Uitvoeringswet Internationaal Strafhof; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28098, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-02-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28098-(R1704) nr. 6

30-01-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. InleidingConcurrerende verdragsverplichtingenJurisdictieVerenigde StatenTenuitvoerlegging gevangenisstraffenGastlandHerstelbetalingenRedelijkheidscriterium2. De verhouding tot de strafbaarstelling van de internationale
misdrijven3. De verplichting tot samenwerking; weigeringsgronden;
consultatie4. Korte schets van de onderdelen van het wetsvoorstela. Overleveringb. Samenwerking als bedoeld in artikel 93 van het Statuutc. Tenuitvoerlegging van vonnissen van het Strafhofd. Bijstand door het gastlande. Misdrijven tegen de rechtspleging van het Strafhof5. Uitvoering6. Artikelsgewijze behandelingArtikel 1 sub bArtikel 1 sub eArtikel 2Artikel 3, eerste lidArtikel 4Artikel 5, eerste lidArtikel 6Artikel 10Artikel 11Artikel 12Artikel 13, tweede lidArtikel 13, derde lidArtikel 14Artikel 16, eerste lidArtikel 18, eerste lidArtikel 18, tweede lidArtikel 20, eerste lidArtikel 23Artikel 24 en 25Artikel 24, eerste lidArtikel 24, derde lidArtikelen 30 en 31Artikel 30, derde lidArtikel 35Artikel 37Artikel 37, tweede lidArtikel 45, tweede lidArtikel 56, derde lidArtikel 60Artikel 62 en 63Artikelen 67 en 68Artikel 69Artikel 69, eerste lidArtikel 83Artikel 85 en 86Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28098Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 94 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 098 (R 1704)Uitvoering van het Statuut van het Internationaal Strafhof met betrekking
tot de samenwerking met en bijstand aan het Internationaal Strafhof en de
tenuitvoerlegging van zijn vonnissen (Uitvoeringswet Internationaal Strafhof)nr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 30 januari 2002De regering is verheugd dat de Tweede Kamer bereid en in staat is geweest
om op een zo korte termijn een inhoudelijk diepgravend verslag over de Uitvoeringswet
Internationaal Strafhof tot stand te brengen. Het verheugt haar bovendien
dat het voorstel over het geheel genomen met instemming wordt begroet. De
regering deelt de inschatting van de Kamer dat de afronding van dit voorstel
zou dienen te geschieden vóór het feitelijk aantreden van het
Strafhof, en hoopt er met een snelle beantwoording van het verslag aan bij
te dragen dat de openbare behandeling van het wetsvoorstel op korte termijn
kan plaatsvinden. Zij wijst erop dat, daar waar dit de inzichtelijkheid ten
goede komt, vragen gezamenlijk zijn beantwoord.1. InleidingTen aanzien van de vraag van de leden van de PvdA-fractie over de verwachte
inwerkingtreding van het Statuut deelt de regering mee dat er van uit wordt
gegaan dat dit medio 2002 zal plaatsvinden. Deze fractie informeert voorts
naar de indiening van het wetsvoorstel strafbaarstelling internationale misdrijven.
Conform het bij brief van 9 oktober (kamerstukken II, 2001–2002,
27 484 (R 1669), nr. 16, p. 2) aan de Kamer meegedeelde streven
is het voorstel vóór het Kerstreces in de Ministerraad behandeld
en, vergezeld van een verzoek om spoedadvies, ter advisering naar de Raad
van State geleid. Afhankelijk van de datum van ontvangst en de inhoud van
het advies van de Raad zal het wetsvoorstel dan naar verwachting, zoals in
de eerdergenoemde brief werd vermeld, in het vroege voorjaar aan de Kamer
kunnen worden aangeboden.Ook vraagt de PvdA-fractie naar de logistieke voorbereiding voor het Strafhof.
Daarover kan de regering meedelen dat de minister van Buitenlandse Zaken in
nauwe samenwerking met andere departementen en vertegenwoordigers van de internationale
gemeenschap bezig is de logistiek, en met name de fysieke huisvesting, van
het Strafhof verder vorm te geven. Het Strafhof zal voor de eerste jaren worden
gehuisvest in een bestaand gebouw dat specifiek voor het Strafhof wordt gehuurd
en in gereedheid wordt gebracht. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan de permanente
huisvesting. Daarvoor zal nieuwbouw worden verricht op een deel van het terrein
van de huidige Alexanderkazerne in Den Haag.De leden van de PvdA-fractie hebben verder nog gevraagd naar de redenen
van uitvoeringstechnische aard om de samenwerkingsregeling voor de Nederlandse
Antillen en Aruba zoveel mogelijk vorm te geven door van overeenkomstige toepassingverklaring
van de aldaar geldende regelingen voor interstatelijke samenwerking. Deze
redenen waren gelegen in de omvang van het ambtelijk apparaat op de Nederlandse
Antillen en Aruba, dat zodanig klein is dat het zich niet kan specialiseren,
in het naar verwachting geringe aantal zaken en in de wens de rechtshulpautoriteiten
aldaar niet te belasten met een stelsel van rechtshulpbepalingen dat inhoudelijk
en systematisch belangrijk afwijkt van hun eigen, nog maar zo recent totstandgekomen
rechtshulprecht. Het komt de regering voor dat de interpretatieproblemen,
waarvoor het Gemeenschappelijk Hof volgens de hier aan het woord zijnde fractie
wordt gesteld, enerzijds in aantal zeer beperkt zullen blijven (zoals ook
in de memorie is aangegeven, is het ontbreken van de gebruikelijke weigeringsgronden
het belangrijkste verschil), en anderzijds door middel van consultatie van
het Strafhof (artikel 97 van het Statuut van het Strafhof (hierna ook: het
Statuut) geldt immers ook ten aanzien van de Nederlandse Antillen en Aruba)
en wellicht ook anderen zeker moeten kunnen worden opgelost.Op de vraag van de PvdA-fractie of dit ten koste gaat van de eenheidsgedachte
die aan artikel 38 Statuut (van het Koninkrijk) ten grondslag ligt, antwoordt
de regering dat artikel 38 Statuut niet inhoudt dat de regeling in de rijkswet
voor elk van de landen gelijkluidend moet zijn. De waarde van de regeling
bij rijkswet kan er ook in gelegen zijn dat implementatie in landswetgeving
niet meer nodig is. Met name kan een reden zijn voor een verschillende regeling
per land, als een eenvormige regeling voor de Nederlandse Antillen en Aruba
zou leiden – zoals in dit geval – tot een omvangrijk pakket aan
wetsbepalingen waaraan geen praktische behoefte bestaat, terwijl er daarnaast
ook onnodig veel uitvoeringstechnische bezwaren aan kleven. Naar aanleiding
van de gedachte van de leden van de PvdA-fractie dat het, indien er een rijkswet
interregionale rechtshulp was geweest, zinvol was geweest om te bezien of
dit wetsontwerp mogelijkerwijs daarop had kunnen voortbouwen, merkt de regering
op dat het hier niet gaat om interregionale rechtshulp. Het onderhavige wetsvoorstel
betreft immers niet de rechtshulprelatie tussen de Koninkrijksdelen onderling,
maar de externe relatie tussen elk van de Koninkrijksdelen en het Strafhof.De leden van de VVD-fractie stellen dat het buitengewoon onwenselijk zou
zijn indien het Strafhof de vervolging van internationale misdrijven op zich
moet nemen, uitsluitend omdat deze in Nederland niet (reeds) strafbaar zouden
zijn gesteld. Zoals ook reeds mag blijken uit de beantwoording, hierboven,
van de vragen van de fractie van de PvdA, is ook de regering ten volste doordrongen
van de noodzaak om een dergelijke situatie te voorkomen en daartoe de nodige
voortvarendheid bij de strafbaarstelling van die misdrijven aan de dag te
leggen.De leden van de VVD-fractie vragen voorts hoe de in het wetsvoorstel aan
de Nederlandse rechter toegekende beoordelingsruimte – met name waar
het betreft de beoordeling van een zogenaamd onschuldsverweer – zich
verhoudt tot het gezag en vertrouwen dat Nederland in het Strafhof dient te
stellen. Verderop in het verslag stellen ook andere fracties vragen over deze
toetsings- c.q. weigeringsgrond. Voorop staat dat aan het Strafhof groot gezag
en vertrouwen toekomt. De hierbedoelde toetsingsruimte doet daar naar het
oordeel van de regering niet aan af. De mogelijkheid tot beoordeling van een
onschuldsverweer is ontleend aan de Uitleveringswet. N. Keijzer schrijft hierover:
«In het zeldzame geval dat al dadelijk blijkt dat de opgeëiste
persoon niet betrokken kan zijn geweest bij de gedraging waarvoor zijn uitlevering
wordt verzocht, en het verzoek dus kennelijk op een misverstand
berust, zou het van te groot formalisme getuigen, die persoon toch uit te
leveren. Ook indien de uitleveringsverdragen dienaangaande geen uitdrukkelijke
bepaling inhouden moet de uitleveringsrechter in zodanig geval de uitlevering
met betrekking tot het desbetreffende feit ontoelaatbaar verklaren»
(Handboek Strafzaken, par. 91.9.6). De regering is van oordeel dat deze overwegingen
ook geldig zijn in relatie tot het Strafhof. Hieraan kan nog worden toegevoegd
dat het ook in het licht van de, ook in relatie tot het Strafhof, op Nederland
rustende verplichtingen voortvloeiende uit het IVBPR en het EVRM, wenselijk
voorkomt om de overleveringsrechter deze bevoegdheid tot toetsing van een
onschuldsverweer te geven. De mensenrechtenverdragen houden immers onder andere
in het recht voor een opgeëiste persoon om voorziening te vragen bij
het gerecht opdat dit spoedig beslist over de rechtmatigheid van zijn detentie
en zijn invrijheidstelling beveelt, indien de detentie onrechtmatig is (zie
bijvoorbeeld artikel 5, vierde lid, jo. eerste lid, onder f, EVRM). Hoewel
het niet erg waarschijnlijk is dat het hier bedoelde onschuldsverweer in zaken
van het Strafhof – die doorgaans zullen worden gekenmerkt door een grote
complexiteit – zal slagen, wilde de regering de mogelijkheid niet bij
voorbaat uitsluiten. De regering wijst er tot slot op dat aan een ontoelaatbaarverklaring
van de overlevering steeds overleg met het Strafhof zal zijn voorafgegaan
op grond van artikel 7 van het onderhavige wetsvoorstel en artikel 97 van
het Statuut.De leden van de fractie van de VVD vragen voorts naar de consequenties
van het voortbestaan van de Nederlandse verplichtingen onder het IVBPR en
het EVRM indien een verdachte bij aankomst op Schiphol beroep doet op asiel
danwel stelt ten onrechte van de vrijheid te zijn beroofd. De regering antwoordt
daarop als volgt. Een verdachte die door een derde-staat aan het Strafhof
wordt overgeleverd, bevindt zich naar het oordeel van de regering niet in
Nederlandse rechtsmacht; hij is slechts in doorvoer. De vraag rijst of deze
persoon in dat geval aan Nederland een asielverzoek kan doen dat Nederland
in behandeling moet nemen. Als aangenomen moet worden dat hij dit wel kan
en dat Nederland wel gehouden is zijn verzoek in behandeling te nemen, hoeft
de behandeling van dat verzoek naar de mening van de regering aan de feitelijke
aflevering van de persoon bij het Strafhof niet in de weg te staan; de uitkomst
van de asielprocedure kan hij dan in zijn Strafhofcel afwachten. Hierbij dient
te worden bedacht dat betrokkene bij het Strafhof geen inhumane behandeling
staat te wachten zoals is bedoeld in het Vluchtelingenverdrag of in artikel
3 EVRM. Wanneer betrokkene wel in Nederlandse rechtsmacht zou verkeren, zou
Nederland zelf op een verzoek van het Strafhof onmiddellijk tot overlevering
gehouden zijn. Ook daarin zou de eventuele status van asielzoeker geen verandering
brengen.Mocht een op Schiphol aangekomen verdachte menen dat hij ten onrechte
van zijn vrijheid beroofd is, dan kan hij zich mogelijkerwijs met een eis
tot invrijheidstelling wenden tot de rechter, maar ook dat staat op zich aan
de doorvoer van de persoon naar het Strafhof niet in de weg. Het zal dan aan
de rechter zijn om op basis van de omstandigheden van het individuele geval
te beoordelen of er voor hem, in aanvulling op de toetsingstaak voor het Strafhof
zelf op grond van artikel 60 Statuut, nog een restbevoegdheid tot toetsing
is weggelegd. Naar de mening van de regering zal dat gewoonlijk niet het geval
zijn.Naar aanleiding van de vraag van de VVD- en PvdA-fracties wat wordt bedoeld
met een uitzonderlijke situatie waarin door overlevering van een persoon aan
het Strafhof een flagrante schending van een recht genoemd in het EVRM dreigt,
merkt de regering op dat dit een toetsingscriterium is dat is ontleend aan
vaste jurisprudentie van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens en de
Hoge Raad over de toepassing van met name het fair-trial-beginsel in uitleveringszaken.
Deze jurisprudentie houdt in dat indien de verzoekende staat gebonden
is aan het EVRM, in beginsel door de aangezochte staat moet worden uitgegaan
van het vertrouwen dat de verzoekende staat de bepalingen van het EVRM zal
eerbiedigen. Voor wat betreft artikel 6 EVRM kan dit beginsel uitzondering
lijden indien blijkt dat de opgeëiste persoon door zijn uitlevering zou
worden blootgesteld aan zodanig risico van een flagrante inbreuk op enig hem
ingevolge artikel 6, eerste lid, EVRM toekomend recht dat de ingevolge artikel
1 EVRM op Nederland rustende verplichting om dat recht te verzekeren, in de
weg staat aan de verplichting tot uitlevering (zie bijvoorbeeld HR 27 februari
2001, NJB 2001, afl. 13, nr. 63, en de in de memorie van toelichting genoemde
uitspraak van het EHRM in de Naletilic-zaak). Uit de Naletilic-uitspraak lijkt
te volgen dat deze regel ook geldt in de verhouding tot een supranationale
instantie als het Joegoslavië-Tribunaal. Het betreft hier overigens een
uitzonderlijke situatie, die naar de inschatting van de regering in de relatie
tot het Strafhof erg onwaarschijnlijk is, zeker gezien het feit dat een dergelijke
dreigende schending van het EVRM ook in uitleveringsprocedures tussen staten
zeer uitzonderlijk is. Het lijkt dan ook weinig zinvol te speculeren om wat
voor gevallen het zou kunnen gaan. De regering benadrukt dat waar een aangezochte
staat vragen of zelfs twijfels heeft bij de verdere procesgang bij het Strafhof,
uitgangspunt dient te zijn dat die staat in overleg treedt met het Strafhof
teneinde in een wederzijds consultatieproces tot een bevredigende uitkomst
te komen.Concurrerende verdragsverplichtingenMet betrekking tot de vragen van de leden van de D66-fractie inzake de
zogenaamde conflicterende verdragsverplichtingen merkt de regering op dat
de opstellers van het Statuut terdege rekening hebben gehouden met de bestaande
verdragsverplichtingen van staten die partijen worden bij het Statuut. Als
zodanig voorziet de regering dan ook niet dat er sprake zal zijn van conflicten
tussen bestaande verdragsverplichtingen en het Statuut. Het Statuut bevat
namelijk een aantal gedetailleerde regelingen voor het geval dat een staat
te maken krijgt met concurrerende verzoeken (zgn. competing requests) van
enerzijds het Strafhof en anderzijds een andere staat. Zo geeft artikel 90
van het Statuut een gedetailleerde instructie voor de aangezochte staat over
hoe te handelen in het geval van concurrerende verzoeken tot overlevering
aan het Strafhof en uitlevering aan een staat. Deze regeling is reeds uitgebreid
toegelicht in de memorie van toelichting. Artikel 90 houdt sterk rekening
met de bestaande verdragsverplichtingen van de aangezochte staat, en maakt
een duidelijk onderscheid tussen uitleveringsverzoeken van niet-verdragspartijen
en van verdragspartijen. Staten die partij zijn bij het Statuut stemmen ermee
in om voorrang te geven aan rechtshulpverzoeken van het Strafhof boven verdragsverplichtingen
ten opzichte van elkaar, indien het Strafhof heeft bepaald dat een zaak ontvankelijk
is. Indien er een concurrerend verzoek wordt gedaan door een staat die geen
partij is, waarbij er sprake is van een verdragsverplichting tot uitlevering,
dan heeft de aangezochte staat, met inachtneming van de overwegingen uit artikel
90, zesde lid, de vrijheid om te voldoen aan het uitleveringsverzoek van deze
staat. Alleen indien er ten opzichte van de verzoekende niet-partij staat
in het concrete geval geen verplichting bestaat, dan instrueert het Statuut
om de persoon over te dragen aan het Strafhof indien het Strafhof heeft bepaald
dat de zaak ontvankelijk is. Op deze manier zal de aangezochte staat zijn
verplichtingen ten opzichte van niet-verdragspartijen geheel kunnen naleven,
terwijl er tussen verdragspartijen overeengekomen is dat een verzoek van het
Strafhof voor gaat, indien een zaak ontvankelijk is verklaard door het Strafhof.Voor gevallen van concurrerende verzoeken bij andere vormen van samenwerking
geldt de regeling in artikel 93 lid 9 van het Statuut, die eveneens rekening
houdt met bestaande verdragsverplichtingen van aangezochte staten.
Voor de situatie waar Nederland alleen als gastland optreedt geldt, in het
geval van een overdracht aan het Strafhof van een persoon door een derde staat,
de verplichting om deze persoon onverwijld naar het Strafhof te transporteren,
ter uitvoering van de beslissing van het Strafhof. Nederland heeft in deze
situatie dan ook niet de mogelijkheid om uitleveringsverzoeken van andere
Staten in te willigen, aangezien het als gastland in beginsel geen eigen rechtsmacht
over deze persoon uitoefent maar slechts een opdracht van het Strafhof uitvoert.
De regering streeft ernaar dat nadere regels hieromtrent worden opgenomen
in het tussen het Strafhof en het gastland af te sluiten Zetelverdrag.Ten aanzien van de vraag van de leden van de D66-fractie hoe mogelijke
verdragsconflicten de rol van Nederland als gastland zouden kunnen beïnvloeden,
geeft de regering aan dat het Statuut in voldoende mate de ruimte geeft aan
Nederland om aan eventuele verdragsverplichtingen ten opzichte van staten
die geen partij zijn te voldoen. Hierbij wordt tevens gewezen op het feit
dat uitleveringsverdragen zelf veelal een clausule bevatten omtrent concurrerende
verzoeken, waarbij de aangezochte staat de vrijheid wordt gelaten om aan een
van de twee verzoeken te voldoen. Naar aanleiding van de vraag van de D66-fractie
over de mogelijke toepassing van de regels van het Weens Verdragenverdrag,
ziet de regering geen directe aanleiding om dit Verdrag in te roepen, aangezien
het Statuut voldoende helder is op dit punt.De leden van de D66-fractie vragen de regering tevens of zij nog mogelijkheden
ziet om beperkende voorwaarden te stellen om te voorkomen dat Nederland zich
als gastland opstelt in situaties waar bijvoorbeeld de relatie met de Verenigde
Staten problematisch is. Hierop antwoordt de regering dat het Statuut de relatie
met niet-verdragspartijen, met name in het geval van verdragsverplichtingen
ten opzichte van deze staat, in voldoende mate accommodeert. Daarnaast geeft
de regering aan dat het Zetelverdrag de rol van Nederland als gastland nader
zal specificeren.Ten aanzien van de vraag van deze leden of de Nederlandse staat een verzoek
van het Strafhof niet kan inwilligen vanwege concurrerende verplichtingen,
en of het Statuut een dergelijke weigeringsgrond toestaat, antwoordt de regering
dat het Statuut Nederland in het geval van een verdragsverplichting ten opzichte
van een niet-verdragspartij vrij laat om aan deze verdragsverplichting te
voldoen, met inachtneming van de afwegingen uit artikel 90, zesde lid, van
het Statuut. In het geval van andere vormen van samenwerking is artikel 93,
negende lid, van toepassing op concurrerende verzoeken.JurisdictieDe leden van de D66-fractie informeerden eveneens in hoeverre de regering
het voor mogelijk houdt dat verdachten van terroristische activiteiten voor
het Strafhof worden gedaagd. De regering is van mening dat er een mogelijkheid
bestaat onder het Statuut om daders van grootschalige terroristische activiteiten
te berechten, waar deze zijn te kwalificeren als een misdrijf tegen de menselijkheid
of als oorlogsmisdrijf. Voor een kwalificatie als misdrijf tegen de menselijkheid
is in dat geval vereist dat een daad, zoals opzettelijk doden of martelen,
onderdeel uitmaakt van een wijdverbreide of stelselmatige aanval op de burgerbevolking,
waarbij de dader kennis had van die aanval. Onder de term «wijdverbreid»
is met name gedacht aan aanvallen die grootschalig dan wel omvangrijk zijn,
terwijl het «stelselmatige» karakter refereert aan een bepaald
patroon of methodisch plan. Daarbij dient het te gaan om een aanval tegen
de burgerbevolking die bestaat uit meerdere handelingen, ter uitvoering of
voortzetting van het beleid van een Staat of organisatie, die het plegen van
een dergelijke aanval tot doel heeft. Voor een kwalificatie als oorlogsmisdrijf is vereist dat er sprake is van een schending van de wetten
en gebruiken van de oorlog, gepleegd tijdens een internationaal of niet-internationaal
gewapend conflict. De daad in kwestie zal moeten vallen onder een van de delictsomschrijvingen
binnen de categorie oorlogsmisdrijven, waarbij in dit geval met name kan worden
gedacht aan«grove schendingen» tegen de door het oorlogsrecht
beschermde personen, waaronder burgers.Verenigde StatenDe leden van de fracties van D66 en GroenLinks uitten hun bezorgdheid
over de houding van de VS ten opzichte van het toekomstige Strafhof. Naar
aanleiding van hun vragen merkt de regering op dat, zoals bekend, de American
Service Members' Protection Act (ASPA) uiteindelijk niet is aangenomen door
het Amerikaanse Congres als toevoeging bij de begrotingswetgeving voor het
Ministerie van Defensie. In plaats daarvan werd het «Hyde-amendment»
aangenomen. Eerder werd al bij de aanvaarding van de begrotingswetgeving voor
de Ministeries van Handel, Justitie en Buitenlandse Zaken het zg. «Craig-amendment»
aangenomen. Deze beide amendementen hebben nu kracht van wet en bepalen, kortweg
gezegd, dat geen fondsen ter beschikking mogen worden gesteld voor bijstand
of ondersteuning aan het Strafhof.Hoewel de ASPA dus niet is aangenomen, kan er niet van worden uitgegaan
dat dit voorstel definitief van de tafel is. De inwerkingtreding van het Statuut,
later dit jaar, is waarschijnlijk voldoende aanleiding om het ASPA-voorstel
opnieuw te lanceren. Nederland en de EU-partners blijven alert en zullen,
net als in het recente verleden, met de VS in gesprek blijven over de onwenselijkheid
van de desbetreffende wetgeving. Nederland en de EU zullen er bij de VS op
blijven wijzen dat de Amerikaanse betrokkenheid bij het Strafhof voor de hand
ligt. Gegeven het feit dat ASPA niet tot wet is verheven en op dit moment
niet meer bij het Congres voorligt, wordt ervan afgezien op de inhoudelijke
aspecten commentaar te leveren.Tenuitvoerlegging gevangenisstraffenTen aanzien van de vragen van de leden van de D66-fractie en de CDA-fractie
inzake de bereidheid van andere staten om straffen opgelegd door het Strafhof
in hun land ten uitvoer te leggen, deelt de regering mee dat een aantal landen,
waaronder Spanje, zich inmiddels bereid hebben verklaard dit te zullen doen.
Zwitserland en Andorra hebben aangegeven dat zij straffen opgelegd aan eigen
onderdanen dan wel ingezetenen in eigen land ten uitvoer zullen leggen. Deze
fractie informeert verder of en op welke wijze de regering mogelijkheden ziet
om harde afspraken te maken over het beginsel van evenredige verdeling van
veroordeling van door het Strafhof veroordeelden. Daarover kan de regering
op dit moment meedelen, dat bij de totstandkoming van het Statuut verdergaande
afspraken dan thans in het Statuut omtrent de tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen
zijn neergelegd, niet mogelijk waren. Dit neemt niet weg dat Nederland steeds –
tijdens en na de Conferentie van Rome – publiekelijk duidelijk heeft
gemaakt dat de spreiding van de tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen een
zorg is van het gastland. Nederland zal op dit pad voortgaan en in ieder geval
bij landen die partij zijn discreet aandringen bereidheid te tonen jegens
het Strafhof om overeenkomsten met het Hof aan te gaan ter tenuitvoerlegging
van de vonnissen. Een aantal landen heeft die bereidheid, zoals gezegd, reeds
formeel uitgesproken.GastlandNaar aanleiding van de vraag van de leden van D66 hoe de mededeling in
de toelichting dat aangiften ingediend tegen personen die op doorvoer zijn
naar het Strafhof, niet in behandeling worden genomen door het openbaar ministerie,
zich verhoudt tot andere internationale verplichtingen (bijvoorbeeld onder
het internationaal humanitair recht) en of dit geen strijd daarmee kan opleveren,
zij het volgende opgemerkt. In de hier geschetste situatie is het twijfelachtig
of sprake is van concurrerentie – of zelfs een conflict – van
internationale verplichtingen van het gastland. Zoals hiervoor al, in antwoord
op vragen van dezelfde leden over concurrerende verdragsverplichtingen, aangegeven
rust op het gastland, in het geval van een overdracht aan het Hof van een
persoon door een derde staat, de verplichting om deze persoon onverwijld naar
het Hof te transporteren ter uitvoering van de beslissing van het Hof. Naar
het oordeel van de regering heeft Nederland in deze situatie niet de mogelijkheid
om uitleveringsverzoeken van andere Staten in te willigen of – zoals
hier aan de orde – om zelf strafvorderlijke maatregelen tegen betrokkene
te nemen, aangezien het als gastland in beginsel geen rechtsmacht over deze
persoon uitoefent. De regering streeft ernaar dat nadere regels hieromtrent
worden opgenomen in het tussen het Strafhof en het gastland af te sluiten
Zetelverdrag.De leden van de fractie van D66 vragen, hoe de gegevens uit de Nederlandse
politieregisters ten behoeve van de organen van het Internationaal Strafhof
worden beschermd. In antwoord daarop wijst de regering erop, dat bescherming
van deze gegevens gelegen is in de doelgebondenheid van de verstrekking aan
het Strafhof. Anders dan een staat kent het Strafhof immers slechts strafrechtelijke
taken en bevoegdheden, zodat het de verstrekte gegevens ook slechts kan aanwenden
voor strafrechtelijke doeleinden, die in het geval van het Strafhof ook nog
eens beperkt zijn tot enkele specifiek omschreven misdrijven. Daarnaast staan
de wet en het Statuut er niet aan in de weg, op het moment van de verstrekking
nadere afspraken te maken over nader gebruik.HerstelbetalingenDe leden van de D66-fractie constateren terecht dat artikel 75 van het
Statuut niet veel helderheid verschaft over de wijze van tenuitvoerlegging
van de sanctie van herstelbetalingen. Nu artikel 75 door het Strafhof in de
praktijk nader zal moeten ingevuld, heeft de regering dan ook besloten om,
in plaats van reeds nu te speculeren op de wijze waarop het Strafhof dat zal
doen, zich te concentreren op de tenuitvoerlegging van herstelbetalingen van
financiële aard. Met het oog daarop is in artikel 83 van het onderhavige
voorstel een gedetailleerde regeling opgenomen waarbij is aangesloten bij
de schadevergoedingsmaatregel als bedoeld in artikel 36f Sr. Voor verzoeken
tot tenuitvoerlegging van eventuele andere maatregelen onder artikel 75 Statuut
is de algemene bepaling uit artikel 3, vierde lid, in het wetsvoorstel opgenomen,
dat de Minister van Justitie opdraagt het verzoek ter hand te nemen en de
nodige maatregelen ter uitvoering ervan te treffen.RedelijkheidscriteriumTot slot vragen de leden van deze fractie nog, of Nederland instrumenten
ten dienste staan om te voorkomen dat het als gastland verplicht is een vrijheidsstraf
ten uitvoer te leggen die naar Nederlandse maatstaven als excessief of uitzonderlijk
problematisch moet worden beschouwd. De regering wijst er in dat verband op,
dat het Statuut Nederland daarvoor geen ruimte lijkt te laten, maar dat de
nadere voorwaarden waaronder de verplichte tenuitvoerlegging in
Nederland moet worden gerealiseerd nog dienen te worden uitgewerkt in de zetelovereenkomst.
Voorts kan de regering zich voorstellen dat het Strafhof, wanneer een bepaalde
tenuitvoerlegging juist in Nederland voor specifieke problemen zou zorgen,
er nadrukkelijk naar zal streven die tenuitvoerlegging niet in Nederland te
doen plaatsvinden.Op de daartoe strekkende vragen van de fractie van GroenLinks kan de regering
bevestigen dat de rechtsmacht van het Strafhof complementair van aard is,
zodat het Strafhof niet bevoegd is wanneer een staat zelf de vervolging van
een delict uit het Statuut op zich wenst te nemen. Omdat daarbij niet ter
zake doet of die staat partij is of niet, zal het Statuut er inderdaad niet
aan in de weg staan wanneer Nederland voldoet aan een uitleveringsverzoek
van een staat ten aanzien van een persoon van wie ook het Strafhof aan Nederland
de overlevering heeft gevraagd. Het Statuut zelf voorziet daarvoor in artikel
90 ook in een beoordelingskader, zodat Nederland die persoon dan ook zonder
zijn verplichtingen uit het Statuut te schenden aan de VS kan uitleveren.Een garantie zoals de leden van de fractie van GroenLinks vragen, dat
de Wet internationale misdrijven gereed zal zijn voordat het Strafhof daadwerkelijk
feitelijk aantreedt, kan de regering niet geven. Daarvoor zijn immers een
aantal factoren relevant die de regering niet kan beïnvloeden, zoals
de snelheid waarmee het aantal ratificaties de 60 nadert, de tijd die de praktische
en juridische voorbereidingen tussen de 60e ratificatie en het feitelijk aantreden
van het Strafhof zullen vergen, en de snelheid van het wetgevingsproces ten
aanzien van de Wet internationale misdrijven, waarbij immers naast de regering
ook andere staatsorganen betrokken zijn. Voor de verlening van rechtshulp
en samenwerking aan het Strafhof is evenwel niet de totstandkoming van de
Wet internationale misdrijven maar die van het onderhavige wetsvoorstel doorslaggevend,
en de regering heeft er alle vertrouwen in dat dit voorstel voor het feitelijk
aantreden van het Strafhof zal zijn totstandgekomen. In dat verband onderschrijft
zij dan ook nog volledig haar mededeling uit de brief van 9 oktober 2001
(kamerstukken II, 2001–2002, 27 484 (R 1669), nr. 16,
p. 2) dat het hypothetisch is dat Nederland een verzoek om samenwerking
van het Strafhof zou ontvangen voordat de uitvoeringswetgeving gereed is.
De door deze leden terecht als onnodig, onwenselijk en te vermijden aangeduide
situatie dat Nederland deze samenwerking niet zou kunnen verlenen, is dan
ook eveneens hypothetisch.De leden van deze fractie vragen voorts, of deze wet geen eigen terminologie
verdient waar het gaat om de vrijheidsbenemende maatregelen, nu zij vrezen
dat het gebruik van de in het Nederlandse strafproces gangbare termen verwarring
zou kunnen veroorzaken met betrekking tot het toepasselijke recht en de status
van de betreffende vrijheidsbeneming in onze rechtsorde. Naar aanleiding hiervan
wijst de regering erop dat deze termen slechts zien op de vrijheidsbeneming
voorafgaande aan de overlevering, welke in hoge mate vergelijkbaar is met
de vrijheidsbeneming voorafgaande aan de uitlevering in het interstatelijke
uitleveringsrecht, waarvoor de Uitleveringswet dezelfde terminologie gebruikt
als het Wetboek van Strafvordering zonder dat die ooit voor verwarring heeft
gezorgd.De leden van de ChristenUnie vragen de regering, of zij kan ingaan op
de eventuele differentiatie die zal optreden doordat aan de verdragsstaten
is overgelaten hoe zij het materiële recht uit het Statuut willen implementeren.
Naar aanleiding hiervan wijst de regering erop, dat het Statuut zelf de staten
niet verplicht tot een implementatie van het erin opgenomen materiële
recht, dat voor het overgrote deel ook slechts een weerslag is van geldend
internationaal humanitair recht. Een eventuele differentiatie in
de implementatie zal dan ook eerder zijn terug te voeren op de wijze waarop
dat deel van het internationale recht van oudsher in de verdragsstaten geïmplementeerd
is. Overigens ziet de regering hierin geen bijzonder risico voor de vereiste
universaliteit van de rechtsmacht van het Strafhof; wel is denkbaar, dat de
complementariteitsvraag in relatie tot de ene verdragsstaat als gevolg van
deze differentiatie andere resultaten oplevert dan in relatie tot een andere
verdragsstaat.Deze leden vragen voorts naar enkele consequenties van de mogelijkheid
op grond van het Statuut dat het Strafhof zijn zetel zou verplaatsen. Het
Hof zetelt in Den Haag (artikel 3, eerste lid, Statuut), maar kan elders zittingen
houden (artikel 3, derde lid). De regering is van mening dat het tijdelijk
verplaatsen van de zetel naar een ander land op zich geen invloed zou hebben
op het wetsvoorstel; hoogstens zou het met zich brengen dat bepaalde onderdelen
van het wetsvoorstel aan praktische relevantie zouden inboeten. Mocht het
Strafhof tijdelijk zittingen willen houden in een andere plaats in Nederland,
dan hoeft dat niet tot wijziging van het wetsvoorstel te leiden. Naar aanleiding
van de vraag van deze leden naar de logistieke gevolgen van een beslissing
om elders zittingen te houden, geeft de regering aan dat alleen het Hof verantwoordelijkheid
hiervoor draagt en dat deze dus geheel voor rekening van het Hof komen. In
voorkomend geval zal bekeken worden wat dit voor de bijstand van het gastland
aan het Strafhof betekent.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of de regering mogelijkheden
ziet (eventueel op termijn) om het misdrijf terrorisme op te nemen in het
Statuut. De regering ziet dergelijke mogelijkheden zeker bestaan. Zij acht
zich echter gebonden aan de bepalingen van het Statuut, in het bijzonder de
artikelen 121 en 123, op grond waarvan amendering van het Statuut pas zeven
jaar na de inwerkingtreding ervan kan worden besproken.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen voorts, wat de positie
van Nederland zou zijn wanneer het Strafhof zou handelen in strijd met bepalingen
van het EVRM, nu het Strafhof daaraan zelf niet gebonden is. Voorop staat
dat deze situatie volgens de regering een hypothetisch karakter heeft, nu
het Strafhof weliswaar strikt genomen niet aan het EVRM is gebonden, maar
wel tegen de achtergrond van de mensenrechtenverdragen, met inbegrip van het
EVRM, is opgericht, en zijn rechters zich, net als de rechters van het Joegoslaviëtribunaal,
terdege bewust zullen zijn van de inhoud van het EVRM en het belang daarvan
voor de legitimiteit van het Strafhof. Deze «informele» binding
van een supranationale rechterlijke instantie als het Strafhof of het Joegoslaviëtribunaal
vindt bijvoorbeeld haar erkenning in meergenoemde Naletilic-zaak van het Europese
Hof voor de rechten van de mens. Daarnaast wijst de regering erop dat ingeval
het Strafhof in strijd met het EVRM zou handelen, niet alleen voor Nederland
een probleem bestaat, maar eveneens en in gelijke mate voor alle andere staten
die zowel partij zijn bij het Strafhof als bij het EVRM.2. De verhouding tot de strafbaarstelling van de internationale
misdrijvenHet verheugt de regering dat de leden van de fracties van het CDA en de
ChristenUnie ermee instemmen dat ter voorkoming van onnodige vertraging is
gekozen voor een gefaseerde implementatie en niet voor een alomvattende wet
ter implementatie van alle elementen van het Statuut. De leden van de CDA-fractie
benadrukken terecht het grote belang dat het Strafhof vanaf het moment dat
het operationeel wordt kan rekenen op de samenwerking met de staten die partij
zijn. Het onderhavige voorstel strekt daar voor wat betreft het Koninkrijk
toe. In antwoord op de desbetreffende vraag van deze leden kan de regering
melden dat het wetsvoorstel strekkende tot strafbaarstelling
van de in het Statuut beschreven misdrijven op 21 december van het vorig jaar
door de Ministerraad akkoord is bevonden en vervolgens op 7 januari jl. bij
de Raad van State aanhangig is gemaakt.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van de ChristenUnie
daarnaar merkt de regering op dat het totale wetgevingsimplementatietraject –
voor zover dat nu is te overzien – uit ten hoogste drie fasen bestaat:
het onderhavige voorstel (tezamen met het voorstel voor een aanpassingswet),
het voorstel voor een Wet internationale misdrijven en de ook door deze leden
genoemde, nog te sluiten Zetelovereenkomst. Wat de Zetelovereenkomst betreft,
zal te zijner tijd moeten worden bezien of zij nog tot wettelijke aanpassingen
leidt. Hoofdstuk 5 van het onderhavige voorstel bevat reeds een aantal bepalingen
die op de in de Zetelovereenkomst te regelen materie betrekking hebben.De leden van deze fractie vragen daarnaast naar de voorbereidingen voor
de tussen het Strafhof en Nederland te sluiten Zetelovereenkomst. De basisbeginselen
voor dit verdrag staan nu op de agenda van de Prepcom (de Voorbereidende VN-Commissie
voor het Strafhof). Indien de beginselen door de Prepcom worden goedgekeurd,
dienen zij als uitgangspunt voor de onderhandelingen over dit verdrag. De
uitkomsten van die onderhandelingen dienen aan resp. de Staten-Generaal en
de Vergadering van Staten die Partij zijn ter goedkeuring te worden voorgelegd.
Het is inderdaad juist dat door de regering is toegezegd dat de Staten-Generaal
om goedkeuring zal worden gevraagd van het af te sluiten Zetelverdrag.Naar aanleiding van de vraag van deze leden welke term – complementariteit
of subsidiariteit – werkelijk recht doet aan de verhouding tussen het
Strafhof en de nationale rechter merkt de regering op dat de eerste term de
gebruikelijke is en ook in de preambule van het Statuut wordt gehanteerd («complementary»
en «complémentaire» in de Engelse respectievelijk Franse
tekst). Zij drukt wellicht iets beter het wederzijds aanvullende en versterkende
karakter van de verhouding tussen de supranationale en de nationale jurisdicties
uit.Ten aanzien van de vraag van de leden van deze fractie over het feitelijk
aantreden van het Strafhof geeft de regering aan dat het Strafhof niet al
vanaf de inwerkingtreding van het Statuut daadwerkelijk operationeel zal zijn.
Dit zal naar verwachting pas na de verkiezingen van de rechters, aanklager
en griffier zijn, hetgeen inhoudt dat het Strafhof waarschijnlijk pas vanaf 2003
gaat opereren. Naar aanleiding van hun vraag over de inwerkingtreding van
het Statuut in het licht van de houding van de VS ten opzichte van het Strafhof,
deelt de regering mee dat zij ervan uitgaat dat deze houding geen invloed
zal hebben op de inwerkingtreding van het Statuut.Tot slot informeerden de leden van de ChristenUnie-fractie of staten gebruik
hebben gemaakt van de mogelijkheid in artikel 124 van het Statuut om de rechtsmacht
van het Strafhof inzake oorlogsmisdrijven voor een periode van 7 jaar uit
te sluiten. Naar aanleiding van deze vraag deelt de regering mee dat tot nu
toe alleen Frankrijk van deze mogelijkheid gebruik heeft gemaakt.3. De verplichting tot samenwerking; weigeringsgronden;
consultatieVoor de beantwoording van de vraag van de leden van de PvdA-fractie hoe
zou zijn te voorzien dat bij een beslissing op een overleveringsverzoek van
het Strafhof een dreigende flagrante schending van het EVRM in het geding
zou zijn, verwijst de regering naar wat zij hierover reeds in de Inleiding
van deze nota heeft opgemerkt naar aanleiding van vragen van de VVD-fractie.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie of de regering problemen voorziet waar het gaat om de verplichting tot samenwerking
en de verticale verhouding tussen het Strafhof en de nationale rechtsorde,
wijst de regering erop dat de samenwerkingsverplichting voor de staten die
partij zijn helder en«hard» is, met name omdat er nauwelijks weigeringsgronden
voor de aangezochte staat zijn. In de praktijk kunnen problemen ontstaan wanneer
bij een bepaalde staat de politieke wil ontbreekt om mee te werken aan de
strafvervolging voor het Strafhof en/of onvoldoende mensen en middelen beschikbaar
zijn om aan de verzoeken van het Strafhof uitvoering te geven.De CDA-fractie informeerde verder naar de mening van de regering over
wat er dient te gebeuren als er zowel een uitleveringsverzoek van de Verenigde
Staten (of een andere niet-verdragspartij) en een overleveringsverzoek van
het Strafhof komt. In het geschetste geval zou de regering, conform artikel
90 van het Statuut, de vrijheid hebben om aan de verdragsverplichting ten
opzichte van een niet-verdragspartij te voldoen, nadat de factoren uit artikel
90 lid 6 zijn meegewogen. Indien er ten opzichte van een verzoekende niet-verdragspartij
geen verplichting bestaat dient Nederland voorrang te geven aan het verzoek
van het Strafhof indien deze heeft besloten dat een zaak op grond van het
Statuut ontvankelijk is. Heeft het Strafhof een dergelijke uitspraak niet
gedaan, dan staat het Nederland vrij om gevolg te geven aan het uitleveringsverzoek
van de niet-verdragspartij.Met betrekking tot de vraag van de leden van deze fractie inzake waarschuwingen
voor mogelijk conflicterende verdragsverplichtingen geeft de regering aan
dat dergelijke overwegingen uiteraard een rol hebben gespeeld in de onderhandelingen
over het Statuut. Er is door de onderhandelaars dan ook naar gestreefd om
een zo helder mogelijke regeling omtrent concurrerende verzoeken in het Statuut
op te nemen, hetgeen heeft geresulteerd in artikel 90. Dit artikel geeft heel
specifiek aan hoe een verdragspartij met deze concurrerende verzoeken dient
om te gaan, waarbij wordt aangetekend dat deze regeling geen afbreuk doet
aan de mogelijkheid tot volledige naleving van verdragsverplichtingen ten
aanzien van een niet-verdragspartij. Problemen zoals geschetst door de leden
van de CDA-fractie worden dan ook niet voorzien. Op de vraag van deze leden
of op basis van het complementariteitsbeginsel ook staten die géén
partij zijn, eerst zelf moeten kunnen vervolgen voordat het Strafhof zichzelf
terzake bevoegd acht en overgaat tot het vragen van aanhouding en overlevering,
kan bevestigend worden geantwoord. Artikel 17, eerste lid, onder a en b, Statuut,
dat de complementariteitscriteria bevat, spreekt namelijk van een onderzoek
of vervolging door «een Staat die ter zake rechtsmacht heeft»,
derhalve zonder dit te beperken tot staten die partij zijn.Naar de mening van de regering laat het Statuut geen ruimte voor de overleveringsrechter
om de rechtsmacht en de ontvankelijkheid van de zaak voor het Strafhof te
toetsen. De leden van de CDA-fractie vragen of deze interpretatie van het
Statuut ook wordt gevolgd in de uitvoeringswetgeving van andere staten die
partij zijn. Hoewel het erg moeilijk is een overzicht te krijgen van de stand
van zaken met betrekking tot de samenwerkingswetgeving van de verschillende
staten-partijen – de meeste zijn nog in het proces van wetgeving –
is de indruk van de regering dat algemeen – in statenpraktijk en literatuur –
wordt aangenomen dat de toetsingsruimte voor de nationale overleveringsautoriteiten
zeer beperkt is. Volgens de International Criminal Court Act 2001 van het
Verenigd Koninkrijk, bijvoorbeeld, dient de overleveringsrechter slechts na
te gaan, behalve of het aanhoudingsbevel inderdaad afkomstig is van het Strafhof,
of de aangehouden persoon de juiste persoon is, dat wil zeggen de persoon
genoemd in het aanhoudingsbevel (deel 2 van deze wet, artikel 5, tweede lid).
Artikel 5, vijfde lid, sluit uitdrukkelijk van het rechterlijk onderzoek
uit: a. of het bevel van het Strafhof op goede gronden is uitgevaardigd en
b. of er voldoende bewijs is. Verder zijn volgens artikel 47 van de Canadese
Extradition Act de klassieke weigeringsgronden niet van toepassing op een
overleveringsverzoek van het Strafhof.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen naar verduidelijking
van het vereiste dat een verdachte eerst moet zijn berecht door een nationale
autoriteit. Voor zover deze vraag moet worden begrepen in het licht van de
voorafgaande opmerking dat de werking van het Strafhof meer verticaal is dan
horizontaal, wijst de regering erop dat dit niet betekent dat de berechting
door een nationale staat als het ware als de eerste aanleg moet worden beschouwd
en de berechting door het Strafhof als een hoger beroep. Indien en zolang
staten blijven stilzitten bij de vervolging in een bepaalde zaak, is het Strafhof
bevoegd en kan het de zaak aan zich trekken. Dit blijkt uit artikel 17 Statuut,
dat ervan uitgaat dat een zaak voor het Strafhof ontvankelijk is tot het tegendeel
blijkt. Wanneer een zaak eenmaal bij het Strafhof is aangebracht en een bepaalde
staat wil alsnog voorrang claimen bij de vervolging, dient deze staat op de
voet van artikel 19 Statuut bij het Strafhof bezwaar te maken en de ontvankelijkheid
van de zaak te betwisten.Deze leden vragen of, indien een nationale rechtsgang door het Strafhof
niet als serieus wordt aangemerkt, in dat geval wel sprake is van een dubbele
strafbaarheid (de regering leest: strafvervolging).
Formeel is er weliswaar sprake van twee vervolgingen – de «nepvervolging»
in de staat en de vervolging voor het Strafhof – maar materieel gezien
kan met deze leden worden ingestemd dat de onvolwaardige berechting die slechts
strekt ter afscherming van de verdachte, geen bescherming behoort te bieden
tegen een vervolging bij het Strafhof en dus in zoverre niet meetelt.De leden van de fractie van de ChristenUnie zijn benieuwd naar de redenen
waarom de in het oorspronkelijke voorstel opgenomen mogelijkheid voor de overleveringsrechter
om (marginaal) de rechtsmacht van het Strafhof en de ontvankelijkheid van
de zaak voor het Strafhof te toetsen in het voorliggende voorstel is geschrapt.
Hiervoor bestaat geen andere reden dan gewijzigd inzicht met betrekking tot
de toetsingsruimte die het Statuut aan de nationale autoriteiten laat. Problemen
naar aanleiding van de gang van zaken rond het Joegoslavië-Tribunaal
liggen hier niet aan ten grondslag, zoals deze leden zich afvragen. In de
relatie tot de beide ad-hoc-tribunalen is er in Nederland nog slechts één
overleveringszaak geweest, namelijk met betrekking tot het Rwanda-Tribunaal.
Hierin speelde de vraag naar de bevoegdheid van het Tribunaal geen rol (rechtbank
Den Haag 16 oktober 2001, parketnr. CU 2001.RT.EX.01).Naar aanleiding van de vraag van deze leden of het denkbaar is dat een
burgerjury alsnog tot de rechtsgang van het Strafhof gaat behoren, merkt de
regering op dat haar dat zeer onaannemelijk lijkt. Nog afgezien van het feit
dat in een deel van de staten die partij zijn, juryrechtspraak niet bestaat
en ook principieel zeer omstreden is, zodat deze staten waarschijnlijk bezwaren
zullen hebben tegen de introductie van de jury, voorziet de regering bij een
supranationaal gerechtshof als het onderhavige grote, meer praktische problemen
met betrekking tot de invoering ervan. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken
aan problemen met betrekking tot de samenstelling van een (representatieve)
jury, logistieke problemen en veiligheidsproblemen.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van de ChristenUnie,
om te bevestigen dat, wat betreft de uitoefening door de Minister van Justitie
van zijn bevoegdheden met betrekking tot de uitvoering van het Statuut, in
voorkomende gevallen de normale regels voor het verkeer tussen regering en
parlement gelden, merkt de regering op dat zij het parlement in voorkomend
geval desgevraagd de inlichtingen zal verstrekken die het behoeft voor de
uitoefening van zijn taken. Het bevreemdt deze leden dat er onduidelijkheid
bestaat over de consequenties als er geen overeenstemming kan worden bereikt
tussen het Strafhof en de aangezochte staat met betrekking tot de beoordeling
van weigeringsgronden. Zij zijn van mening dat de memorie van toelichting
op dit punt te vrijblijvend is geformuleerd. De regering is dit niet met deze
leden eens. Hoewel het Statuut niet expliciet regelt wat er moet gebeuren
wanneer geen overeenstemming kan worden bereikt, zijn daarvoor wel enkele
duidelijke aanknopingspunten aan het Statuut te ontlenen. Zo kan uit artikel
119, eerste lid, – «Elk geschil met betrekking tot de rechterlijke
taken van het Hof wordt beslecht door de beslissing van het Hof» –
worden afgeleid dat uiteindelijk de stem van het Strafhof in beginsel doorslaggevend
is. In de memorie van toelichting, paragraaf 3, is vervolgens een aantal
uitzonderingen en nuanceringen op deze hoofdregel aangegeven. Tot slot kan
het Strafhof, in het uiterste geval, wanneer het van oordeel is dat de betrokken
staat in strijd handelt met zijn verplichtingen onder deel 9 van het Statuut,
een uitspraak van die strekking doen en de zaak verwijzen naar de Vergadering
van Staten-Partijen (artikel 87, zevende lid, jo. 112, tweede lid, onder f).4. Korte schets van de onderdelen van het wetsvoorstela. OverleveringDe leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of het feit dat het
Statuut niet voorziet in de bevoegdheid tot vrijheidsbeneming van anderen
dan verdachten, betekent dat een verdachte die als getuige voor het Strafhof
verschijnt, niet direct voor een delict kan worden aangehouden. Naar de mening
van de regering is dit een onjuiste conclusie. Het stelsel van het Statuut
sluit haars inziens niet uit dat wanneer een persoon – als getuige of
in welke andere hoedanigheid dan ook – in de rechtsmacht van het Strafhof
komt, het Strafhof op basis van artikel 58 van het Statuut zelf tot aanhouding
overgaat indien daarvoor voldoende gronden bestaan. Deze persoon wordt dan
niet als getuige maar als verdachte aangehouden. Van rechtsmacht van het Strafhof
over deze persoon is naar de mening van de regering in ieder geval sprake
wanneer hij of zij zich op het terrein van het Strafhof bij een terechtzitting
bevindt.b. Samenwerking als bedoeld in artikel 93 van het StatuutDe leden van de PvdA-fractie vragen of er extra opsporingscapaciteit zal
worden gereserveerd voor door Nederland te leveren «kleine rechtshulp»,
welke extra kosten daarmee zijn gemoeid en wie de kosten draagt. Voor het
antwoord op deze vragen brengen wij u in herinnering dat de minister van Justitie
u op 21 december jl., mede namens de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
een brief heeft gezonden (Kamerstukken II, 2001–2002, 28 000 VI,
nr. 47) in reactie op de motie Van Oven c.s. (Kamerstukken II, 2001–2002,
28 000 VI, nr. 27). Hij bevestigde in deze brief zijn eerdere toezegging
aan uw Kamer dat er op 1 april 2002 een plan van aanpak gereed zal zijn met
het oog op de toekomst van het NOVO-team in het licht van het WODC-evaluatie-onderzoek,
de prognoses over het aantal te verwachten 1F-zaken, de komst van een tweede
1F-unit en de komst van het Internationaal Strafhof. Hij gaf daarin tevens
aan dat de aard en omvang van het beroep op Nederlandse opsporingscapaciteit
dat voorvloeit uit de komst van het Internationaal Strafhof op dit moment
nog niet kunnen worden begroot. Wel hebben het openbaar ministerie en het
KLPD inmiddels te kennen gegeven een verdubbeling van de huidige capaciteit
nodig te achten en ook versterking van het NOVO-team met specifieke expertise
bepleit. Dat betekent dat het NOVO-team in de loop van dit jaar van
12 naar 28 fte wordt uitgebreid. In het plan van aanpak van 1 april 2002 zullen
definitieve voorzieningen worden getroffen voor de financiering.Naar aanleiding van de vraag van deze leden of het geen aanbeveling zou
verdienen de uitvoering van kleine-rechtshulpverzoeken aan termijnen te binden,
zij opgemerkt dat het verbinden van termijnen aan de uitvoering van rechtshulpverzoeken
zeer ongebruikelijk is in de internationale strafrechtelijke samenwerking.
Al meermalen heeft dit onderwerp tot grote controverses geleid in internationale
onderhandelingen over verdragen tot strafrechtelijke samenwerking. Immers
zal niet altijd duidelijk kunnen worden gemaakt waarom een rechtshulpverzoek
prioriteit bij uitvoering dient te krijgen, afgewogen tegen de handelingen
die nodig zijn ten behoeve van op dat moment lopende nationale strafrechtelijke
onderzoeken. Het lijkt daarom ook niet zinvol om ten aanzien van de samenwerking
met het Internationaal Strafhof wel termijnen te stellen. Voorop staat natuurlijk
wel dat de verzoeken van het Internationaal Strafhof zo spoedig mogelijk dienen
te worden uitgevoerd door de Nederlandse autoriteiten en daartoe met voorrang
dienen te worden behandeld.c. Tenuitvoerlegging van vonnissen van het StrafhofDe leden van de PvdA-fractie vragen of, in het geval dat Nederland in
zijn rol van «vangnet» een gevangenisstraf tenuitvoerlegt, denkbaar
is dat eerder dan na de tenuitvoerlegging van tweederde van de straf aan andere
lidstaten wordt verzocht de tenuitvoerlegging over te nemen. Dit is inderdaad
denkbaar. De grens van tweederde van de straf is in de memorie van toelichting
slechts genoemd als een natuurlijk moment voor zo'n verzoek omdat op dat moment
het Strafhof de gevangenisstraf moet heroverwegen met het oog op eventuele
strafvermindering (artikel 110, derde lid).De leden van deze fractie vragen zich voorts af of Nederland tijdens de
eerste bijeenkomst van de Vergadering van Staten die Partij zijn zal stipuleren
dat een voldoende aantal lidstaten zich bereid verklaart tot tenuitvoerlegging
van de door het Strafhof opgelegde gevangenisstraffen. Ter beantwoording hiervan
geeft de regering aan dat Nederland tijdens en na de Rome-Conferentie publiekelijk
duidelijk heeft gemaakt dat dit een punt van groot belang is van het gastland.
Nederland zal op dit pad voortgaan en in ieder geval bij landen die partij
zijn discreet aandringen bereidheid te tonen jegens het Strafhof om overeenkomsten
met het Strafhof aan te gaan ter tenuitvoerlegging van de vonnissen.De vraag van de leden van de CDA-fractie welke staten inmiddels hun bereidheid
hebben uitgesproken om door het Strafhof opgelegde gevangenisstraffen ten
uitvoer te leggen, is hiervoor, op een vraag van D66, al beantwoord.De leden van de CDA-fractie menen verder dat de regering veel te laconiek
omgaat met de zorg dat Nederland als gastland onevenredig zal worden belast
met de tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen. De regering wil deze zorg
volstrekt niet veronachtzamen. Zoals zij in de memorie van toelichting heeft
aangegeven zijn er enkele mechanismen die een onevenredige belasting van Nederland
kunnen tegengaan (de «beginselen van evenredige verdeling, bedoeld in
artikel 103, derde lid, onder a, Statuut; heroverweging van de straf na tweederde
(artikel 110, derde lid)). Voorts is hierbij van belang dat de kosten van
tenuitvoerlegging door het gastland voor rekening van het Strafhof –
en dus uiteindelijk voor rekening van alle staten die partij zijn –
komen. Tot slot wijst de regering erop dat wanneer het Strafhof eenmaal «draait»
en een aantal procedures loopt, redelijk voorzienbaar zal zijn op welke termijn
welke detentiecapaciteit nodig is, waarbij ook de kans dat het Strafhof op
Nederland een beroep zal doen kan worden ingeschat. Naar aanleiding van de
vraag van deze leden hoeveel staten op dit moment daadwerkelijk een tenuitvoerleggingsovereenkomst
met het Strafhof hebben gesloten, zij verwezen naar het antwoord op de vraag
hiervoor naar de bereidheid van landen om gevangenisstraffen tenuitvoer te
leggen. Het daadwerkelijk sluiten van een tenuitvoerleggingsovereenkomst is
niet mogelijk zolang het Strafhof nog niet bestaat.De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat in het voorgestelde systeem
van onmiddellijke tenuitvoerlegging Nederland straffen moet accepteren die
boven het naar Nederlands recht op het betrokken feit gestelde strafmaximum
liggen. Zij vragen om een nadere reactie op de verhouding van dit systeem
tot het voorziene wetsvoorstel tot strafbaarstelling van de internationale
misdrijven, mede in het licht van het complementariteitsbeginsel. In dat wetsvoorstel
is vastgehouden aan het Nederlandse stelsel van strafmaxima en is dus niet
gekozen voor het stelsel van het Statuut, dat een generiek strafmaximum bevat
van tijdelijke gevangenisstraf van dertig jaar of levenslange gevangenisstraf.
Het complementariteitsbeginsel dwingt zeker niet tot een harmonisatie van
de nationale strafmaxima en van straftoemeting met die onder het Statuut,
nog daargelaten dat de nationale strafrechter onafhankelijk is en voor wat
betreft zijn straftoemeting niet hiërarchisch ondergeschikt is aan het
Strafhof. Een en ander heeft tot gevolg dat de straffen die door het Strafhof
onderscheidenlijk de Nederlandse rechter voor vergelijkbare misdrijven worden
opgelegd, kunnen verschillen. Deze verschillen zijn bij twee gescheiden jurisdicties
onvermijdelijk. Dat dit betekent – deze leden geven hiervan een voorbeeld –
dat in een Nederlandse gevangenis een door het Strafhof veroordeelde persoon
terecht kan komen met een straf van dertig jaar, terwijl een andere persoon
voor eenzelfde misdrijf door de Nederlandse rechter op basis van een strafmaximum
van vijftien of twintig jaar wordt veroordeeld, acht de regering te rechtvaardigen.
De regering ziet dan ook geen reden om onder de Wet internationale misdrijven
het maximum aan de tijdelijke gevangenisstraf van twintig jaar te laten vallen
en aansluiting te zoeken bij het voor het Strafhof geldende maximum van dertig
jaar, dit naar aanleiding van de desbetreffende vraag van deze leden. Hierbij
dient bovendien te worden bedacht dat onder het meergenoemde wetsvoorstel
voor het merendeel van de internationale misdrijven wel levenslang zal kunnen
worden opgelegd.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van de ChristenUnie
naar verduidelijking van de garanties dat Nederland niet onevenredig met de
tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen zal worden belast, zij verwezen naar
het antwoord hiervoor op een opmerking van de CDA-fractie. Sluitende garanties
zijn niet te geven, nu een en ander afhankelijk is van de toepassing door
het toekomstige Strafhof van de beginselen van een evenredige verdeling en
van de mate van activiteit die het Hof zal ontplooien teneinde zijn veroordeelden
ergens onder te brengen. Uiteraard zal dit een belangrijk punt van overleg
zijn tussen Nederland en het Strafhof, wanneer het Strafhof en zijn functionarissen
eenmaal met hun werkzaamheden zijn gestart. Naar aanleiding van de vraag van
deze leden, waarop het vertrouwen is gebaseerd dat voldoende landen bereid
zullen zijn tenuitvoerleggingsovereenkomsten met het Strafhof te sluiten,
merkt de regering op dat dit vertrouwen is gebaseerd op het feit dat in het
proces van totstandkoming van het Internationaal Strafhof een groot politiek
en praktisch commitment bij deelnemende landen is ontstaan ten aanzien van
het waarborgen van een effectief functioneren van het Strafhof. De regering
noemt – slechts bij wijze van voorbeeld – Duitsland, het Verenigd
Koninkrijk en Canada. Ook de Europese Unie als geheel is een krachtig voorstander
van het Strafhof, blijkens het Gemeenschappelijk standpunt van de Raad van
11 juni 2001 betreffende het Internationaal Strafhof (PbEG L 155), waarin
onder andere is neergelegd dat de Unie en haar lidstaten steun verlenen, ook
praktische, aan de spoedige oprichting en de goede werking van het Hof. Ook
het feit dat landen in hun (voorgenomen) implementatiewetgeving voorzieningen
opnemen voor de tenuitvoerlegging van door het Strafhof opgelegde
gevangenisstraffen, zoals laatstelijk Frankrijk in zijn desbetreffende wetsvoorstel,
sterkt de regering in het vertrouwen dat voldoende landen bereid zullen zijn
om veroordeelden op te nemen.Indien, zoals deze leden verder schetsen, mocht blijken dat andere landen
achterblijven bij het nakomen van toezeggingen op het punt van de tenuitvoerlegging,
zal Nederland daartegen uiteraard krachtig stellingnemen, zowel in bilateraal
verband als multilateraal in de Vergadering van Staten-Partijen. Verder is
het streven, zoals ook reeds in de memorie van toelichting aangegeven, om
bij de onderhandelingen over het Zetelverdrag daarin een mechanisme op te
nemen dat bevordert dat gevangenisstraffen geheel of gedeeltelijk in andere
landen dan het gastland worden tenuitvoergelegd.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen verder welke invloed
de tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen door Nederland als gastland heeft
op de totale en de beschikbare capaciteit van de Nederlandse gevangenissen.
Deze invloed is nu nog nauwelijks te begroten. Zoals eerder op een vraag van
de CDA-fractie aangegeven zal, wanneer het Strafhof eenmaal draait, redelijk
voorzienbaar moeten zijn op welke termijn welk beroep op Nederlandse detentiecapaciteit
zal worden gedaan. Naar aanleiding van de vraag hoe de tenuitvoerlegging van
door het Strafhof opgelegde gevangenisstraffen bij de andere deelnemers van
het Strafhof is geregeld, merkt de regering op dat haar geen land bekend is
dat die tenuitvoerlegging via omzetting, inclusief de mogelijkheid van aanpassing
van de straf, wil regelen. Hoewel de omzetting naar nationale straffen op
zichzelf een denkbare mogelijkheid is voor de tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen
van het Strafhof, is zij, zoals al aangegeven in de memorie van toelichting,
naar het oordeel van de regering op principiële gronden discutabel.Naar aanleiding van de vraag van deze leden wat de consequenties zouden
zijn als een staat lagere nationale straffen zou uitdelen dan het Strafhof
heeft uitgesproken, zij vooropgesteld dat het ter beoordeling van het Strafhof
staat of het met een bepaalde staat een tenuitvoerleggingsovereenkomst zal
sluiten en welke executiemodaliteiten het daarin wil accepteren. Op voorhand
lijkt het onwaarschijnlijk dat het Strafhof graag zaken zou willen doen met
een staat die de door het Strafhof opgelegde straffen zou omzetten in lagere
nationale straffen, zeker wanneer dit in de praktijk met een zekere regelmaat
zou voorkomen. Zou het Strafhof ongelukkig zijn met de wijze waarop een bepaalde
staat een eenmaal gesloten tenuitvoerleggingsovereenkomst uitvoert, dan ligt
het voor de hand dat het Strafhof deze staat in toekomstige gevallen niet
meer op de voet van artikel 103, eerste lid, Statuut als staat van tenuitvoerlegging
zal aanwijzen; dit in antwoord op een vraag van deze leden.d. Bijstand door het gastlandDe leden van de fractie van de PvdA stelden enkele vragen met betrekking
tot de bijstand die thans op contractuele basis aan het Joegoslaviëtribunaal
wordt gegeven. Een volledig overzicht van de met het Tribunaal gesloten contracten
kan de regering o.a. om veiligheidsredenen niet bieden. In dit verband kunnen
wel vermeld worden de huurovereenkomst voor de detentie-eenheid (tussen het
Tribunaal en de Staat), een servicecontract voor de detentie-eenheid (idem)
en een overeenkomst over het verrichten van forensisch onderzoek door het
NFI ten behoeve van het Tribunaal (idem). Daarnaast heeft het Tribunaal met
diverse particulieren contracten gesloten, bijvoorbeeld ten behoeve van schoonmaakwerk.
Op al deze contracten is een afzonderlijk rechtsregime van toepassing, met
een eigen arbitragemodaliteit.Deze leden vragen voorts, of het wel mogelijk zal zijn te voorkomen dat
de doorvoer van personen naar het Strafhof wordt doorkruist doordat hetopenbaar ministerie een aangifte tegen hen in behandeling neemt of
die personen zich zelf tot de overleveringsrechter wenden (naar de regering
begrijpt: om zo ook in Nederland weer hun overlevering aan te vechten). De
door deze leden geschetste situatie dat de beslissing van het openbaar ministerie
om een zaak in behandeling te nemen aan de doorvoer van de betreffende persoon
voorafgaat, is weliswaar denkbaar, maar zal onder de Wet internationale misdrijven
niet mogelijk zijn, daar het wetsvoorstel daartoe beoogt de universele rechtsmacht
van Nederland te beperken tot personen die reeds in Nederland aanwezig zijn.
Wat betreft de toegang tot de rechter tijdens de doorvoer over Nederlands
grondgebied is de regering met de leden van deze fractie van mening dat die,
met name waar het de voorzieningenrechter betreft, niet geheel kan worden
uitgesloten; dat hoeft aan zijn feitelijke doorvoer evenwel niet in de weg
te staan. De overleveringsrechter zal betrokkene evenwel niet kunnen adiëren;
dat kan slechts de officier van justitie te's-Gravenhage, en dan nog slechts
op verzoek van het Strafhof, van wie een dergelijk verzoek niet behoeft te
worden verwacht ten aanzien van een persoon die zich reeds in doorvoer naar
het Strafhof bevindt.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of de werkzaamheden
van Nederland als gastland van het Joegoslaviëtribunaal wel eens zijn
geëvalueerd. Naar aanleiding van deze vraag geeft de regering aan dat
zij de ervaringen die zijn opgedaan met en door het Joegoslaviëtribunaal
als cruciaal beschouwt voor de vormgeving van de samenwerking met het Internationaal
Strafhof. Daarom zijn er ook nauwe contacten met het Tribunaal en wordt naar
de adviezen van die organisatie, bijvoorbeeld de adviezen van de Griffier
vastgelegd in interventies voor de Prepcom in New York, zeer precies geluisterd.
Aan een uitgebreide «lessons-learned»-exercitie wordt ook door
vertegenwoordigers van het Bureau van de Prepcom deelgenomen.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen de regering, meer inzicht
te verstrekken in de aantallen verdachten die op enig moment in het gastland
zullen verblijven. Hoewel de regering het met deze leden eens is, dat deze
informatie grote relevantie heeft voor vragen omtrent de huisvesting en het
transport van verdachten, kan de regering deze vraag niet in detail beantwoorden
omdat op dit moment nog niet valt te overzien hoe omvangrijk het Strafhof
op termijn zal worden. Het enige cijfer dat de regering in deze concreet ter
beschikking staat, is het aantal voorlopig gehechten bij het Joegoslaviëtribunaal,
dat momenteel 43 bedraagt. In hoeverre dit een indicatie geeft van de te verwachten
aantallen gedetineerden in verband met het Strafhof valt momenteel niet te
voorspellen. Voor het antwoord op de vraag van deze leden, in hoeverre het
wetsvoorstel kan raken aan het vreemdelingen- en asielrecht, bijvoorbeeld
wanneer een verdachte direct na aankomst in Nederland asiel vraagt, verwijst
de regering naar het daarover hierboven, naar aanleiding van vragen van de
VVD-fractie reeds opgemerkte.e. Misdrijven tegen de rechtspleging van het StrafhofDe leden van de fractie van de ChristenUnie stelden voorts enkele vragen
over de Nederlandse territoriale rechtsmacht ten aanzien van eventuele misdrijven
tegen de rechtspleging van het Strafhof. Zij doen dat tegen de achtergrond
van de veronderstelling dat het Lockerbie-proces weliswaar plaatsvond in Nederland,
maar op Schots grondgebied. Deze veronderstelling verdient evenwel nuancering:
de Zetelovereenkomst met het Verenigd Koninkrijk in deze heeft niet tot gevolg,
dat het desbetreffende grondgebied tijdelijk Schots wordt, maar dat Nederland
zich jegens het VK verplicht om daar ter plaatse, voor de duur van het proces,
geen Nederlandse rechtsmacht uit te oefenen. Dezelfde constructie wordt gehanteerd
ten opzichte van het Joegoslaviëtribunaal, en zal worden gehanteerd voor het Strafhof. Bijgevolg worden de op het terrein van het Strafhof
gepleegde misdrijven, evenals die, gepleegd in de nabijheid van het Strafhof,
gepleegd op Nederlands grondgebied, zodat daarover op grond van artikel 2
Sr rechtsmacht bestaat. De medewerking die het Strafhof naar verwachting van
Nederland zal vragen indien het Strafhof zelf de vervolging van deze misdrijven
ter hand wil nemen, zal sterk afhangen van de aard van de misdrijven, maar
waarschijnlijk met name bestaan in het verlenen van rechtshulp bij het elders
in Nederland vergaren van bewijsmateriaal ten behoeve van het Strafhof.5. UitvoeringIn antwoord op vragen van de leden van de PvdA-fractie over de voor kleine
rechtshulpverzoeken benodigde extra opsporingscapaciteit verwezen wij u reeds
naar de brief die de minister van Justitie u op 21 december jl., mede namens
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, heeft gezonden
(Kamerstukken II, 2001–2002, 28 000 VI, nr. 47) in reactie op de
motie Van Oven c.s. (Kamerstukken II, 2001–2002, 28 000 VI, nr.
27). Hij bevestigde in deze brief zijn eerdere toezegging aan uw Kamer dat
er op 1 april 2002 een plan van aanpak gereed zal zijn met het oog op de toekomst
van het NOVO-team in het licht van het WODC-evaluatie-onderzoek, dat naar
verwachting in de loop van februari gereed zal zijn, de prognoses over het
aantal te verwachten 1F-zaken, de komst van een tweede 1F-unit en de komst
van het Internationaal Strafhof. Uit deze brief volgt, zulks in antwoord op
vragen van leden van diezelfde PvdA-fractie, dat de regering van mening is
dat het NOVO-team na de komst van het Internationaal Strafhof de meest aangewezen
instantie is om onderzoekshandelingen in opdracht van de officier van justitie
in Den Haag te verrichten. De diverse implicaties van deze keuze, waaronder
met name de vraag naar de benodigde (extra) capaciteit en die naar de financiering
daarvan, zullen uiteraard worden betrokken bij de opstelling van het eerdergenoemde
plan van aanpak.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de ChristenUnie naar de
inzet van de regering bij de bespreking van de uitvoeringsconsequenties met
de betrokken instanties, zij het volgende opgemerkt. Zoals in de memorie van
toelichting is aangegeven, vormen het vervoer van personen en de daarbij noodzakelijke
beveiliging een onderwerp dat Nederland vooral in zijn hoedanigheid als gastland
raakt. In de toelichting is aangegeven hoe en door welke instanties deze taken momenteel, ten behoeve van het Joegoslaviëtribunaal
worden uitgevoerd. Mede op basis van de ervaringen hiermee wordt thans bezien
hoe een en ander voor het toekomstige Internationaal Strafhof moet worden
geregeld. Daarbij is de regering met deze leden van mening dat de uitoefening
van deze taken niet ten koste van andere vervoers- en beveiligingstaken mag
gaan. Op de overige aspecten van de te maken afspraken wil de regering in
dit stadium echter niet vooruitlopen.Deze leden stellen verder de vraag of bij het vervoer van personen van
en naar het Strafhof en de beveiliging daarbij bijstand van andere staten
die partij zijn mogelijk is, en of het denkbaar is dat andere landen mensen
leveren die daaraan meehelpen. De bedoeling van de artikelen 85 en 86 van
het wetsvoorstel is, dat het vervoer over Nederlands grondgebied van personen
van en naar het Strafhof en de beveiliging daarbij uitsluitend geschieden
door Nederlandse ambtenaren, aan te wijzen door de Minister van Justitie,
die over hen ook het gezag uitoefent.De leden van de ChristenUnie vragen daarnaast een reactie op het feit
dat uit de media zou blijken dat bepaalde staten het voor mogelijk zouden
houden om eigen onderdanen die als verdachte worden vastgehouden door het
Strafhof, uit de complexen van het Strafhof te ontvoeren. Dezeleden
doelen kennelijk op de voorstellen die in het Amerikaanse congres aan de orde
zijn geweest. Hierop is de regering eerder in deze nota al ingegaan.De leden van de ChristenUnie werpen de vraag op of Nederland als gastland
risico's loopt met het oog op klassieke verdragsbetrekkingen, hetgeen de regering
ontkent. Ten aanzien van in Nederland verblijvende verdachten van het Strafhof
kan, indien daartoe een verzoek van een staat komt, tot uitlevering van deze
persoon worden overgegaan, mits er geen verzoek tot overlevering van het Strafhof
is. Is dit wel het geval, dan dient de Nederlandse regering conform artikel
90 Statuut te handelen, waarop hierboven reeds in meer detail is ingegaan.De leden van de fractie van de ChristenUnie stellen voorts enige vragen
over de mogelijkheden en gevolgen wanneer het Strafhof, nu het geen eigen,
zelfstandige opsporingsdienst heeft, een beroep op de inzet van Nederlandse
opsporingsambtenaren zou doen voor opsporingshandelingen in het buitenland.
De regering maakt van deze vragen gebruik om een kennelijk gerezen misverstand
weg te nemen, namelijk dat het Strafhof op voorhand Nederlandse politiemensen –
meer in het bijzonder het NOVO-team – zou kunnen inzetten als een soort
gedetacheerde opsporingseenheid ter compensatie van het ontbreken van een
eigen politiedienst van het Strafhof. Het op die wijze door het Strafhof in
andere landen inzetten van Nederlandse politiemensen zou ten aanzien van die
landen een inbreuk zijn op de nationale soevereiniteit die de aan Deel 9 van
het Statuut ten grondslag liggende beginselen nu juist beogen te beschermen.
Dit beginsel brengt met zich dat, ook wanneer het Strafhof besluit tot het
onderzoeken van een bepaalde situatie of verdachte, de betrokken staten zelf
in staat worden gesteld om het Strafhof daarbij met rechtshulp te assisteren.Weliswaar is denkbaar dat Nederlandse politiemensen op verzoek van het
Strafhof aan het Hof worden uitgeleend voor het verrichten van opsporingshandelingen
in het buitenland, zoals ten behoeve van het Joegoslaviëtribunaal bijvoorbeeld
het Rampen Identificatieteam van het KLPD wel
opgravingen heeft verricht, maar dat zal dan dienen te geschieden onder gezag
en verantwoordelijkheid van het Strafhof, en binnen de grenzen van de bevoegdheden
die het Strafhof zelf heeft. Het Nederlandse recht voorziet niet in een bevoegdheidsgrondslag
voor dergelijke extraterritoriale handelingen, en nu het hier zou gaan om
handelingen ten behoeve van en onder gezag van het Strafhof zelf, in plaats
van opsporing ten behoeve van de Nederlandse strafvordering of door Nederland
te verlenen rechtshulp, is een dergelijke bevoegdheidsgrondslag in het Nederlandse
recht ook niet nodig.Zoals de leden van de ChristenUnie terecht begrepen, is het inderdaad
mogelijk dat de BVD het Strafhof waarschuwt voor externe gevaarzettingen.
Het Strafhof zal naar aanleiding daarvan zelf moeten beoordelen of het een
eventuele zitting zal schorsen, waarbij het naar verwachting een zwaar gewicht
zal toekennen aan de informatie van de BVD en de gevolgen daarvan voor de
handhaving van de externe veiligheid van het terrein.6. Artikelsgewijze behandelingArtikel 1 sub bDe fractie van de VVD vraagt, of de toevoeging «voor de daaraan
toegewezen taken» met zich meebrengt dat een Nederlandse autoriteit
bij elk verzoek dat wordt gedaan door een orgaan van het Strafhof dient te
toetsen of het wel betrekking heeft op een taak die inderdaad aan dat orgaan
is toegewezen. De regering kan deze fractie geruststellen; de beoordeling
of een orgaan al dan niet bevoegd is tot het doen van een verzoek wordt volledig
aan het Strafhof overgelaten; de toevoeging is slechts opgenomen om uiting
te geven aan de veronderstelling dat de afzonderlijke organen zich elk op
hun eigen taakgebieden tot Nederland zullen wenden. Schrapping ervan komt
de regering niet noodzakelijk voor.Artikel 1 sub eDe suggestie van de leden van deze fractie, om uit dit artikelonderdeel
de woorden «ten behoeve van een bij het Strafhof tegen hem gericht strafrechtelijk
onderzoek of de tenuitvoerlegging van een hem door het Strafhof opgelegde
gevangenisstraf» te schrappen, bekoort de regering vooralsnog niet.
Omdat is gebleken dat bij het woord overlevering in de eerste plaats gedacht
wordt aan overlevering ter vervolging, is voor de duidelijkheid en volledigheid
het doel van de tenuitvoerlegging aan de definitie toegevoegd. Weliswaar noemt
artikel 102 sub a van het Statuut deze woorden inderdaad niet, maar naar de
mening van de regering kunnen zij bezwaarlijk worden uitgelegd als een beperking
nu de overlevering aan het Strafhof, gelet op zijn beperkte bevoegdheden,
geen ander doel dan de genoemde twee kan dienen.Artikel 2Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie, of het bepaalde in artikel
2, derde lid, dat de toepassing van de strafwetgeving van de Nederlandse Antillen
en Aruba niet in strijd mag zijn met het Statuut van het Strafhof, betekent
dat het Gerecht in eerste Aanleg aldaar de beslissing moet nemen of van een
dergelijke strijdigheid sprake is, kan de regering antwoorden dat het Gerecht
erop dient toe te zien dat de lokaal geldende wetgeving op het gebied van
rechtshulp zodanig moet worden toegepast dat er geen strijd met het Statuut
ontstaat. Zoals eerder gesteld betekent dit met name dat de weigeringsgronden
niet mogen worden toegepast, wat niet tot grote rechtsonzekerheid hoeft te
leiden. Zoals in het begin van deze nota al opgemerkt, zullen de gevallen
waarom het gaat in aantal naar verwachting zeer beperkt blijven; daarnaast
blijft, zoals ook in de toelichting is gesteld, de bevoegdheid van de wetgever
tot aanpassing van het Uitleveringsbesluit en de landsregelgeving onverlet.Deze leden vragen ook naar een nadere argumentatie voor het op de Nederlandse
Antillen en Aruba niet invoeren van bepalingen over de bijstand die Nederland
als gastland aan het Strafhof zal moeten verlenen. De regering wijst er in
dat verband op dat formeel weliswaar het gehele Koninkrijk gastland van het
Strafhof is, maar dat in de praktijk toch met name naar Den Haag als gaststad
en Nederland als gastland wordt gekeken. Weliswaar is wellicht niet geheel
ondenkbaar dat het Strafhof aan de Nederlandse Antillen of Aruba om bijstand
vraagt, maar dat kan het aan andere staten die partij zijn ook doen. De door
de leden van deze fractie geschetste situatie dat een door het Strafhof gezochte
persoon door een minder welwillende lidstaat op het grondgebied van de Nederlandse
Antillen of Aruba zal worden aangeleverd, lijkt de regering uitgesloten, nu
de ervaringen met de tijdelijke tribunalen hebben geleerd dat staten eerst
na overleg met het tribunaal in kwestie en met het gastland overgaan tot de
feitelijke overlevering van verdachten, en zowel het Strafhof als het gastland
dan derhalve in staat zal zijn om te bewerkstelligen dat de persoon in Nederland
wordt aangeleverd in plaats van elders in het Koninkrijk. Mocht een dergelijke
situatie zich evenwel, tegen alle verwachtingen in, toch voordoen, dan kan
zij worden beschouwd als een onvoorziene landing in de zin van artikel 93,
derde lid, onder e, van het Statuut, waarin voorzieningen zijn getroffen voor
de ook uit het interstatelijke rechtshulpverkeer wel bekende doorvoer van
verdachten, waartoe alle staten die partij zijn in staat moeten zijn.Artikel 3, eerste lidDe vraag van de leden van de VVD, of het Strafhof Nederland onder omstandigheden
kan verzoeken om de vervolging van elk van de misdrijven uit het Statuut,
wordt door de regering ontkennend beantwoord. De enige bepaling in het Statuut
die betrekking heeft op een verzoek tot vervolging door het Strafhof aan een
staat is artikel 70, vierde lid, onder b, dat slechts ziet op de vervolging
van misdrijven tegen de rechtspleging.Artikel 4Naar aanleiding van de vraag van de fractie van de PvdA of wel voldoende
duidelijk is dat een eventueel appel dient te worden ingesteld bij het Gerechtshof
te 's-Gravenhage, ondanks dat artikel 4 dat niet uitdrukkelijk bepaalt, wijst
de regering erop dat de beslissingen waartegen appel wordt ingesteld steeds
zullen zijn genomen door de rechtbank in die plaats. De toepassing van de
gebruikelijke bepalingen uit de Wet op de rechterlijke organisatie en het
Wetboek van Strafvordering brengt dan met zich mee, dat het appel ook bij
het Gerechtshof in die plaats wordt ingediend. Ook overigens heeft de regering
geen redenen om aan te nemen dat het appel, voor zover in het wetsvoorstel
relevant, niet voldoende geregeld zou zijn.Artikel 5, eerste lidDe leden van de VVD-fractie vragen zich af of ook het Openbaar Ministerie
kan worden aangemerkt als «enige Nederlandse autoriteit, belast met
de behandeling van een strafzaak». De suggestie van deze leden, om het
woord «vervolging» te verwerken in deze bepaling, zal de regering
niet opvolgen, omdat juist voor de algemene term «behandeling»
is gekozen opdat ook de rechter en de politie onder deze autoriteit kunnen
worden begrepen.Artikel 6De leden van de fracties van de PvdA en de VVD stellen een aantal vragen
over de mogelijkheid die artikel 6 van het voorstel biedt, om uit een politieregister –
op verzoek of spontaan – gegevens te verstrekken aan het Strafhof indien
dit voor de goede taakuitvoering van het Strafhof noodzakelijk is. Gelet op
de nauwe samenhang tussen deze vragen worden deze hier tezamen beantwoord.
Artikel 6, dat is ontleend aan de uitvoeringswet voor het Joegoslavië-Tribunaal,
strekt ertoe een zo flexibel mogelijke regeling te treffen. Daarmee wordt
zekergesteld dat telkens wanneer dat geraden voorkomt – dus óók
uit eigen beweging van de Nederlandse autoriteiten, zonder dat daaraan een
verzoek van het Strafhof ten grondslag ligt – aan het Strafhof gegevens
kunnen worden verstrekt die voor een goede taakuitvoering door het Strafhof
nodig zijn. Deze gegevens kunnen uit verschillende bij de politie berustende
politieregisters afkomstig zijn. De regeling bevat een aantal waarborgen teneinde
te voorkomen dat een ongestructureerde en ongecontroleerde informatie-uitwisseling
met het Strafhof ontstaat. Ten eerste dient te worden bedacht dat verstrekking
uit een politieregister altijd plaatsvindt onder verantwoordelijkheid van
de desbetreffende beheerder van het register (in de regel de korpsbeheerder
van het korps waar het desbetreffende register wordt gevoerd); formeel is
deze beheerder dus de verstrekker. Het ligt in de rede, gelet op de aard van
gegevensverstrekkingen aan het Strafhof, dat deze beheerder hiervan telkens
op de hoogte wordt gesteld. Verder schrijft artikel 6 voor dat de verstrekking
steeds door tussenkomst van het Korps landelijke politiediensten plaatsvindt,
hetgeen een zekere kanalisering van de informatieverstrekking
aan het Strafhof waarborgt. Het KLPD kan op deze wijze een soort liaison-functie
gaan vervullen ten aanzien van het Strafhof, waarbij het KLPD enerzijds informatieverzoeken
van het Strafhof kan beoordelen op het daaraan te geven vervolg en anderzijds
de van de beheerders van politieregisters afkomstige informatie aan een nadere
toets kan onderwerpen op relevantie en noodzaak van verstrekking aan het Strafhof.
Tot slot kunnen – mocht dit nodig blijken – door de Minister van
Justitie nadere regels worden gesteld met betrekking tot het (onder andere
spontaan) beschikbaar stellen van gegevens aan het Strafhof (zie artikel 38a,
eerste lid, jo. 38, eerste lid, onder b, van de Politiewet 1993). Wat deze
spontane informatieverstrekking betreft, merkt de regering nog op dat een
«puur» spontane informatieverstrekking niet vaak zal voorkomen
aangezien het de politie veelal aan kennis zal ontbreken over de onderzoeken
waaraan het Strafhof bezig is. Eventueel zou gedacht kunnen worden aan de
situatie waarin in een bepaald onderzoek van het NOVO-team de naam opduikt
van een persoon van wie (bijvoorbeeld uit de media) bekend is dat hij onderwerp
van onderzoek van het Strafhof is. In die situatie behoort relevante informatie
uit dat Nederlandse opsporingsonderzoek spontaan aan het Strafhof te kunnen
worden verstrekt. Doorgaans evenwel zal het initiatief bij het Strafhof liggen
en zal het Strafhof aan Nederland vragen om na te gaan of Nederland over relevante
gegevens beschikt betreffende persoon Y of betreffende een lijst van personen.
Bij de uitvoering van zo'n verzoek zal het KLPD dan, als tussenpersoon, een
nuttige functie kunnen vervullen.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de VVD-fractie in hoeverre
ook de registers van Europol aan het Internationaal Strafhof ter beschikking
staan, zij het volgende opgemerkt. Daargelaten het feit dat Europol zich niet
met dezelfde misdrijven bezighoudt als het Strafhof, zal Europol in het algemeen
slechts informatie aan een internationale instantie als het Strafhof kunnen
verstrekken op basis van een tussen beide te sluiten samenwerkingsovereenkomst
die is goedgekeurd door de JBZ-Raad.Artikel 10De leden van de VVD-fractie vragen waarom in artikel 10 afzonderlijk wordt
verwezen naar de misdrijven uit artikel 70 van het Statuut. Naar aanleiding
daarvan merkt de regering op, dat als hoofdregel van de samenwerkingssystematiek
in het Statuut geldt, dat zonder andersluidende bepaling de samenwerking slechts
betrekking heeft op de kernmisdrijven (zie daarvoor bijvoorbeeld artikel 70,
tweede lid, en Regel 167). Artikel 10 van het onderhavige wetsvoorstel beoogt
expliciet aan te geven dat de bepalingen uit het voorstel waar mogelijk ook
van toepassing zijn op misdrijven tegen de rechtspleging van het Strafhof.Artikel 11De leden van de PvdA-fractie vragen, hoe de opmerking in de memorie van
toelichting, dat de overleveringsprocedure niet van toepassing zal zijn op
een aangehouden persoon die van de ene staat van tenuitvoerlegging naar de
andere wordt overgebracht, zich verhoudt tot het recht op toegang tot de rechter
volgens het EVRM, nu deze persoon immers ook tijdens de doorvoer door Nederland
van zijn vrijheid beroofd zal zijn. Deze vraag beantwoordt de regering als
volgt. Nu het gaat om doorvoer van een reeds op gezag en onder toezicht van
het Strafhof van zijn vrijheid beroofde persoon, is de overleveringsprocedure
niet relevant. Wat betreft de toegang tot de rechter tijdens de doorvoer van
een persoon naar het Strafhof meent de regering, zoals hierboven al is aangegeven,
dat niet geheel zal kunnen worden uitgesloten dat die persoon zich tot de
Nederlandse voorzieningenrechter zal wenden; tot de overleveringsrechter heeft evenwel slechts de officier van justitie toegang, ter uitvoering van
een verzoek van het Strafhof om overlevering.De leden van de fractie van de VVD vragen, of een Nederlandse autoriteit
moet toetsen of het Strafhof bevoegd is om het feit te berechten waarvoor
de overlevering wordt verzocht. Naar de mening van de regering mogen de Nederlandse
autoriteiten er in beginsel van uitgaan dat het Strafhof bevoegd is wanneer
het de overlevering vraagt. De «Kompetenz-Kompetenz» is in zoverre
onomstreden, zij het dat zij niet met zich meebrengt dat de Nederlandse autoriteiten
op grond van een verzoek van het Strafhof automatisch gehouden zouden zijn
tot een handeling waartoe het Statuut hen niet verplicht, zoals de overlevering
voor een delict dat niet tot de bevoegdheid van het Strafhof behoort. In dit
verband moet ook onder ogen worden gezien dat Nederland, naast zijn verantwoordelijkheid
als gastland, ook een eigen verantwoordelijkheid blijft behouden onder bijvoorbeeld
het EVRM; de regering wees daarop al eerder. Deze restverantwoordelijkheid
brengt met zich mee dat de Minister van Justitie in een dergelijke, hoogst
onwaarschijnlijke situatie de mogelijkheid moet hebben om het verzoek tot
overlevering om deze redenen niet in te willigen.Artikel 12De leden van deze fractie vragen voorts, welke procedure door de minister
zal worden gevolgd wanneer een derde staat aan het Strafhof de doorlevering
vraagt voor vervolging wegens andere feiten dan die waarvoor Nederland hem
aan het Strafhof heeft overgeleverd. De hierbij door de minister te volgen
procedure zal in beginsel dezelfde zijn als die, die in het «gewone»
uitleveringsrecht wordt gevolgd ten aanzien van het specialiteitsbeginsel.
Zoals echter moge blijken uit artikel 108 van het Statuut en Regels 214 tot
en met 216 speelt het Strafhof daarin een belangrijke rol, in die zin dat
het met een dergelijke doorbreking van de specialiteit moet instemmen.Artikel 13, tweede lidDe leden van de GroenLinks-fractie vragen, of het niet de voorkeur verdient,
de bevoegdheid tot voorlopige aanhouding primair bij de officier van justitie
neer te leggen, zoals dat thans ook in het Wetboek van Strafvordering voor
de reguliere aanhouding is geregeld, en pas wanneer diens optreden niet kan
worden afgewacht, de hulpofficier die bevoegdheid te geven. De regering laat
naar aanleiding hiervan weten, te willen vasthouden aan de in het wetsvoorstel
opgenomen regeling, gelet op de in de memorie genoemde praktische overwegingen
en de analogie met de Uitleveringswet terzake.Artikel 13, derde lidNaar aanleiding van de vraag van deze leden of in dit artikellid de bevoegdheid
is geregeld tot het eigenlijke aanhouden zelf – ten opzichte van het
bevelen daarvan in het tweede lid – merkt de regering op dat ook de
bevelen uit het tweede lid uiteraard tot een feitelijke aanhouding dienen
te leiden. Het gaat hier evenwel om twee gescheiden bevoegdheden: op grond
van het tweede lid kunnen officier en hulpofficier aan een ander een bevel
geven, terwijl op basis van het derde lid een opsporingsambtenaar zijn eigen,
rechtstreeks aan de wet ontleende bevoegdheid kan uitvoeren. Artikel 14Op de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks of uit de redactie
van dit artikel, dat is ontleend aan artikel 14, derde lid, Uitleveringswet,
moet worden begrepen dat hiermee wordt geregeld dat de officier van justitie
na de voorgeleiding, geregeld in artikel 13 vierde lid, de voorlopig aangehouden
persoon in verzekering kan stellen voor de periode van maximaal drie dagen,
kan bevestigend worden geantwoord.Naar aanleiding van de vraag van deze leden of de Nederlandse wetgeving,
onder andere het Wetboek van Strafvordering, van toepassing is op de gang
van zaken rondom de inverzekeringstelling, merkt de regering het volgende
op. In artikel 43 van de wet worden de artikelen 52 tot en met 55 en 57 van
de Uitleveringswet van overeenkomstige toepassing verklaard. In deze van toepassing
verklaarde bepalingen van de Uitleveringswet wordt onder meer bepaald –
kort gezegd – dat voor de procedure van inverzekeringstelling, bewaring,
gevangenneming en gevangenhouding de relevante bepalingen van het Wetboek
van Strafvordering van overeenkomstige toepassing zijn en dat de betrokken
personen op overeenkomstige wijze moeten worden behandeld als verdachten (zie
in het bijzonder artikel 54 Uitleveringswet). De uitleveringsdetentie moet
voorts worden aangemerkt als een vrijheidsbenemende maatregel in de zin van
de Penitentiaire beginselenwet (zie artikel 1 onder t van deze wet), zodat
ook deze wet en haar uitvoeringsregelingen op de normale wijze van toepassing
zijn.Naar aanleiding van de vraag van deze leden of een bevel inverzekeringstelling
dient te worden uitgereikt conform het bepaalde in artikel 59 Strafvordering,
moet het antwoord luiden dat weliswaar artikel 59, vierde lid, Sv niet van
overeenkomstige toepassing is verklaard, maar dat een gelijkluidende bepaling
is neergelegd in het wèl van toepassing verklaarde artikel 52, laatste
volzin, Uitleveringswet.De leden van de fractie van GroenLinks vragen voorts welke maatregelen
kunnen worden genomen in het kader van aanhouding en inverzekeringstelling,
bijvoorbeeld waar het gaat om de veiligheidsfouillering en het gebruik van
transportboeien. Zoals hiervoor is aangegeven, moet de gedetineerde behandeld
worden als was hij gedetineerd op grond van het Wetboek van Strafvordering.
Ten aanzien van hem kunnen dan ook dezelfde maatregelen worden toegepast die
gebruikt kunnen worden bij gedetineerden in een Nederlandse strafzaak.Deze leden vragen voorts of in dit verband bijvoorbeeld van toepassing
zijn de Ambtsinstructie voor de politie, de koninklijke marechaussee en de
buitengewoon opsporingsambtenaar en een aantal uitvoeringsregelingen betreffende
inverzekeringstelling. Zoals aangegeven zijn op de uitleveringsdetentie en
de in het onderhavige voorstel voorziene vrijheidsbeneming ter fine van overlevering
de normale regels van het Wetboek van Strafvordering en de Penitentiaire beginselenwet
van toepassing. Derhalve zijn ook alle uitvoeringsregelingen (in voorkomend
geval bijvoorbeeld de door de vragenstellers genoemde Ambtsinstructie) van
toepassing die voor de onderscheidende functionarissen gelden om hun taak
te kunnen uitoefenen. De vraag van deze leden of de Nederlandse wetgeving
van toepassing is op de gang van zaken rondom de inbewaringstelling door de
rechter-commissaris, is met het voorgaande reeds beantwoord.Op de vraag van de leden van GroenLinks of en op welke gronden de rechter-commissaris
de vordering tot bewaring kan afwijzen, merkt de regering op dat hij daartoe
inderdaad bevoegd is, maar gelet op de formulering van artikel 59, tweede
lid, van het Statuut, is de enige daarvoor in aanmerking komende grond de
(evidente) persoonsverwisseling. Wat betreft de rol die in de verschillende
stadia van de vrijheidsbeneming is toegekend aan de rechter-commissaris, is
de systematiek van de Uitleveringswet gevolgd, terwijl wat betreft het ontbreken
van een termijn voor de bewaring is aangesloten bij de Uitvoeringswet
Joegoslaviëtribunaal. De bewaring duurt tot aan het moment dat de rechtbank
tijdens het onderzoek ter terechtzitting over de gevangenhouding beslist (artikel
26, tweede lid, van het voorstel).Artikel 16, eerste lidOp de suggestie van de leden van de VVD-fractie, om de tekst van dit artikellid
meer in overeenstemming te brengen met artikel 59, vierde lid, van het Statuut,
door daarin expliciet op te nemen dat de rechter-commissaris, alvorens te
besluiten tot beëindiging of schorsing van de vrijheidsbeneming, ook
de ernst van de betrokken misdrijven mee moet wegen, wil de regering als volgt
reageren. Doordat een beslissing tot invrijheidstelling niet kan worden genomen
zonder dat daarover op grond van artikel 16, tweede lid, van het wetsvoorstel
en 59, vijfde lid, van het Statuut, het Strafhof zelf is geconsulteerd, is
voldoende gewaarborgd dat de ernst van de misdrijven bij de beslissing wordt
meegewogen. Bovendien ligt het voor de hand, gezien de rol van de rechter-comissaris
in de detentieprocedure, dat de rechter-commissaris rekening houdt met de
ernst van de strafbare feiten waarvan de opgeëiste persoon wordt verdacht.Op de vraag van de fractie van de VVD, of de voorwaarden te stellen bij
een voorwaardelijke invrijheidstelling inderdaad slechts mogen strekken ter
voorkoming van vlucht merkt de regering op, dat deze bepaling is ontleend
aan artikel 56, eerste lid, Uitleveringswet. Bij nader inzien meent de regering
echter dat artikel 59 Statuut (in het bijzonder het vierde en vijfde lid) –
zoals de vragenstellers terecht aangeven – ruimte laat om aan de schorsing
van de overleveringsdetentie ook andere voorwaarden te verbinden dan voorwaarden
ter voorkoming van vlucht. Gedacht zou kunnen worden aan voorwaarden die in
het belang zijn van de eigen veiligheid van de opgeëiste persoon. Bij
nota van wijziging zal het wetsvoorstel dan ook worden aangepast zodanig dat
ook andere voorwaarden kunnen worden gesteld.Artikel 18, eerste lidDe leden van de VVD-fractie vragen de regering aan te geven of het vanuit
praktische redenen bezien wenselijk zou zijn als een ambtgenoot van de officier
van justitie die het verzoek tot overlevering heeft ontvangen ook de aanhouding
van de opgeëiste persoon kan bevelen. Dit is in de praktijk niet nodig
omdat het bevel tot aanhouding dat de officier van justitie afgeeft die het
verzoek tot overlevering heeft ontvangen, op grond van artikel 18 in het hele
land ten uitvoer kan worden gelegd. Bovendien dient «de officier van
justitie» hier gelezen te worden als een ambt en niet als een persoon.
Dit betekent dat, indien officier van justitie A van het arrondissementsparket
te 's-Gravenhage het verzoek tot overlevering heeft ontvangen, zijn collega,
officier van justitie B, van hetzelfde parket de aanhouding van betrokkene
kan bevelen.Artikel 18, tweede lidOp de vragen van de fractie van GroenLinks bij de redactie van artikel
18, tweede lid, merkt de regering op dat ervoor is gekozen hier zoveel mogelijk
aan te sluiten bij de systematiek van de Uitleveringswet en de Uitvoeringswet
Joegoslaviëtribunaal. Inderdaad regelt deze bepaling de bevoegdheid tot
inverzekeringstelling door de officier van justitie. In de door deze leden
bedoelde rechterlijke voortgangstoets is in die zin wel voorzien, dat de opgeëiste
persoon of diens raadsman steeds op de voet van artikel 20 van het voorstel
aan de RC kan verzoeken om de vrijheidsbeneming te onderbreken of te schorsen.Artikel 20, eerste lidOp de vraag van de leden van de VVD-fractie of de in artikel 20, eerste
lid, (hetzelfde geldt voor de artikelen 16, eerste lid, en 26, derde lid)
genoemde mogelijkheid tot beëindiging van de vrijheidsbeneming in overeenstemming
is met artikel 59 Statuut, dat spreekt van «interim release»/«voorlopige
invrijheidsstelling», antwoordt de regering bevestigend. Artikel 59,
vierde lid, van het Statuut schrijft de nationale autoriteiten niet imperatief
voor om aan de invrijheidsstelling voorwaarden te verbinden, maar alleen om
na te gaan of «noodzakelijke waarborgen bestaan om te verzekeren dat
de Staat van bewaring zijn verplichting tot overdracht van die persoon aan
het Hof kan nakomen.» Een onvoorwaardelijke beëindiging –
«onderbreking» is wellicht een betere aanduiding – van de
vrijheidsbeneming is derhalve onder omstandigheden toegelaten, waarbij bedacht
moet worden dat zo'n beslissing slechts na consultatie van het Strafhof kan
worden genomen en voorts dat de beëindiging niet betekent dat een einde
komt aan de overleveringsprocedure.Voor het antwoord op de vragen van deze leden naar de voorwaarden die
mogen worden gesteld en de belangenafweging die daarbij moet worden verricht,
zij verwezen naar het hierboven gestelde met betrekking tot artikel 16.Artikel 23Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks
of voor de behandeling van de zaak ter zitting van de rechtbank niet in een
cautiebepaling dient te worden voorzien, zij opgemerkt dat voor de procedurevoorschriften
met betrekking tot de behandeling door de rechtbank zo veel mogelijk de Uitleveringswet
is gevolgd. Laatstgenoemde wet kent evenmin een verplichting voor de rechter
om de cautie te geven. Dit neemt niet weg dat de opgeëiste persoon in
de uitleveringsprocedure niet tot antwoorden verplicht is (Handboek Strafzaken,
par. 91.4.2 (N. Keijzer)), hetgeen ook in de onderhavige overleveringsprocedure
heeft te gelden.Op de vraag van deze leden of de officier van justitie en de raadsman
van de opgeëiste persoon de mogelijkheid hebben om de opgeëiste
persoon vragen te stellen, kan bevestigend worden beantwoord. Dit volgt uit
de van-overeenkomstige-toepassingverklaring van artikel 286, vierde lid, Sv
(artikel 29, eerste lid, van het voorstel).Artikel 24 en 25De leden van de PvdA-fractie verzoeken de regering om de in artikel 25,
eerste lid, onder b, jo. 24, derde lid, vervatte mogelijkheid dat de overlevering
wordt geweigerd omdat de opgeëiste persoon onverwijld heeft aangetoond
niet schuldig te zijn aan de feiten waarvoor zijn overlevering is gevraagd,
te heroverwegen. Zoals eerder in deze nota, in antwoord op een vraag van de
VVD, aangegeven meent de regering dat er in het stelsel van de samenwerking
met het Strafhof ruimte is en moet zijn voor de onderhavige toets door de
overleveringsrechter. In aanvulling hierop merkt zij nog het volgende op.
De onderhavige weigeringsgrond staat de overleveringsrechter geen beoordeling
van het bewijs (de overtuigende kracht daarvan of de rechtmatigheid van de
wijze van verkrijging) toe, maar slechts de feitelijke vaststelling dat de
betrokkene «het niet gedaan kan hebben». Dit moet bovendien «onverwijld»,
dat wil zeggen zonder een diepgaand onderzoek zoals dat in een strafgeding
plaatsvindt, kunnen worden vastgesteld. Zodra vragen rijzen die niet eenvoudig
en ondubbelzinnig kunnen worden beantwoord, dient de rechtbank zijn onderzoek
te staken en het verweer te verwerpen; dergelijke vragen staan ter beoordeling
van het Strafhof. Voor lange en ingewikkelde overleveringsprocedures vreest
de regering, anders dan de vragenstellers, dan ook niet. Hoewel
het niet erg waarschijnlijk is dat het hier bedoelde onschuldsverweer in zaken
van het Strafhof – die doorgaans zullen worden gekenmerkt door een grote
complexiteit – zal slagen, wilde de regering de mogelijkheid niet bij
voorbaat uitsluiten.Artikel 24, eerste lidDe leden van de VVD-fractie vragen of de rechter bij zijn onderzoek op
de voet van artikel 24, eerste lid, ook moet betrekken de al dan niet aanwezige
mogelijkheid om de opgeëiste persoon in Nederland strafrechtelijk te
vervolgen terzake dezelfde feiten waarvoor diens overlevering is verzocht.
Het antwoord luidt ontkennend. Wanneer het Strafhof eenmaal een overleveringsverzoek
heeft gedaan, bestaat in beginsel een plicht voor Nederland om daaraan te
voldoen, behoudens de in het voorstel voorziene weigeringsgronden. In de overleveringsprocedure
staat dan ook slechts de vraag centraal of deze plicht ook in het voorliggende
geval geldt. Los hiervan staat dat uit het – door de vragenstellers
terecht aangehaalde – complementariteitsbeginsel volgt dat het Strafhof
een zaak slechts aan zich mag trekken als geen staat bereid en bij machte
is om zelf de strafvervolging te volvoeren. Mocht Nederland (in casu het openbaar
ministerie) voornemens zijn om wegens het betrokken misdrijf zelf een vervolging
in te stellen, dan dient het dit voornemen tijdig aan het Strafhof kenbaar
te maken, zodat dit kan afzien van het doen van een overleveringsverzoek aan
Nederland. Mocht zo'n verzoek reeds zijn gedaan, dan dient Nederland in de
daarvoor in het Statuut voorziene separate procedure de ontvankelijkheid van
de zaak voor het Strafhof te betwisten (artikel 19, tweede lid, onder b, Statuut).Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks
hoe het voorschrift van artikel 24, eerste lid, dat de rechtbank de ontvankelijkheid
van het verzoek tot overlevering en de mogelijkheid van inwilliging daarvan
onderzoekt, zich verhoudt tot artikel 25, derde lid, (de vragenstellers bedoelen
kennelijk artikel 27, derde lid), zij het volgende
opgemerkt. De rechtbank kan inderdaad niet de «niet-inwilligbaarheid»
van een verzoek uitspreken. Zij kan slechts de ontoelaatbaarheid uitspreken
in de in artikel 27, tweede lid, jo. 25, eerste lid, bedoelde gevallen. In
geval van een toelaatbaarverklaring kan zij voorts een (niet bindend) advies
aan de Minister van Justitie geven omtrent het aan het verzoek te geven gevolg
(artikel 28, derde lid); dit betreft onder andere de vraag naar de inwilliging.
Wat het onderzoek naar de ontvankelijkheid van het verzoek betreft, is weliswaar –
conform het stelsel van de Uitleveringswet – niet met zoveel woorden
de uitspraak van niet-ontvankelijkheid geregeld, maar geldt volgens vaste
rechtspraak van de Hoge Raad wel dat ingeval de grondslag aan het overleveringsverzoek
is komen te ontvallen – bijvoorbeeld door het overlijden van de opgeëiste
persoon of de intrekking van het verzoek -, de officier in zijn vordering
niet-ontvankelijk moet worden verklaard (zie laatstelijk HR 13 maart 2001,
NJ 311).Artikel 24, derde lidVoor de vragen van de leden van de VVD-fractie naar de toetsing door de
overleveringsrechter van het verweer van de opgeëiste persoon dat hij
onverwijld kan aantonen niet schuldig te zijn, zij verwezen naar het antwoord
hiervoor op een vraag van de PvdA-fractie. In aanvulling hierop merkt de regering
nog op dat deze toetsing naar haar oordeel geen inbreuk betekent op het uitgangspunt
dat de Kompetenz-Kompetenz bij het Strafhof ligt. Van de rechtbank wordt niet
gevraagd een oordeel te geven over de bevoegdheid van het Strafhof of over
de grondslag voor de vervolging (is er wel voldoende bewijs?),
maar slechts na te gaan of het overleveringsverzoek niet op een kennelijke
misslag berust.De regering is het geheel met deze leden eens dat het Strafhof niet lichtvaardig
zal overgaan tot een verzoek tot overlevering en dat het steeds zal nagaan
of daarvoor voldoende feitelijke grondslag («reasonable grounds»
in de zin van artikel 58, eerste lid, onder a, Statuut) bestaat. Om deze reden
is het niet erg waarschijnlijk dat het Strafhof zich in een bepaald geval
zozeer zal vergissen dat de Nederlandse rechter reeds op het eerste gezicht
de onschuld van de opgeëiste persoon kan vaststellen. Niettemin valt
een dergelijke situatie niet geheel uit te sluiten, waarbij gedacht zou kunnen
worden aan een persoonsverwisseling die vanaf het begin van het onderzoek
onopgemerkt is gebleven en pas bij de Nederlandse rechter aan het licht komt.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks
hoe de betrokkene kan aantonen niet schuldig te zijn, zij opgemerkt dat hem
hiervoor de normale verweermiddelen ter beschikking staan, zoals het horen
van getuigen en het overleggen van schriftelijke bescheiden. Deze mogen echter
niet uitmonden in een diepgaand onderzoek naar de schuld of onschuld van betrokkene.
Het is aan de rechter om te bepalen welke verweermiddelen hij toelaat in de
procedure.Deze leden verwijzen voorts naar de beschouwingen van de regering op de
pagina's 7 en 9 van de memorie van de toelichting over de – beperkte –
toetsingsruimte voor de overleveringsrechter. Uit het voorgaande moge duidelijk
zijn dat de regering van oordeel is dat de beoordeling of zich het geval van
artikel 25, eerste lid, onder b, voordoet, niet de grenzen van die toetsingsruimte
te buiten gaat.Artikelen 30 en 31De leden van de PvdA-fractie vragen waarop de verwachting is gebaseerd
dat in geval van een concurrerend uitleveringsverzoek van een staat die de
rechtsmacht van het Strafhof categorisch weigert te erkennen, toepassing van
de criteria van artikel 90 Statuut steeds zal leiden tot overlevering aan
het Hof. De regering moet bij nader inzien erkennen dat deze opmerking in
de toelichting wat te stellig is geformuleerd. Op de «behandeling»
van concurrerende verzoeken en de toepassing van de criteria van artikel 90
is hiervoor in deze nota uitvoerig ingegaan. Per geval zal moeten worden nagegaan
welk verzoek prioriteit heeft.Artikel 30, derde lidNaar aanleiding van de vragen van de leden van de VVD-fractie betreffende
de mogelijkheid voor de rechtbank om een ontoelaatbaarverklaring te baseren
op het feit dat in Nederland ter zake van dezelfde feiten strafvervolging
gaande is, merkt de regering nogmaals op (zie hiervoor onder artikel 24, eerste
lid) dat die mogelijkheid niet bestaat. Deze leden hebben gelijk dat de vraag
of tegen de betrokken persoon wegens hetzelfde feit in Nederland een strafvervolging
is ingesteld of zou moeten worden ingesteld, in een zo vroeg mogelijk stadium
in de procedure moet worden betrokken. Wanneer echter het Strafhof eenmaal
een overleveringsverzoek aan Nederland heeft gedaan, staat Nederland nog slechts
de separate procedure tot betwisting van de ontvankelijkheid van de zaak voor
het Strafhof open (artikel 19 Statuut). Deze kan eventueel tot intrekking
van het overleveringsverzoek door het Strafhof leiden.Artikel 35Indien de Minister van Justitie op de voet van artikel 35 de beslissing
over de daadwerkelijke overlevering wil aanhouden hangende een strafvervolging
tegen de betrokken persoon of de tenuitvoerlegging van een strafvonnis
in Nederland, zal hij inderdaad eerst daaromtrent het Strafhof moeten consulteren.
Dit in antwoord op een vraag van de VVD-fractie.Artikel 37Naar aanleiding van de vraag van de leden van GroenLinks hoe de exclusieve
beslisbevoegdheid van de officier van justitie in het kader van de verkorte
procedure zich verhoudt met artikel 3, zij opgemerkt dat laatstgenoemd artikel
weliswaar bepaalt dat alle verzoeken van het Strafhof door de Minister van
Justitie in behandeling worden genomen, maar niet ertoe strekt dat de inhoudelijke
beslissing op zo'n verzoek steeds door de Minister wordt genomen.Deze leden merken terecht op dat ook in het geval dat de opgeëiste
persoon instemt met zijn overlevering, er nog steeds redenen kunnen zijn voor
de Minister van Justitie om, gegeven zijn beperkte beleidsmarge in deze (memorie
van toelichting p. 28), een verzoek niet in te willigen. Bij nader inzien
lijkt de imperatieve formulering van artikel 37, eerste lid, dan ook niet
juist en stelt de regering voor om, conform artikel 42, eerste lid, Uitleveringswet,
de beslissing van de officier van justitie over de toepassing van de verkorte
procedure discretionair te maken. Dit betekent dat hij kan besluiten om niettegenstaande
de instemming van de opgeëiste persoon met de overlevering toch de reguliere
overleveringsprocedure te volgen, waarna de Minister van Justitie over de
overlevering besluit. Bij nota van wijziging zal het wetsvoorstel dienovereenkomstig
worden aangepast.Artikel 37, tweede lidDe leden van de VVD-fractie vragen waarom, indien zich de in artikel 37,
tweede lid, genoemde omstandigheden voordoen, de officier van justitie op
de voet van artikel 21 een vordering bij de rechtbank moet doen en dus niet
de verkorte procedure kan worden gevolgd. Zij geven de regering in overweging
om het OM in staat te stellen om, als het gaat om een vervolging terzake andere
feiten, die vervolging te staken, zodat de betrokkene spoedig kan worden overgeleverd.
De in artikel 37, tweede lid, genoemde omstandigheden – te weten: tegen
de opgeëiste persoon is een vervolging in Nederland gaande; en een tegen
hem door de Nederlandse rechter gewezen strafvonnis is nog geheel of ten dele
voor tenuitvoerlegging vatbaar – zijn dezelfde omstandigheden die voor
de Minister reden kunnen zijn om op de voet van artikel 35, eerste lid, de
beslissing omtrent de overlevering aan te houden. Achtergrond van deze regeling
is dat in deze gevallen een algemeen, strafvorderlijk belang in het geding
is, dat zich mogelijk op juridische en praktische gronden verzet tegen een
onmiddellijke overlevering van de betrokkene aan het Strafhof, ook al stemt
de betrokkene met zijn overlevering in. De regering geeft er de voorkeur aan
om in zo'n geval de normale overleveringsprocedure te volgen, afgesloten met
een beslissing van de Minister.Artikel 45, tweede lidAnders dan kennelijk de leden van de VVD-fractie is de regering van mening
dat artikel 45, tweede lid, een nuttige functie vervult. Het maakt duidelijk
dat de Nederlandse autoriteiten elke andere vorm van rechtshulp zullen verlenen
dan geregeld in artikel 93 van het Statuut en hoofdstuk 3 van de wet, tenzij
die verlening strijdt met de wet. Als zodanig is het een belangrijke instructienorm
voor de autoriteiten belast met de uitvoering van de wet. Dat artikel 45,
tweede lid, in feite een herhaling is van artikel 93, eerste lid, onder l,
Statuut, acht de regering daarbij niet bezwaarlijk, nog daargelaten de vraag
of laatstgenoemde bepaling zich leent voor rechtstreekse toepassing in de
Nederlandse rechtsorde.Artikel 56, derde lidDe leden van de VVD-fractie verzoeken de regering nader aan te geven waaruit
volgt dat het Strafhof een door hem opgelegde gevangenisstraf terzake een
misdrijf als bedoeld in artikel 70 van het Statuut niet kan heroverwegen.
De uitoefening van rechtsmacht door het Strafhof, inclusief de strafoplegging,
ter zake van een misdrijf tegen de rechtspleging geschiedt volgens artikel
70, tweede en derde lid, Statuut overeenkomstig het Reglement van proces-
en bewijsvoering. Dit Reglement sluit in Regel 163, paragraaf 3, de mogelijkheid
van heroverweging van de straf op de voet van artikel 110 van het Statuut
uitdrukkelijk uit.Artikel 60De leden van de VVD-fractie stellen een aantal vragen met betrekking tot
de toepassing van artikel 60, betreffende de voorlopige aanhouding van een
persoon met het oog op de tenuitvoerlegging in Nederland van een hem door
het Strafhof opgelegde gevangenisstraf. Deze bepaling ziet op de situatie
dat iemand zich in Nederland op vrije voeten bevindt, waarbij in het bijzonder
moet worden gedacht aan het geval dat hij is ontvlucht uit de voorlopige hechtenis
bij het Strafhof en aan het geval dat hij onder voorwaarden voorlopig in vrijheid
is gesteld. Het artikel eist «gegronde redenen voor de verwachting dat
deze straf in Nederland ten uitvoer zal worden gelegd.» Hiervan zal
sprake zijn wanneer het Strafhof Nederland heeft benaderd met een verzoek
om tenuitvoerlegging op de voet van artikel 103 Statuut. Zoals hiervoor ook
aangegeven streeft de regering ernaar om over de rol van Nederland als «vangnet»
voor het geval dat geen andere staat bereid is tot tenuitvoerlegging, nadere
afspraken te maken in de zetelovereenkomst, mede om te voorkomen dat het gastland
hiermee onevenredig wordt belast.Artikel 62 en 63Naar aanleiding van de vraag van de leden van de PvdA-fractie wat wordt
bedoeld met «gegronde redenen voor de verwachting dat ten aanzien van
de voorwerpen een verzoek om tenuitvoerlegging van een verbeurdverklaring
zal worden gedaan dan wel een bevel daartoe in Nederland ten uitvoer zal worden
gelegd» als bedoeld in artikel 62, tweede lid, onder b, respectievelijk
artikel 63, tweede lid, onder b, zij het volgende opgemerkt. Deze clausulering
is ontleend aan artikel 13a, vierde lid, en 13b, tweede lid, van de Wet overdracht
tenuitvoerlegging strafvonnissen en vormt de uitdrukking van het feit dat
Nederland alleen tot conservatoir beslag van voorwerpen zal overgaan indien
ze in Nederland kunnen blijven en door Nederland zelf kunnen worden geëxecuteerd
ter uitvoering van een verbeurdverklaring door het Strafhof. Het is dus niet
mogelijk om hier te lande op verzoek van het Strafhof voorwerpen in beslag
te nemen teneinde ze aan het Strafhof over te dragen opdat het Strafhof ze
zelf – ter uitvoering van een verbeurdverklaring – kan executeren.
Het lijkt immers het meest praktisch om de executie van voorwerpen aan staten
over te laten. Hierbij dient bedacht te worden dat de opbrengsten van executie
wel ten bate van het Strafhof komen (artikel 84 van het voorstel).Deze leden vragen verder of in artikel 62, eerste lid, onder b, nu een
afwijking wordt geregeld van de in artikel 94a, tweede lid, Sv aan het beslag
met het oog op een ontnemingsmaatregel gestelde eis dat het moet gaan om een
misdrijf waarvoor naar Nederlands recht een geldboete van de vijfde categorie
kan worden opgelegd. Het omgekeerde is echter het geval: op grond van artikel
62, tweede lid, onder a, – inhoudend de eis dat inbeslagneming naar
Nederlands recht is toegestaan – kan alleen in geval van een dergelijk
misdrijf tot conservatoir beslag op de voet van artikel 62 worden overgedaan.
Overigens zal bij de misdrijven waarom het hier gaat, naar Nederlands
recht waarschijnlijk steeds aan deze eis zijn voldaan.Artikelen 67 en 68De leden van de PvdA-fractie stellen enkele vragen bij het in artikel
67, tweede lid, eerste volzin, neergelegde criterium dat tot tenuitvoerlegging
van een gevangenisstraf op de voet van dat artikel slechts kan worden overgegaan
indien die tenuitvoerlegging «in redelijkheid in Nederland kan plaatsvinden»
en bij de in de toelichting daarbij gegeven voorbeelden. Vooropgesteld dient
te worden dat dit toetsingscriterium alleen betrekking heeft op de zogenoemde
«vrijwillige» tenuitvoerlegging op grond van artikel 103, eerste
lid, Statuut. In dit geval bestaat er volledige vrijheid voor de aangezochte
staat om de aanwijzing door het Strafhof al dan niet te accepteren. De redelijkheidstoetsing
vindt dus níet plaats – zo deze leden dit mochten menen –
bij de tenuitvoerlegging door Nederland in zijn rol van «vangnet»,
hetgeen is geregeld in artikel 68 van het voorstel; in dit geval is Nederland
verplicht de tenuitvoerlegging van de opgelegde straf te accepteren en wel
voor de volledige duur van de straf. De regering acht het daarentegen redelijk
om zich in het andere geval – de vrijwillige tenuitvoerlegging –
beslissingsvrijheid voor te behouden, daargelaten overigens dat de regering
nog niet heeft besloten of Nederland zich, naast zijn gastlandtaak, bereid
zal verklaren tot tenuitvoerlegging op de voet van artikel 103, eerste lid,
Statuut.In de toelichting zijn enkele voorbeelden genoemd van gevallen waarin
een weigering van de vrijwillige tenuitvoerlegging denkbaar zou zijn. Omdat,
zoals deze leden terecht opmerken, het gevaar van voorbeelden is dat ze een
eigen leven gaan leiden, lijkt het de regering niet verstandig deze voorbeelden
hier nader uit te werken. Zij wil wel benadrukken dat de redelijkheidstoetsing
een toetsing van geval tot geval is en voorts dat het om uitzonderingsgevallen
gaat. Zoals ook al in de memorie van toelichting is aangegeven brengt een
loyale opstelling ten opzichte van het Strafhof mee dat een verzoek om (vrijwillige)
tenuitvoerlegging zeer welwillend zal worden beoordeeld.Artikel 69De leden van de PvdA-fractie vragen of in het kader van de Vergadering
van Staten die Partij zijn afspraken zijn te maken over de tenuitvoerlegging
van straffen en in het bijzonder de mogelijkheid om al dan niet nationale
V.I.-regelingen toe te passen. De regering sluit niet uit dat dit mogelijk
is, maar de noodzaak en wenselijkheid hiervan zal toch afhangen van de praktijk
van de uitvoering van het Statuut op dit punt. Deze praktijk moet worden afgewacht.Artikel 69, eerste lidDe leden van GroenLinks-fractie vragen of deze bepaling, waarin is neergelegd
dat de tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen in Nederland wordt bestreken
door de normale regels, zich niet ook zou dienen uit te strekken tot hen die
in het kader van de overleveringsprocedure in voorlopige hechtenis zitten.
Zoals hiervoor bij de artikelen 14 en 15 aangegeven, wordt de overleveringsdetentie
geregeerd door dezelfde regels als de voorlopige hechtenis van verdachten
krachtens het Wetboek van Strafvordering.Artikel 83De leden van de PvdA-fractie betwijfelen of het verstandig is om in het
zevende lid van artikel 83 – welk artikel de tenuitvoerlegging van eenbevel van het Strafhof tot het doen van een herstelbetaling in de
vorm van een schadevergoeding betreft – de rechtbank de bevoegdheid
te geven de beslissing van het Strafhof te toetsen aan de Nederlandse openbare
orde. Gelet op het feit dat deze sanctiebevoegdheid in het Statuut uiterst
summier is geregeld en ruimte laat, meent de regering dat er ruimte is voor
een openbare-ordetoets door de nationale rechter die verlof moet geven voor
de tenuitvoerlegging in Nederland, wenselijk is. Hierbij zij aangetekend dat
de toets naar verwachting slechts in uitzonderlijke gevallen tot de conclusie
zal leiden dat de beslissing van het Strafhof niet ongewijzigd binnen de Nederlandse
rechtsorde kan worden erkend.Artikel 85 en 86De leden van de PvdA-fractie vragen of er een oplossing is voor het geval
dat na vrijspraak van een door het Strafhof berechte persoon of na executie
van zijn straf in Nederland, geen enkel land bereid is de betrokkene tot zijn
grondgebied toe te laten. De door deze leden genoemde gevallen moeten worden
onderscheiden. Wat de vrijlating van een persoon betreft zonder veroordeling,
geldt Regel 185 van het Reglement van Proces- en Bewijsvoering. Deze regel
stelt in paragraaf 1 dat in zo'n geval «the Court shall, as soon
as possible, make such arrangements as it considers appropriate for the transfer
of the person» naar een staat die verplicht is hem op te nemen (dit
is in ieder geval de staat van herkomst), een andere staat die hem wil opnemen
of naar een staat die zijn uitlevering aan het Strafhof heeft gevraagd. Verder
stelt deze regel uitdrukkelijk dat in zo'n geval «the host State shall
facilitate the transfer». Dit betekent dat in deze gevallen het Strafhof
verantwoordelijk is voor de betrokken persoon, die dus wordt geacht in de
rechtsmacht van het Strafhof te verkeren, terwijl het gastland slechts faciliterend
is.In het geval waarin een persoon (met een nationaliteit anders dan de Nederlandse)
door het Strafhof is gestraft en de tenuitvoerlegging van de gevangenisstraf
geschiedt niet in een ander land maar in Nederland, gelden de normale regels
voor hier te lande gedetineerde vreemdelingen. Dit betekent dat betrokkene
op grond van de Vreemdelingenwet ongewenst zal worden verklaard en dat na
ommekomst van de straf een procedure tot uitzetting zal volgen.De Minister van Justitie,A. H. Korthals 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28098-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl