds is ter
dekking van de bestuurskosten in 1996 en 1997. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdelen 17.06 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Departement
personeel 138 253151 108141 629 138 253151 108141 629 11.1 04.0Departement
overig personeel 708773697 708773697 12.1 04.0Departement
materieel 83 21390 95191 281 83 21390 81690 181 12.1 04.0Cƒi
personeel     46 221   11.1 04.0Cƒi
overig personeel     1 762   12.1 04.0Cƒi
materieel     51 940   12.1 04.0Cƒi
personeel en materieel  nvt   99 40485 707 41.5 04.0Post-actieven 0022 107 0022 107 11.3 04.0Totaal 222 174242 832255 714 322 097342 101340 321    Artikel 17.07 Personeel en materieel IB-Groep AlgemeenOp dit artikel worden de middelen geraamd die ter beschikking worden gesteld
aan de Informatie Beheer Groep ten behoeve van de vervulling van haar taken.Op 1 januari 1994 is de Informatie Beheer Groep opgericht als een zelfstandig
bestuursorgaan met rechtspersoonlijkheid, waarvan de taak in hoofdzaak bestaat
uit de uitvoering van de wetten en besluiten van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen betreffende:1. de studiefinanciering2. de tegemoetkoming in de studiekosten3. de uitvoering van examenbesluiten en -programma's4. de uitkeringen aan onderwijspersoneel5. de inning van lesgelden6. de registratie van centrale gegevensbestandenConform de bepalingen in de Wet verzelfstandiging Informatiseringsbank
stelt de minister van OCenW jaarlijks het bedrag vast dat voor het daaropvolgende
kalenderjaar aan de IB-Groep ter beschikking zal worden gesteld. De Raad van
Toezicht van de IB-Groep dient jaarlijks een jaarrekening in waarin rekening
en verantwoording wordt afgelegd van het financieel beheer over het afgelopen
begrotingsjaar ten aanzien van het apparaatsbudget. De jaarrekening wordt
ingericht overeenkomstig het gestelde in titel 9, boek 2 van het Burgerlijk
Wetboek. Ten aanzien van reserves, batig saldo en voorzieningen zijn inmiddels
afspraken gemaakt tussen OCenW en de IB-Groep. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 17.07 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  155 907150 045149 341149 670150 117 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  155 907150 045149 341149 670150 117 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 16 771– 17 037– 14 790– 19 238– 19 238 Nieuwe
mutaties  15 027– 28– 37– 33– 26 Stand
ontwerp-begroting 1997 168 354154 163132 980134 514130 399130 853125 777Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  15 027– 28– 37– 33– 26a.
Bijstelling uit aanvullende posten27– 28– 37– 33– 26d.
Overboekingen (intern)  15 000    Totaal  15 027– 28– 37– 33– 26Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.Dit betreft de prijsbijstelling 1996. 1.d.Deze mutatie is de overheveling van het budget voor incassokosten naar
het apparaatskostenbudget van de IB-Groep. Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 41.5 respectievelijk 04.0. Artikel 17.08 Personeel en materieel Inspectie van het
Onderwijs AlgemeenOp dit artikel worden de personele en materiële uitgaven geraamd
met betrekking tot de apparaatszorg voor de Inspectie van het Onderwijs. De
apparaatszorg betreft het geheel van activiteiten en instrumenten die voor
een gedegen taakuitvoering van de Inspectie benodigd zijn. De Inspectie draagt
zorg voor controle-, evaluatie-, stimulerings- en rapportagetaken. Van de
daartoe te verrichten activiteiten neemt het school- en instellingsbezoek
een belangrijke plaats in.De Inspectie is zogenoemd «intern verzelfstandigd». Een en
ander is neergelegd in de ministeriële regeling verzelfstandiging onderwijsinspectie
en een bijbehorend managementcontract, waarin het zelfbeheer van de inspectie
wordt geregeld. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 17.08 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  61 80462 03062 25762 44762 705 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  61 80462 03062 25762 44762 705 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 2 350943943943943 Nieuwe
mutaties  21– 454– 729– 729– 729 Stand
ontwerp-begroting 1997 62 64664 17562 51962 47162 66162 91962 919Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  21– 454– 729– 729– 729a.
Bijstelling uit aanvullende posten6464646464d.
Overboekingen (intern)  – 43– 518– 793– 793– 793Totaal  21– 454– 729– 729– 729Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit aanvullende posten bestaat uit de prijsbijstelling
1996. 1.d.Deze mutatie betreft het aandeel van de Inspectie in de taakstellingen
uit het regeer-akkoord en de overboeking van da algemene salarismaatregel
per 1 oktober 1995 van artikel 17.06. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdelen 17.08 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Personeel
inspectie  nvt  47 97848 74447 088 11.1 0.40Overig
personeel inspectie     466380371 12.1 0.40Materieel
inspectie     14 20215 05115 060 12.1 0.40Totaal 000 62 64664 17562 519    Artikel 17.09 Personeel en materieel adviesraden AlgemeenOp dit artikel worden de personele en materiële uitgaven geraamd
van de Onderwijsraad en de Raad voor Cultuur. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 17.09 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  4 9174 6354 4554 4714 492 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  4 9174 6354 4554 4714 492 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 1 6591 9751 9751 9751 975 Nieuwe
mutaties  1 305960958958958 Stand
ontwerp-begroting 1997 4 9647 8817 5707 3887 4047 4257 425Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  1 305960958958958a.
Bijstelling uit aanvullende posten73111d.
Overboekingen (intern)  1 298957957957957Totaal  1 305960958958958Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.Deze bijstelling uit aanvullende posten betreft de prijsbijstelling 1996. 1.d.Het budget materieel voor de begin 1996 ingestelde Raad voor Cultuur is
overgeboekt van het beleidsterrein Cultuur naar dit artikel. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdelen 17.09 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Personeel
adviesraden 3 3085 9195 953 3 3085 9195 953  11.10.40Overig
personeel adviesraden 495757 495757  12.10.40Materieel
adviesraden 1 6071 9051 560 1 6071 9051 560  12.10.40Totaal 4 9647 8817 570 4 9647 8817 570    Artikel 17.01 Ontvangsten van algemene aard AlgemeenOp dit artikel worden de ontvangsten geraamd die corresponderen met de
uitgaven van beleidsterrein 17. Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)ontvangstenartikel 17.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  3 6583 6583 6583 6583 658 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  3 6583 6583 6583 6583 658 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996     Nieuwe
mutaties  – 1 653– 1 653– 1 653– 1 653– 1 653 Stand
ontwerp-begroting 1997 2 0352 0052 0052 0052 0052 0052 005Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  – 1 653– 1 653– 1 653– 1 653– 1 653c.
Desalderingen  – 1 653– 1 653– 1 653– 1 653– 1 653Totaal  – 1 653– 1 653– 1 653– 1 653– 1 653Toelichting op de nieuwe mutaties 1.c.De bijstelling is het gevolg van de invoering van het WAO-conforme traject,
waardoor AAW-inkomsten wegvallen. De tegenboeking is opgenomen bij artikel
17.06 onder 1.c. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x f 1 000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 17.01 ontvangsten ontvangsten codering  199519961997 econ. funct.Ontvangsten
van algemene aard 1 8411 8111 811 16.1 0.40Uitkering
AAW 194194194 47 0.40Totaal 2 0352 0052 005    Beleidsterrein 18 PRIMAIR ONDERWIJS Artikel 18.01 Personele uitgaven AlgemeenDit artikel is opgebouwd uit vier onderdelen:1. De wettelijk verplichte formatie2. Het aanvullend formatiebeleid3. Vervanging/Bedrijfsgezondheidszorg4. Rechtspositie Ad 1. en 4.Wettelijk verplichte formatie voor het basisonderwijs is gebaseerd op:
de Wet op het Basisonderwijs, het Formatiebesluit WBO 1992, alsmede het rechtspositiebesluit
onderwijspersoneel. Voor het (voortgezet) speciaal onderwijs is de personele
bekostiging gebaseerd op: de Interimwet op het Speciaal Onderwijs en het Voortgezet
Speciaal Onderwijs, het Formatiebesluit ISOVSO 1992, alsmede het rechtspositiebesluit
onderwijspersoneel.Hieronder vallen tevens de personele uitgaven voor het Nederlands onderwijs
in het buitenland en voor scholen voor trekkende bevolking. Ad 2.Het aanvullend formatiebeleid betreft de jaarlijkse uitvoering van de
artikelen 96 a, derde lid van de WBO en artikel 93a, vierde lid van de ISOVSO. Ad 3.In het kader van FBS wordt de vervanging vanaf 1 augustus 1992 in een
zelfstandig fonds, het Vervangingsfonds geregeld. In samenhang is gelijktijdig
een stelsel van bedrijfsgezondheidszorg ingevoerd.De projecten en beleidsprogramma's die op dit artikel betrekking hebben
zijn:– Weer samen naar school (WSNS)– Toerusting en Bereikbaarheid (T&B)– Impuls voor het basisonderwijs– Bestuurlijke krachtenbundeling Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 18.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  7 804 3187 870 2798 013 0088 163 6608 301 430 Nota
van wijziging  42 00065 00065 00065 00065 000 Amendementen        Geautoriseerd
totaal  7 846 3187 935 2798 078 0088 228 6608 366 430 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 104 942136 897143 107164 348188 089 Nieuwe
mutaties  77 554191 826229 586179 055134 771 Stand
ontwerp-begroting 1997 7 700 8848 028 8148 264 0028 450 7018 572 0638 689 2908 769 207Specificatie nieuwe mutaties
(x f 1 000)   19961997199819992000   1.
Technische mutaties  28 631188 299123 787121 604127 120   a.
Bijstelling uit aanvullende posten 29 783198 637138 207139 710144 229   b.
Overboekingen (extern)  – 950– 950– 950– 950– 950   c.
Desalderingen  9 205 – 4 200– 10 000– 10 000   d.
Overboekingen (intern)  – 9 407– 9 388– 9 270– 7 156– 6 159   2.
Autonome mutaties  129 01477 81075 86132 147– 30 200   1.
Diversen  28 39864 32657 55636 34514 666   2.
Inc. loonsommutatie  63 993       3. Leerlingen volume  1 80020 41125 3602 962– 37 618   4.
Overige arbeidsvoorwaarden   – 6 927– 7 055– 7 160– 7 248   5.
Rechtspositie volume  13 033       6. Vervanging  21 790       3.
Beleidsmatige mutaties  – 80 091– 74 28329 93825 30437 851   1.
Belgische scholen  10 174– 2 839– 2 839– 2 839– 2 839   2.
Besparingsverliezen  2 9005006009001 100   3.
Bestuurlijke krachtenbundeling– 61 401– 61 80013 35932 06246 042   4.
Meerkosten T&B  4 262       5. Overige bezuinigingen   – 6 200– 8 400– 8 400– 8 400   6.
Salarisgarantie  – 22 1488 91538 13912 63611 324   7.
Vervanging  – 13 878– 12 859– 10 921– 9 055– 
9 376   Totaal  77 554191 826229 586179 055134 771   Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit aanvullende posten bestaat uit het actualiseren van
het loonniveau voor de cao 95-96, het incidenteel en de premie-mutaties; verder
is voor 1997 de aanvullende post voor asielzoekers toegedeeld. 1.b.Met het Ministerie van Defensie is overeengekomen het bestuur en beheer
van de zogenoemde defensiescholen met ingang van 1995 over te dragen aan de
STOAG III en tevens het budget voor deze scholen naar Defensie over te boeken.
Over 1995 is dit middels een verrekenstuk gerealiseerd. 1.c.Het betreft hier een desaldering met het ontvangstenartikel 18.01 op grond
van de vervanging van de AAW-uitkering bij arbeidsongeschiktheid van onderwijspersoneel
door een WAO-conforme uitkering.Tevens leidt de aanscherping van het controlebeleid met behulp van het
onderwijsnummer, zoals aangekondigd bij de begroting 1995, niet tot meer ontvangsten
maar tot lagere uitgaven. 1.d.De overboekingen betreffen in hoofdzaak een herschikking van onder andere
de incidentele loonsomcomponent en de salaris- en premie-mutaties binnen het
beleidsterrein. 2.1.De meerjarige doorwerking van de realisatiegegevens heeft geleid tot een
tegenvaller, onder meer bij de pensioenpremies. 2.2.In 1995 was de incidentele loonontwikkeling in het primair onderwijs 0,4%.
Voor 1996 wordt op basis van de nieuwe realisaties verwacht dat de incidentele
loonontwikkeling 0,7% zal bedragen. Aangezien met een lagere incidenteelontwikkeling
rekening was gehouden, is er sprake van een tegenvaller van bijna f 64,0
miljoen. De doorwerking van deze tegenvaller in 1997 is verwerkt op artikel
26.06: Loonbijstelling. 2.3.Op grond van de ontwikkeling van het aantal leerlingen is de raming aangepast.
Een toelichting op de ontwikkeling van het aantal leerlingen is gegeven in
paragraaf 3 horizontale toelichting bij de toelichting op het beleidsterrein
18 (tabel 3.2 en 3.3). In deze raming is rekening gehouden met de actuele
migratie-ontwikkeling, hetgeen in de jaren 1997 tot en met 1999 leidt tot
een aflopende stijgende reeks. De verwachting is dat vanaf 1999 ten opzichte
van de vorige begroting minder leerlingen het primair onderwijs bezoeken,
hetgeen vanaf 2000 leidt tot een neerwaartse bijstelling van per saldo f 37,6
miljoen. 2.4.Voor een aantal componenten die in de gemiddelde personeelslast (GPL)
is opgenomen is de realisatie afgeweken van de raming. Als gevolg hiervan
wordt de uitgavenraming met ingang van 1997 met circa f 7,0 miljoen neerwaarts
bijgesteld. 2.5.Het bedrag van per saldo f 13,0 miljoen betreft het aandeel van primair
onderwijs in de eerste tranche van f 35,0 miljoen voor het Participatiefonds. 2.6.Met het Vervangingsfonds is begin februari een meerjarig voedingscontract
getekend. De budgettaire gevolgen van deze overeenkomst zijn verwerkt in de
begroting (zie ook de toelichting onder 3.7. beleidsmatige mutaties, vervanging).
Als gevolg van het gestegen ziekteverzuim in de voorafgaande periode was het
voor het kalenderjaar 1996 noodzakelijk het vervangingsbudget op te hogen. 3.1.Per 1-9-1996 wordt de bekostiging van de Prinses Julianaschool te Brussel
en de Burgemeester Marnixschool te Antwerpen overgenomen door de Vlaamse overheid.
Ter bestrijding van kosten op rechtspositioneel gebied is een afkoopsom toegekend.
Dit bedrag komt in 1996 beschikbaar door middel van een wijziging
in het kasritme van de T&B-middelen over de jaren 1997 tot en met 2000.
Vanaf 2001 is het vrijgekomen budget toegevoegd aan artikel 18.05. 3.2.De aanvankelijk ingeboekte besparing voor het aanscherpen van de referte-eisen
in het BWOO is naar beneden bijgesteld. 3.3.In het kader van Convenant II is geld beschikbaar gekomen voor de bestrijding
van arbeidsmarktknelpunten. Mede op basis van een evaluatie van de tot nu
toe gehanteerde verdeling en besteding van dit budget, is met de betrokken
besturen- en personeelsorganisaties overeengekomen om met ingang van 1 augustus
1997 een andere toedelingssystematiek te gaan hanteren. Daarbij zal een nadrukkelijke
koppeling met bestuurlijke krachtenbundeling worden gelegd. Voorts is overeengekomen
om het in 1996 beschikbare budget slechts ten dele op basis van de oude systematiek
uit te keren en het restant toe te voegen aan de in latere jaren voor bestuurlijke
krachtenbundeling beschikbare budgetten. De opgenomen mutaties betreffen enerzijds
deze verschuiving uit 1996; daarnaast wordt ook een deel van het in 1997 beschikbare
budget naar latere jaren geschoven. Op deze wijze ontstaat het volgende verloop
in het budget voor bestuurlijke krachtenbundeling: f 18,8 miljoen in 1997,
f 25,5 miljoen in 1998, f 40,3 miljoen in 1999, f 51,3 miljoen
in 2000 en f 62,3 miljoen in 2001.Een definitieve verdeling van het budget over de desbetreffende jaren
zal eerst kunnen plaatsvinden als de nieuwe toedelingssystematiek is uitgewerkt. 3.4.De kosten van de personele garanties in 1996 als gevolg van de T&B-fusies
uit de tranche 1995 zijn groter dan de personele opbrengsten. Deze meerkosten
worden uit de materiële opbrengst (zie artikel 18.02) gedekt. Deze mutatie
betreft een correctie op de oorspronkelijk in de raming opgenomen personele
meerkosten. 3.5.De onderhavige mutatie betreft het aandeel voor de sector primair onderwijs
in de taakstelling en komt in 1997 uit de opbrengst van de 1.25 maatregel. 3.6.Uit de structurele T&B-opbrengst (personeel en materieel) per 1 augustus
1998 van naar verwachting circa f 115,0 miljoen, was in eerste instantie jaarlijks
een taakstellend bedrag van circa f 15,0 miljoen gereserveerd voor salarisgaranties.In het kader van het WSNS-overleg is vervolgens overeengekomen om dit
budget aan te passen. Deze aanpassing is zodanig dat nu een budget wordt gereserveerd
dat is gebaseerd op het huidige beroep op de salarisgaranties, verminderd
met een geschat natuurlijk verloop. Deze ophoging wordt geput uit de personele
en materiële T&B-opbrengst van de tranches 1992 tot en met 1995 die
beschikbaar was voor incidentele herbesteding tot 1-8-1998. De voor de salarisgarantie
T&B benodigde wijziging in het kasritme wordt deels gerealiseerd via de
uitbetaling in 1996 van een afkoopsom voor de Belgische scholen (zie 3.1.). 3.7.Met het Vervangingsfonds is begin februari 1996 een meerjarig voedingscontract
getekend. De budgettaire gevolgen van deze overeenkomst zijn verwerkt in de
begroting. Het financiële effect betreft een structurele neerwaartse
bijstelling. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdelen 18.01 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.BO            Gemeentelijk     2 041 8782 122 0832 188 760 43.22 04.2Bijzonder
Lonen OP     4 083 7554 216 5364 310 862 44.1 04.2Bijzonder
Lonen overig     027 62966 657 44.3 04.2Ned.
onderwijs in het buitenland  nvt  24 58131 47218 172 35 04.0(V)SO            Gemeentelijk     516 890543 698559 850 43.22 04.36Bijzonder
Lonen OP     744 322869 917895 761 44.1 04.36Bijzonder
Lonen overig     289 458217 479223 940 44.3 04.36Totaal 000 7 700 8848 028 8148 264 002    Artikel 18.02 Materiële uitgaven AlgemeenDit artikel heeft betrekking op de uitgaven die op grond van de artikelen
92 tot en met 96 en 100 van de Wet op het basisonderwijs en de artikelen 88j,
88k, 89, 90 en 97 van de Interimwet speciaal onderwijs en voortgezet speciaal
onderwijs worden gedaan aan gemeenten en schoolbesturen.Dit artikel omvat de uitgaven, die nodig zijn voor de exploitatie (materiële
instandhouding en andere voorzieningen) van een gebouw. Te denken valt aan
verlichting, verwarming, schoonhouden.Dit artikel omvat tevens de uitgaven voor het verzorgen van het onderwijs
zoals meubilair, leermiddelen etcetera.Ontvangsten als gevolg van afwikkeling van oude dienstjaren worden geboekt
op het ontvangsten-artikel 18.01.Nabetalingen oude jaren worden ten laste van het uitgavenartikel van het
lopende jaar gebracht.De projecten en beleidsprogramma's die op dit artikel betrekking hebben
zijn:– Vereenvoudiging Londo– Decentralisatie-Impuls (DI)– Toerusting en bereikbaarheid (T&B)– Weer samen naar school (WSNS) Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 18.02 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  1 406 6631 164 7391 177 1301 190 1511 204 104 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  1 406 6631 164 7391 177 1301 190 1511 204 104 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 – 3 3941 6481 6481 6481 648 Nieuwe
mutaties  – 17 308– 26 904– 26 2975 0732 154 Stand
ontwerp-begroting 1997 1 407 2621 385 9611 139 4831 152 4811 196 8721 207 
9061 218 190Specificatie nieuwe mutaties
(x f 1 000)   19961997199819992000   1.
Technische mutaties  10 3245 7805 9874 2613 497   a.
Bijstelling uit aanvullende posten9 4906 0536 1486 4856 680   d.
Overboekingen (intern)  834– 273– 161– 2 224– 3 183   2.
Autonome mutaties  1 1841 3311 562812– 1 343   1.
Afrekeningen  325       2. Leerlingen volume  8591 3311 562812– 1 343   3.
Beleidsmatige mutaties  – 28 816– 34 015– 33 846     1.
Salarisgarantie  – 24 552– 34 015– 33 846     2.
T&B  – 4 264       Totaal  – 17 308– 26 904– 26 2975 0732 154   Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.Deze mutatie betreft prijscompensatie 1996 voor de materiële instandhouding
primair onderwijs afkomstig van het centrale artikel 26.07 (prijsbijstellingen). 1.d.De overboekingen betreffen overboekingen van en naar artikel 18.01 voor
prijscompensatie WSNS, Nederlands onderwijs in het buitenland en leerlingen
WSNS. 2.1.Als gevolg van de fusie-operatie van de scholen voor visueel gehandicapten
is in het proces van bevoorschotting in 1995 gewijzigd. Deze wijziging heeft
een eenmalige extra nabetaling in 1996 tot gevolg gehad. 2.2.De toelichting bij artikel 18.01 onder 2.4. Leerlingen volume geldt eveneens
voor artikel 18.02. 3.1.Bij artikel 18.01 onder 3.6. is de mutatie met betrekking tot de salarisgarantie
T&B toegelicht. Kortheidshalve wordt hiernaar verwezen. 3.2.Opbrengst T&B betreft een correctie op tranche 1995, die is ontstaan
als gevolg van de daling van het aantal scholen, gebouwen en vierkante meters.
De gerealiseerde materiële opbrengst wordt weer in het basisonderwijs
herbesteed (zie artikel 18.01).Het verschil tussen het opbrengstbedrag en het herbestedingsbedrag in
1996 ontstaat omdat de kosten van personele garanties groter zijn dan de personele
opbrengsten. Deze meerkosten worden uit de materiële opbrengst gedekt. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdelen 18.02 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.BO            Gemeentelijk 375 780291 649308 452 374 981366 786300 014 43.22 04.2Bijzonder 809 153627 999664 178 807 433789 789646 009 44 04.2Ned.
onderwijs in het buitenland 000 000 35 04.0             (V)SO            Gemeentelijk 59 75052 20453 214 59 87061 07851 512 43.22 04.36Bijzonder 164 646143 854146 637 164 978168 308141 948 44 04.36Totaal 1 409 3291 115 7061 172 481 1 407 2621 385 9611 139 483    Artikel 18.03 Onderwijsverzorging AlgemeenBij het artikel 18.03 zijn de uitgaven ondergebracht die het gevolg zijn
van de Wet op de onderwijsverzorging. Via dit artikel worden de schoolbegeleidingsdiensten
bekostigd. De Wet op de onderwijsverzorging zal worden verlengd tot 1 augustus
1997. In de nieuwe wet (wetsvoorstel «regeling schoolbegeleiding»
is geregeld dat de voorschriften ten aanzien van de schoolbegeleidingsdiensten
tot 1 januari 1998 worden gecontinueerd. Vanaf deze datum zullen de gemeenten
voor de schoolbegeleidingsdiensten een specifieke uitkering ten laste van
de onderwijsbegroting ontvangen.Als na vier jaar bij evaluatie blijkt dat een adequaat aanbod aan schoolbegeleiding
in stand blijft, gaan de middelen daarna naar het Gemeentefonds.De ontvangsten die met dit artikel verband houden worden geboekt op het
ontvangstenartikel 18.01. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 18.03 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  93 75894 96195 31695 52595 810 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  93 75894 96195 31695 52595 810 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 474– 50– 552– 970– 1 540 Nieuwe
mutaties  5 4266 1075 9785 9285 890 Stand
ontwerp-begroting 1997 94 40299 658101 018100 742100 483100 160100 173Specificatie nieuwe mutaties
(x f 1 000)   19961997199819992000   1.
Technische mutaties  5 4266 1075 9785 9285 890   a.
Bijstelling uit aanvullende posten5253545555   d.
Overboekingen (intern)  5 3746 0545 9245 8735 835   Totaal  5 4266 1075 9785 9285 890   Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.Dit betreft een bijstelling uit de aanvullende post in het kader van de
prijscompensatie 1996. 1.d.Dit betreft de toedeling van de op artikel 18.01 uitgedeelde bijstellingen
voor onder meer pensioenpremies alsmede de opslag ten behoeve van de premie
voor het Participatiefonds. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdelen 18.03 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Schoolbegeleidingsdiensten  nvt  93 60298 908100 268 41.4 04.5Overig
onderwijsverzorging     800750750 44 4.44Totaal 000 94 40299 658101 018    Artikel 18.05 Overige uitgaven AlgemeenDe ontvangsten die met dit artikel verband houden worden geboekt op het
ontvangstenartikel 18.01.Artikel 18.05 heeft betrekking op de volgende projectactiviteiten in het
primair onderwijs: WRR-gelden (f 16,2 miljoen)Naar aanleiding van het rapport «Allochtonenbeleid» (rapport
nr. 36, 1989) van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid is in
oktober 1991 met 27 gemeenten met de meeste allochtone kinderen een «overeenkomst
onderwijsminderhedenbeleid» gesloten. Deze overeenkomst heeft betrekking
op het beleid Nederlands als tweede taal. Er vinden activiteiten plaats gericht
op de eerste opvang van leerplichtige nieuwkomers, vergroting van de deskundigheid
van het onderwijspersoneel en aanpassing van het onderwijsprogramma gericht
op verbetering van het vervolgtraject. De convenantsperiode eindigt op 1 augustus
1997. Indien het wetsvoorstel «Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid»
(Wet GOA, Kamerstukken 1995–1996, 24 778, nr. 1, 2 en 3) door de
Kamer wordt aanvaard, zullen deze middelen met ingang van 1 augustus 1997
via een specifieke uitkering naar de gemeenten toegaan. Versterken kwaliteit van het basisonderwijs (f 6,4
miljoen)Met de beleidsnotitie «Een impuls voor het basisonderwijs»
(kamerstuk 21 630 nr. 12 ) zijn maatregelen aangekondigd om de kwaliteit
van basisonderwijs te versterken. Eén van de prioriteiten in dit kader
is het onderwijs in de Nederlandse taal. Met oog hierop is het Expertisecentrum
Nederlands ingesteld, om tot een geïntegreerde aanpak van het taalonderwijs
te komen. De in het centrum gebundelde expertise zal benut worden bij het
ontwikkelen van goede onderwijsmethoden en optimalisering van opleiding en
begeleiding van leraren.In 1997 zal voorts het «Actieprogramma Onderbouw» worden gestart.
Dit programma zal zich richten op het versterken van de aandacht voor de jongste
kinderen in het basisonderwijs. Het gaat daarbij om het vroegtijdig inspelen
op de specifieke onderwijsbehoefte van de individuele leerling.Om scholen een handreiking te bieden bij het maken van een keuze uit het
aanbod van onderwijsmethoden en leermiddelen, zal een gids voor onderwijsmethoden
worden gepubliceerd. Zoals bij de invoering van de kerndoelen is afgesproken
zullen deze in 1998 worden geëvalueerd; in 1997 zal daartoe een aanzet
worden gegeven.Per 1 januari 1996 is het Procesmanagement Primair Onderwijs (PMPO) ingesteld.
Het PMPO heeft tot taak om – naast andere innovaties – de maatregelen
uit de «Impuls» in het basisonderwijs te implementeren en om ondersteuning
te bieden aan de scholen. De verdere implementatie van het WSNS-beleid wordt
met ingang van 1997 eveneens ondergebracht bij het PMPO. Weer Samen Naar School (f 7,5 miljoen)Met ingang van 1 januari 1997 vindt de ondersteuning van het WSNS-proces
plaats vanuit het Procesmanagement Primair Onderwijs. In aanvulling op de
WSNS-activiteiten van het PMPO ontvangen de drie Opleidingen Speciaal Onderwijs
gezamenlijk f 2,7 miljoen voor de bevordering van de deskundigheid van
leerkrachten in het kader van WSNS en krijgen de besturen-,
vak- en ouderorganisaties gezamenlijk f 1,1 miljoen in 1997 en 1998 ter
ondersteuning van het WSNS-beleid. Informatietechnologie (f 4,5 miljoen)Het betreft programmatuurontwikkeling en deskundigheidsbevordering in
het kader van de informatietechnologie in het primair onderwijs conform de
voornemens, zoals zijn vastgelegd in de beleidsbrief informatietechnologie
primair onderwijs (Kamerstukken 94/95, 23 900 VIII nr. 81) en de beleidsnotitie
«Een impuls voor het basisonderwijs». Nederlands als Tweede Taal (NT2) (f 3,6 miljoen)De projectgroep NT2 is in 1989 ingesteld naar aanleiding van het WRR-rapport
«Allochtonenbeleid» en vervult een spilfunctie bij de vormgeving
van het beleid Nederlands als Tweede Taal. Conform de regeringsreactie op
het rapport «Ceders in de tuin» van de Commissie Allochtone Leerlingen
in het Onderwijs, zal er in de toekomst sprake zijn van een intensivering
van het beleid NT2.Het projectmanagement NT2 initieert en voert de projecten uit die op grond
van de adviezen van de Projectgroep NT2 tot stand komen. De meest in het oog
springende projecten beogen zowel voor het basisonderwijs als het voortgezet
onderwijs een geïntegreerde NT1/NT2 taalmethode te ontwikkelen. In totaal
worden door het projectmanagement meer dan 150 grote en kleine projecten begeleid.
Deze projecten worden gecontinueerd tot 1 augustus 1997. Vanaf deze datum
zullen de activiteiten worden ondergebracht bij respectievelijk het procesmanagement
po en vo. Een plan van aanpak hiervoor is thans in voorbereiding. Ouderorganisaties (f 2,8 miljoen)Dit betreft de jaarlijkse subsidie aan de ouderorganisaties LOBO, NKO,
Ouders&COO en VOO (f 1,8 miljoen), alsmede de bij de behandeling
van de onderwijsbegroting 1996 bij amendement extra beschikbare gestelde f 1
miljoen voor ouderorganisaties ten behoeve van de ondersteuning van gezamenlijke
projecten gericht op de deskundigheid van ouders. Overige activiteiten (f 19,7 miljoen)De overige activiteiten bestaan uit diverse kleine projecten. Kortheidshalve
wordt verwezen naar de subsidiebijlage (bijlage 6). Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)Artikel 18.05 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  7 78326 14440 59451 09849 489 Nota
van wijziging        Amendementen  600600600600600 Geautoriseerd
totaal  8 38326 74441 19451 69850 089 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 – 721– 1 996– 2 204– 2 482– 2 864 Nieuwe
mutaties  35 78687462– 684 397 Stand
ontwerp-begroting 1997 76 61443 44824 83539 45249 14851 62253 517Relatie verplichtingen en uitgaven
(x f 1 000)Artikel 18.05t/m 19941995199619971998199920002001  Verplichtingen
stand         Uitgaven
standontwerp-begroting         ontwerp-begroting199752 75888 96143 44824 83539 45249 14851 62253 517 1997199531 69637 036       68 732199615 71928 65317 442      61 81419975 29817 17213 48823 516     59 4741998455 1008 4341 31938 133    53 0311999 1 0002 527 1 31947 829   52 6752000  1 557  1 31950 303  53 1792001      1 31953 517 54 836na
2001          Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 18 05 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  59 65957 92952 28952 40352 219 Nota
van wijziging        Amendementen  600600600600600 Geautoriseerd
totaal  60 25958 52952 88953 00352 819 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 113– 907– 1 226– 1 696– 2 190 Nieuwe
mutaties  1 4421 8521 3681 3682 550 Stand
ontwerp-begroting 1997 68 73261 81459 47453 03152 67553 17954 836Specificatie nieuwe mutaties
(x f 1 000)   19961997199819992000   1.
Technische mutaties  1 2171 5771 3681 3681 368   a.
Bijstelling uit aanvullende posten– 562– 610– 719– 719– 719   d.
Overboekingen (intern)  1 7792 1872 0872 0872 087   2.
Autonome mutaties  225275000   1.
Diversen  225275      3. Beleidsmatige mutaties      1 182   1.
Belgische scholen      1 182   Totaal  1 4421 8521 3681 3682 550   Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.Dit betreft een negatieve bijstelling uit de aanvullende post in het kader
van de prijscompensatie 1996. 1.d.Dit betreft de toedeling van de op artikel 18.01 uitgedeelde bijstellingen
voor de incidentele looncomponent, abp en cao. 2.1.In aanvulling op het Raamverdrag met de Surinaamse regering is een extra
bedrag opgenomen ten behoeve van onderwijs en cultuurbehoud in Suriname. 3.1.In verband met het beëindigen van de bekostiging van de Belgische
scholen zijn de vrijvallende middelen toegevoegd aan het projectartikel. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdelen 18.05 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997  econ.funct.Overige
uitgaven BO 71 16934 75819 868 65 90249 45147 579 40 04.2Overige
uitgaven (V)SO 17 7928 6904 967 2 83012 36311 895 40 04.36Totaal 88 96143 44824 835 68 73261 81459 474    Artikel 18.01 Ontvangsten primair onderwijs AlgemeenOp dit artikel worden de ontvangsten geboekt die verband houden met de
uitgavenartikelen 18.01 tot en met 18.05. Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)Ontvangstenartikel 18.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  44 15844 20844 31844 31844 318 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  44 15844 20844 31844 31844 318 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 – 1 150– 1 150– 1 150– 1 150– 1 150 Nieuwe
mutaties  5 005– 4 200– 6 000– 8 400– 8 400 Stand
ontwerp-begroting 1997 44 12848 01338 85837 16834 76834 76834 768Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  9 205 – 3 600– 8 400– 8 400c.
Desalderingen  9 205 – 3 600– 8 400– 8 4003.
Beleidsmatige mutaties  – 4 200– 4 200– 2 400  1.
Besparingsverliezen  – 4 200– 4 200– 2 400  Totaal  5 005– 4 200– 6 000– 8 400– 8 400Toelichting op de nieuwe mutaties 1.c.Bij het bepalen van de vergoeding voor het vervangingsfonds tot en met
31 juli 1996 is geen rekening gehouden met de opbrengsten WAO-conform.Op grond van de met het vervangingsfonds gemaakte afspraken komen deze
opbrengsten ten goede aan de onderwijsbegroting. Derhalve is de raming van
de ontvangsten opgehoogd met 7/12 deel van de geraamde opbrengsten WAO-conform
met betrekking tot het jaar 1996.Tevens leidt de aanscherping van het controlebeleid met behulp van het
onderwijsnummer, zoals aangekondigd bij de begroting 1995, niet tot meer ontvangsten
maar tot lagere uitgaven. Derhalve is hiervoor vanaf 1-8-1998 een desaldering
opgenomen. 3.1.Dit betreft een verlaging van de geraamde opbrengst van het controle-
en sanctiebeleid. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x f 1 000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 18.01 ontvangsten ontvangsten codering  199519961997 econ. funct.BO        Teveel
betaalde voorschotten p+m gemeentelijk 9 95412 1799 260 48.22 04.2Teveel
betaalde voorschotten p+m bijzonder 21 44726 22619 940 49 04.2Overige
ontvangsten (niet wettelijk) 3 839508558 40 04.2Ontvangsten
onderwijsverzorging 1 0873 1003 100 46.4 04.5         (V)SO        Teveel
betaalde voorschotten p+m gemeentelijk 2 0891 5981 598 48.22 04.36Teveel
betaalde voorschotten p+m bijzonder 5 7124 4024 402 49 04.36Totaal 44 12848 01338 858    Beleidsterrein 19 VOORTGEZET ONDERWIJS Artikel 19.01 Personele uitgaven AlgemeenOp dit artikel zijn de verwachte uitgaven geraamd voor het personeel verbonden
aan de volgende scholen:– de categorale scholen voor vbo;– de categorale scholen voor mavo;– de categorale scholen voor havo;– de categorale scholen voor vwo;– vbo aan scholengemeenschappen voor vbo/bve;– de scholengemeenschappen voor avo/vwo/vbo;– de scholengemeenschappen voor havo en vwo (al dan niet met een
school voor mavo).De ontvangsten voor de scholen die onder dit uitgavenartikel vallen, worden
geraamd op het ontvangstenartikel 19.01 Ontvangsten voortgezet onderwijs.De belangrijkste ontwikkelingen op dit artikel zijn:– de aanpassing van de budgetten aan de nieuwe leerlingenraming– de aanpassing van de budgetten voor wachtgelden– de herschikking van de vernieuwingsgelden en gelden voor vervanging Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 19.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  6 029 6376 083 4336 132 8456 254 7726 368 618 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  6 029 6376 083 4336 132 8456 254 7726 368 618 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 7 61549 79434 07119 8468 661 Nieuwe
mutaties  53 353– 29 474– 86 426– 83 233– 77 137 Stand
ontwerp-begroting 1997 5 929 1676 090 6056 103 7536 080 4906 191 3856 300 1426 405 375Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  46 02829 981– 30 773– 42 011– 36 215a.
Bijstelling uit aanvullende posten 47 60831 961– 26 393– 32 431– 26 635c.
Desalderingen  – 3 000– 2 600– 3 800– 9 000– 9 000d.
Overboekingen (intern)  1 420620– 580– 580– 5802.
Autonome mutaties  3 625– 42 900– 38 200– 21 800– 14 9001.
Afrekeningen  3 900– 600   2. Diversen  – 28 300– 17 200– 13 0005 50013 7003.
Formatie  17 900– 9 000   4.
Inc.loonsommutatie   – 3 800– 3 700– 3 700– 3 7005.
Leerlingen volume  – 3 400– 12 300– 21 500– 23 600– 24 9006
Rechtspositie volume  13 525    3. Beleidsmatige
mutaties  3 700– 16 555– 17 453– 19 422– 26 0221.
Besparingsverliezen  3 7006009001 1001 5002.
Herschikking vernieuwingsgeld.  – 2 500– 7 700– 15 7003.
Herschikking vervanging   – 13 655– 13 853– 10 822– 10 8224.
Overige bezuinigingen   – 3 500– 2 000– 2 000– 1 000Totaal  53 353– 29 474– 86 426– 83 233– 77 137Tussen de verplichtingen en de personele uitgaven bestaat een vaste verhouding.
Deze verhouding is gebaseerd op schooljaar bekostiging met een daarbij behorend
kasritme, namelijk 32% over de periode augustus tot en met december en 68%
voor de periode januari tot en met juli. Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstellingen uit aanvullende posten bestaan voornamelijk uit de volgende
onderdelen:–Bijstelling wachtgelden naar aanleiding van het voedingsoverleg
met het Participatiefonds waaronder +f 3,0 miljoen in 1996 voor toevoeging
aan de solvabiliteitsbuffer (zie ook 2.6.).–Bijstelling van de post
asielzoekers in verband met een uitdeling door Financiën voor het jaar
1997.–Bijstelling van de raming incidenteel als gevolg van het in het
kader van de lump sum overeengekomen percentage incidenteel. 1.c.Op grond van de realisatie 1995 is de raming van zowel de nabetalingen
als de terugontvangsten verlaagd (– f 3,0 miljoen in 1996 en –f
2,6 miljoen in 1997). De mutatie in 1998 van – f 3,8 miljoen en
vanaf 1999 structureel – f 9,0 miljoen betreft een
besparing door verbetering van de controle op het aantal leerlingen dat voor
bekostiging in aanmerking komt. Hiervoor wordt in 1997 het onderwijsnummer
in de schooladministratie ingevoerd. 1.d.De overboekingen betreffen in hoofdzaak een herschikking binnen het beleidsterrein
in verband met een restpost van de vorig jaar opgenomen taakstelling subsidies
(– f 0,8 miljoen in 1997 en –f 2,0 miljoen structureel vanaf
1998). Zie ook de begroting 1996; TK 1995–1996, 24 400 hoofdstuk
VIII, nr. 2 pag. 167. 2.1.Als gevolg van een gewijzigde afrekeningsprocedure is een deel van de
afrekeningen doorgeschoven van 1995 naar 1996 (f 3,9 miljoen). 2.2.Deze mutatie is het saldo van een ramingstechnische bijstelling en nadere
prioritering van het mavo/vbo-beleid. Ten eerste is het de bedoeling dat –
in het kader van het totale vernieuwingstraject mavo/vbo – het vso/lom,
vso/mlk en vso/zmok per 1 augustus 1998 onder de werking van de Wet op het
Voortgezet onderwijs worden gebracht en dat een landelijk dekkend netwerk
van samenwerkingsverbanden zal zijn gerealiseerd waarvan alle scholen met
mavo of vbo deel uitmaken. Ten tweede kunnen er op het gebied van de leerweg
ondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs faciliteiten worden verleend
voor het opzetten van pilot-projecten. Ten derde zijn middelen gereserveerd
voor de herschikking van de infrastructuur vbo. Voor deze drie speerpunten
is beschikbaar: +f 16,3 miljoen in 1997, oplopend tot + f 30,0 miljoen
in 2000. Het restant van deze mutatie is een ramingstechnische bijstelling
van de begroting. 2.3.De berekening van de formatie is op basis van nacalculatiegegevens enigszins
bijgesteld, leidend tot een tegenvaller in 1996 van f 17,9 miljoen en
een meevaller in 1997 van f 9,0 miljoen. 2.4.Bij de nacalculatie 1995 blijkt de gemiddelde personeelslast lager te
zijn uitgevallen dan oorspronkelijk begroot. Doorwerking hiervan leidt tot
een neerwaartse bijstelling van – f 3,8 miljoen in 1997 en vanaf
1998 structureel – f 3,7 miljoen. 2.5.Het gaat hier om het effect van de leerlingtelling 1995/1996 en de daaruit
voortvloeiende wijziging in de leerlingprognose ten opzichte van de vorige
begroting (van –f 3,4 miljoen in 1996 oplopend tot –f 24,9 miljoen
in 2000). 2.6.Deze mutatie betreft het aandeel van het beleidsterrein voortgezet onderwijs
in de toevoeging van een solvabiliteitsbuffer aan het participatiefonds (f 15,5
miljoen) en een neerwaartse bijstelling van de wachtgelduitgaven (– f
1,9 miljoen). Samen met de f 3,0 miljoen die onder de aanvullende posten
is opgenomen, is dan in totaal f 18,5 miljoen aan de solvabiliteitsbuffer
van het Participatiefonds toegevoegd. 3.1.Op basis van onderzoek is gebleken dat de aanvankelijk ingeboekte besparing
voor het aanscherpen van de referte-eisen in het BWOO moest worden bijgesteld. 3.2.Het gaat hier om een herschikking van de vernieuwingsgelden ten behoeve
van een structurele verbetering van de materiële bekostiging. Zie de
toelichting 3.1. bij artikel 19.02. 3.3.Het betreft hier een aanpassing van de raming voor de vervangingsuitgaven
op grond van het in februari 1996 met het vervangingsfonds gesloten meerjarig
akkoord over de voeding. 3.4.De overige bezuiniging in verband met de generale budgettaire problematiek
ad – f 3,5 miljoen in 1997 aflopend tot – f 1,0 miljoen
in 2000 is binnen dit artikel gevonden door een scherpe prioriteitsstelling
op de vernieuwingsmiddelen. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdelen 19.01 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Mavo
openbaar     20 09015 59715 734 43.22 04.33Mavo
bijzonder     244 172189 559191 229 44.1 04.33SG
avo openbaar     520 781416 695420 365 43.22 04.35SG
avo bijzonder     1 582 1831 265 9581 277 110 44.1 04.35SG
avo/vbo openbaar  nvt  931 3731 181 0691 191 473 43.22 04.35SG
avo/vbo bijzonder     1 924 7822 440 8052 462 307 44.1 04.35Vbo
openbaar     22 50316 80516 953 43.22 04.34Vbo
bijzonder     365 257272 774275 177 44.1 04.34Vbo
aan verticale SG     78 98458 98659 505 44.1 04.34Personele
uitgaven/wachtgelden     239 042232 357193 900 40.14 04.9Totaal 000 5 929 1676 090 6056 103 753    Artikel 19.02 Materiële uitgaven AlgemeenDit artikel is bestemd voor de materiële kosten van de volgende scholen:– de categorale scholen voor vbo;– de categorale scholen voor mavo;– de categorale scholen voor havo;– de categorale scholen voor vwo;– vbo aan scholengemeenschappen voor vbo/bve;– de scholengemeenschappen voor avo/vwo/vbo;– de scholengemeenschappen voor havo en vwo (al dan niet met een
school voor mavo).De ontvangsten voor de scholen die onder dit uitgavenartikel vallen, worden
geraamd op het ontvangstenartikel 19.01 Ontvangsten voortgezet onderwijs.De belangrijkste ontwikkelingen op dit artikel zijn:– de aanpassing van de budgetten aan de nieuwe leerlingenraming– de toevoeging van het budget voor studie- en beroepskeuze-voorlichting– de verhoging van de budgetten voor de materiële vergoeding Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 19.02 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  762 357764 575766 805771 959779 523 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  762 357764 575766 805771 959779 523 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 8 76812 05811 43410 90610 471 Nieuwe
mutaties  – 19535 04156 88964 77364 054 Stand
ontwerp-begroting 1997 774 723770 930811 674835 128847 638854 048863 357Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  16916 80523 93424 00923 684a.
Bijstelling uit aanvullende posten 1 9691 9781 9812 0561 731b.
Overboekingen (extern)   1 8001 8001 8001 800c.
Desalderingen  – 1 800– 2 100– 2 100– 2 100– 2 100d.
Overboekingen (intern)   15 12722 25322 25322 2532.
Autonome mutaties  – 364– 2 419– 3 098– 2 358– 3 7521.
Afrekeningen  500– 300   2. Leerlingen
volume  – 864– 2 119– 3 098– 2 358– 3 7523.
Beleidsmatige mutaties   20 65536 05343 12244 1221.
BSM   26 55544 95352 02253 0222.
Inventaris vernieuwingsgelden   – 5 900– 8 900– 8 900– 8 900Totaal  – 19535 04156 88964 77364 054Tussen de verplichtingen en de materiële uitgaven bestaat een vaste
verhouding. Deze verhouding is gebaseerd op schooljaar bekostiging, namelijk
5/12 over de periode augustus tot en met december en 7/12 voor de periode
januari tot en met juli. Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit aanvullende posten bestaat voornamelijk uit de prijscompensatie. 1.b.Overboeking (extern) van het Gemeentefonds in verband met de decentralisatie
huisvesting po/vo naar artikel 19.02 vanaf 1997 structureel f 1,8 miljoen. 1.c.Op grond van de realisatie 1995 is de raming van zowel de nabetalingen
als de terugontvangsten verlaagd (– f 1,8 miljoen in 1996 en vanaf
1997 structureel – f 2,1 miljoen). 1.d.De overboeking van beleidsterrein 20 naar artikel 19.02 (+ f 16,6
miljoen in 1997 en vanaf 1998 structureel + f 23,8 miljoen) betreft het
volgende: De middelen voor de regionale dienstencentra stonden tot en met
1996 volledig bij beleidsterrein 20. Het ligt in het voornemen met ingang
van januari 1997 de middelen die gemoeid zijn met de studie- en beroepskeuzevoorlichting
via een geleidelijk overgangstraject over te hevelen naar de scholen. Hierdoor
wordt een volledige vraaggestuurde bekostiging op termijn mogelijk gemaakt. 2.1.In gevolge een gewijzigde afrekeningsprocedure is een deel van de afrekeningen
doorgeschoven van 1995 naar 1996 (+f 0,5 miljoen). Tevens heeft er in 1997
een beperkte neerwaartse bijstelling plaatsgevonden op grond van de realisatie
1995 (–f 0,3 miljoen). 2.2.Op grond van de leerlingtelling 1995/1996 en de daaruit voortvloeiende
wijziging in de leerlingprognose is de raming voor de materiële uitgaven
neerwaarts bijgesteld met –f 0,9 mln in 1996 oplopend tot –f 3,8
miljoen in 2001. 3.1.Op grond van de wettelijk voorgeschreven evaluatie BSM en in verband met
de beoogde nieuwe wettelijke regeling wordt de materiële vergoeding met
ingang van 1 augustus 1998 verhoogd. Tot 1 augustus 1998 wordt een eenmalige
impuls van f 50,0 miljoen gegeven om een deel van de huidige onderhoudsachterstand
versneld in te lopen. Vanaf 1 augustus 1998 wordt een structurele verhoging
van de jaarlijkse materiële vergoeding met f 52,0 miljoen oplopend
tot f 55,0 miljoen in 2001 van kracht. Voor de dekking zie de toelichting
3.2. en 3.3. bij artikel 19.01 en 3.2 bij dit artikel. 3.2.Het betreft hier de oploop van inventarisvernieuwingsgelden die met ingang
van 1997 in het verbeterde bekostigingssysteem materiële vergoeding (BSM)
wordt opgenomen (in 1997 –f 5,9 miljoen en vanaf 1998 –f 8,9
miljoen). Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdelen 19.02 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Mavo
openbaar     2 1771 6201 706 43.22 04.33Mavo
bijzonder     33 95722 38223 565 44.3 04.33SG
avo openbaar     57 88445 94448 373 43.22 04.35SG
avo bijzonder  nvt  182 053136 187143 384 44.3 04.35SG
avo/vbo openbaar     25 004161 454169 986 43.22 04.35SG
avo/vbo bijzonder     365 541338 444356 331 44.3 04.35Vbo
openbaar     6 3522 6222 761 43.22 04.34Vbo
bijzonder     92 85952 99955 800 44.3 04.34Vbo
aan verticale SG     8 8969 2789 768 44.3 04.34Totaal 000 774 723770 930811 674    Artikel 19.03 Onderwijsverzorging AlgemeenOp dit artikel zijn de budgetten ondergebracht voor de ramingen van de
uitgaven voor de Landelijke Pedagogische Centra (LPC) respectievelijk instellingen
op het terrein van leerplanontwikkeling en toetsontwikkeling (SLO en CITO).De ontvangsten voor de instellingen die onder dit uitgavenartikel vallen,
worden geraamd op het ontvangstenartikel 19.01 Ontvangsten voortgezet onderwijs. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 19.03 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  101 254101 500101 852102 267102 830 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  101 254101 500101 852102 267102 830 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 555912712539398 Nieuwe
mutaties  2079999 Stand
ontwerp-begroting 1997 98 373102 016102 421102 573102 815103 237103 448Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  207209209209209a.
Bijstelling uit aanvullende posten2072092092092093.
Beleidsmatige mutaties   – 200– 200– 200– 2001.
Overige bezuinigingen   – 200– 200– 200– 200Totaal  2079999Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit aanvullende posten betreft de prijscompensatie 1996. 3.1.De overige bezuiniging in verband met de generale problematiek (vanaf
1997 structureel – f 0,2 miljoen) op dit artikel wordt bereikt
door het niet uitkeren van de prijscompensatie. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdelen 19.03 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Instellingen
leerplanontwikkeling     25 27425 78125 967 41.4 04.5Instellingen
toetsontwikkeling  nvt  25 16327 45627 532 41.4 04.5Landelijke
pedagogische centra     45 55946 17346 316 41.4 04.5Nabetalingen     2 3772 6062 606 41.4 04.5Totaal     98 373102 016102 421    Artikel 19.05 Overige uitgaven AlgemeenOp dit artikel zijn de ramingen opgenomen van de uitgaven voor diverse
vernieuwings- en ontwikkelingsprojecten van het voortgezet onderwijs. Als
gevolg van een aantal majeure beleidsoperaties binnen het voortgezet onderwijs
is het noodzakelijk dat hiervoor de benodigde middelen gereserveerd worden
teneinde een en ander succesvol te implementeren. Met name de beleidsoperaties
inzake de basisvorming, mavo/vbo en profiel 2e fase vereisen een continue
proces van afstemming en coördinatie. Om dit proces op een efficiënte
wijze te laten verlopen zullen de diverse vormen van procesmanagement gebundeld
worden. Per 1 augustus 1996 is er daardoor één procesmanagement
VO.De belangrijkste ontwikkelingen binnen het voortgezet onderwijs zijn hieronder
nader toegelicht. De ontvangsten voor de scholen en instellingen die onder
dit uitgavenartikel vallen, worden geraamd op het ontvangstenartikel 19.01
Ontvangsten voortgezet onderwijs. Minderhedenbeleid/Overige doelgroepenHet minderheden/doelgroepenbeleid wordt in het algemene beleid geïntegreerd
om de kansen van minder kansrijke leerlingen te vergroten en problemen, zoals
schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten, te voorkomen, alsmede om voldoende
differentiatie in het onderwijsaanbod te bewerkstelligen, zodat ook hoogbegaafde
leerlingen onderwijs op maat ontvangen.In het kader van het onderwijsvoorrangsbeleid zijn reeds diverse stappen
ondernomen om een en ander in wetgeving te vertalen. Deze wetgeving sluit
aan bij de algemene beleidslijn van de regering, die erop is gericht om een
effectieve aanpak op lokaal niveau mogelijk te maken en om samenhangend lokaal
onderwijsbeleid (gemeentelijk niveau) te bevorderen.Op 17 juni 1996 is het wetsontwerp Gemeentelijk OnderwijsAchterstandenbeleid
(GOA) naar de Tweede Kamer gezonden. In dit wetsontwerp is de samenhang tussen
het lokale en het landelijke onderwijs(achterstanden)beleid nader vorm gegeven.
In dat kader wordt ook aangegeven op welke wijze aan de decentralisatie van
de gebiedsmiddelen en de nt2-middelen voor de eerste opvang vorm en inhoud
zal worden gegeven. Vooruitlopend op deze ontwikkelingen worden de middelen
voor de spijbelopvangprojecten en de projecten voor ongediplomeerde schoolverlaters
gefaseerd (1/8/1995–1/8/1997) overgeheveld en ingezet binnen het kader
van de onderwijsvoorrangsgebieden. *Intercultureel onderwijsBinnen het kader van het intercultureel onderwijs (ICO) moeten er, in
nauwe samenwerking met de projectgroep ICO, activiteiten worden ontplooid,
zoals materiaalontwikkeling, nascholing en voorlichting teneinde intercultureel
onderwijs meer in de scholen ingang te doen vinden. Op 21 februari 1996 is
de gezamenlijke beleidsreactie van OCenW en VWS bij de brochure en het werkplan
van de projectgroep Intercultureel Onderwijs naar de Tweede Kamer gezonden,
waarin een meerjarig perspectief is gegeven van de te verwachten activiteiten. *Nederlands als tweede taal (NT2)In 1989 is de projectgroep Nederlands als tweede taal (NT2) ingesteld.
Het jaarlijkse budget voor de NT2-activiteiten wordt vastgesteld aan de hand
van een door de projectgroep NT2 in te dienen bestedingsplan. De benodigde
middelen worden zowel uit het budget van het primair als het voortgezet onderwijs
beschikbaar gesteld. Het schooljaar 1996/1997 zal zich met name richten op
de afronding van de vele in gang gezette activiteiten. BasisvormingNaar aanleiding van de ervaringen in de periode tot nu toe is de verwachting
dat er blijvend aandacht nodig is voor toetsen basisvorming, de studielast
van leerlingen ten gevolge van de invoering van de basisvorming, de voorzieningen
voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften, de combinatie van basisvorming
en voorbereidend beroepsonderwijs en het management van de onderwijsontwikkelingen.
In 1996 en 1997 zal in dit verband vooral aandacht worden besteed aan de herziening
van de kerndoelen en aan het bevorderen van de samenhang tussen basisvorming
en andere ontwikkelingen in de scholen. In samenspraak met andere betrokken
instanties bereidt de Inspectie een evaluatieplan voor de basisvorming voor.
Onder dit budget zijn voornamelijk de middelen gereserveerd voor het Procesmanagement
voortgezet onderwijs. Mavo/vboOp dit onderdeel drukken de (project)uitgaven die nodig zijn om het beleid
in het kader van mavo/vbo te ondersteunen. Ten aanzien van de inhoudelijke
activiteiten wordt kortheidshalve verwezen naar de beleidsreactie op het advies
«Recht doen aan verscheidenheid» van de commissie mavo/vbo-aansluitend
onderwijs en de daarbij behorende uitwerkingsnotitie mavo/vbo/vso. Hierbij
zal nadrukkelijk een relatie worden gelegd met de samenwerkingsverbanden voortgezet
speciaal onderwijs – voortgezet onderwijs. Profiel 2e faseOnder dit artikel vallen de (project)uitgaven die nodig zijn om het beleid
in het kader van Profiel Tweede Fase te ondersteunen. Ten aanzien van de inhoudelijke
activiteiten wordt kortheidshalve verwezen naar de beleidsreactie op «De
Tweede Fase vernieuwt»: tweede advies van de Stuurgroep Profiel Tweede
Fase. ExamensOnder dit budget zijn de middelen gereserveerd ten behoeve van schoolexamens
vbo voor de beroepsgerichte vakken en de verdere ontwikkeling van examenprogramma's,
beide in relatie tot de beleidsontwikkelingen rond mavo/vbo en Profiel Tweede
Fase. InternationaliseringDe internationalisering van scholen zal zich onder invloed van de invoering
van het Europese programma Socrates kwantitatief maar vooral ook kwalitatief
ontwikkelen. In het vo en ook in het po moet de komende jaren een infrastructuur
tot stand gebracht worden ten behoeve van de internationale samenwerking,
waardoor internationalisering een vanzelfsprekend onderdeel van de schoolpraktijk
zal worden.Naast de uitwisselingsprogramma's (voor docenten) wordt in de Europese
programma's veel aandacht besteed aan de bevordering van de kennis van moderne
vreemde talen. Ten behoeve van de uitvoering van deze programma's is voor
1996 en 1997 jaarlijks een bedrag beschikbaar van circa f 10,0 miljoen. EmancipatieHet emancipatiebeleid heeft tot doel achterstanden in onderwijs–
en vormingsmogelijkheden bij met name meisjes en vrouwen weg te werken. Om
deze doelstelling te bereiken worden activiteiten ontplooid, zoals materiaalontwikkeling
(MATEM) en voorlichting. Deze zijn onder meer uitvloeisel van de beleidsnotitie
Emancipatie in het onderwijs, waarbij een relatie is aangebracht met het departementale
beleid ten aanzien van emancipatieonderwijs. Overige uitgavenTen aanzien van de overige onder dit artikel gereserveerde middelen wordt
kortheidshalve verwezen naar de subsidiebijlage (bijlage 6) bij deze begroting. Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)Artikel 19.05 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  53 59850 29651 50352 11048 826 Nota
van wijziging        Amendementen   – 400– 400– 400– 400– 400Geautoriseerd
totaal  53 19849 89651 10351 71048 426 Mutaties
in eerste suppletoire wet 19963021 607– 325– 2 280– 849 Nieuwe
mutaties  – 1 499– 1 279– 2 123– 2 100– 2 600 Stand
ontwerp-begroting 1997 75 54552 00150 22448 65547 33044 97744 057Relatie verplichtingen en uitgaven
(x f 1 000)Artikel 19.05t/m 19941995199619971998199920002001  Verplichtingen
stand         Uitgaven
stand ontwerp-begroting         ontwerp-begroting1997136 43975 54552 00150 22448 65547 33044 97744 057 19971995122 24552 335       174 580199611 34122 61040 131      74 08219972 61057711 74539 485     54 41719982432312510 73938 916    50 0461999    9 73939 591   49 3302000     7 73937 238  44 9772001      7 73936 318 44 057na
2001       7 739  Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 19.05 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  73 07255 21952 75152 11048 826 Nota
van wijziging        Amendementen  – 400– 400– 400– 400– 400 Geautoriseerd
totaal  72 67254 81952 35151 71048 426 Mutaties
in eerste suppletoire wet 19961 410– 102– 205– 280– 349 Nieuwe
mutaties   – 300– 2 100– 2 100– 3 100 Stand
ontwerp-begroting 1997 174 58074 08254 41750 04649 33044 97744 057Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   19961997199819992000   1.
Technische mutaties   8002 0002 0002 000   d.
Overboekingen (intern)   8002 0002 0002 000   3.
Beleidsmatige mutaties   – 1 100– 4 100– 4 100– 5 100   1.
Overige bezuinigingen   – 1 100– 4 100– 4 100– 5 100   Totaal  0– 300– 2 100– 2 100– 3 100   Toelichting op de nieuwe mutaties 1.d.Overboeking van artikel 19.01 naar 19.05 omdat op artikel 19.01 de dekking
wordt gevonden voor een restant van de in de begroting 1996 onder artikel
19.05 opgenomen subsidietaakstelling. Zie ook de begroting 1996; TK 1995–1996,
24 400 hoofdstuk VIII, nr. 2 pag. 167. 3.1.De overige bezuiniging in verband met de generale budgettaire problematiek
ad –f 1,1 miljoen in 1997 oplopend tot –f 5,1 miljoen in
2000 wordt bereikt door een scherpe prioriteitsstelling op projecten binnen
dit artikel. Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 40 respectievelijk 04.30. Artikel 19.01 Te veel betaalde voorschotten en overige
ontvangsten AlgemeenDe uitgaven voor de scholen en instellingen die onder dit ontvangstenartikel
vallen worden geraamd op de uitgavenartikelen 19.01 Personele uitgaven, 19.02
Materiële uitgaven, 19.03 Onderwijsverzorging en 19.05 Overige uitgaven. Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)Ontvangstenartikel 19.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  33 80029 30020 90020 90020 900 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  33 80029 30020 90020 90020 900 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996      Nieuwe
mutaties  3 000– 10 000– 9 650– 12 700– 12 700 Stand
ontwerp-begroting 1997 45 19036 80019 30011 2508 2008 2008 200Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   1996 1997199819992000(1.
Technische mutaties  – 4 800– 4 700– 6 600– 12 700– 12 700 c.
Desalderingen  – 4 800– 4 700– 6 600– 12 700– 12 700 2.
Autonome mutaties  7 800     1. Afrekeningen  7 800     3.
Beleidsmatige mutaties   – 5 300– 3 050   1.
Besparingsverliezen   – 5 300– 3 050   Totaal  3 000– 10 000– 9 650– 12 700– 12 700 Toelichting op de nieuwe mutaties 1.c.Op grond van de realisatie 1995 is de raming van zowel de terugontvangsten
als de nabetalingen (zie de uitgavenartikelen 19.01 en 19.02) verlaagd met – f
4,8 miljoen in 1996, – f 4,7 miljoen in 1997 en vanaf 1998 structureel – f
2,1 miljoen. Daarnaast is een bijstelling opgenomen van – f 3,8
miljoen in 1998 en vanaf 1999 structureel – f 9,0 miljoen omdat
de maatregel waarmee de in de begroting 1995 ingeboekte taakstelling controlebeleid
wordt ingevuld, niet leidt tot meer ontvangsten maar tot lagere uitgaven (zie
de tegenboeking ad 1.c. bij artikel 19.01). 2.1.Ingevolge een gewijzigde afrekeningsprocedure is een deel van de afrekeningen
doorgeschoven van 1995 naar 1996 (f 7,8 miljoen). 3.1.De besparing door de invoering van het onderwijsnummer doet zich pas met
ingang van het schooljaar 1998/1999 voor. De ingeboekte taakstelling controlebeleid
1997/1998 is hierbij tegengeboekt (-f 5,3 miljoen, resp. –f 3,1 miljoen). Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x f 1 000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 19.01 ontvangsten ontvangsten codering  199519961997 econ. funct.Teveel
betaalde voorschotten        – Mavo openbaar 4166431 48.22 04.33–
Mavo bijzonder 5 055773379 49 04.33–
SG avo/vwo openbaar 2 7171 700832 48.22 04.35–
SG avo/vwo bijzonder 8 2555 1652 528 49 04.35–
SG avo/vwo/vbo openbaar 3 6174 8182 359 48.22 04.35–
SG avo/vwo/vbo bijzonder 7 4759 9584 874 49 04.35–
Vbo openbaar 3786934 48.22 04.35–
Vbo bijzonder 7 4541 353663 49 04.35–
Overige ontvangsten 9 82312 9007 600 43.22 04.34Totaal 45 19036 80019 300    Beleidsterrein 20 BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE
 Artikel 20.01 Personele en materiële uitgaven AlgemeenDit artikel heeft betrekking op de scholen voor middelbaar beroepsonderwijs,
het leerlingwezen inclusief de landelijke organen, het deeltijds middelbaar
beroepsonderwijs, het cursorisch ondernemersonderwijs in afbouw, de basiseducatie,
het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs en het vormingswerk, alsmede
diverse landelijke en regionale ondersteuningsinstellingen. Ook worden op
dit artikel de uitgaven voor het Koninklijk Onderwijs Fonds voor de scheepvaart,
de nautische opleidingsschepen en de nautische internaten geraamd.Op dit artikel zijn eveneens de uitgaven voor school- en staatsexamens
opgenomen, voorzover het de logistieke ondersteuning door de Informatie Beheergroep
te Groningen (IB-Groep) betreft.Verder zijn op dit artikel gelden opgenomen voor inburgering van nieuwkomers
en gelden voor afrekeningen en correcties op in voorgaande jaren verstrekte
bestemmingsbedragen. Zie hiervoor ook het ontvangstenartikel 20.01 waarop
de met dit artikel samenhangende ontvangsten worden geraamd. Tevens is een
deel van de gelden voor de Beleidsagenda Educatie en Beroepsonderwijs op dit
artikel opgenomen.De onder dit artikel ressorterende instellingen vinden vanaf 1 januari
1996 hun juridische grondslag in de Wet educatie en beroepsonderwijs (web)
en onderliggende besluiten. Tot dat tijdstip golden de Wet op het voortgezet
onderwijs, de Wet cursorisch beroepsonderwijs en de Kaderwet volwasseneneducatie.De belangrijkste ontwikkelingen op artikel zijn:–de overheveling
van het inservice-onderwijs van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
enSport naar het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen;–de
overboeking van het huisvestingsbudget van beleidsterrein 24;–het aanpassen
van de budgetten aan de nieuwe leerlingraming. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 20.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  3 472 6243 470 2933 523 0173 572 5693 602 585 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  3 472 6243 470 2933 523 0173 572 5693 602 585 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 33 82352 38646 14243 95938 518 Nieuwe
mutaties  – 5 389348 104432 071411 770404 019 Stand
ontwerp-begroting 1997 3 318 2763 501 0583 870 7834 001 2304 028 2984 045 1224 068 777Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  13 100361 499473 829467 206466 989a.
Bijstelling uit aanvullende posten 13 10027 9659 1555 1114 894b.
Overboekingen (extern)   81 582196 681196 681196 681c.
Desalderingen    – 3 800– 9 000– 9 000d.
Overboekingen (intern)   251 952271 793274 414274 4142.
Autonome mutaties  – 23 789– 9 795– 33 158– 48 436– 52 1701.
Diversen  – 17 751    2. Leerlingen volume  – 14 480– 9 795– 33 158– 48 436– 52 1703.
Rechtspositie volume  8 442    3. Beleidsmatige
mutaties  5 300– 3 600– 8 600– 7 000– 10 8001.
Besparingsverliezen  2 3005005007009006
Cursusgeld  3 0003 0003 0003 0003 0003.
Effect fiscaliteit LLW   – 7 100– 12 100– 14 700– 14 7004.
Kasbeleid     4 000 Totaal  – 5 389348 104432 071411 770404 019Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit aanvullende posten bestaat voornamelijk uit de verdeling
van de prijsbijstelling 1996. Tevens is uit de aanvullende post de raming
voor 1997 bijgesteld voor asielzoekers. Voor de bijstelling uit aanvullende
post wordt ook verwezen naar de toelichting op beleidsterrein 26 (overige
programma-uitgaven). 1.b.Het betreft hier met name een overboeking van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport in verband met de overheveling van het inservice-onderwijs
naar het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (f 82,5 miljoen
in 1997 en f 198,1 miljoen in 1998 en latere jaren).De middelen voor studie- en beroepskeuzevoorlichting worden vanaf 1997
niet meer ingezet op basis van aanbod-financiering door adviesbureaus voor
opleiding en beroep (aobs) maar via geleidelijke invoering van vraag-financiering
door onderwijsinstellingen. Op grond hiervan is een gedeelte
van de hiervoor op beleidsterrein 20 opgenomen gelden overgeboekt naar LNV
(f 1,0 miljoen in 1997 en f 1,4 miljoen vanaf 1998 en latere jaren). 1.c.De aanscherping van het controlebeleid met betrekking tot het onderwijsnummer,
zoals aangekondigd bij de begroting 1995 leidt niet tot meer-ontvangsten maar
tot lagere uitgaven. 1.d.De okf/bve-operatie (omzetting kapitaalmarktfinanciering) en de overdracht
van de gebouwen aan de onderwijsinstellingen heeft tot gevolg dat het huisvestingsbudget
van beleidsterrein 24 huisvesting (oplopend van f 267,1 miljoen tot f 296,7
miljoen) is overgeboekt. De overdracht van de verantwoordelijkheid voor de
huisvesting naar de bve-instellingen, betekent dat voor verticale scholengemeenschappen
(mbo/avo/vbo) de voormalige eigenaarsvergoeding ten gunste komt van de bve-instellingen.
Eerder werd nog uitgegaan van een financiering vanuit het beleidsterrein voortgezet
onderwijs (vanaf 1997 f 1,5 miljoen structureel).De middelen voor studie en beroepskeuzevoorlichting worden vanaf 1997
niet meer ingezet op basis van aanbodfinanciering door de adviesbureaus voor
opleiding en beroep (aob's) maar via geleidelijke invoering van vraagfinanciering
door de onderwijsinstellingen. Op grond hiervan is een gedeelte van de hiervoor
op beleidsterrein 20 opgenomen gelden overgeboekt naar beleidsterrein 19 voortgezet
onderwijs (f 16,6 miljoen in 1997 en f 23,8 miljoen in 1998 en latere
jaren). 2.1.Als gevolg van premieherberekeningen wordt in 1996 f 17,8 miljoen
van de voor de effecten van de privatisering van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds
(abp-complex) ingeboekte gelden herverdeeld over de beleidsterreinen. 2.2.Deze bijstelling wordt enerzijds veroorzaakt door een daling van het aantal
bekostigde deelnemers in het voltijds middelbaar beroepsonderwijs oplopend
van circa 4 100 leerlingen in 1996 tot circa 13 400 leerlingen in
2001. Anderzijds stijgt het aantal bekostigde leerlingen voor het leerlingwezen
oplopend van 3 400 leerlingen in 1996 tot circa 6400 leerlingen in 2001.
Bij de ontwerp-begroting 1996 is voor het jaar 1996 op grond van het advies
van de Commissie Rendement en Budgetverdeling NT2 (Commissie Ter Veld) f 17,0
miljoen toegevoegd. Dit bedrag was bestemd om verdringing van het overige
educatieve aanbod in de volwasseneneducatie voor overig NT2-onderwijs als
gevolg van te prioriteitsstelling NT2 (inburgering) te voorkomen. Thans worden
ook de ramingen voor 1997 tot en met 2001 voor dit bedrag bijgesteld. 2.3.Bij de oprichting van het Participatiefonds is overeengekomen dat het
fonds een solvabiliteitsbuffer ter beschikking gesteld zou worden van twee
maal f 35,0 miljoen. Het bedrag van f 8,4 miljoen is het aandeel
van dit beleidsterrein in de eerste tranche van f 35,0 miljoen. 3.1.Aanpassing van de raming voor rechtspositionele maatregelen door de aanscherping
van de referte-eisen uit het Besluit werkloosheid onderwijs- en onderzoekspersoneel
door de vertraagde invoering (1 april 1996 in plaats van 1 januari 1995). 3.2.In lijn met de gefaseerde lesgeldverhoging in 1996 is eenzelfde aanpak
gevolgd met de oorspronkelijk aangekondigde verhoging van cursusgelden. Het
gevolg is dat de cursusgeldopbrengsten f 3 miljoen minder zijn dan tot
dusverre geraamd. 3.3.Met het beleid om door middel van fiscale faciliteiten voor de werkgevers
het aantal leer-arbeidsovereenkomsten te stimuleren wordt verwacht dat het
leerlingwezen zal groeien ten koste van het voltijds middelbaar beroepsonderwijs.
Het gaat hier om de volgende effecten: verschuiving van mbo naar
llw (aantallen leerlingen x 1 000) 1996/971997/981998/991999/002000/01mbo –>
llw2,84,85,95,95,93.4.In 1995 is f 4,0 miljoen vrijgemaakt voor projecten in het kader
van studeerbaarheid in het hoger onderwijs. Dit bedrag vloeit in 1999 naar
het beleidsterrein beroepsonderwijs en volwasseneneducatie terug. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdelen 20.01 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Beroepsonderwijs                         Scholen
voor mbo en bbo     1 577 4181 650 0141 629 963 40.5 04.34Scholen
voor mbo en bbo     770 100791 6371 051 017 44.3 04.34Landelijke
organen, overkoepelende organisaties en land. en reg. dienstencentra SBKV     221 459233 978226 362 43.4 04.37Vormingswerk     139 341134 153139 254 40 04.5Inservice
onderwijs  nvt  0082 575 40 04.5Volwassenenonderwijs            Stimulering
scholingsmarkt, dt mbo, coo     147 497136 705137 057 40 04.34Voortgezet
algemeen volwassenenonderwijs     153 205144 366175 357 44.1 04.33Voortgezet
algemeen vowassenenonderwijs     42 79834 77246 235 44.3 04.33Basiseducatie     213 565206 349210 953 43.22 04.5Basiseducatie     30 88420 90221 283 44.3 04.5Inburgering     0127 118133 808 40 04.5Examens     22 00921 06416 919 12.1 04.30Totaal 000 3 318 2763 501 0583 870 783    Artikel 20.03 Overige uitgaven AlgemeenOp dit artikel worden uitgaven geraamd voor de volgende beleidstrajecten:1. Structuur en strategie met accenten op invoering van de Wet educatie
beroepsonderwijs (web)2. Kwaliteit en innovatie met accenten op het opleidingsaanbod en de veranderingen
van taak en rol van de docenten3. Toegankelijkheid en rendement4. Organisatiepatronen op het regionale vlak5. Verbetering en versterking van de schoolstructuur met accent op introductie
van nieuwe bedrijfsvoering regionale opleidingscentra (roc).Deze beleidstrajecten zijn gepubliceerd in de Beleidsagenda Educatie Beroepsonderwijs
1995–1999. Voor de toelichting op de subsidieregelingen van de Beleidsagenda
wordt verwezen naar de subsidiebijlage (bijlage 6).Een deel van de gelden voor de Beleidsagenda is opgenomen op artikel 20.01.Verder worden op dit artikel kosten geraamd voor projecten en regelingen
op het gebied van examenontwikkeling, internationale activiteiten, onderzoek
en beleidsevaluatie en scholing voor bevoegdheidscursussen leraren beroeps-
en volwasseneneducatie.Voorzover hier subsidieregelingen aan de orde zijn, zijn deze in de subsidiebijlage
opgenomen (bijlage 6). Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)Artikel 20.03 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  78 008129 687134 493139 582127 757 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  78 008129 687134 493139 582127 757 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 16 467– 40 257– 39 742– 35 142– 30 517 Nieuwe
mutaties  179– 1 095– 1 849– 1 700– 1 700 Stand
ontwerp-begroting 1997 76 45994 65488 33592 902102 74095 54088 440Relatie verplichtingen en uitgaven
(x f 1 000)Artikel 20.03t/m 19941995199619971998199920002001  Verplichtingen
stand         Uitgaven
standontwerp-begroting         ontwerp-begroting199742 53176 45994 65488 33592 902102 74095 54088 440 1997199542 52949 968       92 4971996120 06894 380      114 449199716 32016088 335     94 8161998 103114 92 902    93 1191999     102 740   102 7402000      95 540  95 5402001       88 440 88 440na
2001          Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1 000)Artikel 20.03 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  124 611135 893134 996139 582137 382 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  124 611135 893134 996139 582137 382 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 – 10 067– 40 142– 40 142– 40 142– 40 142 Nieuwe
mutaties  – 95– 935– 1 7353 300– 1 700 Stand
ontwerp-begroting 1997 92 497114 44994 81693 119102 74095 54088 440Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  – 95– 35– 35  d.
Overboekingen (intern)  – 95– 35– 35  3.
Beleidsmatige mutaties   – 900– 1 7003 300– 1 7001.
Kasbeleid     5 000 2. Overige bezuinigingen   – 2 400– 3 200– 3 200– 3 2003.
Project aansluiting mbo/hbo   1 5001 5001 5001 500Totaal  – 95– 935– 1 7353 300– 1 700Toelichting op de nieuwe mutaties 1.d.Het betreft hier twee kleine overboekingen. 3.1.In 1995 is f 5,0 miljoen vrijgemaakt voor projecten in het kader
van studeerbaarheid in het hoger onderwijs. Dit bedrag vloeit in 1999 terug. 3.2.Deze taakstelling wordt ingevuld op projectmatige activiteiten. 3.3.Verbetering van de aansluiting tussen mbo en hbo heeft vorm gekregen in
het samenwerkingsproject «beroepskolom» van de directies bve en
hbo (beleidsterreinen 20 en 21).Op dit artikel is voor dit project vanaf 1997 voor een periode van 4 jaar
een bedrag gereserveerd van f 1,5 miljoen. Doelen van dit project zijn
onder meer de doorstroom van mbo naar hbo en de samenwerking tussen roc's
en hogescholen te stimuleren. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1 000) en de economische
en functionele coderingArtikelonderdelen 20.03 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Beleidsagenda
BVE 25 00046 50015 200 24 81946 50015 200 40 04.30Projecten
BVE 41 59548 15473 135 67 67867 94979 616 40 04.30Totaal 66 59594 65488 335 92 497114 44994 816    Artikel 20.01 Ontvangsten beroepsonderwijs en volwasseneneducatie AlgemeenOp dit artikel worden onder meer de ontvangsten geraamd voor afrekeningen
van in voorgaande jaren verstrekte voorschotten en correcties op in voorgaande
jaren verstrekte bestemmingsbedragen. Daarnaast zijn op dit artikel de te
ontvangen examengelden voor voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
alsmede het hoger beroepsonderwijs opgenomen, voorzover dit staatsexamens
betreffen. Verder zijn de opbrengsten van de inkoop door derden bij de basiseducatie
in de raming opgenomen en worden op dit artikel de te ontvangen subsidies
van het Europees Sociaal Fonds voor onder meer het project «bestrijding
voortijdig schoolverlaten» verantwoord.De uitgaven met betrekking tot dit ontvangstenartikel worden geraamd op
de uitgavenartikelen 20.01 en 20.03. Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1 000)Ontvangstenartikel 20.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  109 071108 557105 107105 107105 107 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  109 071108 557105 107105 107105 107 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996 7 500     Nieuwe
mutaties  – 12 200– 12 200– 14 400– 17 400– 17 400 Stand
ontwerp-begroting 1997 83 678104 37196 35790 70787 70787 70787 707Specificatie nieuwe mutaties (x f 1 000)   199619971998199920001.
Technische mutaties    – 4 400– 10 400– 10 400c.
Desalderingen    – 4 400– 10 400– 10 4002.
Autonome mutaties  – 7 000– 7 000– 7 000– 7 000– 7 0001.
Diversen  – 7 000– 7 000– 7 000– 7 000– 7 0003.
Beleidsmatige mutaties  – 5 200– 5 200– 3 000  1.
Besparingsverliezen  – 5 200– 5 200– 3 000  Totaal  – 12 200– 12 200– 14 400– 17 400– 17 400Toelichting op de nieuwe mutaties 1.c.De aanscherping van het controlebeleid met betrekking tot het onderwijsnummer,
zoals aangekondigd bij de begroting 1995 leidt niet tot meer-ontvangsten maar
tot lagere uitgaven. Verwacht wordt dat de leerlingraming mbo door de invoering
van het onderwijsnummer met circa 600 leerlingen zal dalen. In de jaren hierna
zal de verwachte daling circa 1400 leerlingen bedragen. Voor de bekostiging
zal in 1998 voor het eerst met het onderwijsnummer worden gewerkt.2. Op basis van de realisatiecijfers 1995 wordt de oorspronkelijk opgenomen
subsidie van het Europees Sociaal Fonds (f 50,0 miljoen) voor onder het
meer het project voortijdig schoolverlaten structureel verlaagd met f 7,0
miljoen. 3.1.Het betreft hier een verlaging van de geraamde opbrengst van het controle
en sanctiebeleid. Zie tevens de toelichting op de technische mutaties (1.c). Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x f 1 000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 20.01 ontvangsten ontvangsten codering  199519961997 econ. funct.Teveel
betaalde voorschotten aan scholen mbo en instellingen llw en volwassenen beroepseducatie 16 97723 50915 879 40 04.34Teveel
betaalde voorschotten scholen voor voortgezet algemene educatie 2 1351 9271 911 40 04.33Teveel
betaalde voorschotten mbt vormingsinstituten, basiseducatie en overige ontvangsten 28 63430 46830 464 40 04.5Examengelden 4 7985 4675 103 16.1 04.30Ontvangsten
Europees Sociaal Fonds 31 13443 00043 000 40 04.0Totaal 83 678104 37196 357    2 Beleidsterrein 21 Hoger beroepsonderwijs Artikel 21.01 Personele en materiële uitgaven AlgemeenDit artikel omvat de rijksbijdragen die de hogescholen ontvangen voor
de exploitatie van de initiële opleidingen, de voortgezette opleidingen
en de opleidingen op grond van de overgangsbepalingen van de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW). Deze exploitatievergoeding
heeft betrekking op de personele en materiële uitgaven van de hogescholen.
De vergoeding voor de huisvestingslasten is opgenomen in artikel 21.05.De wettelijke grondslag van dit artikel is het Bekostigingsbesluit WHW.In afwachting van de besluitvorming en effectuering van de tweede fase
van het muziekvakonderwijs per 1 augustus 1998 zal de bekostiging van de reeds
bekostigde «ad hoc studies» in het muziekvakonderwijs worden gecontinueerd.
Deze overgangsbepaling wordt beperkt tot die hogescholen die deze studies
in het studiejaar 1992–1993 daadwerkelijk hebben verzorgd. (Budget:
f 0,5 miljoen op jaarbasis.)Daarnaast zal de bekostiging van de zogenaamde paramedische opleidingen
vanaf 1 januari 1997 worden overgeheveld van de VWS-begroting naar dit begrotingsartikel.
De overdracht van de bekostiging van deze opleidingen zal budgettair neutraal
geschieden.Volgens het huidige Bekostigingsbesluit WHW (art. 5.9, eerste lid) ontvangen
de lerarenopleidingen basisonderwijs automatisch een extra bedrag boven het
standaard bekostigingsniveau (de zogenaamde «Pabo-up»). Het voornemen
is om met ingang van 1 januari 1997 deze automatische aanspraak op het extra
bedrag om te zetten in een voorwaardelijke aanspraak. De toekenning van het
bedrag wordt dan afhankelijk van de goedkeuring van de projectplannen zoals
bedoeld in de nota Vitale lerarenopleidingen. De wijziging van het Bekostigingsbesluit
WHW is in voorbereiding.De belangrijkste mutaties op dit artikel zijn:– de vermindering van de normatieve exploitatievergoeding ten gunste
van het geraamde budget voor wachtgelduitgaven;– de vermindering van de uitgaven in verband met de herstructurering
van het kunstvakonderwijs;– de vermindering van de normatieve exploitatievergoeding in het
jaar 2001 ten gunste van het budget voor de studiefinanciering.De laatste mutatie is een overheveling van f 23,0 miljoen van artikel
21.01 naar beleidsterrein 25 (studiefinanciering) in het jaar 2001. Deze overheveling
is het gevolg van de nieuwe afspraken over de verblijfsduur in het hbo die
onderdeel uitmaken van het vastgestelde HOOP 1996.Deze afspraken betekenen voor de overheid een besparingsverlies ten opzichte
van de ramingen uit het ontwerp-HOOP. Ter compensatie van het genoemde besparingsverlies
en om minder zekere opbrengsten toch te realiseren, worden de daarmee gepaard
gaande middelen op voorhand afgeboekt van het macro-budget voor het hbo. Vanaf
het jaar 2002 is hiermee een bedrag gemoeid van f 68,5 miljoen per jaar.
Overeengekomen is dat de besparing in de studiefinanciering die het directe
gevolg is van inspanningen gericht op een verkorting van de gemiddelde cursusduur,
in mindering wordt gebracht op deze afboeking tot het maximum van deze afboeking
van het macro-budget. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 21.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  1 886 0741 855 1521 872 3452 063 0601 883 064 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  1 886 0741 855 1521 872 3452 063 0601 883 064 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 36 01617 873– 42 422– 207 020225 Nieuwe
mutaties  8 117– 14 340– 18 256– 14 494– 13 953 Stand
ontwerp-begroting 1997 1 876 2601 858 1751 858 6851 811 6671 841 5461 869 3361 871 800Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties 2 26616 28916 30716 76716 194a.
Bijstelling uit aanvullende posten2 2662 0592 0772 5371 964b.
Overboekingen (extern)  14 23014 23014 23014 2302.
Autonome mutaties 4 000    1. Afrekeningen 4 000    3.
Beleidsmatige mutaties 1 851– 30 629– 34 563– 31 261– 30 1471.
Besparingsverliezen 3 0001 8001 6001 4002 5002.
Kunstvakonderwijs   – 4 000– 11 000– 18 0003.
Norm. exploitatievergoeding – 1 149    4.
Wachtgeldakkoord  – 32 429– 32 163– 21 661– 14 647Totaal 8 117– 14 340– 18 256– 14 494– 13 953Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit de aanvullende post betreft de prijscompensatie 1996. 1.b.Deze externe overboeking houdt verband met de overdracht van de bekostiging
van de zogenoemde paramedische opleidingen van de begroting van het Ministerie
van VWS naar dit begrotingsartikel. De overdracht van de bekostiging van deze
opleidingen zal budgettair neutraal zijn. Een inventarisatie van de daarmee
gemoeide structurele en incidentele middelen wordt zo spoedig mogelijk afgerond.
Vooralsnog gaan we uit van een bedrag van f 14,2 miljoen per jaar vanaf
1997. 2.1.De afwikkeling van de jaarrekeningen van de hogescholen leidt naar verwachting
tot f 4,0 miljoen aan nabetalingen. Op grond hiervan is de raming met
dit bedrag bijgesteld. Voor de ontvangsten doet zich een zelfde situatie voor,
met dien verstande dat het hier gaat om terugbetalingen. In verband hiermee
is de ontvangstenraming (zie artikel 21.01 ontvangsten) met een gelijk bedrag
verhoogd. 3.1.In de begroting 1996 is een budgettaire verlaging verwerkt in verband
met de aanscherping van de referte-eis in het BWOO per 1 januari 1996. De
verwachte opbrengst van deze maatregel is in 1996 kleiner door het verschuiven
van de ingangsdatum naar 1 augustus 1996. De latere invoeringsdatum heeft
ook een financiële doorwerking naar 1997 en verder. 3.2.De lopende herstructurering van het kunstvakonderwijs zal in de komende
jaren worden geïntensiveerd. Nieuwe maatregelen gericht op kwaliteitsdifferentiatie
en capaciteitsreductie leiden per saldo tot oplopende besparingen. Daarbij
geldt als uitgangspunt een bedrag van f 4,0 miljoen in 1998 oplopend
tot f 25,0 miljoen vanaf 2001. 3.3.De afrekening van de wachtgelduitgaven over 1995 blijkt iets hoger te
liggen dan het bedrag dat in 1995 ten laste van het hbo-budget is gebracht.
Het nog resterende bedrag uit 1995 komt ten laste van de exploitatievergoeding
1996. 3.4.De geraamde wachtgelduitgaven in de periode 1996–2001 overschrijden
het beschikbare budget op artikel 21.03. Deze overschrijding komt ten laste
van de exploitatievergoeding die de hogescholen ontvangen. In afwachting van
de definitieve wachtgelduitgaven is daarom reeds een budgetreeks overgeboekt
van artikel 21.01 naar artikel 21.03 (zie ook de toelichting bij artikel 21.03). Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 44.1 respectievelijk 04.44. Artikel 21.03 Rechtspositionele uitkeringen AlgemeenDit artikel omvat de uitgaven voor de uitkeringen op grond van het «Besluit
Werkloosheid onderwijs- en onderzoekspersoneel», de zogenaamde wachtgelduitgaven.Daarnaast omvat het artikel een bedrag van f 16,0 miljoen voor flankerend
arbeidsmarktbeleid gericht op het voorkomen en terugdringen van wachtgelduitgaven.
Dit geld wordt besteed op basis van het plan van aanpak dat
werkgevers en werknemers binnen de vastgestelde kaders overeenkomen, conform
het zogenoemde Convenant II uit 1993.De wachtgelduitgaven zijn sinds 1993 gebudgetteerd, hetgeen betekent dat
de gerealiseerde wachtgelduitgaven betaald worden uit de budgetten behorende
tot het beleidsterrein hbo. Het wachtgeldbudget is complementair aan het exploitatiebudget.
Dit betekent dat eventuele over- of onderschrijdingen van het wachtgeldbudget
in een begrotingsjaar verrekend worden met het exploitatiebudget (artikel
21.01). Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 21.03 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  139 856140 571135 837136 339135 353 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  139 856140 571135 837136 339135 353 Mutaties
in eerste suppletoire wet 199656 0000000 Nieuwe
mutaties   34 42932 16321 66114 647 Stand
ontwerp-begroting 1997 208 376195 856175 000168 000158 000150 000139 000Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920003.
Beleidsmatige mutaties  34 42932 16321 66114 6471.
Wachtgeldakkoord  34 42932 16321 66114 647Totaal 034 42932 16321 66114 647Toelichting op de nieuwe mutaties 3.1.Met de hogescholen is op 9 april 1996 een wachtgeldarrangement overeengekomen,
gericht op het terugdringen en beheersen van de wachtgelduitgaven. De na te
streven jaarlijkse vermindering van de wachtgelduitgaven is vastgelegd voor
de periode 1996–2004. In 1997 bedragen de geraamde wachtgelduitgaven
f 175 miljoen, aflopend naar f 103 miljoen in 2004. Dit is exclusief
de middelen voor flankerend arbeidsmarktbeleid. In afwachting van de definitieve
wachtgelduitgaven en de definitieve bestemming van de middelen voor flankerend
arbeidsmarktbeleid, is reeds een budgetreeks overgeboekt van artikel 21.01
naar artikel 21.03. Tevens is in 1997 een bedrag van f 2 miljoen beschikbaar
gekomen door herschikking van middelen binnen het meerjarige wachtgeldbudget. Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 40 respectievelijk 04.9. Artikel 21.04 Overige uitgaven AlgemeenDit artikel omvat de middelen die aan de instellingen voor hoger beroepsonderwijs
worden toegekend ten behoeve van specifieke activiteiten, zoals geld voor
vernieuwing en internationalisering, samenwerkingsprojecten mbo-hbo, emancipatie-activiteiten
en allochtonenbeleid. Tevens omvat dit artikel de middelen voor de stagevergoeding
voor de lerarenopleidingen, het ontwikkeltraject lio (leraar in opleiding),
de versterking van de educatieve infrastructuur, commissies en overige uitgaven.
Voorts zijn in dit artikel opgenomen de middelen voor buitengewone uitgaven
voor specifieke instellingen (f 7,0 miljoen) en het Maritiem Simulator
Trainings Centrum (f 3,2 miljoen per jaar) op Terschelling. Het budget
voor beleidsgericht onderzoek en advisering is met ingang van 1996 toegevoegd
aan de apparaatskosten. In verband met een aangegane meerjarige verplichting
is voor het laatst in de begroting 1997 op dit artikel een bedrag van f 0,04
miljoen opgenomen.De grootste post op dit artikel is het zogenoemde «Studeerbaarheidsfonds»,
dat is bestemd voor de projecten ter verbetering van de kwaliteit en studeerbaarheid
in het hbo. Hiermee is een bedrag gemoeid van f 290,2 miljoen, verspreid
over de jaren 1996 tot en met 1999.De belangrijkste ontwikkelingen op dit artikel zijn: Kwaliteit en studeerbaarheidDe hogescholen en universiteiten hebben projectvoorstellen ingediend voor
de verbetering van de kwaliteit en studeerbaarheid van hun onderwijsprogramma's.
Inmiddels is in een eerste ronde geld uit het Studeerbaarheidsfonds toegewezen
aan de instellingen. De daarbij gevolgde procedure en de verdere besluitvorming
is reeds toegelicht in de paragraaf «beleidsterrein hbo». Minderheden/andere doelgroepen: allochtonenbeleidNaar aanleiding van de nota In- en doorstroom allochtonen in het hoger
onderwijs is medio 1994 het Expertise Centrum Allochtonen Hoger Onderwijs
(ECHO) ingesteld. Het ECHO heeft drie taken: een innovatie-, een service-
en een projecttaak. In het kader van de projecttaak kunnen instellingen voor
hoger onderwijs projectaanvragen indienen. Belangrijkste voorwaarde hiervoor
is onder meer dat instellingen minimaal een bedrag gelijk aan de gevraagde
subsidie uit eigen middelen moeten vrijmaken. Primaire doelgroep van het ECHO
zijn de zogenaamde onder-instromers (zij die hun vooropleiding in Nederland
hebben genoten). Daarnaast richt het expertisecentrum zich ook op projecten
met een gemeenschappelijk karakter voor onder-instromers (vooropleiding in
Nederland genoten) en zij-instromers (vooropleiding in het land van herkomst
gevolgd).In totaal is voor het expertisecentrum een bedrag beschikbaar van f 4,3
miljoen per jaar. EmancipatieHogescholen worden door de overheid aangesproken op het emancipatiebeleid
voor 1997 en volgende jaren. Aandachtspunten zijn de vergroting van het aandeel
vrouwen in het personeel, het streven naar een evenwichtiger verdeling van
mannelijke en vrouwelijke studenten in bepaalde studierichtingen
van het hbo en de emancipatie als onderdeel van planvorming, evaluatie en
verantwoording. Vernieuwing hboDe conclusies in het HOOP-1994 hebben geleid tot een akkoord met de HBO-Raad
over de inzet van vernieuwingsgelden voor de periode tot en met 1998. De daartoe
ingestelde commissie vernieuwingsfonds hbo adviseert de verantwoordelijke
bewindspersoon over de toekenning van een bijdrage uit het fonds aan projecten,
op het grensvlak van onderwijs en arbeid, die «direct of indirect bijdragen
aan de vernieuwing van het primaire proces in het initiële hbo».
Vuistregel is dat de bijdrage uit het fonds nooit hoger is dan die van de
uitvoerende hogescholen en dat co-financiers minimaal 30 procent van de kosten
voor hun rekening nemen. De ondersteuning van de commissie geschiedt vanuit
de HBO-Raad.Het budget voor 1997 is f 11,3 miljoen. Samenwerkingsprojecten mbo-hboIn de gemaakte afspraken met de hogescholen over het verminderen van de
verblijfsduur is met name aandacht besteed aan de verbetering van de aansluiting
mbo-hbo. In de vorm van samenwerkingsprojecten zal de verdere systematisering
en verdieping van de samenwerkingsrelaties tussen mbo- en hbo-instellingen
worden geïntensiveerd.Het budget voor 1997 bedraagt f 1,5 miljoen. Op het beleidsterrein
20 is een zelfde budget opgenomen. InternationaliseringDe afgelopen jaren is in het hbo veel aandacht besteed aan het opzetten
van een actief beleid om internationalisering en internationale samenwerking
te ondersteunen. Het streven is een structurele versterking te bewerkstelligen
van de internationale oriëntatie en profilering van het hoger beroepsonderwijs.
Als een van de belangrijkste mechanismen daarvoor heeft de overheid mobiliteit
gestimuleerd van studenten en staf in het kader van structurele samenwerkingsverbanden
tussen instellingen over de fysieke en culturele grenzen heen. Het aflopende
generieke stimuleringsprogramma STIR-HBO heeft daarbij een essentiële
rol gespeeld.Het is essentieel bij de verdere vormgeving van internationaliseringsactiviteiten
te komen tot een meer specifieke benadering. Allereerst zal de samenwerking
in de grenslanden verder worden bevorderd; het accent ligt daarbij op de bestuurlijke
samenwerking tussen instellingen in de grensregio. Verder zullen hogescholen
(en universiteiten) worden ondersteund bij activiteiten gericht op het werven
van (betalende) buitenlandse studenten. Tot slot bestaat het voornemen om
consortia-vorming en curriculumontwikkeling te bevorderen.Zoals aangegeven in de brief aan de Tweede Kamer van 12 maart 1996 zal
verder – zo mogelijk in samenwerking met het bedrijfsleven - invulling
worden gegeven aan een beurzenprogramma voor talentvolle studenten als complement
op reeds bestaande voorzieningen.Het budget voor 1997 bedraagt f 8,0 miljoen. Versterking kwaliteit lerarenNaast de voorstellen in de nota Vitale Lerarenopleidingen lopen enkele
initiatieven uit de beleidsnota Vitaal Leraarschap door. Onder meer de projecten
leraar-in-opleiding (budget 1997: f 2,8 miljoen) en de introductie van stage-vergoeding voor de scholen die de stagiaires van de lerarenopleidingen
opnemen (budget: circa f 7,7 miljoen per jaar).Als financieringsbronnen voor de voorstellen in de nota Vitale Lerarenopleiding
zijn aangewezen: de zogenoemde Pabo-up (zie artikel 21.01), de middelen uit
het budget voor kwaliteit en studeerbaarheid en de middelen voor educatieve
infrastructuur (tot en met 1998 f 4,0 miljoen). Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Artikel 21.04 1995199619971998199920002001  Stand
ontwerp-begroting 1996  69 61635 60214 41794 83717 249  Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  69 61635 60214 41794 83717 249  Mutaties
in eerste suppletoire wet 199610 1004 89862 393197 07014 246  Nieuwe
mutaties  11 05393 47834 860– 148 346– 2 112   Stand
ontwerp-begroting 1997 21 18490 769133 978111 670143 56129 38327 883  Relatie verplichtingen en uitgaven
(x f 1000)Artikel 21.04t/m 19941995199619971998199920002001  Verplichtingen
stand         Uitgaven
stand ontwerp-begroting         ontwerp-begroting199786 95821 18490 769133 978111 670143 56129 38327 883 1997199537 30414 330       51 634199635 2942 51468 681      106 489199711 0004011 294117 978     140 31219982 3602 94010 7943 200111 670    130 96419991 0001 360 3 200 120 179   125 7392000   3 200 7 79429 383  40 3772001   3 200 7 794 27 883 38 877na
2001   3 200 7 794    Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 21.04 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  58 22455 63243 96742 16742 939 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  58 22455 63243 96742 16742 939 Mutaties
in eerste suppletoire wet 19965 418– 79856 697219 8528 550 Nieuwe
mutaties  42 84785 47830 300– 136 280– 11 112 Stand
ontwerp-begroting 1997 51 634106 489140 312130 964125 73940 37738 877((begtab;begr12;4.14m))Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000) 19961997199819992000 1.
Technische mutaties8878393435 a.
Bijstelling uit aanvullende posten 8878393435 2.
Autonome mutaties1 159     1. Diversen1 159     3.
Beleidsmatige mutaties41 60085 40030 261– 136 314– 11 147 1.
Educatievefaculteiten  4 000– 4 000  2.
Mbo–hbo projecten 1 5001 5001 5001 500 3.
Overbruggingsarrangement2 0001 5001 000   4.
Overige bezuinigingen – 1 600– 2 200– 2 200– 2 200 5.
Projecten   7 500  6. Studeerbaarheidsfonds39 60084 00025 961– 139 11 4– 10 447 Totaal42 84785 47830 300– 136 280– 11 112 Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit de aanvullende post betreft de prijscompensatie 1996. 2.1.Op dit artikel is in 1995 een bedrag van f 1,1 miljoen niet tot uitbetaling
gekomen. Via de zogenaamde «eindejaarsmarge» is dit bedrag doorgeschoven
ten behoeve van betalingen in 1996.De autonome mutatie van –f 1,2 miljoen vanaf 1997 is het complement
van de overboeking bij 1.b (zie aldaar). 3.1., 3.5. en 3.6.Deze drie mutaties zijn interne verschuivingen, waardoor de beschikbare
begrotingsmiddelen beter aansluiten op de middelenbehoefte in de uitvoering.Ten behoeve van het Studeerbaarheidsfonds wordt f 149,6 miljoen binnen
de jaarlijkse begrotingskaders van OCenW herschikt zodat in 1996 (f 39,6
miljoen), 1997 (f 84,0 miljoen) en 1998 (f 26,0 miljoen) K&S-geld
beschikbaar komt. Deze herschikking is binnen de begroting van OCenW opgevangen. 3.2.De verbetering van de aansluiting mbo-hbo is een belangrijk onderdeel
van de afspraken die met de hogescholen zijn gemaakt over het verminderen
van de verblijfsduur in het hbo. Ten behoeve van landelijke projecten en decentrale
projecten tussen hogescholen en mbo-colleges is daarom een extra bedrag uitgetrokken
van f 1,5 miljoen per jaar gedurende de jaren 1997–2000. Op beleidsterrein
20 (Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie) is eenzelfde budgetreeks beschikbaar
gesteld. 3.3.Er is een pilot-project bij een hogeschool ingesteld om dreigende ontslagen
met langdurige wachtgeldgevolgen zoveel mogelijk te voorkomen. Het overbruggingsarrangement
voorziet in een verlengde aanstelling van maximaal drie jaar voor personeel
dat anders ontslagen had moeten worden. Gedurende deze periode worden de betreffende
personeelsleden, vanuit hun tijdelijke werksituatie, intensief bemiddeld naar
een nieuwe betrekking. Met behulp van deze ervaringen ontstaat een beter inzicht
in de mogelijkheden om de wachtgelduitgaven verder te beheersen. 3.4.Ter invulling van de in het kabinet afgesproken overige bezuiniging is
vanaf 1997 een beleidsmatige verlaging toegepast op de middelen voor overige
uitgaven. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikel 21.04 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Overige
uitgaven 21 18490 769132 778 51 634106 489139 112 40 04.44Internationale
samenwerking 001 200 001 200 41.1 01.5Totaal 21 18490 769133 978 51 634106 489140 312    Artikel 21.05 Huisvesting AlgemeenDit artikel omvat de huisvestingsvergoeding voor de hogescholen. Deze
vergoeding is complementair aan de vergoeding voor personele en materiële
lasten (zie artikel 21.01). De huisvestingsvergoeding is een uitvloeisel van
de decentralisatie van de huisvestings- en bestedingsbeslissingen naar de
hogescholen per 1 januari 1994. Vanaf deze datum ontvangen de hogescholen,
net als voor de personele en materiële lasten, een normatieve vergoeding
voor de huisvestingslasten.De wettelijke grondslag van dit artikel is het Bekostigingsbesluit WHW. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 21.05 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  353 158353 157353 174353 174353 174 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  353 158353 157353 174353 174353 174 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996Nieuwe mutaties  4 7464 7454 7464 7464 746 Stand
ontwerp-begroting 1997 353 163357 904357 902357 920357 920357 920357 920Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties 4 7464 7454 7464 7464 746a.
Bijstelling uit aanvullende posten4 7464 7454 7464 7464 746Totaal 4 7464 7454 7464 7464 746Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit de aanvullende post betreft de prijscompensatie 1996. Overzicht garantiesTezamen met de decentralisatie van de huisvesting zijn de uitstaande bouwleningen
aan de betreffende hogescholen overgedragen. In de gevallen waarin deze leningen
onder rijksgarantie waren afgesloten, blijft deze garantie gedurende de resterende
looptijd van kracht (zie onderstaand overzicht). Op nieuwe leningen wordt
geen rijksgarantie verstrekt. Overzicht risico–ontwikkeling
met betrekking tot garantieovereenkomsten van het Rijk (x f 1 000)  1995199619971998199920002001Garantieplafond 0000000Uitstaand
risico per 1 januari 70 70351 47042 90735 41829 09324 08319 680Vervallen
of te vervallen garanties19 2338 5637 4896 3255 0104 4034 094Verleende
of te verlenen garanties0000000Uitstaand
risico per 31 december 51 47042 90735 41829 09324 08319 68015 586Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 64.2 respectievelijk 04.44. Artikel 21.01 Ontvangsten Hoger beroepsonderwijs AlgemeenDit artikel betreft de ontvangsten voor het beleidsterrein hoger beroepsonderwijs. Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Ontvangstenartikel 21.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  14 10414 10414 10414 10414 104 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  14 10414 10414 10414 10414 104 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996  Nieuwe mutaties  2 600– 1 400– 2 000– 2 800– 2 800 Stand
ontwerp-begroting 1997 29 09316 70412 70412 10411 30411 30411 304Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties   – 1 200– 2 800– 2 800c.
Desalderingen   – 1 200– 2 800– 2 8002.
Autonome mutaties 4 000    1. Afrekeningen 4 000    3.
Beleidsmatige mutaties – 1 400– 1 400– 800  1.
Besparingsverliezen – 1 400– 1 400– 800  Totaal 2 600– 1 400– 2 000– 2 800– 2 800Toelichting op de nieuwe mutaties 1.c.De aanscherping van het controlebeleid met betrekking tot het onderwijsnummer,
zoals aangekondigd bij de begroting 1995 leidt niet tot meer-ontvangsten maar
tot lagere uitgaven (zie ook artikel 17.06). 2.1.Op basis van de huidige prognoses zal bij de afwikkeling van de jaarrekeningen
van de hogescholen sprake zijn van ruim f 4,0 miljoen aan meer-ontvangsten.
Op grond hiervan dient de raming met dit bedrag te worden bijgesteld (zie
ook uitgavenartikel 21.01). 3.1.De prognose van de ontvangsten is in het begrotingsjaar 1995 verhoogd
in verband met een verscherping van het controlebeleid. Uit een nadere inventarisatie
is echter gebleken dat de ontvangsten in het hbo niet verder verhoogd kunnen
worden door een verscherping van het controlebeleid. De oorspronkelijk geraamde
verhoging is daarom ongedaan gemaakt (zie tevens mutatie 1.c.). Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x f 1000) en de economische en functionele coderingArtikel
21.01 ontvangsten ontvangsten codering  199519961997 econ. funct.Ontvangsten 22 8545 4381 438 49 04.44Ontvangsten 6 23911 26611 266 40 04.9Totaal 29 09316 70412 704    Beleidsterrein 22 Wetenschappelijk onderwijs Artikel 22.01 Universiteiten AlgemeenOp dit artikel zijn de verwachte uitgaven geraamd voor de universiteiten
en academische ziekenhuizen als bedoeld in de onderdelen a, b en i van de
bijlage behorende bij de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
(WHW), uitgezonderd de openbare universiteit te Wageningen. UniversiteitenVolgens artikel 1.3 van de WHW hebben de universiteiten tot taak het verzorgen
van wetenschappelijk onderwijs en het verrichten van wetenschappelijk onderzoek.
In elk geval verzorgen zij initiële opleidingen, verrichten zij wetenschappelijk
onderzoek, voorzien zij in de opleiding tot wetenschappelijk onderzoeker of
technologisch ontwerper en dragen zij kennis over ten behoeve van de maatschappij.
Op grond van de WHW hebben de universiteiten aanspraak op bekostiging door
de overheid.De berekeningswijze op grond waarvan de rijksbijdrage aan de universiteiten
wordt bepaald, is volgens artikel 2.6, eerste lid, van de WHW, vastgelegd
in hoofdstuk 2 van het Bekostigingsbesluit WHW.Hieronder is weergegeven hoe het landelijk beschikbare budget voor de
universiteiten voor 1997 is opgebouwd (bedragen in miljoenen guldens, gebaseerd
op het salarisniveau per 1 april 1996 en het prijsniveau 1996):– onderwijsdeel 789,6– verwevenheidsdeel 480,1– onderzoekdeel 2 357,1– universitaire lerarenopleidingen 7,7– huisvesting van universiteiten 181,1– uitkeringen na ontslag 296,1– academische ziekenhuizen 697,4De definitieve vormgeving van een nieuwe bekostigingssystematiek vergt
een grondige voorbereiding waarvoor tijd voor overleg nodig is. Voor het jaar
1997 wordt daarom gestreefd naar een beperkte wijziging van het Bekostigingsbesluit
WHW.De voorgestelde wijzigingen ten opzichte van het bestaande bekostigingsmodel
bestaan in grote lijnen uit de volgende elementen:1.Het landelijk onderwijsdeel
is anders dan voorheen verdeeld in een vaste component (80%), een student-afhankelijke
component (10%) en een getuigschrift-afhankelijke component (10%). De vaste
component per instelling is geijkt op het onderwijsdeel per instelling in
1996.2.Het procentuele aandeel van een universiteit in het landelijk beschikbare
verwevenheidsdeel en in de component basisvoorziening van het landelijk onderzoekdeel
is constant gemaakt, doordat de omvang voor 1997 per universiteit bepaald
wordt door het procentuele aandeel van die universiteit in het landelijke
verwevenheidsdeel van 1996.3.Bij de berekening van de component proefschriften
en ontwerperscertificaten in 1997 wordt uitgegaan van een gewogen gemiddelde
van de getelde aantallen proefschriften en ontwerperscertificaten in 1994
en 1995 in plaats van telgegevens 1995. Academische ziekenhuizenVolgens de in de WHW (artikel 1.4) verankerde taak zijn academische ziekenhuizen
niet alleen werkzaam op het gebied van de patiëntenzorg, maar staan zij
mede ten dienste van het wetenschappelijk geneeskundig onderwijs en onderzoek
aan de universiteiten waaraan zij zijn verbonden. Tevens vormen zij concentratiepunten
voor topklinische en topreferentiefuncties en voor de opleiding tot medisch
specialist.Er is een nieuw normatief verdeelmodel ontwikkeld om het deel van de rijksbijdrage
van de universiteit te bepalen dat bestemd is voor het academisch ziekenhuis.
Dit model zal voor het eerst in 1997 worden toegepast na wijziging van het
Bekostigingsbesluit WHW.Het verdeelmodel onderscheidt drie componenten, te weten 1) rente en afschrijvingen,
2) basisvoorziening en 3) onderwijs en onderzoek. De componenten rente en
afschrijvingen en basisvoorziening worden bepaald aan de hand van (de planning
van) de omvang van de infrastructurele voorzieningen per academisch ziekenhuis.
De component onderwijs en onderzoek wordt verdeeld aan de hand van de parameters
studenten, wetenschappelijk personeel, proefschriften en getuigschriften. OverigOp artikel 22.01 zijn naast de hiervoor genoemde bedragen onder meer middelen
geraamd voor liquiditeitsbijstelling, technische bijstellingen op het gebied
van de arbeidsvoorwaarden en voor de bijdrage van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen aan de financiering van de tijdelijke stimuleringsregeling
voor aankomende jonge hoogleraren. Dit laatste punt is bij beleidsterrein
23 meer uitgebreid geduid.De belangrijkste ontwikkeling op dit artikel is:– verschuivingen binnen de meerjarenraming van de middelen voor
het Studeerbaarheidsfonds; Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 22.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  4 735 6294 735 6774 742 2884 801 2724 854 523 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  4 735 6294 735 6774 742 2884 801 2724 854 523 Mutaties
in eerste suppletoire wet 199632 74995 654162 775285 625153 739 Nieuwe
mutaties  10 17056 75822 788– 76 5498 347 Stand
ontwerp-begroting 1997 5 012 2254 778 5484 888 0894 927 8515 010 3485 016 6 095 029 486Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties 3 2702 2583 0693 2891 628a.
Bijstelling uit aanvullende posten4 6624 5746 2867 6807 340d.
Overboekingen (intern) – 1 392– 2 316– 3 217– 4 391– 5 7123.
Beleidsmatige mutaties 6 90054 50019 719– 79 8386 7191.
Besparingsverliezen 6 9001 9002 1002 4003 3002.
Herstructureringskosten     15 0003.
Overige bezuinigingen  – 3 400– 4 600– 4 600– 4 6004.
Studeerbaarheidsfonds  56 00022 219– 77 638– 6 981Totaal 10 17056 75822 788– 76 5498 347Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.Deze reeks betreft de rentebijstelling als gevolg van wijzigingen in de
macro-economische factoren en de bijstelling van de prijscompensatie 1995–1996. 1.d.Diverse kleine overboekingen binnen het beleidsterrein 22 (met artikel
22.06). 3.1.Correctie op de oorspronkelijk ingeboekte reeks als gevolg van de vertraagde
invoering van de aanscherping van de referte-eisen in het Besluit Werkloosheid
Onderwijs- en Onderzoekpersoneel (BWOO) (was 1 januari 1995, wordt 1 augustus
1996). 3.2.Toevoeging van middelen voor herstructurering wetenschappelijk onderzoek. 3.3.Ter invulling van de in het kabinet afgesproken overige bezuinigingen
is vanaf 1997 een verlaging toegepast op dit artikel. 3.4.Correctie mutatie inzake het Studeerbaarheidsfonds. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikel 22.01 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Universiteiten  nvt  4 028 3524 058 4794 104 811 41.2 04.43Academische
ziekenhuizen     983 873720 069783 278 41.2 04.6Totaal     5 012 2254 778 5484 888 089    Artikel 22.02 Instituten internationaal onderwijs en onderzoek AlgemeenOp dit artikel zijn de verwachte uitgaven geraamd voor de instituten voor
internationaal onderwijs en onderzoek:–Stichting Nederlandse Organisatie
voor Internationale samenwerking in het Hoger Onderwijs (NUFFIC);–International
Institute for Infrastructural, Hydraulic and Environmental Engineering (IHE);–Institute
for Housing and Urban Development Studies (IHS);–Stichting Maastricht
School of Management (RVB/MSM);–Institute of Social Studies (ISS);–Internationaal
Instituut voor Lucht- en Ruimtekaartering en Aardkunde (ITC);–Stichting
Afrika Studiecentrum (ASC);–United Nations University Maastricht (UNU).De uitgaven voor 1997 van de instituten voor internationaal onderwijs
en onderzoek berusten op subsidievoorwaarden.Het is de bedoeling om de subsidie aan de NUFFIC met ingang van 1 januari
1997 beschikbaar te stellen op basis van een nieuwe bestuurlijke overeenkomst
waarin de gewenste producten en daarvoor beschikbare middelen aangegeven zijn.
Daarnaast zal in de uitvoering van de begroting 1997 de budgetreeks op het
gebied van uitkeringen na ontslag aan de NUFFIC-subsidie worden toegevoegd
(zie ook de toelichting bij artikel 22.04).De eerdere evaluatie van het subsidiemodel voor de instituten voor internationaal
onderwijs en onderzoek heeft in 1996 nog geleid tot een aanpassing van de
subsidie voor het IHS.Het samenwerkingsverband tussen de vijf instituten voor internationaal
onderwijs en onderzoek (IHE, IHS, RVB/MSM, ISS en ITC) en de Landbouwuniversiteit
Wageningen (LUW), genaamd SAIL1 , wordt hechter
en komt de samenwerking bij promoties ten goede.De gezamenlijke instituten hebben zich gecommitteerd aan een systeem van
externe visitaties analoog aan het systeem dat geldt voor universiteiten.
In het begrotingsjaar 1997 zullen de resultaten van de externe visitaties
bekend worden. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 22.02 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  90 02487 80387 81487 83987 872 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  90 02487 80387 81487 83987 872 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996328– 171– 199– 224– 257 Nieuwe
mutaties  2 1433 9053 9113 9173 923 Stand
ontwerp-begroting 1997 92 32492 49591 53791 52691 53291 53891 541Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties 2 1433 9053 9113 9173 923b.
Overboekingen (extern) 2 1072 5752 5752 5752 575d.
Overboekingen (intern) 361 3301 3361 3421 348Totaal 2 1433 9053 9113 9173 923Toelichting op de nieuwe mutaties 1.b.Overboekingen ten laste van het Ministerie van Buitenlandse Zaken vanwege
bijstellingen van de subsidies op het gebied van: (doorwerking) incidentele
looncomponent 1995 en 1996, algemene salarismaatregelen 1995 en 1996 en verhoging
van het aantal gesubsidieerde studentjaren en de huisvestingslasten bij het
IHS. 1.d.Diverse overboekingen binnen beleidsterrein 22 met als voornaamste post
(per 1997 circa f 1,3 miljoen), de overboeking ten laste van artikel
22.03 van de subsidie aan de United Nations University. Met ingang van het
begrotingsjaar 1997 wordt ook de subsidie aan deze instelling ten laste van
het ontwikkelingssamenwerkingsplafond gebracht. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 22.02 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Internationale samenwerking         41.1 01.5Nederlandse
Organisatie voor Internationale samenwerking in het Hoger Onderwijs (NUFFIC)     18 83613 39711 187 41.4 04.43International
Institute for Infrastructural, Hydraulic and Environmental Engineering (IHE)     11 02513 82313 860 41.4 04.43Institute
for Housing and Urban Development Studies (IHS)  nvt  3 3264 1854 195 41.4 04.43Stichting
Maastricht School of Management (RVB/MSM)     3 4253 7993 797 41.4 04.43Institute
of Social Studies (ISS)     14 72515 42215 409 41.4 04.43Internationaal
Instituut voor Lucht- en Ruimtekaartering en Aardkunde (ITC)     36 57737 38637 359 41.4 04.43Stichting
Afrika Studiecentrum (ASC)     4 4104 4834 479 41.4 04.43United
Nations University (UNU)       1 251 41.4 04.43Totaal 000 92 32492 49591 537    Artikel 22.03 Overige instituten van hoger onderwijs AlgemeenOp dit artikel zijn de verwachte uitgaven geraamd voor de volgende instituten
en activiteiten:–Open Universiteit–Universiteit voor Humanistiek–Katholieke
Theologische Faculteit Tilburg–Katholieke Theologische Universiteit
Utrecht–Katholieke Theologische Universiteit Nijmegen–Theologische
Universiteit der Gereformeerde Kerken in Nederland (Kampen)–Theologische
Universiteit der Christelijke Gereformeerde Kerken (Apeldoorn)–Nederlandse
Hervormde Kerk–Evangelisch-Lutherse Kerk–Remonstrantse Broederschap–Algemene
Doopsgezinde Sociëteit–Unie van Baptisten Gemeenten in Nederland–Oud
Katholieke Kerk–Bond van Vrije Evangelische Gemeenten in Nederland–Nederlands-Israëlitisch
Genootschap–Europees Universitair Instituut Florence–Von Karman-instituut
Brussel–Nederlandse deelneming aan studiecentra en commissies van de
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)–Cairo
Instituut–Japan-Nederland Instituut–Netherlands America Commission
for Educational Exchange (NACEE)–Stichting Handicap en Studie–Stichting
UAF Steunpunt (SUS) / UAF (Universitair Asyl Fonds)–Liaison Comité–Interstedelijk
Studentenoverleg–Landelijke Studenten VakbondDe volgende wettelijke regelingen zijn van toepassing op de bekostiging
van de instellingen van hoger en postacademisch onderwijs:–voor de Open
Universiteit de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek,
Stb. 1992, 593;–voor de theologische opleidingen en voor de opleidingen
vanwege kerkgenootschappen de nog gehandhaafde bepalingen uit de Wet op het
wetenschappelijk onderwijs 1960, zoals gewijzigd bij Wet van 23 december 1988,
Stb. 682, Rijksbijdrage wetenschappelijk theologisch en levensbeschouwelijk
onderwijs.Daarnaast is ook een aantal subsidies en bijdragen aan instellingen en
commissies opgenomen die inhoudelijk nauw verwant zijn aan de onder artikel
22.03 vallende activiteiten. Open UniversiteitDe wijze waarop de rijksbijdrage aan de Open Universiteit wordt berekend,
is neergelegd in hoofdstuk 4 van het Bekostigingsbesluit WHW. De rijksbijdrage
bestaat uit een basisdeel, een deel dat afhangt van de productie van onderwijseenheden
(maximaal 40), een investeringsdeel en een budget voor wachtgelden. Het totaalbudget
is als volgt samengesteld (bedragen in miljoenen guldens en gebaseerd op het
salarisniveau per 1 april 1996 en het prijsniveau 1995):–basisvoorziening
33,7–geproduceerde onderwijseenheden (maximaal 40 x 0,8) 33,6–wachtgelden
2,6–investeringen 1,0 –totaal 70,9Nu er overeenstemming is over de nieuwe koers van de Open Universiteit,
waarbij de vernieuwing van het hoger onderwijs meer accent krijgt, zal in
het najaar van 1996 overleg worden gevoerd over een andere wijze van bekostigen
van de Open Universiteit. De nieuwe bekostigingssystematiek zal naar verwachting
worden toegepast in 1998 en volgende jaren. Universiteit voor Humanistiek en theologische opleidingenDe bekostiging van de Universiteit voor Humanistiek en de Theologische
Opleidingen is berekend met behulp van het overgangsmodel dat met de betrokken
kerkgenootschappen en de Universiteit voor Humanistiek is overeengekomen.
Voor het jaar 1997 wordt de uitkomst constant gehouden op het niveau 1996,
in afwachting van het overleg dat nog in 1996 zal worden gevoerd over de toekomstige
bekostigingssystematiek. Ambtsopleidingen kerkgenootschappenDe bekostiging van de ambtsopleidingen van een aantal kerkgenootschappen
verloopt deels via reguliere middelentoewijzing aan openbare universiteiten.
Het restant wordt rechtstreeks aan de betrokken kerkgenootschappen toegekend.
Met de Nederlands Hervormde Kerk is een convenant gesloten over de bekostiging
van de ambtsopleiding. Met de overige kerkgenootschappen zal nog overleg worden
gevoerd over de toekomstige bekostigingssystematiek. Deelname aan internationale instellingenHet Cairo Instituut, het Japan-Nederland Instituut en de Netherlands America
Commission for Educational Exchange (NACEE) werden voorheen begroot op artikel
22.06. Vanaf 1997 worden deze instituten, gelet op het karakter van de subsidie,
opgenomen onder artikel 22.03.De subsidie aan het Von Karman-instituut zal met ingang van 1 oktober
1997 worden beëindigd. In de ontwerp-begroting 1996 was 1 oktober 1996
voorzien.De reden voor dit uitstel was dat stopzetting van deze subsidie op zo
korte termijn het Von Karman Instituut in te grote problemen zou brengen. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 22.03 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  128 012124 469123 601123 119123 743 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  128 012124 469123 601123 119123 743 Mutaties
in eerste suppletoire wet 19961 050806531340– 23 Nieuwe
mutaties  9779101 5491 9792 977 Stand
ontwerp-begroting 1997 132 974130 039126 185125 681125 438126 697127 930Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties 9779101 5491 9792 977d.
Overboekingen (intern) 9779101 5491 9792 977Totaal 9779101 5491 9792 977Toelichting op de nieuwe mutaties 1.d.Deze mutatie is het saldo van diverse mutaties binnen beleidsterrein 22,
waaronder algemene salarismaatregelen. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 22.03 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Open
Universiteit     75 97273 82970 893 41.4 04.43Universiteit
voor Humanistiek     5 8535 7985 882 41.4 04.43Katholieke
instellingen van wetenschappelijk theologisch onderwijs     23 65221 10521 411 41.4 04.43Theologische
universiteit der Gereformeerde Kerken in Nederland     7 3326 9587 059 41.4 04.43Theologische
universiteit der Christelijke Gereformeerde Kerken     9951 0021 016 41 4 04.43Nederlands
Hervormde Kerk     5 7205 9155 997 33 04.43Evangelisch-Lutherse
Kerk     238243247 33 04.43Remonstrantse
Broederschap     129131133 33 04.43Algemene
Doopsgezinde Sociëteit     112114116 33 04.43Unie
van Baptisten Gemeenten in Nederland     128130132 33 04.43Oud
Katholieke Kerk     128130132 33 04.43Bond
van Vrije Evangelische Gemeenten in Nederland  nvt  128130132 33 04.43Nederlands-Israelitisch
Genootschap    228231236 33 04.43Europees
Universitair Instituut Florence     1 4632 2462 290 35.1 04.40Von
Karman Instituut Brussel     363375375 41.4 04.40United
Nations University Maastricht     1 2291 2420 41.4 04.40Haagsche
Academie voor Internationaal Recht     1002000 41.4 04.40Nederlandse
deelneming aan studiecentra en commissies van de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)     129152152 35.4 04.40Cairo
Instituut     0140140 41.4 04.40Japan-Nederland
Instituut     09595 41.4 04.40Netherlands
America Commission for Educational Exchange (NACEE)     0850850 41.4 04.40Stichting
Handicap en Studie     618628635 41.4 04.40Stichting
UAF Steunpunt (SUS)/UAF (Universitair Asyl Fonds)     4 1184 1024 041 41.4 04.40Liaison
Committee     101111 41.4 04.40Interstedelijk
Studentenoverleg     152020 41.4 04.40Landelijke
Studentenvakbond     152020 41.4 04.40Internationale
samenwerking         41.1 1.5Overige     4 2994 2424 170 41.4 04.40Totaal     132 974130 039126 185    Artikel 22.04 Rechtspositionele uitkeringen AlgemeenVoor de universiteiten en academische ziekenhuizen zijn de uitkeringen
na ontslag sinds 1991 gebudgetteerd. In 1994 is tot budgettering van de uitkeringen
na ontslag voor de Open Universiteit overgegaan. De hiervoor uitgetrokken
bedragen zijn geraamd op de betreffende artikelen, respectievelijk 22.01 en
22.03.Met ingang van de begroting 1997 zijn deze uitgaven ook voor de Stichting
Nederlandse Organisatie voor Internationale samenwerking in het
Hoger Onderwijs (NUFFIC, artikel 22.02) gebudgetteerd. De hiermee gemoeide
bedragen worden in de uitvoering van de begroting 1997 aan de NUFFIC-subsidie
toegevoegd. Thans zijn deze bedragen nog onderdeel van artikel 22.04. De voor
NUFFIC beschikbare budgetreeks bedraagt (bedragen in miljoenen guldens):  199719981999200020010,4500,4000,3500,3000,300Ook voor de andere overige instellingen in het wetenschappelijk onderwijs
(voor zover gesubsidieerd op de artikelen 22.02 en 22.03) wordt bezien in
hoeverre budgettering mogelijk en wenselijk is. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 22.04 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  20 17220 61321 03520 74320 512 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  20 17220 61321 03520 74320 512 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 578– 678– 782– 915– 1 044 Nieuwe
mutaties  3485377661 1261 441 Stand
ontwerp-begroting 1997 13 31719 94220 47221 01920 95420 90920 909Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties 3485377661 1261 441d.
Overboekingen (intern) 3485377661 1261 441Totaal 3485377661 1261 441Toelichting op de nieuwe mutaties 1.d.Overboeking binnen beleidsterrein 22 inzake algemene salarismaatregelen. Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 41.3 respectievelijk 04.69. Artikel 22.05 Garantie voor rente en aflossing investeringen
academische ziekenhuizenOp dit artikel worden de verplichtingen van het Rijk geraamd voor garanties
op leningen van investeringen in ruimtelijke voorzieningen van academische
ziekenhuizen.De garanties zijn aangegaan in de periode dat de Garantieregeling academische
ziekenhuizen 1987 van kracht was. De regeling is met ingang van 15 april 1991
ingetrokken. Overzicht risico-ontwikkeling
met betrekking tot garantieovereenkomsten van het Rijk (x f 1000) 19941995199619971998199920002001Garantieplafond00000000Uitstaand
risico per 1 januari1 143 3001 235 9001 278 2001 244 8391 208 4391 171 9391 135 8391 099 639Vervallen
of te vervallen garanties31 60034 70033 36136 40036 50036 10036 20036 000Verleende
of te verlenen garanties124 20077 000      Uitstaand
risico per 31 december1 235 9001 278 2001 244 8391 208 4391 171 9391 135 8391 099 6391 063 639Economische en functionele codeDe economische en functionele codering is 51.2 respectievelijk 04.6. Artikel 22.06 Overige uitgavenDe op dit artikel geraamde bedragen kunnen als volgt worden gespecificeerd
(in miljoenen guldens).   19971998199920002001A.
Universiteiten en academische Ziekenhuizen  1. Universiteiten     a.
Postdoctorale beroepsopleidingen0,6    b. Overige
uitgaven3,03,03,03,03,0Totaal 1.3,63„03,03,03,02. Academische ziekenhuizen     a.
Adviseurs2,22,22,22,22,2b. Ontwikkelingsgeneeskunde4,04,0404,04,0c.
Overige uitgaven2,02,02,02,02,0Totaal
2. 8,28,28,28,28,2Totaal A. 11,811,211,211,211,2  19971998199920002001B.
Overige instellingen van wetenschappelijk onderwijs en onderzoek  a.
Diverse instituten/commissies0,50,50,50,50,5b.
Stimulering internationalisering4,94,84,24,74,7c.
Beurzen en toelagen1,01,01,01,01,0d.
Overige uitgaven2,72,83,13,23,2Totaal
B. 9,19,18,89,49,4Totaal-Generaal20,920,320,020,620,6Ter toelichting dient het volgende. A.1.a. Postdoctorale beroepsopleidingenHet subsidie-arrangement postdoctorale beroepsopleidingen is na afloop
van de verlengde periode tot eind 1992 niet verlengd. Het op dit onderdeel
geraamde bedrag in 1997 betreft de uitvoering van de vóór 1
oktober 1992 aangegane verplichtingen. A.1.b. Overige uitgavenVerwezen wordt naar de toelichting bij punt B.d. A.2.a. AdviseursDit budget is om de kosten van adviseurs te dekken die adviseren over
de vaststelling en de uitvoering van investeringsprojecten van academische
ziekenhuizen. A.2.b. OntwikkelingsgeneeskundeIngevolge de Wet Ziekenhuisvoorzieningen draagt het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen bij aan het fonds Ontwikkelingsgeneeskunde. Het fonds
wordt door de Ziekenfondsraad beheerd. Het Ministerie van OCenW is vertegenwoordigd
in de Commissie Ontwikkelingsgeneeskunde, die elk jaar een keuze maakt uit
de aangemelde projecten. Het belang van praktijkonderzoek naar toepasbaarheid
van technieken en medische producten die voortkomen uit wetenschappelijk onderzoek,
is een primaire taak van de zorgsector. A.2.c. Overige uitgavenVerwezen wordt naar de toelichting bij punt B.d. B.a. Diverse instituten en commissiesDit budget betreft de kosten van het ingevolge artikel 7.64 van de WHW
ingestelde College van Beroep. B.b. Stimulering internationaliseringDeze middelen dienen ervoor om door middel van gerichte stimuleringssubsidies
de internationale positie van Nederland en het Nederlands wetenschappelijk
onderwijs verder te versterken.Hiertoe behoren onder meer de volgende activiteiten:–Japan prijswinnaarsprogramma
(een programma om de kennis over Japan bij leidinggevenden in het bedrijfsleven
te stimuleren): f 2 079 000,–;–bevorderen van bilaterale
relaties met de Verenigde Staten van Amerika, Japan, Egypte en Israël
en bevorderen van deelname van onderwijsinstellingen in ontwikkelingssamenwerking
of deelname van personen uit ontwikkelingslanden in activiteiten van onderwijsinstellingen
in Nederland: f 1 462 000,–. B.c. Beurzen en toelagenHet begrote bedrag heeft betrekking op verplichtingen ter zake van beurzen
en toelagen voor studenten aan het Europees Universitair Instituut te Florence
en voor vertegenwoordigers van de organisaties in de Studentenkamer. Voor
de laatste categorie is een bedrag van f 230 000,- beschikbaar. B.d. Overige uitgavenDe geraamde budgetten zijn voor onvoorziene gebeurtenissen en risico's
in het veld van wetenschappelijk onderwijs en onderzoek.Tevens is in deze budgetten een bedrag van f 0,2 miljoen voorzien
voor de financiering van schade van een grote omvang als gevolg van brand,
storm en dergelijke voor de aangewezen instellingen van wetenschappelijk onderwijs. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 22.06 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  67 96284 238154 091283 248150 636 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  67 96284 238154 091283 248150 636 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 4 463– 62 834– 133 387– 256 344– 130 032 Nieuwe
mutaties  26 173– 461– 434– 6 856– 54 Stand
ontwerp-begroting 1997 71 92089 67220 94320 27020 04820 55020 550Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties – 227– 461– 434– 56– 54d.
Overboekingen (intern) – 227– 461– 434– 56– 542.
Autonome mutaties   5 000  1. Diversen   5 000  3.
Beleidsmatige mutaties 26 400 – 5 000– 6 800 1.
Projecten    8 200 2. Studeerbaarheidsfonds 26 400 – 5 000– 15 000 Totaal 26 173– 461– 434– 6 856– 54Toelichting op de nieuwe mutaties 1.d.Diverse (kleinere) overboekingen binnen beleidsterrein 22, onder meer
op het gebied van de incidentele looncomponent 1996, algemene salarismaatregelen,
enzovoort. 2.1.Dit bedrag houdt, samen met de bedragen van de boekingen onder 3.1. en
3.2., verband met de «vulling» van het Studeerbaarheidsfonds in
1996 en 1997. 3.1. en 3.2.Boekingen verband houdend met de «vulling» van het Studeerbaarheidsfonds
in 1996 en 1997. Zie ook onder 2.1. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 22.06 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Internationale samenwerking         41.1 01.5Overige
uitgaven universiteiten     58 14340 1003 600 41.2 04.43Overige
uitgaven academische ziekenhuizen  nvt  7 90137 2618 200 41.2 04.6Beleidsgerichte
onderzoeken     1 2341 8500 12.1 04.40Diverse
commissies en voorzieningen     4 64210 4619 143 41.2 04.40Totaal 000 71 92089 67220 943    Artikel 22.01 Ontvangsten wetenschappelijk onderwijs Algemeen Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)ontvangstenartikel 22.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  4 0204 0204 0204 0204 020 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  4 0204 0204 0204 0204 020 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996  Nieuwe mutaties  – 400– 400– 550– 800– 800 Stand
ontwerp-begroting 1997 2 3583 6203 6203 4703 2203 2203 220Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties   – 300– 800– 800c.
Desalderingen   – 300– 800– 8003.
Beleidsmatige mutaties – 400– 400– 250  1.
Besparingsverliezen – 400– 400– 250  Totaal – 400– 400– 550– 800– 800Toelichting op de nieuwe mutaties 1.c.De aanscherping van het controlebeleid met betrekking tot het onderwijsnummer,
zoals aangekondigd bij de begroting 1995 leidt niet tot meer-ontvangsten maar
tot lagere uitgaven (zie ook artikel 17.06). 3.1.De prognose van de ontvangsten is in het begrotingsjaar 1995 verhoogd
in verband met een verscherping van het controlebeleid. Uit een nadere inventarisatie
is echter gebleken dat de ontvangsten in het wetenschappelijk onderwijs niet
verder verhoogd kunnen worden door een verscherping van het controlebeleid.
De oorspronkelijk geraamde verhoging is daarom ongedaan gemaakt. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 22.01   ontvangsten codering      199519961997 econ. funct.Ontvangsten wetenschappelijk onderwijs  nvt  2 3583 6201 505 46.2 04.43Internationale
samenwerking       2 115 46.1 01.5Totaal     2 3583 6203 620    Beleidsterrein 23 onderzoek en wetenschapsbeleid Artikel 23.01 Instellingen voor wetenschappelijk onderzoek Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
(NWO)NWO's primaire taak is het bevorderen van de kwaliteit van wetenschappelijk
onderzoek en het initiëren en stimuleren van nieuwe ontwikkelingen daarin.
NWO doet dat door het toewijzen van geld.De organisatie bevordert de overdracht van kennis en richt zich bij het
uitvoeren van haar taak in hoofdzaak op het universitaire onderzoek. In de
beleidsnota «Kennis verrijkt» heeft NWO haar koers voor de komende
jaren uitgezet, waarbij NWO een verschuiving zal aanbrengen van monodisciplinair,
wetenschappelijk geïnspireerd onderzoek naar meer multidisciplinair,
maatschappelijk georiënteerd onderzoek.Het totaal van de NWO-begroting voor 1997 bedraagt f 461,0 miljoen
voor exploitatie en f 83,0 miljoen aan investeringen.De verdeling van de middelen voor exploitatie is als volgt:– Gebiedsbesturen (incl. stichting Wetenschappelijk Onderzoek voor
de Tropen-WOTRO) 336 miljoen, waarvan 120 miljoen voor instituten– Centrale programma's 50 miljoen– Geoormerkte middelen 32 miljoen– Overige centrale lasten 43 miljoenGebiedsbesturen en WOTRO verwerven daarnaast circa f 68,0 miljoen
uit de derde geldstroom waarmee het totale budget voor project-, programma-
en instituutsfinanciering op f 404,0 miljoen is geraamd. De instituten
verwerven daarnaast ruim f 30,0 miljoen uit bovengenoemde derde geldstroom
middelen. NWO zet daarbij nog f 32,0 miljoen aan geoormerkte middelen
uit, waaronder de Stimuleringsgelden wetenschapsbeleid en middelen voor internationale
samenwerkingsprogramma's. Er wordt ruim f 43,0 miljoen aan overige centrale
lasten uitgegeven, waarvan de helft begroot is voor wachtgelden. De begroting van NWO wordt gedekt uit de rijksbijdrage (f 495,9 miljoen),
bovengenoemde bedragen uit de derde geldstroom, vrijvallende reserves en rente-inkomsten. Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW)Van de begroting van de KNAW van f 122,6 miljoen is het leeuwendeel
bestemd voor instituten en Akademie-onderzoekers. De Akademie heeft in april
haar Meerjarenplan KNAW 1996–1999 uitgebracht. De KNAW zal een wezenlijke
bijdrage leveren aan de kwaliteitsbevordering van onderzoek. Zij zal meer
geld inzetten voor het Programma Akademie-onderzoekers.In 1997 wordt het Nederlands Instituut voor Informatiediensten KNAW (NIWI)
gevormd door een fusie van de Bibliotheek KNAW, SWIDOC, NBOI, BBN en NHDA.
In voorbereiding is de evaluatie van de KNAW door een internationale commissie.
Met de zojuist opgerichte Academy of Science of South Africa zal worden gesproken
over een samenwerkingsovereenkomst. De gedachten gaan uit naar een uitwisseling
van onderzoekers op het gebied van taal en cultuur.Op basis van de evaluatie van het onder KNAW ressorterende Nederlands
Bureau voor Onderzoekinformatie (NBOI) is de omvang van de rijksbijdrage voor
1997 en volgende jaren verhoogd met f 150 000,– voor investeringen. Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk
Onderzoek (TNO)Vorig jaar is besloten tot een meer programmatische invulling van de basisfinanciering,
een aanpassing van de planningprocedures voor de doelfinanciering van de vakdepartementen
(LNV, SZW, VROM, V&W en VWS) die per 1 januari 1996 naar de begroting
van OCenW zijn overgebracht en de inzet van de doelfinanciering van Economische
Zaken voor de financiering van TNO programma's waaraan ook het bedrijfsleven
meerjarig zal moeten gaan bijdragen.Deze werkwijze is uitgewerkt en beschreven in een «Procedurebeschrijving
overheidsfinanciering TNO». Deze nota vervangt de doelsubsidienota 1985.
De werkwijze met betrekking tot de doelfinanciering van Defensie wijzigt niet.   (bedragen
x f 1000,-) (bruto-bedragen, loon- en prijsgevoelig)–Basisfinanciering
OCenW133 077–Doelfinanciering
Defensie94 200–Doelfinanciering EZ52 161–Doelfinanciering
vakdepartementen (totaal)46 300 Geoormerkt voor
VROM (12 000) LNV (6 597) SZW (9 480) VenW (6 240) VWS (11 983)–OCenW
overig4 220Grote Technologische Instituten (GTI's)Hieruit worden bekostigd de bijdragen aan de begrotingen van resp. VenW
en EZ voor het eigen speurwerk van de Stichting Nationaal Luchtvaartlaboratorium
in Amsterdam en voor de financiering van het achtergrondonderzoek van het
Maritiem Research Instituut Nederland (MARIN) in Wageningen.
Verder vallen hieronder de (rechtstreekse) bijdragen aan de Stichtingen Waterloopkundig
Laboratorium en Grondmechanica Delft in Delft voor het instandhouden van het
speurwerk van de laboratoria die zijn voortgekomen uit de vroegere Stichting
Waterbouwkundig Laboratorium. Bibliotheken en informatieverzorgingOnder deze categorie, waarvoor in 1997 een budget van f 59,7 miljoen
beschikbaar is, vallen als grootste posten, naast de Koninklijke Bibliotheek
(KB), de bibliotheek van KNAW en de exploitatie van de landelijke functie
van de centrale bibliotheek van de TU-Delft. Deze bibliotheken leveren–als
houder van centrale catalogi en/of leverancier van documenten- diensten in
aanvulling op de basisvoorzieningen van wetenschappelijke bibliotheken in
Nederland. Instellingen voor alfa- en gamma-onderzoekHet budget voor dit artikelonderdeel bedraagt f 29,4 miljoen. Hieruit
worden onder meer bekostigd: het onderwijsonderzoek, het Rijksinstituut voor
Oorlogsdocumentatie, de Stichting Parlementaire Geschiedenis en de Nederlandse
Taalunie. OnderwijsonderzoekMet de opheffing van de Stichting voor Onderzoek van het Onderwijs (SVO)
per 1 januari 1997 worden het fundamenteel onderzoek en het strategisch en
evaluatief onderzoek overgedragen aan NWO; het toegepast kortlopend onderzoek
wordt ondergebracht bij de Landelijke Pedagogische Centra in gezamenlijkheid
en het Ministerie van OCenW. Het budget op dit artikel zal – na aftrek
van de middelen voor het lopend onderzoek – worden overgedragen aan
de betrokken organisaties. Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD)In de tweede helft van 1996 zal een commissie «Toekomst RIOD»
aan het werk gaan die een advies zal geven over de taken en positie van het
RIOD in de komende jaren. De verhuizing van het RIOD zal naar verwachting
in december 1996 of januari 1997 plaatsvinden. Voor een verdere toelichting
wordt verwezen naar het Wetenschapsbudget. Stichting Parlementaire geschiedenisDeze stichting beheert een subsidie voor het Centrum voor Parlementaire
Geschiedenis van de Katholieke Universiteit Nijmegen. Het Centrum beschrijft
de parlementaire geschiedenis na 1945. Nederlandse TaalunieMet ingang van 1 mei 1996 heeft OCenW de verantwoordelijkheid voor het
Erasmus Taalcentrum in Jakarta overgedragen aan de Nederlandse Taalunie. Het
beleid voor het Nederlands in Indonesië is nu in één hand.
Eind 1995 heeft de Commissie lexicografische vertaalvoorzieningen het groene
licht gekregen voor de tweede termijn van vier jaar (tot 1 maart 2001). Het
totale budget voor Nederland en Vlaanderen voor deze periode bedraagt f 6,0
miljoen.Na voltooiing van het Woordenboek der Nederlandsche taal in 1998 zal de
subsidie van het Instituut voor Nederlandse Lexicografie (INL) in principe
gecontinueerd worden. In de tweede helft van 1996 zal het Comité van
Ministers een besluit nemen over de vervolgprojecten.Met de invoering van de nieuwe spelling op 1 augustus 1996 heeft Nederland
de besluiten van het Comité van Ministers uitgevoerd. Internationale onderzoekinstellingenNederland is lid van de volgende Europese wetenschappelijke samenwerkingsorganisaties:CERN:Europese Organisatie voor Kern- en Hoge-EnergiefysicaESA:Europees Ruimte-AgentschapESO:Europese Organisatie voor Astronomisch onderzoek op hetZuidelijk HalfrondEMBL:Europees Moleculair Biologisch LaboratoriumEMBC:Europese Moleculaire Biologie-Conferentie CERNDe Nederlandse bijdrage van 5% beloopt voor 1997 circa f 59,7 miljoen.
Hiervoor hebben de Nederlandse fysici, geconcentreerd in het samenwerkingsinstituut
NIKHEF te Amsterdam, toegang tot het uitgebreide complex deeltjesversnellers
in Genève. In 1997 besluiten de 19 Europese lidstaten of de financiële
situatie van CERN het toelaat de nieuwe versneller, de Large Hadron Collider
(LHC), in één fase te bouwen. De LHC zou dan in 2005 voor experimenten
toegankelijk zijn. Van groot belang hierbij is de omvang van de bijdrage van
de Verenigde Staten, die nog in bespreking is. Een substantieel bedrag behoort
nu tot de reële mogelijkheden. Overeenkomsten over de bijdragen van Japan
en Rusland zijn al getekend door de betrokken regeringen. ESADe ESA-begroting voor 1997 bedraagt f 5,7 miljard, waaraan Nederland
bijdraagt met f 200,0 miljoen (3,5 %). Het aandeel van OCenW hierin is
circa f 52,0 miljoen, inclusief de middelen voor nationaal flankerend
beleid. In lijn met de brief aan de Tweede Kamer van 6 oktober 1995 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 1995–1996, nr. 24 446) over het Nederlandse
ruimtevaartbeleid, zal OCenW de komende jaren het geld voor ruimtevaart met
name inzetten voor het astronomieprogramma, de aardobservatieprogramma's en
het micro-zwaartekrachtprogramma van ESA. Daarbij zal, in nauw overleg met
de overige betrokken departementen, prioriteit worden gegeven aan het aardobservatiebeleid. ESODe Nederlandse bijdrage aan de Europese Sterrenwacht op het Zuidelijk
Halfrond (Chili) van 7,5 % bedraagt voor 1997 circa f 12,7 miljoen. De
waarnemingsmogelijkheden van ESO zijn onmisbaar voor de Nederlandse universitaire
astronomen. De in 1995 gesignaleerde problemen met het gastland Chili en met
de bouw van de Very Large Telescope zijn inmiddels overwonnen. EMBLHet EMBL is een Europees onderzoekinstituut voor moleculaire biologie
met als doelstelling naast het doen van wetenschappelijk onderzoek op hoog
niveau, met name het opleiden van talentvolle jonge onderzoekers uit Europa
tot toponderzoekers. Het aantal Nederlanders dat er werkt groeit gestaag.
Het blijkt moeilijk deze hooggekwalificeerde onderzoekers en technici een
goede vervolgbaan in Nederland te bieden.Het EMBL bestaat uit een hoofdvestiging in Heidelberg en twee nevenvestigingen
namelijk in Grenoble bij het Institute Laue-Langevin (ILL) en
de ESRF en in Hamburg bij DESY. Het Bijvoet-NSR-Research Alliance (voortgekomen
uit de samenwerking tussen groepen van de Universiteit van Utrecht en de Katholieke
Universiteit Nijmegen), waar men de beschikking heeft over een NMR Large Scale
Facility, werkt met het EMBL samen op het terrein van NMR ten behoeve van
structurele biologie. Voor de jaren 1996, 1997 en 1998 is een nieuw financieringsschema
vastgesteld. De Nederlandse bijdrage zal in 1997 f 3,6 miljoen bedragen. EMBCHet EMBC-budget is bestemd voor opleidings- en trainingsprogramma's en
de uitwisseling tussen landen van jonge onderzoekers in de moleculaire biologie.
Er is een grote belangstelling van onderzoekers. Ook Nederlandse onderzoekers
dingen vaak met succes mee naar de EMBO-beurzen. Verschillende (Oost-)Europese
landen zijn inmiddels tot de EMBC toegetreden of hebben belangstelling voor
het lidmaatschap van de EMBC getoond. Adviesraden Adviesraad voor het Wetenschaps- en TechnologiebeleidDe Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) adviseert
de coördinerende ministers voor het wetenschapsbeleid (de minister van
OCenW) en voor het technologiebeleid (de minister van EZ) over het te voeren
beleid in nationaal en internationaal verband.Als gevolg van de operatie «Raad op Maat» is een nieuwe wettelijke
regeling van de AWT noodzakelijk geworden. Verwacht wordt dat de nieuwe AWT-wet
per 1 januari 1997 in werking zal treden.Over het adviesprogramma van de AWT in 1997 wordt met deze Raad overlegd.
Op de kortere termijn worden adviezen verwacht over het Wetenschapsbudget
1997, Technologie en Regelgeving en de positie van de Grote Technologische
Instituten (GTI's). Het plan is om de OCV-activiteiten voort te zetten onder
auspiciën van de AWT. Commissie van Overleg SectorradenDe middelen op dit onderdeel (f 0,9 miljoen) zijn bestemd voor programmeringsactiviteiten
uit het Coördinatiefonds Sectorraden en voor bestrijding van de materiële
kosten van het secretariaat. Publieksvoorlichting en maatschappelijke oordeelsvorming Stichting Publiek, Wetenschap en TechniekDe Stichting Publiek, Wetenschap en Techniek (PWT) zal naar verwachting
begin 1997 gefuseerd zijn met de Stichting Wetenschap- en TechniekWeek. De
subsidie van de overheid (ministeries van OCenW en EZ) aan de nieuwe stichting
zal als volgt zijn opgebouwd: f 6,0 miljoen per jaar, gelijkelijk opgebracht
door OCenW en EZ, waarvan f 5,0 miljoen per jaar het oorspronkelijke
subsidiebedrag aan PWT vormt en f 1,0 miljoen per jaar het oorspronkelijke
bedrag voor de Voorziening voor ongebonden organisaties op het gebied van
wetenschap- en techniekvoorlichting, waaraan PWT op haar beurt weer f 1,0
miljoen per jaar toevoegde. Het bedrag dat tot de fusie uit de Voorziening
werd uitgekeerd aan de Stichting Wetenschap- en TechniekWeek zal aan de algemene
middelen van de nieuwe stichting worden toegevoegd. Dat geldt ook voor de
f 750 000,– per jaar van het Ministerie van Economische Zaken
bestemd voor activiteiten in de wetenschaps- en techniekweek.
Overigens blijven de overige middelen van de voorziening op hetzelfde niveau
gehandhaafd. Rathenau InstituutSinds 1994 staat bij het Rathenau Instituut niet meer het onderzoek centraal,
maar maatschappelijk debat en oordeelsvorming ten behoeve van vooral het parlement.
Onderzoek heeft hierbij een ondersteunende functie. Het budget (f 3,6
miljoen) is opgenomen in de begroting van de KNAW.Het regeringsstandpunt over het werkplan van het Rathenau Instituut staat
in het Wetenschapsbudget. De Tweede Kamer stelt dit werkplan vast. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 23.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  1 175 9411 173 7641 176 9381 179 9451 184 262 Nota
van wijziging  Amendementen        Geautoriseerd
totaal  1 175 9411 173 7641 176 9381 179 9451 184 262 Mutaties
in eerste suppletoire wet 199615 04110 44012 23112 25114 910 Nieuwe
mutaties  1 6452 4002 1002 1002 100 Stand
ontwerp-begroting 1997 1 193 3651 192 6271 186 6041 191 2691 194 2961 201 2721 205 393Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties – 1 182473575466463a.
Bijstelling uit aanvullende posten1 2733 9734 0753 9663 963d.
Overboekingen (intern) – 2 455– 3 500– 3 500– 3 500– 3 5002.
Autonome mutaties 2 8272 6272 5252 6342 6371.
Prijscompensatie 2 8272 6272 5252 6342 6373.
Beleidsmatige mutaties – 700– 1 000– 1 000– 1 00001.
Overige bezuinigingen  – 700– 1 000– 1 000– 1 000Totaal 1 6452 4002 1002 1002 100Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.Bevat de bijstellingen als gevolg van de wet Financiële Voorzieningen
Privatisering ABP en bijstellingen als gevolg van prijsontwikkeling van materiële
consumptieve overheidsuitgaven en prijsontwikkelingen buitenland. Voor nadere
toelichting wordt verwezen naar artikel 26.06.Bovendien is vanaf 1997 de tranche '97 van f 2,5 miljoen opgenomen
voor het programma Economie, Ecologie en Technologie (EET). 1.d.Overboeking binnen het beleidsterrein van projectgelden. 2.1.Bijstelling uit aanvullende post voor prijsbijstelling 1996. 3.1.Dit betreft het aandeel van beleidsterrein 23 in de door het kabinet naar
rato van het budget aan OCenW opgelegde taakstelling. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 23.01 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Internationale samenwerking         41.1 1.5Onderzoekinstellingen     989 426985 089986 647 41.4 04.6Wetenschappelijke
bibliotheekinstellingen     59 30059 88459 628 41.4 04.40RIOD     3 0564 6553 135 1.1 04.6             Internationale
onderzoekinstellingen  nvt                      EMBC     720764766 35.4 04.6EMBL     3 3523 4303 480 35.4 04.6CERN     58 50060 75059 725 35.4 04.6ESO     10 03611 19312 704 35.4 04.6ESA     61 17158 81852 526 35.4 04.6Nederlandse
Taalunie     6 6186 8426 779 41.4 04.0Adviesraad
Wetenschaps- en Technologiebeleid     1 1861 2021 214 12.1 04.6Totaal 000 1 193 3651 192 6271 186 604    Artikel 23.04 Coördinatie wetenschapsbeleid AlgemeenMet dit budget geeft de Minister van OCenW invulling aan zijn rol van
coördinerend minister voor wetenschapsbeleid. Het geld wordt ingezet
voor nationale coördinerende activiteiten (f 1,0 miljoen), voor
verkenningen (f 1,0 miljoen), voor internationale samenwerking (budget
internationale faciliteiten, f 13,0 miljoen en bilaterale samenwerking
f 20,0 miljoen). Verder bevat dit artikel de middelen uit het FES voor
de kennisinfrastructuurprojecten (f 11,3 miljoen) en het OCenW aandeel
in het programma Economie, Ecologie en Technologie (EET, f 5,0 miljoen). Nationale coördinatieHet geld voor nationale coördinerende activiteiten wordt ingezet
zowel voor het initiëren als het implementeren van nieuw beleid. Verder
is een klein deel bestemd voor beleidsevaluatie en voor kwantitatieve informatievoorziening
en indicatorontwikkeling. Voor 1997 bedraagt het budget f 1,0 miljoen. Internationale samenwerkingVoor internationale beleidscoördinatie is in 1997 een bedrag beschikbaar
van f 33,0 miljoen. Dit wordt onder meer ingezet voor internationale
onderzoekfaciliteiten en voor bilaterale samenwerking. Internationale onderzoekfaciliteitenHet budget voor internationale faciliteiten is f 13,0 miljoen in
1997. Hieruit worden kansrijke initiatieven voor de vestiging van internationale
onderzoeksinstituten in Nederland of internationale initiatieven met een aanmerkelijk
belang voor het Nederlands onderzoek ondersteund. In het afgelopen begrotingsjaar
zijn nieuwe initiatieven gehonoreerd van het IIAS (International Institute
for Asian Studies, RUL), ETI (Expertisecentrum voor Taxonomische Identificatie,
UvA) en het IRCTR (International Research Centre for Telecommunication-transmission
and Radar, TUD).Daarmee is het belangrijkste deel van het budget belegd. Bilaterale samenwerkingBilateraal wordt vanuit OCenW geconcentreerd samengewerkt met een beperkt
aantal selectief gekozen landen en op gebieden van wederzijds belang. Het
doel van deze selectieve, geconcentreerde aanpak is om structurele en langdurige
samenwerking te bevorderen. Samengewerkt wordt met de grenslanden, met Frankrijk,
met Rusland en Hongarije en met Indonesië en China. De bilaterale onderzoeksamenwerkingen
zijn regelmatig punt van bespreking in het Internationaal Beleidsoverleg van
de minister van OCenW met de grote onderzoekorganisaties. Het budget hiervoor
bedraagt circa f 20,0 miljoen. KennisinfrastructuurBinnen dit artikel zijn ook de middelen gereserveerd voor projecten die
uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES) worden bekostigd om de
kennisinfrastructuur te versterken. OCenW is penvoerder voor de projecten
MIBITON (materiële infrastructuur biotechnologisch onderzoek in Nederland)
en KMR (Kennissysteem Mainport Rotterdam). De meerjarige raming voor deze
projecten is als volgt (bedragen x f 1 000,=):   199619971998Kenniscentrum
Mainport Rotterdam (KMR)5 0005 0005 133Materiële
Investeringen Biotechnologie in Nederland (MIBITON)6 5006 3008 407Totaal11 50011 30013 540Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Artikel 23.04 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  53 35445 19643 44639 34539 741 Nota
van wijziging  Amendementen        Geautoriseerd
totaal  53 35445 19643 44639 34539 741 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 87– 4 453– 7 891– 4 263– 4 070 Nieuwe
mutaties  5 8853 5353 5356 5003 500 Stand
ontwerp-begroting 1997 59 44159 15244 27839 09041 58239 17139 315Relatie verplichtingen en uitgaven
(x f 1000)Artikel 23.04t/m 19941995199619971998199920002001  Verplichtingen
stand         Uitgaven
stand ontwerp-begroting         ontwerp-begroting199731 34159 44159 15244 27839 09041 58239 17139 315 1997199521 26838 458       59 72619968 07316 50029 818      54 39119972 0004 48320 30024 697     51 4801998  5 79515 95829 984    51 7371999  3 2392 0003 90032 294   41 4332000   1 6233 1004 20030 150  39 0732001    2 1062 9003 90030 311 39 217na
2001     2 1885 1219 004  Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 23.04 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  52 01652 45156 14639 24739 643 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  52 01652 45156 14639 24739 643 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 10– 4 506– 7 944– 4 314– 4 070 Nieuwe
mutaties  2 3853 5353 5356 5003 500 Stand
ontwerp-begroting 1997 59 72654 39151 48051 73741 43339 07339 217Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties 2 3853 5353 5353 5003 500d.
Overboekingen (intern) 2 3853 5353 5353 5003 5003.
Beleidsmatige mutaties    3 000 1.
Projecten    3 000 Totaal 2 3853 5353 5356 5003 500Toelichting op de nieuwe mutaties 1.d.Overboeking binnen het beleidsterrein van projectgelden. Zie de toelichting
bij artikel 23.01. 3.1.Verschuiving in de tijd in de bijdrage aan het Studeerbaarheidsfonds. Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 41.1 respectievelijk 04.6. Artikel 23.01 Ontvangsten Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Ontvangstenartikel 23.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  158 874157 563160 598143 791143 791 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  158 874157 563160 598143 791143 791 Mutaties
in eerste suppletoire wet 19963 2121 252– 1 1641 6961 296 Nieuwe
mutaties  Stand ontwerp-begroting 1997 217 491162 086158 815159 434145 487145 087145 087Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x f 1000) en de economische en functionele coderingArtikel
23.01 ontvangsten ontvangsten codering  199519961997 econ. funct.Ontvangsten 214 836162 086158 815 46.12 04.6Ontvangsten 2 655   46.4 04.6Totaal 217 491162 086158 815    Beleidsterrein 24 huisvesting Artikel 24.01 Huisvesting primair onderwijs AlgemeenDit artikel heeft betrekking op de uitgaven voor voorzieningen in de huisvesting
voor het basisonderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs.De uitgaven voor het basisonderwijs geschieden in 1996 op grond van de
artikelen 64a t/m 91 van de Wet op het Basisonderwijs, alsmede de daarvan
afgeleide algemene maatregelen van bestuur, te weten het Huisvestingsbesluit
WBO, het Bouwbesluit WBO, het Besluit oude eigendoms- en huurscholen WBO en
het Bekostigingsbesluit WBO/OWBO.De uitgaven voor het (voortgezet) speciaal onderwijs geschieden in 1996
op grond van de artikelen 88i, 88j en 88k van de Interimwet Speciaal Onderwijs
en Voortgezet Speciaal Onderwijs (ISOVSO), alsmede de daarvan afgeleide algemene
maatregelen van bestuur, te weten het Huisvestingsbesluit ISOVSO, het Bouwbesluit
ISOVSO en het Bekostigingsbesluit ISOVSO/OISOVSO.In verband met de overdracht van de huisvestingstaken van het po naar
de gemeenten zijn de huisvestingsmiddelen vanaf 1997 overgeboekt naar het
Gemeentefonds. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 24.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  1 061 5430000 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  1 061 5430000 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 2 450  Nieuwe
mutaties  – 3 191  Stand
ontwerp-begroting 1997 1 082 7271 055 90200000Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties 809    a. Bijstelling uit aanvullende
posten809    2. Autonome mutaties 5 616    1.
Huisvesting 5 616    3. Beleidsmatige mutaties – 9 616    1.
Decentralisatie 2 952    2. Opbrengst renteconversie – 2 500    3.
Vrijval restantreeks – 10 068  Totaal – 3 1910000Toelichting nieuwe mutaties 1.a.Dit betreft de prijscompensatie 1996. 2.1.Het betreft hier een toename van verplichtingen, bestaande uit een saldo
van gereedmeldingen, aangegane verplichtingen, de doorwerking van in 1995
afgehandelde beroepen en nabetalingen alsmede een 85/87 beroep dat niet meer
in 1995 kon worden afgehandeld. 3.1.De huisvestingsaanvragen voor tijdelijke voorzieningen overstijgen de
aanvankelijk daarvoor geraamde middelen. In verband met de invoering van de
decentralisatie huisvesting po/vo is tijdens de parlementaire behandeling
van het wetsvoorstel besloten om geen financiële weigeringsgrond toe
te passen en deze aanvragen toch goed te keuren. Voor 1996 betekent dat een
kasbeslag van f 2,9 miljoen. 3.2.Deze opbrengst ontstaat doordat de in 1986 afgesloten leningen in 1996
opnieuw zijn afgesloten tegen een gunstiger rentepercentage (5,9% ten opzichte
van 7,32%). 3.3.De restantreeks po is voor 1996 als gevolg van het uitstel van de decentralisatie
van de huisvesting naar 1 januari 1997 beschikbaar gekomen voor het po. Dit
bedrag wordt ingezet voor de oplossing van knelpunten in het kader van de
decentralisatie en is nodig voor de begrotingsuitvoering po. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikel 24.01 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Voorzieningen huisvesting po 41 26541 4830 41 26541 4830 43.2 04.2Investeringen 1 041 4621 014 4190 1 041 4621 014 4190 63.21 04.2Totaal 1 082 7271 055 9020 1 082 7271 055 9020    Artikel 24.02 Huisvesting voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie AlgemeenDeze uitgaven in 1996 zijn bestemd voor investeringen in nieuw-, aan-
en verbouw, buitengewoon onderhoud, aankoop van gronden en opstallen, annuïteiten,
rente en aflossing (inclusief garantie), tijdelijke voorzieningen in gebouwen
of terreinen waaronder huur en erfpacht en de uitgaven voor investeringskosten
van voormalige scholen voortgezet en uitgebreid lager onderwijs. Voorts omvat
dit artikel de uitgaven voor de premie van de schadeverzekering voor die gebouwen
en inventarissen waarvoor het rijk het risico draagt.De bekostiging van de huisvesting is nader uitgewerkt in het huisvestingsbesluit
WVO/WCBO, bekostigingsbesluit WVO en de jaarlijks te publiceren programma's
van eisen. Uitgangspunt voor de bekostiging is een sober en doelmatig voorzieningenniveau.In verband met de overdracht van de huisvestingstaken van het vo zijn
de huisvestingsmiddelen van het vo vanaf 1997 overgeboekt naar het Gemeentefonds.
De huisvestingsmiddelen van het bve zijn vanaf 1997 overgeboekt naar beleidsterrein
20 in verband met het opnemen van de huisvestingsvergoeding in de lumpsum
in 1997. Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Artikel 24.02 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  498 141250 604335 295355 395355 395 Nota
van wijziging  Amendementen        Geautoriseerd
totaal  498 141250 604335 295355 395355 395 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 6 000– 35 450– 35 450– 35 450– 35 450 Nieuwe
mutaties  135 100– 215 154– 299 845– 319 945– 319 945 Stand
ontwerp-begroting 1997 820 297627 24100000Relatie verplichtingen en uitgaven
(x f 1000)Artikel 24.02t/m 19941995199619971998199920002001  Verplichtingen
stand          Uitgaven
stand ontwerp-begroting          ontwerp-begroting1997417 489820 297522 28300000 19971995335 450520 572       856 022199682 039299 725522 283      904 0471997         01998         01999         02000         02001         0na
2001          Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 24.02 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  774 947330 196355 395355 395355 395 Nota
van wijziging  Amendementen        Geautoriseerd
totaal  774 947330 196355 395355 395355 395 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 6 000– 35 450– 35 450– 35 450– 35 450 Nieuwe
mutaties  135 100– 294 746– 319 945– 319 945– 319 945 Stand
ontwerp-begroting 1997 856 023904 04700000Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties 101 100– 294 746– 319 945– 319 945– 319 945a.
Bijstelling uit aanvullende posten11 511    b. Overboekingen
(extern)  – 12 000– 12 000– 12 000– 12 000c.
Desalderingen 89 589– 10 600– 10 100– 8 000– 8 000d.
Overboekingen (intern)  – 272 146– 297 845– 299 945– 299 9453.
Beleidsmatige mutaties 34 000    1. Afkoop huur centr.adm. 4 000    2.
Afkoop schuldrest OVI 10 000    3. Knelpunten PVR–klein/GHV 20 000    Totaal 135 100– 294 746– 319 945– 319 945– 319 945Toelichting nieuwe mutaties 1.a.Dit betreft de prijscompensatie 1996. 1.b.In verband met de behandeling in de Tweede Kamer van het wetsvoorstel
inzake de decentralisatie van huisvestingsverantwoordelijkheid po/vo heeft
er een aanvullende overboeking naar het Gemeentefonds plaatsgevonden. Het
betreft hier de vrijval van de restantreeks, waaruit structureel f 10,0
miljoen voor tijdelijke voorzieningen po en eenmalig f 10,0 miljoen (verspreid
over 5 jaar) voor de verruiming van de overgangsregeling naar het Gemeentefonds
zijn overgeboekt. 1.c.Voor 1996 betreft dit de realisatie van extra verkoopopbrengsten onroerend
goed die op grond van de bestaande compensatieregeling ten gunste van nieuwe
huisvestingsinvesteringen worden aangewend. Voor 1997 en verder zijn de geraamde
ontvangsten gecorrigeerd in verband met de verschillende decentralisatie-operaties. 1.d.In verband met de decentralisatie van de huisvesting naar de instellingen
en invoering van de lumpsum in 1997 zijn de daartoe bestemde bedragen overgeboekt
naar beleidsterrein 20 bve. 3.1.Deze mutatie betreft de eventuele afkoop van de huur van enkele centrale
administratiekantoren in het vo in verband met de decentralisatie van de huisvesting
en terzake in het verleden gemaakte afspraken over de huurvergoeding. 3.2.Op grond van de OWVO worden bij buitengebruikstelling schoolgebouwen van
voormalige vglo en ulo-scholen schuldrestanten van de in het verleden door
de betreffende gemeenten gedane investeringen afgekocht. De compenserende
dekking van deze uitgaven wordt gevonden in de extra verkoopopbrengst onroerend
goed (zie ontvangstenartikel 24.01). 3.3.Voor calamiteiten en andere knelpunten in het kader van decentralisatie
van de huisvesting wordt f 20 miljoen extra ingezet. Ook hier vindt compensatie
plaats uit de extra verkoopopbrengsten onroerend goed (zie ontvangstenartikel
24.01). Overzicht garantie-overeenkomsten Overzicht risico–ontwikkeling
met betrekking tot garantie–overeenkomsten van het rijk (x f 1 000)Artikel
24.021995199619971998199920002001Garantieplafond0000000Uitstaand
risico per 1 januari494 365428 098366 713310 805262 736223 871189 909Vervallen
of te vervallen garanties66 26761 38555 90848 06938 86533 96231 398Verleende
of te verlenen garanties0000000Uitstaand
risico per 31 december428 098366 713310 805262 736223 871189 909158 
511Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 24.02 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Investeringen nieuw-, aan- en verbouw, buitengewoon
onderhoud en aankoop van gronden en opstallen 77 48537 3930 77 58684 0530 63.21 04.30Investeringen
nieuw-, aan- en verbouw, buitengewoon onderhoud en aankoop van gronden en
opstallen 378 311182 5660 383 389410 3780 64.1 04.30Aflossing
gegarandeerde leningen 19 24323 0550 19 24323 0550 63.22 04.30Aflossing
gegarandeerde leningen 47 11453 7950 47 11453 7950 64.2 04.30Annuïteiten,
rente en aflossing (excl. aflossing van gegarandeerde leningen) 33 10733 1760 33 10733 1760 63.22 04.30Annuiteiten,
rente en aflossing (excl. aflossing van gegarandeerde leningen) 81 05477 4120 81 05477 4120 64.2 04.30Tijdelijke
voorzieningen in gebouwen of terreinen waaronder huur en erfpacht 19 6158 6490 23 27124 7430 43.2 04.30Tijdelijke
voorzieningen in gebouwen of terreinen waaronder huur en erfpacht 111 15249 0130 138 042140 2110 44 04.30Investeringskosten
voormalig voortgezet en uitgebreid lager onderwijs 53 21657 2240 53 21757 2240 63.21 04.30Totaal 820 297522 2830 856 023904 0470    Artikel 24.01 Ontvangsten huisvesting Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Ontvangstenartikel 24.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  363 30010 60010 1008 0008 000 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  363 30010 60010 1008 0008 000 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 350 000  Nieuwe
mutaties  119 589– 10 600– 10 100– 8 000– 8 000 Stand
ontwerp-begroting 1997 88 081132 88900000Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties 89 589– 10 600– 10 100– 8 000– 8 000c.
Desalderingen 89 589– 10 600– 10 100– 8 000– 8 0002.
Autonome mutaties 30 000    1. Huisvesting 30 000    Totaal 119 589– 10 600– 10 100– 8 000– 8 000Toelichting nieuwe mutaties 1.c.De verkoopopbrengsten onroerend goed vo/bve ad f 89,6 miljoen voor
1996 worden op grond van de bestaande compensatieregeling aangewend voor extra
huisvestingsinvesteringen. Voor 1997 en verder worden in verband met de decentralisatie
van huisvesting geen bedragen meer voor verkoopopbrengsten onroerend goed
en voor teveel betaalde voorschotten op dit artikel geraamd. 2.1.Voor verkoop onroerend goed worden extra opbrengsten geraamd. Deze worden
conform de regels budgetdiscipline aangewend voor extra huisvestingsinvesteringen
(zie ook uitgavenartikel 24.02). Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x f 1000) en de economische en functionele coderingArtikel
24.01 ontvangsten ontvangsten codering  199519961997 econ. funct.Teveel betaalde voorschotten 6 271   48.2 04.4Teveel
betaalde voorschotten 15 9705 300  48.2 04.3Verkoop
onroerend goed 65 840127 589  48.2 04.44Totaal 88 081132 8890    Beleidsterrein 25 Studiefinancieringsbeleid Artikel 25.01 Studiefinanciering AlgemeenDe uitgaven op dit artikel vloeien voort uit de Wet op de studiefinanciering
(WSF) en de Wet tegemoetkoming studiekosten (WTS).In de WSF-uitgaven is tevens de reisvoorziening begrepen. Verder worden
op dit artikel de uitgaven voor EG–studerenden in Nederland geraamd,
en de door deurwaarders doorberekende inningskosten. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 25.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  4 521 7574 433 5614 374 3204 115 2094 082 900 Nota
van wijziging  Amendementen  Geautoriseerd totaal  4 521 7574 433 5614 374 3204 115 2094 082 900 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 100 600– 600– 600– 600– 600 Nieuwe
mutaties  69 341– 103 812– 177 256– 248 050– 229 145 Stand
ontwerp-begroting 1997 4 220 7344 490 4984 329 1494 196 4643 866 5593 853 1 553 708 855Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties 77 441– 14 812– 14 756– 17 050– 16 245a.
Bijstelling uit aanvullende posten 92 44185 18885 24482 95083 755b.
Overboekingen (extern)  – 100 000– 100 000– 100 000– 100 000d.
Overboekingen (intern) – 15 000    2. Autonome
mutaties – 26 100– 92 200– 117 500– 151 200– 107 1001.
Diversen 32 30025 90019 90014 90014 9002.
Leerlingen volume – 58 400– 118 100– 137 400– 166 100– 122 0003.
Beleidsmatige mutaties 18 0003 200– 45 000– 79 800– 105 8001.
Fiscale faciliteit LLW – 5 000– 15 600– 22 500– 25 300– 25 3002.
Indexering lesgeld   – 10 100– 10 100– 10 1003.
Maatregelen mbo/sf  – 12 000– 66 000– 98 000– 124 0004.
Overige bezuinigingen  – 2 200– 2 700– 2 700– 2 7005.
Stoeb 23 00023 00023 00023 00023 0006.
Weglek pro rato lesgeld  10 00033 30033 30033 300Totaal 69 341– 103 812– 177 256– 248 050– 229 145Toelichting op de nieuwe mutatiesDe technische mutaties bevatten de bijstellingen uit de aanvullende posten
bij Financiën, de mutaties op de uitgaven aan rentedragende leningen
en de interne overboekingen. 1.a.Deze meerjarige reeks bevat de bijstelling vanwege de indexering van de
normbedragen studiefinanciering. Met de bijstelling worden zowel de uitgaven
aan beurs als aan rentedragende lening op het prijspeil van 1996 gebracht.
Verder bevat deze reeks de prijsbijstelling voor de reisvoorziening in de
WSF. 1.b.De begroting van de uitgaven aan rentedragende leningen wordt structureel
met f 100,0 miljoen verlaagd. Uit het leengedrag in de eerste helft van
1996 blijkt namelijk dat er minder lening wordt opgenomen dan verwacht. 1.d.Deze mutatie betreft het overboeken van het budget 1996 voor incassokosten
doorberekend door deurwaarders naar het apparaatskostenbudget van de IB-Groep. 2.1.De categorie «diversen» betreft met name een mutatie vanwege
ten onrechte uitbetaalde studiefinanciering. Om boekingstechnische redenen
zijn deze uitgaven geheel relevant voor het beleidsmatig financieringstekort.
In de uitgavenramingen was hierin nog niet voorzien zodat een bijstelling
van de raming noodzakelijk is. Hier staat tegenover dat ook alle ontvangsten
vanwege ten onrechte uitbetaalde studiefinanciering als relevant worden aangemerkt. 2.2.De aantallen gerechtigden met gemengde studiefinanciering vallen lager
uit dan in de vorige begroting is geraamd. Dit betreft met name het wetenschappelijk
onderwijs en het voortgezet onderwijs. Ook de aantallen gerechtigden in het
mbo blijken minder snel te stijgen dan eerder werd aangenomen. Hierdoor komen
de uitgaven aan beurzen een stuk lager uit dan in de vorige begroting.De daling van de aantallen leerlingen in vo en mbo ten opzichte van de
vorige begroting heeft ook gevolgen voor het aantal rechthebbenden op een
tegemoetkoming in de studiekosten. Dit volume-effect werkt eveneens door in
de meerjarencijfers.Verder heeft de daling van de aantallen WSF-gerechtigden gevolgen voor
het aantal rechthebbenden op een OV-studentenkaart en daarmee op de uitgaven
aan reisvoorziening WSF.Verder bevat de hier gepresenteerde reeks de volgende mutatie.In de begroting 1996 was onder de maatregelen prestatiebeurs onder meer
een besparing op de sf-uitgaven ingeboekt vanwege het bekorten van de gemiddelde
cursusduur in het hbo. Met de hbo-instellingen is afgesproken dat zij zelf
zodanige maatregelen nemen dat de gemiddelde cursusduur korter wordt en er
minder studiefinanciering wordt uitgegeven. Hiertoe is de oorspronkelijk ingeboekte
besparing op de sf-uitgaven voor een deel ingevuld op het exploitatiebudget
voor het hbo. In 2001 gaat het om een bedrag van f 23,0 miljoen. Vanaf
2002 is dit bedrag structureel f 68,5 miljoen. 3.1.Vanwege het fiscaal stimuleren van werkgevers voor het afsluiten van leer/werkovereenkomsten
wordt verwacht dat een deel van de leerlingen voor het leerlingwezen kiest
in plaats van voor het mbo. Dit heeft een besparing op de uitgaven studiefinanciering
tot gevolg. Daar staat tegenover dat er minder lesgeld wordt ontvangen (zie
toelichting 3.1. bij ontvangstenartikel 25.02). 3.2.In de begroting 1996 was in de meerjarenraming voor alle jaren voorzien
in een indexering van het lesgeld op basis van de regelingslonen voor overheidspersoneel.
Voorgesteld wordt deze indexering niet toe te passen voor het cursusjaar 1998/99
(zie ontvangsten). De hier gepresenteerde mutatie is de compensatie in de
studiefinanciering en de tegemoetkoming studiekosten.Dit leidt tot lagere lesgeldontvangsten, maar ook tot lagere studiefinanciering. 3.3.De taakstelling voor OCenW in de begroting 1997 wordt voor een deel ingevuld
door een besparing op de sf-uitgaven voor mbo-leerlingen. Concrete uitwerking
vindt plaats na het advies van de commissie Kruse te hebben bezien. 3.4.Naast de bezuiniging op de studiefinanciering voor mbo'ers heeft er een
verdeling plaatsgevonden van de nog resterende taakstelling uit de kaderbrief
1997. Deze bezuiniging wordt gevonden door een korting op het budget voor
invorderingskosten van deurwaarders. 3.5.Voorgesteld wordt de tariefgroepen 4 en 5, die met de vereenvoudiging
van de Stoeb uit de WSF waren geschrapt, weer in te voeren. Hiermee wordt
een onbedoeld effect van een lagere aanvullende beurs voor betrokkenen met
terugwerkende kracht tot 1 januari 1996 gerepareerd. De begrotingsmutatie
is de weerslag van de hogere uitgaven aan aanvullende beurs die het gevolg
zijn van deze reparatie. 3.6.De voorgestelde begrotingsmutatie is de weerslag van de compensatie voor
het naar rato betalen van lesgeld (zie toelichting 3.4 bij ontvangstenartikel
25.02). Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikel 25.01 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Internationale samenwerking         41.1 01.5WSF
18+ relevant     2 852 2442 412 1001 725 200 34.4 04.4WSF
18+ niet–relevant  nvt  467 239853 2001 307 500 83 04.4OVSK     652 7791 001 498844 249 34.4 04.4WTS     224 405216 900429 700 34.4 04.4Overig     24 0676 80022 500 34.4 04.4Totaal 000 4 220 7344 490 4984 329 149    Artikel 25.02 Garanties studiefinanciering AlgemeenOp dit artikel worden de uitgaven geraamd die het gevolg zijn van in het
verleden afgegeven garanties op leningen studiefinanciering die bij private
banken zijn afgesloten. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 25.02 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  100100100100100 Nota
van wijziging  Amendementen        Geautoriseerd
totaal  100100100100100 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996  Nieuwe mutaties        Stand
ontwerp-begroting 1997 27100100100100100100ToelichtingOp dit artikel doen zich geen begrotingsmutaties voor. Er resteert nog
een kleine voorziening voor eventuele beroepen op de destijds afgegeven garanties.
Het aantal nog openstaande garanties neemt echter jaarlijks flink af. Zo stond
eind 1993 nog f 5,4 miljoen aan leningen (inclusief rente) bij de banken
open. Eind 1994 was dit afgenomen tot f 4,7 miljoen en eind 1995 staat
nog f 3,6 miljoen open. Ondanks de afname in 1995 met f 1,1 miljoen
is er slechts voor 27 000 gulden beroep gedaan op de garantie-regeling.
Naar verwachting is de nu getroffen meerjarige voorziening dan ook voldoende
om alle aanspraken af te dekken. Overzicht garanties Overzicht risico-ontwikkeling
met betrekking tot garantie–overeenkomsten van het rijk (x f 1 000)Artikel
25.021995199619971998199920002001Garantieplafond0000000Uitstaand
risico per 1 januari4 7003 6002 7002 0001 5001 100800Vervallen
of te vervallen garanties1 100900700500400300200Verleende
of te verlenen garanties0000000Uitstaand
risico per 31 december3 6002 7002 0001 5001 100800600Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 51.3 respectievelijk 04.4. Artikel 25.01 Ontvangsten studiefinanciering AlgemeenDe ontvangsten op dit artikel ontstaan uit kortlopende en langlopende
WSF-schulden. De kortlopende schulden (KLS) bestaan uit ten onrechte uitbetaalde
studiefinanciering in vorige jaren (achterstallig lager recht). Tot de categorie
langlopende schulden behoren de aflossingen op renteloze voorschotten en rentedragende
leningen en de rente-ontvangsten op rentedragende leningen. Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Ontvangstenartikel 25.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  525 600468 700488 000451 900380 900 Nota
van wijziging  Amendementen        Geautoriseerd
totaal  525 600468 700488 000451 900380 900 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996  Nieuwe mutaties  69 500105 100102 400130 500178 800 Stand
ontwerp-begroting 1997 604 258595 100573 800590 400582 400559 700485 200Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920001.
Technische mutaties 15 80061 50095 300119 900127 600b.
Overboekingen (extern) 15 80061 50093 100109 900116 600c.
Desalderingen   2 20010 00011 0002.
Autonome mutaties 53 70043 6007 10010 60051 2001.
Diversen 53 70043 6007 10010 60051 200Totaal 69 500105 100102 400130 500178 800Toelichting op de nieuwe mutaties 1.b.De externe overboekingen hebben betrekking op de mutaties die niet relevant
zijn voor het beleidsmatige financieringstekort. Dit zijn de aflossingen op
rentedragende leningen die zijn uitgegeven na 1-1-1992. 1.c.Met ingang van het cursusjaar 1998/99 zullen er naar verwachting opbrengsten
ontstaan door het invoeren van het onderwijsnummer. Verwacht wordt dat er
met het onderwijsnummer sneller en meer aan onterechte uitgaven kan worden
teruggevorderd. 2.1.De autonome mutatie op de ontvangstenraming heeft onder meer betrekking
op de kortlopende schulden. Gelet op de eerste realisatiegegevens over 1996
kunnen de ontvangsten aan kortlopende schulden met 30 miljoen worden verhoogd.
Vooralsnog is deze mutatie alleen voor 1996 verwerkt. Verder zullen de ontvangsten
van de rentedragende leningen die vóór 1992 zijn verstrekt,
naar verwachting stijgen doordat zich de eerste jaren nog steeds een groei
voordoet van het aantal debiteuren dat in de aflosfase terecht komt. Daarna
vlakt de stijging af. Tenslotte wijzen de inzichten over de begrotingsuitvoering
1995 en 1996 uit dat het rentedeel in de aflossingen op leningen die vanaf
1992 zijn verstrekt, moeten worden verhoogd. Deze bijstelling volgt dezelfde
trend als bij de aflossingen (zie mutatie 1.b.). Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x f 1000) en de economische en functionele coderingArtikel
25.01 ontvangsten ontvangsten codering  199519961997 econ. funct.Ontvangsten kortlopende schulden 152 921133 60082 500 38.5 04.4Ontvangsten
langlopende schulden 451 337461 500491 300 87.2 04.4Totaal 604 258595 100573 800    Artikel 25.02 Ontvangsten lesgelden AlgemeenOp dit artikel worden de lesgeldontvangsten op grond van de Les- en cursusgeldwet
geboekt. Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Ontvangstenartikel 25.02 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  770 200796 700809 400819 000833 800 Nota
van wijziging  Amendementen      Geautoriseerd
totaal  770 200796 700809 400819 000833 800 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996  Nieuwe mutaties  – 35 400– 46 100– 8 500– 10 900– 12 000 Stand
ontwerp-begroting 1997 670 385734 800750 600800 900808 100821 800845 200Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)  199619971998199920002.
Autonome mutaties 5 300– 21 500– 24 400– 25 700– 25 5001.
Diversen 23 900    2. Leerlingen volume – 18 600– 21 500– 24 400– 25 700– 25 5003.
Beleidsmatige mutaties – 40 700– 24 60015 90014 80013 5001.
Fiscale faciliteit LLW – 2 500– 7 300– 9 200– 9 400– 9 6002.
Ijking lesgeld – 38 200– 42 300– 41 400– 42 300– 43 4003.
Indexering   – 16 800– 16 800– 16 8004.
Pro rato lesgeld  25 00083 30083 30083 300Totaal – 35 400– 46 100– 8 500– 10 900– 12 000Toelichting op de nieuwe mutaties 2.1.Door een vertraging in de inning van lesgelden in 1995 wordt een eenmalige
meerontvangst verwacht in 1996. Hier stond een lagere ontvangst in 1995 tegenover. 2.2.De dalende leerlingaantallen die bij de uitgaven tot budgettaire meevallers
leiden, geven hier een daling van de lesgeldontvangsten te zien. 3.1.Door stimulering van het leerlingwezen via fiscale tegemoetkomingen aan
werkgevers die leer/arbeidsovereenkomsten afsluiten, wordt een daling van
het aantal mbo-leerlingen verwacht. Dit leidt tot minder ontvangsten aan lesgeld,
aangezien deelnemers aan het leerlingwezen niet lesgeldplichtig zijn. 3.2.In de begroting 1996 was nog rekening gehouden met een lesgeldbedrag van
f 1576,– voor het cursusjaar 1996/97. Inmiddels is het lesgeld
vastgesteld op f 1497,–. De mutatie geeft de lagere ontvangsten
weer die daarvan het gevolg zijn. 3.3.Voorgesteld wordt de indexering van het lesgeld in 1998/99 achterwege
te laten. Ten opzichte van de vorige raming leidt dit tot lagere ontvangsten. 3.4.Verder wordt voorgesteld om het tijdstip waarop de lesgeldplicht ingaat
te vervroegen. De ouders/verzorgers van degenen die tijdens het cursusjaar
de leeftijd van 16 jaar bereiken, zijn dan naar rato lesgeldplichtig. Concreet
komt het voornemen er op neer dat de lesgeldplicht ingaat op de eerste dag
van het kwartaal volgend op de 16e verjaardag van de cursist. Er moet dan
naar rato van het aantal kwartalen dat hij 16 jaar is, lesgeld worden betaald.
Wel vindt er een compensatie plaats voor de groepen met lagere inkomens. Deze
compensatie krijgt vorm door middel van een tegemoetkoming in de studiekosten
(zie ook de toelichting bij de uitgaven artikel 25.01). Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 16.1 respectievelijk 04.4. 2 Beleidsterrein 26 Overige programma-uitgaven Artikel 26.01 Bemiddeling wachtgelders AlgemeenDe maatregelen voor arbeidsbemiddeling en scholing van wachtgelders worden
sinds 1 januari 1996 ontworpen en uitgevoerd door subsectorale organisaties
als het Participatiefonds, de HBO-Raad en de VSNU, onder coördinatie
van het Sectorbestuur voor de onderwijsarbeidsmarkt.Dit Sectorbestuur verricht tevens taken op het gebied van informatievoorziening
over en onderzoek naar deze problematiek en de onderwijsarbeidsmarkt als geheel.De voorziene uitgaven op dit artikel zijn bestemd voor:a. Externe ondersteuning voor projectontwikkeling en informatievoorziening,
onderzoek en beleidsadvisering; kosten voor arbeidsvoorzieningsorganisaties;
kosten voor het Sectorbestuur voor de onderwijsarbeidsmarkt;b. Additionele middelen voor een decentraal te ontwikkelen aanbod op het
gebied van bemiddeling en scholing;c. overeenkomstige activiteiten van de academische ziekenhuizen. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 26.01 199519961997199819992000 2001Stand
ontwerp-begroting 1996  25 50825 73826 13725 83525 844  Nota
van wijziging         Amendementen         Geautoriseerd
totaal  25 50825 73826 13725 83525 844  Mutaties
in eerste suppletoire wet 19964 7873 9033 9264 0644 230  Nieuwe
mutaties  7 670– 2 500– 2 500– 2 500– 2 500  Stand
ontwerp-begroting 1997 12 75837 96527 14127 56327 39927 57427 574 Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   19961997199819992000  1.
Technische mutaties  – 2 330– 2 500– 2 500– 2 500– 2 500  a.
Bijstelling uit aanvullende posten– 2 500– 2 500– 2 500– 2 500– 2 500  d.
Overboekingen (intern)  170      2. Autonome mutaties  10 000      1.
Diversen  10 000      Totaal  7 670– 2 500– 2 500– 2 500– 2 500  Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.Deze mutatie betreft een bijstelling uit de aanvullende post ingevolge
het abp-complex 1996. 2.1.Het Arbeidsmarkt- en Opleidingsfonds, beheerd door het Ministerie van
Binnenlandse Zaken, is in 1995 opgeheven. Het aandeel van OCenW in dit fonds,
f 10,0 miljoen, is aan dit artikel toegevoegd om de activiteiten uit
te voeren die hierboven zijn beschreven onder «Algemeen». Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 40.1 respectievelijk 04.05. Artikel 26.02 Overige rechtspositionele uitkeringen AlgemeenDit artikel bevat tot en met 1996 de middelen nodig voor de DOP-regeling
(Doorstroming Onderwijspersoneel), die door het ABP wordt uitgevoerd. Ook
zijn op dit artikel de bedragen geraamd van rechtspositionele uitkeringen
die nog niet aan enig beleidsterrein toegekend zijn. Met name valt te denken
aan zogenaamde uitverdieneffecten als gevolg van nog te implementeren maatregelen. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 26.02 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  3 16110 24718 37011 65913 234 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  3 16110 24718 37011 65913 234 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996100 8418381 1851 0121 119 Nieuwe
mutaties  – 103 17431 85540 75555 35554 855 Stand
ontwerp-begroting 1997 46 51682842 94060 31068 02669 20873 708Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  – 100 144– 62 545– 53 245– 37 845– 35 445a.
Bijstelling uit aanvullende posten– 97 744– 60 445– 51 245– 35 845– 39 245d.
Overboekingen (intern)  – 2 400– 2 100– 2 000– 2 0003 8002.
Autonome mutaties  – 3 330160 000160 000150 000150 0001.
Diversen  – 3 330160 000160 000150 000150 0003.
Beleidsmatige mutaties  300– 65 600– 66 000– 56 800– 59 7001.
Besparingsverliezen  300– 5 600– 6 000– 6 800– 9 7002.
Maatregelen PF   – 60 000– 60 000– 50 000– 50 000Totaal  – 103 17431 85540 75555 35554 855Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a., 2.1. en 3.2.Zoals ook in de eerste suppletoire begroting 1996 is aangegeven, hebben
de wachtgelduitgaven in 1995 aanzienlijk boven de oorspronkelijke raming in
de begroting gelegen. Met de onder 2.1. opgenomen reeks wordt aangegeven dat
zonder nadere ingrepen er een tegenvaller van f 160,0 miljoen à
f 150,0 miljoen zal optreden. Echter, de oprichting van en budgetteringsafspraken
met het Participatiefonds zullen tot een beperking van deze tegenvaller leiden
met, onder 3.2., f 60,0 à f 50,0 miljoen. Het verschil tussen
beide reeksen, f 100,0 miljoen, is toegevoegd aan de begroting. Voor
1996 is dit in de eerste suppletoire begroting verwerkt.Van het opwaartse effect op de begroting zijn de onder 1.a. genoemde bedragen
inmiddels toegevoegd aan de sectoren primair, voortgezet en beroepsonderwijs. 3.1.De vorig jaar getroffen maatregel om de referte-eisen in het BWOO aan
te scherpen, heeft minder opgeleverd dan toen geraamd. Dit is een gevolg van
de vertraagde doorvoering van de aanscherping van de referte-eisen. Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 40 respectievelijk 04.9. Artikel 26.03 CASO, vakbondsfaciliteiten en voorzieningen Algemeen Deelbudget CASODe uitgaven worden voor 1997 begroot op f 18,0 miljoen. Dit bedrag
is bestemd voor :–beheer en exploitatie van het systeem;–de technische
en functionele opwaardering van het systeem, die in 1998 is afgerond;–de
personeelskosten van de beheerorganisatie CASO (die in 1995 is geprivatiseerd)
en de kosten van de systeemaanpassing als gevolg van wijzigingen in de arbeidsvoorwaardenregelingen,
exploitatie van de salarisberekening en levering van beleidsinformatie aan
het departement.Met de privatisering van CASO ontstaat een situatie, waarin CASO beter
in staat is in te spelen op de wensen van marktpartijen. Als onderdeel van
de versterking van de situatie worden stapsgewijs de vergoedingen voor de
kosten van exploitatie en beheer overgeboekt naar de reguliere bekostiging
van de onderwijsinstellingen. De relatie tussen OCenW en CASO zal zich daardoor
gaan beperken tot een contract voor beleidsinformatie en een koppeling aan
financiële systemen van het departement. Deelbudget Vakbondsfaciliteiten en voorzieningenDeze middelen worden bestemd voor de volgende activiteiten:–voortzetting
van de IPTO (Integrale Personeelstelling Onderwijspersoneel) door Cfi (f 1,1
miljoen);–na- en omscholing van leraren in het primair en voortgezet
onderwijs; het betreft hier onder andere activiteiten ten behoeve van evaluatie
en kwaliteitszorg van de nieuwe nascholingssystematiek en de ontwikkeling
van een functiewaarderingssystematiek (f 0,6 miljoen);–commissies
en uitgaven scholing; uit dit deelbudget worden bijzondere commissies/activiteiten
bekostigd zoals de begeleidingscommissie IB-groep inzake wachtgelden, Sectorbestuur
voor de Onderwijsarbeidsmarkt en dergelijke (f 1,2 miljoen);–Facilitering
van organisaties van onderwijspersoneel voor werkzaamheden voor het georganiseerd
overleg en vakbondswerkzaamheden. Dit is gebaseerd op de Regeling Georganiseerd
Overleg (GO) en Vakbondsfaciliteiten (circa f 19,0 miljoen).Met ingang van 1994 zijn op dit artikel ook geraamd de kosten voor het
jeugdwerkgarantieplan en het Vitaal Leraarschap. Overigens worden deze kosten
in 1997 voor de laatste maal in dit artikel opgenomen.Met ingang van 1996 zijn op dit artikel de kosten geraamd die verband
houden met de Wet Medezeggenschap Onderwijs: f 2,5 miljoen.De omvangrijkste budgetten op dit artikel zijn de middelen voor CASO en
de middelen voor de vakbondsactiviteiten. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 26.03 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  40 97542 17638 22938 01838 025 Nota
van wijziging        Amendementen  – 200– 200– 200– 200– 200 Geautoriseerd
totaal  40 77541 97638 02937 81837 825 Mutaties
in eerste suppletoire wet 199627 40426 56524 18728 78328 899 Nieuwe
mutaties  8 2939 2809 5499 5229 406 Stand
ontwerp-begroting 1997 45 41876 47277 82171 76576 12376 13076 130Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De mutaties betreffen in hoofdzaak bijstellingen uit de aanvullende post
ingevolge het abp-complex en de algemene salarismaatregel 1996, en een overboeking
van het Ministerie van Binnenlandse Zaken voor de apparaatsuitgaven van USZO. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikel 26.03 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Vakbondsfaciliteiten
en voorzieningen   25 47029 34730 465 44 04.5CASO 12 94810 74510 883 19
94818 00018 000 12.1 04.0Apparaatskosten
USZO      29 12529 35 12.1 04.0Totaal 12 94810 74510 883 45 41876 47677 821    Artikel 26.05 Internationale betrekkingen AlgemeenOnder dit artikel zijn de uitgaven voor de internationale onderwijssamenwerking
opgenomen, zowel voor multilaterale als bilaterale samenwerking. In de bilaterale
samenwerking wordt prioriteit gegeven aan de samenwerking met de volgende
landen:Europese Unie: Duitsland en Oostenrijk;Midden- en Oost-Europa: Rusland en Hongarije;Overig: Zuid-Afrika.Het budget voor beurzen in het kader van de Culturele Verdragen wordt
jaarlijks per begrotingsmutatie overgemaakt naar artikel 22.02. De overboeking
is noodzakelijk om de uitvoering van de beurzenprogramma's door het Nuffic
mogelijk te maken.Voor het voorzitterschap van de Europese Unie in de eerste helft van 1997
worden extra middelen ingezet. Aan het artikelonderdeel Multilaterale samenwerking
is f 3,0 miljoen gulden toegevoegd voor activiteiten in dit kader.Aan dit artikel is een nieuw artikelonderdeel voor internationale samenwerking
toegevoegd, waarop structureel f 4,8 miljoen wordt gealloceerd. Dit bedrag
is als volgt samengesteld:–f 1,4 miljoen voor bilaterale samenwerking
met ontwikkelingslanden (dit bedrag was onderdeel van het plafond voor ontwikkelingssamenwerking);–f 3,2
miljoen voor het OCenW-beurzenprogramma voor niet uit de Europese Unie afkomstige
studenten;–f 0,2 miljoen voor attachés (in dit geval ten
behoeve van UNESCO).Deze gelden maakten deel uit van de artikelonderdelen bilaterale samenwerking
(f 4,6 miljoen) en multilaterale samenwerking (f 0,2 miljoen). Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 26.05 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  15 79314 50214 80714 71614 692 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  15 79314 50214 80714 71614 692 Mutaties
in eerste suppletoire wet 199624426272933 Nieuwe
mutaties  – 1 3012 932– 63– 67– 67 Stand
ontwerp-begroting 1997 15 48014 73617 46014 77114 67814 65814 658Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  – 34– 68– 63– 67– 67a.
Bijstelling uit aanvullende posten– 34– 68– 63– 67– 673.
Beleidsmatige mutaties  – 1 2673 000   1.
CROSS  – 1 267    2. Voorzitterschap
EU   3 000   Totaal  – 1 3012 932– 63– 67– 67Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.Deze mutatie is een gevolg van de prijsbijstelling voor het jaar 1996
en een herberekening hiervan voor het jaar 1995 uit de aanvullende posten. 3.1.De beleidsmatige mutatie van minus f 1,3 miljoen is een eenmalige
kasverschuiving binnen dit artikel (van het jaar 1996 naar het jaar 1995)
voor projecten met Rusland. Door het bureau CROSS (Coördinatie Rusland
Onderwijs Samenwerking) zijn in het jaar 1995 projecten van de Wereldbank
en van de Europese Unie gefinancierd in afwachting van de bijdragen van deze
organisaties. Het bureau CROSS heeft deze bijdragen in 1996 van deze organisaties
ontvangen. 3.2.Er is een bedrag van f 3,0 miljoen uitgetrokken voor uitgaven in
het kader van het Voorzitterschap van de Europese Unie in het jaar 1997. Het
zijn uitgaven voor de organisatie van een informele Onderwijsraad, een aantal
ondersteunende activiteiten en de organisatie van een aantal conferenties
en seminars in het kader van het voorzitterschap. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 26.05 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Bilaterale
samenwerking 4 4176 4073 250 7 0346 9143 250 35.0 04.0Multilaterale
samenwerking 1 0691 7193 920 1 0831 8244 025 35.0 04.0Nationale
UNESCO commissie 409   409   35.0 04.0Emancipatie-activiteiten 256202  256202  35.0 04.0Internationalisering 6 0514 3715 383 6 6984 3965 383 35.0 04.0Internationale
samenwerking  1 4004 802  1 4004 802 41.1 01.5Totaal 12 20214 09917 355 15 48014 73617 460    Artikel 26.06 Loonbijstelling AlgemeenHet artikel loonbijstelling vervult dezelfde functie op de OCenW-begroting
als overeenkomstige zogenaamde staartposten in de Miljoenennota. De bijstelling
van de begroting voor de nominale loonontwikkeling wordt in eerste instantie
geraamd op de aanvullende post in de Miljoenennota voor de OCenW-begroting,
waarbij na de vaststelling van de feitelijke loonontwikkeling per begroting
de daarbij vastgestelde bedragen worden overgeheveld naar het artikel Loonbijstelling.
Zolang de verdeling van deze bedragen over de loongevoelige artikelen binnen
de OCenW-begroting niet vaststaat, worden ze op artikel 26.06 verantwoord. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 26.06 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  20 25694 671239 211269 586338 467 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  20 25694 671239 211269 586338 467 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996120 945135 912167 166173 583168 025 Nieuwe
mutaties  – 6 084– 45 699– 79 957446 994178 617 Stand
ontwerp-begroting 1997 0135 117184 884326 420890 163685 109752 226Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  7 4301 81821 98216 88320 789a.
Bijstelling uit aanvullende posten8 330– 75 262– 54 998– 60 097– 67 891b.
Overboekingen (extern)  – 3 30074 98074 98074 98092 480d.
Overboekingen (intern)  2 4002 1002 0002 000– 3 8002.
Autonome mutaties  – 14 41417 183– 10 000– 10 000– 10 0001.
Diversen  – 10 000– 10 000– 10 000– 10 000– 10 0002.
Inc. loonsommutatie  – 4 41427 183   3.
Beleidsmatige mutaties  900– 64 700– 91 939440 111167 8281.
Besparingsverliezen  9003003003004002.
Intertemporele compensatie   – 140 000– 192 239314 81117 4283.
Seniorenbeleid   75 000100 000125 000150 000Totaal  – 6 084– 45 699– 79 957446 994178 617Toelichting op de nieuwe mutatiesVoordat wordt aangegeven welke wijzigingen op dit artikel nu worden voorgelegd,
volgt eerst een samenvatting van de componenten van dit artikel.Bij de ontwerp-begroting 1996 bevatte dit artikel in hoofdzaak de middelen
voor de incidentele loonsomontwikkeling bij het primair onderwijs. Bij de
eerste suppletoire begrotingswet 1996 zijn aan dit artikel toegevoegd de middelen
voor de cao-onderwijs 1995–1996. Het overeengekomen percentage loonstijging
(1,1 procent per 1 april 1996) is daarna van dit artikel overgeheveld naar
de betrokken beleidsterreinen. Bij de eerste suppletoire begroting zijn tevens
op dit artikel terecht gekomen de bijstelling voor de interimvergoeding ziektekosten
(f 74,8 miljoen in 1997), de uitgavenverhoging voor overheidswerkgevers
door de verlaging van de pseudo-premies (f 285,8 miljoen in 1997) en
de verlaging van de overhevelingstoeslag (minus f 347,6 miljoen in 1997). 1.a.Dit betreft een aantal mutaties waarvan de belangrijkste hier worden toegelicht:De raming van de incidentele loonsomontwikkeling tot en met de tranche
1997 is aan het beleidsterrein Primair onderwijs toegevoegd (f 100,6
miljoen in 1997). Wegens de onzekerheden over de ontwikkeling na 1997 blijven
de tranches 1998 en volgende hier gereserveerd.Bij het voortgezet onderwijs was een deel van het verkregen incidenteel
niet nodig; deze gelden (f 29,2 miljoen in 1997, oplopend tot f 55,7
miljoen in 2001) zijn weer aan het artikel toegevoegd.De middelen die voortvloeien uit de algemene salarismaatregelen (buiten
de onderwijs-cao) zijn verdeeld over de beleidsterreinen Ministerie Algemeen
en Cultuur. 1.b.Dit betreft voornamelijk een overboeking van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken in het kader van de ziektekostenvoorziening overheidspersoneel (f 75,0
miljoen in 1997, oplopend naar f 92,5 miljoen vanaf 2000). 1.d.Deze post bestaat uit een aantal kleine overboekingen. 2.1.Een bedrag van f 10,0 miljoen structureel vloeit voort uit meevallers
uit een eerdere reservering voor de beheerskosten van het Participatiefonds. 2.2.In 1996 treedt een meevaller op van f 4,4 miljoen bij het budget
voor incidentele loonsomontwikkeling. Voor 1997 bleek het budget niet toereikend
om de incidentele loonsomontwikkelingen voor het primair onderwijs te vergoeden.
Zie ook onder 1a. Hierdoor is in 1997 een tegenvaller ontstaan van f 27,2
miljoen. 3.1.De vorig jaar getroffen maatregel «Aanscherpen referte-eisen BWOO»
heeft tot een lagere bezuiniging geleid dan eerder geraamd. Voor het verschil
wordt de begroting nu verhoogd. 3.2.Een gedeelte van de beschikbare middelen is verschoven van 1997 en 1998
naar 1999 en 2000 om beter aan te sluiten bij het cao-onderhandelaarsakkoord.
Omgekeerd worden de investeringen in kwaliteit en studeerbaarheid in het hoger
onderwijs juist van 1999 en 2000 verschoven naar 1997 en 1998. 3.3.Voor seniorenbeleid en kwaliteitsverbetering heeft het kabinet in het
kader van de nieuwe cao bedragen beschikbaar gesteld, oplopend van f 75,0
miljoen in 1997 tot f 150,0 miljoen in 2000 en latere jaren. Bij de eerste
suppletoire begroting was hiervoor reeds f 50,0 miljoen in 1996 beschikbaar
gekomen. Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 01 respectievelijk 04.9. Artikel 26.07 Prijsbijstelling AlgemeenDit artikel heeft dezelfde functie als het artikel loonbijstelling, maar
dan voor de uitdeling van de prijscompensatie. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 26.07 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  5 28722 56922 51222 21222 212 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  5 28722 56922 51222 21222 212 Mutaties
in eerste suppletoire wet 199652 02137 47937 52039 77135 889 Nieuwe
mutaties  – 57 308– 60 048– 60 032– 61 983– 58 101 Stand
ontwerp-begroting 1997 0000000Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  – 50 343– 35 661– 35 670– 37 930– 34 046a.
Bijstelling uit aanvullende posten– 50 343– 35 661– 35 670– 37 930– 34 0462.
Autonome mutaties  – 6 965– 17 387– 4 662– 1 841– 6 4551.
Prijscompensatie  – 6 965– 17 387– 4 662– 1 841– 6 4553.
Beleidsmatige mutaties   – 7 000– 19 700– 22 212– 17 6001.
BSM   – 7 000– 19 700– 22 212– 17 600Totaal  – 57 308– 60 048– 60 032– 61 983– 58 101Toelichting op de nieuwe mutatiesNa de verdeling van de prijscompensatie 1995 over de andere begrotingsartikelen
is op dit artikel nog een restant beschikbaar gebleven voor knelpunten.Bij de eerste suppletoire wet 1996 is de prijsbijstelling voor 1996 op
dit artikel geplaatst. De hiermee gemoeide reeks bedragen heeft in 1996 een
piek, omdat dit jaar voor het laatst de huisvestingsuitgaven voor het primair
en voortgezet onderwijs nog op de begroting staan en de prijscompensatie ook
hierop van toepassing is. 1.a.Dit betreft de verdeling over de beleidsterreinen van de bij Voorjaarsnota
ontvangen prijscompensatie 1996. 2.1.Na de verdeling van de prijscompensatie 1996 en de honorering van het
knelpunt bij het voortgezet onderwijs (zie 3.1) zijn de resterende middelen
ingezet voor de begroting in zijn totaliteit. 3.1.In het voortgezet onderwijs zal als prioriteit de vergoeding voor de materiële
bekostiging verhoogd worden. Een deel van de dekking van deze prioriteit komt
beschikbaar uit artikel 26.07. Economische en functionele coderingDe economisch en functionele codering is 01 respectievelijk 04.9. Artikel 26.08 Centraal beheerde middelen AlgemeenOp dit artikel worden in de eerste plaats uitgaven geraamd die pas worden
verdeeld over de artikelen waarop de uitgaven uiteindelijk worden gedaan,
als aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Dit geldt voor de besteding van projectgelden
bij het ministerie of de IB-Groep, waarbij in geval van extra uitgaven in
de bedrijfsmatige en automatiseringssfeer als gevolg van beleidsontwikkelingen
een onderbouwd bestedingsplan overlegd moet worden.In de tweede plaats komt op dit artikel een aantal boekhoudkundige mutaties
tot uitdrukking die veroorzaakt worden door het niet altijd synchroon lopen
van bezuinigingen waartoe het kabinet besluit en de bedragen die door de feitelijk
genomen maatregelen worden gegenereerd. Eventuele verschillen
worden niet op de betrokken artikelen verwerkt (dat zou de kwaliteit van de
raming aantasten), maar op dit centrale artikel bijgehouden.Ook bezuinigingen die nog niet zijn ingevuld, worden op dit artikel geparkeerd.Op dit artikel worden geen feitelijke uitgaven gedaan. Uitgaven zijn pas
mogelijk nadat de benodigde bedragen via een suppletoire begroting zijn overgeboekt
naar het van toepassing zijnde artikel. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 26.08 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  1 83228 18146 751202 466120 875 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  1 83228 18146 751202 466120 875 Mutaties
in eerste suppletoire wet 199686 42410 646– 58 2518 3908 153 Nieuwe
mutaties  – 73 11133 40348 885– 169 962– 35 330 Stand
ontwerp-begroting 1997 015 14572 23037 38540 89493 698144 559Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  – 9 040– 4 170– 4 552– 2 753– 3 480a.
Bijstelling uit aanvullende posten– 4 981– 5 237– 6 351– 4 031– 4 758d.
Overboekingen (intern)  – 4 0591 0671 7991 2781 2782.
Autonome mutaties  – 9 47210 473– 96 663– 42 788– 72 2081.
Diversen  – 9 47210 473– 96 663– 42 788– 72 2083.
Beleidsmatige mutaties  – 54 59927 100150 100– 124 42140 3581.
Informatietechnologie   10 00020 00030 00030 0002.
Intertemporele compensatie  11 40117 500130 700– 153 82110 9583.
Kwaliteit en studeerbaarheid  – 66 000    4.
Overige bezuinigingen   – 400– 600– 600– 600Totaal  – 73 11133 40348 885– 169 962– 35 330Toelichting op de nieuwe mutatiesBij de eerste suppletoire wet 1996 heeft het kabinet in 1996 f 66,0
miljoen aan de begroting toegevoegd vanuit de algemene middelen; dat bedrag
is in 1998 teruggevloeid. Deze intertemporele schuif maakt het mogelijk al
in 1996 te beginnen met de vergoeding van de activiteiten voor Kwaliteit en
Studeerbaarheid in het hoger onderwijs. De overige mutaties bij de eerste
suppletoire wet, die samen met de hiervoor genoemde schuif leiden tot de totale
mutatie bij eerste suppletoire wet, hadden betrekking op een per saldo op
dat tijdstip bestaande meevaller, die ten gunste van dit artikel is geboekt.De voorgestelde mutaties hebben betrekking op: 1.a.Gereserveerde bedragen die in het kader van de arbeidsvoorwaardenruimte
zijn toegevoegd aan artikel 26.06. 1.d.Het restant van het huisvestingartikel 24.02 is op dit artikel opgenomen.
Tevens zijn enkele overboekingen gepleegd. 2.1.Met deze reeks bedragen wordt uitgedrukt dat na het actualiseren van de
gehele begroting in enkele jaren nog een tekort moet worden gedekt. 3.1.Door het kabinet is voor informatie- en communicatietechnologie (ICT)
in het onderwijs extra geld beschikbaar gesteld, oplopend van f 10 miljoen
in 1997, f 20 miljoen in 1998 tot f 30 miljoen in 1999 en volgende
jaren. Omtrent de besteding van dit bedrag zal de Kamer in een afzonderlijke
brief worden geïnformeerd. 3.2.Aangezien dit begrotingsartikel in 1998 niet de ruimte bood om het tekort
onder 2.1. af te dekken, en in 1999 wel, is via herschikking van de arbeidsvoorwaardenruimte
een bedrag van f 130,7 miljoen ten gunste van 1998 en ten laste van 1999
gebracht. De overige bedragen onder 3.1. zijn verschuivingen die noodzakelijk
zijn voor de juiste fasering van de middelen voor bestuurlijke schaalvergroting
in het primair onderwijs. 3.3.Bij Voorjaarsnota is deze post op dit artikel geparkeerd. Nu worden de
middelen voor Kwaliteit en Studeerbaarheid toegevoegd aan de beleidsterreinen. 3.4.Het betreft het aandeel van beleidsterrein 26 in de overige maatregelen
waartoe bij de begrotingsvoorbereiding 1997 is besloten. Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 01 respectievelijk 04.9. Artikel 26.09 Emancipatie-activiteiten AlgemeenOp dit artikel worden middelen geraamd voor emancipatie-activiteiten.
Het geld is bedoeld als «aanjaagpremie» om emancipatoir beleid
te initiëren op de diverse beleidsterreinen. Jaarlijks wordt het beschikbare
bedrag daartoe verdeeld. Deze verdeling gaat in de vorm van co-financiering
(50 procent regulier budget en 50 procent aanjaagpremie). Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 26.09 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  5 4405 4495 4765 4765 476 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  5 4405 4495 4765 4765 476 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 5 440     Nieuwe
mutaties  2727282828 Stand
ontwerp-begroting 1997 0275 4765 5045 5045 5045 504Toelichting op de nieuwe mutatiesDe mutaties betreffen bijstellingen uit de aanvullende post ingevolge
de algemene salarismaatregelen 1996. Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 01 respectievelijk 04.9. Artikel 26.01 Overige programma-ontvangsten AlgemeenOp dit artikel worden de ontvangsten verantwoord die niet aan één
onderwijssoort kunnen worden toegerekend. Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Artikel 26.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  219219219219219 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  219219219219219 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996      Nieuwe
mutaties        Stand
ontwerp-begroting 1997 724219219219219219219Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x f 1000) en de economische en functionele coderingArtikel
26.01 ontvangsten ontvangsten codering  199519961997 econ. funct.Ontvangsten
overige programmakosten 105219219 06 13 9Ontvangsten
overige programmakosten 619   39.0 04.0Totaal 724219219    Beleidsterrein 27 Cultuur Artikel 27.01 Kunsten AlgemeenDe op dit artikel geraamde uitgaven zijn bestemd voor activiteiten en
instellingen op het gebied van de Podiumkunsten (muziek, opera, dans, toneel
en mime), Film, Beeldende Kunst, bouwkunst en vormgeving, amateurkunst en
kunsteducatie. Verder worden uit dit artikel bijdragen verschaft aan bovensectorale
subsidies op het terrein van de kunsten.Voorzover op dit artikel subsidieregelingen aan de orde zijn, zijn deze
in de subsidiebijlage (bijlage 6) opgenomen.Op grond van de Wet op het specifiek cultuurbeleid (Stb. 1993, 193) en
het Bekostigingsbesluit Cultuuruitingen (Stb. 1994, 473) worden de uitgaven
gedaan. Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Artikel 27.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  173 784445 827442 736442 910442 110 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  173 784445 827442 736442 910442 110 Mutaties
in eerste suppletoire wet 19962 1212 1192 1192 1192 119 Nieuwe
mutaties  1 576 665– 367 181– 374 090– 374 284– 373 484 Stand
ontwerp-begroting 1997 166 1991 752 57080 76570 76570 74570 745481 113Relatie verplichtingen en uitgaven
(x f 1000)Artikel 27.01t/m 19941995199619971998199920002001  Verplichtingen
stand         Uitgaven
standontwerp-begroting         ontwerp-begroting1997 166 1991 722 57080 74580 74580 74580 745481 113 19971995396 23061 614       457 8441996254 157104 545108 193      466 895199740020410 78680 745     491 9511998 20401 535 80 745    482 3001999  401 469  80 745   482 2142000  400 587   80 745  481 3322001       481 113 481 113na
2001          Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 27.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  450 742446 227442 736442 910442 110 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  450 742446 227442 736442 910442 110 Mutaties
in eerste suppletoire wet 19962 1212 1192 1192 1192 119 Nieuwe
mutaties  9 03243 60537 44537 18537 103 Stand
ontwerp-begroting 1997 457 844461 895491 951482 300482 214481 332481 113Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   19961997199819992000   1.
Technische mutaties  9 03219 5879 5279 2679 185   a.
Bijstelling uit aanvullende posten1 7412 2832 4532 4532 452   b.
Overboekingen (extern)  44010 440440440440   c.
Desalderingen  – 95– 95– 95– 95– 95   d.
Overboekingen (intern)  6 9466 9596 7296 4696 388   3.
Beleidsmatige mutaties   24 01827 91827 91827 918   1.
Cultuur in de plus   24 61828 71828 71828 718   2.
Overige bezuinigingen   – 600– 800– 800– 800   Totaal  9 03243 60537 44537 18537 103   Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit aanvullende posten bestaat met name uit salarismaatregelen
1995 ten behoeve van de 0-lijn sektoren, de prijsbijstelling 1996 en een bijdrage
ten behoeve van het rechtspositie volume. Voor deze onderdelen wordt verwezen
naar de toelichting op beleidsterrein 26. 1.b.Overboeking van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in
verband met de AWO-fonds middelen (f 0,4 miljoen); die overboeking houdt
nog verband met de overgang van Cultuur naar OCenW. Daarnaast is er een eenmalige
overboeking in 1997 in het kader van de WIK. 1.c.In verband met verminderde inkomsten Raad voor de Kunst en de Rijksacademie
voor de Beeldende Kunst zijn zowel de uitgaven als de inkomsten met f 95 000,–
verlaagd (zie ook het corresponderende ontvangstenartikel 27.03). 1.d.Deze mutatie is een resultante van het oplossen van knelpunten (adviesraden –
f 0,3 miljoen), een overboeking van de uitgavenartikelen 27.06 (rechtspositionele
uitkeringen f 7,0 miljoen) en 27.07 (overige uitgaven f 0,5 miljoen)
in verband met een herschikking van de begrotingsartikelen alsmede een overboeking
naar het uitgavenartikel 27.02 (Bibliotheken, letteren en Nederlandse Taalunie)
inzake haar aandeel in de AWO-fonds middelen (– f 0,3 miljoen)
(zie 1.b.). 3.1.Dit betreft het terugdraaien van ombuigingen (f 17,6 miljoen), een
verlaging als gevolg van de BTW-verlaging in de sector Film (– f 9,0
miljoen) alsmede een toevoeging in het kader van de verdeling van de intensiveringsmiddelen
(f 16,0 miljoen). 3.2.Deze mutatie betreft het aandeel van cultuur in de door het kabinet naar
rato van het budget aan OCenW opgelegde taakstelling. VerplichtingenEen verhoging van de verplichtingenruimte voor 1996 onder gelijktijdige
verlaging van de verplichtingenstand 1997 tot en met 2000. De reden daarvan
vloeit voort uit het feit dat in 1996 reeds verplichtingen voor volgende jaren
aangegaan moeten worden als gevolg van de uitvoering van de Cultuurnota 1997–2000. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 27.01 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Podiumkunsten 30 9631 157 9413 749 276 321271 810281 796 41.4 08.1Film 19 96690 392247 28 09328 38222 701 41.4 08.1Beeldende
kunst, vormgeving en bouwkunst 104 341395 15338 893 119 653118 432127 242 41.4 08.1Amateurkunst
en kunsteducatie 4 14891 1118 982 25 72526 17830 705 41.4 08.1Overige
subsidies kunsten 6 78117 97328 874 8 05217 09329 507 41.4 08.1Totaal 166 1991 752 57080 745 457 844461 895491 951    Artikel 27.02 Bibliotheken, letteren en Nederlandse Taalunie AlgemeenOp dit artikel treft men de uitgaven aan ten behoeve van de Friese taal
en cultuur, het landelijk openbaar bibliotheekwerk, de letteren en de Nederlandse
taalunie. De uitgaven zijn mede gebaseerd op de Wet op het specifiek Cultuurbeleid
(Stb. 1993, 193) en het Bekostigingsbesluit Cultuuruitingen (Stb. 1994, 473). Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Artikel 27.02 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  65 40065 66165 83066 14866 148 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  65 40065 66165 83066 14866 148 Mutaties
in eerste suppletoire wet 199699999 Nieuwe
mutaties  11 73018 55218 57418 57718 658 Stand
ontwerp-begroting 1997 80 20977 13984 22284 41384 73484 81585 034Relatie verplichtingen en uitgaven
(x f 1000)Artikel 27.02t/m 19941995199619971998199920002001  Verplichtingen
stand         Uitgaven
stand ontwerp-begroting         ontwerp-begroting199755 74580 20977 13984 22284 41384 73484 81585 034 1997199555 74521 412       77 1571996 58 79718 627      77 4241997  58 51225 895     84 4071998   58 32726 271    84 5981999    58 14226 592   84 7342000     58 14226 673  84 8152001      58 14226 892 85 034na
2001       58 142  Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 27.02 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  65 68565 84666 01566 14866 148 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  65 68565 84666 01566 14866 148 Mutaties
in eerste suppletoire wet 199699999 Nieuwe
mutaties  11 73018 55218 57418 57718 658 Stand
ontwerp-begroting 1997 77 15777 42484 40784 59884 73484 81585 034Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  11 73011 67811 70011 70311 784a.
Bijstelling uit aanvullende posten725694684686686d.
Overboekingen (intern)  11 00510 98411 01611 01711 0983.
Beleidsmatige mutaties   6 8746 8746 8746 8741.
Cultuur in de plus   6 8746 8746 8746 874Totaal  11 73018 55218 57418 57718 658Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit aanvullende posten bestaat uit de algemene salarismaatregelen
1996 en de prijscompensatie 1996. 1.d.Dit betreft overboekingen uit diverse andere artikelen van het begrotingshoofdstuk
cultuur. De belangrijkste daarvan zijn de overboeking uit artikel 27.06 rechtspositionele
uitkeringen ter grootte van f 10,5 miljoen en de overboeking uit artikel
27.07 overige uitgaven, in dit geval de AWO-fonds middelen ter grootte van
f 0,5 miljoen. 3.1.Deze beleidsmutatie is samengesteld uit een bedrag van f 5,0 miljoen
en een bedrag van f 1,8 miljoen. De f 5,0 miljoen betreft de extra
middelen die in het kader van de Cultuurnota 1997–2000 op dit artikel
zijn bijgeboekt. De bijboeking van f 1,8 miljoen betreft het ongedaan
maken van eerder ingeboekte ombuigingen. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 27.02 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Nederlandse
Taalunie 2891 2281 228 1 2191 2631 228 41.4 08.2Bibliotheken 47 30945 01349 742 44 51344 97849 742 43.4 08.2Letteren 32 61119 18521 574 31 42519 47021 759 12.0 08.1Rechtspositionele
uitkeringen (1995 27.06)  11 02810 993  11 02810 993 11.3 13.9Werkgelegenheids-
en investeringsprojecten (1995 27.07)  685685  685685 33 08.2Totaal 80 20977 13984 222 77 15777 42484 407    Artikel 27.03 Cultureel Erfgoed AlgemeenOp dit artikel worden de uitgaven geraamd ten behoeve van de musea, de
monumentenzorg, de archieven, de archeologie en de overige activiteiten op
het gebied van cultureel erfgoed. Voor de te verstrekken subsidies alsmede
voor spoedaankopen geldt de Wet op het Specifiek Cultuurbeleid als basis voor
de uitgaven.Voorzover op dit artikel subsidieregelingen aan de orde zijn, zijn deze
in de subsidiebijlage (bijlage 6) opgenomen.De Monumentenwet (Stb. 1988, 638) dient als basis voor de uitgaven voor
restauratie en onderhoud van aangewezen monumenten alsmede voor uitgaven bestemd
voor het vergoeden van schade als gevolg van beschermings- en opgravingswerkzaamheden
van een monumententerrein. Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Artikel 27.03 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  245 602253 940262 421255 886255 886 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  245 602253 940262 421255 886255 886 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 3 5803 7063 8406 1796 179 Nieuwe
mutaties  583 281– 19 489– 101 900– 102 765– 103 272 Stand
ontwerp-begroting 1997 640 188825 303238 157164 361159 300158 793277 803Relatie verplichtingen en uitgaven
(x f 1000)Artikel 27.03t/m 19941995199619971998199920002001  Verplichtingen
stand         Uitgaven
stand ontwerp-begroting         ontwerp-begroting1997367 830640 188825 303238 157164 361159 300158 793277 803 19971995126 515536 825       663 34019961 06422 022326 412      349 4981997812 143 231216 135     360 178199876 757 118 314 164 361    359 432199981 341 118 673  159 300   359 314200081 341 118 673   158 793  358 8072001 81 341     277 803 359 144na
2001   22 022      Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 27.03 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  342 320340 556339 178337 227337 227 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  342 320340 556339 178337 227337 227 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 3 5803 7063 8406 1796 179 Nieuwe
mutaties  10 75815 91616 41415 90815 401 Stand
ontwerp-begroting 1997 663 340349 498360 178359 432359 314358 807359 144Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  4 0585 5215 2194 8134 406a.
Bijstelling uit aanvullende posten4 2455 6415 3394 9334 526d.
Overboekingen (intern)  – 187– 120– 120– 120– 1202.
Autonome mutaties  6 7001 4001 3001 2001 1001.
Diversen  6 7001 4001 3001 2001 1003.
Beleidsmatige mutaties   8 9959 8959 8959 8951.
Cultuur in de plus   8 9959 8959 8959 895Totaal  10 75815 91616 41415 90815 401Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit de aanvullende posten bestaat met name uit de middelen
ter compensatie van de algemene salarismaatregelen 1996 en een budget voor
prijscompensatie. 1.d.Een interne overboeking met name ten behoeve van de nieuw gevormde Raad
voor Cultuur (f 1,4 miljoen, aflopend tot f 1,1 miljoen). Daarnaast
is er in 1996 bij eerste suppletoire wet f 7,3 miljoen gekort in verband
met de compensatie van de overschrijding 1995. Uit de definitieve cijfers
blijkt de overschrijding f 2,7 miljoen lager uit te vallen, zodat dit
bedrag thans wordt toegevoegd. 2.1.Deze mutatie is een specifieke verhoging ten behoeve van de Rijksarchiefdienst
voor versterking van de bedrijfsvoering. 3.1.Onderhavig artikel is verhoogd met f 9,0 miljoen. f 8,0 miljoen
vloeit voort uit de Cultuurnota 1997–2000, voor een toelichting van
de verdeling van de middelen wordt verwezen naar genoemde nota.Daarnaast is er sprake van een verlaging met f 1,5 miljoen zijnde
de ingeboekte BTW-opbrengst musea. Tenslotte een verhoging in 1997 met f 2,5
miljoen als gevolg van het terugdraaien van de ombuigingen. VerplichtingenEen verhoging van de verplichtingenruimte voor 1996 onder gelijktijdige
verlaging van de verplichtingenstand 1997 tot en met 2000. De reden daarvan
vloeit voort uit het feit dat in 1996 reeds verplichtingen voor volgende jaren
aangegaan moeten worden als gevolg van de uitvoering van de Cultuurnota 1997–2000. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikelonderdelen 27.03 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Materieel
musea 21 87929 71429 448 21 87929 71429 448 12.3 08.1Personeel
musea 31 03918 79318 860 31 03918 79318 860 12.3 08.1Subsidies
musea 119 240588 20810 000 141 389122 139128 509 41.4 08.1Materieel
RDMZ 7 5635 6505 530 7 5635 6505 530 12.3 08.1Personeel
RDMZ 12 56513 29712 253 12 56513 29712 253 12.3 08.1Subsidies
Monumentenzorg 390 308101 459101 015 390 308102 523101 826 60 08.1Materieel
ROB 9 0756 7755 739 9 0756 7755 739 12.3 08.1Personeel
ROB 8 1696 9957 039 8 1696 9957 039 12.3 08.1Subsidies
archeologie 531 14872 345348272 41.4 08.1Materieel
RAD/RAS 12 19114 6059 699 12 24114 6059 699 12.3 08.1Personeel
RAD/RAS 26 07525 83623 062 26 07525 83623 062 12.3 08.1Subsidies
archieven 2 03112 823332 2 6922 8232 832 41.4 08.1Nog
te verdelen bijstellingen   12 293   12 293 01 08.1Algemene
salarismaatregelen *   2 816   2 816 01 08.1Totaal 640 188825 303238 158 663 340349 498360 178    * Een nog toe te delen bedrag van in totaal f 2,8 miljoen in het
kader van de algemene salarismaatregelen Artikel 27.04 Media AlgemeenOp dit artikel treft men de vergoeding aan ten behoeve van de omroepinstellingen
(landelijk, regionaal en wereldomroep), de beheertaken, het muziekcentrum
voor de omroep en de overige uitgaven op het terrein van de Media. De uitgaven
zijn gebaseerd op de Mediawet (Stb. 1987, 249) en, voorzover het de aan de
opbrengst rente omroepreserves gekoppelde subsidies Mediabeleid betreft, de
Wet op het specifiek Cultuurbeleid.In de cijfers is nog geen rekening gehouden met de opvattingen over de
omroepbegroting van de commissie Ververs. De eventuele consequenties van het
regeringsstandpunt voor de op dit artikel geraamde uitgaven zullen in een
later stadium worden verwerkt. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 27.04 1995199619971998199920002001  Stand
ontwerp-begroting 1996  1 485 2161 518 3531 535 6571 541 4081 579 408   Nota
van wijziging          Amendementen          Geautoriseerd
totaal  1 485 2161 518 3531 535 6571 541 4081 579 408   Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996        Nieuwe
mutaties  14 321– 47– 47– 47– 47   Stand
ontwerp-begroting 1997 1 498 1671 499 5371 518 3061 535 6101 541 3611 579 3611 618 361  Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  18 021– 47– 47– 47– 47c.
Desalderingen  18 113    d. Overboekingen (intern)  – 92– 47– 47– 47– 472.
Autonome mutaties  – 3 700    1.
Diversen  – 3 700    Totaal  14 321– 47– 47– 47– 47Toelichting op de nieuwe mutaties 1.c.De mutatie betreft in de eerste plaats de bijboeking van het budget binnenlandse
landelijke omroep voor 1996 als gevolg van het uitgangspunt dat over de periode
1995 en 1996 gezien de Algemene omroepreserve per saldo niet verder zou moeten
groeien. Het gaat daarbij om f 15,0 miljoen. Daarnaast is de dotatie
aan het Stimuleringsfonds verhoogd van f 28,0 miljoen naar f 31,0
miljoen. 1.d.Deze mutatie betreft een overboeking ten bate van het budget voor de Raad
voor Cultuur. 2.1.Deze mutatie corrigeert het in 1995 teveel over dat dienstjaar aan het
Commissariaat voor de Media betaalde bedrag. Deze boeking neutraliseert in
de boeken van het Commissariaat voor de Media een eerder op de Algemene omroepreserve
bijgeboekt bedrag. Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 16.12 respectievelijk 8.4. Artikel 27.05 Garanties, rente en aflossing lening AlgemeenDe verleende garanties hebben betrekking op aangegane leningen ten behoeve
van de ontsluiting van het buitenmuseum van het Zuiderzeemuseum, de aankoop
van panden voor de Nederlandse Operastichting en de Stichting het Nederlands
Filmmuseum en ten behoeve van het Nederlands Bibliotheek- en Lectuurcentrum.Door een indemniteitsregeling van maximaal f 500,0 miljoen per jaar
is het mogelijk de kosten van het verzekeren van enkele tentoonstellingen
van uitzonderlijk belang in overwegende mate van overheidswege structureel
gefinancierde museale instellingen omlaag te brengen.De garanties worden verstrekt op grond van een ministeriële beschikking
en de Welzijnswet.De garanties volgens de indemniteitsregeling worden verstrekt op basis
van de Subsidieregeling indemniteit bruiklenen (Stcrt. 16 januari 1996, nr.
11). Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Artikel 27.05 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  500 000500 000500 000500 000500 000 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  500 000500 000500 000500 000500 000 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996      Nieuwe
mutaties   1 500 0001 500 0001 500 0001 500 000 Stand
ontwerp-begroting 1997 500 000500 0002 000 0002 000 0002 000 0002 000 0002 000 000Toelichting op de nieuwe mutatiesIn het kader van de in voorbereiding zijnde wijziging van het Besluit
Rijkssubsidiëring Restauratie Monumenten (BRRM) wordt een verlaging van
het subsidie à fonds perdu met 10 procent voor alle monumentencategorieën
voorzien. Teneinde het investeringsvolume op het terrein van de monumentenzorg
constant te houden, heeft het Rijk een garantie-overeenkomst afgesloten met
het Nationaal Restauratiefonds (NRF) met een plafond van f 1,5 miljard.
Hierdoor is het NRF is staat laagrentende leningen te verstrekken waardoor
per saldo de financieringslasten voor monumenteigenaren niet zullen toenemen. Overzicht garanties Ontsluiting buitenmuseum
Zuiderzeemuseum (bedragen x f 1000)Artikel 27.051995199619971998199920002001Garantieplafond0000000Uitstaand
risico per 1 januari3412281152000Vervallen
of te vervallen garanties1131131132000Verleende
of te verlenen garanties0000000Uitstaand
risico per 31 december22811520000Indemniteitsregeling (bedragen
x f 1000)Artikel 27.051995199619971998199920002001Garantieplafond500 000500 000500 000500 000500 000500 000500 000Uitstaand
risico per 1 januari0000000Vervallen
of te vervallen garanties0000000Verleende
of te verlenen garanties0000000Uitstaand
risico per 31 december0000000Nederlandsche Operastichting(bedragen
x f 1000)Artikel 27.051995199619971998199920002001Garantieplafond0000000Uitstaand
risico per 1 januari3 4663 1202 7732 4272 0811 7341 388Vervallen
of te vervallen garanties346347346346347346347Verleende
of te verlenen garanties0000000Uitstaand
risico per 31 december3 1202 7732 4272 0811 7341 3881 041Bibliotheken(bedragen
x f 1000)Artikel 27.051995199619971998199920002001Garantieplafond0000000Uitstaand
risico per 1 januari2 6402 5172 3942 2702 1462 0221 898Vervallen
of te vervallen garanties123123124124124124124Verleende
of te verlenen garanties0000000Uitstaand
risico per 31 december2 5172 3942 2702 1462 0221 8981 774Stichting Nederlands Filmmuseum(bedragen
x f 1000)Artikel 27.051995199619971998199920002001Garantieplafond0000000Uitstaand
risico per 1 januari2 5202 4722 4202 3632 3012 2332 159Vervallen
of te vervallen garanties48525762687477Verleende
of te verlenen garanties0000000Uitstaand
risico per 31 december2 4722 4202 3632 3012 2332 1592 082Nationaal Restauratiefonds(bedragen
x f 1000)Artikel 27.051995199619971998199920002001Garantieplafond  1 500 0001 500 0001 500 0001 500 0001 500 000Uitstaand
risico per 1 januari  00000Vervallen
of te vervallen garanties 00000 Verleende
of te verlenen garanties 00000 Uitstaand
risico per 31 december0000000Economische en functionele coderingDe economische en functionele codering is 51.2 respectievelijk 08.0. Artikel 27.06 Rechtspositionele uitkeringen AlgemeenVoorheen werden op dit artikel de rechtspositionele uitkeringen verantwoord.
Zoals aangegeven in de horizontale toelichting op beleidsterreinniveau worden
deze uitgaven thans verantwoord op de artikelen 27.01 en 27.02. Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 27.06 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  18 03317 79417 59617 33717 337 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  18 03317 79417 59617 33717 337 Mutaties
in eerste suppletoire wet 19963939393939 Nieuwe
mutaties  – 18 072– 17 833– 17 635– 17 376– 17 376 Stand
ontwerp-begroting 1997 25 084000000Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  – 18 072– 17 833– 17 635– 17 376– 17 376d.
Overboekingen (intern)  – 18 072– 17 833– 17 635– 17 376– 17 376Totaal  – 18 072– 17 833– 17 635– 17 376– 17 376Toelichting op de nieuwe mutaties 1.d.Overboeking naar de artikelen 27.01 Kunsten (f 7,2 miljoen) en 27.02
Bibliotheken, letteren en Nederlandse Taalunie (f 10,4 miljoen), alwaar
vanaf 1996 de rechtspositionele uitkeringen kunsten en bibliotheken worden
verantwoord. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikel 27.06 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Rechtspositionele
uitkeringen DK/DCE 14 05000 14 65500 11.3 13.9Rechtspositionele
uitkeringen MLB 10 42900 10 42900 11.3 13.9Totaal 24 47900 25 08400    Artikel 27.07 Overige uitgaven AlgemeenDe op dit artikel geraamde uitgaven hebben betrekking op de beleidsuitgaven
voor het gehele Directoraat-Generaal voor Culturele Zaken.Hieronder vallen onderzoeksopdrachten aan derden ten behoeve van de actuele
beleidsvoering op het terrein van de cultuur. Verder worden uit dit artikel
bijdragen verstrekt aan projecten ter bevordering van de werkgelegenheid in
de cultuursector, alsmede participatie in (onderzoek naar) aanvullende financieringsconstructies
voor culturele investeringsprojecten.Tenslotte zijn uitgaven ten laste van dit artikel bestemd voor de uitvoering
van het internationaal cultuurbeleid, zowel via culturele activiteiten en
programma's in multilateraal verband (Raad van Europa, EU en UNESCO), als
door veldorganisaties binnen het cultuurterrein.Ook culturele voorlichting aan het buitenland valt onder dit artikel.Voorzover op dit artikel subsidieregelingen aan de orde zijn, zijn deze
in de subsidiebijlage (bijlage 6) opgenomen.De Wet op het specifiek cultuurbeleid dient als basis voor de uitgaven. Opbouw verplichtingen vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Artikel 27.07 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  23 26317 4149 1609 1609 160 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  23 26317 4149 1609 1609 160 Mutaties
in eerste suppletoire wet 199635555 Nieuwe
mutaties  – 8755 309– 8 664– 8 664– 8 664 Stand
ontwerp-begroting 1997 12 52322 39122 728501501501501Relatie verplichtingen en uitgaven
(x f 1000)Artikel 27.07t/m 19941995199619971998199920002001  Verplichtingen
stand         Uitgaven
stand ontwerp-begroting         ontwerp-begroting19972 35412 52322 39122 728501501501501 199719952 35410 468       12 8221996 2 05522 391      24 4461997   22 728     22 7281998    501    5011999     501   5012000      501  5012001       501 501na
2001          Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerp-begroting
(x f 1000)Artikel 27.07 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  25 31817 4149 1609 1609 160 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  25 31817 4149 1609 1609 160 Mutaties
in eerste suppletoire wet 199635555 Nieuwe
mutaties  – 8755 309– 8 664– 8 664– 8 664 Stand
ontwerp-begroting 1997 12 82224 44622 728501501501501Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  – 87517 68817 66117 66117 661a.
Bijstelling uit aanvullende posten 15 00015 00015 00015 000b.
Overboekingen (extern)   3 5653 5383 5383 538d.
Overboekingen (intern)  – 875– 877– 877– 877– 8772.
Autonome mutaties   – 3 565– 3 538– 3 538– 3 5381.
Diversen   – 3 565– 3 538– 3 538– 3 5383.
Beleidsmatige mutaties   – 8 814– 22 787– 22 787– 22 7871.
Cultuur in de plus   – 8 814– 22 787– 22 787– 22 787Totaal  – 8755 309– 8 664– 8 664– 8 664Toelichting op de nieuwe mutaties 1.a.De bijstelling uit aanvullende posten bestaat uit de tweede tranche 1997
van de Cluster IV-gelden uit het regeerakkoord. 1.b.Zie de toelichting over ontwikkelingssamenwerking in de algemene toelichting. 1.d.Overboekingen naar de artikelen 27.01 Kunsten (f 0,4 miljoen) ten
behoeve van het Scholingsfonds Kunsten en 27.02 Bibliotheken, letteren en
Nederlandse Taalunie (f 0,4 miljoen) voor het AWO-fonds. 2.1.Zie de toelichting over ontwikkelingssamenwerking in de algemene toelichting. 3.1.Deze mutatie is het saldo van overboekingen van gelden die op dit artikel
geparkeerd waren in verband met Cultuur in de plus. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de verplichtingen en uitgaven (x f 1000) en de economische en functionele
coderingArtikel 27.07 verplichtingen uitgaven codering  199519961997 199519961997 econ. funct.Kosten
van onderzoek, internationalisering en emancipatiebeleid 2 94815 97214 104 2 94815 97214 104 12.1 08.2Werkgelegenheids-
en investeringsprojecten 2 3021 9401 940 2 3021 9401 940 33   08.2Internationaal
cultuurbeleid 6 1944 1586 363 6 4936 2136 363 35.5 08.1Internationale
samenwerking         41.1 01.5Materieel
adviesraden 1 079321321 1 079321321 12.1 08.1Totaal 12 52322 39122 728 12 82224 44622 728    Artikel 27.01 Ontvangsten cultuurbeheer AlgemeenOp dit artikel worden geraamd de ontvangsten van de Rijksdienst voor de
Monumentenzorg en de overige rijksdiensten op het terrein van cultureel erfgoed.De ontvangsten zijn gebaseerd op de begrotingswet. Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Ontvangstenartikel 27.01 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  10 8275 8275 8275 8275 827 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  10 8275 8275 8275 8275 827 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996      Nieuwe
mutaties        Stand
ontwerp-begroting 1997 16 42510 8275 8275 8275 8275 8275 827Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x f 1000) en de economische en functionele coderingArtikel
27.01 ontvangsten ontvangsten codering  199519961997 econ. funct.Musea 7 97510 1625 162 16.1 08.1Monumentenzorg 2 4506060 16.1 08.1Archeologie 3 8342525 16.1 08.1Archieven 2 166580580 16.1 08.1Totaal 16 42510 8275 827    Artikel 27.02 Ontvangsten media AlgemeenOp dit artikel worden de ontvangsten geraamd ter dekking van de uitgaven
op het gebied van de Media. Het betreft opbrengsten uit omroepbijdragen, radio-
en televisiereclame, rente en overige ontvangsten. De ontvangsten zijn gebaseerd
op de Mediawet.Er is bij de raming voor 1997 nog geen rekening gehouden met de inzichten
die terzake zijn geboden in het rapport van de commissie Ververs over de toekomst
van publieke omroep. Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Ontvangstenartikel 27.02 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  1 645 3081 520 9451 538 2491 544 0001 582 000 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  1 645 3081 520 9451 538 2491 544 0001 582 000 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996– 155 000155 000    Nieuwe
mutaties  18 113     Stand
ontwerp-begroting 1997 1 506 3431 508 4211 675 9451 538 2491 544 0001 582 0001 621 000Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  18 113    c. Desalderingen  18 113    Totaal  18 1130000Toelichting op de nieuwe mutaties 1.c.Deze mutatie betreft de financiering uit de Algemene omroepreserve van
de onder het uitgavenartikel 27.04 onder 1.c. genoemde mutaties. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x f 1000) en de economische en functionele coderingArtikel
27.02 ontvangsten ontvangsten codering  199519961997 econ. funct.Ontvangsten
agv in voorgaande jaren te hoog verstrekte subsidievoorschotten 31 915   16.12 08.4Onttrekking
algemene omroepreserve  30 03550 550 16.12 08.4Opbrengst
omroepbijdragen 966 0001 032 0001 058 000 16.12 08.4Opbrengst
radioen tv-reclame 480 000411 000400 000 16.12 08.4Opbrengst
rente 27 80017 27312 395 26.1 08.4Overige
ontvangsten media 62818 113155 000 16.12 08.4Totaal 1 506 3431 508 4211 675 945    Artikel 27.03 Overige ontvangsten AlgemeenOp dit artikel worden verantwoord de middelen die worden ontvangen als
gevolg van afrekeningen van in voorgaande jaren te hoog verstrekte subsidievoorschotten
en de gelden die worden ontvangen en als zodanig niet plaatsbaar zijn op enig
ander onderdeel.De ontvangsten zijn gebaseerd op de Wet op het specifiek cultuurbeleid. Opbouw ontvangsten vanaf de vorige
ontwerp-begroting (x f 1000)Ontvangstenartikel 27.03 1995199619971998199920002001Stand
ontwerp-begroting 1996  2 90511 23220 22520 22520 225 Nota
van wijziging        Amendementen        Geautoriseerd
totaal  2 90511 23220 22520 22520 225 Mutaties
in eerste suppletoire wet 1996      Nieuwe
mutaties  – 95– 8 422– 17 395– 17 395– 17 395 Stand
ontwerp-begroting 1997 11 4962 8102 8102 8302 8302 8302 830Specificatie nieuwe mutaties (x f 1000)   199619971998199920001.
Technische mutaties  – 95– 95– 95– 95– 95c.
Desalderingen  – 95– 95– 95– 95– 953.
Beleidsmatige mutaties   – 8 327– 17 300– 17 300– 17 3001.
Cultuur in de plus   – 8 327– 17 300– 17 300– 17 300Totaal  – 95– 8 422– 17 395– 17 395– 17 390Toelichting op de nieuwe mutaties 1.c. In verband met verminderde inkomsten Raad voor de
Kunst en de Rijksacademie voor de Beeldende kunst zijn zowel de ontvangsten
als de uitgaven met f 95 000,– verlaagd (zie ook uitgavenartikel
27.01). 3.1.Dit betreft het ongedaan maken van de taakstelling kostendekkende diensten
uit het regeerakkoord. Economische en functionele codering De onderverdeling naar artikelonderdelen
van de ontvangsten (x f 1000) en de economische en functionele coderingArtikel
27.03 ontvangsten ontvangsten codering  199519961997 econ. funct.Ontvangsten
agv in voorgaande jaren te hoog verstrekte subsidievoorschotten 2 5542 6602 660 06 13.9Algemene
ontvangsten 8 942150150 16.1 08.1Totaal 11 4962 8102 810    2 WETSARTIKEL 3 AGENTSCHAPPEN AGENTSCHAP CENTRALE FINANCIËN INSTELLINGEN (Cƒi) (x f 1 000)1.
Agentschap Centrale Financiën Instellingen (Cƒi) Art.
Omschrijving1997Totale baten83 100Totale
lasten83 100Saldo van baten en lasten0Totale
kapitaalontvangsten6 500Totale kapitaaluitgaven5 800Algemeen Opgedragen werkzaamhedenCƒi is belast met de rechtmatige en doelmatige distributie van
financiële middelen aan afzonderlijke door de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen bekostigde instellingen voor onderwijs, onderzoek,
en verzorging, op basis van wet- en regelgeving en de daar uit voortvloei-
ende werkzaamheden (onder ander verweer met betrekking tot bekostigingsbeslissingen).
Cƒi verzamelt, beheert en distribueert instellingsgerelateerde gegevens
ten behoeve van de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van beleid. Cƒi
is daarnaast belast met uit- voeringstaken die zijn opgedragen door de Bestuursraad
of, met goedkeuring van de Bestuursraad, door de directies. Zo voert Cƒi
bijvoorbeeld de comptabele functie uit voor de apparaatsuitgaven van het Bestuursdepartement. BesturingsmodelVoor de aansturing van het agentschap Cƒi geldt «outputsturing
binnen budgettaire randvoorwaarden». Daarbij wordt de te leveren output
(produkten en diensten) kwantitatief en kwalitatief gedefinieerd en worden
de voor de uitvoering door Cƒi benodigde apparaatskosten binnen het
dienstjaar gebudgetteerd. Het meerjarige doel van het agentschap Cƒi
is om bij een gelijkblijvend produktievolume en/of kwalitatief hogere prestaties
jaarlijks de kosten per produktcategorie te laten dalen. In het jaarlijks
af te sluiten managementcontract tussen Cƒi en het Bestuursdepartement
wordt ingegaan op de algemene ontwikkelingen die voor de strategie van Cƒi
van belang zijn, de doelstellingen die Cƒi in het betreffende jaar
wil bereiken en de raming van de kosten van de af te nemen produkten.In de protocollen wordt de functionele communicatie tussen de diverse
onderdelen van het departement en Cƒi geregeld binnen de kaders van
het managementcontract.Periodiek rapporteert Cƒi aan de Bestuursraad over de geleverde
prestaties, waarbij wordt aangesloten bij de prestatie-indicatoren en andere
prestatieverantwoordings-variabelen uit het managementcontract.Binnen drie maanden na afloop van het kalenderjaar vindt verantwoording
plaats door Cƒi in de vorm van een jaarverslag. Beoogde doelmatigheidsverbeteringenIn overleg met het bestuursdepartement worden in de periode 1996–2000
een aantal ingrijpende maatregelen uitgevoerd. De hieronder vermelde reeksen
zijn taakstellend bij een gelijkblijvend volume aan opdrachten en een stabiel
kwaliteitsnivo van de vervaardigde produkten. Vermelde besparingen zijn reeds
verwerkt in de meerjarige begrotingscijfers. Het betreft hier:–downsizing
van systemenIn de jaren 1996 en 1997 worden de hier beoogde besparingen gerealiseerd
door anticiperend op de vervanging van de grote systemen, het beheer en onderhoud
tot het minimaal noodzakelijke niveau terug te brengen. De daling van de reeks
in 1998 en 1999 wordt veroorzaakt doordat tijdens de vervanging van systemen,
oude en nieuwe systemen tegelijkertijd in produktie zijn. De exploitatiekosten
zijn in mindering gebracht op de besparingsreeks. De structurele besparingen
in het jaar 2000 en later zijn slechts mogelijk als de geplande vervangings-investeringen
worden uitgevoerd.De besparingen die hiermee worden gerealiseerd zijn als
volgt:  Jaar199619971998199920002001Besparing (x
f 1 000)5,96,03,53,56,06,0-efficiency verbeteringen infrastructuurDeze besparingen worden gerealiseerd
door de gepleegde investeringen in de hardwareconfiguratie en de systeemarchitectuur.  Jaar199619971998199920002001Besparing (x
f 1 000)1,51,51,51,51,51,5-re-engineering werkprocessenTegelijkertijd met de aanpassing van bekostiging-
en informatiesystemen zal de organisatie en het verloop van de keten van werkprocessen
worden doorgelicht. Dit leidt tot de volgende efficiency verbeteringen.  Jaar199619971998199920002001Efficiency verbetering (x
f 1 000)02,73,24,24,24,2Financieel beheerCƒi voert een afzonderlijke financiële administratie die wordt
gekenmerkt door een baten/lastenstelsel. Daarin worden de kapitaalontvangsten
en -uitgaven opgenomen. Begroting van baten en
lasten van het agentschap Cƒi (x f 1 000)Omschrijving19951996(Laatste
stand)19971998199920002001coderingecon./funct.Baten        Opbrengst:        Moederdepartement 93 50082 80085 20083 20080 60080 600 Overige
departementen 000000 Derden 1 300200200200200200 Rentebaten 010010000100 Buitengewone
baten 000000 Exploitatie-bijdrage 000000          Totale
baten 94 80083 10085 50083 40080 80080 900          Lasten        Apparaatskosten 87 90076 80080 00077 90075 30075 400 *
personeel 51 50041 60040 50039 60039 10039 10011.1/04.0*
materieel 36 40035 20039 50038 30036 20036 30012.1/04.0Rentelasten pmpmpmpmpmpm Afschrijvingen 6 9005 5005 5005 5005 5005 50079/04.0*
materieel 6 9005 5005 5005 5005 5005 500 *
Immaterieel 000000 Dotatie aan
voorzieningen 0800pmpmpmpm Buitengewone
lasten pmpmpmpmpmpm Totale
lasten 94 80083 10085 50083 40080 80080 900 Saldo
van baten en lasten 000000 Toelichting AlgemeenUitgangspunt bij de begroting is dat de baten de lasten volledig dekken.
Investeringen in toekomstige jaren zullen vanuit de financiële reserves
(liquide middelen die ontstaan uit de jaarlijkse afschrijvingen, op basis
van de aanschaffingsprijs inclusief BTW) worden betaald. PersoneelDe daling van de personele uitgaven in 1997 heeft vooral betrekking op
de decentralisatie huisvesting van primair en voortgezet onderwijs, het niet
continueren van de werkzaamheden voor het Participatiefonds en de afspraken
in het kader van de taakstelling regeerakkoord. Overzicht  Personeelsomvang Werkelijke
bezetting 30-06-96Gemiddelde prijs199619971998199920002001fte's
in vaste dienst406f 90 000412382372362362362fte's
tijdelijke dienst92f 76 000954545454545Totaal498 507427417407407407MaterieelDe aanwending van het budget voor materiële exploitatie is globaal
als volgt:  KostensoortBedrag
(x f 1 000)PercentageExploitatie automatisering15 54144%Ontwikkeling
automatisering11 86334%Externe expertise4 27112%Organisatiekosten
(zoals vergader-, reis- en representatiekosten)3 52510%Totaal35 200100%Het merendeel van de kosten heeft betrekking op beheer en exploitatie
van systemen. Daarnaast bevat deze post de kosten van onderhoud van hardware,
meubilair en overige inventaris.De stijging van de geraamde materiële exploitatiekosten in 1998 heeft
een tweetal oorzaken. Enerzijds wordt de stijging veroorzaakt doordat de in
1996 en 1997 beschikbare bedragen van het structurele budget voor research
en ontwikkeling tijdens de in 1996 gepleegde herijkingsoperatie een andere
bestemming hebben gekregen (onder andere voor de herbouw van bekostigingssystemen
in verband met de vereenvoudiging LONDO).Anderzijds veroorzaakt de downsizing van de grote systemen dat gedurende
enkele jaren de oude en nieuwe systemen tegelijkertijd in produktie zijn waardoor
extra exploitatiekosten ontstaan.In de bedragen is nog geen rekening gehouden met de uitgaven die het bestuursdepartement
doet ten behoeve van Cƒi (bijvoorbeeld huisvesting, reprografie, telefooncentrale,
enzovoort). AfschrijvingenTot 1996 werden de benodigde gelden voor investeringen en voorzieningen
ten behoeve van de bedrijfsvoering door het Bestuursdepartement op kasbasis
bekostigd. Vanaf 1996 zal Cƒi door middel van afschrijvingen zelf voldoende
middelen voor haar investeringen moeten reserveren. Inventarisatie van de
vaste activa heeft geresulteerd in een berekening van een verwachte lineaire
afschrijving van gemiddeld f 5,5 miljoen per jaar. In 1996 is een inhaalafschrijving
gepleegd van f 1,4 miljoen. In de meerjarige lineaire afschrijving is
rekening gehouden met een vervanging van het Geïntegreerde Financiële
Informatiesysteem (GEFIS) in de jaren 1998–1999. VoorzieningenIn 1997 wordt rekening gehouden met mogelijke aanspraken op wachtgelden
in verband met de verwachte daling in de behoefte aan personele capaciteit
als gevolg van gewenste efficiency-verbeteringen. De grootte van de te vormen
voorziening is gelijk aan de te verwachte wachtgelduitgave in 1997 en daaropvolgende
jaren. Bij de bepaling van de hoogte van deze voorziening is alleen rekening
gehouden met de wachtgeldclaims die in 1997 ontstaan. Voor 1998 en verder
is nog geen rekening gehouden met dotaties omdat Cƒi met ingang van
1-1-1998 verantwoordelijk wordt voor de afwikkeling van alle met Cƒi-verwante
wachtgeldaanspraken. Wachtgeldaanspraken van voor 1-1-1996 worden nu nog door
het bestuursdepartement gehonoreerd. De beoogde overdracht van
verantwoordelijkheden zal gepaard gaan met een aanpassing van de balans en/of
exploitatie-cijfers in verband met de financiële consequenties hiervan. Opbrengsten derdenDe opbrengst van verkoop van informatie wordt geschat op f 0,2 miljoen.
Het betreft hier informatie die op verzoek beschikbaar wordt gesteld aan externe
organisaties als scholen, onderzoeksinstellingen, gemeenten en dergelijke.
In principe wordt bij verkoop van informatie marktconforme tarieven gehanteerd.
Hierop zijn twee uitzonderingen. Ten eerste wordt voor levering van informatie
die een onderdeel van de publieke taak van Cƒi vormt geen vergoeding
gevraagd. Ten tweede worden de resultaten van de IPTO-telling om-niet aan
het CBS ter beschikking gesteld. Dit wordt echter budgettair gecompenseerd
door het moederdepartement. RenteRente is berekend op basis van het gemiddelde verwachte saldo op de rekening
courant bij Financiën en de creditrente. Begroting van kapitaaluitgaven
en kapitaalontvangsten Cƒi (x f 1 000)Omschrijving1995199619971998199920002001Totaal
kapitaaluitgaven 8 9005 8005 0008 3006 7002 400        Uitgaven
onroerende goederen ––––––Uitgaven
overige kapitaalgoederen 8 9005 8005 0008 3006 7002 400Totaal
kapitaalontvangsten 9 6006 5005 5005 5005 5005 500        Investeringsbijdrage
van het departement 2 7007000000Toevoeging
aan liquide middelen 6 9005 8005 5005 5005 5005 500De kapitaaluitgaven zijn gebaseerd op een meerjarenraming van de vervangingsinvesteringen.De relatief hoge investeringen in 1999 hangt samen met de geplande vervanging
van het GEFIS. Met dit systeem wordt de begrotingsadministratie voor de programma-uitgaven
gevoerd. De vervanging is noodzakelijk in verband met de door middel van downsizing
van grote systemen gewenste efficiencyverbetering.Het totaal aan afschrijvingen is hoger dan de investeringen. Dit wordt
veroorzaakt door na 2001 geplande noodzakelijke vervangingsinvesteringen. Afschrijvingstermijnen, boekwaarden, afschrijvingen en
investeringenDe reeks ontrekkingen aan reserves is gelijk aan de meerjarenraming voor
de vervangingsinvesteringen. Het moment en de omvang van het bedrag van de
vervangingsinvestering worden bepaald door de historische aanschaffingsbedragen
en de levensduur van het betreffende actief. Voor de waarderingsgrondslagen
is het advies ingewonnen van een extern accountantsbureau.Bij de kapitaaluitgaven en -ontvangsten is nog geen rekening gehouden
met de kapitaalgoederen, die nu nog door het bestuursdepartement ter beschikking
worden gesteld. Hierbij moet worden gedacht aan meubilair, netwerk, en dergelijke
De financiering geschiedt door een onttrekking aan de financiële reserves,
die gelijk is aan de investeringen in hetzelfde jaar. De financiële reserves
worden opgebouwd uit de afschrijvingen vanaf 1996.  (
x f 1 000)InventarissenKantoor automatiseringBedrijfsvoering
softwareTotaalBoekwaarde 1/1/963 0003 2006 30412 504Mutaties
boekjaar 1996:         Investeringen1001 3907 3908 880Boekwaarde
verkopen0000Afschrijvingen1702 2334 4576 860     Boekwaarde
31/12/962 9302 3579 23714 524Mutaties
boekjaar 1997:         Investeringen03 9001 9005 800Boekwaarde
verkopen300*00300Afschrijvingen701 9333 4985 501     Boekwaarde
31/12/972 5604 3247 63914 523     Afschrijvingstermijn10
jaar3 jaar5 jaar * Dit betreft een verkoop in het kader van de decentralisatie huisvesting Aansluiting baten en lastenbegroting Cƒi en begroting
OCenWHet agentschap Cƒi voert een begroting op basis van het baten-
en lastenstelsel, het moederdepartement voert een begroting op basis van het
kasstelsel. Door dit verschil in uitgangspositie kan de begroting van baten
en lasten van Cƒi verschillen met de begroting van Cƒi in de
apparaatskostenbegroting van het ministerie van OCenW op kasbasis. De verschillen
in de begrotingen van 1996 en 1997 zijn te herleiden tot een drietal uitgaven
(op kasbasis) van het moederdepartement aan Cƒi die voor het agentschap
Cƒi geen baten vormen (volgens het baten en lastenstelsel). De eerste
uitgave betreft de eindejaarsmarge 1995–1996. De tweede uitgave betreft
de aflossing van de vordering Flankerend Beleid DI-impuls. De vordering betreft
de voorziening die in 1994 is getroffen voor de verwachte uitgaven aan de
decentralisatie van de huisvestingstaken. De vordering is opgenomen op de
beginbalans van Cƒi. De derde uitgave betreft de ontwikkelingsbijdrage
van het moederdepartement in de tweede release van het systeem Brin-Broi (Basis
registratie instellingen en Basis Registratie onderwijs inhoud) dat door Cƒi
van de IB-Groep is overgenomen. Het bovenstaande kan als volgt worden samengevat:  Omschrijving1996(x
f 1 000)1997(x f 1 000)Baten moederdepartement93 50082 800Eindejaarsmarge2 000 Ontwikkelingsbijdrage
Brin–Broi800700Aflossing vordering Flankerend Beleid
DI–implus3 0002 200   Kasstroom
OCenW99 30085 700RELATIE PRODUCTCATEGORIE EN KWALITEITDe kwaliteit van functioneren van Cƒi wordt gemeten door per productcategorie
prestatie-indicatoren te benoemen die zijn te normeren en waarvan de ontwikkeling
is te monitoren, de onderstaande indicatoren zijn in samenspraak tussen het
bestuursdepartement en Cƒi ontwikkeld.  Te
leveren productcategoriePrestatie-IndicatorMaatstafNulmeting
(realisatie 1995)Doel 19971. Uitvoering van regelingen: –
reguliere vergoedingen – aanvullende vergoedingen – geen
bekostigingRechtmatig = betrouwbaar juist 
volledig* Rechtmatigheid – % beroepen waarvoor wordt geschikt
of dat wordt verloren0,3%0,2%  – positief
oordeel AD bij controle van Cƒi-rekeningJaJa  –
oordeel bestuursdepartement over Cƒi-jaarverslag goed Tijdignaleving AWB – % tijdig genomen beslissingen tov totaal genomen
beslissingen83%90%     2. Informatievoorziening: –
aan onderwijsveldKlantgerichtheid* waardering Cƒi door
veld: – % schriftelijke klachten t.o.v. totaal aantal beslissingen 0,1% 0,1%  –
aantal ingestelde beroepen tegen genomen beslissingen1,0%0,9%  –
kwalitatief oordeel over de dienstverlening van Cƒi dat wordt verkregen
uit Cƒi–metrix6,37– aan ministerieBetrouwbaarheid*
positief oordeel velddirecties bij evaluatie protocolJaJa Tijdigheid*
levering informatie conform overeengekomen tijdpadenJaJa     3.
Overige productcategoriën: – compt. functie voor apparaatsuitgaven
ministerieRechtmatig = * betrouwbaar * juistpositieve
managementletter (uitgebracht door AD) over het functioneren van de comptabele
afdeling bij CƒiJaJaProductcategorieën en hun kostenOnderstaand overzicht maakt zichtbaar op basis van welk productievolume
en kosten per productcategorie het bestuursdepartement en Cƒi afspraken
maken over de uit te voeren taken.  Productcategorie1995
(in mln.)1996 (in mln.)1997 (in mln.)1998 (in mln.)1999
(in mln.)Volume kengetallenReguliere bekostiging52,4 (85 000) (7 500)47,6 (87 000) (7 500)41,0 (87 000) 
(7 500)43,3 (87 000) (7 500)42,2 (
87 000) (7 500)aangegane
verplichtingen correspondentieNiet-reguliere bekostiging18,0 
(51 000) (1 800)16,7 (44 000) 
(1 800)15,5 (44 000) (1 800)16,2 (44 000) 
(1 800)15,9 (44 000) (1 800)aangegane
verplichtingen correspondentieNiet-bekostigingsbeslissingen9,8 (1 400) (
350) ( 700)11,1 (1 600) ( 400) (
700)10,5 (1 600) ( 400) ( 700)10,3 (1 600) (
400) ( 700)10,0 (1 600) ( 400) (
700)beroepen bezwaarschriften correspondentieInformatievoorziening
aan bestuursdepartement5,0 (10)5,1 (10)4,8 
(10)4,7 (10)4,6 (10)afnemende
directiesInformatievoorziening aan veld7,7 
(84 000) (30 000)8,4 (72 000) (30 000)7,9 (72 000) 
(30 000)7,7 (72 000) (30 000)7,5 (72 000) (30 000)telefoongesprekken
informatieleveringenInformatie/gegevens-levering aan derden2,4 (500)2,7 (600)2,6 (600)2,5 
(600)2,4 (600)leveringenUitvoering
regeling «derden»1,1 (2 300)1,1 (2 300)–––instroomtoetsenComptabele
functie APK bestuursdepartement0,9 (25 000)0,9 (25 000)0,8 (25 000)0,8 (25 000)0,8 
(25 000)betalingenINFRA-begrotingsverant–woordelijkheid1,11,2–––n.v.t.Totaal98,494,883,185,583,4 Toelichting bij de productcategorieën en hun kosten Algemeen 1.De in het overzicht gepresenteerde Cƒi
cijfers zijn een indicatie, vastgesteld op basis van huidige inzichten en
aannames ten aanzien van (verwachte) produktie-omvang versus capaciteitsbeslag
en inzet geautomatiseerde hulpmiddelen. Door het stap voor stap verbeteren
van de inrichting van de planning- en controlfunctie zal het inzicht in en
de beheersing van de kosten toenemen. Dit betreft onder andere het inzicht
in de verhouding tussen de vaste en de variabele kosten per productcategorie,
zodat duidelijker wordt hoe de kosten van Cƒi zich gedragen bij uitbreiding
of afname van het takenpakket van Cƒi.In de loop van de komende begrotingscyclus
komt een kosteninformatie model beschikbaar waarmee een eerste stap wordt
gezet om het beoogde inzet te verkrijgen.2.Efficiency-winsten zijn in 1996
met name behaald op de kosten van automatisering. Als gevolg hiervan zijn
de reguliere bekostiging en niet-reguliere bekostiging in 1996 aanzienlijk
goedkoper geworden.3.De kostprijzen zijn berekend met behulp
van het in 1995 ontwikkelde kostenverdeelmodel. Dit model is door de Accountantsdienst
getoetst en goedgekeurd. Toepassing van dit model na de ingrijpende reorganisatie
van 1/1/96 heeft geleerd dat de uitkomsten sterk worden beïnvloed door
de nieuwe organisatiestructuur. De uitkomsten zijn te onzuiver om een goede
indicatie te geven van de vaste en variabele kosten per produktcategorie.
In afwachting van het nieuw te ontwikkelen Cƒi-kosteninformatiemodel
(verwachte oplevering; najaar 1996) is volstaan met het verschaffen van inzicht
in de kosten per produktcategorie. Per produktcategorieOnderstaand wordt ingegaan op mutaties in de totale kosten per productcategorie
(= niet de kostprijs per productcategorie). Aanleiding hiervoor is dat in
het op dit moment gehanteerde kostprijsmodel een groot deel van de kosten
een van het productievolume onafhankelijk gedrag vertoont. Verdere verfijningen
in het kostprijsmodel worden nog aangebracht. 1. Reguliere bekostigingDit betreft de basisbekostiging voor personeel en materieel voor scholen
voor primair en voortgezet onderwijs, instellingen voor vervolgonderwijs (een
en ander gebeurt op basis van Wet- en Regelgeving en Algemene Maatregelen
van Bestuur).De kosten van deze produktcategorie dalen in 1996 sterk: vooruitlopend
op de decentralisatie van de bekostiging van de huisvesting per 1 januari
1997 naar de gemeenten worden vacatures niet meer vervuld. Daarnaast vinden
besparingen op de automatiseringskosten plaats. Het betreft dan met name het
bekostigingssysteem voor het basisonderwijs (WBO) en het systeem voor de begrotingsadministratie
(GEFIS).De verdere daling in 1997 wordt bereikt door enerzijds de definitieve
decentralisatie van de bekostiging van de huisvesting per 1 januari 1997 naar
de gemeenten. Anderzijds worden doelmatigheidsverbeteringen verwacht in de
uitvoering van de bij Cƒi belegde werkzaamheden (deze zijn reeds eerder
onder het kopje «beoogde doelmatigheidsverbeteringen» besproken).
Met name door het downsizen van systemen, het verbeteren van de infrastructuur
en het toepassen van de principes van business-proces-reengineering wordt
er naar gestreefd om de behoefte aan materiële en personele capaciteit
te laten afnemen. Ook komt in de jaren 1998 en 1999 tot uitdrukking dat het
tegelijkertijd in produktie zijn van zowel de oude als nieuwe systemen een
tijdelijke maar noodzakelijke stijging van de kostprijzen tot gevolg heeft.
Het verloop door de jaren heen geeft aan dat ook hier eerst geïnvesteerd
dient te worden waarna een verdere daling van de prijzen mogelijk wordt. 2. Niet-reguliere bekostigingDit betreft aanvullende bekostiging met betrekking tot doelgroepen, beleidsthema's,
bijzondere omstandigheden en incidentele uitgaven (een en ander gebeurt op
basis van publikaties in OCenW-regelingen en beleidsbeslissingen van de velddirecties).Voor een toelichting op de verwachte efficiëncyverbeteringen wordt
verwezen naar de productcategorie «regulier bekostiging». 3. Niet-bekostigingsbeslissingenHierbij gaat het om het nemen van niet bekostigingsbeslissingen, het voeren
van verweer naar aanleiding van bekostigings- en niet bekostigingsbeslissingen,
en bijdragen aan het totstandkomen van wet- en regelgeving.De stijging van de kosten in 1996 wordt met name verklaard door de verwachte
toename van het aantal beroepen. 4. Informatievoorziening BestuursdepartementOp basis van jaarlijks opgestelde protocollen levert Cƒi informatie
aan de diverse onderdelen van het Bestuursdepartement. Ook wordt informatie
geleverd op basis van ad hoc vragen. 5. Informatievoorziening veldHet geven van informatie over wet- en regelgeving in het algemeen en de
toepassing van bekostigingsvooorwaarden in het bijzonder. Cƒi heeft
voor dit doel ondermeer een telefonische informatiedienst ingesteld.Om het aantal telefoongesprekken terug te dringen is in een aantal gevallen
gewerkt met proefzendingen. Dit heeft daadwerkelijk geleid tot minder telefonische
bevraging. De kosten stijgen hierdoor op de korte termijn. Op de lange duur
echter zullen de kosten kunnen dalen. De stijging van de kosten van 1995 heeft
betrekking op het toerekenen van de kosten van informatieleveringen aan het
onderwijsveld. 6. Informatie/gegevenslevering aan derdenCƒi levert op verzoek aan derden informatie tegen marktconforme
tarieven. 7. Uitvoering regelingen «derden»Betreft de uitvoering van werkzaamheden voor het Participatiefonds. 8. Comptabele functie apparaatsuitgaven BestuursdepartementBetreft het uitvoeren van de comptabele functie voor de apparaatsuitgaven
van het Bestuursdepartement. 9. INFRA-begrotingsverantwoordelijkheidBetreft begrotingsverantwoordelijkheid voor de bekostiging van huisvestingsvoorzieningen
in primair, voortgezet en beroepsonderwijs en de volwasseneducatie.Met de decentralisatie huisvesting per 1/1/97 komt ook deze productcategorie
te vervallen. AGENTSCHAP RIJKSARCHIEFDIENST(x f 1000,-) 2.Agentschap
RijksarchiefdienstArt.Omschrijving1997 Totale baten38 210 Totale
lasten38 210 Saldo van baten en lasten0 Totale
kapitaalontvangsten3 100 Totale kapitaaluitgaven3 1001. Profiel van de Rijksarchiefdienst 1.1. Producten en diensten van de RijksarchiefdienstDe taken van de Rijksarchiefdienst, zoals hieronder beschreven, zijn het
resultaat van wettelijke voorschriften en bestuurlijke noodzaak. Wettelijk
geregeld zijn het beheer van de archiefbescheiden van rijk, provincies en
zelfstandige bestuursorganen en het toezicht op het beheer van archiefbescheiden
van rijk en zelfstandige bestuursorganen die nog niet naar rijksarchiefbewaarplaatsen
zijn overgebracht. In de loop der jaren heeft zich een goed werkende productieketen
ontwikkeld van behouden, bewerken en benutten van archiefbescheiden. De daarbij
opgedane kennis en bekwaamheden worden ook ingezet voor het ontwikkelen van
producten met toepassing ook buiten de Rijksarchiefdienst. De samenhang tussen
de verschillende taken is voor het functioneren van de Rijksarchiefdienst
essentieel. Het is een voorwaarde voor het leveren van hoogwaardige diensten
binnen en buiten de overheidsorganisatie.Tot de producten en diensten van de Rijksarchiefdienst worden gerekend: I. ARCHIEFBEHEER a. ToezichtIn de Archiefwet is de Rijksarchiefdienst de taak opgedragen om toezicht
te houden op het beheer van de archiefbescheiden van de rijksoverheid en zelfstandige
bestuursorganen die (nog) niet naar een archiefbewaarplaats zijn overgebracht.
Het doel van dit toezicht is het veilig stellen van het voor permanente bewaring
bestemde gedeelte van die archiefbescheiden.De producten die uit deze functie voortkomen zijn:•onderzoeksrapporten
ten aanzien van (aspecten van) de informatievoorziening/het archiefbeheer
bij de overheid (toezicht ingevolge art. 25 van de Archiefwet 1995);•(jaar)verslag
aan de Minister (artikel 19 van het Archiefbesluit);•adviezen ten aanzien
van aanwijzingen aan rijksoverheidsorganen en zelfstandige bestuursorganen
in de zin van de Archiefwet 1995 (artikel 24). b. Collectievorming van archiefbescheidenDe Rijksarchiefdienst neemt ingevolge artikel 12 van de Archiefwet 1995
archieven over van overheidsorganen. Particuliere archieven worden overgenomen
indien zij een waardevolle aanvulling vormen op het overheidsarchief (Nota
archiefbeleid). Het product is de collectie van archieven. c. Materieel beheer van archiefbescheidenDe Rijksarchiefdienst beheert archiefbescheiden van de rijksoverheid,
zelfstandige bestuursorganen, provincies en particulieren met het doel deze
te behouden voor de huidige en toekomstige gebruiker.De diensten die onder het materieel beheer vallen zijn:–het zorgdragen
voor optimale bewaaromstandigheden;–de adequate (her)verpakking van
archiefbescheiden;–substituering/schaduwverfilming van archiefbescheiden;–de
conservering en het restaureren van archiefbescheiden. II. ARCHIEFBENUTTING a. Het toegankelijk maken van de beheerde collectieDe door de Rijksarchiefdienst beheerde archiefbescheiden moeten, om het
benutten (gebruiken) ervan mogelijk te maken en te optimaliseren, voldoende
ontsloten zijn. Daartoe moeten ze bewerkt worden.De producten zijn:–archievenoverzichten;–inventarissen;–indexen;–gidsen
ten behoeve van specifiek gebruik. b. DienstverleningDoel van het behouden en bewerken van de archieven is het benutten ervan
mogelijk te maken. Dit betekent dat burgers en instellingen in staat gesteld
worden zelf kennis te nemen van de inhoud van de archiefbescheiden. Dit geschiedt
zowel van uit het oogpunt van de openbaarheid van bestuur als van de toegang
tot het cultureel erfgoed.De diensten die hierbij horen zijn:–faciliteiten voor het traceren
en raadplegen van de archiefbescheiden;–het behandelen van telefonische
en schriftelijke aanvragen om informatie uit archieven;–het vervaardigen
van reproducties van archiefbescheiden op verzoek van klanten. c. Educatieve activiteitenNaast het directe gebruik van archieven worden archieven ook indirect
gebruikt. Van indirecte benutting is sprake wanneer bijvoorbeeld het publiek
kennis neemt van gepubliceerde archiefbescheiden of van de resultaten van
archiefonderzoek.De diensten die geleverd worden in dit kader zijn:–het geven van
cursussen en colleges;–het organiseren van tentoonstellingen, studiedagen
en rondleidingen;–het verrichten van grondslagonderzoek en het verzorgen
van publicaties. III. ONDERZOEK EN ONTWIKKELINGOm zijn taken goed te kunnen verrichten voert de Rijksarchiefdienst een
aantal «research and development»-projecten, sommige in internationale
samenwerking, uit. De resultaten van deze projecten overstijgen het belang
van de eigen dienst. Er bestaat in binnen- en buitenland belangstelling voor.De Rijksarchiefdienst heeft momenteel op de volgende terreinen als zodanig
te karakteriseren projecten onderhanden:–op het gebied van de selectie,
substitutie en overbrenging van archiefbescheiden in het kader van de invoering
van de verkorting van de overbrengingstermijn (PIVOT);–op het gebied
van de digitalisering van overheidsinformatie (digitale gegevensbestanden)
bij overheidsorganen;–op het gebied van de massaconservering van papier
in verband met de verzuringsproblematiek;–op het gebied van de inzet
van informatietechnologie bij ontsluiting en ter beschikking stelling van
de papieren en digitale archieven. IV. BELEID EN WETGEVINGDe Rijksarchiefdienst vormt voor de minister een belangrijk instrument
om het archiefbeleid vorm te geven. In dat verband levert de Rijksarchiefdienst
een bijdrage aan het cultuurbeleid van de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen. Diensten die geleverd worden op dit gebied zijn:–adviezen
vanuit eigen deskundigheid ten aanzien van het archiefbeleid op bijvoorbeeld
het gebied van onderwijs en cultuur;–vervaardiging van (concept) nadere
regelgeving en voorlichtingsmateriaal op het gebied van de Archiefwet 1995;–deelname
namens Nederland aan internationale gremia als de «International Council
on Archives». 1.2. Agentschap Rijksarchiefdienst – Sturingsrelaties met het moederdepartementDe ontvlechting tussen moederdepartement en agentschap vindt haar weerslag
in de managementcontracten die ingevolge artikel 6 van het Statuut Agentschap
Rijksarchiefdienst (Stcrt. 1566, 34) opgesteld worden. Hierin wordt op basis
van de taken en doelstellingen vastgelegd wat het agentschap aan producten
en diensten in een af te spreken periode zal leveren. In het contract worden
de afspraken vastgelegd over de hoeveelheid diensten en producten die het
departement af zal nemen. De toetsing hiervan vindt plaats door middel van
rapportages en regelmatig overleg. Gestreefd wordt naar een steeds directer
koppeling tussen prijs en product.Zowel budgettair als inhoudelijk worden de onderhandelingen binnen het
departement sedert de start van het agentschap primair gevoerd met de directie
Cultureel erfgoed van het Directoraat-Generaal Cultuur. – Sturingsrelaties binnen de eigen dienstonderdelenDe dienst bestaat uit een Centrale Directie en de Rijksarchieven, gevestigd
in alle provinciehoofdsteden. Aan het hoofd van het agentschap staat de Algemene
Rijksarchivaris. Mede als gevolg van de agentschapsstatus zal– vanaf
1997 het toezicht op het archiefbeheer als landelijke functie worden uitgevoerd.
Daarmee zal er op functioneel en organisatorisch gebied een
maximale afstand zijn gecreëerd tussen de adviserende taak op het gebied
van het archiefbeheer en informatievoorziening en het wettelijk toezicht;–aanvullende,
uit de adviserende taak voortvloeiende, taken op het terrein van archiefbeheer
gecoördineerd worden vanuit een landelijke functie RAD-beheer;–de
Centrale Directie in 1997 gereorganiseerd zijn.Sinds 1994 wordt gewerkt met ondernemingsplannen van de dienstonderdelen
als basis voor de planning en controlcyclus. Op basis van de hiermee opgedane
ervaring is eind 1995 parallel aan – en in afstemming met – het
contract met het moederdepartement een kader voor sturing, budgettering en
kengetallen vastgesteld. Basis hiervoor vormen de onder 1.1. genoemde producten
en diensten. Dit vastgestelde kader is leidraad bij de verdere verfijning
van de planning en controlcyclus.Uitgangspunten daarvoor zijn:–de volledige afstemming met het contract
met het moederdepartement en eventuele andere opdrachtgevers;–eenduidigheid
en vergelijkbaarheid van producten/diensten teneinde maximale doelmatigheidswinst
te verkrijgen;–de integrale kostprijzen per product/dienst.Met een verfijnder planning en controlcyclus kan er flexibeler en doelmatiger
worden ingespeeld op vraag naar productvernieuwing, diensten voor derden en
mogelijkheid van het gebruik van informatietechnologie voor het beheren en
benutten van archiefbescheiden.De versterking van de bedrijfsvoeringsfunctie wordt verder vormgegeven–op
centraal niveau door verfijning van de planning en controlcyclus–bij
de dienstonderdelen door hogere eisen te stellen aan de bedrijfsvoeringsfunctie
en door uitbreiding van de bemensing van de dienstonderdelen ten behoeve van
het financieel beheer.Dit is mogelijk geworden door de overheveling van middelen van het moederdepartement
die in 1996 haar beslag heeft gekregen.Voorgaande verbeteringen zullen de komende jaren tot uitdrukking komen
in aangescherpte kengetallen, waarmee de verbetering in doelmatigheid verder
zichtbaar zal worden.Met het opstellen van de openingsbalans per 1 januari 1996 is de implementatie
van het stelsel van baten en lasten voor de financiële administratie
afgerond. Hiermee is aan een andere voorname voorwaarde voldaan om daadwerkelijk
bedrijfsmatig aan het werk te gaan en te kunnen sturen op efficiency zonder
hinder te ondervinden van jaargrenzen. – SamenwerkingsverbandenEr zijn inmiddels verschillende vormen van samenwerking gestart met gemeentelijke
archiefdiensten en andere instellingen. Zo worden de diensten van het gemeentearchief
en rijksarchief Utrecht geïntegreerd in één dienst en het
gemeentearchief en rijksarchief Groningen verenigd in één gebouw.Voorbereidingen worden getroffen om op het terrein van benutting en beheer
van het digitale culturele erfgoed een samenwerkingsverband tussen Rijksarchiefdienst,
Kring van Archivarissen van Lagere Overheden, Landelijk Overleg Provinciale
Archiefinspecteurs, Koninklijke Bibliotheek, Rijksdienst voor Kunsthistorische
Documentatie, Internationaal Instituut voor de Sociale Geschiedenis, Instituut
voor de Nederlandse Geschiedenis, het Centraal Bureau voor Genealogie en anderen
op te starten.De staatssecretarissen van de ministeries van Binnenlandse Zaken en Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen hebben in 1995 het project «Duurzame Digitaliteit»
gestart. De Rijksarchiefdienst speelt in dit project namens het moederdepartement
de hoofdrol als partner van Binnenlandse Zaken. 2. Middelen van de RijksarchiefdienstDe Rijksarchiefdienst heeft in het kader van de Cultuurnota 1997–2000
een beleidsplan ingediend, «De Muren Geslecht». Hierin is de invulling
van de taken van de Rijksarchiefdienst voor de periode 1997–2000 uitgewerkt,
begroot en vertaald in een offerte van f 184 900 000. Met name
de ontwikkelingen op technologisch gebied zijn voor de Rijksarchiefdienst
van strategisch belang. De Rijksarchiefdienst moet immers ook in de toekomst
in staat blijven het archief van de overheid te beheren. Dit zal door burgers –
zowel in het licht van de openbaarheid als ten behoeve van het kennisnemen
van cultureel erfgoed – benut moeten kunnen blijven worden. Naast een
nog steeds groeiend papieren archief zal ook het digitale erfgoed beheerd
gaan worden. Dit betekent dat de Rijksarchiefdienst voor grote investeringen
staat in de eigen infrastructuur, met grote consequenties voor de organisatie.De voornaamste opdrachtgever van de Rijksarchiefdienst is het moederdepartement.
Voor de periode 1997–2000 wordt op dit moment een managementcontract
opgesteld. Voor 1997 zal er voor een totaal bedrag van f 38 210 000
aan producten en diensten uit het genoemde beleidsplan geleverd worden. Uiteraard
wordt hierbij rekening gehouden met het omtrent de Rijksarchiefdienst omschrevene
in de Cultuurnota 1997–2000 die gelijktijdig met deze begroting aan
de Kamer aangeboden is.Een ander deel van de inkomsten wordt gegenereerd bij klanten die betalen
voor levering van bepaalde diensten. De opbrengsten hieruit worden voor 1997
begroot op f 1 770 000 . Deze inkomsten zullen tevens op de
in het beleidsplan genoemde producten en diensten ingezet gaan worden.Om de gestelde doelen te kunnen bereiken zal de kostprijs per product
de komende jaren omlaag gebracht worden. Hiermee zal enerzijds meer product
geleverd kunnen worden en anderzijds gepoogd worden ruimte te creëren
om de ingrijpende taakverzwaring voor een deel te kunnen bekostigen. Met andere
woorden de traditionele taken zullen goedkoper uitgevoerd worden zonder aan
kwaliteit in te boeten en de aldus door doelmatiger werken gewonnen middelen
(personeel en/of materieel) zullen worden aangewend om de traditionele dienstverlening
te verbreden en de uitdagingen die de digitale taakuitbreiding met zich meebrengt
te lijf te gaan. De begroting van baten
en lasten van het agentschap Rijksarchiefdienst (bedragen x f 1 000) Codering 1995199619971998199920002001econ.funct.Totale
baten 35 90438 21038 41038 69038 96038 96012.308.1Opbrengsten
derden 1 6101 7701 9702 2502 2502 520  Opbrengsten
departement 34 29436 44026 44036 44036 44036 440  rente 000000  Buitengewone
baten 000000            Totale
lasten 35 90538 21038 41038 69038 96038 960  apparaatskosten       16.108.1personeel 24 52524 52524 52524 52524 52524 525  materiëel 10 27911 58511 78512 06512 33512 335  rente 000000  afschrijvingen         materiëel 1 1002 1002 1002 1002 1002 100  immaterieel 000000  dotaties
aan voorzieningen 000000  buitengewone
lasten 000000  Saldo van
baten en lasten 000000  De begroting van kapitaaluitgaven
en -ontvangsten van het agentschap Rijksarchiefdienst (bedragen x f mln) 1995199619971998199920002001totale
kapitaaluitgaven 5 1803 1003 1003 1003 1003 100uitgaven
onroerende goederen 000000uitgaven
kapitaalgoederen aflossingen 5 1803 1003 1003 1003 1003 100        totale
kapitaalontvangsten 5 1803 1003 1003 1003 1003 100investeringsbijdrage
departement 4 0801 0001 0001 0001 0001 000leningen
departement 000000toevoeging
aan liquide middelen 1 1002 1002 1002 1002 1002 100Toelichting per post Lasten PersoneelskostenDit betreft de via de salarisadministratie (RCC-Assist) uit te betalen
salarissen en sociale lasten. Deze kosten zijn begroot gebaseerd op de bezetting
van de formatie in 1996, inclusief PIVOT-medewerkers en de in het kader van
het Deltaplan Cultuurbehoud aangestelde zeven behoudsmedewerkers.De formatie bedraagt 347 fte's. Als gevolg van een restrictief vacaturebeleid
bedraagt de bezetting per 1 april 1996 327 fte's. Het restrictieve vacaturebeleid
zal worden voortgezet.Per 1 januari 1996 is de formatie van de Rijksarchiefdienst in het kader
van eerdergenoemde taakoverdracht ter versterking van de bedrijfsvoering uitgebreid.
Tegelijkertijd is de formatie van het moederdepartement navenant verkleind.In verband met de verkorting van de overbrengingstermijn worden door alle
ministeries, de Eerste en Tweede Kamer, de Raad van State en de Algemene Rekenkamer
formatieplaatsen (in totaal 20,5 fte over de periode 1994–2001) overgeheveld
naar de Rijksarchiefdienst. Realisering hiervan vindt plaats per zorgdrager
na effectuering van de inhaaloperatie, waarna de begroting zal worden bijgesteld.In onderstaande tabel is de prognose van de personeelsbezetting van de
Rijksarchiefdienst in de periode 1996–2001 opgenomen, waarbij een onderscheid
is gemaakt tussen formatieve en niet-formatieve full time equivalenten (fte's). Overzicht personeelssterkte
agentschap RijksarchievendienstOrganisatie-eenheidWerkelijke bezettingPersoneelsomvang   1-4-1996199619971998199920002001Taakomschrijving       Lager
personeel117117117117117117117Middelbaar
personeel148150152154156158160Hoger
personeel62626262626262 327329331333335337339        Niet-formatief
personeel102908580757065Totaal429419416413410407404Niet-formatieve krachten werden tot halverwege de jaren tachtig veelal
zonder doorberekening van kosten aan de Rijksarchiefdienst ter beschikking
gesteld. Met name als gevolg van aanscherping van de eisen en toenemende (beperkte)
kostendoorberekening is het aantal daarna aanmerkelijk teruggelopen. Voorzien
wordt een verdere daling van het aantal niet-formatieve krachten. Zo brengt
de afschaffing van de dienstplicht met zich mee dat het niet meer mogelijk
is om een beroep te doen op erkend gewetensbezwaarden.Gezien het belang van de inbreng van niet-formatieve medewerkers, zij
worden inmiddels ook ingezet op de kerntaken, zal het moeilijk worden om het
productie- en dienstverleningsniveau te handhaven. Voor een deel zal dit worden
opgevangen door gebruik te maken van nieuwe regelingen, voor een ander deel
wordt en zal de verkregen efficiencywinst hiervoor de oplossing (moeten) bieden. Materiële kostenDeze post omvat alle lopende exploitatiekosten van de Rijksarchiefdienst.
De kosten bestaan uit de directe kosten voor de producten en diensten, alsmede
de indirecte kosten voor de huisvesting en organisatie.De huisvestingskosten betreffen de kosten van exploitatie en klein onderhoud
van de gebouwen. Binnen het hoofdstuk Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer, onderdeel Rijksgebouwendienst, zijn de overige huisvestingskosten
(met name investeringen en groot onderhoud〉 opgenomen. Deze kosten zijn
nog niet opgenomen in de integrale kostprijs van de producten en diensten.
Hierover zal in de komende jaren duidelijkheid komen. Hieropvolgend zullen
zij minimaal fictief in de prijzen worden verdisconteerd.In het kader van het Deltaplan Cultuurbehoud worden in alle rijksarchieven
luchtzuiveringsinstallaties geplaatst. Dit verloopt volgens het programma
beleidsintensiveringen verzuring-archieven. In 1997 zullen nog installaties
in het rijksarchief Noord-Brabant en Flevoland geplaatst worden. Het programma
wordt afgerond met de plaatsing in de rijksarchieven in Zeeland en Groningen,
als onderdeel van de nieuwbouw. De installaties veroorzaken een stijging van
de exploitatiekosten. Deze kosten zullen worden gedekt uit de middelen die
voor de Rijksarchiefdienst beschikbaar zijn ten behoeve van effectgerichte
maatregelen tegen verzuring. Steeds zal op het moment dat duidelijkheid bestaat
over de met de investering gemoeide exploitatieverhoging, de kostprijs van
de eraan gerelateerde producten/diensten worden aangepast. In
het managementcontract is vastgelegd dat deze tussentijdse prijsverhogingen
direct kunnen worden doorberekend. De begroting zal in die gevallen navenant
worden aangepast.De post organisatiekosten betreft bureau-, reis- en kantoorautomatiseringskosten. AfschrijvingenMet ingang van 1996 worden de afschrijvingen op de bedrijfsinventaris
begroot. In 1995 heeft een taxatiebureau daartoe een taxatie van de bedrijfsinventaris
gedaan en een berekening gemaakt van de afschrijvingslasten. In de openingsbalans
per 1 januari 1996 – die uitgaat van de systematiek van afschrijven
en reserveren – is het resultaat hiervan gepresenteerd. Deze openingsbalans
laat zien dat er een inhaalafschrijving gepleegd moet worden van f 19
miljoen. De huidige inventaris vergt dat jaarlijks rekening moet worden gehouden
met afschrijvingskosten ter grootte van f 3 miljoen. In de voorliggende
begroting zijn de afschrijvingslasten gedeeltelijk verwerkt. De komende tijd
zal bezien worden hoe deze – uit de overgang van kas- naar baten-lastenstelsel
voortvloeiende – problematiek zodanig opgelost kan worden dat aan de
eisen van het voeren van een bedrijfseconomische boekhouding kan worden voldaan.De volgende afschrijvingstermijnen worden gehanteerd:  Kantoormeubilair10
jaarAutomatiseringsapparatuur3 jaarSoftware3 jaarDepotinrichting:
vaste stellingen25 jaarverrijdbare stellingen15 jaarApparatuur
verfilming en fotografie5 jaarApparatuur conservering en restauratie10
jaarReaders en readerprinters5 jaarInrichting studiezaal10
jaarBij vernieuwings- of uitbreidingsinvesteringen zal steeds met de exploitatiegevolgen
inclusief afschrijvingen rekening worden gehouden. RenteOver een positief saldo op de rekening-courant met het ministerie van
Financiën wordt een rentevergoeding gegeven, bij een negatief saldo wordt
rente in rekening gebracht. Deze post is «pm» opgenomen. Baten Opbrengsten van derdenIn onderstaande tabel is het aandeel in de baten dat verkregen wordt van
derden toegelicht.   1995199619971998199920002001Terbeschikking
stellen depot 440500600600600600Dienstverlening
studiezaal 450480520690850850Faciliteiten
gebouwen 630640650660670670Overige
dienstverlening 90150200300400400Totale
opbrengsten van derden 1 6101 7701 9702 2502 5202 520Ter beschikking stellen depotsTijdelijk beschikbare capaciteit in de depots wordt tegen vergoeding beschikking
gesteld aan derden. Dienstverlening studiezaalDe in een rijksarchief berustende archiefbescheiden kunnen op grond van
de Archiefwet kosteloos worden geraadpleegd. Slechts voor het maken van reproducties
en verstrekken van nadere inhoudelijke inlichtingen worden de kosten doorberekend. Faciliteiten gebouwEnkele rijksarchieven beschikken over faciliteiten voor bezoekers in de
vorm van een koffie- dan wel uitgebreidere restauratievoorziening. Het Rijksarchief
Noord-Brabant heeft ook een parkeerterrein waar bezoekers tegen betaling kunnen
parkeren. Overige dienstverleningDoor de Rijksarchiefdienst uitgebrachte publicaties, bijvoorbeeld inventarissen
en gidsen, worden tegen de kostprijs van het drukken en vermenigvuldigen verkocht
aan bezoekers.Daarnaast is inmiddels een begin gemaakt met het inspelen op een groeiende
vraag naar het verlenen van diensten aan derden. Het verlenen van dergelijke
betaalde dienstverlening is mogelijk geworden vanwege de agentschapsstatus.
De verwachting is dat deze opbrengsten een – de komende jaren stijgende –
bijdrage zullen gaan leveren aan het bereiken van de gestelde doelen.Het betreft specifiek advisering over en de uitvoering van restauratiewerkzaamheden,
tijdelijke opslag en bewerking van archieven en advisering inzake de inrichting
van de (documentaire) informatievoorziening aan instellingen die (nieuw) onder
de Archiefwet 1995 vallen.De diensten worden tegen kostendekkende en niet-concurrentieverstorende
tarieven geleverd. De tarieven zijn gebaseerd op de kosten zoals deze in de
administratie van de Rijksarchiefdienst zijn opgenomen. De wijze van doorberekening
van indirecte kosten van verzekeringspremies, huur, accountantskosten etc.
is in ontwikkeling.In de loop van 1996 wordt een standpunt verwacht van de Belastingdienst,
Eenheid Grote ondernemingen, ten aanzien van de BTW-positie van de Rijksarchiefdienst. Opbrengsten van het moederdepartementDe afspraken over door de Rijksarchiefdienst te bereiken resultaten en
de betaling die daarvoor vanuit de rijksbegroting beschikbaar wordt gesteld
zijn voor 1996 in een management-contract vastgelegd. Voor de periode
1997–2000 zal in 1996 nog een meerjarig managementcontract worden gesloten.
Hierin zijn de diensten en producten die de Rijksarchiefdienst aan het moederdepartement
over de genoemde periode zal leveren opgenomen. De eerder aangehaalde verfijning
van het planning en control instrumentarium en verdere ontwikkeling van het
managementcontract zullen er de komende jaren toe leiden dat:–waar mogelijk
in volgende te sluiten managementcontracten naast aantallen ook integrale
kostprijzen per item van geleverde diensten en producten zullen worden opgenomen;–er
lump sum bedragen zullen worden opgenomen ten behoeve van bijvoorbeeld onderzoeksprojecten
en bijdragen aan beleid waarvoor geen specifieke productkosten kunnen worden
berekend.In de vermelde opbrengsten zijn de vergoedingen opgenomen voor de genoemde
R&D-projecten. Tevens is opgenomen het deel van het Deltaplanbudget waarmee
de Rijksarchiefdienst achterstanden in de conservering zal wegwerken. KapitaaluitgavenDe kapitaaluitgaven richten zich in het huidige begrotingsvoorstel op
de vervangingsinvesteringen die in het kader van de exploitatie zullen moeten
worden gedaan, de investeringen als gevolg van eerste inrichting en investeringen
ten behoeve van de vernieuwing op het gebied van de informatietechnologie.De vervangingsinvesteringen zijn begroot op basis van een berekening van
de herinvesteringslasten door een extern taxatiebureau, inclusief BTW.De investeringen die als gevolg van nieuw- en verbouw moeten worden gedaan
betreffen de eerste inrichting en niet de investeringen in de gebouwen zelf.
Deze laatste worden in de begroting van het ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, onderdeel Rijksgebouwendienst, opgenomen.
De investeringsbijdrage van f 1 miljoen per jaar is specifiek bestemd
voor de eerste inrichting in de rijksarchieven Groningen, Zeeland en het hulpdepot
te Schaarsbergen.De voor de ontwikkeling in de informatietechnologie benodigde vernieuwingsinvesteringen
hebben betrekking op een netwerkinfrastructuur, in eigen beheer te ontwikkelen
applicatiesystemen en een omgeving voor digitale archieven met bijbehorende
soft- en hardware. De komende vier jaren zal – in nauwe samenwerking
met partners – geleidelijk aan uitbouw, vervanging en vernieuwing gewerkt
worden. In het beleidsplan «de Muren Geslecht» is hiertoe een
investeringsschema opgenomen met een bedrag f 21 miljoen om adequaat
in te kunnen spelen op de eisen die de moderne informatiemaatschappij stelt. KapitaalontvangstenDe kapitaaluitgaven worden gefinancierd vanuit een toevoeging aan de liquide
middelen voor de afschrijvingen en een investeringsbijdrage door het ministerie. 3. Prestaties en kengetallenDe kosten van de Rijksarchiefdienst kunnen worden gerelateerd aan de prestaties.
Ze laten zich uitdrukken in de volgende kengetallen. Kengetallen producten
en diensten agentschap Rijksarchiefdienst 1995199619971998199920002001Kosten
archiefbeheer (x f 1 000) 8 0448 3508 3908 4608 5108 510Kosten
collectie vorming en inspectie 3 1483 2703 2803 3103 3303 330Kosten
materieel beheer 4 8965 0805 1105 1505 1805 180        meters
archiefbestand in beheer 179 000186 000192 000198 000204 000204 000Kosten
per meter in beheer 454544434242        Overige
indicatoren archiefbeheer       Stuks overige archiefbescheiden 700 000710 000720 000730 000740 000740 000Meters
materieel beheer 16 50016 50016 50016 50016 50016 500Stuks
materieel beheer 50 00050 00050 00050 00050 00050 000        Kosten
archiefbenutting 11 89112 33012 41012 50012 58012 580Kosten
toegankelijk maken archieven 4 8965 0805 1105 1505 1805 180Kosten
dienstverlening publiek 4 1974 3504 3804 4104 4404 440Kosten
educatieve activiteiten 2 7982 9002 9202 9402 9602 960        Aantal
raadplegingen archiefbescheiden 1 029 0001 081 5001 137 5001 190 0001 119 0001 119 000Kosten
per raadpleging 121111111111        Overige
indicatoren archiefbenutting       Aantal gebruikers 36 00038 50040 50042 50042 50042 500Aantal
bezoeken 147 000154 500162 500170 000170 000170 000Meters
toegankelijk maken 4 5004 5004 5004 5004 5004 500        Kosten
Research & Development 790790790790790790Beleid
en wetgeving 140140140140140140Overige
indirecte kosten 15 03916 60016 68016 80016 94016 940        Totale
kosten 35 90438 21038 41038 69038 96039 960Ten opzichte van vorig jaar is afgezien van een toerekening van de huisvestingskosten
aan het archiefbeheer en archiefbenutting. Hiervoor is nog een beter inzicht
nodig in de relatie tussen de kosten van huisvesting en de diverse primaire
processen. In de ondernemingsplannen voor 1997 zullen zij voor het eerst expliciet
worden toegerekend aan de betreffende producten/diensten. Als uitvloeisel
van de ingevoerde en verder verfijnde planning en controlcyclus zal de komende
jaren een systeem van kengetallen ontstaan dat de in de tabel genoemde hoofdkengetallen
zal ondersteunen.Om doelmatigheidsredenen zullen de verschillende dienstonderdelen vanaf
1996 hun ondernemingsplannen met een hiertoe ontwikkelde ondernemingsplandiskette
opstellen. Hiermee wordt de kantoorautomatisering optimaal benut en zal sturing
op basis van kengetallen gerelateerd aan specifieke producten beter mogelijk
worden. 4. Ontwikkelingen en beleid voor de toekomst 4.1. DigitaliseringDe steeds verdergaande digitalisering van informatie heeft grote consequenties
voor het archiefbeheer. Door het werken met PC's, netwerken en modemverbindingen
is papier niet langer de welhaast exclusieve drager van informatie, maar spelen
databestanden en computertechnologie een steeds belangrijker rol. Dit heeft
onder meer een grote vooruitgang mogelijk gemaakt op het gebied
van documentaire informatievoorziening, waardoor organisaties hun administratieve,
bibliothecaire en archieffuncties kunnen combineren en integreren. Verder
is sprake van een explosieve doorbraak van multimediale (tele)communicatie,
eveneens op basis van digitale informatie.Zo zullen de grenzen tussen het dynamisch, het semi-statisch en het statisch
archief gaan vervagen. De verwachting bestaat dat de overbrengingstermijn
in de praktijk door de digitalisering verder zal worden verkort. De Rijksarchiefdienst
zal direct betrokken moeten zijn bij de archiefvorming op de oorspronkelijke
locaties (gedeconcentreerde archiefvorming) en bij de ontwikkeling van automatiseringssystemen.
Door al in het beginstadium aan te geven aan welke eisen systemen moeten voldoen
om archiefvorming en -overdracht en daarna het beheer goed te laten verlopen,
kunnen hoge «restauratiekosten» in de toekomst worden vermeden.
Voor al deze noodzakelijke veranderingen is echter een ingrijpende wijziging
van de werkwijze noodzakelijk en moet een nieuwe technologische infrastructuur
worden gecreëerd. Alleen op basis hiervan kan worden verzekerd dat de
in cultuur-historisch opzicht waardevolle gegevens in hun context ook op termijn
beschikbaar blijven.De digitalisering van informatie en de technologische ontwikkelingen bieden
de Rijksarchiefdienst duidelijk mogelijkheden om de dienstverlening aan gebruikers
in de nabije toekomst aanzienlijk verder uit te breiden en te verbeteren.
Met de moderne hulpmiddelen (computer, telecommunicatie) kan immers overal
en altijd informatie worden verstrekt en wordt maatwerk mogelijk. De elektronische
snelweg zal het bereik van digitale informatie-overdracht verder vergroten.
Uit markt- en klantonderzoek is gebleken dat de latente vraag naar informatie
uit de archieven van de Rijksarchiefdienst tientallen malen groter is dan
de huidige bezoekerscapaciteit. In de huidige situatie legt de capaciteit
van de studiezalen natuurlijke, fysieke beperkingen op aan het bezoekersaantal.
Wanneer deze bottleneck door digitale informatie-overdracht op afstand verdwijnt,
kan de Rijksarchiefdienst meer geïnteresseerden direct kennis laten nemen
van de inhoud van de archieven. Bovendien is uit marktonderzoek gebleken dat
gebruikers bereid zijn te betalen voor kwaliteitsproducten op maat, zodat
hiermee ook inkomsten kunnen worden verworven. De studiezalen zouden dan vooral
kunnen worden gebruikt door mensen en organisaties die uitvoerig onderzoek
willen doen.Belangrijke voorwaarden om deze kansen op een verbetering van de dienstverlening
te benutten zijn dat de noodzakelijke eigen technische infrastructuur wordt
gerealiseerd en dat de bestanden waar veel vraag naar is, in digitale vorm
beschikbaar komen. Om de digitaliseringsproblematiek aan te pakken wordt,
zoals eerder gezegd, met verschillende partijen samengewerkt. In de planperiode
moet de verdere ontwikkeling en implementatie van deze infrastructuur (software
en hardware) worden gerealiseerd.Ondanks de omvang van de in het beleidsplan van de Rijksarchiefdienst
begrote middelen voor de digitalisering kan nu al worden gesteld dat het slechts
initiële kosten zijn voor de aanpak van de rijksbrede problematiek rondom
digitale informatiebestanden. Gezien de ervaringen met grote automatiseringstrajecten
zal hiermee een veelvoud van de nu genoemde bedragen noodzakelijk zijn. Dit
roept echter wel de vraag op of de noodzakelijke investeringen van de Rijksarchiefdienst
in de technische infrastructuur ook in de verdere toekomst alleen op de cultuurbegroting
moeten drukken. In het kader van de samenwerking met Binnenlandse Zaken zal
hiervoor de komende jaren een oplossing moeten worden gezocht. 4.2. Archiefbeheer CollectievormingCentraal staat het realiseren van de verkorting van de overbrengingstermijn
en van de uitbreiding van de werkingssfeer van de Archiefwet. Hierdoor zal
de instroom in de komende jaren circa 6,5 strekkende kilometer per jaar bedragen.
In het jaar 2000 zal de grens van 200 strekkende kilometer beheerd archief
worden gepasseerd. Daarna zullen de eerste capaciteitsproblemen in de depots
gaan optreden.Gezien de sterke groei van de instroom is het van extra groot belang dat
de archieven daadwerkelijk in goede en geordende staat worden overgebracht.
Met het oog hierop is de dienst een project gestart om adequate functionele
relaties op te bouwen met de belangrijkste archiefvormende instellingen. Voor
de drager papier zijn «kwaliteitsnormen» opgesteld, voor digitaal
opgemaakte archieven zijn deze in de maak. Door deze aanpak zullen op termijn
de kosten voor beheer, bewerking en benutting kunnen dalen.Ook wordt de inspectiefunctie versterkt, onder andere door de oprichting
van een landelijke eenheid. Materieel beheerIn het kader van het Deltaplan Cultuurbehoud is in 1991 gestart met het
wegwerken van achterstanden in de conservering van de archieven. In het jaar
2000 is er een acceptabele voorraad nog zuurvrij te verpakken papieren archieven.
Voor de bestrijding van de verzuringsschade van archiefbescheiden zelf is
de oplossing de komende jaren nog niet voorhanden. Aangezien verzuring een
progressief proces is, betekent dit dat een gedeelte van de archieven niet
meer in origineel te redden zal zijn, maar dat zal moeten worden omgezien
naar methoden om de informatie via bijvoorbeeld verfilming of digitalisering
zeker te stellen. Een ontzuringsmethode voor het stopzetten van het verval
is beschikbaar, maar vanwege de hoge investeringskosten voor het bedrijfsleven
vooralsnog onaantrekkelijk.De conservering van digitale informatie wordt in het kader van het project
Digitale Duurzaamheid nader onderzocht. 4.3. Archiefbenutting Toegankelijk makenHet eigen archievenoverzicht speelt een belangrijke rol bij de algemene
toegankelijkheid van de collectie. De Rijksarchiefdienst gaat dit overzicht
uitbouwen tot een geautomatiseerd databestand met een institutionele beschrijving
van de archiefvormers. Om het gebruik van archieven verder te bevorderen wordt
bij een aantal veel gebruikte bestanden de toegankelijkheid boven het wettelijk
minimum gebracht. Speerpunt hierbij is de persoonsgebonden informatie, zodat
gebruikers binnen korte tijd hun voorgeslacht in kaart kunnen brengen vanaf
1780. Dit product moet in het jaar 2002 beschikbaar zijn.Er wordt een geautomatiseerd zoeksysteem (LIAS) ontwikkeld voor informatie
over historische bronnen, zowel bij de rijksarchieven als elders. In het jaar
1998 is dit systeem operationeel.Er worden speciale hulpmiddelen ontwikkeld voor «startende»
bezoekers, zoals gidsen, vouwbladen en starterspakketten. DienstverleningOm de dienstverlening aan gebruikers verder te verbeteren worden verschillende
maatregelen genomen. De dienst wordt omgevormd van een aanbod georiënteerde
naar een vraaggerichte organisatie, waarin de beslissingen over te ontwikkelen
en te leveren diensten en producten worden genomen door de medewerkers die
in direct contact staan met de klanten. Deze medewerkers zullen gerichte trainingen
krijgen. Het totale werkproces wordt zo ingericht dat aan de gebruikers een
optimale dienstverlening geboden kan worden.Om de benuttingsmogelijkheden te vergroten is de openstelling van de studiezalen
verruimd naar minimaal 40 uur per week, waarvan zeker 8 uur buiten kantooruren.
Handhaving hiervan is mede afhankelijk van de compensatie die voor deze dienstverlening
wordt verleend in het kader van de invoering van de 36-urige werkweek.Indien het mogelijk blijkt de nieuwe infrastructuur voor het beheren en
ter beschikking stellen van digitale informatie te implementeren, zullen mogelijkheden
gecreëerd worden voor raadpleging op afstand. Hierdoor zullen de bestanden,
met name die van de burgerlijke stand, van de Rijksarchiefdienst ook op grote
schaal vanuit de huiskamer toegankelijk zijn. De verwachting bestaat dat hierdoor
het aantal benuttingen zeer sterk zal toenemen. EducatieNaast de cursussen die al vanouds worden gegeven gaat de Rijksarchiefdienst
zijn mogelijkheden actief onder de aandacht brengen van het voortgezet onderwijs.
Zo kan de dienst bijvoorbeeld voorzien in de behoefte aan historische informatie
over de eigen omgeving en aan bronnenmateriaal voor het maken van werkstukken.
Hiervoor zullen speciale informatiesets worden samengesteld. Waar mogelijk
en nodig zal samenwerking met partners in het archief- en onderwijsveld geïnitieerd
worden. Verder wordt voor het hoger onderwijs een cursus onderzoeksmethodiek
ontwikkeld en zullen «op maat» onderzoeksfaciliteiten ter beschikking
worden gesteld. 5. Huisvesting van de Rijksarchiefdienst 5.1. OnderhoudDe mogelijkheid tot het voeren van een integraal management is het uitgangspunt
geweest voor een nadere regeling van de bevoegdheden van het agentschap Rijksarchiefdienst
op het gebied van de huisvesting. Gebouwen spelen een belangrijke rol in de
archiefzorg en het gebruiken van gebouwen is een essentieel onderdeel van
de taakuitvoering van een archief. De directeur Cultureel erfgoed heeft het
initiatief genomen om een tripartite convenant tussen Rijksgebouwendienst,
de directie Cultureel erfgoed en de Rijksarchiefdienst te sluiten, waarin
deze nadere regeling is opgenomen.Op de begroting van de Rijksgebouwendienst wordt sinds 1996 de gemiddelde
hoogte van het voor de gebouwen van de Rijksarchiefdienst beschikbare onderhoudsbudget
zichtbaar gemaakt. Dit budget is gekoppeld aan de middelen die vanuit Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen voor dit doel beschikbaar worden gesteld in het kader
van de luchtzuivering.De Rijksgebouwendienst stelt in overleg met de Rijksarchiefdienst een
meerjarenonderhoudsprogramma op voor de Rijksarchiefdienst-gebouwen. De Rijksarchiefdienst
heeft medezeggenschap in de jaarlijkse vaststelling van dit programma. 5.2. InvesteringenInvesteringen in Rijksarchieven volgen de procedures van het Overzicht
Meerjarenprogramma Rijkshuisvesting. De Rijksarchiefdienst wordt betrokken
bij de inventarisatie van behoeften, en bij de opstelling en uitvoering van
bouwplannen. De Rijksarchiefdienst heeft overleg met de leiding van het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over de prioriteitenstelling van investeringen
in rijksarchieven. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,J. M. M. RitzenXNoot1Samenwerkingsverband Instituten internationaal onderwijs en LUW. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25000-VIII-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl