Vaststelling begroting Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2008; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-20 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31200-VI, nr. 104

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

25-01-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31200-VI nr. 104

23-01-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31200-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 200 VIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie
(VI) voor het jaar 2008nr. 104VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 23 januari 2008De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
28 november 2007 overleg gevoerd met minister Hirsch Ballin van Justitie
over:– de brief van de minister van Justitie d.d.
13 april 2007 over de bescherming van journalistieke bronnen (30 800
VI, nr. 82);– de lijst van vragen en antwoorden d.d. 13 juli
2007 inzake het verschoningsrecht van journalisten (30 800 VI, nr. 117);– de brief van de minister van Justitie d.d.
27 november 2007 over het verschoningsrecht van journalisten (31 200
VI, nr. 92).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe voorzitter stelt vast dat er in de commissie
geen bezwaar tegen bestaat dat de heer Brinkman, die geen lid is van de commissie,
zijn collega Van Roon vervangt. Voorts zullen de heer Brinkman en mevrouw
Koşer Kaya de vergadering om 11.30 uur verlaten in verband met verplichtingen
elders in het gebouw.De heer Van de Camp (CDA) bedankt de minister
voor de heldere stukken van 13 april en 13 juli 2007. Hij kan zich
vinden in de daarin weergegeven lijn dat het verschoningsrecht van journalisten
en de bronbescherming zich in eerste instantie langs de lijn van de jurisprudentie
zouden moeten ontwikkelen. Het is goed dat de minister onmiddellijk het initiatief
heeft genomen toen het Europese Hof voor de Rechten van de Mens op 21 november
uitspraak heeft gedaan in de zaak Voskuil. Nederland heeft in 1950 niet voor
niets het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) ondertekend
en dat de uitspraak van het Hof aanleiding is om een wetsvoorstel te laten
uitwerken, is niet meer dan normaal. Wanneer kan de Kamer dat wetsvoorstel
verwachten? Hoe zet de minister de consultatieronde op? Het wetsvoorstel zal
een aantal elementen bevatten die een nadere definitie behoeven, bijvoorbeeld
het begrip journalist. Vormt de Aanwijzing toepassing dwangmiddelen bij journalisten,
gepubliceerd in de Staatscourant in 2002, de basis of mede de basis voor het
op te stellen wetsontwerp?Er is discussie ontstaan in de pers over nut en noodzaak van wetgeving
op dit punt. Arendo Joustra, de voorzitter van het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren, meent dat de ontwikkeling in de jurisprudentie
wellicht meer ruimte laat dan wetgeving dat zou doen. Hoe denkt de minister
daarover? Wie het verschoningsrecht van journalisten en de bronbescherming
serieus en juridisch verantwoord vorm wil geven, moet nadenken over de bescherming
van de journalist en over de omschrijving van het begrip journalist. De heer
Van de Camp pleit voor een wel omschreven begrip. Hij staat niet afwijzend
tegenover het idee om het lidmaatschap van de Nederlandse Vereniging van Journalisten
(NVJ) als uitgangspunt te nemen. Hij is altijd voorstander geweest van een
zekere mate van zelfregulering in de branche.In de Belgische wet is een poging gedaan tot definiëring van het
begrip journalist, maar die definitie blijkt in de praktijk niet altijd even
goed hanteerbaar. Het kan niet de bedoeling zijn dat iemand die een weblog
bijhoudt over zijn cavia als journalist wordt aangemerkt. In de afgelopen
decennia is het begrip journalist en de uitleg van het verschoningsbegrip
ontwikkeld via de jurisprudentie. De rechter heeft dat op zeer behoorlijke
wijze gedaan. Nu het verschoningsrecht wettelijk vastgelegd wordt, is een
beschrijving nodig van het begrip journalist, tenzij de wetgeving zo open
wordt dat de rechter ook in het vervolg bepaalt wie als journalist in aanmerking
komt en wie niet.Een ruime definitie heeft niet de voorkeur: het gaat om rechten, om grondrechten
zelfs, en dan moet duidelijk zijn aan wie die toekomen. Weet de minister al
in welke gevallen er sprake is van uitzonderingsgronden, zodat men geen beroep
kan doen op het verschoningsrecht? Artikel 10, lid 2 van het EVRM zou daarbij
als uitgangspunt moeten dienen. Het zou bezwaarlijk zijn, bij iedere wet weer
nieuwe uitzonderingsgronden te formuleren. Hoe wil de minister dat gaan doen?Een specifiek aspect van de bronbescherming is de kwestie van het strafrechtelijke
onderzoek. Journalisten beroepen zich er terecht op dat door hen vergaard
materiaal niet te snel onderdeel mag gaan uitmaken van het strafrechtelijk
onderzoek. Wordt dit een apart onderdeel van het aankomende wetsvoorstel?
Tot slot heeft de vicepresident van de Raad van State in een recente redevoering
gewezen op het feit dat journalisten niet alleen rechten hebben, maar ook
plichten. Hij constateerde dat de brenger van het nieuws recentelijk wel belangrijker
geworden schijnt te zijn dan het nieuws zelve. Het zou interessant zijn, een
reflectie te horen van de minister op de vraag hoe om te gaan met het vak
van journalist.De heer Heerts (PvdA) is verheugd dat de minister
nu het verschoningsrecht wettelijk wil regelen. In de jaren 90 is al een initiatiefwetsvoorstel
daarover ingediend door de heer Jurgens en recentelijk heeft de heer Wolfsen
er eveneens voor gepleit. Een goede regeling is nodig omdat vrije nieuwsgaring
deel uitmaakt van een democratisch land zoals Nederland. Er zijn allerlei
machten en de positie van de journalistieke macht dient duidelijk te zijn.
Het hoort bij een democratie dat misstanden aan de kaak worden gesteld, hetzij
door de Kamer zelf, hetzij door de journalistiek. Er moeten zaken boven water
komen, en daar hebben journalisten een belangrijke rol in.Jurisprudentie mag dan in de afgelopen periode een leidend principe zijn
geweest, de PvdA-fractie is toch voor een duidelijk wetgevend kader, ook als
een uiterst belangrijk signaal tegenover de beroepsgroep. Vrije nieuwsgaring
is essentieel en moet geborgd zijn; daar hoort ook bronbescherming bij. De
minister zei na de uitspraak in de zaak Voskuil dat hij een wetgevingstraject
in gang wilde zetten. Aan welke termijnen denkt de minister? Wordt de beroepsgroep
zelf daar ook bij betrokken?Hoe wordt bepaald wie journalist is? Een afbakening van dit begrip is
noodzakelijk, zodat niet iedere blogger een beroep kan doen op bronbescherming.
Denkt de minister bijvoorbeeld aan het bezit van een perskaart als criterium?
Zo ja, wie mag zo’n kaart dan uitgeven? De NVJ kan daar een belangrijke
rol in spelen, maar of het goed is dit exclusief via één organisatie te regelen, is de vraag. Gaat de minister het begrip journalist
omschrijven in het wetsvoorstel?Wanneer moet een journalist zijn bron wel vrijgeven? Volgens de heer Heerts
moet dat indien een terroristisch aanslag kan worden voorkomen of moord en
doodslag. Denkt ook de minister dat de bronbescherming in dat kader moet worden
opgeheven?De heer Teeven (VVD) memoreert dat deze discussie
al sinds het voorjaar speelt. De gang van zaken wekt bevreemding. Op 13 april
stuurt de minister de Kamer een brief met daarin de mededeling dat hij geen
enkele aanleiding ziet om met wetgeving te komen. De voorzitter van het College
van Procureurs-Generaal zegt op 3 mei, de dag van de persvrijheid, dat
het goed geregeld is via de jurisprudentie. Toch zegt de minister dan binnen
24 uur na het arrest Voskuil dat er wel wetgeving nodig is. De codificatie
van jurisprudentie kan een bijdrage leveren en dat lijkt de heer Teeven zeker
nodig, maar vanwaar de draai van de minister van geen wetgeving naar wel wetgeving?De ellende van de laatste maanden is niet begonnen om het verschoningsrecht
van journalisten an sich, maar om het gijzelen van journalisten, het ultieme
dwangmiddel tegen een getuige. Moeten de artikelen 221 tot en met 224 van
de Wetboek van Strafvordering niet zo aangepast worden dat de gijzeling van
verschoningsgerechtigden niet langer door één rechter gebeurt,
maar door drie rechters? Gijzeling is immers een ingrijpend dwangmiddel. Het
is raar dat in Nederland een enkele rechter daarover kan beslissen. De toepassing
van andere dwangmiddelen is ook zo geregeld dat in eerste instantie de raadkamer
beslist en daartegen is appel mogelijk bij de raadkamer van het gerechtshof.
Dat zou de ergste druk van de gijzeling van verschoningsgerechtigden afhalen.Ligt het wetsvoorstel waar de minister mee zal komen in de lijn van het
initiatiefwetsvoorstel-Jurgens dat ooit door deze Kamer is behandeld? Dat
was een heel duidelijk voorstel, maar het is in maart 2005 ingetrokken, omdat
het achterhaald werd door het Goodwinarrest van 27 maart 2005. Na dat
arrest was er geen aanleiding meer voor een initiatiefwetsvoorstel.De omvang van het verschoningsrecht baart de heer Teeven grote zorgen.
Naar aanleiding van de discussie van het voorjaar is navraag gedaan bij het
Belgische parlement en bij leden van het Belgische OM. De Belgische wetgeving
kent een zeer breed en ruim verschoningsrecht, wat voor opsporings- en vervolgingsinstanties
tot gevolg heeft dat zij per geval moeten overwegen of iemand nu journalist
is of niet. Om de bescherming van journalisten goed te regelen, moet het begrip
journalist wel ingekaderd worden. Het kan ook niet zo zijn dat allerlei beunhazen
een beroep kunnen doen op bronbescherming.De heer Teeven adviseert de minister om het onderwerp dat het meest zeer
doet, de gijzeling, het eerst te regelen. Dat zou snel kunnen, te meer daar
ook de top van het OM daar niet onwelgevallig tegenover staat, al geschiedden
de laatste gijzelingsgevallen helemaal niet op verzoek van het OM, maar van
de verdediging van een verdachte. Misschien kan de minister dit eerst regelen
en dan pas beginnen aan een regeling voor de ingewikkelde materie van het
verschoningsrecht.Mevrouw Koşer Kaya (D66) constateert
dat de minister naar aanleiding van de uitspraak van het Europees Hof een
wettelijke regeling noodzakelijk acht, terwijl hij die noodzaak daarvoor heeft
ontkend. Waarom deed de minister die mededeling eerst aan de journalisten
en niet per brief aan de Kamer? Het zou prettig zijn als de Kamer op de hoogte
werd gesteld van de redenen waarom de minister deze draai heeft gemaakt.Persvrijheid is essentieel in een open, vrije, liberale democratie als
Nederland. De functie van public watchdog van journalisten is niet te onderschatten.
Zij stellen vaak misstanden aan de kaak, waarop er kan worden gezocht naar
oplossingen. Het belang van een gedegen bronbescherming voor een
vrije nieuwsgaring staat buiten kijf. Bij het verschoningsrecht van journalisten
staat de vraag voorop hoe die belangen het beste behartigd kunnen worden.
Mevrouw Koşer Kaya waarschuwt voor simplificatie. Een wettelijke verankering
lijkt sympathiek, maar moet er alleen komen als dat meerwaarde heeft. Wat
is die meerwaarde volgens de minister? Een wettelijke regeling versterkt wellicht
de waarborgen, maar kan ook vrijheden inperken. Het is niet wenselijk dat
de politiek bepaalt wie een goede journalist is en wie niet.Uit onderzoek van de heer Wijfjes blijkt dat tussen 1850 en 2000 maar
zeven journalisten werden gegijzeld. De indruk bestaat dat de frequentie toeneemt.
Is dat juist? Wil de minister de zaak daarom wettelijk regelen, of toch vanwege
de uitspraak van het Hof? Een wettelijke verankering kan duidelijkheid scheppen,
maar zij kan ook slechts van symbolische waarde zijn. Het is van belang dat
de rechter uiteindelijk bepaalt wanneer een beroep op het verschoningsrecht
mogelijk is en wanneer niet.Acht de minister het juist dat de politiek gaat bepalen wie er precies
onder het begrip journalist valt? Of moet het veld daarin zeggenschap krijgen?
Welke consequenties kan het vastleggen van het begrip journalist hebben? Het
lidmaatschap van een beroepsorganisatie of vakbond verplicht stellen voor
journalisten lijkt mevrouw Koşer Kaya niet opportuun.De heer De Wit (SP) acht de persvrijheid een
belangrijk goed, dat in een democratische samenleving gekoesterd en goed geregeld
moet worden. Toen Koen Voskuil in 2000 werd gegijzeld, werd er in de Kamer
een debat gevoerd over verschoningsrecht en gijzeling. De heer De Wit vond
toen al dat het verschoningsrecht wettelijk geregeld moest worden. Dan weten
de journalisten waar zij aan toe zijn en dan hebben de rechters een richtsnoer
om hun belangenafweging te structureren. De toenmalige minister Korthals was
evenals deze minister tot voor kort van mening dat een wettelijke regeling
niet nodig zou zijn, omdat de jurisprudentie heel erg duidelijk is.Volgens de mensenrechtenorganisatie Privacy International hebben circa
100 landen in de wereld het verschoningsrecht van journalisten wettelijk vastgelegd.
In landen waar dat niet het geval is, ontstaan regelmatig problemen rondom
dat verschoningsrecht.Het Europees Hof is in de zaak Voskuil tot een duidelijke uitspraak gekomen.
Het Hof is kritisch over Nederland en maakt duidelijk hoe groot het belang
is van journalisten om hun bron te beschermen, niet om de waarheidsvinding
te frustreren, maar om die te stroomlijnen. De kernvraag is: wie is journalist?
De NVJ heeft een duidelijk standpunt ingenomen en wil een zo ruim mogelijke
definitie, verwijzend naar de zeer ruime omschrijving die in de Belgische
wet is opgenomen; zij komt neer op iedereen die informatie verzamelt en verspreidt
via een publiek medium en omvat ook medewerkers van de redactie.In de memorie van toelichting op het initiatiefwetsvoorstel-Jurgens uit
1992 wordt gewaarschuwd voor een monopolie voor «de journalist»;
er staat dat er een zo breed mogelijke omschrijving moet komen van hen die
zich bezighouden met nieuwsgaring en daarover publiceren. De heer De Wit is
het van harte eens met de ruime formulering van toen. Het eerste het beste
clubblad zal niet gauw verwikkeld zijn in problemen rondom het verschoningsrecht.
Wat is erop tegen om de schrijver van een artikel in zo’n blad dezelfde
bescherming te bieden als aan «de grote journalist»? De bescherming
niet van toepassing verklaren op de clubbladschrijver lost het probleem niet
op. Hij of zij kan zich toch beroepen op een zwijgrecht.De situatie in 1992 is geenszins te vergelijken met die in 2007. De samenleving
is totaal veranderd wat publiceren en schrijven betreft. Iedereen kan op het
internet vrijelijk publiceren. Alleen wie dat in gedachten houdt, ziet de
zaak in het juiste perspectief.Wat de toelaatbaarheid betreft van inbreuken op de bescherming die de
journalist geniet, is het verstandig om te kijken naar artikel 10, lid 2 van
het EVRM. Ook in de Duitse wetgeving staat heel gedetailleerd uiteengezet
welke belangen tegenover elkaar staan. De heer De Wit is benieuwd naar de
keuze die de minister zal maken.Een wetsvoorstel over dataretentie ligt bij de Kamer voor. Als in het
kader van de dataretentie niets wordt geregeld, kan dat het verschoningsrecht
totaal ondergraven. Immers, een officier van justitie die telefoonnummers,
adressen of e-mails opvraagt, kan in feite precies zien wie de bron is. De
heer De Wit zit hierin een probleem dat nu aan het ontstaan is en daar moet
een oplossing voor komen.De heer Brinkman (PVV) acht onbelemmerde nieuwsgaring
een essentiële voorwaarde voor het verwezenlijken van de vrijheid van
meningsuiting, maar het recht op onbelemmerde journalistieke nieuwsgaring
is niet absoluut. De overheid moet inbreuk kunnen maken op dat recht als zwaarder
wegende belangen in het geding zijn.Het recht op onbelemmerde journalistieke nieuwsgaring is niets anders
dan een afgeleide van de vrijheid van meningsuiting en het recht daarop is
in artikel 10 van het EVRM geclausuleerd. Bij wet kan worden geregeld dat
de uitoefening van dat recht aan bepaalde voorwaarden, beperkingen of sancties
wordt verbonden in het belang van nationale veiligheid, territoriale integriteit
of openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten,
de bescherming van gezondheid of goede zeden, de bescherming van de goede
naam of de rechten van anderen om de verspreiding van vertrouwelijke mededelingen
te voorkomen of om het gezag en de onpartijdigheid van de rechterlijke macht
te waarborgen.In beginsel zijn deze wettelijke beperkingsmogelijkheden dus ook van toepassing
op de onbelemmerde journalistieke nieuwsgaring. Welke van die beperkingen
vindt de minister opportuun genoeg om inbreuk te kunnen maken op het verschoningsrecht?
Het lijkt de heer Brinkman een goede zaak als er meer duidelijkheid in de
wet komt over het journalistieke verschoningsrecht. Het kan niet zo zijn dat
telkens journalisten gegijzeld worden en dat vervolgens de rechter moet nagaan
of een beroep op het verschoningsrecht terecht was of niet. De vrijheid van
meningsuiting is er niet mee gediend als journalisten zich laten intimideren
door de vrees voor een onduidelijke uitkomst van rechterlijke procedures.Helderheid is goed, en zij begint met de wettelijke erkenning van het
journalistieke verschoningsrecht. Blijkens recente berichtgeving wil de minister
dat in de wet vastleggen. Geldt dat ook voor het begrip journalist an sich?
Hoe komt die definitie eruit te zien? De echte vuurproef ligt in het treffen
van een wettelijke regeling voor die gevallen waarin het verschoningsrecht
kan worden ingeperkt. Wanneer is er naar de mening van de minister sprake
van een dusdanig zwaarwegend belang dat het verschoningsrecht moet worden
doorbroken? Verwacht de minister die gevallen zo helder te kunnen omschrijven
dat er inderdaad houvast komt voor journalisten? Hoe wil de minister voorkomen
dat journalisten onnodig in gijzeling worden genomen? Hoe denkt hij die groep
journalisten af te bakenen?Mevrouw Azough (GroenLinks) memoreert dat
Nederland al eeuwen een traditie heeft op het gebied van het vrije woord.
Terwijl de rest van Europa zuchtte onder overheidscensuur en boekenverbrandingen,
konden vrijdenkers in de Republiek der Nederlanden hun bijdrage leveren aan
wat vandaag te boek staat als een democratische rechtsstaat. Ook nu nog zijn
er landen te over waar mensen niet durven te zeggen wat zij denken, laat staan
dat media vrijelijk kunnen berichten. De democratische rechtstaat vergt altijd
en overal onderhoud en journalisten spelen daarbij een belangrijke rol. Misstanden
moeten onverkort aan de kaak kunnen worden gesteld. Dat vond het Europees
Hof al in het verleden en dat werd in het Voskuilarrest van vorige week herhaald.Het Hof toonde zich getroffen door de gijzeling en spreekt een behoorlijke
waarschuwing uit aan het adres van Nederland. Mevrouw Azough verwelkomt de
snelle inkeer van de minister in dezen. Zij wenst zelf ook een wettelijke
verankering van het verschoningsrecht van journalisten, maar wat is de verklaring
voor de verbazingwekkend snelle ommekeer in het denken van de minister?Wie de jurisprudentie van de afgelopen jaren bekijkt, zal zien dat de
bescherming van journalisten vooral vanuit Europa moet komen. Zo werd tot
voor kort altijd beweerd dat het welbekende Goodwinarrest voor voldoende bescherming
zorgt, hoewel onduidelijk bleef in welke mate de toepassing van dwangmiddelen
tegen journalisten gerechtvaardigd was. Die vraag moet zorgvuldig worden beantwoord.
In hoeverre komt journalisten een recht op bronbescherming toe? Mogen journalisten
onderworpen worden aan dwangmiddelen zoals huiszoeking, aftappen, het vorderen
van materiaal of gijzeling? Deze middelen worden steeds vaker toegepast en
de fractie van GroenLinks heeft daar bezwaar tegen. Zal het aankomende wetsvoorstel
daar iets aan veranderen?Het kan volgens mevrouw Azough niet al te moeilijk zijn om een wettelijk
kader op te stellen voor het journalistieke privilege. Er zijn goede voorbeelden.
Het grootste probleem zal de definitie van het begrip journalist zijn. Natuurlijk
is de situatie in 2007 geheel anders dan voor de komst van internet en de
weblogjournalistiek. Daar mag niet aan voorbij worden gegaan. Gewenst is een
ruime, door de rechter te beoordelen definitie van het begrip journalist.Antwoord van de ministerDe minister zegt zich na het bekend worden
van het arrest van het Europese Hof opnieuw beraden te hebben op wat hem te
doen stond. In de brief van 13 april stond dat de minister vooralsnog
geen aanleiding zag voor een wettelijke regeling, aangezien er in de OM-richtlijnen,
in de goede praktijk enzovoorts terdege rekening kon worden gehouden met het
Goodwinarrest en met andere jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten
van de Mens. Het was ook duidelijk dat die brief niet het eindpunt van de
discussie kon zijn. De zaak-Voskuil was immers nog aanhangig bij het Europees
Hof.Naar aanleiding van het arrest in de zaak-Voskuil is nagedacht over de
lijn die zich inzake het verschoningsrecht van journalisten in de loop der
jaren heeft afgetekend. Nederland is partij bij het EVRM en als het Hof een
uitspraak doet, wordt die serieus genomen. Dan wordt er dus ook bezien welke
stappen nodig zijn om situaties waarin door het Hof een schending van de mensenrechten
is geconstateerd, zoveel mogelijk te voorkomen. Het verschoningsrecht is geen
gemakkelijk onderwerp van wetgeving.De minister heeft in de week voor dit overleg in een AO over een ander
onderwerp de mededeling gedaan dat het bestuderen van het arrest-Voskuil mogelijk
zou leiden tot heroverweging van het standpunt dat wetgeving niet nodig was.
Dat is opgemerkt en later vermeld door enkele journalisten, waarop de minister
de Kamer op de avond voor dit overleg een brief deed toekomen ter bevestiging
van het reeds bekende voornemen om naar aanleiding van het arrest een wettelijke
regeling voor te bereiden.De minister zal na overleg met de NVJ naar een definitie van het begrip
journalist kijken. Er is consensus over de noodzaak van enige afbakening van
de groep die een beroep kan doen op het verschoningsrecht. Consensus is er
eveneens over het feit dat de uitwerking van die wettelijke regeling een antwoord
vereist op een aantal lastige vragen. De minister is blij met de verschillende
gezichtspunten die de Kamer naar voren heeft gebracht. Het is zeer behulpzaam
om die mee te kunnen nemen in de voorbereiding van een wetsvoorstel.Het denken over het onderwerp is niet bij nul begonnen. Dankzij de lijnen die bijvoorbeeld het OM heeft uitgezet, is er het een en ander bekend
over de strafvordelijke benadering tot nog toe. Het is de bedoeling om vroeg
in het voorjaar van 2008 een conceptwetsvoorstel in consultatie te geven.
De NVJ wordt daar uiteraard bij betrokken. De reacties van verschillende zijde
worden dan verwerkt, waarna het wetsvoorstel de gewone loop van de wetgeving
kan nemen.Er is aanleiding om te kijken naar de strafvorderlijke bepalingen. Artikel
291 van het Wetboek van Strafvordering houdt nu een verplichting in voor de
getuige om bij zijn verklaring zoveel mogelijk aan te geven wat hij heeft
waargenomen en ondervonden, en wat de redenen zijn van zijn wetenschap. In
artikel 294 is de regeling te vinden voor een getuige die niet voldoet aan
zijn verplichtingen. Daar zal een afwegingskader voor moeten worden neergelegd
in het wetsvoorstel, aansluitend bij jurisprudentie van het Europese Hof in
de zaak-Goodwin en nu dus ook in de zaak-Voskuil.Terecht is opgemerkt dat de afbakening van de doelgroep een tamelijk lastig,
maar niet onoplosbaar probleem is. Er zijn beroepsgroepen met een wettelijk
vastgelegd verschoningsrecht, alleen betreft dat wettelijk geregelde beroepen
met tuchtrecht en dergelijke. De groep van de journalisten is lastiger, al
is er ook een journalistiek tuchtrecht. Mogelijk kan juist in een goed afwegingskader
een antwoord worden gevonden.Er is gevraagd naar de aanwijzing van het College van procureurs-generaal.
De beschrijving van de jurisprudentie van het Europees Hof, het strafvorderlijk
beleid en de praktijk ten opzichte van journalisten is daarin goed beschreven.
Over het strafrechtelijk onderzoek tegen journalisten als mogelijke verdachten –
wat een totaal ander onderwerp is – staat wel iets in de aanwijzing
van het College van procureurs-generaal, maar dat is hier niet aan de orde.Het zou nog wel eens kunnen dat er bij de regeling van gijzeling in het
Wetboek van Strafvordering nog knelpunten kunnen opgespoord en opgelost. Ik
zal deze betrekken bij de voorbereiding van het conceptwetsvoorstel.De aard en intensiteit van het gepleegde delict spelen in het kader van
de belangenafweging een rol, maar deze zijn niet goed bruikbaar om met verwijzing
naar strafmaxima een afbakening tot stand te brengen. Vooralsnog ziet de minister
niet veel in de gedachte van een afbakening naar gelang van de ernst van gepleegde
delicten.De minister heeft er geen aanwijzing voor dat de frequentie van het gijzelen
van journalisten bij toepassing van artikel 294 van het Wetboek van strafvordering
toeneemt. Over een periode van 150 jaar zijn er zeven gevallen van gijzeling
te vermelden. Echter, het gaat minder om de aantallen dan om het gewicht van
de conflicten die zich daarbij voordoen.Nadere gedachtewisselingDe heer Van de Camp (CDA) is zich bewust van
het feit dat er sprake is van een soort overgangsfase tussen het besef dat
er wetgeving moet komen en het daadwerkelijke uitwerken daarvan. Hij wenst
de minister sterkte met het concipiëren van het wetsvoorstel ter zake.
Er moet een definitie komen van het begrip journalist. Die definitie moet
ruim zijn waar het de vrijheid van meningsuiting betreft, maar tegelijkertijd
moet duidelijk in te kaderen zijn wie zich op het verschoningsrecht mag beroepen.
Het aankomende wetsontwerp moet naar de mening van de heer Van de Camp ook
regels bevatten omtrent de inbeslagname van beeld- en geluidsmateriaal dat
kan bijdragen aan de opsporing.De heer Heerts (PvdA) is het eens met de minister
dat het wegingskader en de belangenafweging vele malen belangrijker zijn dan
de strafmaat. In de kern moet nu een fatsoensnorm wettelijk geregeld worden.
In samenwerking met de NVJ zal het de minister zeker lukken om te bepalen
wanneer een journalist zijn bron dusdanig mag beschermen dat die niet in justitiële kanalen belandt. De heer Heerts heeft er alle vertrouwen
in dat het wetsontwerp de Kamer in het vroege voorjaar zal bereiken. Het beroep
van journalist moet vrij blijven, maar wellicht kan er enige vorm van zelfregulering
komen en is men bereid zich tuchtrechtelijk aan strengere spelregels te onderwerpen.De heer Teeven (VVD) deelt de mening dat journalist
een vrij beroep moet blijven, maar zou enige zelfregulering binnen de beroepsgroep
ter voorkoming van beunhazerij wel op prijs stellen. Neemt de minister de
vraag mee of het besluit over de gijzeling van een verschoningsgerechtigde
voortaan door een meervoudige kamer genomen moet worden?De heer De Wit (SP) wijst nogmaals op het
gat dat er zijns inziens bestaat op het gebied van de dataretentie. In haar
preadvies over het wetsvoorstel met Kamernummer 31 045 over dataretentie
heeft de Adviescommissie Strafrecht geconstateerd dat er beperkingen zitten
aan het huidige verschoningsrecht. De commissie roept op tot een bezinning
op de wijze waarop het verschoningsrecht in het telecommunicatietijdperk effectiever
kan worden vormgegeven. Er moet geen definitie komen, maar wel een aanduiding
van wie er onder het verschoningsrecht valt. Het mag niet zo zijn dat gegevens
straks via dataretentie bekend worden, terwijl zij eigenlijk onder de wettelijk
geregelde bronbescherming vallen. Bij het uitwerken van het wetsvoorstel dient
tevens bezien te worden of de inbeslagname van materiaal ook geregeld moet
worden.Mevrouw Azough (GroenLinks) is het met de
minister eens dat er actie moet volgen nu het Europees Hof een schending van
het EVRM heeft geconstateerd. Het wettelijk vastleggen van de bronbescherming
mag niet leiden tot een verschuiving naar het gebruik van andere dwangmiddelen.
Wil de minister daar zorgvuldig naar kijken? Mevrouw Azough memoreert dat
er al vormen van zelfregulering bestaan. Zo is er de Raad voor de Journalistiek
en veel media hebben tegenwoordig een ombudsman. De door de minister aangekondigde
aanduiding van het begrip journalist kan in combinatie met een heel duidelijke
belangenafweging soelaas bieden. Hopelijk moet de Kamer het nieuws over de
vorderingen van het wetsvoorstel niet weer uit de krant halen, maar wordt
zij direct geïnformeerd.De minister zal inderdaad uitwerking moeten
geven aan de vraag wie wel en wie niet als journalist beschouwd moet worden.
Daarbij zal er rekening gehouden worden met technologische ontwikkelingen
en met vragen rondom dataretentie. De toepassing van een dwangmiddel kan alleen
geschieden op basis van een wet. Daarmee staat echter nog niet vanzelf vast
dat de toepassing rechtmatig is. Eerst moeten de proportionaliteit en subsidiariteit
van die toepassing getoetst worden. Dat zijn dan ook goede aanknopingspunten
voor een wettelijke regeling, die de minister zal meenemen. Ook het belang
van een regeling van de inbeslagneming ziet de minister onder ogen. Zelfregulering
van de beroepsgroep is zeker van belang, maar kan bij de beroepsgroep van
journalisten niet afgedwongen worden. Dat ligt anders bij artsen, notarissen
en advocaten. Eerder dan in het tuchtrecht als zodanig ziet de minister een
mogelijk aangrijpingspunt in de plichten en verantwoordelijkheden die in het
tweede lid van artikel 10 van het EVRM zijn genoemd. Gijzeling is bij uitstek
een dwangmiddel dat aan de orde moet komen, maar de minister ziet vooralsnog
geen aanleiding om gijzeling in algemene zin opnieuw te regelen.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der MeerDe griffier van de vaste commissie voor Justitie,NavaXNoot1Samenstelling:Leden: Leden: Van de Camp (CDA), De Wit (SP), Van der Staaij (SGP), Kamp
(VVD), Arib (PvdA), ondervoorzitter, De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz
(CDA), Joldersma (CDA), Gerkens (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van Velzen
(SP), Azough (GroenLinks), Griffith (VVD), Teeven (VVD), Verdonk (Verdonk),
Kalma (PvdA), De Roon (PVV), Pechtold (D66), Heerts (PvdA), Thieme (PvdD),
Kuiken (PvdA), Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA) en Anker
(ChristenUnie).Plv. leden: Sterk (CDA), Langkamp (SP), Van der Vlies (SGP), Weekers (VVD),
Smeets (PvdA), Schinkelshoek (CDA), Jager (CDA), Jonker (CDA), Roemer (SP),
Jan de Vries (CDA), Abel (SP), Halsema (GroenLinks), Dezentjé Hamming
(VVD), Van Miltenburg (VVD), Zijlstra (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Fritsma
(PVV), Koşer Kaya (D66), Gill’ard (PvdA), Ouwehand (PvdD), Spekman
(PvdA), Van Gijlswijk (SP), Bouchibti (PvdA), Van Haersma Buma (CDA) en Slob
(ChristenUnie). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31200-VI-104.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl