Vreemdelingenbeleid; Verslag algemeen overleg over de jaarlijkse rapportage Vluchtelingenbeleid 1995 (19637, nr. 187)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19637, nr. 210

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

25-09-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

19637 nr. 210

13-09-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 19637Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
19 637Vluchtelingenbeleidnr. 210VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 13 september 1996De vaste commissies voor Justitie1 en voor
Buitenlandse Zaken2 hebben op 29 augustus overleg
gevoerd met de staatssecretarissen Schmitz van Justitie en Patijn van Buitenlandse
Zaken over de jaarlijkse rapportage Vluchtelingenbeleid 1995 (19 637,
nr. 187).Van het overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Dittrich (D66) stond allereerst stil bij de situatie
in enkele landen, allereerst Somalië. Er zijn twee ambtsberichten uitgebracht
aan de hand van twee onderzoeken die ter plekke door Nederlandse ambtenaren
zijn ingesteld. De kern van het Nederlandse verwijderingsbeleid is dat de
clanachtergrond prevaleert boven de laatste woonplaats omdat de clan zou instaan
voor de veiligheid van de clanleden. In het ambtsbericht van 10 november 1995
staat dat de clan nog steeds de functie van sociaal-economisch vangnet vervult.
In Trouw van 24 augustus 1996 staan de bevindingen van enkele journalisten
die ter plekke een onderzoek hebben ingesteld en daaruit komt bepaald een
ander beeld naar voren. Een Canadese Somalië-expert die de Nederlandse missie begeleidde, stelt
dat je een Somaliër niet zomaar neer kunt zetten in een gebied waar hij
nog nooit is geweest, ook al wordt dat gebied door zijn eigen clan gedomineerd.
Hij zegt ook dat ze niet automatisch door hun clangenoten worden geholpen.
Van de vier inmiddels uitgezette Somaliërs werd er slechts een naar eigen
clangebied uitgezet. Bovendien beweren de heersers in de vier regio's, waarmee
Justitie zegt terugnameakkoorden te hebben gesloten, van geen afspraak te
weten, dat zij de handen vol hebben aan de eigen bevolking en dat zij niet
kunnen instaan voor de veiligheid van Somaliërs die misschien wel tot
de clan behoren maar niet hun wortels hebben in het gebied. Voorts wordt gemotiveerd
ontkend dat het gebied in het zuiden van Somalië rond Kismayo veilig
is. Dit zou de Nederlandse missie ook hebben geweten.De heer Dittrich zei de berichtgeving in Trouw en het journaal van radio
1 van 24 augustus 1995 bijzonder verontrustend te vinden. Wil de staatssecretaris
op de kritiek ingaan? Als die kritiek terecht is of als het beeld onduidelijk
is, dienen de verwijderingen te worden opgeschort. Er mogen geen risico's
met mensenlevens worden genomen. Somalië lijktnu op een steeds veranderend
mozaïek van elkaar bestrijdende clans; de situatie is uitermate instabiel.
De warlords maken kennelijk een onderscheid tussen vrijwillige terugkeer en
gedwongen terugkeer. Waarom doen zij dat? Dat maakt toch voor de veiligheid
van een verwijderde Somaliër niets uit? Groot-Brittannië, België
en Duitsland hebben in 1995 niet uitgezet naar Somalië, maar Frankrijk
wel. Hoe is de huidige situatie? De kans op een veilige terugkeer neemt toe
naarmate de opvangmogelijkheden in Somalië zelf beter zijn. Welke opvangprojecten
lopen er momenteel?Wat betreft de verwijdering van dienstweigeraars en deserteurs naar Iran
zou een pas op de plaats worden gemaakt totdat nadere informatie zou zijn
ingewonnen. Minister Van Mierlo heeft toegezegd te zullen reageren op de kritiek
van Amnesty International, maar uit de correspondentie blijkt dat er serieuze
meningsverschillen blijven bestaan. De heer Dittrich verwees in dit verband
naar de passage in het ambtsbericht dat «met name de strafrechtspleging
de afgelopen periode sterk is verbeterd», terwijl de praktijk in Iran
nog steeds huilen met de pet op is. Hoe is de huidige stand van zaken?Vervolgens ging de heer Dittrich in op Zaïre en vroeg hoe betrouwbaar
de individuele ambtsberichten zijn. Durven Zaïrezen tegen de door de
Nederlandse ambassade ingeschakelde vertrouwenspersonen de waarheid te zeggen?
Heeft staatssecretaris Patijn invulling gegeven aan zijn toezegging om de
ambassade in Kinshasa te versterken met het oog op de monitoring van teruggestuurde
Zaïrese asielzoekers?De associatie van vluchtelingenjournalisten On File heeft te kennen gegeven
dat uitgeprocedeerde Ethiopische asielzoekers zonder documenten om een laisser
passer van de ambassade te krijgen een brief moeten tonen aan de consul waarin
staat dat hun asielaanvrage is afgewezen. Dat is in strijd met de afspraken.
Kan de staatssecretaris laten weten waarom een dergelijke brief moet worden
overgelegd?Het ambtsbericht van december 1995 over Sri Lanka concludeert dat afgewezen
Tamilasielzoekers kunnen worden gerepatrieerd. Zwitserland daarentegen staakte
de uitzettingen in november 1995. Volgens het bericht van Amnesty International
van 27 augustus 1996 gaat het slecht met de mensenrechten in Sri Lanka, terwijl
de gevechten weer zijn opgelaaid en nog nooit zo hevig zijn geweest. Is de
staatssecretaris bereid terug te komen op haar brief van 12 juli jl. waarin
staat dat de uitzettingen kunnen worden hervat en te wachten op een nieuwe
beoordeling door Amnesty International?De fractie van D66 is van mening dat er een ander soort algemene ambtsberichten
moet komen. Het blijft onduidelijk hoe informatie wordt gewogen, welke bronnen
zijn geraadpleegd enz. Daarom zou een onafhankelijk non-gouvernementeel
instituut de berichten moeten opstellen aan de hand van een observatie van
de mensenrechtensituatie. Dat instituut zou zich dan ook moeten bezighouden
met de monitoring van teruggestuurde asielzoekers. Door het een Europese dimensie
te geven, hoeft het land van herkomst Nederland niet als een bemoeial te zien.
De informatie die het instituut verzamelt, kan ook door andere Europese landen
worden gebruikt, waardoor de verschillen in verwijderingsbeleid verminderen.
Desgewenst kan Buitenlandse Zaken er een eigen oordeel naast leggen waarin
gemotiveerd wordt aangegeven waarom van het oordeel van het instituut wordt
afgeweken. De heer Dittrich stelde voor, over deze kwestie een hoorzitting
te organiseren met mensen uit de praktijk, waaronder leden van de rechterlijke
macht. Daarbij zou dan in ieder geval de vraag aan de orde moeten komen wat
naar de mening van de mensen uit het veld in ieder geval in een ambtsbericht
moet staan.Blijkens het algemene ambtsbericht van 18 september 1995 wil Buitenlandse
Zaken niet prijsgeven op welke manieren de echtheid van documenten in het
land van herkomst wordt onderzocht. In het individuele ambtsbericht staat
de standaardzin: «Het is niet authentiek omdat het niet is opgesteld
op een wijze die overeenkomt met de in het land van herkomst geldende praktijk».
Volgens de Wet algemeen bestuursrecht mag een rechter om inzage vragen in
de onderliggende stukken en dat geschiedt dan vertrouwelijk. Dat betekent
wel dat de advocaat van de asielzoeker in kwestie wordt buitengesloten. Is
hier nog wel sprake van equality of arms?De heer Van Oven (PvdA) ging allereerst in op de internationale
ontwikkelingen en stelde vast dat het vluchtelingenvraagstuk een gigantisch
probleem is en waarschijnlijk ook zal blijven. Met name een aantal kleinere
landen gaan daar zwaar onder gebukt. De vluchtelingenstromen in Afrika spannen
uiteraard de kroon. Liberia, Burundi, Zaïre en Tanzania herbergen onvoorstelbare
hoeveelheden vluchtelingen. Hetzelfde geldt voor landen als Armenië en
Azerbeidjan in de Kaukasus. Dergelijke vluchtelingenstromen hebben niet alleen
grote kosteneffecten, maar kunnen ook ontwrichtend inwerken op de betrokken
samenlevingen zelf. De (maatschappelijke) kosten van de asielopvang in Nederland
dienen in het licht daarvan enigszins te worden gerelativeerd.Ook de Europese ontwikkelingen zijn niet bepaald bemoedigend. De resultaten
blijven tegenvallen; er is sprake van een niet bindend gemeenschappelijk standpunt
van de JBZ-raad over de geharmoniseerde toepassing van het begrip «vluchteling»,
waarbij voor een elementair onderdeel dan weer wordt verwezen naar de nationale
jurisprudentie. Verder is er sprake van een niet-bindende resolutie over de
verdeling van de lasten van opvang van ontheemden, waarbij geen verdelingscriteria
zijn vastgesteld. Ten slotte wordt een haalbaarheidsstudie aangekondigd naar
een Eurodacsysteem (uitwisseling van vingerafdrukken) terwijl een oplossing
zo voor de hand ligt dat een haalbaarheidsstudie volstrekt overbodig is. Ook
de informatie-uitwisseling tussen de lidstaten lijkt niet erg op te schieten.
Is er enig zicht op de totstandkoming van een geüniformeerde rapportage
over de situatie in landen van herkomst? De heer Van Oven sloot zich wat dit
betreft aan bij de suggestie van de heer Dittrich met betrekking tot een onafhankelijk
Europees instituut. Waardoor wordt de stagnatie in Europees verband veroorzaakt?
Ontbreekt het aan de overtuiging dat het beter in dat verband geregeld kan
worden? Welke vragen staan eigenlijk centraal in de discussies in de JBZ-raad
over het vluchtelingenvraagstuk en wat is de Nederlandse inbreng daarin? Wat
zouden de reacties zijn op een plotselinge vloedgolf van bijvoorbeeld Algerijnse
vluchtelingen naar Europa? Is voorzien in enigerlei vorm van burden-sharing?
De heer Van Oven vroeg of de regering met het oog op het Nederlandse voorzitterschap
nog bepaalde initiatieven beoogt met betrekking tot de derde pijler.
Komt er tijdens het Nederlandse voorzitterschap een conferentie van bewindslieden,
belast met de vluchtelingenportefeuille?De fractie van de PvdA is tevreden met een intensivering van het tempo
waarin algemene ambtsberichten zullen worden uitgebracht en met een zekere
standaardisering ervan. Toch ontbreekt nog het een en ander. Er is al gevraagd
om een verwerking van latere ambtsberichten in eerdere ambtsberichten zodat
een geactualiseerd totaaloverzicht ontstaat. Hoe oordeelt de staatssecretaris
hierover? De kritiek vanuit het veld op de ambtsberichten is niet mals; de
coördinator van de vreemdelingenkamer bij de rechtbank Den Haag zou ambtsberichten
zelfs «per definitie gekleurd» hebben genoemd. Tijdens een overleg
over ambtsberichten over Iran heeft de regering gewezen op de beperkte waarde
ervan in die zin dat, wanneer daarin wordt gesteld dat een land voor uitgeprocedeerden
niet per definitie onveilig is, daarmee niet de kwalificatie «veilig»
van toepassing is en dat individuele toetsing onverminderd noodzakelijk blijft.
Het is echter de vraag of daarmee voldoende besef wordt getoond van de waarde
van de ambtsberichten in de praktijk. Zowel voor de beslisambtenaren als voor
de rechter heeft het ambtsbericht nog steeds de status van het algemene Nederlandse
standpunt met betrekking tot de situatie in een bepaald land. Juist daarom
moeten de ambtsberichten voldoen aan min of meer objectiveerbare criteria.
Ze moeten meer zijn dan een momentopname.Uit de moeizame discussie tussen Buitenlandse Zaken en Amnesty International
over het ambtsbericht inzake Iran blijkt dat men het op een aantal punten
niet oneens was maar dat het departement het niet relevant vond een aantal
niet betwiste gegevens in het ambtsbericht te vermelden. Maar op grond waarvan
vond het departement die gegevens niet relevant? Met andere woorden: wat is
nu precies de opdracht aan degenen die voor de opstelling van het ambtsbericht
verantwoordelijk zijn? De heer Van Oven zei de indruk te hebben dat het beeld
van het ambtsbericht van Buitenlandse Zaken sec anders is dan het beeld van
dat ambtsbericht, gecompleteerd met de mededelingen van Amnesty International.
Om te voorkomen dat de indruk wordt gewekt dat het departement opzettelijk
bepaalde gegevens weglaat uit een ambtsbericht, zou moeten worden gekomen
tot een grote mate van standaardisatie en zou in ieder geval aandacht moeten
worden besteed aan de volgende facetten: algemene mensenrechtensituatie, situatie
in bijzondere gebieden, terugkeer- en monitoringsmogelijkheden, standpunt
van andere EU-lidstaten en van de UNHCR. Is de regering bereid de totstandkoming
van een dergelijk gestandaardiseerd ambtsbericht te bevorderen? De heer Van
Oven stemde wat dit betreft in met het voorstel van de heer Dittrich om een
hoorzitting over deze kwestie te organiseren.Wanneer kan overigens het algemene ambtsbericht over Algerije tegemoet
worden gezien?Wat is de oorzaak van de forse stijging van het aantal individuele ambtsberichten?
Kan de staatssecretaris aangeven hoeveel vertrouwen de rechterlijke macht
in dergelijke ambtsberichten stelt? Hoe vaak is het voorgekomen dat individuele
ambtsberichten terzijde zijn gelegd en hoe vaak heeft de rechter gebruik gemaakt
van de mogelijkheid kennis te nemen van vertrouwelijke onderliggende documenten?De problemen op het terrein van het terugkeerbeleid worden voor een groot
deel veroorzaakt door de houding van een aantal landen van herkomst en door
de inschatting van de veiligheidssituatie in een aantal landen. Wat betreft
het gebrek aan medewerking van sommige landen van herkomst is van groot belang
het besluit van de JBZ-raad van eind 1995 om voortaan terugnameclausules op
te nemen in samenwerkingsovereenkomsten en handelsakkoorden. Hoeveel van dergelijke
overeenkomsten en akkoorden zijn inmiddels afgesloten en hoe werken ze in
de praktijk? De heer Van Oven zei de indruk te hebben dat de terugkeer van asielzoekers uit China en Algerije in de praktijk onmogelijk is. Hoe
staat het met de besprekingen met deze twee landen en in hoeverre kunnen de
terugkeerproblemen worden herleid tot identificatieproblemen? De fractie van
de PvdA blijft voorstander van vrijwillige terugkeer, ondersteund door het
IOM of het terugkeerbureau. Gedwongen terugkeer zal vrijwel altijd extra risico's
voor de betrokkenen met zich meebrengen.De PvdA-fractie heeft het beleid inzake Bosnische vluchtelingen altijd
ondersteund in die zin dat moet worden aangesloten bij het Daytonakkoord en
de aanbevelingen van de UNHCR met betrekking tot een gefaseerde terugkeer.
Initiatieven van Duitsland en Zwitserland om te komen tot een snellere en
gedwongen terugkeer worden door de fractie betreurd. Hoe is de stand van zaken
op dit punt in beide landen? Als Duitsland overgaat tot gedwongen terugzending,
kan dit land in feite niet meer als veilig land worden beschouwd. De heer
Van Oven was benieuwd naar het oordeel van de bewindslieden over deze complicerende
factor. De civiele kant van het Daytonakkoord is bepaald minder succesvol
dan de militaire kant. Wat zijn daarvan de gevolgen voor de Bosnische vluchtelingen
in Nederland? Krijgt het terugkeerprogramma gestalte in het voorziene tempo?Wat betreft Somalië sloot de heer Van Oven zich aan bij de vragen
van de heer Dittrich. Berichten over vakantievierende Somalische vluchtelingen
met status zijn voldoende weerlegd, maar hij wilde toch graag weten hoe het
komt dat vertrouwelijke codeberichten vanuit de Nederlandse ambassade in Kenia
zijn uitgelekt.De PvdA-fractie is nog steeds van mening dat uitzetting naar Iran niet
per definitie onmogelijk is, maar ook dat elk geval nauwgezet moet worden
getoetst. De activiteiten van de Iraanse geheime dienst in Nederland maken
de fractie er niet geruster op. Dat vlak voor de uitzetting een extra individuele
toetsing plaatsvindt, mag er niet toe leiden dat de eigenlijke procedure minder
zorgvuldig wordt.Ook wat betreft Zaïre en Sri Lanka sloot de heer Van Oven zich aan
bij de heer Dittrich. In het ambtsbericht over Turkije wordt verwezen naar
het standpunt van de UNHCR dat een binnenlands vestigingsalternatief voor
teruggestuurde Koerden en christenen kan voldoen, mits men niet verdacht wordt
van banden met de PKK. Werkt deze clausulering door in het Nederlandse uitzettingsbeleid?De heer Rijpstra (VVD) complimenteerde de bewindslieden met
de overzichtelijke rapportage. De JBZ-raad heeft eind 1995 besloten dat in
samenwerkingsakkoorden van de EU met derde landen waar nodig een terugnameclausule
moet worden opgenomen. Tevens is mede door de Nederlandse bemoeienissen aandacht
geschonken aan het thema terugkeer waarbij de terugnameplicht van staten van
onderdanen die geen vluchtelingen zijn is onderstreept. Hoe zijn de resultaten
tot nu toe van bedoeld besluit? Er zijn landen die weigeren hun onderdanen
terug te nemen als die onderdanen dat zelf niet willen. Kunnen de bewindslieden
commentaar geven op dit knelpunt?Hoe gaat de staatssecretaris van Justitie om met de ambtsberichten? Hoe
communiceert de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken met NGO's waarvan
sommige informatie verschaffen die haaks staat op de ambtsberichten? Blijft
het beperkt tot puur schriftelijke communicatie? De heer Rijpstra benadrukte
dat het terugkeerbeleid een breed draagvlak vereist. De veiligheid van teruggestuurde
asielzoekers is natuurlijk nooit voor de volle 100% te garanderen. Ook daarom
is een zorgvuldige voorbereiding van groot belang. Hij sloot zich aan bij
de vragen naar aanleiding van de recente berichtgeving over de positie van
teruggestuurde Somalische asielzoekers.Van uitermate groot belang is een consistent Europees beleid, ook inzake
de ambtsberichten. De heer Rijpstra verwees in dit verband naar de suggestie
van EP-lid Wiebenga met betrekking tot een migratieobservatorium
dat dan zou moeten zorgdragen voor onafhankelijke en objectieve informatie
over landen van herkomst. Hoe oordeelt de staatssecretaris over deze suggestie
en zou een dergelijk instituut naar zijn mening ook een rol kunnen spelen
bij de monitoring?Het terugkeerbeleid is het sluitstuk van de asielketenbenadering. Als
asielzoekers zijn uitgeprocedeerd en de rechter heeft een finaal oordeel uitgesproken,
moeten ook de hulporganisaties hun verantwoordelijkheden jegens deze asielzoekers
nemen en geen valse hoop wekken. Een afgewezen asielzoeker is meer gebaat
bij steun bij terugkeer dan bij een hulpverlener die laat doorschemeren dat
er nog wel wat valt te regelen.Ten slotte vroeg de heer Rijpstra of de bewindslieden paragraaf 5.2. (Nederlandse
bijdragen ten bate van humanitaire hulp aan vluchtelingen) kunnen toelichten.
Het leek hem dat in een volgende rapportage de activiteiten van Ontwikkelingssamenwerking
iets beter uit de verf moeten komen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks) stelde vast dat het algemene beeld
dat uit de rapportage tevoorschijn komt niet bepaald hoopgevend is. Wereldwijd
nemen de stromen van vluchtelingen en ontheemden toe. Dat het aantal asielverzoeken
in Nederland sterk afneemt, is niet iets waarop men trots kan zijn. Veel mensen
die terecht in Nederland hadden kunnen aankloppen, vallen dankzij de jongste
wettelijke maatregelen nu buiten de boot. De onrust in de wereld neemt toe
met alle gevolgen van dien voor de omvang van de vluchtelingenstromen, maar
tegelijkertijd zijn er volgens Nederlandse maatstaven nog maar drie gedoogdenlanden.
Kunnen de bewindslieden dit toelichten?De Kamer uit al jaren kritiek op de ambtsberichten en mevrouw Sipkes vond
het ronduit beschamend dat een rechter moet ingrijpen en moet vaststellen
dat een ambtsbericht (in dit geval over Sri Lanka) niet klopt. Zo langzamerhand
ontstaat de indruk dat de Kamer niet meer serieus wordt genomen. Het komt
voor dat ambtsberichten van geen kant kloppen en meer het karakter van een
orakel hebben. Onvoldoende duidelijk is waarop ze zijn gebaseerd. Mevrouw
Sipkes sloot zich aan bij de suggestie van de heer Dittrich met betrekking
tot een Europees orgaan dat een zekere uniformiteit in de ambtsberichten zou
moeten aanbrengen en de kwaliteit ervan zou moeten verhogen. Dat is echter
een kwestie voor de langere termijn en daarom bepleitte zij dat de Kamer niet
langer wordt geconfronteerd met ambtsberichten waarop alreeds beleid wordt
gebaseerd, doch in een eerder stadium een rol gaat spelen en eerder betrokken
wordt bij de totstandkoming van de ambtsberichten, zeker als het gaat om wijzigingen
van beleid. In ieder geval moet in een ambtsbericht een bronvermelding voorkomen,
toegespitst op organisaties en niet zozeer op personen.Op grond van de jongste berichten over Sri Lanka stelde mevrouw Sipkes
vast dat afgewezen asielzoekers niet zonder meer naar dit land kunnen worden
uitgezet. Hetzelfde geldt voor asielzoekers uit Iran. Verder vroeg zij waarop
de constatering van de staatssecretaris is gebaseerd dat er sprake is van
een lichte verbetering van de mensenrechtensituatie in Mauretanië. Informatie
van Amnesty International wijst in een andere richting, maar op basis van
vermelde constatering dreigt wel te worden uitgezet.Ook het verwijderingsbeleid ten aanzien van AMA's zal worden gebaseerd
op het algemene ambtsbericht van Buitenlandse Zaken, maar dat leek mevrouw
Sipkes niet te kunnen nu door de regering is toegezegd dat voor minderjarige
asielzoekers extra waarborgen zullen worden ingebouwd.Een artikel in een groot Nederlands ochtendblad over vakantievierende
Somalische asielzoekers met een A-status blijkt een canard te zijn. De staatssecretaris
zegt in antwoord op vragen over deze kwestie dat het bericht in de krant is
gebaseerd op een verslag van een dienstreis van een medewerker
van Buitenlandse Zaken. In dat verslag wordt melding gemaakt van een gesprek
met een Somalische zakenman die rept van vakantievierende Somalische asielzoekers.
Mevrouw Sipkes vroeg zich echter af waarom een dergelijke opmerking in het
verslag is opgenomen, ook al antwoordt de staatssecretaris dat deze losse
opmerking geen enkele invloed op het uiteindelijke oordeel heeft gehad. Is
de staatssecretaris bereid officieel te verklaren dat het bericht in bedoelde
ochtendkrant een canard is en geen enkele grond heeft? Is overigens ook het
ambtsbericht gebaseerd op bedoeld reisverslag? Mevrouw Sipkes sloot zich aan
bij de vragen van de heer Dittrich naar aanleiding van recente berichtgeving
in onder andere het dagblad Trouw over de positie van teruggezonden Somalische
asielzoekers. Zij ging ervan uit dat er voorlopig geen Somaliërs meer
zullen worden teruggestuurd en verwees in dit verband naar door de stichting
INLIA ter beschikking gestelde informatie.De staatssecretaris zei niet over bedoelde informatie te beschikken.De heer Van der Burg (PvdA) zegde toe, die informatie zo spoedig
mogelijk de bewindslieden te doen toekomen.Mevrouw Sipkes (D66) ging ervan uit dat er in ieder geval geen
Somaliërs zullen worden teruggestuurd zolang er geen nader overleg met
de Kamer heeft plaatsgevonden. Hoe wordt momenteel gestalte gegeven aan het
uitzettingsbeleid ten aanzien van Zaïrezen? Klopt het bericht dat er
groepsuitzettingen plaatsvinden en dat er mensen van hun bed zijn gelicht
zonder dat de advocaat het weet? Soms is uitzetting inderdaad onvermijdelijk,
maar zou het niet op een meer zorgvuldige en humane manier kunnen? Anno 1996
mag het niet meer voorkomen dat een advocaat op een gegeven moment niet meer
weet waar zijn cliënt is gebleven.Vervolgens vroeg mevrouw Sipkes of Nederland nog steeds de in het Verdrag
van Genève voorkomende definitie van «vluchteling» hanteert
en niet de – overigens juridisch niet bindende – definitie die
aan de orde is geweest in de JBZ-raad van eind 1995. Is het wijs beleid om
een Europees vingerafdrukkensysteem te ontwerpen als ook wat dit betreft in
eigen land nog geen orde op zaken is gesteld? Zij sloot zich aan bij de vragen
van de heer Van Oven over de positie van Bosnische vluchtelingen en de handelwijze
van Duitsland in dezen. Kan de staatssecretaris al iets meer vertellen over
het informatiepunt?Justitie doet haar best om gezinsleden, die in verschillende landen asiel
hebben aangevraagd, te herenigen, maar dat vergt in het algemeen nogal wat
tijd. Zijn er ambtenaren die zich specifiek met deze problematiek bezighouden?
Er gaat nogal eens wat mis met de Schengenclaims en een van de oorzaken daarvan
zou zijn gelegen in het feit dat er geen overeenstemming is over de vraag
of het systeem ook betrekking heeft op de periode van voor 26 maart 1995;
mevrouw Sipkes meende echter dat er geen sprake is van terugwerkende kracht
en dat het systeem is gaan gelden vanaf die datum. Hoe oordelen de bewindslieden
hierover? Op welk moment wordt overigens een verzoek tot overdracht ingediend?
Het lijkt niet efficiënt om al internationale contacten te leggen als
in eigen land nog niet alle rechtsmiddelen zijn benut.Ten slotte vroeg mevrouw Sipkes of de paarse herijking ook inhoudt dat
Defensie een substantiële bijdrage gaat leveren aan het werk van de UNHCR
in de vorm van mijnopruimingsactiviteiten.De heer Verhagen (CDA) vond dat de jaarrapportage een goed
overzicht geeft van de ontwikkelingen in 1995. Justitie staat met name een
intensivering van het terugkeerbeleid voor. Indertijd heeft staatssecretaris
Schmitz de verwachting uitgesproken dat in 1996 ten minste 20 000 uitgeprocedeerde
of illegale asielzoekers teruggestuurd zouden kunnen worden naar het land
van herkomst. Denkt zij dat die verwachting wordt gerealiseerd?
De heer Verhagen sloot zich aan bij de al gestelde vragen over terugnameclausules
in samenwerkingsakkoorden tussen de EU en derde landen.Voor het antwoord op de vraag of uitgeprocedeerde asielzoekers teruggestuurd
kunnen worden naar de landen van herkomst zijn ambtsberichten van groot belang.
De CDA-fractie onderschrijft nog steeds het nut en de noodzaak en ook de wijze
waarop ambtsberichten totstandkomen. De Kamer heeft te oordelen over het beleid
dat Justitie op basis van die ambtsberichten voert en zal daarbij ook andere
informatie dienen te betrekken. Dit alles betekent niet dat alle kritiek op
de ambtsberichten geen enkele grond heeft en waar nodig dient Buitenlandse
Zaken zich die kritiek aan te trekken. Het ministerie heeft te kennen gegeven
dat het ambtsbericht over Iran op zeer zorgvuldige wijze tot stand is gekomen
en dat dit stuk een belangrijke rol speelt bij de beoordeling van de vraag
of al dan niet kan worden uitgewezen. Als gestreefd wordt naar een zorgvuldig
terugkeerbeleid, mag van Justitie verwacht worden dat beleidswijzigingen worden
gebaseerd op gefundeerde oordelen en de heer Verhagen vond het jammer dat
daarvan onvoldoende is gebleken tijdens het algemeen overleg over de positie
van Iraanse asielzoekers. Het rapport-Capithorn had zeker een rol behoren
te spelen in de beoordeling van de vraag of een beleidswijziging nodig is.
Hetzelfde geldt voor de informatie die de minister van Buitenlandse Zaken
heeft verstrekt in zijn nadere reactie op de kritiek van Amnesty International.De heer Verhagen merkte voorts op geïnformeerd te willen worden over
de afspraken met Somalische autoriteiten. Zijn er nu wel of niet afspraken
gemaakt? Het is bijzonder merkwaardig dat er een onderscheid wordt gemaakt
tussen mensen die vrijwillig en mensen die onvrijwillig terugkeren. Alleen
het antwoord op de vraag of sprake is van een veilige regio is relevant. Het
feit dat een Somalische minister heeft uitgesproken dat er alleen sprake kan
zijn van een veilige terugkeer van vluchtelingen als hulp wordt geboden bij
de opbouw van de regio geeft aan dat er wel degelijk sprake is van veilige
regio's. Een totale stop op de uitzettingen ligt dus niet voor de hand. In
ieder geval is duidelijk dat er volstrekt heldere afspraken moeten worden
gemaakt en dat hulp geboden is bij het wederopbouwprogramma, wil er ooit sprake
zijn van een effectief uitzettingsbeleid.De heer Verhagen merkte ten slotte op voorstander te zijn van het begeleid
laten reizen van afgewezen asielzoekers naar Ter Apel. Nu blijkt dat ongeveer
de helft van de mensen die naar Ter Apel vertrekken daar nooit aankomen, leek
het hem dat wat dit betreft de toegezegde evaluatie niet behoeft te worden
afgewacht. Het antwoord van de regeringStaatssecretaris Patijn merkte allereerst op dat de regering
ernaar streeft om in multilateraal en ook in Europees verband zoveel mogelijk
preventief te werk te gaan om politieke brandhaarden en/of economische deprivatie,
die leiden tot grote vluchtelingenstromen, te voorkomen. Waar preventie niet
heeft geholpen, wordt getracht de negatieve gevolgen in de regio zelf op te
vangen. Als er ten slotte toch vluchtelingenstromen ontstaan, wordt een zo
rechtvaardig en humaan mogelijk asielbeleid gevoerd. De bewindsman zei met
het oog op de gevoeligheid van deze materie regelmatig overleg met de Kamer
op prijs te stellen. De jaarrapportages verschaffen hiertoe een goede gelegenheid;
binnenkort zal de regering een notitie uitbrengen over migratie en ontwikkeling.Een op gelijke uitgangspunten gebaseerd Europees asielbeleid komt helaas
moeilijk van de grond. Als er al overeenstemming wordt bereikt, worden vaak
uitzonderingsposities geclaimd. Het is van uitermate groot belang dat de lidstaten
hun beleid in dezen beter op elkaar afstemmen en wellicht ook harmoniseren.
Tijdens de komende IGC ter wijziging van het Verdrag van Maastricht
zal de vraag aan de orde komen of het Europese asielbeleid van zijn vrijblijvende
karakter moet worden ontdaan, in communautaire procedures moet worden gebracht
en wordt onderworpen aan het toetsingsrecht van het Hof van Justitie. Als
hierover tijdens de IGC geen overeenstemming wordt bereikt – en daar
lijkt het op – is Europa op het terrein van het vluchtelingen- en asielbeleid
veroordeeld tot een beleid van kleine passen. Een onafhankelijk vluchtelingenobservatorium
kan, aldus de bewindsman, voorlopig alleen maar effectief zijn op het punt
van de informatiegaring. De tijd is nog niet rijp voor een nieuw en onafhankelijk
communautair instituut dat analyses maakt en bindende ambtsberichten afscheidt
die door alle lidstaten worden geaccepteerd. Hij vond overigens wel dat het
wenselijk is om op termijn deze optie te realiseren, waarbij dan de monitoring
als een sluitstuk moet worden beschouwd. Later dit jaar zullen nadere mededelingen
worden gedaan over de initiatieven die Nederland tijdens zijn EU-voorzitterschap
wenst te ontplooien.De staatssecretaris benadrukte dat specifieke mensenrechtenrapportages
ter ondersteuning dienen van het mensenrechtenbeleid van de Nederlandse regering
in internationale fora. Ambtsberichten moeten een antwoord geven op de vraag
of de vluchtverhalen van asielzoekers correct zijn en of uitzetting van uitgeprocedeerde
asielzoekers verantwoord is. Uiteraard is er wel een relatie tussen beide
rapportages in die zin dat de mensenrechtensituatie ook in het ambtsbericht
aan de orde komt. Als de regering tot de conclusie komt dat uitzetting überhaupt
niet mogelijk is, heeft dat verstrekkende beleidsimplicaties: elke asielzoeker
uit het desbetreffende land moet dan een status krijgen. Een uiterst zorgvuldig
beleid op dit punt is dan ook gewenst.Het opstellen van ambtsberichten is een uitermate hachelijke zaak als
het gaat om landen waar relevante informatie schaars en waar een openlijke
discussie niet mogelijk is. De posten ter plekke, die vaak ook samenwerken
met andere Europese ambassades, dienen behoedzaam te werk te gaan bij het
formuleren van een antwoord op de vragen die ten grondslag liggen aan een
ambtsbericht. De staatssecretaris benadrukte dat eigen informatie van BZ niet
doorslaggevend is en dat ook wordt gekeken naar rapporten van bijvoorbeeld
de UNHCR en NGO's. Hij zei de indruk te hebben dat de voorbereiding en bedoeling
van het ambtsbericht voor sommigen onvoldoende duidelijk zijn en zegde toe
na te zullen gaan of de systematiek met name op deze punten kan worden verbeterd.
Daarbij zullen ook worden betrokken de controleerbaarheid en de bronvermelding.
In december 1995 zijn met Justitie afspraken gemaakt over de gewenste systematisering
en nagegaan zal worden of deze afspraken resultaat hebben gehad.De staatssecretaris ging vervolgens in op de notawisseling tussen Buitenlandse
Zaken en enkele NGO's over het ambtsbericht inzake Iran. Het is zonneklaar
dat zowel de regering als VluchtelingenWerk en Amnesty International een zorgvuldig
en verantwoord asielbeleid voorstaan en vooral daarom is het zeer te betreuren
dat de appreciaties van beide partijen zodanig van elkaar verschillen dat
het debat op een bedenkelijk niveau wordt gevoerd. Hij zei voornemens te zijn
de leiding van beide organisaties uit te nodigen voor een gesprek om in ieder
geval een debat op een beter en nuttiger peil te brengen. De staatssecretaris
wenste hierbij nog wel op te merken absoluut niet uit te gaan van onbetrouwbaarheid,
ondeskundigheid of een gebrek aan toewijding van het apparaat van Buitenlandse
Zaken. Verder benadrukte hij dat niet getornd mag worden aan de verantwoordelijkheden
van het apparaat van Buitenlandse Zaken in de gehele keten van de vluchtelingenproblematiek;
er konden geen stukjes beleid uit de keten van betrokkenheid van departement
en posten worden gelicht zonder de kwaliteit en professionaliteit aan te tasten. De situatie in Somalië, waar geen centrale regering meer is en lokale
machthebbers het voor het zeggen hebben, is zeer ondoorzichtig en verandert
welhaast per dag. Het is onmogelijk ambtsberichten op te stellen die de situatie
volledig dekken. Afspraken met lokale machthebbers hebben veelal het karakter
van verificatie, in die zin dat wordt nagegaan of er bezwaren bestaan tegen
het terugsturen van asielzoekers. De rechter in Zwolle heeft gevraagd om documenten
die te maken hebben met de uitzetbaarheid van Somalische asielzoekers. Daarbij
zat ook een verslag van een dienstreis van 26 oktober 1995 waarin de door
mevrouw Sipkes gewraakte passage voorkomt. Het is zeer te betreuren dat een
dergelijke losse impressie in het reisverslag een ochtendblad ertoe heeft
gebracht hieraan een hoofdartikel te wijden, dat een volstrekt verkeerde indruk
wekt. De bewindsman zei het reisverslag ter vertrouwelijke kennisname in de
bibliotheek van de Kamer te zullen deponeren opdat de commissie kennis kan
nemen van de context van een en ander. Hij benadrukte nog dat bedoelde uitspraak
geen enkel effect heeft gehad op de uiteindelijke beoordeling van de situatie
of op concrete beslissingen in het kader van het uitzettingsbeleid.Er is onderzoek gedaan naar de betrouwbaarheid van een vijftiental ambtsberichten
over Zaïre. Daaruit bleek dat slechts één ambtsbericht
op een onderdeel correctie behoefde, een onderdeel overigens dat niet van
doorslaggevend belang was voor de zaak. In een brief van 12 juli 1996 staat
al dat de ambassade in Zaïre is versterkt met een extra medewerker, gespecialiseerd
in asielzaken.De staatssecretaris zei vervolgens er niet van overtuigd te zijn dat Algerije
en China van harte meewerken aan de vormgeving van een terugkeerbeleid. Het
is overigens niet altijd even gemakkelijk om aan te tonen dat een asielzoeker
de Chinese dan wel de Algerijnse nationaliteit heeft. Op zeer hoog niveau
wordt hierover overleg gevoerd met vertegenwoordigers van de regeringen van
beide landen, maar er is nog niet een zodanige systematiek van consulaire
samenwerking ontwikkeld dat terugkeerkwesties snel en afdoende kunnen worden
afgehandeld. De EU heeft nog slechts met één land (Marokko)
een samenwerkingsakkoord gesloten waarin een terugnameclausule voorkomt. Met
andere landen worden nog onderhandelingen gevoerd.Ten slotte merkte de staatssecretaris op dat het ministerie van Defensie
in diverse landen een actieve bijdrage levert aan de demining. Verzoeken van
de UNHCR terzake zullen zeker aan de minister worden voorgelegd, maar men
dient zich te realiseren dat de capaciteit aldaar beperkt is.Staatssecretaris Schmitz sloot zich van harte aan bij het initiatief
van staatssecretaris Patijn om tot een gesprek te komen met VluchtelingenWerk
en Amnesty International over diverse aspecten van het asielbeleid in het
algemeen en het uitzettingsbeleid in het bijzonder. Het moet mogelijk zijn
om in ieder geval niet van mening te verschillen over de feiten. Als op dat
niveau overeenstemming wordt bereikt, zullen hopelijk iets minder snel termen
als «onzorgvuldig» en «ondeskundig» vallen.Sinds eind 1995 zijn wezenlijke verbeteringen aangebracht in de wijze
waarop ambtsberichten totstandkomen; er vindt regelmatig overleg plaats tussen
Buitenlandse Zaken en Justitie, maar de staatssecretaris realiseerde zich
dat met name de systematiek nog voor verbetering vatbaar is. In de voorfase
van de totstandkoming van een ambtsbericht worden er uiteraard door Justitie
wel vragen gesteld en aanvullende informatie gevraagd aan Buitenlandse Zaken.
In de aanvulling op het ambtsbericht over Iran staat bijvoorbeeld dat de positie
van deserteurs alleen in het militaire strafrecht figureert. Door Justitie
is toen gevraagd wat dit in de praktijk betekent. Als Justitie wenst af te
wijken van de conclusies van een ambtsbericht, dient uiteraard overleg te
worden gevoerd met Buitenlandse Zaken want uiteindelijk dient er toch één
regeringsbeleid te worden gevoerd. Als op grond van nadere informatie
wordt besloten tot een beleidswijziging ten aanzien van een bepaald land,
wordt de Kamer daarvan op de hoogte gebracht en wordt – in afwachting
van een eventueel overleg tussen regering en Kamer – enkele weken gewacht
alvorens die wijziging te implementeren.In het verslag staat dat er nog drie gedooglanden zijn: Bosnië, Irak
en Afghanistan. In 1996 hebben zich echter nogal wat nieuwe ontwikkelingen
voorgedaan op grond waarvan ook landen als Burundi, Rwanda en delen van Somalië
aan die lijst zijn toegevoegd. Er wordt een zeer terughoudend uitzettingsbeleid
gevoerd als het gaat om Sierra Leone en Soedan. De staatssecretaris zegde
toe na te zullen gaan hoe wat dit betreft wordt omgegaan met asielzoekers
uit Mauretanië.Het uitzettingsbeleid ten aanzien van Somalische asielzoekers is nog niet
geheel uitgekristalliseerd. Ten departemente vindt beraad plaats over de status
van de afspraken met de machthebbers en wordt ook nagegaan welke positie deze
machthebbers innemen. Er is inmiddels een draaiboek opgesteld waarin de stappen
staan die gezet moeten worden alvorens mensen kunnen worden uitgezet. Dat
draaiboek moet nog met Buitenlandse Zaken worden besproken. In afwachting
daarvan en ook in afwachting van een gerechtelijke uitspraak, die zeer binnenkort
zal worden gedaan, zullen geen Somalische asielzoekers worden uitgezet. De
staatssecretaris benadrukte nog dat sommige delen van Somalië als veilig
worden beschouwd. De UNHCR is voornemens nog dit jaar tienduizend en in 1997
zelfs honderdduizend Somalische vluchtelingen vanuit Ethiopië terug te
laten keren. Sommige Somalische machthebbers verzetten zich tegen de gedwongen
terugkeer van vluchtelingen. Veel Somalische asielzoekers maken geld over
naar hun land en die financiële bron droogt op als deze mensen terugkeren.
Wat dit betreft is er niets op tegen om na te gaan welke bijdrage Nederland
kan leveren aan de wederopbouw van het land. De staatssecretaris zegde desgevraagd
toe met de Kamer te zullen overleggen alvorens het definitieve beleid in de
praktijk te brengen. Tot die tijd zullen de vlak voor het zomerreces gemaakte
afspraken gelden.Gedwongen terugkeer is de lastigste schakel van de gehele asielketen en
alleen daarom al zou meer aandacht moeten worden besteed aan de vrijwillige
terugkeer. Van meet af aan zouden asielzoekers moeten worden geconfronteerd
met de terugkeeroptie waarbij dan ook wordt verteld hoe zij daarbij geholpen
kunnen worden. Er zullen echter altijd asielzoekers zijn die gedwongen moeten
worden om terug te keren en in die gevallen is het soms helaas onvermijdelijk
die mensen op te halen, een paar uur voordat het vliegtuig vertrekt. Nederland
is echter een fatsoenlijk land met een fatsoenlijke politie en de staatssecretaris
meende ervan uit te kunnen gaan dat dit op een correctie manier gebeurt. Als
excessen worden gemeld, zal daarnaar uiteraard een onderzoek worden ingesteld.De staatssecretaris zegde toe de Kamer nader te informeren over het informatiepunt
voor Bosnische vluchtelingen. De vraag van de heer Dittrich over de melding
van On File dat uitgeprocedeerde asielzoekers een brief – waarin staat
dat hun asielaanvraag is afgewezen – moeten tonen om een laisser passer
te krijgen, zal schriftelijk worden beantwoord. Wat betreft Sri Lanka geldt
nog steeds het gestelde in de brief van 12 juli jl. Als zich nieuwe feiten
voordoen, zal een nieuw oordeel worden gegeven.De bewindsvrouwe merkte vervolgens op er veel waarde aan te hechten om
in EU-verband vorm en inhoud te geven aan het asielbeleid; de realiteit gebiedt
echter te zeggen dat volstrekte overeenstemming tussen de EU-lidstaten in
ieder geval niet op korte termijn zal kunnen worden bereikt. Wat dit betreft
zegt de discussie over de burden-sharing voldoende. Wellicht kan begonnen
worden om in EU-verband met gelijkgezinde landen op te trekken en bijvoorbeeld
gezamenlijk informatie in te winnen. In de huidige constellatie heeft Nederland
uiteraard zijn eigen verantwoordelijkheid voor de implementatie van het asielbeleid.
De staatssecretaris zegde toe, te zullen laten nagaan hoe precies
in Canada wordt geopereerd.Als Duitsland inderdaad overgaat tot de gedwongen terugkeer van Bosnische
asielzoekers, zal moeten worden nagegaan hoe een ander zich verhoudt tot de
Schengenafspraken.De staatssecretaris zegde verder toe nadere informatie te verstrekken
over de resultaten in 1996 van de intensivering van het terugkeerbeleid. Zeer
binnenkort zal een tussenrapportage worden uitgebracht over TerApel, waarin
zeker ook aandacht zal worden besteed aan de voor- en nadelen van begeleid
vervoer. De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,V. A. M van der BurgDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van TraaDe griffier van de vaste commissie voor Justitie,Pe XNoot1Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte
(GPV), Korthals (VVD), Janmaat (CD), De Hoop Scheffer (CDA), Soutendijk-van
Appeldoorn (CDA), Van de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), ondervoorzitter,
M. M. van der Burg (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA),
Zijlstra (PvdA), Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels), Rabbae (GroenLinks),
J. M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich (D66),
Verhagen (CDA), Dijksman (PvdA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B. M. de Vries
(VVD), O. P. G. Vos (VVD) en Van Vliet (D66). Plv. leden: Koekkoek (CDA), Van den Berg (SGP), Van Blerck-Woerdman (VVD),
Marijnissen (SP), Biesheuvel (CDA), Bremmer (CDA), Doelman-Pel (CDA), Van
Traa (PvdA), Van Heemst (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel (PvdA),
Vliegenthart (PvdA), Boogaard (groep-Nijpels), Sipkes (GroenLinks), Rijpstra
(VVD), Middel (PvdA), Passtoors (VVD), Van Boxtel (D66), Van der Heijden (CDA),
Apostolou (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Van den Doel (VVD), Weisglas (VVD) en
De Koning (D66). XNoot2Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Linden (CDA), Blaauw (VVD),
Weisglas (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), H. Vos (PvdA), Van Traa
(PvdA), ondervoorzitter, Verspaget (PvdA), De Hoop Scheffer (CDA), Ybema (D66),
Apostolou (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks),
Bukman (CDA), voorzitter, Boogaard (groep-Nijpels), Woltjer (PvdA), Hessing
(VVD), Van den Bos (D66), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), Verhagen (CDA),
Roethof (D66), Rouvoet (RPF) en Van den Doel (VVD). Plv. leden: Leers (CDA), Bremmer (CDA), Korthals (VVD), Van der Stoel
(VVD), Voûte-Droste (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Dijksma (PvdA),
Lilipaly (PvdA), Gabor (CDA), De Graaf (D66), Van Gijzel (PvdA), Van den Berg
(SGP), Houda (PvdA), Rosenmöller (GroenLinks), Deetman (CDA), Hendriks,
Van Oven (PvdA), Hoogervorst (VVD), Dittrich (D66), Hillen (CDA), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Van Waning (D66), Leerkes (Unie 55+) en Bolkestein (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19637-210.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl