Wet stedelijke vernieuwing; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26884, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

24-11-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26884 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgaveI ALGEMEENHoofdstuk 1 Aanleiding en doel wetsvoorstelHoofdstuk 2 De sturingsfilosofieHoofdstuk 3 De hoofdelementen van het wetsvoorstelParagraaf 3.1 Het gemeentelijke ontwikkelingsprogrammaParagraaf 3.2 Voorwaarden om voor investeringsbudget
in aanmerking te komen– Geen ontwikkelingsprogrammavereisteParagraaf 3.3 De rol van de provincie– Intergemeentelijke afstemming van de stedelijke
vernieuwing– Advisering over de verenigbaarheid van het ontwikkelingsprogramma
met vastgesteld provinciaal beleid.– Budgethouderschap voor de niet-rechtstreekse gemeentenParagraaf 3.4 De verdeelsystematiekParagraaf 3.5 Kwaliteitszorg, monitoring en evaluatieParagraaf 3.6 VerantwoordingParagraaf 3.7 OvergangsproblematiekHoofdstuk 4 Financiële aspecten– Wijziging ISV-budget gedurende het investeringstijdvakHoofdstuk 5 Effecten voor burgers, bedrijfsleven en overheidHoofdstuk 6 Draagvlak voor het wetsvoorstel– Toetsing aan Commissie Griffioen en MDW-werkgroep
PennekampHoofdstuk 7 Bestuurlijke organisatieHoofdstuk 8 Verhouding tot andere regelgevingParagraaf 8.1 Algemene wet bestuursrechtParagraaf 8.2 Verhouding tot Europese regelgevingHoofdstuk 9 Hoofdlijnen verstrekking van investeringsbudgetParagraaf 9.1 Vaststelling van de hoogte van het
investeringsbudget (verdeling)– Verdeling over rechtstreekse gemeenten en provincies– Verdeling over niet-rechtstreekse gemeenten9.2 Het vaststellen van het ontwikkelingsprogrammaParagraaf 9.3 Het indienen van de aanvraag tot verlening
van investeringsbudgetParagraaf 9.4 De beslissing op de aanvraagParagraaf 9.5 Inhoud van de beslissing tot verlening
van investeringsbudgetParagraaf 9.6 De uitvoering van de stedelijke vernieuwing– Subsidieverordening– Voorschotverlening– Monitoring– Tussentijdse aanpassing ontwikkelingsprogramma– Tussentijds ingrijpen als sanctieParagraaf 9.7 Verantwoording en sanctiesDe termijnDe stukkenSanctiesHoofdstuk 10 Andere subsidiesParagraaf 10.1 InnovatiebudgetParagraaf 10.2 Tijdelijke stimuleringsregelingII ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGHoofdstuk 1 Algemene bepalingenArtikel 1 (definities; reikwijdte)Hoofdstuk 2 Bestuurlijke verhoudingenArtikelen 2, 3 en 4Hoofdstuk 3 InvesteringsbudgetArtikel 5 (grondslag verstrekking financiële middelen)Artikel 6 (bepaling hoogte investeringsbudget (verdeling))Artikel 7 (eisen aan het ontwikkelingsprogramma)Artikel 8 (weigeringsgronden)Artikel 9 (verplichtingen van gemeenten)Artikel 10 (intrekking of wijziging van de verlening voordat
is vastgesteld)Artikel 11 (aanvraagprocedure)Artikel 12 (voorschotverlening)Artikel 13 (vaststelling en verantwoording)Artikel 14Artikel 15Artikel 16 (sancties bij vaststelling)Artikel 17 (aanwijzingsbevoegdheid)Artikel 18 (verhoging gedurende investeringstijdvak)Hoofdstuk 4 Andere subsidies dan investeringsbudgetArtikel 19 (innovatiebudget)Artikel 20 (tijdelijke stimuleringsregelingen)Hoofdstuk 5 Overige bepalingenArtikel 21 (bepaling bij strijd met internationaal (EG-)recht)Artikel 22Artikel 23 (verslaglegging en medewerkingsplicht burgemeester
en wethouders in geval van evaluatie)Artikel 24 (toezicht op de naleving)Hoofdstuk 6 SlotbepalingenArtikel 25Artikelen 26 en 27Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26884Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 117 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 884Wet ter stimulering van integralke stedelijke vernieuwing (Wet stedelijke
vernieuwing)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoudsopgaveI Algemeen2Hoofdstuk 1Aanleiding en doel wetsvoorstel2Hoofdstuk 2De sturingsfilosofie3Hoofdstuk 3De hoofdelementen van
het wetsvoorstel53.1Het gemeentelijke
ontwikkelingsprogramma5 3.2Voorwaarden om voor investeringsbudget in aanmerking
te komen7 3.3De rol van de provincie8 3.4De verdeelsystematiek103.5Kwaliteitszorg, monitoring en evaluatie113.6Verantwoording12 3.7Overgangsproblematiek13Hoofdstuk 4Financiële aspecten14Hoofdstuk 5Effecten
voor burgers, bedrijfsleven en overheid15Hoofdstuk 6Draagvlak voor het wetsvoorstel15Hoofdstuk 7Bestuurlijke organisatie17Hoofdstuk 8Verhouding
tot andere regelgeving188.1Algemene
wet bestuursrecht18 8.2Verhouding tot Europese regelgeving18 Hoofdstuk 9Hoofdlijnen verstrekking
van investeringsbudget199.1Vaststelling
van de hoogte van het investeringsbudget (verdeling)199.2Het vaststellen
van het ontwikkelingsprogramma209.3Het indienen van de aanvraag tot
verlening van investeringsbudget20 9.4De beslissing op de aanvraag219.5Inhoud van de beslissing tot verlening van investeringsbudget22 9.6De uitvoering van de stedelijke vernieuwing23 9.7Verantwoording
en sancties25Hoofdstuk 10Andere subsidies2710.1Innovatiebudget27 10.2Tijdelijke stimuleringsregeling27 II Artikelsgewijze toelichting27I ALGEMEENHoofdstuk 1 Aanleiding en doel wetsvoorstelDe aanleiding voor de ontwikkeling van het voorstel van Wet stedelijke
vernieuwing ligt in de stedelijke ontwikkelingen waarover onder andere de
op 27 juni 1997 uitgebrachte Nota stedelijke vernieuwing (kamerstukken II
1997/98, 25 427, nr. 3) rapporteert. Daaruit blijkt dat in de steden
werkloosheid, gebrek aan leefkwaliteit en het wegtrekken van bedrijvigheid
elkaar dreigen te versterken. De concurrentiepositie van de steden staat onder
druk. Als onvoldoende toekomstgerichte vernieuwingen plaatsvinden, dreigen
steden steeds minder aantrekkelijk te worden als vestigingsplaats voor bewoners
en bedrijven ten opzichte van nieuwe uitleggebieden en het landelijk gebied.
Daardoor verzwakt hun draagkracht en neemt het risico van verloedering toe.
Genoemde nota concludeert dat een samenhangende aanpak van stedelijke gebieden,
gericht op een kwaliteitsverbetering van de woon- en werkmilieus, noodzakelijk
is en dat daarbij de onmiskenbare potenties van steden moeten worden benut.
Met alleen het wegwerken van achterstanden (de klassieke stadsvernieuwingsopgave)
kan niet meer worden volstaan. In die nota werd ook aangekondigd dat het kabinet
er naar streeft om de bestaande geldstromen in een investeringsbudget stedelijke
vernieuwing (ISV) te bundelen teneinde te komen tot een meer samenhangend
en integraal beleid ten aanzien van de steden.Het doel van het wetsvoorstel is stedelijke vernieuwing te stimuleren.
Onder stedelijke vernieuwing wordt – in het algemeen gesproken –
verstaan: het totaal aan inspanningen die, ten aanzien van stedelijk gebied,
strekken tot verbetering van de leefbaarheid en veiligheid, bevordering van
een duurzame ontwikkeling en verbetering van de woon- en milieukwaliteit,
versterking van het economisch draagvlak, bevordering van de sociale samenhang,
verbetering van de bereikbaarheid, verhoging van de kwaliteit van de openbare
ruimte of anderszins tot structurele kwaliteitsverhoging van dat stedelijk
gebied. Hoewel de problematiek zich naar omvang en urgentie zal concentreren
in de grotere steden, kan stedelijke vernieuwing ook in kleinere steden en
dorpen aan de orde zijn. Stedelijke vernieuwing heeft in dit wetsvoorstel,
gebaseerd op de budgetten die worden gebundeld, betrekking op die stedelijke
vernieuwing, die door middel van ingrepen in de fysieke leefomgeving kan worden
gerealiseerd, te weten op de gebieden van wonen, ruimte, milieu, grootschalig
groen en stadseconomie Op deze terreinen worden landelijke doelstellingen
geformuleerd die het kader vormen voor het gemeentelijk stedelijk vernieuwingsbeleid
en waar de besteding van het ISV-budget zich op richt.De beperking in de reikwijdte van dit wetsvoorstel tot ingrepen in de
fysieke leefomgeving is in hoofdzaak gebaseerd op pragmatische gronden, niet
op principiële gronden. Immers, de gemeente zal het beleid inzake de
fysieke leefomgeving af dienen te stemmen met het gemeentelijk sociaal en
economisch beleid en vice versa. Voor de GSB-gemeenten is deze integratie
reeds vergaand gerealiseerd op grond van het Grote Steden Beleid. Een volledige
integratie van de betrokken geldstromen van Rijk naar gemeenten is echter
vooralsnog niet realiseerbaar. Dit wetsvoorstel, waarin het ministerie van
VROM tot integratie van rijksbijdragen op het beleidsterrein van dit departement
en waar mogelijk op dat van andere departementen die raakvlakken hebben met
de fysieke leefomgeving overgaat, is dan ook een eerste aanzet. Niet uitgesloten
is dat in de toekomst ook geldstromen op de andere beleidsterreinen geïncorporeerd
worden in het investeringsbudget stedelijke vernieuwing, waarmee het onderscheid
fysiek/niet-fysiek kan verdwijnen. Een nieuwe wettelijke regeling is noodzakelijk om de volgende redenen.Ten eerste vereist artikel 17 van de Financiële-verhoudingswet een
wettelijke grondslag voor specifieke uitkeringen uit 's Rijks kas aan gemeenten.Ten tweede kunnen bundeling en ontschotting van relevante subsidiestromen
niet goed gerealiseerd worden door wijziging van de bestaande regelingen.
De bestaande wettelijke grondslag voor de te bundelen geldstromen (zoals de
Wet op de stads- en dorpsvernieuwing en de Woningwet (BWS en BLS)) kennen
elk een eigen subsidiesystematiek en specifieke reikwijdte voor de besteding.
Deze stroken niet met de systematiek en de reikwijdte van stedelijke vernieuwing
zoals in het wetsvoorstel neergelegd. Daarnaast zou handhaving van de bestaande,
gewijzigde wettelijke regelingen bestuurlijk-juridisch een zeer onoverzichtelijk
wettelijk kader opleveren en daarmee de uitvoerbaarheid belemmeren.In de derde plaats is het van belang dat de taakverdeling tussen overheden
duidelijk wordt geregeld. In de algemene verantwoordelijk- heidsverdeling
tussen overheden alsook in de bestaande regelingen is de onderlinge verhouding
tussen taken en bevoegdheden op verschillende beleidsterreinen niet (altijd)
goed afgebakend. Een nieuwe wettelijke regeling is aangegrepen om op dit punt
verduidelijking aan te brengen.Tenslotte is gekozen voor een wettelijke regeling omdat in het stedelijk
vernieuwingsbeleid het zwaartepunt ligt bij het stimuleren van de betrokkenheid
van andere partijen. Er wordt geen rechtstreekse relatie gelegd tussen het
isv-budget en concrete activiteiten van de subsidieontvanger (de gemeente),
zoals in de bestaande subsidieregelingen veelal het geval is. De beleidsvrijheid
moet het mogelijk maken kansrijke aspecten en potenties van specifieke gemeenten
te versterken. Deze verschuiving in aanpak ten opzichte van «klassieke»
subsidieregimes heeft ook geleid tot de keuze voor een wetsvoorstel stedelijke
vernieuwing.Het wetsvoorstel stedelijke vernieuwing maakt – beperkt tot de desbetreffende
steden – ook onderdeel uit van het Grote Stedenbeleid (GSB). Het wetsvoorstel
heeft betrekking op de fysieke leefomgeving voor de onderdelen: wonen, milieu,
ruimte, grootschalig groen en fysieke aspecten van economische activiteiten.
Het GSB heeft ook betrekking op de overige onderdelen van de fysieke leefomgeving
alsmede op de sociale aspecten van stedelijke ontwikkeling en op de niet-fysieke
elementen van de stadseconomie.Het GSB streeft ernaar een overkoepelend kader te zijn voor álle
beleidsterreinen die voor de stedelijke ontwikkeling relevant zijn. In beginsel
raakt dat derhalve alle departementen. Voor het onderdeel fysieke leefomgeving
heeft dit raakvlakken met het ISV-beleid waarvoor het Ministerie van VROM
primair verantwoordelijk is. Afstemming is derhalve noodzakelijk en wenselijk.Hoofdstuk 2 De sturingsfilosofieDe sturingsfilosofie die aan het wetsvoorstel ten grondslag ligt kan in
drie begrippen worden samengevat: integratie, interactie en innovatie.Het wetsvoorstel is gericht op de bevordering van integratie van beleid
en van geldstromen, zowel bij de rijksoverheid als bij gemeenten. Er van uitgaande
dat stedelijke vernieuwing primair een zaak is van de gemeenten en lokale
partijen zelf, wordt de steden de kans geboden om binnen bepaalde kaders hun
eigen weg te kiezen naar een versterking van hun concurrentiepositie en verbetering
van de leefkwaliteit. Het gekozen stelsel moet gemeenten stimuleren tot een
omslag van een vaak nogal sterk subsidie-georiënteerde benadering naar
meer zelfoplossend vermogen en een aanpak waarin samenhang en
samenwerking centraal staan. Voor de rijksoverheid betekent dit dat ze gemeenten
de beleidsmatige, financiële en administratief-organisatorische ruimte
moet bieden om binnen de reikwijdte van het wetsvoorstel, een integraal beleid
te voeren, om naar gebied en in de tijd prioriteiten te stellen en maatwerk
te leveren.Dit sluit ook aan op ontwikkelingen inzake meer integrale planvormen en
harmonisatie die op specifieke beleidsterreinen in gang zijn gezet, zoals
het streven naar een Provinciaal Omgevingsplan, versterking van de integrale,
omgevingsgerichte benadering bij de uitvoering van provinciale milieubeleidsplanning
(vgl. advies van de Evaluatiecommissie Wet milieubeheer) en de aandacht voor
harmonisatie planprocedures in het kader van MDW.Het wetsvoorstel is verder gericht op de bevordering van interactie, of
met andere woorden, de samenwerking tussen de bestuurslagen onderling, tussen
gemeenten onderling en tussen de gemeentelijke overheid en de particuliere
sector, waaronder begrepen de bewoners. De stedelijke investeringen moeten
immers voor het overgrote deel worden opgebracht door woningcorporaties en
particuliere partijen zoals beleggers en bedrijven. De financiële overheidsbijdrage
heeft vooral een functie als katalysator, dat wil zeggen dat ze bedoeld is
om stedelijke vernieuwingsprocessen op gang te brengen. Ook het verkrijgen
van draagvlak voor veranderingsprocessen door overleg met bijvoorbeeld bewonersorganisaties
is essentieel voor de kwaliteit en voortgang van de stedelijke vernieuwing.Het wetsvoorstel is tenslotte ook gericht op de stimulering van innovatie.
Het introduceert daarbij een zekere mate van beleidsconcurrentie: een rijksbijdrage
kan worden verkregen voor vernieuwende elementen in het proces of de aanpak
van de stedelijke vernieuwing.In de sturingsfilosofie van het wetsvoorstel past het niet dat het Rijk
een gedetailleerd en strak kader bepaalt voor de beleidskeuzes van de gemeenten.
Zowel de beleidsdoelstellingen, de aanpak, als de inzet van middelen ten behoeve
van de stedelijke vernieuwing die zich richt op de fysieke leefomgeving, worden
zo volledig mogelijk aan het gemeentebestuur overgelaten. De besteding van
het investeringsbudget dient gericht te zijn op de fysieke leefomgeving ten
aanzien van wonen, ruimte, milieu, grootschalig groen en stadseconomie, maar
daarbinnen heeft de gemeente beleidsvrijheid. De verantwoording over de besteding
richt zich derhalve ook alleen op deze «buitengrens». Inzet van
investeringsbudget aan bijv. (structureel) politiepersoneel of extra middelen
voor onderwijs in eigen taal en cultuur voor scholen met verhoudingsgewijs
veel allochtone leerlingen of voor verbetering van kinderopvangmogelijkheden
valt buiten het doel van stedelijke vernieuwing als in deze wet bedoeld, hoezeer
ook hiermee de veiligheid of de leefbaarheid zal kunnen worden bevorderd.De wettelijke kaders voor de gemeentelijke beleidsvrijheid worden gevormd
door de bij of krachtens dit wetsvoorstel te stellen normen. In een algemene
maatregel van bestuur zal het inhoudelijke landelijke beleidskader nader worden
bepaald.De functie van stedelijke vernieuwingskader is het aangeven van de belangrijkste
doelen van het Rijk, toegespitst op bepaalde aandachtsvelden binnen het brede
terrein van stedelijke vernieuwing.Cruciaal is dat het Rijk niet voorschrijft wát gemeenten moeten
realiseren of wélk beleid gemeenten moeten voeren, maar op wélke
onderwerpen c.q. vraagstukken de gemeenten – in ieder geval –
concrete ambities moeten formuleren om in aanmerking te komen voor investeringsbudget. De ontwikkeling en aanpassing van het landelijk beleidskader zal in
nauw overleg met de mede-overheden geschieden.Daarnaast is van belang, maar dat komt niet tot uitdrukking in de wet,
dat het Rijk de verwezenlijking van de stedelijke vernieuwingsopgave op andere
wijzen bevordert, bijvoorbeeld door (aanpassing van) regelgeving, door het
stimuleren van verdergaande ontkokering van beleid, voortgaande integratie
van geldstromen, door kennisoverdracht en het stimuleren van kennisuitwisseling.Hoofdstuk 3 De hoofdelementen van het wetsvoorstelIn dit hoofdstuk wordt een algemene toelichting gegeven op de belangrijkste
elementen van het wetsvoorstel: het gemeentelijke ontwikkelingsprogramma,
de voorwaarden om voor rijkssteun in aanmerking te komen, de rol van de provincie,
de verdeelsystematiek, de monitoring, de visitatie, de evaluatie en de verantwoording
door de gemeenten van het gevoerde beleid.Paragraaf 3.1 Het gemeentelijke ontwikkelingsprogrammaCentraal in het ISV-concept staat een door gemeenten in overleg met locaal
werkzame organisaties en andere betrokkenen op te stellen ontwikkelingsprogramma
voor de fysieke leefomgeving. Dat programma (en de totstandkoming ervan) is
bedoeld als integratiekader voor (lokale) strategische beleidskeuzen op de
verschillende terreinen en kan de basis vormen voor een dialoog tussen lokale
en regionale actoren én tussen de bestuurslagen. Het ontwikkelingsprogramma
dient bovendien andere partijen en investeerders die een rol spelen in het
proces van stedelijke vernieuwing inzicht en vertrouwen te geven in de plannen
en processen die t.a.v. (delen van) de stad in ontwikkeling zijn en vormt
zo een bindend element tussen de partijen binnen de gemeente. Immers, zonder
investeringen van anderen, van private partijen, kan het stedelijk vernieuwingsbeleid
niet tot stand worden gebracht. Het is daarom noodzakelijk dat gemeenten deze
partijen in een zo vroeg mogelijk stadium bij de beleidsvoorbereiding betrekken.
Deze betrokkenheid vergroot het draagvlak van het beleid, omdat met hun gerechtvaardigde
belangen rekening kan worden gehouden. Daarnaast vergroot zij de zekerheid
dat het beleidsprogramma gerealiseerd zal worden, omdat commitment ontstaat
en toezeggingen en afspraken zoveel mogelijk vastgelegd kunnen worden in overeenkomsten.In het ontwikkelingsprogramma dient te worden aangegeven welke concrete
resultaten het gemeentebestuur wil bereiken op het gebied van de fysieke leefomgeving
in de eerstvolgende vijfjaarsperiode (waarbij ook inzicht wordt gegeven in
het daaropvolgende tijdvak). Om voor een financiële bijdrage in aanmerking
te komen zal de gemeente in het programma de beoogde resultaten toetsbaar
moeten vastleggen. Daarbij is het voldoende als het ontwikkelingsprogramma
primair wordt gericht op het bereik van het wetsvoorstel: wonen, milieu, ruimte,
grootschalig groen en de fysieke aspecten van economische activiteitenDaarnaast dient het ontwikkelingsprogramma blijk te geven van de visie
van de gemeente op de relatie tussen de aanpak van de fysieke leefomgeving
en de ontwikkelingen op sociaal en economisch terrein. Hoewel het investeringsbudget
gericht is op activiteiten in de fysieke leefomgeving, kan het gemeentelijk
beleid terzake niet geïsoleerd worden beschouwd. Teneinde gemeenten aan
te zetten tot een samenhangend beleid, is voorgeschreven dat de relatie tussen
de beoogde resultaten op het terrein van de fysieke leefomgeving en het sociaal
en economisch beleid moet worden aangegeven. Er worden in het wetsvoorstel
derhalve geen inhoudelijke eisen gesteld aan het gemeentelijk
beleid op die andere beleidsterreinen.Voor de GSB-gemeenten is het ontwikkelingsprogramma een onderdeel van
een breder programma dat ook de pijlers economie en sociale infrastructuur
moet omvatten. De ontwikkelingsprogramma's die de GSB-gemeenten in het kader
van dit wetsvoorstel maken voor de fysieke leefomgeving, maken in december
1999 onderdeel uit van de bredere beleidsvisies die deze gemeenten ontwikkelen
ten behoeve van het GSB. Het onderdeel fysiek uit deze bedoelde brede beleidsvisie
kan derhalve tevens als ontwikkelingsprogramma in de zin van deze wet dienen.
Om die reden zijn o.a. de termijnen afgestemd: voor het eerste ISV-investeringstijdvak,
dat formeel de periode 2000 t/m 2004 betreft, dienden de GSB-gemeenten uiterlijk
1 november 1999 hun geïntegreerde beleidsplannen gereed te hebben, conform
het GSB, in plaats van 1 juli 2000, zoals dat op grond van dit wetsvoorstel
het geval zou zijn. In het wetsvoorstel Invoeringswet Wet stedelijke vernieuwing
zal die afwijkende termijn worden geregeld. Voor de daarop volgende investeringstijdvakken
geldt in principe de wettelijke uiterste indieningstermijn van 1 juli van
het eerste jaar van die tijdvakken.In het ontwikkelingsprogramma zullen zowel stadsbrede als wijkgerichte
ambities aan de orde kunnen komen. Het gaat bij het ontwikkelingsprogramma
(bij voorkeur) niet (of niet alleen) om een opsomming van een concrete projectenlijst
maar om een investeringsprogramma, waarin de genoemde aspecten van de fysieke
ruimte in een samenhangend perspectief worden neergezet.De financiële paragraaf die aan het ontwikkelingsprogramma moet worden
toegevoegd, dient inzicht te geven in de verhouding tussen de beoogde inzet
van het investeringsbudget, overige gemeentelijke middelen en de verwachte
investeringen van andere partijen.De mate van operationalisering van het ontwikkelingsplan wordt niet voorgeschreven,
maar is aan gemeenten overgelaten. Het ligt in dat verband voor de hand dat
gemeenten de hoofdlijnen van reeds bestaande beleidsplannen zoveel mogelijk
integreren in het ontwikkelingsprogramma of hier in ieder geval rekening mee
houden. Te denken valt aan het bestemmingsplan en structuurplan, een gemeentelijk
milieubeleidsprogramma, een waterhuishoudingplan en het lokale veiligheidsbeleid.
De onderlinge afstemming van gemeentelijk beleid is een gemeentelijke verantwoordelijkheid.
Het ontwikkelingsprogramma beoogt niet een nieuwe planfiguur te zijn, maar
bij uitstek een kader te zijn dat noopt tot integratie van (bestaand) beleid
op verschillende terreinen. Indien het ontwikkelingsprogramma niet meer is
dan de optelsom van verkokerde beleidsvoornemens, zonder op de onderlinge
samenhang of de uitstralingseffecten te letten, is de met dit wetsvoorstel
beoogde bestuurlijke aanpak niet gerealiseerd.Op de algemene ontwikkelingen rond integratie en harmonisatie van planvormen,
zoals kort aan de orde gesteld in hoofdstuk 2, kan hier niet vooruit worden
gelopen, maar evenmin kan worden uitgesloten dat dit op termijn invloed heeft
op de vormgeving en positie van het ontwikkelingsprogramma.Evenals dat bij huidige regelingen vaak het geval is, biedt ook het wetsvoorstel
gemeenten de ruimte om onderling samen te werken op het gebied van de stedelijke
vernieuwing. Veel terreinen van stedelijke vernieuwing raken de belangen van
nabij gelegen gemeenten of hebben effecten op deze gemeenten die kunnen doorwerken
in (de effectiviteit van) het beleid aldaar. Om die reden wordt onder interactie
uitdrukkelijk ook begrepen de afstemming en samenwerking tussen gemeenten
onderling. Ontwikkelingsprogramma's die gezamenlijk door twee of meer gemeenten zijn
ontwikkeld (en vastgesteld door de desbetreffende gemeenteraden) zullen door
de Minister van VROM en de provincies in zoverre anders worden behandeld dan
ontwikkelingsprogramma's van afzonderlijke gemeenten, dat er in beginsel van
wordt uitgegaan dat deze programma's goed intergemeentelijk zijn afgestemd.
Zaken als de financiële verplichting, de uitbetaling, de verantwoording
e.d. zullen formeel wel via de afzonderlijke gemeenten blijven lopen. Dit
laat onverlet dat gemeenten onderling op basis van de Wet gemeenschappelijke
regelingen de budgetten bundelen en een gezamenlijke aanpak kiezen.Het grote belang dat wordt gehecht aan intergemeentelijke afstemming bij
de ontwikkeling van het stedelijk vernieuwingsbeleid, blijkt onder meer uit
de toekenning aan de provincie van een toezichtstaak en uit het feit dat het
tekortschieten van deze afstemming een reden kan zijn voor het niet verlenen
van investeringsbudget.Paragraaf 3.2 Voorwaarden om voor investeringsbudget
in aanmerking te komenOm voor toekenning van investeringsbudget in aanmerking te komen, worden
twee soorten voorwaarden gesteld. De eerste soort is in principe duurzaam
en is daarom in het wetsvoorstel opgenomen. De tweede soort is meer tijdgebonden
en wordt daarom vastgelegd in een algemene maatregel van bestuur, waarin het
Beleidskader stedelijke vernieuwing wordt vervat.In het wetsvoorstel opgenomen voorwaarden zijn: vaststelling van het ontwikkelingsprogramma
door de gemeenteraad, onderbouwing van het ontwikkelingsprogramma door een
analyse van de problemen en potenties in de fysieke leefomgeving, gedegen
betrokkenheid bij de voorbereiding van het ontwikkelingsprogramma van de relevante
lokale partijen en van de gemeenten waarvan de belangen rechtstreeks in het
geding zijn, weergave in het ontwikkelingsprogramma van de toetsbare beoogde
resultaten (zo mogelijk in termen van beoogde effecten van beleid), vermelding
in het ontwikkelingsprogramma van de samenhang met aanpalende beleidsterreinen
op het gebied van de fysieke leefomgeving en een vermelding in het ontwikkelingsprogramma
van de geschatte omvang van de benodigde investeringen in de eerste vijfjaarsperiode.De voorwaarden die in het Beleidskader stedelijke vernieuwing worden opgenomen
hebben betrekking op de prestatievelden die ten minste in het ontwikkelingsprogramma
aan de orde moeten komen, kwalitatieve voorwaarden (beoogde resultaatsrichtingen)
en op onderdelen ook meer kwantitatieve voorwaarden (resultaat en tempo) waaraan
de beoogde beleidsprestaties in het ontwikkelingsprogramma minimaal moeten
voldoen.Dat wil niet zeggen dat de gemeente ook op elk van de in het Beleidskader
stedelijke vernieuwing op te nemen prestatievelden beleid moet ontwikkelen.
De gemeente dient echter wel uitdrukkelijk na te gaan of op genoemde terreinen
in de gemeente een opgave ligt. In het ontwikkelingsprogramma dient vervolgens
goed gemotiveerd te worden waarop de beleidskeuzes en prioriteiten zijn gebaseerd
en dus ook waarom eventueel ten aanzien van bepaalde rijksprioriteiten wordt
afgezien van een beleidsinspanning.Uit het bovenstaande blijkt dat voor het Rijk en de provincies het beoordelingskader
voor gemeentelijke ontwikkelingsprogramma's gelijk is. In dit opzicht maakt
het geen verschil of een gemeente rechtstreeks is of niet-rechtstreeks (zie
hierover nader paragraaf 3.3). In voorkomend geval kan wel een verschil
in inhoudelijke beoordeling van ontwikkelingsprogramma's ontstaan
tussen provincies, daar waar het provinciaal beleid binnen het landelijk uniforme
beoordelingskader op onderdelen verschilt.– Geen ontwikkelingsprogrammavereisteUitgangspunt is dat de gemeente voor welke een indicatief budget is bepaald
door de minister gehouden is een ontwikkelingsprogramma vast te stellen om
in aanmerking te komen voor een bijdrage. Ditzelfde geldt voor de gemeenten
voor welke de provincie een indicatief budget heeft bepaald. Voor kleinere
gemeenten, die een geringe of eenzijdige stedelijke vernieuwingsopgave hebben,
behoeft niet vooraf een indicatief budget te zijn bepaald; aan die gemeenten
kan om die reden niet de eis van een (5 jarig) ontwikkelingsprogramma worden
gesteld.Voor deze kleine gemeenten waar geen sprake is van een structurele vernieuwingsopgave,
kan de provincie besluiten tot subsidietoekenning voor concrete vernieuwingsactiviteiten.
Er zal naar gestreefd moeten worden dat zoveel mogelijk gemeenten een investeringsprogramma
ontwikkelen. Bij de voorbereiding van het provinciaal verdelingsbeleid worden
gemeenten actief betrokken en kunnen zij kenbaar maken of zij voornemens zijn
een ontwikkelingsprogramma te maken. Ook gemeenten voor welke voorafgaande
aan het investeringstijdvak geen indicatief budget is bepaald, staat het vrij
wel een ontwikkelingsprogramma op te stellen, dat een interactieve en geïntegreerde
aanpak kent, afgestemd op de zwaarte en omvang van de lokale stedelijke vernieuwingsopgave.Paragraaf 3.3 De rol van de provincieDe provincie heeft op het gebied van stedelijke vernieuwing drie taken:Deze zijn het bevorderen van intergemeentelijke afstemming van het stedelijk
vernieuwingsbeleid, het bevorderen van de afstemming van het lokale stedelijk
vernieuwingsbeleid op provinciaal beleid en het verdelen van het provinciale
investeringsbudget over niet-rechtstreekse gemeenten.– Intergemeentelijke afstemming van de stedelijke
vernieuwingDeze provinciale taak betreft de afstemming van ontwikkelingsprogramma's
van buurgemeenten.De provincie bevordert, ondersteunt en ziet toe op de intergemeentelijke
afstemming van het gemeentelijke stedelijke vernieuwingsbeleid. Deze taak
betreft alle gemeenten, rechtstreekse zowel als niet-rechtstreekse. Voor de
rechtstreekse gemeenten komt deze taak tot uitdrukking in het advies dat de
provincie aan het begin van de subsidiecyclus aan het Rijk uitbrengt over
het gemeentelijke ontwikkelingsprogramma. Bij de niet-rechtstreekse gemeenten
betrekt de provincie het intergemeentelijke aspect bij haar afweging investeringsbudget
toe te kennen aan die gemeenten.– Advisering over de verenigbaarheid van het ontwikkelingsprogramma
met vastgesteld provinciaal beleid.De bovengemeentelijke afstemming betreft de verenigbaarheid met provinciale
regelgeving en de afstemming met het beleid op terreinen waar de provincie
een op een formele wet gebaseerde eigen beleidsverantwoordelijkheid heeft.Voor de rechtstreekse gemeenten komt deze afstemmingstaak tot uitdrukking
in het algemene adviesrecht van de provincie aan de minister. Waar het gaat
om de afstemming op het provinciaal bodembeleid, is – in verband met
de functie van de provincie als «bevoegd gezag» op grond van de Wet bodembescherming – de doorwerking van dit advies met
specifieke waarborgen omkleed.Voor de niet-rechtstreekse gemeenten komen deze taken tot uitdrukking
in de beoordeling door de provincie van het gemeentelijk ontwikkelingsprogramma.Ten aanzien van bodemsanering is de rol van de provincie met extra waarborgen
omkleed. Indien het advies van de provincie inzake de verenigbaarheid van
het ontwikkelingsprogramma van de rechtstreekse gemeenten met vastgesteld
provinciaal beleid inhoudt dat er sprake is van strijdigheid met het provinciaal
bodemsaneringsbeleid, dan mag de minister niet tot verlening van investeringsbudget
overgaan dan nadat hierover bestuurlijk overleg is gevoerd. Bij de verantwoording
na afloop van het investeringstijdvak voorziet het wetsvoorstel eveneens in
een extra waarborg dat de provincie in de gelegenheid wordt gesteld haar oordeel
te geven over de verwezenlijking van het bodemsaneringsbeleid van de rechtstreekse
gemeenten. Deze waarborgen zijn niet van toepassing op de vier grootste steden
(Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht, de zgn. G4), omdat zij zelf «bevoegd
gezag» zijn inzake bodembescherming.Het nader bestuurlijk overleg betekent niet dat er andere termijnen gelden
voor de andere GSB-gemeenten dan voor de G4. Gezien de extra tijd die gemoeid
is met het bestuurlijk overleg, kan dit wel leiden tot een latere besluitvorming
over subsidieverlening dan voor de G4.Voor de bodemsaneringsmiddelen die onderdeel van het investeringsbudget
uitmaken wordt in essentie de hoofdstructuur van het wetsvoorstel gevolgd.Bij de rechtstreekse gemeenten en de provincies zal in de toedelingsfase
sprake zijn van een apart onderscheiden deelbudget voor bodemsanering. Voor
deze bijzondere constructie is gekozen vanuit de overweging dat de provincie
zich als bevoegd gezag bij de advisering over het ontwikkelingsprogramma een
oordeel moet kunnen vormen over de prestatie die elk van de rechtstreekse
gemeenten op het gebied van de bodemsanering denkt te gaan leveren in relatie
tot het beschikbare budget. Indien het ontwikkelingsprogramma (dat ook het
terrein van de bodemsanering omvat) aan de inhoudelijke en procesmatige subsidievoorwaarden
voldoet, worden in beginsel de indicatief bekend gemaakte ISV-middelen toegekend
en is er vanaf dat moment sprake van een ongedeeld ISV-budget dat de gemeente
wordt verleend.Eenzelfde «earmarking» van een deelbudget bij de toedeling
vindt ook plaats ten aanzien van stadseconomie.De bijzondere provinciale rol bij bodemsanering houdt geen inperking in
van de integrale verantwoordelijkheid van de rechtstreekse gemeenten, want
de provincie beoordeelt niet op projectniveau maar beoordeelt of de gemeentelijke
voornemens op programmaniveau binnen het kader van de Wet bodembescherming
blijven en of ze aan de desbetreffende subsidievoorwaarden in het Beleidskader
stedelijke vernieuwing voldoen. Bij de concrete planuitvoering houdt de provincie –
als bevoegd gezag op het gebied van de Wet bodembescherming – een technisch-inhoudelijke
beoordelingsrol. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de toetsing van de kwaliteit
van genomen saneringsmaatregelen.Na afloop van het eerste investeringstijdvak zal de rol van de provincie
in de advisering omtrent bodemsanering onderdeel uitmaken van de evaluatie.Bij het onderdeel fysieke stadseconomie wordt eveneens de hoofdstructuur
van het wetsvoorstel gevolgd. Alleen wordt ook hier bij de toedeling door
het Rijk voor de rechtstreekse gemeenten en de provincies aangegeven met welk
bedrag voor stadseconomie is gerekend. Bij haar advies over het ontwikkelingsprogramma
van de rechtstreekse gemeenten houdt de provincie rekening met
dit bedrag. Indien er investeringsbudget is verleend, dan is vanaf dat moment
sprake van een ongedeeld budget.– Budgethouderschap voor de niet-rechtstreekse gemeentenIn het wetsvoorstel wordt om doelmatigheidsredenen (met name het tegengaan
van versnippering) onderscheid gemaakt tussen rechtstreekse en niet-rechtstreekse
gemeenten. De omvang en zwaarte van de stedelijke vernieuwingsopgave is in
hoofdzaak bepalend hiervoor. Rechtstreekse gemeenten krijgen hun subsidie
rechtstreeks van het Rijk. Niet-rechtstreekse gemeenten krijgen hun subsidie
van de provincie.Voor een doelmatige inzet van de middelen is bovengemeentelijke afstemming
en afweging benodigd. Het naast hogere bestuurlijke niveau, het provinciale
niveau, is voor die beoordeling het meest aangewezen, zeker daar waar de stedelijke
vernieuwingsproblematiek zich concentreert in een aantal gemeenten en gekozen
wordt voor een projectaanpak. Echter, uit oogpunt van eenheid in het rijksbeleid
voor de GSB-gemeenten is er voor gekozen de beoordeling van de ontwikkelingsprogramma's
en derhalve de subsidieverstrekking bij het Rijk te leggen. De aanpak van
de stedelijke vernieuwingsproblematiek in deze gemeenten heeft veelal niet
alleen bovenlocale, maar ook bovenprovinciale effecten.Budgetverdeling door het Rijk voor álle gemeenten is niet wenselijk,
enerzijds omdat daarmee de lasten voor de rijksoverheid fors zouden toenemen
en anderzijds omdat het rijksniveau niet het juiste schaalniveau is voor besluitvorming
inzake gemeentelijke projectaanvragen. Een en ander betekent dat gekozen is
voor een indeling in rechtstreekse en niet-rechtstreekse gemeenten.In haar hoedanigheid van budgethouder voor de niet-rechtstreekse gemeenten
draagt de provincie zorg voor de toedeling van budgetten aan deze gemeenten.
Uitgangspunt is dat rechtstreekse en niet-rechtstreekse gemeenten volgens
dezelfde systematiek worden behandeld.Voor de budgetverdeling over de niet-rechtstreekse gemeenten geldt dat
de provincie voor gemeenten van welke zij een ontwikkelingsprogramma verwacht,
vooraf de hoogte van het indicatieve investeringsbudget bepaalt. Daarbij zijn
de definitie van stedelijke vernieuwing en het Beleidskader stedelijke vernieuwing
maatgevend. Echter, de provincie is niet louter een «doorgeefluik»
van rijksbijdragen en kan derhalve bij de bepaling van de provinciale verdeelcriteria
eigen accenten aanbrengen. Op basis van deze accenten kan de provincie, in
verband met een doelmatige inzet van middelen en het tegengaan van versnippering,
een deel van het budget niet indicatief vooraf verdelen. Deze provinciale
accenten moeten uiteraard wel in lijn liggen met het landelijk beleid, zoals
neergelegd in het Beleidskader stedelijke vernieuwing. Naast de provinciale
verdeelcriteria zijn deze provinciale accenten derhalve van belang voor de
vraag of en zo ja, hoeveel investeringsbudget wordt toegekend aan niet-rechtstreekse
gemeenten voor welke geen indicatief budget is bepaald. Daarmee is niet uitgesloten
dat zich verschillen voordoen tussen gemeenten in de toekenning van geldelijke
steun. Dergelijke verschillen kunnen niet willekeurig plaatsvinden, maar dienen
gebaseerd te zijn op gemotiveerde en toetsbare beleidskeuzes van de provincie
binnen de door de wet aangegeven kaders. Deze provinciale prioriteiten laten
onverlet de gemeentelijke beleidsvrijheid wat betreft de invulling van het
ontwikkelingsprogramma respectievelijk de projectaanvraag.Paragraaf 3.4 De verdeelsystematiekVan het in totaal beschikbare ISV-budget wordt vooraf door het Rijk en
de provincies de indicatieve verdeling bekendgemaakt. Het Rijk doet dat voor de rechtstreekse gemeenten en voor de provincies. De provincies doen
het vervolgens voor niet-rechtstreekse gemeenten (zie par. 3.3). Bekendmaking
vooraf is van belang om gemeenten in staat te stellen een reëel en meerjarig
programma te ontwikkelen dat betrekking heeft op de fysieke leefomgeving én
om ze daarover een zekere mate van commitment van corporaties en de particuliere
sector te kunnen laten verkrijgen. De indicatieve verdeling wordt in een algemene
maatregel van bestuur respectievelijk een provinciale verordening uitgewerkt.
Zie ook par. 9.1.Paragraaf 3.5 Kwaliteitszorg, monitoring en evaluatieDe aan het wetsvoorstel ten grondslag liggende sturingsfilosofie vergt
een intensieve monitoring van de voortgang van het proces van stedelijke vernieuwing,
zowel ter vergroting van het lerend vermogen, als met het oog op de verantwoording
aan de Staten-Generaal. Het wetsvoorstel voorziet er in dat gemeenten waaraan
een investeringsbudget is verleend op grond van hun primaire verantwoordelijkheid
voor de realisering van het ontwikkelingsprogramma, een systeem voor kwaliteitszorg
opzetten. Het doel is het proces van stedelijke vernieuwing voortdurend te
volgen en te verbeteren. In dat systeem kan voorzien zijn in het instrument
visitatie waarbij een of meer onafhankelijke deskundigen worden betrokken
en dat zich ook kan uitstrekken tot de inzet van de provincie en/of de rijksoverheid.Dit systeem zal naadloos moeten aansluiten op de doelstellingen in het
ontwikkelingsprogramma; logischerwijs wordt hierin aandacht besteed aan de
organisatie binnen de gemeente, de traceerbaarheid van de besteding van investeringsbudget
en de kwaliteitseisen ten aanzien van de informatievoorziening.De Minister van VROM is verantwoordelijk voor de actualiteit en effectiviteit
van de betrokken regelgeving. Dit houdt onder andere in dat bezien zal moeten
worden of de geldende regelgeving voor een volgend investeringstijdvak aanpassing
behoeft (denk bijvoorbeeld aan de actualisering van de landelijke doelstellingen
van stedelijke vernieuwing of de verdeelsystematiek). Daartoe is het noodzakelijk
dat de minister inzicht heeft in het proces van stedelijke vernieuwing in
gemeenten gedurende het investeringstijdvak. Voor deze afweging kan een tussentijdse
evaluatie worden gehouden.Om die reden is het van belang dat het Rijk de mogelijkheid heeft om gebruik
te maken van de gemeentelijke voortgangs- en bestedingsinformatie. De benodigde
informatie zal in ieder geval betrekking hebben op de ontwikkelingen op de
prestatievelden die zijn opgenomen in het Beleidskader stedelijke vernieuwing.Op dit punt sluit de noodzaak van een toereikend control-instrumentarium
waarover gemeenten moeten beschikken aan bij een effectieve monitoring, omdat
de rijksoverheid zonder extra inspanningen (van gemeenten) hieraan relevante
informatie kan ontlenen.Het wetsvoorstel voorziet in een algemeen informatie- en inzagerecht,
dat als algemene bevoegdheid fungeert om in voorkomende gevallen zelf informatie
te vergaren: het wetsvoorstel verplicht gemeenten om desgevraagd aan de Minister
van VROM onderscheidenlijk de provincie alle informatie aan te leveren die
relevant is voor het volgen van de voortgang en/of de periodieke evaluatie
van de stedelijke vernieuwing en van de besteding van het investeringsbudget.Naast de functie bij monitoring, speelt de kwaliteit van de gemeentelijke
informatievergaring ook een belangrijke rol bij de evaluatie. Na afloop van
het investeringstijdvak zal de minister het stedelijk vernieuwingsproces evalueren.
De uitkomsten van bv. gemeentelijke visitaties kunnen worden beschouwd
als de kwalitatieve verdieping van de landelijke cijfers over de voortgang
van de stedelijke vernieuwing en zullen door het Ministerie van VROM worden
meegewogen bij de evaluatie van de stedelijke vernieuwing. In het kader van
de evaluatie van het voorstel van Wet stedelijke vernieuwing, die voor het
eerst in 2005 zal plaatsvinden en in het kader van de periodieke rapportage
aan de Tweede Kamer over het proces van stedelijke vernieuwing, is het goed
denkbaar dat de rijksoverheid ook zelf een vorm van visitatie van de stedelijke
vernieuwing verricht.Voor de onderwerpen monitoring en kwaliteitszorg is de samenhang met het
GSB van belang. Niet alleen omdat de analyse aan waarde wint wanneer dwarsverbanden
worden gelegd met de economie en sociale infrastructuur, naast de pijler van
de fysieke leefomgeving, maar ook omdat hierdoor efficiënter van beschikbare
informatie gebruik wordt gemaakt door stroomlijning van informatiebehoefte
en -verstrekking.Paragraaf 3.6 VerantwoordingIn de verantwoording zal de gemeente moeten aangeven in hoeverre de beoogde
resultaten zijn gerealiseerd en wat er de oorzaken van zijn dat de resultaten –
naar boven of beneden – afwijken van de oorspronkelijke ambities. Tevens
zal de gemeente moeten aantonen dat het investeringsbudget is besteed binnen
de doeleinden van de wet. Die formele eindverantwoording kan worden beschouwd
als de laatste fase van de communicatie tussen de bestuurslagen over de voortgang
en resultaten van het vijfjaarse investeringstijdvak. Over de geaggregeerde
resultaten zal aan de Tweede Kamer worden gerapporteerd.Uitgangspunt bij de verantwoording zijn de doelen die de gemeente zichzelf
heeft gesteld in het ontwikkelingsprogramma, de in het Beleidskader stedelijke
vernieuwing te benoemen prestatievelden en de in dat kader aan die doelen
te stellen eisen, te weten dat de doelen toetsbaar moeten zijn geformuleerd
en dat de uitgangssituatie moet zijn beschreven. In het beleidskader is opgenomen
dat «toetsbaar» voor een aantal prestatievelden in ieder geval
betekent «kwantitatief». De doelen op de andere prestatievelden
van het beleidskader mogen ook kwantitatief worden geformuleerd, maar dit
zal niet in alle gevallen mogelijk of zinvol zijn. Gemeenten moeten op die
prestatievelden de prestatie op een andere wijze aantoonbaar maken. Dit maakt
bij de beoordeling van het ontwikkelingsprogramma voorafgaand aan het investeringstijdvak
duidelijk wat de te leveren prestatie van de gemeente is. Bij de verantwoording
na afloop van het investeringstijdvak zal worden beoordeeld of de prestatie
ook daadwerkelijk is geleverd.In de regel zal de eindverantwoording voor beide partijen geen verrassingen
opleveren. Immers door monitoring en het gemeentelijke systeem voor kwaliteitszorg
hebben alle betrokkenen steeds een goed beeld van de voortgang.Het gemeentelijke verantwoordings- en bestedingsverslag is de belangrijkste
informatiebron voor de minister (naast hetgeen op grond van de monitoring
naar voren komt) respectievelijk voor gedeputeerde staten. Zo zal de gemeente
zelf het beste aan kunnen geven waar en waarom bereikte resultaten anders
zijn dan bij de aanvang van het investeringstijdvak verwacht. In dat verslag
kan bijvoorbeeld inzichtelijk worden gemaakt welke invloed de inzet en betrokkenheid
(of het gebrek daaraan) van andere partijen dan de gemeente heeft gehad op
de aard en omvang van de bereikte resultaten. Het niet volledig realiseren
van de gestelde doeleinden is op zich niet voldoende grond voor een sanctie.
Er kunnen gegronde redenen voor zijn. In dergelijke omstandigheden, waar de
gemeente overtuigend kan aangeven verantwoord en naar beste vermogen stedelijk
vernieuwingsbeleid zoals geformuleerd in het ontwikkelingsprogramma
te hebben gevoerd, ligt een sanctie niet in de rede, ook al wijkt het bereikte
resultaat van het beleid af van het verwachte. Bij die beoordeling speelt
de wijze van besteding van het investeringsbudget een rol. Als bijv. blijkt
dat het investeringsbudget niet is besteed of voor andere doeleinden dan stedelijke
vernieuwing is aangewend, is dat relevant voor de vraag of de ontoereikende
beleidsprestaties toerekenbaar zijn of niet.Indien het Rijk onderscheidenlijk de provincie tot de conclusie komt dat
kan worden gesproken van toerekenbaar slecht presteren van de gemeente dan
kan een sanctie worden getroffen, uiteraard nadat bestuurlijk overleg heeft
plaatsgevonden en bezien is of op andere wijze tot een bevredigende oplossing
kan worden gekomen.Indien het investeringsbudget, ongeacht de gerealiseerde beleidsprestaties,
niet is besteed aan fysieke maatregelen op terreinen zoals wonen, ruimte,
milieu, grootschalig groen in de stad of stadseconomie handelt de gemeente
in strijd met het wetsvoorstel en vormt dit een grond voor terugvordering.
De beoordeling of een besteding buiten de bestedingsreikwijdte van het wetsvoorstel
valt, vergt gezien de ruime definitie van stedelijke vernieuwing in eerste
instantie een bestuurlijke interpretatie, die getoetst kan worden door de
rechter. Indien de subsidiegever (het Rijk of de provincie) gedurende het
investeringstijdvak op de hoogte geraakt van een besteding van isv-middelen
die naar zijn of haar oordeel in strijd is met de wet, wordt afgewogen of
tussentijds tot ingrijpen zal worden overgegaan, of dat bestuurlijk overleg
volstaat en de eindverantwoording wordt afgewacht om te bezien of de onjuiste
besteding is gecorrigeerd.Voor de situatie dat investeringsbudget niet (geheel) is uitgegeven wordt
niet voorzien in een sanctie, omdat er dan een bestedingsverplichting ontstaat
die niet goed past in de ISV-filosofie. Toch is deze informatie wel van belang,
omdat in die situatie zou kunnen worden geconcludeerd dat een lager investeringsbudget
had kunnen volstaan. Deze beleidsrelevante informatie kan vervolgens betrokken
worden bij de beslissing omtrent subsidieverlening voor de volgende periode.Volledigheidshalve wordt er hier op gewezen dat gedeputeerde staten desgevraagd
informatie naar aanleiding van de verantwoordingsverslagen van gemeenten verschaffen
aan de Minister van VROM.Overigens geschiedt de controle op de besteding van het investeringsbudget
gedurende het investeringstijdvak uiteraard door de gemeentelijke accountant
in het kader van de algemene controle van de gemeentelijke jaarrekening, zoals
geregeld in de Gemeentewet. Op basis van het algemene informatierecht heeft
de minister onderscheidenlijk de provincie de mogelijkheid, indien nodig,
van deze informatie gebruik te maken.Paragraaf 3.7 OvergangsproblematiekHet wetsvoorstel vervangt relevante onderdelen van verschillende oude
regelingen, zoals de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing, het Besluit locatiegebonden
subsidies en het Besluit woninggebonden subsidies 1995. Wijziging van deze
regelingen kent verschillende overgangsaspecten. De belangrijkste aspecten
betreffen het feit dat de regelingen verschillende budgethouders kennen, vaak
nog een langdurig uitvoeringstraject hebben en dat er sprake is van spaarsaldi.
De afbouw van deze oude regelingen is niet opgenomen in dit wetsvoorstel.
Hiervoor wordt een afzonderlijk wetsvoorstel Invoeringswet Wet stedelijke
vernieuwing ingediend.Hierin zullen bepalingen worden opgenomen die aangeven van welke bepalingen
in dit wetsvoorstel afgeweken wordt ten behoeve van het eerste
tijdvak van de Wet stedelijke vernieuwing, voorts bepalingen die betrekking
hebben op het overgangsregime, waaronder een vangnetbepaling die regelt dat
reeds aangegane verplichtingen te allen tijde worden gerespecteerd, en ten
derde bepalingen die de nodige wijzigingen in andere wetten aanbrengen.Zo zullen voor de GSB-gemeenten de termijnen voor bekendmaking van de
indicatieve investeringsbudgetten en de indieningstermijn voor de aanvragen
ten behoeve van het eerste investeringstijdvak afwijken van die genoemd in
dit wetsvoorstel. Voor het eerste investeringstijdvak, dat reeds op 1-1-2000
aanvangt, konden de indicatieve budgetten voor de rechtstreekse gemeenten
niet op 1 april 1999 bekend zijn. Van deze datum is voor het eerste tijdvak
derhalve afwijking nodig; de indicatieve verdeling is halverwege 1999 bekend
gemaakt. De ontwikkelingsprogramma's van de GSB-gemeenten, die bij de subsidieaanvraag
gevoegd dienen te worden, zullen op 1 november 1999 gereed dienen te zijn
in plaats van op 1 juli 2000, zoals het wetsvoorstel bepaalt.Voor een aparte invoeringswet is gekozen om de volgende redenen.Ten eerste is dit overzichtelijker voor degenen die met de wetgeving te
maken krijgen: de invoeringswet zal een aantal juridisch-technische en financieel-technische
zaken regelen, die gedurende slechts enkele jaren van belang zijn.Voorts maakt deze scheiding de besluitvorming over de nieuwe systematiek
eenvoudiger, doordat overeenstemming over het eindmodel (het onderhavige wetsvoorstel),
wordt losgekoppeld van overeenstemming over de uitvoeringstechnische zaken
die in de invoeringswet worden geregeld.Hoofdstuk 4 Financiële aspectenZoals hiervoor gemeld, vervangt het wetsvoorstel, geheel of gedeeltelijk,
een aantal thans nog afzonderlijk bestaande regelingen. Per regeling zijn
Rijk, provincies en gemeenten hier nu met wisselende intensiteit bij betrokken.
Per saldo zal, na verloop van de overgangsperiode, in de nieuwe situatie voor
de verschillende overheden geen sprake zijn van een substantiëel ander
capaciteitsbeslag. Aangenomen mag worden dat extra inspanningen die nodig
zijn voor het opstellen van een ontwikkelingsprogramma ruimschoots worden
gecompenseerd door het opheffen van de verschillende regelingen die in de
ISV-systematiek opgaan en door het invoeren van de vijfjarencyclus.– Wijziging ISV-budget gedurende het investeringstijdvakHet is mogelijk dat het rijksbudget voor stedelijke vernieuwing gedurende
het investeringstijdvak wordt verhoogd, bijvoorbeeld doordat een nieuw budget
wordt toegevoegd. Terzake is in het wetsvoorstel een regeling getroffen. Met
het oog op de nodige flexibiliteit is bepaald dat daarbij van enkele wettelijke
bepalingen kan worden afgeweken.Op deze manier komt het «groeimodel» tot uitdrukking, waarbij
de reikwijdte van stedelijke vernieuwing kan worden verruimd, bijvoorbeeld
door onderbrenging van tot dan toe aparte subsidieregelingen in het ISV-kader.
Uiteraard gaat hieraan uitdrukkelijke politieke besluitvorming vooraf. In
dit geval zullen aan de toevoeging van rijksmiddelen aan het investeringsbudget
extra beleidsprestaties gekoppeld worden die neergelegd worden bij of krachtens
de algemene maatregel van bestuur waarin de landelijke doelstellingen van
stedelijke vernieuwing zijn vastgelegd. Tevens kan een aanpassing van de verdeelsleutel,
neergelegd in een algemene maatregel van bestuur, nodig zijn om het extra
budget te verdelen.Omgekeerd is het zo dat door de subsidiegever tussentijds geen nieuwe beleidsprestaties van gemeenten kunnen worden gevorderd zonder dat
daar financiële middelen tegenover staan.Indien het rijksbudget voor stedelijke vernieuwing gedurende het investeringstijdvak
wordt verhoogd om andere redenen dan uitbreiding van de reikwijdte als gevolg
van toevoeging van een tot dan toe aparte geldstroom, ligt het niet voor de
hand dat het landelijke beleidskader wordt gewijzigd, omdat zich immers in
dat geval geen nieuwe prestatievelden voordoen. De eventueel aan de verhoging
te verbinden nadere eisen zullen dan gekoppeld kunnen worden aan een wijziging
van de subsidiebeschikking. In deze situatie is aanpassing van de verdeelsleutel
in beginsel niet aan de orde.Overigens is de verlaging van het rijksbudget gedurende het investeringstijdvak
niet geregeld. Gelet op de vijfjaarlijkse verlening is een dergelijke tussentijdse
verlaging immers niet aan de orde. Dat laat onverlet dat voor een volgend
investeringstrijdvak een lager rijksbudget voor investeringsbudget kan zijn
begroot dan voor het afgelopen tijdvak. Gezien de vroegtijdige bekendmaking
van de indicatieve budgetten kan in een dergelijke situatie hiermee door gemeenten
rekening worden gehouden.Indien budgettaire omstandigheden aanleiding geven tot aanpassing van
de bevoorschotting van verleende investeringsbudgetten, is in het wetsvoorstel
de mogelijkheid opgenomen de uitbetaling van voorschotten over zeven jaren
uit te smeren in plaats van over vijf jaar.Hierover wordt geen rente vergoed.Hoofdstuk 5 Effecten voor burgers, bedrijfsleven en overheidVoor de burgers en met name voor het bedrijfsleven leidt het wetsvoorstel
tot een betrokkenheid bij de gemeentelijke beleidsontwikkeling in een eerdere
fase. Vindt de eerste betrokkenheid nu vaak nog plaats in de fase van concrete
projectontwikkeling, straks zal er een verschuiving te zien zijn naar de fasen
van stedelijke visieontwikkeling en programmaontwikkeling. De beoogde ontkokering
zal gevolgen hebben voor de werkwijze en wellicht voor de organisatie van
de ambtelijke diensten en de portefeuilleverdeling.Van het investeringsbudget moet een grote multiplierwerking uitgaan. Vergeleken
met de voor stedelijke vernieuwing benodigde investeringsbedragen, is het
investeringsbudget van betrekkelijk bescheiden omvang. Vergeleken met vroeger
wordt de beschikbare subsidie steeds meer een stimuleringsbudget. Voor de
verschillende overheden betekent het wetsvoorstel daarom een verschuiving
van de rol van bepaler/uitvoerder naar de rol van regievoerder.Met de acceptatie van het gemeentelijke ontwikkelingsprogramma legt het
Rijk onderscheidenlijk de provincie zich in principe financieel en beleidsmatig
voor vijf jaar vast. Dit betekent dat Rijk en provincie minder gemakkelijk
kunnen inspelen op veranderende beleidsinzichten en veranderende omstandigheden.
Eventuele koersverleggingen zullen meer in onderling overleg tussen de verschillende
overheden tot stand moeten komen.Hoofdstuk 6 Draagvlak voor het wetsvoorstelBij de behandeling van de Nota Stedelijke vernieuwing en de brief van
28 november 1997 van de toenmalige bewindslieden van VROM over «Stedelijke
vernieuwing: sturing taakverdeling en het Investeringsbudget stedelijke vernieuwing»
in december 1997 (TK 1996/97, 25 427, nr. 4) heeft de Tweede Kamer aangegeven
de in de nota en de brief uitgezette lijnen te ondersteunen. In de afgelopen periode is gebleken dat de systematiek van het wetsvoorstel
ook bij gemeenten en provincies op een breed draagvlak kan rekenen. Het ISV-concept
sluit goed aan op de lijnen die de SER heeft uitgezet in zijn rapport «Samen
voor de stad» en op de aanbevelingen van de Visitatiecommissie grotestedenbeleid
G15 (Commissie Brinkman) in «Groot onderhoud der steden; samenwerking
en samenhang» (februari 1998).Ook in de nieuwe opzet van het GroteStedenBeleid, dat nadrukkelijk een
harmonisatie van de sturingsconcepten van de verschillende departementen nastreeft,
is het ISV een belangrijk richtsnoer.Het in artikel 18 van de Financiële-verhoudingswet voorgeschreven
overleg met de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de
Minister van Financiën heeft plaatsgevonden. Met het door hen gegeven
commentaar is rekening gehouden.– Toetsing aan Commissie Griffioen en MDW-werkgroep
PennekampIn overeenstemming met het kabinetsstandpunt met betrekking tot het gedachtengoed
van de commissie Griffioen en de MDW-werkgroep Pennekamp, is bij de inrichting
van verantwoordelijkheidsverdeling en de bekostigingswijze in dit wetsvoorstel
gelet op beheersing van bestuurslasten, waarbij gebruik is gemaakt van de
handreiking die door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
ter zake is opgesteld (Specifieke uitkeringen getoetst, tweede versie).De doelstelling is geformuleerd in de richting van maatschappelijke effecten
(outcome) en niet in concrete activiteiten.In het wetsvoorstel is expliciet een verantwoordelijkheidsverdeling opgenomen.
Hieruit blijkt dat de verantwoordelijkheid voor de beleidsvorming en de beleidsuitvoering
vrijwel geheel bij de gemeenten ligt. Het Rijk heeft een beleidsvormende taak
waar het gaat om de vaststelling van de landelijke beleidskaders voor stedelijke
vernieuwing.De financiële verantwoording is beperkt, aangezien als bekostigingswijze
is gekozen voor een in principe vast bedrag, waarbij de bestedingsvrijheid
wordt begrensd door het beleidsterrein waarop de gemeente de gelden moet besteden
en de output, zoals in het ontwikkelingsprogramma is vastgesteld. Om die reden
past geen gedetailleerde financiële verantwoording. In beginsel om de
vijf jaar, bij de eindverantwoording, vindt ook bestedingsverantwoording plaats
aan de hand van een bestedingsverslag. Door middel van een modelformulier
voor dat verslag zal worden voorkomen dat onnodig gedetailleerde informatie
wordt verstrekt en dus dat meer bestuurslasten worden opgelegd dan noodzakelijk
voor de beoordeling van de besteding.Een aparte accountantsverklaring is voorgeschreven, die zich echter alleen
uitstrekt tot de getrouwheid van het verslag. Om die reden is geen controleprotocol
voorgeschreven.De beleidsinformatie die van gemeenten gevraagd wordt, heeft betrekking
op de voortgang van het gemeentelijke stedelijke vernieuwingsbeleid, zoals
neergelegd in het ontwikkelingsprogramma. Over deze informatie dient de gemeente
zonder meer te beschikken in het kader van de kwaliteitszorg. Het wetsvoorstel
kent geen verplichting om structureel met een bepaalde frequentie beleidsinformatie
te verstrekken. Naast de verantwoordingsinformatie, zoals neergelegd in het
verantwoordingsverslag, beschikt de minister respectievelijk de provincie
over een informatierecht. De gevraagde informatie zal in de meeste gevallen
betrekking hebben op de output en kan ontleend worden aan de bestaande gemeentelijke
informatie, aangezien het wetsvoorstel voorschrijft dat gemeenten een stelsel
van kwaliteitszorg dienen op te zetten.Op basis van het bovenstaande kan geconcludeerd worden dat de omvang van
de informatiestromen (zowel financieel als beleidsmatig) in goede
verhouding staat tot de gekozen verantwoordelijkheidsverdeling en daarmee
tot de omvang van de ministeriële verantwoordelijkheid. De financiële
verantwoording sluit aan bij de bekostigingswijze. Als gevolg van deze inrichting
van het wetsvoorstel komt het uitgangspunt van subsidiariteit goed tot zijn
recht.Hoofdstuk 7 Bestuurlijke organisatieDe verantwoordelijkheidsverdeling is in het wetsvoorstel in hoofdlijnen
neergelegd in het hoofdstuk Bestuurlijke Verhoudingen (artt. 3 t/m 5).Dit hoofdstuk heeft allereerst een communicatieve functie: het maakt duidelijk
wie in algemene zin waarop kan worden aangesproken.Het zwaartepunt in de verwezenlijking van stedelijke vernieuwing ligt
bij de gemeenten. Niet alleen is het gemeentebestuur dat – in samenspraak
met betrokken partijen en andere overheden – de ambities en doelstellingen
van de vernieuwing van «zijn» stad bepaalt, ook de uitvoering
hiervan zal met name door de gemeente moeten worden geïnitieerd. Het
uitgangspunt van de wet is dat de gemeente hierbij zoveel mogelijk beleidsvrijheid
toekomt teneinde beleidsintegratie en lokaal maatwerk te kunnen realiseren.
Vanwege de financiële betrokkenheid van Rijk en provincie bij het gemeentelijke
stedelijke vernieuwingsbeleid en vanwege de ministeriële verantwoordelijkheid
voor de stedelijke vernieuwing in algemene zin, voorziet de wet – noodzakelijkerwijs –
in procedures en instrumenten inzake de verdeling van budget en de verantwoording.De inhoudelijke beleidskaders worden voor alle gemeenten bepaald door
het Beleidskader stedelijke vernieuwing. Hier heeft de provincie geen eigen
beleidsverantwoordelijkheid voor de stedelijke vernieuwing. De provincie heeft
ten aanzien van het stedelijk vernieuwingsbeleid, zoals vastgesteld door de
gemeenten, een controlerende rol. De provincie bepaalt derhalve niet zelf
op welke wijze de intergemeentelijke afstemming ingevuld moet worden. Alleen
als de intergemeentelijke afstemming niet of onvoldoende tot stand is gekomen
en de ontwikkelingsprogramma's van gemeenten elkaar dreigen te belemmeren,
heeft de provincie hier een bemiddelende en arbitrerende taak.Uiteraard zal de provincie bij de beoordeling van c.q. advisering over
de ontwikkelingsprogramma's van gemeenten letten op de verenigbaarheid met
het provinciale beleid voor zover dat raakvlakken heeft met stedelijke vernieuwing.Een bijzondere rol heeft de provincie bij de advisering over het ontwikkelingsprogramma
in relatie tot het bodembeleid. Zie hierover nader par. 3.3 en par. 9.4.De budgetverdeling voor de niet-rechtstreekse gemeenten is een belangrijke
taak voor de provincies. Bij het bepalen van de verdeling dient de provincie
rekening te houden met de uitgangspunten van de wet, te weten gemeentelijke
beleidsvrijheid en een verdelingssystematiek die zo objectief mogelijk aansluit
op de stedelijke vernieuwingsopgave,. De ruimte die de wet aan de provincie
biedt bij de budgetverdeling nadere prioriteiten te stellen, mag niet tot
uitholling respectievelijk doorkruising van deze uitgangspunten leiden.De rijksoverheid heeft op basis van de wet twee centrale verantwoordelijkheden,
te weten het vaststellen van het Beleidskader stedelijke vernieuwing en de
verdeling van investeringsbudget over de rechtstreekse gemeenten en de provincies.
Het rijkskader speelt een centrale rol bij de invulling van de ontwikkelingsprogramma's
door de gemeenten. Ten behoeve van de budgetverdeling ontwikkelt het Rijk
een verdeelsystematiek, op grond waarvan zo objectief mogelijk
de benodigde financiële steun berekend wordt.Hoofdstuk 8 Verhouding tot andere regelgevingParagraaf 8.1 Algemene wet bestuursrechtOp grond van artikel 4:21, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht
(Awb) is de subsidietitel in beginsel niet van toepassing op subsidies die
uitsluitend aan andere overheden worden verstrekt. De achtergrond hiervan
is dat de financiële verhouding tussen overheden niet zonder meer en
in het algemeen gelijk kan worden gesteld met een subsidieverhouding tussen
overheid en burger. In casu heeft deze uitzondering alleen betekenis voor
het investeringsbudget.Het wetsvoorstel zou op belangrijke punten een uitzondering hebben moeten
maken op de toepasselijkheid van het Awb-subsidieregime, omdat beide regelingen
op cruciale punten verschillen kennen. De met de gemeenten in het kader van
het investeringsbudget te onderhouden subsidierelatie – die in beginsel
steeds voor een periode van vijf jaar wordt aangegaan – laat zich niet
goed inpassen in de Awb-systematiek.De subsidietitel van de Awb kent een duidelijke relatie tussen subsidie
en te verrichten activiteiten. Het stelsel van verantwoording en sancties
is hierop toegesneden. De systematiek van het investeringsbudget wijkt hier
van af. Er wordt geen scherp verband gelegd tussen investeringsbudget en te
verrichten activiteiten, maar tussen investeringsbudget en door gemeenten
te realiseren beleidsprestaties op bepaalde terreinen van de fysieke leefomgeving.Ook wat betreft de sancties zijn er afwijkingen ten opzichte van het Awb-regime.
Daar waar de Awb de vermindering van de subsidie als voornaamste sanctie kent,
bevat het wetsvoorstel stedelijke vernieuwing een voorkeursvolgorde bij op
te leggen sancties, waarbij de prioriteit is gelegd bij het opleggen van aanvullende
verplichtingen voor het opvolgende tijdvak, alvorens tot vermindering van
de subsidie over het afgelopen tijdvak over te gaan.Wat betreft de andere subsidies dan investeringsbudget, dus het innovatiebudget
en de tijdelijke stimuleringssubsidie, is de subsidietitel van de Awb van
toepassing indien die subsidies ook voor anderen dan overheden beschikbaar
worden gesteld. Hier sluit de subsidiesystematiek wel goed aan bij het Awb-stelsel.Paragraaf 8.2 Verhouding tot Europese regelgevingDit wetsvoorstel heeft met name raakvlakken met het EG-recht op het terrein
van de steunmaatregelen (artikel 92 en volgende van het EG-Verdrag), en op
het terrein van de openbare aanbestedingen. Een gemeente die investeringsbudget
ontvangt, kan het geld immers uitgeven als subsidie, maar ook bijv. als betaling
voor geleverde goederen en diensten. In dat geval zal bedacht moeten worden
dat het toekennen van geldelijke steun door de overheid aan ondernemingen
niet tot ongelijke voordelen of belemmeringen voor de concurrentiepositie
mag leiden (bijv. door het hanteren van selectieve criteria). Ook de vraag
of er sprake is van verboden staatssteun kan aan de orde zijn, hetgeen in
het bijzonder afhankelijk is van de vraag aan welk type organisatie of onderneming
geldelijke steun wordt toegekend en welke taak deze behartigt.Investeringsbudget kan door een gemeente worden aangewend als betaling
van geleverde goederen en/of diensten. Vanaf een bepaalde hoogte geldt in
beginsel een openbare (Europese) aanbestedingsverplichting, hoewel de Europese
Aanbestedingsrichtlijnen hierop ook uitzonderingen toelaten. Tenslotte kunnen notificatieverplichtingen een rol spelen indien de gemeente
in het kader van haar stedelijke vernieuwingsbeleid verordeningen maakt waarin
technische vereisten zijn opgenomen of waarin wordt afgeweken van Europese
milieunormen.Al met al moet worden gesteld dat de relevantie van het EU-recht zal afhangen
van de concrete beleidsinvulling door de gemeente. Bij vragen van gemeenten
ter zake kan de rijksoverheid betrokken worden, via rechtstreeks overleg met
het Ministerie van VROM, ofwel via informatie van het Coördinatiepunt
Staatssteun van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.Hoofdstuk 9 Hoofdlijnen verstrekking van investeringsbudgetHieronder wordt de procedure van de verstrekking van investeringsbudget
aan de gemeenten chronologisch op hoofdlijnen weergegeven. Bij de beschrijving
van de procedure komen ook de rechtsbescherming en overige relaties met de
Awb aan de orde.Paragraaf 9.1 Vaststelling van de hoogte van het
investeringsbudget (verdeling)– Verdeling over rechtstreekse gemeenten en provinciesIn het jaar dat voorafgaat aan het investeringstijdvak (uiterlijk op 1
april van dat jaar), stelt de minister de hoogte van het investeringsbudget
vast per rechtstreekse gemeente en per provincie. Wat betreft de gemeenten
gaat het hier om een indicatieve vaststelling.De hoogte van het bedrag vloeit voort uit de regels die bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur worden gesteld (de verdeelsleutel).Bij het vaststellen van de hoogte van het investeringsbudget worden aangegane
verplichtingen gerespecteerd.– Verdeling over niet-rechtstreekse gemeentenDe provincie moet bepalen voor welke niet-rechtstreekse gemeenten op 1
juli van dat jaar een indicatief budget wordt vastgesteld. Deze provinciale
aanwijzing maakt onderdeel uit van de provinciale verdeelverordening. Het
uitgangspunt is dat zoveel mogelijk een indicatief budget voor de individuele
niet-rechtstreekse gemeenten bepaald wordt, voorafgaande aan het investeringstijdvak.
In elk geval zal de provincie er zorg voor dienen te dragen dat voor díe
niet-rechtstreekse gemeenten, waarvan de provincie een ontwikkelingsprogramma
verwacht, vooraf de hoogte van het indicatieve investeringsbudget bekend is.
Gezien het belang van deze provinciale besluitvorming voor gemeenten, mag
ervan worden uitgegaan dat hierover voorafgaand overleg plaatsvindt met gemeenten.Voor een deel van het provinciale investeringsbudget derhalve zal de provincie
geen indicatieve budgetten toedelen. Het zal hierbij gaan om gemeenten die
een zodanig geringe of eenzijdige stedelijke vernieuwingsopgave hebben, dat
een vijfjarig budget weinig zinvol is. Het zal derhalve een beperkt deel van
het provinciale investeringsbudget betreffen. Aan deze gemeenten kan als gevolg
van het ontbreken van een indicatief budget niet de verplichting worden opgelegd
om een ontwikkelingsprogramma op te stellen als voorwaarde om in aanmerking
te komen voor verstrekking van investeringsbudget. Bepaalde eisen, die aan
het ontwikkelingsprogramma worden gesteld, zijn om die reden niet van toepassing
op de subsidieaanvraag van deze gemeenten Het betreft bepalingen inzake de
indieningstermijn voor de aanvraag, de samenhang met stedelijke vernieuwing
die zicht niet richt op de fysieke leefomgeving, inzicht in de periode na
het investeringstijdvak en (onderdelen van) het Beleidskader stedelijke vernieuwing. Met het oog op landelijke uniformiteit en met het oog op het kunnen waarborgen
dat provincies bij hun verdelingsbeleid de uitgangspunten van het ISV-concept
in acht nemen, voorziet het wetsvoorstel in de mogelijkheid om nadere regels
te stellen ten aanzien van het verdeelbeleid van de provincies. Van deze bevoegdheid
zal vooralsnog geen gebruik worden gemaakt. Als echter zou blijken dat provincies
in hun provinciale verordening uit de pas gaan lopen met de invulling die
het Rijk heeft gegeven aan bijv. het criterium «aard en omvang van de
stedelijke vernieuwingsopgave», en de provinciale beleidsruimte hanteren
in strijd met het uitgangspunt dat zoveel mogelijk gemeenten in aanmerking
moeten komen voor een indicatief budget, dan kunnen nadere voorschriften nodig
zijn.9.2 Het vaststellen van het ontwikkelingsprogrammaHet ontwikkelingsprogramma wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Aangezien
op grond van artikel 161 van de Gemeentewet het college van burgemeester en
wethouders belast is met de voorbereiding van raadsbesluiten, wordt in het
wetsvoorstel op dit punt dit orgaan specifiek genoemd.De ingezetenen en (andere) belanghebbenden in de gemeente worden bij het
stedelijk vernieuwingsbeleid betrokken volgens de bepalingen van de gemeentelijke
inspraakverordening als bedoeld in artikel 150 van de Gemeentewet. Dat inspraak
mogelijk moet zijn is aldus wel in het wetsvoorstel geregeld, maar het bepalen
van de inspraakprocedure wordt aan de gemeenten overgelaten.Door de vroegtijdige bekendmaking van indicatieve budgetten kan hiermee
bij de vaststelling van het ontwikkelingprogramma rekening worden gehouden.Bij de vormgeving van het wetsvoorstel is overwogen om te verplichten
dat bij de voorbereiding van het ontwikkelingsprogramma een openbare voorbereidingsprocedure
als bedoeld in Afdeling 3.4 of 3.5 van de Awb wordt gevolgd. In lijn
met het uitgangspunt dat het vaststellen van het programma primair een gemeentelijke
verantwoordelijkheid is en de rijksbemoeienis zich zoveel mogelijk moet beperken,
is van een dergelijke verplichting afgezien.Uiteraard kunnen gemeenten wel zelf bepalen dat zij een van de genoemde
procedures op de voorbereiding van het ontwikkelingsprogramma zullen toepassen.Paragraaf 9.3 Het indienen van de aanvraag tot verlening
van investeringsbudgetDe gemeente dient de aanvraag tot verlening van investeringsbudget, voorzover
daarvoor een ontwikkelingsprogramma is vereist, uiterlijk in op 1 juli van
het eerste jaar van het investeringstijdvak. Voor die termijn is gekozen opdat
dan normaal gesproken nog in dat kalenderjaar de verplichting kan worden aangegaan.Wordt deze termijn niet gehaald, dan wordt de aanvraag in beginsel afgewezen.
Echter, in uitzonderingsgevallen kan worden bepaald dat de aanvraag toch nog
in behandeling wordt genomen (hardheidsclausule). In dat geval kan tevens
worden bepaald dat een lager investeringsbudget kan worden verleend dan uit
de verdeling zou voortvloeien. Hierdoor kan een afweging worden gemaakt tussen
enerzijds het belang van handhaving van de wettelijke termijnen en anderzijds
het belang van de betrokken gemeente. Is de aanvraag niet compleet, dan wordt de aanvrager in de gelegenheid
gesteld de aanvraag aan te vullen binnen een door het bestuursorgaan te stellen
termijn (art. 4:5 Awb). Gedurende die termijn wordt de beslistermijn van het
bestuursorgaan opgeschort.De aanvraag wordt ingediend bij het bestuursorgaan dat bevoegd is op de
aanvraag te beslissen (art. 4:1 Awb), dus in dit geval voor een rechtstreekse
gemeente: de minister; voor een niet-rechtstreekse gemeente: gedeputeerde
staten.Bij de aanvraag wordt, voorzover van toepassing, het ontwikkelingsprogramma
gevoegd, en de gegevens die zijn bedoeld in artikel 4:2 Awb (naam, adres,
dagtekening e.d.).Het wetsvoorstel regelt dat gelijktijdig met indiening van de aanvraag
voor subsidieverlening, de aanvraag tot subsidievaststelling over het afgelopen
investeringstijdvak wordt ingediend. Voor het kunnen opstellen van een ontwikkelingsprogramma
voor een volgend tijdvak, zullen gemeenten zicht moeten hebben op de beleidsresultaten
van de afgelopen periode. De gelijktijdige indiening maakt het mogelijk bij
de subsidieverlening rekening te houden met de resultaten van de afgelopen
periode, bijv. via een specifieke verplichting.Paragraaf 9.4 De beslissing op de aanvraagAlvorens op de aanvraag van een rechtstreekse gemeente te beslissen, wint
de minister advies in bij gedeputeerde staten. Dat advies heeft in elk geval
betrekking op de intergemeentelijke afstemming en de verenigbaarheid met vastgesteld
provinciaal beleid.De minister moet bij een negatief advies afwegen of het door de provincie
geconstateerde gebrek zó ernstig is dat daarom de verlening moet worden
geweigerd. Hierover zal in de regel vooraf overleg plaatsvinden met de betrokken
provincie. Als de minister afwijkt van het advies van de provincie moet dat
met de redenen voor afwijking in de toelichting worden vermeld (artikel 3:50
Awb).Een bijzondere rol speelt het advies van de provincie met betrekking tot
de relatie tussen het ontwikkelingsprogramma en het provinciaal bodembeleid
, met uitzondering van de G4. Bij een negatief advies op dit onderdeel zal
de minister een bestuurlijk overleg hierover moeten houden. Zie over deze
materie ook hoofdstuk 3.3 en hoofdstuk 7.Wat betreft de GSB-gemeenten vindt de oordeelsvorming over de beslissing
omtrent verlening plaats binnen de Raad voor het GSB.Het wetsvoorstel kent uitsluitend facultatieve weigeringsgronden.Verlening van investeringsbudget kan geheel of gedeeltelijk worden geweigerd,
indien:– bij de aanvraag geen ontwikkelingsprogramma is gevoegd. In de
wet wordt reeds gesteld dat een ontwikkelingsprogramma een vereiste is voor
verlening van investeringsbudget. Dat betekent dat dit expliciet als weigeringsgrond
moet worden geformuleerd.– het ontwikkelingsprogramma niet voldoet aan de wettelijke eisen
(de wettelijke procesvereisten en de landelijke doelstellingen van stedelijke
vernieuwing).Daarnaast kan als weigeringsgrond worden gehanteerd:– onvoldoende intergemeentelijke afstemming en onverenigbaarheid
met vastgesteld rijks- of provinciaal beleid. Voor de rechtstreekse gemeenten
blijkt dit uit het advies van de provincie.Voorts kan verlening van investeringsbudget geheel of gedeeltelijk worden
geweigerd indien er een gegronde reden bestaat om aan te nemen dat – de stedelijke vernieuwing niet of niet geheel zal worden uitgevoerd,– de gemeente niet aan eventuele aan het investeringsbudget verbonden
verplichtingen zal voldoen, of– de gemeente onjuiste of onvolledige gegevens heeft verstrekt en
de juiste gegevens tot een andere beslissing zouden hebben geleid.Het laat zich nauwelijks denken dat een situatie als deze laatste, die
tegen misbruik en oneigenlijk gebruik aanligt, zich in de praktijk zal voordoen.
Maar àls dat zou gebeuren, dan moet het investeringsbudget uiteraard
kunnen worden geweigerd.Het beslissende bestuursorgaan heeft acht weken de tijd om een beslissing
te nemen. Indien nodig kan die termijn eenmaal met vier weken worden verlengd.
Worden deze termijnen overschreden, dan is sprake van een fictieve weigering,
waartegen bezwaar en beroep kunnen worden ingesteld.Uiteraard zal, als wordt overwogen de aanvraag af te wijzen, de normale
bestuurlijke zorgvuldigheid in acht worden genomen. Zo zal overleg met de
betrokken gemeente kunnen worden gevoerd en kunnen ook betrokken derden-belanghebbenden
(woningcorporaties, beleggers e.d.) worden gehoord. Tevens wordt de gemeente
in voorkomend geval in de gelegenheid gesteld de aanvraag (dus het ontwikkelingsprogramma)
aan te passen.Het gevolg van een afwijzende beslissing is dat déze aanvraag is
afgewezen. Een gemeente kan met andere woorden een nieuw ontwikkelingsprogramma
opstellen. In dat geval zal een beroep moeten worden gedaan op de hardheidsclausule
bij overschrijding van de indieningstermijn en kan de hoogte van het investeringsbudget
lager worden gesteld.Paragraaf 9.5 Inhoud van de beslissing tot verlening
van investeringsbudgetDe beschikking tot verlening van investeringsbudget vestigt de aanspraak
op de financiële middelen en verplicht tot het realiseren van de in het
ontwikkelingsprogramma opgenomen beleidsprestaties. Aangezien de vooraf bekend
gemaakte bedragen een indicatief karakter hebben, kan bij de uiteindelijke
verlening hiervan worden afgeweken. Deze afwijking zal uiteraard goed onderbouwd
moeten worden.Daarnaast is het mogelijk dat in de beschikking tot verlening van investeringsbudget
verplichtingen worden opgenomen, bijv. naar aanleiding van de gerealiseerde
beleidsprestaties in het voorafgaande investeringstijdvak. Het zijn dan steeds
individuele verplichtingen (voor déze gemeente); algemeen geldende
verplichtingen zijn opgenomen in de wet. De mogelijkheid om na verlening verplichtingen
nader uit te werken is niet van toepassing op de in de wet opgenomen algemeen
geldende verplichtingen. In verband met de in de Gemeentewet gewaarborgde
gemeentelijke autonomie zal met het opleggen (en eventueel nader uitwerken)
van verplichtingen terughoudendheid worden betracht. De beslissing op de aanvraag
kan ook inhouden dat het investeringsbudget gedeeltelijk wordt verleend. Bijvoorbeeld
als de inhoud van het ontwikkelingsprogramma niet zodanig is dat het indicatieve
vijfjarige budget zonder meer verleend kan worden, maar het volledig weigeren
van dat budget onevenredig is, mede gezien de inhoud van het ingediende ontwikkelingsprogramma.
De gedeeltelijke verlening kan tot strekking hebben dat het andere subsidiegedeelte
pas wordt verleend indien geheel aan de voorwaarden wordt voldaan, hetgeen
na verloop van een bepaalde periode wordt beoordeeld. Paragraaf 9.6 De uitvoering van de stedelijke vernieuwing– SubsidieverordeningGemeenten bepalen zelf op welke wijze zij het investeringsbudget aanwenden
binnen de wettelijke grenzen. Zo kunnen zij hiermee investeringen doen of
investeringen van anderen stimuleren, zelf bepaalde activiteiten verrichten
of (een deel) als subsidie beschikbaar stellen voor bepaalde activiteiten.
Indien de gemeente (een deel van) het investeringsbudget wil doorsubsidiëren,
dient zij hiervoor wel een subsidieverordening op te stellen (artikel 4:23,
eerste lid Awb). Dit geldt evenzo voor subsidies in de vorm van laagrentende
leningen (revolving fund-constructies) en subsidie-op-termijn.– VoorschotverleningHet investeringsbudget zal in beginsel in vijf jaarlijkse termijnen worden
uitbetaald. In beginsel omdat bij uitzonderlijke budgettaire tegenvallers
maximaal twee jaren aan de vijfjaarstermijn kunnen worden toegevoegd.De vijf termijnen worden uitbetaald in de vorm van voorschotten. Het begrip
voorschot wordt gebruikt omdat er nog geen formele subsidievaststelling is;
de subsidievaststelling is te beschouwen als décharge en vindt in het
kader van dit wetsvoorstel na afloop van het investeringstijdvak plaats.De hoogte van het voorschot hangt met name af van de beschikbare rijksmiddelen
en niet van de werkelijke liquiditeitsbehoefte van de individuele gemeente.
Voor bevoorschotting op basis van individuele liquiditeitsbehoefte is niet
gekozen omdat dit niet goed past in de sturingsfilosofie van de wet, met een
nadruk op een grote bestedingsvrijheid. Bovendien leidt dit tot grote administratieve
lasten voor gemeente en verlener van investeringsbudget.Vanwege dit voorschotbedrag is het mogelijk dat een gemeente een rentevoordeel
geniet. Hierover is in het wetsvoorstel niets bepaald; het wordt aan de eigen
verantwoordelijkheid van de gemeente overgelaten hoe daarmee wordt omgegaan.– MonitoringGedurende het investeringstijdvak zal er een intensieve monitoring plaatsvinden.
Daartoe is in het wetsvoorstel bepaald dat burgemeester en wethouders desgevraagd
aan Onze Minister alle benodigde gegevens verstrekken. Deze monitoring is
van belang voor het inzicht krijgen in de voortgang van het proces van stedelijke
vernieuwing in gemeenten gedurende het investeringstijdvak, en daarmee voor
de beleidsverantwoordelijkheid van de minister jegens de Staten-Generaal.
Zie hierover par. 3.5.– Tussentijdse aanpassing ontwikkelingsprogrammaHet investeringstijdvak beslaat vijf jaar en dat houdt in dat een wijziging
van rijksbeleid in beginsel slechts om de vijf jaar (verplichtend) kan doorwerken
in gemeentelijk stedelijk vernieuwingsbeleid. Het is echter niet uitgesloten
te achten dat zich gedurende die termijn op rijksniveau wijzigingen van beleid
voordoen die niet zijn voorzien bij de vaststelling van de algemene maatregel
van bestuur, die het Beleidskader stedelijke vernieuwing bevat, en derhalve
niet bij de verlening van investeringsbudget een rol hebben kunnen spelen.
Dan zal een afweging moeten plaatsvinden tussen het belang van onverwijlde
implementatie en de belangen bij handhaving van het ontwikkelingsprogramma
als gemeentelijk beleidskader. Een dergelijke tussentijdse wijziging van rijksbeleid
zal tot uitdrukking komen in een tussentijdse wijziging van de
algemene maatregel van bestuur, waarin de landelijke doelstellingen zijn opgenomen.
Het spreekt voor zich dat alleen bij zwaarwegende belangen deze afweging aan
de orde is. Voor die uitzonderlijke situatie dient het mogelijk te zijn tussentijds
te garanderen dat het gemeentelijke beleid rekening houdt met die zwaarwegende
beleidswijziging door aanpassing van het ontwikkelingsprogramma. De bestuurlijke
zorgvuldigheid vereist dat bij gebruikmaking van deze bevoegdheid de minister
zich rekenschap zal geven van de mogelijke consequenties, zowel bestuurlijk
als financieel. Ook geldt dat daar waar tussentijdse beleidsaanpassing op
gespannen voet zou komen te staan met lopende contractsverplichtingen van
de gemeente, een dergelijke aanpassing in principe niet gevergd kan worden.Uit onder meer een visitatietraject kan voor het gemeentebestuur voortvloeien
dat het stedelijk vernieuwingsbeleid tussentijds aanpassing behoeft. Deze
aanpassing kan verschillende vormen hebben, van bijsturing van de wijze of
volgorde van uitvoering tot ingrijpende wijziging van beleidsdoelstellingen,
zoals vastgelegd in het ontwikkelingsprogramma. Uitgangspunt is dat indien
de resultaten van het kwaliteitszorgsysteem hiertoe aanleiding geven, het
beleid aangepast wordt. Anders zou een dergelijk stelsel immers geen functie
hebben. Indien de door de gemeente gewenste aanpassing van het ontwikkelingsprogramma
inhoudt een verandering van de beleidsprestaties die het Rijk onderscheidenlijk
de provincie verwacht en waarover verantwoording zal moeten worden afgelegd,
zal instemming van de minister respectievelijk gedeputeerde staten nodig zijn,
uiteraard na overleg met de betrokken gemeente.Indien een gemeente zich hieraan onttrekt en de afgesproken beleidsprestaties
kennelijk niet (meer) gerealiseerd zullen worden, behoeft niet gewacht te
worden tot de verantwoording na afloop van het investeringstijdvak, maar kan
het voor de subsidieverlener reden zijn om tussentijds tot wijziging van de
subsidieverleningsbeschikking over te gaan.– Tussentijds ingrijpen als sanctieIndien tussentijds (bijv. uit de monitoringsinformatie of anderszins)
blijkt dat in een bepaalde gemeente het proces van stedelijke vernieuwing
geheel of ernstig mis dreigt te gaan lopen, dan is het mogelijk om gedurende
het investeringstijdvak maatregelen te treffen:De subsidieverlening kan ten nadele van de ontvanger worden gewijzigd,
indien:– de stedelijke vernieuwing zoals voorgenomen in het ontwikkelingsprogramma
kennelijk niet zal plaatsvinden;– de gemeente niet heeft voldaan aan verplichtingen die aan de verlening
van het budget verbonden zijn;– investeringsbudget is besteed aan een ander doel dan stedelijke
vernieuwing, gericht op de fysieke leefomgeving;– de gemeente onjuiste of onvolledige gegevens heeft verstrekt en
de juiste gegevens tot een andere beslissing zouden hebben geleid;– de verlening anderszins onjuist was en de gemeente dit wist of
behoorde te weten.De wijziging van de oorspronkelijke beschikking houdt in dat aanvullende
verplichtingen worden. opgelegd of dat het verleende subsidiebedrag wordt
verlaagd. Gezien de bestuurlijke context zal toepassing van dergelijk tussentijds
ingrijpen slechts bij hoge uitzondering aan de orde zijn. Paragraaf 9.7 Verantwoording en sanctiesHet wetsvoorstel regelt dat na afloop van het investeringstijdvak een
aanvraag tot vaststelling van het budget moet worden ingediend, binnen welke
termijn dat moet gebeuren en welke stukken bij de aanvraag moeten worden gevoegd.
Met de vaststelling wordt de subsidieverlening definitief.De termijnDe termijn voor het indienen van de aanvraag tot vaststelling van het
budget hangt – voor zover die situatie zich voordoet – nauw samen
met de indiening van de nieuwe aanvraag voor subsidieverlening. Beide dienen
gelijktijdig te worden ingediend, met als uiterste termijn 1 juli van het
jaar dat volgt op het investeringstijdvak.Als de termijn wordt overschreden wordt de gemeente aangemaand; wordt
dan nog geen aanvraag gedaan, dan kan het budget ambtshalve worden vastgesteld.De stukkenBij de aanvraag tot vaststelling voegt de gemeente een verslag, waarin –
kort gezegd – wordt beschreven in hoeverre de lokale doelstellingen
van stedelijke vernieuwing zijn bereikt. Het ontwikkelingsprogramma is hiervoor
de leidraad (zie par. 3.6). Dat houdt in dat tevens moet worden ingegaan op
de investeringen die partijen in de fysieke leefomgeving hebben verricht en
op de rol die het investeringsbudget hierin heeft gespeeld. In het gevraagde
bestedingsverslag, dat vergezeld moet gaan van een accountantsverklaring omtrent
de getrouwheid van de gepresenteerde informatie, wordt inzicht gegeven in
de aanwending van het verleende investeringsbudget.Verder is het mogelijk dat aan de verlening van investeringsbudget individuele
verplichtingen voor de gemeente zijn verbonden: als dat zo is, dient de gemeente
bij de aanvraag tot vaststelling van het investeringsbudget aan te tonen dat
aan die verplichtingen is voldaan.Op basis van het informatierecht kan de minister respectievelijk kunnen
gedeputeerde staten eventueel andere stukken opvragen, die nodig zijn voor
de beoordeling van het verantwoordingsverslag.In verband met de verantwoording van de provincie jegens de minister,
dient de provincie een overzicht in te dienen omtrent de bevindingen over
de beleidsprestaties en de bestedingen van de niet-rechtstreekse gemeenten.
Op deze wijze krijgt de minister inzicht in de verrichtingen van de niet-rechtstreekse
gemeenten op het gebied van stedelijke vernieuwing en in het provinciaal beleid
inzake de verantwoording.SanctiesGelet op het voorgestelde systeem (verlening, bevoorschotting en uiteindelijk
verantwoording en vaststelling) kent het wetsvoorstel een sanctieregeling,
die na afloop van het investeringstijdvak kan worden toegepast. Het wetsvoorstel
geeft een voorkeursvolgorde aan naar de aard van de sancties.1° Wijziging van de subsidieverlening voor het lopende tijdvak, inhoudende
aanvullende verplichtingen. (Individuele verplichtingen over het afgelopen
tijdvak zijn onmogelijk, omdat dat ten tijde van de verantwoording reeds is
afgelopen.)Omdat verlaging van de subsidie meestal geen doeltreffende sanctie is
en het de gemeente kan belemmeren in het aangaan van overeenkomsten met
investeerders, dient in eerste instantie bezien te worden of daar waar de
gemeente tekort is geschoten, herstel mogelijk is. Is dat het geval, dan zal
dit herstel als verplichting alsnog worden opgelegd als aanvullende voorwaarde
bij de subsidieverlening voor het lopende investeringstijdvak. Een dergelijke
aanvulling zal een duidelijke omschrijving bevatten van hetgeen wordt verlangd.
Te denken valt aan een verplichting concrete en met name genoemde activiteiten
te verrichten op het gebied van de fysieke leefomgeving.Indien voldoende aannemelijk is dat dat niet volstaat, kan een financiële
sanctie worden getroffen.2° Het investeringsbudget over het betrokken tijdvak wordt lager vastgesteld
dan het verleende budget.Juridisch gezien wordt dan het investeringsbudget over het reeds afgelopen
tijdvak gekort. In de praktijk zullen verleende voorschotten dan niet worden
teruggevorderd, maar worden verrekend met nog te betalen voorschotten over
het lopende investeringstijdvak.Indien voorzienbaar is dat het opleggen van aanvullende verplichtingen
als bedoeld onder 1° niet doeltreffend zal zijn, kan ook direct tot lagere
vaststelling worden overgegaan.Het gaat overigens bij beide sancties uitdrukkelijk om kan-bepalingen,
waarbij de algemene zorgvuldigheidsnormen van belang zijn. Met name zijn dat
het beginsel van zorgvuldige voorbereiding (artikel 3:2 Awb) en het evenredigheidsbeginsel
(artikel 3:4, tweede lid, Awb). Aangezien het korten op verleend (en waarschijnlijk
besteed) investeringsbudget in de meeste gevallen niet het gewenste doel –
t.w. het realiseren van stedelijke vernieuwingsdoelstellingen – dichterbij
brengt, zal een dergelijke sanctie alleen dan in het vizier komen als alle
andere mogelijkheden tot beïnvloeding hebben gefaald. In dit opzicht
is er sprake van een ultimum remedium.Bovengenoemde sancties kunnen worden opgelegd in de volgende situaties:a. het onvoldoende of geheel niet realiseren van de gemeentelijke doelstellingen
zonder bevredigende verklaring;b. het niet hebben voldaan aan de aan de subsidieverlening verbonden verplichtingen;c. het hebben besteed van investeringsbudget aan een ander doel dan stedelijke
vernieuwing, gericht op de fysieke leefomgeving;d. het niet of niet tijdig indienen van een aanvraag tot vaststelling
van investeringsbudget.Het wetsvoorstel voorziet daarnaast in de bevoegdheid van de minister
om aan de provincie een aanwijzing te geven. Op grond van artikel 105 Provinciewet
is hiervoor een wettelijke grondslag vereist.Deze aanwijzingsbevoegdheid wordt beschouwd als een ultimum remedium,
indien bestuurlijk overleg over het provinciaal beleid inzake de verlening
van investeringsbudget aan niet-rechtstreekse gemeenten niet tot een oplossing
van gerezen problemen heeft geleid. De beschikbaarheid van een dergelijke
sanctie wordt noodzakelijk geoordeeld om te kunnen waarborgen dat de provincie
bij de uitoefening van de budgetverleningsbevoegdheid de rijkskaders in acht
neemt, de gemeentelijke beleidsvrijheid niet onaanvaardbaar beperkt en de
integraliteit van het ontwikkelingsprogramma niet uitholt door vergaande,
specifieke beleidsinhoudelijke eisen. Een belangrijk voordeel van de aanwijzingsbevoegdheid
boven andere mogelijke interventiebevoegdheden is dat daarbij, afhankelijk
van de concrete omstandigheden van het geval, een voorziening kan worden getroffen
voor de voortgang van de budgetverlening aan gemeenten. Hoofdstuk 10 Andere subsidiesParagraaf 10.1 InnovatiebudgetNaast het investeringsbudget zullen in ieder geval gemeenten en provincies
in aanmerking kunnen komen voor een aparte rijksbijdrage ter stimulering van
innovatie. Hiermee wordt een zekere mate van beleidsconcurrentie geïntroduceerd:
een rijksbijdrage kan worden verkregen voor bijvoorbeeld vernieuwende elementen
in zowel de totstandkoming van het ontwikkelingsprogramma als in de operationalisering
ervan. Met deze aparte bijdrageregeling wordt tegemoet gekomen aan de suggestie
die de Sociaal Economische Raad heeft gedaan in zijn advies «Samen voor
de stad» om te komen tot «gezonde vormen van beleidsconcurrentie».
De Raad deed de aanbeveling om in aanvulling op de bestaande middelen uit
het gemeentefonds en de structurele middelen voor een meerjarig stedelijk
ontwikkelingsbeleid te komen met een beperkt prestatiebudget waarin prikkels
zijn ingebouwd om tot betere resultaten te komen. Daarnaast kan niet uitgesloten
worden geacht dat juist een gemeenschappelijke aanpak door bijv. regio-gemeenten
tot innovatieve resultaten leidt die daarmee in aanmerking komen voor een
rijksbijdrage.Paragraaf 10.2 Tijdelijke stimuleringsregelingHet wetsvoorstel schept de basis voor aparte tijdelijke stimuleringsregelingen.
Dergelijke, beperkte, subsidieregelingen kunnen nodig zijn om, in aanvulling
op de meer structurele geldstroom in het ISV, bepaalde ontwikkelingen op het
gebied van de stedelijke vernieuwing gericht en tijdelijk te stimuleren. Vanuit
het algemene streven naar integratie en ontkokering zullen dergelijke specifieke
regelingen slechts bij hoge uitzondering worden vastgesteld.II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGHoofdstuk 1 Algemene bepalingenArtikel 1 (definities; reikwijdte)Het eerste lid van artikel 1, onder a, geeft een omschrijving van het
begrip «stedelijke vernieuwing». Uit de omschrijving blijkt duidelijk
het integrale karakter van stedelijke vernieuwing: het begrip neemt de kansen
en problemen van de stad als uitgangspunt, en niet de doelen van de onderscheidene
subsidiestromen, dan wel de departementale indeling in beleidsterreinen. Zo
omvat het naast de meer traditionele doelstellingen van het volkshuisvestingsbeleid,
uitdrukkelijk ook milieudoelstellingen (die bijvoorbeeld geluidsaspecten,
bodemkwaliteit en duurzaam bouwen omvatten) maar ook bevordering van groen
in de stad, veiligheid en versterking van het economisch draagvlak, bevordering
van de sociale samenhang, verbetering van de bereikbaarheid, enzovoorts. Stedelijke
vernieuwing is dus een zeer breed begrip.De term «stedelijk gebied» in artikel 1, eerste lid, onder
a, is ruimer dan «bebouwde kom». Voor dit ruimere begrip is gekozen
omdat ook kan worden gebouwd buiten de bebouwde kom, zoals op de uitleglocaties
in de VINEX-gebieden. Zou nu worden bepaald dat het investeringsbudget uitsluitend
mag worden ingezet voor activiteiten binnen de bebouwde kom, dan zou de reikwijdte
van het ISV in dat opzicht beperkter zijn dan in de huidige regelgeving (zie
bijvoorbeeld de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing). Dat is niet de bedoeling.
Evenmin is het de bedoeling dat «stedelijk gebied» beperkt wordt
uitgelegd als «tot de stad behorend gebied»; ook
dorpsgebied kan hieronder worden begrepen, zoals ook het geval is onder de
bestaande regelgeving.Overigens wordt voor de besteding van het investeringsbudget aan bodemsanering
het begrip «stedelijk gebied» wel begrensd door de bebouwde kom
en in bestemmingsplannen aangewezen uitbreidingslocaties. Gevallen in de categorieën
«landelijk gebied», «waterbodems» en «branches»
vallen hier buiten. In ieder geval moeten alle gevallen van ernstige verontreiniging,
waarvan sanering urgent is, in het kader van dit wetsvoorstel voor 2022 worden
aangepakt. Door de mogelijkheid te bieden ook niet-urgente gevallen in het
kader van maatschappelijke dynamiek aan te pakken, kunnen ook deze gevallen
in 2022 zijn gesaneerd dan wel beheerst.In het eerste lid, onder b, wordt het begrip «ontwikkelingsprogramma»
gedefinieerd door verwijzing naar artikel 7, eerste lid. Deze benaming is
gekozen in verband met het stroomlijnen met begrippen van het grotestedenbeleid;
ook in het kader van dat beleid wordt het begrip «ontwikkelingsprogramma»
gebruikt.In het eerste lid, onder c, is de term «investeringsbudget»
omschreven. In die omschrijving wordt het woord «subsidie» gebruikt.
Voor dat woord, als element van het begrip investeringsbudget, is gekozen
om juridische redenen: ook de Awb hanteert het begrip subsidie. Weliswaar
is de subsidietitel van de Awb krachtens artikel 4:21, derde lid, van die
wet niet van toepassing op investeringsbudget, zijnde een aanspraak op subsidie
die wordt verstrekt op grond van een wettelijk voorschrift dat uitsluitend
voorziet in verstrekking aan rechtspersonen die krachtens publiekrecht zijn
ingesteld, maar waar mogelijk is in het wetsvoorstel met betrekking tot investeringsbudget
wel aansluiting gezocht bij de subsidietitel van de Awb. Zo hebben de termen
«verlenen», «vaststellen» en «verstrekken»
elk dezelfde juridisch-technische betekenis als in de subsidietitel van de
Awb. Op de verhouding met de Awb is in algemene zin ingegaan in par. 8.1 en
voorts in hoofdstuk 9 van het algemeen deel van de memorie van toelichting.In het eerste lid, onder e, is de begripsomschrijving van Onze Minister
opgenomen. Voor het geval dat een wettelijke bevoegdheid mede betrekking heeft
op een beleidsterrein waarvoor een andere minister beleidsverantwoordelijkheid
draagt, is in artikel 4 een regeling opgenomen.In het tweede lid wordt het in het eerste lid, onder a, gedefinieerde
begrip stedelijke vernieuwing, wat betreft de taken en bevoegdheden, beperkt
tot dat deel ervan dat gericht is op de fysieke leefomgeving. Omdat daarmede
tevens de reikwijdte van de wet wordt aangeduid, is gekozen voor opneming
in een afzonderlijk lid van dit artikel.Het begrip stedelijke vernieuwing is, als boven gezegd, zeer breed. Dit
laat onverlet dat de in deze wet neergelegde taken en bevoegdheden slechts
betrekking hebben op dat deel van de stedelijke vernieuwing, dat nauw gerelateerd
is aan ingrepen in de fysieke leefomgeving.De functie van deze reikwijdtebepaling in de wet is het afbakenen van
het terrein waarop het investeringsbudget wel en het terrein waarop het niet
mag worden ingezet (ook wel «de buitengrens» genoemd).Een ander cruciaal element is de term «fysieke leefomgeving».
Maatregelen die niet gericht zijn op de fysieke leefomgeving als bijvoorbeeld
arbeidsmarktbeleid, scholing of verbetering van de veiligheid op straat door
middel van meer politie-inzet, vallen er dan ook buiten. Het moet derhalve
gaan om het geheel van wonen, ruimte, milieu, grootschalig groen
en economische activiteiten; voorbeelden zijn bedrijventerreinen, groenvoorzieningen,
infrastructuur.Hoofdstuk 2 Bestuurlijke verhoudingenArtikelen 2, 3 en 4Op de strekking van deze artikelen is ingegaan in de hoofdstukken 3 en
7 van het algemeen deel van de memorie van toelichting. De nadere uitwerking
van de verantwoordelijkheidsverdeling als in deze artikelen bedoeld vindt
plaats in de verdere artikelen van deze wet; op de desbetreffende plaatsen
wordt dit nader toegelicht.In artikel 2 is een zelfstandige zorgplicht van de gemeenten voor de stedelijke
vernieuwing vastgelegd. Deze zorgplicht omvat niet alleen de maatregelen die
de gemeente zelf initieert en uitvoert, maar in het bijzonder ook de maatregelen
ter bevordering en ondersteuning van uitvoering van activiteiten door anderen
die bij de stedelijke vernieuwing zijn betrokken, zoals woningcorporaties
en het bedrijfsleven. De zorgplicht is uitgewerkt in de tweede volzin van
dit artikel. Om investeringsbudget te kunnen verkrijgen moet ofwel een ontwikkelingsprogramma
ofwel een onderbouwing voor beperktere stedelijke vernieuwing worden ingediend.
Doet een gemeente geen van beide, dan zal deze toch beleidsmatig aandacht
dienen te schenken aan stedelijke vernieuwing, wil de gemeente haar zorgplicht
nakomen. Wordt de zorgplicht helemaal niet nagekomen, dan biedt de Gemeentewet
mogelijkheden om een nalatige gemeente te corrigeren.De verantwoordelijkheid van de provincie is in artikel 3 weergegeven.
Zij omvat in het bijzonder het ondersteunen van het gemeentelijke beleid inzake
stedelijke vernieuwing. De provincie stelt derhalve geen eigen provinciale
beleidsdoelstellingen inzake stedelijke vernieuwing vast. Het woord «uitsluitend»
benadrukt dat de provincie – anders dan de gemeente – op basis
van deze wet geen andere taken heeft op het gebied van de stedelijke vernieuwing.Artikel 4 geeft aan hoe de ministeriële verantwoordelijkheid voor
de stedelijke vernieuwing is geregeld. Het betreft hier in elk geval een verantwoordelijkheid
van de Minister van VROM, maar daarnaast ook van de Minister voor Grote Steden-
en Integratiebeleid en voorts, voorzover begrotingsgeld van deze departementen
in het ISV-budget is opgenomen, van de Minister van Economische Zaken en de
Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Het tweede lid strekt ertoe
te regelen dat alle bij of krachtens dit wetsvoorstel gegeven bevoegdheden
aan de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
worden uitgeoefend in overeenstemming met de minister of de ministers die
het mede aangaat. Of het een of meer andere minister(s) dan de Minister van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer mede aangaat, zal worden
bepaald door het onderwerp waarop de bevoegdheid in een bepaald geval betrekking
heeft (b.v. stadseconomie – de Minister van Economische Zaken –
en stedelijk groen – de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij)
of door de instanties ten opzichte van wie de bevoegdheid wordt gebruikt (b.v.
bij grote steden: de Minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid). De
praktische invulling van deze procedurele bepaling zal mede worden bepaald
door afspraken daarover tussen de ministers onderling. Daarbij zal uiteraard
leidraad zijn dat de uitoefening van de bevoegdheden zorgvuldig en slagvaardig
kan plaatsvinden. Hoofdstuk 3 InvesteringsbudgetArtikel 5 (grondslag verstrekking financiële middelen)Het eerste lid vormt de grondslag voor de bevoegdheid van de Minister
van VROM om subsidie voor stedelijke vernieuwing te verstrekken aan gemeenten
en middelen daarvoor te verstrekken aan provincies.In het tweede lid wordt de grondslag gegeven voor de vaststelling van
de lijst van rechtstreekse gemeenten bij algemene maatregel van bestuur, d.w.z.
de gemeenten waaraan de minister rechtstreeks investeringsbudget kan verstrekken.Deze lijst zal in elk geval gedurende het investeringstijdvak vaststaan;
dat is in de tweede volzin van het tweede lid geregeld. Tussentijds kan een
gemeente dus niet veranderen van een rechtstreekse gemeente in een niet-rechtstreekse,
of omgekeerd.De niet-rechtstreekse gemeenten krijgen het budget voor de uitvoering
van hun gemeentelijke beleid inzake stedelijke vernieuwing door tussenkomst
van de desbetreffende provincie (derde en vierde lid). De provincies mogen
deze middelen niet voor andere doeleinden dan subsidies aan de niet-rechtstreekse
gemeenten gebruiken.Artikel 6 (bepaling hoogte investeringsbudget (verdeling))In het eerste en het derde lid is bepaald dat voor een bepaalde datum
inzicht wordt gegeven in de hoogte van gemeentelijke budgetten, opdat gemeenten
bij het opstellen van hun ontwikkelingsprogramma hiermee rekening kunnen houden.
Het gaat om indicatieve bedragen: zij geven het bedrag aan waarop de rechtstreekse
gemeenten en een deel van de niet-rechtstreekse gemeenten in beginsel kunnen
rekenen. Het gaat hier om een indicatie van de verdeling op grond van beleidsmatige
en budgettaire kaders. Bij de bekendmaking hiervan geeft de Minister van VROM
tevens aan, wat betreft de rechtstreekse gemeenten, welk deel van het budget
afkomstig is uit de gelden voor respectievelijk bodemsanering en stadseconomie
(eerste lid, onder a). Wat betreft bodemsanering doet hij dit na overleg met
de betrokken provincies. Voor de niet-rechtstreekse gemeenten, waarvoor de
provincies het indicatieve budget bekend maken, geven de provincies dat bodemsaneringsdeel
en het stadseconomiegedeelte zo mogelijk, apart aangeduid, in het investeringsbudget
aan. De hoogte van het door de Minister van VROM gegeven provinciale budget
is definitief en dus anders dan bij de rechtstreekse gemeenten niet indicatief.Ingevolge het derde lid, tweede volzin, wijst de provincie in de verordening
tevens de gemeenten aan waar de stedelijke vernieuwingsopgave dusdanig is
dat deze een ontwikkelingsprogramma vergt; niet vermelde gemeenten kunnen
volstaan met een minder ver gaande onderbouwing van stedelijke vernieuwingsactiviteiten
om in aanmerking te kunnen komen voor investeringsbudget.In het vierde lid is de provinciale verdeelverordening geregeld. Aangezien
de provincie niet slechts «doorgeefluik» voor rijkssubsidie is,
maar een, zij het beperkte, ondersteunende, eigen taak heeft, heeft zij bij
de verdeling enige beleidsruimte. Deze beleidsruimte maakt een doelmatige
inzet van de middelen mogelijk omdat de provincie rekening kan houden met
de aard en omvang van de stedelijke vernieuwingsopgave in de betrokken gemeenten.
Dit laat onverlet dat ook provincies voor de niet-rechtstreekse gemeenten
waarvan – om in aanmerking te komen voor investeringsbudget –
een ontwikkelingsprogramma wordt verwacht, tevoren de hoogte van het budget
indicatief moeten aangeven.Voorzover omtrent de verdeling door de provincies, bedoeld in het derde
en vierde lid, van de zijde van het Rijk behoefte bestaat aan inkadering van
de door de provincies omtrent de verdeling op te stellen verordeningen
dan wel aan nadere regels met betrekking tot de taak van de provincies bij
de verdeling, biedt het vijfde lid daartoe de mogelijkheid. Achtergrond van
de bepaling is de bewaking van een zekere eenheid in het rijksbeleid: de verdeling
van de gelden via de provincies mag niet al te zeer afwijken van de regels,
gesteld in de in het tweede lid bedoelde algemene maatregel van bestuur inzake
de verdeling over de rechtstreekse gemeenten. Het ligt niet voor de hand anders
dan bij dringende noodzaak van deze delegatiemogelijkheid gebruik te maken.Artikel 7 (eisen aan het ontwikkelingsprogramma)Blijkens het eerste lid, aanhef, wordt het ontwikkelingsprogramma vastgesteld
door de gemeenteraad. Het ontwikkelingsprogramma beschrijft de lokale doelstellingen
van stedelijke vernieuwing. Verlening van investeringsbudget is in beginsel
(zie vierde lid) slechts mogelijk als de gemeente over een ontwikkelingsprogramma
beschikt.De juridische vormgeving van het programma is een zaak van de gemeente
zelf. De gemeenteraad kan dus, desgewenst, (onderdelen van) het programma
formuleren als beleidsregels, zodat de gemeente jegens derden in beginsel
aan het programma is gebonden. Het is echter ook mogelijk om zich minder vergaand
vast te leggen.De eis dat de gemeenteraad het ontwikkelingsprogramma vaststelt, laat
uiteraard de mogelijkheid van gemeentelijke samenwerking onverlet. Zo is het
mogelijk dat gemeenten een gezamenlijk ontwikkelingsprogramma opstellen; wel
moet dat gezamenlijke programma dan door de onderscheidene gemeenteraden worden
vastgesteld. Ook in geval van samenwerking op grond van de Wet gemeenschappelijke
regelingen zullen de samenwerkende gemeenten de onderlinge afspraken zelf
moeten regelen.Het eerste lid regelt de vereisten waaraan een ontwikkelingsprogramma
moet voldoen. Als aan deze vereisten niet wordt voldaan, kan de aanvraag tot
verlening van investeringsbudget ingevolge artikel 8, eerste lid, onder b,
(geheel of gedeeltelijk) worden afgewezen.In aanvulling op hetgeen hieromtrent reeds in de paragrafen 3.1 en 9.2
van het algemeen deel van de memorie van toelichting is opgemerkt, zij nog
het volgende opgemerkt.Ad a. De beoogde resultaten moeten voldoende onderbouwd zijn. Deze term
duidt erop dat het programma een reëel beeld moet scheppen. Daartoe is
bijvoorbeeld vereist dat aan het programma een gedegen analyse van de problemen
en de kansen inzake stedelijke vernieuwing ten grondslag ligt, gebaseerd op
betrouwbare gegevens en een beschrijving van de uitgangssituatie.Ad b. Belangrijk is dat het programma blijk geeft van een samenhangende
visie op alle onderdelen van stedelijke vernieuwing in die gemeente, niet
alleen ten aanzien van de fysieke leefomgeving. Daarom dient in het ontwikkelingsprogramma
een relatie te worden gelegd met andere maatregelen dan die ten aanzien van
de fysieke leefomgeving.Ad d. In de financiële paragraaf dienen onder meer de (verwachte)
financiële inspanningen van andere partijen te zijn opgenomen. Het investeringsbudget
wordt immers beschouwd als een stimuleringsmaatregel met een multiplier-effect.
In het ontwikkelingsprogramma zal hieraan aandacht moeten worden geschonken. Ad e. In het programma of in een daarbij behorende bijlage moet het gevoerde
overleg worden beschreven. Gezien het uitgangspunt dat het ontwikkelingsprogramma
slechts gerealiseerd kan worden met inspanningen van andere partijen wordt
het noodzakelijk geacht deze partijen bij de voorbereiding en ook bij de verdere
uitvoering van het programma te betrekken. Om dit te waarborgen dient de gemeente
na te gaan op welke wijze die betrokkenheid bij de uitvoering wordt ingevuld.Ad f. De ingevolge het tweede lid bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur gestelde landelijke doelstellingen van de stedelijke vernieuwing
dienen in het programma nadrukkelijk aan de orde te komen.Het tweede lid bevat de verplichting bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur de landelijke doelstellingen vast te stellen, welke in het ontwikkelingsprogramma
aan de orde dienen te komen. Aldus wordt ingevolge dit lid het landelijk kader
bepaald, waaraan het ontwikkelingsprogramma moet voldoen. Aangezien het noodzakelijk
zal zijn dit inhoudelijke beleidskader met een zekere regelmaat te actualiseren
is voor regeling bij algemene maatregel van bestuur gekozen met hierin de
mogelijkheid van delegatie aan de minister. Normaliter zal de actualisering
plaatsvinden voorafgaande aan een nieuw investeringstijdvak; in bijzondere
gevallen kan dit ook tussentijds gebeuren.Ook kunnen op basis van het tweede lid nadere regels worden gegeven die
betrekking hebben op de vereisten voor het ontwikkelingsprogramma, zoals omschreven
in het eerste en derde lid van artikel 7.Het is uit een oogpunt van rechtszekerheid voor de gemeenten en provincies
noodzakelijk dat zij tijdig over het Beleidskader stedelijke vernieuwing beschikken.
Indien dat beleidskader met het oog op een nieuw investeringstijdvak wordt
gewijzigd – hetgeen doorgaans het geval zal zijn –, zal dat gewijzigde
kader tijdig vóór ingang van een nieuw investeringstijdvak moeten
worden bekendgemaakt.In het derde lid is de verplichting tot het organiseren van inspraak opgenomen.
In dit lid is bepaald dat bij de voorbereiding van het programma de inspraakprocedure
moet worden gevolgd, waarbij de relevante partijen, zoals de inwoners van
de gemeente, bewonersorganisaties, verhuurders, woningcorporaties, bedrijven,
aannemers, aangrenzende en andere belanghebbende gemeenten worden betrokken.
Aangezien een en ander algemeen is geregeld in artikel 150 van de Gemeentewet,
wordt hier aan dat artikel gerefereerd. Het betreft hier geen uitputtende
opsomming. Het ligt in de rede dat, waar relevant, ook overleg zal plaatsvinden
met andere bestuursorganen, zoals provincies of eventueel waterschappen. Voor
een wettelijke verplichting is te dien aanzien echter niet gekozen.Er zijn situaties denkbaar dat gemeenten een zo geringe of eenzijdige
stedelijke vernieuwingsopgave hebben dat het opstellen van een ontwikkelingsprogramma
niet zinvol geacht moet worden. Om deze reden heeft de provincie ingevolge
artikel 6, derde lid, geen verplichting een indicatief budget vast te stellen
voor deze gemeenten. Deze gemeenten kunnen in aanmerking komen voor een investeringsbudget
ten behoeve van de beperkte stedelijke vernieuwing (het vierde lid). Het vierde
lid is overigens ook al in paragraaf 3.2 van het algemeen deel van deze
memorie aan de orde gekomen. Daar kan nog aan worden toegevoegd dat bij verlening
van een dergelijk budget voor stedelijke vernieuwing is voorzien in enkele
uitzonderingen op de toepasselijkheid van de vereisten die aan gemeenten die
een ontwikkelingsprogramma dienen op te stellen, worden gesteld. Zo behoeft
de aanvraag om investeringsbudget slechts vergezeld te gaan van
een onderbouwing van de voorgenomen stedelijke vernieuwing waarin in elk geval
een financiële uiteenzetting moet zijn opgenomen. Bij de voorbereiding
van een dergelijke aanvraag moeten belanghebbenden mede worden betrokken.
Artikel 8, vijfde lid, bevat de gronden om een dergelijke aanvraag te kunnen
weigeren. Daaruit blijkt dat de hier bedoelde aanvraag niet onverenigbaar
mag zijn met het Beleidskader stedelijke vernieuwing.Het vijfde lid is rechtstreeks ontleend aan artikel 4:31, eerste lid,
van de Awb.In de regel zal de hoogte van het bij de verlening verplichte bedrag wel
overeenkomen met de – indicatief – bepaalde hoogte van het budget
ingevolge artikel 6, eerste lid, onder a, of derde lid. Denkbaar is evenwel
dat onder bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld indien het budget over het
afgelopen investeringstijdvak een onderuitputting vertoont die niet of onvoldoende
kan worden verantwoord, bij de verlening het bedrag van het investeringsbudget
voor het nieuwe tijdvak lager wordt gesteld dan het eerder vermelde indicatieve
bedrag.Artikel 8 (weigeringsgronden)Het eerste lid bevat enige gronden waarop investeringsbudget geheel of
gedeeltelijk geweigerd kan worden.Allereerst is dat het geval indien de gemeente geen ontwikkelingsprogramma
heeft vastgesteld. Bij de aanvraag moet derhalve een ontwikkelingsprogramma
worden gevoegd. Voldoet dat niet aan de vereisten, bedoeld in artikel 7, eerste
of derde lid, dan is de onder b opgenomen weigeringsgrond toepasbaar. Voldoet
het niet aan het Beleidskader voor stedelijke vernieuwing, bedoeld in artikel
7, tweede lid, dan komt de weigeringsgrond, bedoeld in onderdeel c, in beeld.Naast de in het eerste lid opgenomen weigeringsgronden zijn in het tweede
en derde lid andere mogelijke weigeringsgronden aangegeven.Het tweede lid is ontleend aan artikel 4:35 van de Awb. Het bevat de daar
vermelde (facultatieve) weigeringsgronden, voorzover deze in de relatie Rijk-gemeente
betekenis hebben. Omdat de Awb spreekt van het verwezenlijken van activiteiten
en in casu niet concrete activiteiten, maar de doeleinden van het ontwikkelingsprogramma
verwezenlijkt dienen te worden, is gekozen voor het opnemen van een daaraan
aangepaste herformulering van deze bepaling in de wet. Het gaat hierbij in
feite om een soort vangnet voor het geval op voorhand duidelijk is dat de
aanvraag niet reëel is en derhalve direct geweigerd moet worden. Artikel
4:35, eerste lid, onder c, is niet overgenomen, omdat de rekening en verantwoording
elders in deze wet al is geregeld. De in artikel 4:35, tweede lid, onder b,
genoemde weigeringsgrond (o.a. faillietverklaring) is niet overgenomen, omdat
dat zich bij een gemeente redelijkerwijs niet kan voordoen.In het derde lid zijn weigeringsgronden opgenomen die zien op de afstemming
van het ontwikkelingsprogramma op dat van andere gemeenten en de verenigbaarheid
van het programma met vastgesteld provinciaal of rijksbeleid.In dit lid is gekozen voor een afwegingsmogelijkheid, omdat niet in alle
gevallen het onthouden van budget proportioneel is. Zo hoeft bijvoorbeeld
strijdigheid met een geldend streekplan geen onoverkomelijke belemmering te
zijn, indien een wijziging van dat streekplan is voorgenomen die bedoelde
strijdigheid opheft. Ook kan de gebrekkige afstemming een ondergeschikt punt
betreffen dat door nader bestuurlijk overleg kan worden opgelost
en waar het niet verlenen van investeringsbudget onevenredig nadelige gevolgen
zou kunnen hebben.Voorts maakt de weigeringsgrond, bedoeld in het derde lid, onder b, het
mogelijk investeringsbudget te weigeren voor een ontwikkelingsprogramma dat
in strijd is met een (andere) wet of met andere regelgeving.Uit een en ander blijkt dat de provincie bij de beoordeling van het ontwikkelingsprogramma
van de niet-rechtstreekse gemeenten een zelfde toetsingkader heeft als de
minister bij de beoordeling van de programma's van rechtstreekse gemeenten.
Op basis van haar adviesrecht is de provincie ten aanzien van de ontwikkelingsprogramma's
van de rechtstreekse gemeenten in de gelegenheid de afstemming op het provinciale
beleid expliciet aan de orde te stellen.De weigeringsgronden van het eerste tot en met het derde lid vormen tezamen
uitputtend de mogelijke weigeringsgronden; andere zijn er gelet op de gebruikte
formuleringen niet.Alvorens investeringsbudget geheel of gedeeltelijk te weigeren wordt de
gemeente ingevolge het vierde lid eerst nog in de gelegenheid gesteld het
ontwikkelingsprogramma aan te passen. De termijn hiervoor wordt door de minister
respectievelijk gedeputeerde staten bepaald, zodat rekening kan worden gehouden
met de omvang van de aanpassing. Deze termijn schort de beslissingstermijn,
bedoeld in artikel 11, derde lid, op, overeenkomstig artikel 4:15 van de Awb.In het vijfde lid is voorzien in een bijzondere regeling van weigeringsgronden
met betrekking tot de aanvraag om investeringsbudget als bedoeld in artikel
7, vierde lid.Artikel 9 (verplichtingen van gemeenten)Dit artikel geeft de bevoegdheid tot het opleggen van doelgebonden verplichtingen
aan de gemeente bij de beschikking tot verlening van investeringsbudget. Zie
tevens § 9.5 van het algemeen deel van de memorie van toelichting.De bij de verlening van investeringsbudget op te leggen verplichtingen
ingevolge het eerste lid zijn van individuele aard (voor déze gemeente).
Het tweede en derde lid bevatten algemeen geldende verplichtingen die van
rechtswege aan de verlening van budget worden verbonden. Het tweede lid betreft
in voorkomend geval de situatie van aanpassing van het ontwikkelingsprogramma
aan een tussentijdse wijziging in de landelijke doelstellingen, bedoeld in
artikel 7, tweede lid (onderdeel a) of aan een tussentijdse gemeentelijke
beleidswijziging (onderdeel b). Dit zal zich slechts voordoen bij onvoorziene
omstandigheden die een zwaarwegende reden voor beleidswijziging opleveren
(onderdeel a) of bijvoorbeeld bij wijzigingen in het gemeentelijk beleid inzake
stedelijke vernieuwing als gevolg van het optreden van een nieuw gekozen raad.
Een dergelijke beleidsombuiging lopende het investeringstijdvak is mogelijk,
maar vergt dan wel instemming van de Minister van VROM of van gedeputeerde
staten. Vanzelfsprekend geldt de in het tweede lid opgenomen verplichting
alleen voor gemeenten die een ontwikkelingsprogramma hebben.Een ongeclausuleerde verplichte aanpassing in geval van wijziging van
het landelijk beleidskader als bedoeld onder a zou op gespannen voet staan
met het vertrouwensbeginsel. Om die reden zal aanpassing van het programma
doorgaans slechts worden opgelegd indien het gaat om beleidswijzigingen waarvan
doorvoering vooruitlopend op een volgend investeringstijdvak noodzakelijk
wordt geacht. Uiteraard zal deze aanpassing op zorgvuldige wijze moeten worden
gerealiseerd. Dit betekent dat overleg met de betrokken gemeenten moet worden
gevoerd of met hun representatieve organisatie en voorts dat in elk geval
een redelijke termijn moet worden gesteld. Zie ook paragraaf 9.6
van het algemeen deel van deze memorie van toelichting, onder: Tussentijdse
aanpassing van het ontwikkelingsprogramma.Een dergelijke «tussentijdse» aanpassing van het ontwikkelingsprogramma,
gedurende het lopende investeringstijdvak laat het verleende investeringsbudget
in beginsel onaangetast. Het betreft hier immers geen sanctie.Wordt echter niet voldaan aan de noodzakelijke aanpassing dan wordt dit
anders en kan het sanctieaspect wel degelijk een rol gaan spelen. Te denken
is dan aan toepassing van artikel 10 of 16, derde lid.Vanzelfsprekend heeft de in het tweede lid opgenomen verplichting alleen
betekenis voor gemeenten die een ontwikkelingsprogramma dienen te hebben om
voor investeringsbudget in aanmerking te komen.Ingevolge het derde lid wordt een systeem van kwaliteitszorg als voorwaarde
aan budgetverlening verbonden. Het gaat hierbij om de situatie van verlening
van investeringsbudget aan een gemeente met een ontwikkelingsprogramma. Voor
de gemeenten waarvan geen ontwikkelingsprogramma wordt gevergd (artikel 7,
vierde lid) lijkt een dergelijk systeem gezien de geringe of eenzijdige vernieuwingsopgave
niet altijd zinvol, weshalve dit niet wettelijk is voorgeschreven.Het gaat in het derde lid om een bijsturing van het gemeentelijk stedelijk
vernieuwingsbeleid, die voortvloeit uit ervaringen tijdens het vernieuwingsproces:
een afstemming en aanpassing in het kader van een dynamisch, intern proces.
Het zal hierbij in de regel niet om grote ombuigingen van het beleid gaan,
zoals bij het tweede lid.Het vierde lid is ontleend aan artikel 4:40 van de Awb. In voorkomende
gevallen kan de hier geboden mogelijkheid uitkomst bieden. Nadere uitwerking
kan van nut zijn, als de verlening als zodanig akkoord is maar bijvoorbeeld
een lopend onderzoek nog nadere invulling van cijfers of andere gegevens wenselijk
maakt. Ook kan de invulling afhankelijk zijn van andere instanties dan de
rijksoverheid die voor de nodige verfijning op die gegevens moet wachten.Artikel 10 (intrekking of wijziging van de verlening voordat
is vastgesteld)Artikel 10 is grotendeels ontleend aan artikel 4:48 van de Awb; slechts
is toegevoegd de mogelijkheid van ingrijpen in een situatie als bedoeld onder
c: het besteden van investeringsbudget buiten de reikwijdte van het wetsvoorstel.
Van verwijzing naar dat artikel is afgezien omdat de daarin gehanteerde term
«activiteiten» niet past in de systematiek van het investeringsbudget
stedelijke vernieuwing. Het artikel is, in geval van de omstandigheid onder
a in het bijzonder, een vangnet voor uitzonderlijke situaties.Artikel 11 (aanvraagprocedure)Dit artikel regelt de aanvraagprocedure. Het eerste lid koppelt de aanvraag
tot verlening van investeringsbudget direct aan het ontwikkelingsprogramma,
uiteraard slechts voorzover een ontwikkelingsprogramma voor de desbetreffende
gemeente wettelijk vereist is.Het tweede lid bepaalt dat de aanvraag voor een bepaalde datum moet zijn
ingediend. Zie over de procedure § 9.3 van het algemeen deel van
deze memorie van toelichting.De verdagingsmogelijkheid in de tweede volzin van het derde lid is opgenomen
ten behoeve van bijvoorbeeld extra overleg indien bij de advisering over het
ontwikkelingsprogramma van problemen blijkt. Voorts is voorzien in een extra
verlenging van de beslistermijn als het gaat om een negatief advies van gedeputeerde
staten over de verenigbaarheid van het ontwikkelingsprogramma
met het provinciaal bodembeleid. In dat geval is immers een nader overleg
ter zake voorgeschreven, dat binnen vier weken moet zijn afgerond.Het vierde lid voorziet in advisering door de provincie aan de minister
omtrent de aanvraag. De provincie toetst hierbij het ontwikkelingsprogramma
met name aan de afstemming van het programma met (dat van) andere gemeenten
en voorts aan vastgesteld provinciaal beleid. Het gaat hierbij om door provinciale
staten vastgesteld beleid op basis van een wettelijke taak c.q bevoegdheid.
Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een streekplan, waterhuishoudingsplan,
milieubeleidsplan, waarbij bijzondere aandacht voor bodembeheer, en het verkeers-
en vervoersplan.Het vijfde lid ziet vervolgens specifiek op de situatie dat de provincie
negatief adviseert over de afstemming tussen haar regionale bodemsaneringsbeleid
en een ontwikkelingsprogramma. Ongeacht de vraag of de minister dat advies
zal volgen, dient eerst een bemiddelingspoging te worden ondernomen. Hiermee
wordt tot uitdrukking gebracht dat een negatief advies van de provincie ten
aanzien van de verlening van investeringsbudget aan rechtstreekse gemeenten
met het oog op bodemsanering weliswaar niet bindend is maar dat aan afwijking
hiervan zwaarwegende redenen ten grondslag moeten liggen. Het bestuurlijk
overleg dient ertoe de minister in staat te stellen deze afweging zo zorgvuldig
mogelijk te kunnen maken.Het zesde lid maakt een uitzondering voor de vier grote steden op de in
het vijfde lid geregelde procedure. De reden hiervoor is gelegen in de omstandigheid
dat de vier grote steden bevoegd orgaan zijn ten aanzien van het bodembeleid
als waren zij een provincie.In het zevende lid is geregeld dat gemeenten die niet verplicht zijn een
ontwikkelingsprogramma te hebben om in aanmerking te komen voor investeringsbudget,
maar die daarvoor een onderbouwing dienen te geven van de voorgenomen stedelijke
vernieuwing, niet gebonden zijn aan de verplichting op 1 juli van het eerste
jaar van het investeringstijdvak een aanvraag in te dienen. De provincie kan
omtrent de indieningstermijn van een dergelijke aanvraag regels te stellen.Artikel 12 (voorschotverlening)In dit artikel is geregeld dat jaarlijks een gedeelte van het budget bij
wijze van voorschot wordt uitbetaald (de definitieve vaststelling vindt immers
plaats na afloop van het investeringstijdvak). De hoogte van het jaarlijkse
voorschot wordt bepaald door het bestuursorgaan dat het investeringsbudget
heeft verleend, dus de Minister van VROM dan wel gedeputeerde staten. Deze
hoogte hangt af van de budgettaire situatie van dat moment.De tweede volzin van het vierde lid is ontleend aan artikel 4:55 van de
Awb.In het vijfde lid is de ter zake relevante bepaling in artikel 4:54, tweede
lid, van de Awb overgenomen.In uitzonderlijke gevallen kan ingevolge het zesde lid worden afgeweken
van de vijfjaarstermijn en kan de bevoorschotting worden uitgesmeerd over
zeven jaren. Het gaat hier alleen om voorschotten, niet om verantwoording
en vaststelling. De gemeente zal in zo'n geval voor de eindverantwoording
van de realisering van het ontwikkelingsprogramma wel gehouden zijn aan de
vijfjaarstermijn.Over de uitgestelde betalingen wordt geen rente vergoed.Artikel 13 (vaststelling en verantwoording)Het verantwoordingsverslag, zoals het tweede lid vereist, omvat twee elementen:
de vergelijking van doelstellingen en verplichtingen met de resultaten en
het bestedingsverslag. In de genoemde vergelijking moet de gemeente
zelf aangeven wat van haar stedelijk vernieuwingsbeleid zoals zij dat heeft
vastgelegd in haar ontwikkelingsprogramma terecht is gekomen en met verklaringen
komen voor zover programma en verwezenlijking niet met elkaar overeenkomen.
Uitgangspunt hiervoor is het ontwikkelingsprogramma. Hierin zitten de verplichtingen
waartoe de gemeente zich heeft verbonden en waar nu rekenschap van wordt gevraagd.In het bestedingsverslag komt de besteding van de voorschotten voor het
investeringsbudget aan de orde. Dit bestedingsverslag dient inzicht te geven
in de vraag hoe het investeringsbudget is besteed binnen de – fysieke –
stedelijke vernieuwing als in dit wetsvoorstel bedoeld, conform een bij algemene
maatregel van bestuur vast te stellen model. De bijgaande accountantsverklaring
dient hierbij ter waarborg van de getrouwheid van het verslag.Ingevolge het derde lid geeft de provincie een samenvatting van haar bevindingen
en dient zij deze met de desbetreffende onderliggende stukken bij de minister
in. Het gaat hierbij met name om de vraag in hoeverre gemeenten hun stedelijk
vernieuwingsbeleid hebben weten te verwezenlijken en over de vraag van welke
onderdelen van het Beleidskader stedelijke vernieuwing veel of weinig terecht
is gekomen. Hiervoor zijn dus zowel het beleidskader als de gemeentelijke
verantwoordingsrapportages van belang.Naast de verantwoording over de geleverde prestaties wordt ook mede verantwoording
afgelegd over de besteding van investeringsbudget.Het derde lid schrijft dan ook tevens een soortgelijke samenvatting van
gedeputeerde staten voor met betrekking tot de gemeentelijke verslaglegging
annex accountantsverklaring over de daadwerkelijke besteding van verkregen
voorschotten aan stedelijke vernieuwing (zgn. buitengrenscontrole).De in het derde lid bedoelde informatie is noodzakelijk voor een goede
informatieverstrekking van de verantwoordelijke minister aan de Staten-Generaal
inzake de stand van zaken rond de stedelijke vernieuwing in Nederland en voor
een goed inzicht ten behoeve van verdere beleidsaanpassing en -ontwikkeling.In het vierde lid wordt voorzien in gelijktijdige indiening van de aanvraag
tot vaststelling van investeringsbudget over het afgelopen investeringstijdvak
en van de aanvraag tot verlening van budget voor het daarop aansluitende tijdvak.
Aldus wordt bewerkstelligd dat beide aanvragen in samenhang kunnen worden
beoordeeld en dat bij gebleken oneffenheden in het afgelopen tijdvak maatregelen
kunnen worden getroffen om in het daarop volgende tijdvak herhaling van die
oneffenheden te voorkomen dan wel te redresseren (zie hiervoor artikel 16).Artikel 14In het eerste lid van dit artikel wordt de vaststelling van het bedrag
van het investeringsbudget geregeld. Hierbij wordt de adviesrol van de provincie
met betrekking tot de verwezenlijking van de in het ontwikkelingsprogramma
opgenomen gemeentelijke doelstellingen van bodemsanering nogmaals beklemtoond.
De bevoegdheden van de provincie in het kader van de Wet bodembescherming
blijven ongewijzigd: de regierol van de provincie voor de aanpak van ernstige
en urgente gevallen van bodemverontreiniging wordt ook in het onderhavige
wetsvoorstel gehandhaafd. Ook hier evenwel, net als bij artikel 11, zesde
lid, met een uitzondering voor de vier grote steden. De laatste volzin van
het eerste lid is ontleend aan artikel 4:46, tweede lid, van de Awb. Essentie
is dat het vast te stellen investeringsbudget gelijk is aan het verleende
budget indien de uitvoering volledig conform de aan de verlening verbonden
eisen heeft plaatsgevonden. In het tweede lid is bepaald dat de vaststelling aanspraak geeft op betaling
van het vastgestelde bedrag.Het derde lid is ontleend aan artikel 4:52, eerste lid, van de Awb.Artikel 15Dit artikel regelt dat investeringsbudget ambtshalve kan worden vastgesteld,
indien niet (tijdig) een aanvraag is ingediend. Uiteraard wordt in voorkomend
geval de gemeente wel eerst in de gelegenheid gesteld de aanvraag alsnog in
te dienen.Artikel 16 (sancties bij vaststelling)Het eerste lid geeft de hoofdbepaling van de sancties weer. Blijkt bij
de beoordeling met het oog op de vaststelling van investeringsbudget dat de
prestaties in het voorafgaande investeringstijdvak toerekenbaar onvoldoende
zijn, dan zal zo mogelijk worden volstaan met aanvullende verplichtingen voor
het lopende investeringstijdvak. Dit betekent wijziging van de bij de verlening
opgelegde verplichtingen of het alsnog opleggen van verplichtingen.Staat naar het oordeel van het bestuursorgaan dat het investeringsbudget
heeft verstrekt, vast dat met aanvullende verplichtingen niet kan worden volstaan,
dan kan het budget van het afgelopen investeringstijdvak bovendien lager worden
vastgesteld dan het verleende budget; dat kan zo nodig ambtshalve geschieden
(het tweede lid). In de praktijk zal de korting worden verrekend met nog uit
te betalen investeringsbudget c.q. voorschotten daarop. Zo nodig kan ook terstond
of uitsluitend tot een lagere vaststelling van het investeringsbudget worden
overgegaan als van wijziging van de opgelegde verplichtingen of het alsnog
opleggen van verplichtingen redelijkerwijs onvoldoende resultaat is te verwachten.De verhouding tussen de artikelen 9, 10 en 16 van deze wet is als volgt:De verplichtingen ex artikel 9 worden opgelegd bij de verlening van investeringsbudget,
dus aan het begin van het tijdvak; de verplichtingen ex artikel 16, eerste
lid, kunnen bij de finale afrekening over het afgelopen investeringstijdvak
worden opgelegd en zijn een reactie op gedrag van het afgelopen investeringstijdvak,
maar worden in eerste aanleg verbonden aan het reeds verleende of nog te verlenen
investeringsbudget voor het lopend tijdvak gedurende dit tijdvak.Artikel 10 ziet op de situatie dat gedurende het lopende investeringstijdvak
(in de tussentijd tussen verlening en vaststelling) er redenen zijn om sancties
op te leggen. Artikel 10 geeft de algemene regel dat zolang het investeringsbudget
nog niet is vastgesteld op een vijftal gronden intrekking, verlaging van het
budget of anderszins wijziging van de verleningbeschikking mogelijk is. Het
gaat hier om– het – verwijtbaar – niet of niet geheel (zullen) verwezenlijken
van de doelstellingen waarvoor investeringsbudget is verleend;– het niet voldoen aan opgelegde verplichtingen;– het voor een ander doel dan stedelijke vernieuwing in de zin van
het wetsvoorstel besteden van verleende voorschotten;– het verstrekken van onjuiste of onvolledige gegevens, die als
zodanig tot een andere beschikking op de aanvraag zouden hebben geleid, of– een anderszins onjuiste verlening van investeringsbudget, van
de onjuistheid waarvan de gemeente op de hoogte was of had kunnen zijn.Het gaat daarbij dus voornamelijk om tussentijds ingrijpen als gevolg
van onjuist of falend beleid van de gemeente als ontvanger van investeringsbudget. Het derde lid is ontleend aan artikel 4:48, eerste lid, van de Awb. Hieraan
is toegevoegd dat over de onverschuldigd betaalde bedragen een rentevergoeding
kan worden gevorderd. Indien hiervan sprake is zal aan het daartoe strekkend
besluit uiteraard een deugdelijke motivering ten grondslag moeten liggen.Artikel 17 (aanwijzingsbevoegdheid)Van deze aanwijzingsbevoegdheid ingevolge het eerste lid zal slechts gebruik
worden gemaakt indien naar het oordeel van de Minister van VROM de provincie
een verdeelsleutel hanteert die zich niet verhoudt met de doelstelling van
het wetsvoorstel, dan wel de provincie de aanvragen (met name de hiervoor
noodzakelijke ontwikkelingsprogramma's) anders beoordeelt dan uit het wetsvoorstel
voortvloeit. Het gaat dus om situaties waarin het handelen van de provincie
onverenigbaar is met het bij of krachtens deze wet geregelde. Het betreft
dus niet situaties waarin een individuele gemeente meent dat zij ten opzichte
van andere gemeenten tekort is gedaan.In het tweede lid betreft het de aanwijzing ingeval de aan de provincie
verstrekte middelen ten behoeve van aan de gemeenten te verlenen investeringsbudget
niet aan dat doel zijn besteed.Het spreekt vanzelf dat voordat gebruikmaking van het instrument wordt
overwogen eerst in bestuurlijk overleg zal worden getracht de betrokken provincie
te bewegen tot aanpassing van haar beleid. De aanwijzing is derhalve een ultimum
remedium als bestuurlijk overleg niet tot een oplossing heeft geleid.Artikel 18 (verhoging gedurende investeringstijdvak)Zie hierover hoofdstuk 4, Financiële aspecten, van het algemeen deel
van de memorie van toelichting.Hoofdstuk 4 Andere subsidies dan investeringsbudgetArtikel 19 (innovatiebudget)In paragraaf 10.1 van het algemeen deel van deze memorie is al op
het innovatiebudget ingegaan, waarnaar op deze plaats wordt verwezen.Omdat met het opstellen van regels met betrekking tot het verlenen van
een innovatiebudget, anders dan met betrekking tot andere subsidies op het
terrein van wat tot nu toe met stadsvernieuwing werd aangeduid, nog nauwelijks
ervaring is opgedaan, is niet de delegatievorm van de algemene maatregel van
bestuur, maar die van de ministeriële regeling gekozen. Aldus kunnen
geformuleerde criteria om in aanmerking te komen voor deze subsidie, alsmede
andere in verband met de verlening noodzakelijke regels, zo nodig snel worden
aangepast aan in de praktijk gebleken behoeftes.In het derde lid is geregeld dat de Minister van VROM subsidieplafonds
kan vaststellen voor de verschillende activiteiten waarvoor subsidie kan worden
verleend.De Awb-subsidietitel is op deze subsidies, indien deze althans niet uitsluitend
wordt verstrekt aan rechtspersonen die krachtens publiekrecht zijn ingesteld,
rechtstreeks van toepassing (zie ook § 8.1 van het algemeen deel
van de memorie van toelichting). Verstrekking van subsidie aan anderen dan
bestuursorganen, particulieren derhalve, behoort gelet op de aard van deze
subsidie tot de mogelijkheden.Artikel 20 (tijdelijke stimuleringsregelingen)Krachtens deze bepaling kunnen ook andere subsidies op het terrein van de stedelijke vernieuwing worden verstrekt. De formulering van het
artikel is geënt op die van artikel 15.13 van de Wet milieubeheer.De uitwerkingsregeling zal in elk geval ingaan op de criteria voor de
verstrekking en het tijdvak waarvoor de subsidie wordt verleend, maar ook
op zaken als de voorwaarden waaronder zij wordt verleend, de aanvraag en de
besluitvorming, verplichtingen van de ontvanger, het bedrag van de subsidie
en hoe dit wordt bepaald, de betaling en de voorschotverlening. Vooralsnog
is er geen aanleiding te veronderstellen dat aan een dergelijke tijdelijke
stimuleringsregeling op korte termijn behoefte zal bestaan, maar niet is uitgesloten
dat zich in de toekomst omstandigheden voordoen, waarvoor een dergelijke gerichte
subsidieverlening toch nodig wordt geacht. Dit artikel biedt hiervoor dan
de wettelijke grondslag.In het tweede lid is geregeld dat de minister een subsidieplafond kan
vaststellen (= noodzakelijke grens bij niet-open-einde-regeling); krachtens
de Awb kan dit slechts op wettelijke basis.De Awb-subsidietitel is op deze subsidies in beginsel rechtstreeks van
toepassing (zie ook § 8.1 van het algemeen deel van de memorie van
toelichting). Verlening van een tijdelijke stimuleringssubsidie aan niet-overheidsorganen
ligt gelet op de aard van de subsidie (het bij hoge uitzondering oplossen
van specifieke problemen in de stedelijke vernieuwing) minder voor de hand
dan verlening van een innovatiesubsidie ingevolge artikel 19, maar is ook
niet bij voorbaat uitgesloten.Hoofdstuk 5 Overige bepalingenArtikel 21 (bepaling bij strijd met internationaal (EG-)recht)Deze bepaling staat in vrijwel elke kaderwet subsidies in verband met
de mogelijkheid van strijdigheid met bijv. EU-verplichtingen. De artikelen
87 en 88 van het EG-Verdrag, zoals gewijzigd bij het verdrag van Maastricht,
bepalen dat nationale steunmaatregelen van de lidstaten verboden zijn, tenzij
voorafgaand aan de inwerkingtreding van de steunmaatregel toestemming is verkregen
van de Commissie van de Europese Gemeenschappen. De Commissie kan aan haar
goedkeuring bepaalde voorwaarden verbinden, bijvoorbeeld de voorwaarde dat
de individuele aanvragen op basis van de goedgekeurde regeling ter goedkeuring
aan de Commissie worden gemeld. Het ontbreken van laatstbedoelde goedkeuring
kan ertoe leiden dat een aanvraag moet worden afgewezen.Voorts kan er sprake zijn van wijziging van het op het nationale steunmaatregelen
toepasselijke internationale of communautaire recht of beleid. Dit kan gevolgen
hebben voor de bestaande nationale regelgeving ter zake en kan eveneens van
invloed zijn op reeds bestaande subsidieverhoudingen. Om deze reden voorziet
artikel 21 in de bevoegdheid de beschikking tot verstrekking van de subsidie
te wijzigen of in te trekken. Voor zover de grondslag van de afwijzing, intrekking
of wijziging niet rechtstreeks in het communautaire of internationale recht
is gegeven, biedt artikel 21 de benodigde wettelijke grondslag.Er is voor een ruime formulering gekozen, omdat niet uitgesloten is dat
ook andere verdragen dan het EG-Verdrag voor de staat verplichtingen met zich
mee brengen waaraan de Minister van VROM bij het verstrekken van bepaalde
subsidies uitvoering moet geven. De beleidsvrijheid in het eerste lid («kan
worden bepaald») en tweede lid («tenzij bij de intrekking of wijziging
anders is bepaald») is niet onbeperkt; zij kan uiteraard slechts worden
gebruikt voor zover het internationale of het supranationale recht daartoe
de ruimte biedt.Artikel 22Het eerste lid bevat een algemene informatieverplichting van burgemeester en wethouders. Deze verplichting is zowel van belang voor
de monitoring en verantwoording, als voor de ontwikkeling en evaluatie van
het rijksbeleid inzake stedelijke vernieuwing, waaronder periodieke rapportage
aan het parlement.Het derde lid regelt de informatieplicht van de (niet-rechtstreekse) gemeenten
aan de provincie, het vierde lid die van de provincie aan het Rijk.Het vijfde lid bepaalt dat de kosten van de informatieverstrekking niet
worden gecompenseerd (krachtens artikel 119 van de Gemeentewet dienen terzake
voorschriften te worden gesteld; dat is in dit lid gebeurd). Voor compensatie
is weinig aanleiding, omdat de gevraagde informatie veelal reeds voorhanden
dient te zijn bij de gemeenten en niet extra gegenereerd behoeft te worden.
Overigens werd ook de informatieverstrekking op grond van het Besluit woninggebonden
subsidies 1995, het Besluit locatiegebonden subsidies, de Wet op de stads-
en dorpsvernieuwing etc. niet financieel gecompenseerd; nu de met die regelgeving
vereiste informatieverstrekking vervalt, ontstaat er ten opzichte van de huidige
situatie een voordeel voor de gemeenten.De noodzaak van nadere regels kan zich voordoen met het oog op vergelijkbaarheid
van gemeentelijke informatie of met het oog op periodieke gegevensverstrekking
door gemeenten. Artikel 119 van de Gemeentewet geeft voor deze delegatie het
kader.Artikel 23 (verslaglegging en medewerkingsplicht burgemeester
en wethouders in geval van evaluatie)Ingevolge het eerste lid wordt na afloop van een investeringstijdvak een
verslag gemaakt en aan de Staten-Generaal gezonden; dat verslag betreft de
toepassing en de effecten van de wet. Dat lid vertoont analogie met artikel
4:24 van de Awb, dat ook een verslag eens in de vijf jaar voorschrijft over
de doeltreffendheid en de effecten van de subsidie in de praktijk.Het tweede lid is met name van belang ten behoeve van de evaluatie van
de wet. Hier is bedoeld de evaluatie van het rijksbeleid die slechts in samenwerking
met de gemeenten en provincies kan worden uitgevoerd en ten behoeve waarvan
een aparte medewerkingsverplichting is opgenomen. Deze verplichting kan dus
andere activiteiten bevatten dan de informatieplicht van artikel 22.Artikel 24 (toezicht op de naleving)Dit artikel regelt de toezichthoudende bevoegdheid van nader aan te wijzen
rijks- en provincieambtenaren op de naleving van het bepaalde bij of krachtens
deze wet.Voor een verzwaring van de bestuurslast door deze toezichthoudende taak
behoeft niet te worden gevreesd. Ingevolge de Woningwet (artikel 93 e.v.)
is reeds voorzien in een systeem van toezicht op de naleving door de inspecteur
Volkshuisvesting en de aan hem toegevoegde ambtenaren of ambtenaren aan wie
zulks is opgedragen. Het hier voorgestelde toezicht sluit bij die bestaande
regeling aan.Hoofdstuk 6 SlotbepalingenArtikel 25Dit artikel voorziet in een wachtperiode tussen bekendmaking en inwerkingtreding
opdat de Staten-Generaal in de gelegenheid wordt gesteld zo nodig de algemene
maatregelen van bestuur ter uitvoering van deze wet met de minister te bespreken;
inwerkingtreding vindt pas plaats als is gebleken dat de beide Kamers der
Staten-Generaal geen bezwaren hebben. Ook de Wet op de stads-
en dorpsvernieuwing kent in artikel 2 een dergelijke bepaling. Voor een zgn.
«voorhang»procedure (bekendmaking van het ontwerp met de mogelijkheid
bezwaren kenbaar te maken) is niet gekozen omdat deze gezien de aard en de
strekking van de hier bedoelde algemene maatregelen van bestuur als te zwaar
wordt gezien en derhalve niet nodig wordt geoordeeld.Artikelen 26 en 27Deze slotartikelen bevatten de regeling van de inwerkingtreding en de
citeertitel van deze wet.De Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,J. M. Remkes 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26884-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl