Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30091, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

09-05-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

30091 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Overleg met de meest belanghebbende betrokken partijen3. Vestigings- en investeringsklimaat3.1. AlgemeenAd a Algemene fiscale maatregelen.Ad b De Wet op de stads- en dorpsvernieuwing.Ad c Investeringssubsidies MKB.Ad d Differentiatie onroerende-zaakbelasting (OZB).3.2. Onroerende-zaakbelastingenBeschrijving van de maatregelReikwijdteDoelVoordeel voor de ondernemerAdministratieve lastenVerwachte effecten voor de wijkVerwachte effecten voor de gemeenteBudgettaire effectenRechtsbeschermingVerwachte effecten voor aangrenzende wijken en gemeentenCriteria voor het aanwijzen van gebieden voor de OZB-maatregelFiscale subsidieStaatssteun4 Toegang tot de woningmarkt4.1 Doel van de voorstellen4.2. Inhoud van hoofdstuk 4 van het wetsvoorstelAan te wijzen gebiedenWerkingsduurInkomenSociaal-economische kenmerkenRechtsbescherming4.3 Verenigbaarheid met verdragen, Grondwet en Algemene
wet gelijke behandelingGerechtvaardigd doelGeschiktSubsidiariteitProportionaliteit4.4 Relatie met Huisvestingswet5. Wijziging van de Woningwet5.1 Doel van het voorstel5.2. Inhoud van het wetsvoorstelRelatie met de ontneming van eigendom6. BestuurslastenARTIKELSGEWIJSHoofdstuk 2 Onroerende-zaakbelastingen en belastingen
ter zake van niet-onroerende-bedrijfsruimtenArtikel 2Artikel 3Artikel 4Hoofdstuk 3 Toegang tot de woningmarktArtikel 5Eerste lidTweede lidArtikel 6Eerste lidTweede lidDerde lidArtikel 7Eerste lidTweede lidArtikel 8Eerste lidTweede lidDerde lidArtikel 9Eerste lidTweede lidArtikel 10Eerste lidTweede lidHoofdstuk 4 Wijziging van enkele wettenArtikel 11Ad artikel 77, eerste lid, onderdeel 8°, van de onteigeningswetArtikel 12Onderdeel AOnderdeel BArtikelen 14 en 15Hoofdstuk 5 SlotbepalingenArtikel 16Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30091Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 97 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 091Regels die een geconcentreerde aanpak van grootstedelijke problemen
mogelijk maken (Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING1. InleidingDe regering werkt samen met de grote steden voortvarend aan de krachtige
stad. Daarom staat de regering welwillend tegenover pleidooien van de grote
steden om hun bevoegdheden en mogelijkheden te verruimen, als deze ontoereikend
zijn om grootstedelijke problemen op lokaal niveau aan te pakken. Gemeenten
zijn beter in staat problemen op lokaal niveau te signaleren en aan te pakken.
In reactie op het Actieprogramma 2004 «Rotterdam zet door» heeft
de regering in zijn brief van 23 april 2004 (Kamerstukken II 2003/04,
21 062, nr. 117) aangegeven dat de analyse van de gemeente Rotterdam,
namelijk dat deze kampt met zwaarwegende problemen op het sociale, fysieke
en economische vlak, wordt gedeeld. Om deze grootstedelijke problematiek in
brede zin aan te pakken heeft de regering, zoals aangekondigd in het Hoofdlijnenakkoord,
in het voorjaar van 2004 via bovenbedoelde brief zijn beleidsvoornemens op
het terrein van het Grotestedenbeleid kenbaar gemaakt.In korte tijd werden daarmee maatregelen voorgesteld waarmee de gemeente
Rotterdam aan de slag kan gaan. Dit voorstel van wet bundelt enkele voorstellen
die wetgeving vereisen. De wet beoogt meer in het bijzonder de versterking
van het vestigings- en investeringsklimaat voor ondernemingen en de aanpak
van de in Rotterdam en andere grote steden ervaren woonproblematiek.De geconstateerde problemen in bepaalde wijken in Rotterdam zijn van grote
omvang. De grens van het absorptievermogen is bereikt als het gaat om de opvang
en begeleiding van sociaal-economische kansarmen. Er is een concentratie in
achterstandswijken van kansarmen. Bovendien is er een grote mate van onvrede
onder de bevolking over onaangepast gedrag, overlast en criminaliteit.Er is een grote noodzaak om de economische situatie sterk te verbeteren
in bepaalde wijken, vanwege een hoog percentage langdurig werklozen en een
hoge graad van armoede en sociale uitsluiting. Daarbij is de regering van
mening dat een aantal van de door Rotterdam gesignaleerde problemen zich ook
voordoet in de andere grote steden. Met het oog op versterking van het vestigings-
en investeringsklimaat voor ondernemingen wordt allereerst voorgesteld
de gemeenten de mogelijkheid te geven om tijdelijk in specifieke wijken ten
aanzien van de onroerende-zaakbelastingen ter zake van kleinschalige bedrijven
(niet-woningen met een maximale WOZ-waarde van € 500 000) de
aanslag te verminderen, tot maximaal 100%. In samenhang met andere maatregelen
hoopt de regering op die manier bij te dragen aan verbetering van het ondernemingsklimaat
en de bedrijvigheid. Deze maatregelen moeten er toe bijdragen dat ondernemers
zich vestigen in die wijken, bestaande bedrijven er kunnen uitbreiden en dat
wordt voorkomen dat bestaande bedrijven sluiten of uit die wijken wegtrekken.De gemeente Rotterdam heeft daarnaast aangegeven dat «het absorptievermogen
van bepaalde wijken wordt overschreden door een blijvende instroom van kansarmen
en het vertrek van kansrijken die het zich kunnen veroorloven elders te gaan
wonen.» Samen met overlast, illegaliteit en de criminaliteit wordt deze
voortdurende instroom in het Actieprogramma als kern van de Rotterdamse problematiek
beschouwd. In dit verband wordt gesproken van een «buitenmaatsheid van
de Rotterdamse problemen», in welke constatering de gemeente zich gesteund
weet door onder meer de visitatiecommissie Grotestedenbeleid (2001).De gemeente heeft besloten een aangescherpt vestigingsbeleid te gaan voeren,
gericht op het vasthouden en aantrekken van kansrijke bewoners met een stevige
sociaal-economische positie in wijken waar de leefbaarheid onder druk staat.
Tegelijkertijd is het de wens om de toestroom naar Rotterdam van kansarmen
af te remmen. Concreet is het verzoek aan de regering gedaan om de Huisvestingswet
te wijzigen of een uitzondering daarop mogelijk te maken, zodat aan huishoudens
van buiten de Stadsregio Rotterdam, die zich in Rotterdam willen vestigen
de eis kan worden gesteld dat zij een minimumniveau aan sociaal-economische
draagkracht hebben. Rotterdam suggereert hierbij het stellen van de eis van
inkomen uit (vroegere) arbeid, waarbij het huishoudeninkomen ten minste 120%
van het wettelijke minimumloon bedraagt.In de tweede plaats beoogt het voorliggende wetsvoorstel daarom de gemeentebesturen
de mogelijkheid te bieden om bij woningtoewijzing, in aangewezen gebieden,
inkomenseisen te stellen aan woningzoekenden die minder dan zes jaar ingezetene
zijn van de regio waarin de gemeente is gelegen. Tevens wordt het gemeentebestuur
de mogelijkheid geboden om in die gebieden dezelfde vormen van positieve ballotage
toe te passen als die welke door verhuurders in de sociale sector worden toegepast.
Daartoe omvat het voorstel een aanvulling op de mogelijkheden van de Huisvestingswet.Uit onderzoek in opdracht van de rijksoverheid blijkt dat de twee belangrijkste
overlevingsstrategieën van illegalen in Nederland gericht zijn op het
verkrijgen van werk en het verwerven van onderdak. Recent aanvullend onderzoek
in enkele specifieke wijken van de grote steden naar de huisvestingspositie
van illegalen laat zien dat «illegaliteit» een indirecte relatie
heeft met leefbaarheid en veiligheid in wijken, dat overbewoning en concentraties
van criminele en illegale migranten een significant effect hebben op onveiligheidsgevoelens.
Dergelijke situaties komen met name voor wanneer geprofiteerd wordt van illegalen
door huisjesmelkerij en ongebreidelde doorverhuur van woonruimte. Concrete
nieuwe maatregelen tegen malafide huiseigenaren, als aangekondigd in de recente
Illegalennota en in de reactie van de regering richting de gemeente Rotterdam,
zullen toepasbaar moeten zijn in alle Nederlandse gemeenten. Met dit wetsvoorstel
beoogt de regering ook invulling te geven aan de in juli 2004 aangenomen motie
Dijsselbloem c.s. (Kamerstukken II 2003/04, 29 537, nr. 21). Het voorliggende
wetsvoorstel beoogt daarom ten slotte voor de gemeentebesturen
de mogelijkheden uit te breiden om het beheer van panden over te laten nemen,
nadat sluiting heeft plaatsgevonden. Daartoe wordt voorgesteld door wijziging
van de Woningwet de toepassingsgronden van de Wet Victor uit te breiden.De problematiek die Rotterdam schetst in »Rotterdam zet door»
is, hoewel in verschillende schaalgroottes, ook aanwezig in andere grote Nederlandse
steden. Vanwege deze breed aanwezige grootstedelijke problematiek kiest de
regering voor een generieke aanpak van de problemen en niet voor een lex specialis
voor Rotterdam. De regering is van mening dat de problematiek dusdanig ernstig
is dat alle grote gemeenten toegang moeten hebben tot dit instrumentarium.
Omdat het niet waarschijnlijk is dat de problemen binnen een paar jaar opgelost
zullen zijn, is gekozen voor een wet voor onbepaalde duur. Daarbij is wel
bewust gekozen voor een evaluatiemoment binnen vijf jaar.Zoals hiervoor beschreven bevat dit wetsvoorstel drie verschillende onderdelen.
Deze drie onderdelen zijn zeer verschillend van aard. Uitsluitend doordat
alle drie de onderdelen betrekking hebben op grootstedelijke problematiek
die op korte termijn dient te worden aangepakt zijn zij samengenomen in één
wetsvoorstel. Er is daarom wel consistentie te vinden tussen de verschillende
onderdelen en de daarmee samenhangende wetten maar niet volledig tussen de
genoemde onderdelen zelf.De gemeenten kunnen zich bij het toepassen van de maatregelen in dit wetsvoorstel
in algemene zin richten tot de Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties.
Voor Hoofdstuk 3 en 4 van dit wetsvoorstel is in het bijzonder de Minister
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer aanspreekbaar.2. Overleg met de meest belanghebbende betrokken partijenBij het opstellen van het wetsvoorstel is over de drie onderdelen van
het wetsvoorstel (OZB, Huisvestingswet en Woningwet) steeds nauw overleg gevoerd
met vakspecialisten van de gemeente Rotterdam.Het wetsvoorstel is in 2004 besproken met de VNG en het IPO. Zowel de
VNG als het IPO heeft laten weten, mede namens de decentrale overheden, in
te stemmen met het wetsvoorstel. Het voorstel is daarmee conform de Code Interbestuurlijke
Verhoudingen tot stand gekomen. De regering heeft tijdig gemeenten en provincies
betrokken bij het beleid dat gevolgen voor hen heeft.Er is ook met de G4 (Rotterdam, Amsterdam, Den Haag en Utrecht) overeenstemming
bereikt over de invulling van het wetsvoorstel, tijdens separaat overleg.
Genoemde steden kunnen zich vinden in de beoogde doelstellingen en strekking
van het wetsvoorstel. Ook uit andere (met name grote) gemeenten is belangstelling
voor de in dit wetsvoorstel opgenomen maatregelen. Het voorstel maakt het
ook nadrukkelijk mogelijk om in gemeenten met een vergelijkbare problematiek
de maatregelen toe te passen, indien ze voldoen aan de in het wetsvoorstel
opgenomen criteria. Het toepassingsbereik van het wetsvoorstel is daarmee
groter dan alleen de stad Rotterdam. Het is aan de steden zelf om een lokale
afweging te maken en te bepalen welke maatregelen ze gebruiken. 3. Vestigings- en investeringsklimaat3.1. AlgemeenDe regering wil de problemen die zich in bepaalde wijken voordoen met
betrekking tot het vestigings- en investeringsklimaat aanpakken via een combinatie
van verschillende maatregelen. In landen als Groot-Brittannië en Frankrijk
zijn successen geboekt door het instellen van kansenzones in achterstandswijken.
In Frankrijk is vooruitgang geboekt op economisch en sociaal terrein door
het instellen van kansenzones «Zones Franches Urbaines» in achterstandswijken
in 1997. Deze kansenzones in Frankrijk zijn onderdeel van een breed pakket
van maatregelen om de sociaal-economische situatie en de leefbaarheid in achtergestelde
gebieden te verbeteren. Maatregelen op het gebied van onderwijs en toegang
tot publieke voorzieningen zijn gecombineerd met fiscale maatregelen om bedrijven
te behouden en aan te trekken. De resultaten tot 2004 zijn bemoedigend: het
aantal mensen in het gebied dat werkt in loondienst is drie keer zo hoog en
het aantal bedrijven in de kansenzone is verdubbeld (Bilan des Zones franches
urbaines, Rapport au parlement, december 2002). In Groot-Brittannië is
ook door financiële maatregelen op fiscaal gebied en herstructurering
de mogelijkheid geboden om economische ontwikkeling te stimuleren in achterstandswijken.
Resultaten hiervan zijn nog niet bekend.De regering wil soortgelijke maatregelen treffen. Voor een deel hebben
de bedoelde maatregelen algemene werking, maar voor een ander deel zijn ze
specifiek gericht op achterstandswijken. Het gaat concreet om een pakket van
maatregelen dat het starten of vestigen van een bedrijf in een achterstandswijk
moet vergemakkelijken, ondermeer ten behoeve van het creëren en vasthouden
van werkgelegenheid. Daarnaast zijn deze maatregelen er op gericht de herstructurering
van oude wijken en investeringen in woningverbetering te stimuleren evenals
samenwerking tussen private partners, woningcorporaties en de gemeenten. De
regering kiest daarbij bewust voor een mix van maatregelen, zowel subsidies
als fiscale maatregelen. De regering ziet de maatregelen als één
geheel, waarvan de delen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Uitsluitend
de OZB-maatregel wordt in dit wetsvoorstel geregeld.Het totale pakket bestaat uit:a. enkele algemene fiscale maatregelen op het gebied van overdrachtsbelasting
(OVB: voorkomen dubbele OVB) en Herinvesteringreserve (HIR);b. het aanwenden van de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing ten einde
in de kansenzones voor die gebieden aantrekkelijke bedrijvigheid aan te trekken;c. specifiek voor Rotterdam voorziene investeringssubsidies voor investeringen
van het midden- en kleinbedrijf die buiten dit wetsvoorstel valt maar wel
in samenhang hiermee moet worden bezien;d. een in dit wetsvoorstel voorziene mogelijkheid tot differentiatie van
de OZB ter zake van kleinschalige bedrijven (niet-woningen met een maximale
WOZ-waarde van € 500 000) in kansenzones binnen gemeenten van
meer dan 100 000 inwoners.Ad a Algemene fiscale maatregelen.De regering heeft in het Belastingplan 2005 (Kamerstukken II 2004/05,
29 767, nrs. 2 en 3) voorstellen opgenomen die voorzien in twee algemeen
geldende, fiscale maatregelen die investeringen in stedelijke herstructurering
en de (her)ontwikkeling van bedrijfsterreinen en (binnen)stedelijke bedrijfslocaties
bevorderen. Door het wegnemen van fiscale drempels worden investeringen
in vastgoed (aankopen of opknappen van woningen en bedrijfsruimte), in bedrijven,
ondernemerschap of werkgelegenheid aantrekkelijker.De eerste maatregel beoogt woningcorporaties in staat te stellen door
versnelde verkoop van woningen kapitaal te verwerven ten behoeve van investeringen
in stedelijke herstructurering. De verkoop vindt plaats aan een daarvoor in
het leven te roepen speciale toegelaten instelling die op haar beurt het benodigde
kapitaal ontvangt van andere corporaties die wel voldoende kapitaal vrij hebben.
Bij de verkoop aan deze toegelaten instelling zal dan geen overdrachtbelasting
geheven worden, mits het beschikbaar gekomen kapitaal binnen zeven jaar wordt
benut voor investeringen in herstructureringsprojecten.De tweede maatregel neemt in het kader van de (her)ontwikkeling van bedrijfslocaties
belemmeringen weg voor gewenste transacties door de huidige fiscale regels
van de herinvesteringreserve (HIR) te versoepelen. De HIR biedt bedrijven
de mogelijkheid om boekwinsten op bedrijfsmiddelen (bijv. vastgoed) in mindering
te brengen op de kostprijs van de vervangende investering (Kamerstukken II
2004/05, 29 767, nr. 3, blz. 20 tot en met 22).Ad b De Wet op de stads- en dorpsvernieuwing.De gemeente Rotterdam heeft het initiatief genomen om de Ruimtelijk Economische
Structuurvisie die de gemeente maakt voor haar wijken als krachtig ruimtelijk
economisch beleidskader te in te zetten in aanvulling op de algemene ruimtelijke
kaders die in bestemmingsplannen zijn neergelegd. De regering steunt dat initiatief.
Om in de kansenzones meer invloed uit te kunnen oefenen op de vestiging van
bepaalde ondernemingen zullen de mogelijkheden die de huidige Wet op de stads-
en dorpsvernieuwing (Wsdv) biedt intensief worden aangewend, met name de Leefmilieuverordening
(LMV). Via de Leefmilieuverordening (LMV) kan invloed uitgeoefend worden op
de vestiging van ondernemers in de kansenzones door te bepalen welke activiteit
in het betreffende pand niet gewenst is. Deze verordening biedt de juridische
basis om vestiging van in een bepaalde wijk ongewenste ondernemingen uit te
sluiten, in aantal te beperken of via een uitsterfconstructie te laten verdwijnen.
Het doel is om de gemeente de mogelijkheid te geven in een wijk een wenselijk
en stabiel ondernemersklimaat te stimuleren door ongewenste activiteiten in
die wijk te weren. Het tweede beoogde effect is om hiermee wenselijke investeringen
uit te lokken. Deze impuls vergroot naar verwachting de leefbaarheid voor
gevestigde ondernemers en bewoners.Ad c Investeringssubsidies MKB.Om het ondernemersklimaat in de Rotterdamse wijken met grote sociaal-economische
problemen te verbeteren wordt een subsidie-instrument in het leven geroepen
dat aangrijpt bij investeringen van ondernemers in het midden- en kleinbedrijf
(MKB) in de desbetreffende wijk in vaste activa/onroerend goed en duurzame
productiemiddelen. De decentrale Investeringspremieregeling 2000 voor Noord-Nederland,
geldt als voorbeeld. De gemeente Rotterdam voert de regeling uit. Het Rijk
zal de gemeentelijke subsidieverordening goedkeuren en op basis daarvan jaarlijks
6 miljoen ter beschikking stellen (2005 t/m 2008). De Rijksbijdrage wordt
gebaseerd op de Kaderwet EZ-subsidies. De gemeente Rotterdam voegt daar in
dezelfde periode jaarlijks eenzelfde bedrag aan toe. Ad d Differentiatie onroerende-zaakbelasting (OZB).Ten slotte het enige onderdeel van bovenbedoeld pakket van voorgestelde
maatregelen dat onderdeel uitmaakt van dit voorstel van wet. Het betreft de
mogelijkheid voor gemeenten van meer dan 100 000 inwoners bij de onroerende-zaakbelastingen
in bepaalde wijken de aanslag ter zake van kleinschalige bedrijven (niet-woningen
met een maximale WOZ-waarde van € 500 000) te verminderen.
Op dit onderdeel wordt afzonderlijk ingegaan in de volgende paragraaf.3.2. Onroerende-zaakbelastingenBeschrijving van de maatregelHet wetsvoorstel schept de mogelijkheid voor grote gemeenten om specifieke
wijken aan te wijzen als kansenzone zodat in die zones kan worden gewerkt
aan de verbetering van het ondernemersklimaat door middel van de vermindering
van de OZB voor kleinschalige bedrijven. Het voorstel voorziet in de mogelijkheid
voor gemeenten de aanslag onroerende-zaakbelasting ter zake van kleinschalige
bedrijven – niet-woningen met een maximale WOZ-waarde van € 500 000 –
in aangewezen gebieden te verminderen met maximaal 100%. Datzelfde geldt ook
voor de belasting op niet-onroerende bedrijfsruimten, bedoeld in artikel 221
van de Gemeentewet. De bevoegdheid tot vermindering van de aanslag geldt zowel
voor de zogenaamde gebruikersbelasting, als voor de belasting voor eigenaren.
Desgewenst kan een gemeente er ook voor kiezen de vermindering alleen toe
te passen op één van beide belastingen.ReikwijdteDe kansenzones worden binnen het kader van dit wetsvoorstel uitsluitend
aangewezen voor de uitvoering van de OZB-maatregel en niet voor de uitvoering
van de andere maatregelen uit dit wetsvoorstel. Als in een gemeente meer dan
één kansenzone is aangewezen moet voor al die kansenzones hetzelfde
regime gelden.Het gebruik van de OZB-maatregel is nadrukkelijk tijdelijk en kan voor
een periode van maximaal 4 jaar gelden en daarna nogmaals met maximaal 4 jaar
worden verlengd. Er is gekozen voor een tijdelijke maatregel omdat het een
maatregel is die wijken een steun in de rug moet geven in slechte tijden.
De bedoeling is dat er weer wordt teruggekeerd naar het normale regime, als
het gewenste resultaat is bereikt.DoelDe OZB-maatregel is bedoeld voor toepassing in achterstandswijken, waar
sprake is van een eenzijdige economische structuur of een gebrek aan economische
voorzieningen. Met andere woorden er zijn in de wijk te weinig winkels en
de dienstverlening is te eenzijdig. De bewoners van de wijk moeten daarom
bijvoorbeeld buiten de eigen wijk boodschappen doen, hun fiets laten maken
of een loodgieter zoeken. Bovendien is de werkgelegenheid in de wijk lager
dan hij zou kunnen zijn. Een gevarieerd winkelbestand en een evenwichtige
dienstverlening met meer werkgelegenheid bevorderen de leefbaarheid van de
wijk en verminderen de kans op overlast.De OZB-maatregel wordt ingezet voor alle kleine ondernemers in de wijk,
zowel nieuwe als gevestigde ondernemers. De bedoeling is nieuwe ondernemers
aan te trekken en de gevestigde ondernemers een steun in de rug te geven in
moeilijke tijden. Tijdens bijvoorbeeld een langdurige renovatie van
de wijk kan de maatregel tijdelijk worden toegepast. De keuze voor de OZB-maatregel
is ingegeven door de eenvoud ervan; de administratieve lasten zijn beperkt.Om te kunnen bepalen of sprake is van een kleine onderneming is de grens
gelegd bij niet-woningen met een WOZ waarde van maximaal € 500 000.
Gebruik maken van de definitie die de Europese Commissie in het kader van
steunverlening hanteert voor kleine zelfstandige ondernemingen zou te veel
administratieve lasten met zich mee brengen. In de artikelsgewijze toelichting
wordt daar nader op ingegaan.Voordeel voor de ondernemerMet het (deels) verminderen van de aanslag OZB valt voor de betreffende
ondernemingen een deel van de vaste kosten weg die verbonden zijn aan het
beheer en de eigendom van een onroerende zaak. Het risico van een investering
wordt beperkt, doordat de jaarlijkse vaste kosten lager zijn. Afhankelijk
van de waarde van het pand en de hoogte van het OZB-tarief varieert het bedrag
van de OZB van ongeveer € 1000 tot € 4000 per jaar op
basis van een combinatie van eigenaren- en gebruikerstarief (schatting gebaseerd
op cijfers uit 2001). Een ondernemer die tevens eigenaar van zijn pand is
heeft dus een maximaal voordeel dat kan variëren van € 1000
tot € 4000 per jaar. Voor de betreffende doelgroep, kleine ondernemers
in een achterstandswijk, zijn dit bedragen die er toe doen. Het stimulerende
effect van de OZB-maatregel moet verder gezien worden binnen het kader van
het pakket aan maatregelen dat een gemeente neemt voor de betreffende wijk.Administratieve lastenEen voordeel van het inzetten van de OZB-maatregel is de eenvoud van het
systeem. Er worden geen uitgebreide eisen gesteld aan de ondernemer om in
aanmerking te komen voor deze maatregelen. De administratieve lasten zijn
dus laag.Verwachte effecten voor de wijkDeze maatregel kan bijdragen aan het voorkomen dat zittende bedrijven
wegtrekken en stimuleert de komst van nieuwe bedrijvigheid. Er is nadrukkelijk
voor gekozen zowel bestaande als nieuwe bedrijven te laten profiteren van
de OZB-maatregel. Uit wijken waar het niet goed gaat of waar grootschalige
renovaties aan de gang zijn trekken ondernemers vaak weg. Voor een kleine
ondernemer is het vaak moeilijk om af te wachten tot betere tijden aanbreken.
Echter, de neerwaartse spiraal waarin een wijk zit wordt daarmee nog versterkt.
Als de wijk is opgeknapt en de ondernemers zijn inmiddels vertrokken is het
risico dat een wijk blijft wegzakken reëel. Met deze maatregel wordt
beoogd om bestaande ondernemers een steun in de rug te geven én nieuwe
ondernemers over de streep te trekken.De OZB-vermindering geldt zowel voor de zogenaamde gebruikersbelasting,
als voor de belasting voor eigenaren. Naast vestiging in het gebied van de
kansenzone is het namelijk van belang dat investeringen in gebouwen en andere
bedrijfsruimten worden gestimuleerd. Door vrijstelling van het eigenarendeel
wordt gestimuleerd dat men investeert in onroerende zaken. Niet alleen het
aankopen, maar ook het opknappen van gebouwen wordt bevorderd. Immers, renovatie
zou uiteindelijk waardevermeerdering tot gevolg hebben en daardoor een hogere
OZB-aanslag. Dit effect wordt met de vermindering van de aanslag tijdelijk
voorkomen. Verwachte effecten voor de gemeenteAls een gemeente gebruik maakt van deze mogelijkheid zal dat leiden tot
verschillende belastingbedragen ter zake van onroerende zaken die wel dezelfde
heffingsgrondslag hebben, als ze in verschillende wijken liggen met een verschillend
regime. Een dergelijke maatregel zal in overeenstemming moeten zijn met het
gelijkheidsbeginsel. Dit betekent dat het inzetten van deze maatregel gerechtvaardigd
moet zijn door de bijzondere omstandigheden in de betreffende kansenzones.
Het effect, een stimulering van de investeringen in achterstandwijken moet
opwegen tegen het nadeel dat andere belastingplichtigen zouden kunnen ondervinden
als de gemeente de afname van inkomsten zou compenseren met een verhoging
van het tarief. Bedrijven in achterstandswijken aan de andere kant hebben
juist hogere lasten, onder andere door hogere beveiligingskosten. Door de
OZB-maatregel zullen hogere kosten deels worden gecompenseerd.Het gaat bij de OZB-maatregel om het bieden van een mogelijkheid aan de
grote gemeenten om differentiatie aan te brengen in de OZB-aanslag en nadrukkelijk
niet om een verplichting. De gemeenten beslissen zelf binnen hun financiële
mogelijkheden of ze van deze mogelijkheid gebruik zullen maken. De gemeente
kan er desgewenst voor kiezen om het OZB-tarief te verhogen, zodat de facto
in de rest van de gemeente meer OZB-opbrengsten zullen zijn. Het al dan niet
gebruiken van deze maatregel wordt dus lokaal afgewogen. Daarbij zal de gemeente
moeten afwegen of het daadwerkelijk inzetten van deze maatregel in overeenstemming
is met het gelijkheidsbeginsel. De gemeente zal bij het al dan niet inzetten
van de maatregel en de verwachte effectiviteit van de maatregel moeten kijken
naar het totale pakket aan maatregelen dat zij wenst in te zetten in een bepaalde
wijk. De OZB-maatregel kan hierbinnen een zinvolle aanvulling zijn, die de
effectiviteit van het geheel aan maatregelen kan verhogen.Op de bestuurslasten die uit het gehele wetsvoorstel voortvloeien, wordt
ingegaan in hoofdstuk 6 van deze memorie van toelichting.Budgettaire effectenKansenzones als bedoeld in dit wetsvoorstel kunnen in alle grote gemeenten
die voldoen aan de criteria aangewezen worden. Het budgettaire effect in Rotterdam
is naar schatting maximaal € 20 miljoen. Geëxtrapoleerd naar
de rest van Nederland is de totale omvang van de maatregel naar verwachting
maximaal € 46 mln. De schattingen voor Rotterdam en Nederland zijn
gebaseerd op cijfers uit 2001. Daarbij is gekeken welke wijken in aanmerking
zouden kunnen komen voor de maatregel op basis van de in het wetsvoorstel
genoemde criteria. Voor Rotterdam gaat het dan om 11 gebieden, voor heel Nederland
om 32 gebieden. Vervolgens is aan de hand van cijfers over de waarde van niet-woningen
en de OZB-tarieven uitgaande van 100% vrijstelling van eigenaren- en gebruikersbelasting,
een schatting gemaakt van de mogelijke inkomstenderving. Aangezien geen onderscheid
is gemaakt naar WOZ-waarde zal de werkelijke inkomstenderving waarschijnlijk
lager zijn.De OZB-maatregel blijft op rijksniveau budgettair neutraal. Een eventuele
derving van inkomsten bij de gemeente wordt door het Rijk niet gecompenseerd.
De gemeente zal het verlies aan inkomsten dus zelf moeten compenseren, bijvoorbeeld
door de tarieven van de OZB te verhogen of door elders te bezuinigen. RechtsbeschermingHet besluit waarbij een gebied als kansenzone wordt aangewezen is een
besluit van algemene strekking, niet zijnde een algemeen verbindend voorschrift
(b.a.s.). Een besluit waarbij een gebied wordt aangewezen waarin bepaalde
wettelijke regels zullen gelden wordt volgens vaste jurisprudentie aangemerkt
als zo'n b.a.s.1 Het gevolg daarvan is dat tegen
zo'n besluit bezwaar en beroep uit hoofde van de Algemene wet bestuursrecht
(hierna: Awb) mogelijk is. De gemeenteraad zou er voor kunnen zorgen dat de
bezwaarfase wordt overgeslagen door te kiezen voor de uniforme openbare voorbereidingsprocedure
als bedoeld in afdeling 3.4 van de Awb, zoals die afdeling naar verwachting
in de loop van dit jaar zal gaan luiden. De Wet uniforme openbare voorbereidingsprocedure
voorziet in de samenvoeging van de openbare voorbereidingsprocedures van de
afdelingen 3.4 en 3.5 van de Awb. De wet is op 22 januari 2002 aanvaard
door de Eerste Kamer en gepubliceerd in Stb. 2002, 54. De inwerkingtreding
wacht op de totstandkoming van de aanpassingswet, waarmee diverse andere wetten
worden aangepast aan de nieuwe regels. Het wetsvoorstel voor de aanpassingswet
is op 2 november 2004 door de Tweede Kamer aanvaard en is nu in behandeling
bij de Eerste Kamer (Kamerstukken I 2004/05, 29 421, nr. A). De inwerkingtreding
van de Wet uniforme openbare voorbereidingsprocedure en de aanpassingswet
wordt verwacht per 1 juli 2005. Een voorspelling van de aantallen bezwaar-
en beroepsprocedures die te verwachten zijn valt moeilijk te maken. Dat zal
mede afhangen van de vraag wie door de rechtspraak zullen worden aangemerkt
als belanghebbenden.Verwachte effecten voor aangrenzende wijken en gemeentenKenmerk van kleine wijkcentra is dat ze meestal een sterk lokale functie
hebben. De winkels worden vrijwel uitsluitend gebruikt door de mensen uit
de eigen buurt. Er is in het algemeen maar weinig sprake van het aantrekken
van klanten van buiten de eigen wijk. Het toepassen van de OZB-maatregel op
een bepaalde wijk zal naar verwachting dan ook slechts beperkte invloed hebben
op bedrijven in de omringende wijken of gemeenten. Voor vergelijkbare bedrijven
in aangrenzende gebieden kan de maatregel tot een beperkt concurrentienadeel
leiden. Gezien de ernst van de situatie in de achterstandswijken waar deze
maatregel voor bedoeld is, worden eventuele beperkte uitstralende effecten
voor redelijk gehouden.Criteria voor het aanwijzen van gebieden voor de OZB-maatregelDe kansenzones worden door de gemeenteraad aangewezen. De gemeenteraad
kan gebieden aanwijzen waar sprake is van een bijzondere behoefte aan omschakeling
wegens lokale sociaal-economische problemen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld
om te eenzijdig gerichte economische activiteiten. De OZB-maatregel is bedoeld
om een economische stimulans te geven. Het is aan de gemeente om in haar kwalitatieve
onderbouwing aan te geven op basis van welke sociaal-economische maatstaven
dit wordt ingevuld. De gemeenteraad heeft hier uiteindelijk het laatste oordeel.
Op het lokale niveau kan de invulling op dit punt het best gemaakt worden.De gemeenteraad beslist of hij een of meer wijken zal aanwijzen op grond
van dit wetsvoorstel, maar die wijken zullen dan wel moeten voldoen aan een
aantal criteria.In de eerste plaats moet het gebied hoge percentages niet-actieven, huishoudens
met lage inkomens en allochtonen kennen. Deze percentages kunnen
ontleend worden aan cijfers van het Centraal bureau voor de statistiek (hierna:
CBS). Voor huishoudens met lage inkomens moet dan meer in het bijzonder gekeken
worden naar de categorie huishoudens die behoort tot het landelijk laagste
inkomenskwintiel, zoals het CBS dat vaststelt. Dat kan gelden als indicator
voor sociale uitsluiting. Bij elkaar opgeteld moeten die percentages ten minste
het getal zestig opleveren, waarbij het percentage werklozen en het percentage
huishoudens met lage inkomens elk ten minste 25 moeten bedragen. Bij het kiezen
van deze criteria is aangesloten bij de criteria die gangbaar zijn, en ook
in het verleden gebruikt zijn, bij het aanwijzen van achterstandsgebieden
vanuit de Europese geldstromen Urban en Doelstelling 2 binnen het Grotestedenbeleid
dat in Nederland gevoerd wordt. Afgezien van de gangbaarheid van deze criteria
is het daarnaast van belang dat de maatregel geen (ongeoorloofde) staatssteun
vormt in de zin van de staatssteunbepalingen in het EG-Verdrag.In de tweede plaats moet het aan te wijzen gebied in ieder geval ten minste
10 000 inwoners en ten hoogste 30 000 inwoners omvatten en moet
het gaan om een gemeente met meer dan 100 000 inwoners. De Europese Commissie
heeft in het verleden uitsluitend steunmaatregelen voor achterstandswijken
toegestaan in wijken van de genoemde omvang binnen steden van minimaal 100 000
inwoners. Om de maatregel zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij het bestaande
Europese beleid wordt er daarom voor gekozen de maatregel uitsluitend toe
te staan in de betreffende gebieden.Fiscale subsidieDe OZB-maatregel levert een financieel voordeel op voor ondernemers die
eigenaar of gebruiker zijn van een niet-woning in een kansenzone met een WOZ-waarde
van maximaal € 500 000. Daarmee is het een fiscale subsidie.De Raad van State wijst er in zijn advies terecht op dat met een fiscale
subsidie een ongelijkheid wordt gecreëerd met een niet-fiscale doelstelling.
De doelstelling van de maatregel komt impliciet tot uitdrukking in de aanhef
van het eerste lid van artikel 3 van het voorstel: de vermindering van de
OZB-aanslagen kan worden toegepast in gebieden binnen de gemeente die een
bijzondere behoefte hebben aan omschakeling wegens lokale financieel-economische
problemen. Daarmee is ook aangegeven dat het bij ondernemingen die wel en
die niet profiteren van de maatregel niet in alle opzichten om gelijke gevallen
gaat. Meer specifiek gaat het om verbetering van het ondernemersklimaat en
de bedrijvigheid in die gebieden. Door het verminderen van de vaste kosten
wordt het risico om te investeren beperkt, waardoor mede wordt voorkomen dat
zittende bedrijven wegtrekken en nieuwe bedrijvigheid wordt gestimuleerd.
De maatregel beperkt zich tot niet-woningen met een waarde van ten hoogste € 500 000,-.
Voor grotere bedrijven is het investeringsrisico relatief veel kleiner. Zoals
hiervoor ook al aangegeven kan het voordeel per aanslag oplopen van € 1000
tot € 4 000. Voor kleinschalige bedrijven zijn dat hoge bedragen.
Daarmee is de maatregel naar het oordeel van de regering passend en geschikt.
Samen met de andere in paragraaf 3 genoemde instrumenten is dit naar
het oordeel van de regering ook het meest geschikte middel om het vestigings-
en investeringsklimaat in kansenzones te verbeteren.Het voordeel van dit instrument voor de ondernemer is dat hierdoor weinig
administratieve lasten gecreëerd worden. Gelet op de doelgroep en de
hoogte van de bedragen is dat een belangrijk pluspunt. Voor de gemeente brengt
de maatregel enige bestuurslasten met zich mee omdat zij dient
vast te stellen of de aanslag ter zake van een bepaald object voor de vermindering
in aanmerking komt. Daarop wordt afzonderlijk ingegaan in paragraaf 6
van deze memorie. Zoals hierboven al aangegeven is de verwachting dat de inkomstenderving
voor Rotterdam naar schatting een bedrag is van € 20 miljoen en
voor de rest van Nederland naar verwachting maximaal € 46 miljoen.
De uiteindelijke keuze of het instrument daadwerkelijk zal worden ingezet
zal uiteraard moeten worden gemaakt door de gemeenteraad.StaatssteunNagegaan is of het fiscale voordeel staatssteun kan vormen in de zin van
artikel 87, eerste lid, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap
(hierna: EG-verdrag). Geconcludeerd is dat in de praktijk sprake is van zogenaamde de minimis-steun. Door de lage bedragen die gemoeid zijn
met de OZB-vermindering zal deze vrijwel altijd onder het plafond blijven
van € 100 000 per ondernemer in een periode van drie jaar,
echter cumulatie kan niet geheel worden uitgesloten. Als de bijdrage onder
het plafond blijft vormt de OZB-maatregel geen staatssteun in de zin van het
EG-verdrag. De gemeente zal er wel voor moeten zorgdragen dat de voorwaarden
van Verordening (EG) nr. 69/2001 van de Commissie betreffende de toepassing
van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op de minimis-steun1 worden nageleefd. Dit betekent met name dat de gemeente de nodige
maatregelen moet treffen om te waarborgen dat het totale bedrag van de minimis-steun
die een ondernemer ontvangt, voornoemd plafond niet overschrijdt. Om het risico
te beperken van overschrijding van het plafond door de OZB-vermindering zelf,
is een maximum gesteld aan de WOZ-waarde van de niet-woning.De OZB-maatregel wil de economische bedrijvigheid bevorderen in de meest
achtergestelde wijken van Nederland (de kansenzones). Dit sluit aan op de
communautaire doelstellingen gericht op sociale en economische cohesie. Van
deze maatregel gaat een stimulerend effect uit naar investeringen in deze
wijken. Om de fiscale subsidie als hier bedoeld vooral bij kleinere ondernemingen
terecht te laten komen, is bepaald dat alleen niet-woningen beneden een waarde
van € 500 000,van de maatregel kunnen profiteren. Die waarde
wordt jaarlijks geïndexeerd volgens een methode die in artikel 4 is vastgelegd.Uit een oogpunt van rechtszekerheid is de OZB-maatregel neergelegd in
dit wetsvoorstel niettemin ter beoordeling aan de Commissie voorgelegd. Op
grond van contacten met vertegenwoordigers van de Commissie vertrouwt de regering
er op dat binnen afzienbare termijn zekerheid op dit punt zal worden bereikt.
Niet helemaal valt uit te sluiten dat de beslissing van de Commissie nog zal
moeten leiden tot aanpassingen van het voorstel van wet.4 Toegang tot de woningmarkt4.1 Doel van de voorstellenEen belangrijk onderdeel van de grootstedelijke problematiek is de zogenaamde
selectieve migratie, waarbij huishoudens uit de hogere inkomensgroepen wegtrekken,
terwijl nieuwkomers en achterblijvers in de wijk vaak tot de lagere inkomensgroepen
behoren en aangewezen zijn op een uitkering. Het gevolg hiervan is een toenemende
concentratie van uitkeringsgerechtigden en lage inkomensgroepen in bepaalde
wijken in de grote steden. Het beroep dat door bewoners van deze wijken op
de aanwezige sociale voorzieningen moet worden gedaan is dan ook navenant
groot. Tegelijkertijd neemt het draagvlak voor (bonafide) economische
activiteiten en voorzieningen juist sterk af waardoor de wijkeconomie stagneert.
Ook wat betreft het integratiebeleid is de regering van mening dat dit concentratievraagstuk
niet kan worden genegeerd. Het wonen in een concentratiewijk werkt in de ogen
van de regering belemmerend op de integratie van vooral het laag of niet opgeleide
en slecht Nederlands sprekende deel van de allochtone bevolking. Hierdoor
dreigen zowel allochtone als autochtone huishoudens in bepaalde stadswijken
in een sociaal isolement terecht te komen.De afgelopen jaren hebben laten zien dat zonder aanvullende maatregelen
enkele wijken in de grote steden onvoldoende voortgang vertonen op het terrein
van zowel integratie, maar ook werkgelegenheid, onderwijsniveau en veiligheid.
Om deze trend te keren staat het binden van de midden- en hoge inkomens aan
de stad centraal in het Grotestedenbeleid. Dit is noodzakelijk om een gezond
sociaal-economisch fundament in de stedelijke samenleving beschikbaar te houden
en een stabiele ontwikkeling hiervan mogelijk te maken. Het Grotestedenbeleid
is dan ook gericht op het keren van dit proces van overbelasting en afnemende
leefkwaliteit, vooral door te streven naar meer gemengd samengestelde wijken
in sociaal-economisch opzicht.De fysieke component van het Grotestedenbeleid richt zich daarom op aanpassingen
van wijken, waarbij verkoop van huurwoningen, het slopen van (veelal goedkope
huur-)woningen met onvoldoende woonkwaliteit en het terugbouwen van middeldure
en dure huur- en koopwoningen de aanpak zal zijn. De regering erkent echter
dat dit proces pas op langere termijn tot resultaat zal leiden en dat voor
specifieke gebieden aanvullende maatregelen voor de kortere termijn gerechtvaardigd
kunnen zijn.De maatregelen, die dit wetsvoorstel beoogt mogelijk te maken, zijn er
op gericht om via regulering van het aanbod aan woonruimte in bepaalde wijken
ook op de kortere termijn de bestaande segregatie van inkomens over de stad
actief tegen te gaan en aldus het leefklimaat voor de bewoners in die wijken
te verbeteren. In de aan te wijzen wijken zullen al diverse maatregelen om
de integratie van bewoners te bevorderen en de leefbaarheid te verbeteren
in voorbereiding zijn of in gang zijn gezet. De beschikbare middelen en capaciteit
van betrokken gemeenten zijn echter aan grenzen gebonden. Juist in een dergelijke
situatie kan het nodig zijn om een bepaalde wijk rust en tijd te bieden, zodat
de gemeente met de aanwezige bewoners daadwerkelijk tot resultaten kan komen
wat betreft integratie en leefbaarheid. De tijdelijke inperking van de instroom
van nieuwe bewoners in een sociaal-economisch zwakke positie, zoals dit wetsvoorstel
voorstelt, vormt een passende maatregel om deze «adempauze» tot
stand te brengen.Concreet houden de in het onderhavige wetsvoorstel opgenomen aanvullende
maatregelen in, dat voor kansarme woningzoekenden die minder dan zes jaar
ingezetene zijn van de regio, waarin de desbetreffende gemeente is gelegen,
de toegang tot de woningmarkt in wijken met een grote leefbaarheidproblematiek
door het stellen van inkomenseisen tijdelijk verder kan worden gereguleerd
dan de Huisvestingswet nu toelaat. Een andere uitzondering is dat het gemeentebesturen
mogelijk wordt gemaakt om ten aanzien van de particuliere sector dezelfde
vormen van positieve ballotage toe te (kunnen) passen als die welke in de
sociale sector worden toegepast. Beide uitzonderingen maken het mogelijk om
instroom van kansarmen en die van kansrijken te reguleren. Op deze wijze wordt
tegemoet gekomen aan het probleem dat de inspanningen in probleemgebieden
teniet worden gedaan door een dergelijke voortdurende instroom van kansarmen,
waardoor er weinig kans bestaat op een duurzame verbetering van de leefbaarheid
in die gebieden. Door de maatregel van toepassing te verklaren
op alle woningzoekenden die minder dan 6 jaar ingezetene zijn in de regio
wordt voorkomen, dat woningzoekenden van buiten de regio (en ook recente vestigers
binnen de regio) op een relatief eenvoudige wijze, bijvoorbeeld via inwoning,
of via het in gebruik nemen van makkelijk toegankelijke (on)zelfstandige woonruimte,
alsnog toelating krijgen tot de aangewezen gebieden. Dit zou het materiële
effect van de maatregel weer teniet doen. In lijn met de bepalingen in de
Huisvestingswet over maatschappelijke binding is gekozen voor een termijn
van zes jaar.Door middel van de inzet van het instrumentarium van de Huisvestingswet
kunnen door de gemeente regels worden gesteld om te komen tot een evenwichtige
en rechtvaardige verdeling van woonruimte. Het is echter van belang te constateren
dat de vigerende Huisvestingswet primair bedoeld is om bij een (dreigende)
schaarste op de woningmarkt woonruimte zo efficiënt mogelijk toe te wijzen
en te borgen dat kansarmen in aanmerking komen voor een passende woning. Bij
een toepassing, waarbij het voornaamste doel feitelijk is de aanpak van de
geschetste leefbaarheidproblematiek in wijken, ontstaat spanning tussen de
uitgangspunten van de Huisvestingswet en de materiële uitwerking op wijkniveau.
Immers, een beperking van de instroom van kansarmen kan er toe leiden dat
de keuzemogelijkheden en in het verlengde hiervan de slaagkansen van de lage
inkomensgroepen op de woningmarkt worden ingeperkt. Hierbij is het zaak te
constateren dat bij een maximale inzet van het vigerende Huisvestingswetinstrumentarium,
waarbij de mogelijkheden van de Huisvestingswet zijn geoptimaliseerd (gesegmenteerd
toewijzen in die zin dat de wat duurdere woningen in een wijk uitsluitend
bestemd worden voor de midden- en hoge inkomensgroepen en het gebruik maken
van bepalingen waarbij aan meer kansrijke woningzoekenden voorrang wordt verleend
boven kansarme woningzoekenden, in combinatie met het hanteren van het vergunningsstelsel
voor bepaalde categorieën woningen) er sprake zal zijn van een ingewikkelde,
omslachtige en zeer «gekunstelde» wijze om wettelijke mogelijkheden
aan te wenden teneinde de problematiek van de leefbaarheid op te lossen.Vooruitlopend op de toepassing van de voorgestelde Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek zal het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer met de gemeente Rotterdam nagaan welk effect het
optimaliseren van het huidige instrumentarium zal sorteren. Het onderhavige
wetsvoorstel biedt in ieder geval de noodzakelijke waarborg voor het bewaken
van voldoende huisvestingsmogelijkheden voor lage inkomensgroepen, ook wanneer
besloten wordt om voor bepaalde wijken in die gemeente de instroom van nieuwe
bewoners te reguleren op een wijze als in dit wetsvoorstel wordt voorgesteld.
In zijn besluit tot het aanwijzen van gebieden, en dan niet alleen die voor
de gemeente Rotterdam, zal de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer (hierna: de Minister van VROM) ook de vorm en de uitvoerbaarheid
van het «geoptimaliseerd» instrumentarium meewegen.Momenteel worden ten behoeve van de aanstaande herziening van de Huisvestingswet
de mogelijkheden verkend, of, en zo ja hoe, gemeenten meer sturingsmogelijkheden
moeten krijgen om de differentiatie van wijken te bevorderen. Deze herziening
vergt echter de nodige tijd, terwijl de aanpak van de problemen een grote
urgentie kent.Vooruitlopend op de herziening van de Huisvestingswet is het dan ook noodzakelijk
om te komen tot wetgeving, die maatregelen bevat die gemeenten in staat zullen
stellen de grootstedelijke problematiek effectiever aan te pakken. Feitelijk
vormt het onderhavige wetsvoorstel een «kop» op het Grotestedenbeleid. 4.2. Inhoud van hoofdstuk 4 van het wetsvoorstelVoorgesteld wordt om de Minister van VROM de bevoegdheid te geven om binnen
een gemeente gebieden aan te wijzen waarin extra eisen gesteld kunnen worden
aan woningzoekenden. Deze gebieden worden voorgedragen door de gemeenteraad
en zijn de gebieden waar de leefbaarheidsproblematiek het grootst is. Gemeenten
in Nederland die te maken hebben met een grootstedelijke leefbaarheidsproblematiek
kunnen gebieden voor aanwijzing voordragen aan de Minister van VROM.Indien woningzoekenden in deze gebieden een woning willen betrekken, hebben
ze een huisvestingsvergunning nodig. De omvang van het aan te wijzen gebied
is vormvrij; wijk, buurt, straat. De woningzoekenden die minder dan zes jaar
ingezetene zijn in de regio en die zich willen vestigen in aangewezen gebieden
moeten een studiebeurs hebben of een inkomen uit werk, (pre)pensioen of AOW.
De woningzoekenden die niet over het genoemde inkomen of studiebeurs beschikken,
verkeren vaak in een sociaal-economisch zwakkere positie. Zoals aangegeven
in paragraaf 4.1 kan deze groep, afhankelijk van de omvang, in aangewezen
gebieden zorgen voor een voortdurende instroom waardoor inspanningen op het
terrein van integratie en verbetering van de leefbaarheid (deels) teniet worden
gedaan.Daarnaast kan de gemeente binnen het aangewezen gebied delen van het woningbestand
(wooncomplexen of bepaalde categorieën woningen) aanwijzen voor woningzoekenden
die voldoen aan bepaalde sociaal-economische kenmerken. Hieronder worden beide
bevoegdheden nader toegelicht.Aan te wijzen gebiedenMet het aanwijzen van door de gemeenteraad voorgedragen gebieden worden
de in de voorgestelde artikelen 8 en 9 opgenomen maatregelen toepasbaar. De
Minister van VROM baseert zijn besluit tot het al dan niet effectueren van
deze maatregelen op het verzoek van de gemeenteraad, waarbij deze inhoudelijk
onderbouwt dat inzet van dit instrumentarium – mede tegen de achtergrond
van de optimale inzet van het instrumentarium van de Huisvestingswet –
noodzakelijk en geschikt is voor het bestrijden van grootstedelijke problematiek
in het aangewezen gebied en dat de aanwijzing van die gebieden voldoet aan
de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit. Dit betekent dat de gemeenteraad
moet onderbouwen dat de problematiek niet met andere middelen bestreden kan
worden en dat de ernst van de problematiek de inzet van deze maatregelen rechtvaardigt.
Tevens zal de gemeenteraad hierbij moeten aantonen dat de slaagkansen en keuzemogelijkheden
van kansarme woningzoekenden die minder dan zes jaar ingezetene zijn van de
regio, in de gemeente als geheel niet substantieel zullen afnemen. Met deze
randvoorwaarde worden automatisch grenzen gesteld aan het aantal en de omvang
van de gebieden die door de gemeente worden voorgedragen. Het gaat immers
om de inzet van een instrument met forse implicaties, dat alleen in uitzonderingssituaties
zal kunnen worden ingezet (hieronder zal nog nader in worden gegaan op de
verenigbaarheid van de inzet van dit instrument met internationale verdragen,
de Grondwet en de Algemene wet gelijke behandeling).Indien de gemeenteraad aangeeft dat de slaagkansen niet binnen de eigen
gemeentegrenzen voldoende kunnen worden gegarandeerd, maar dat ook de regio
hierin een rol zal moeten spelen, kan de Minister van VROM advies vragen aan
gedeputeerde staten van de provincie waarin de gemeente ligt dan wel aan het
dagelijks bestuur van de desbetreffende plusregio. Vanuit hun verantwoordelijkheid
op het terrein van bijvoorbeeld de regionale woningbouwafspraken, de stedelijke
vernieuwing en de woonruimteverdeling zijn zij in staat te komen
tot een afgewogen advies. Behalve op het terrein van de genoemde slaagkansen
kan dit ook een advies zijn voor wat betreft het al dan niet gerechtvaardigd
zijn van de extra belasting, die inzet van deze maatregel voor de omliggende
gemeenten met zich meebrengt.De aan te wijzen gebieden zullen worden omschreven in het aanwijzingsbesluit
van de Minister van VROM.WerkingsduurDe aanwijzing van het gebied geldt maximaal voor vier jaar. Bij het van
kracht worden van de herziene Huisvestingswet, welke herziening momenteel
in voorbereiding is, zal opnieuw worden gekeken naar nut en noodzaak van de
in het onderhavige wetsvoorstel voorgestelde maatregelen, voor wat betreft
het onderdeel «Toegang tot de woningmarkt». Het is nu nog niet
te zeggen in hoeverre deze mogelijkheden de eventuele inzet van het instrumentarium
van het onderhavige wetsvoorstel overbodig maken. Ook geldt dat de Minister
van VROM de aanwijzing voor een of meerdere gebieden intrekt als na de aanwijzing
van een gebied – in tegenstelling tot datgene wat de gemeenteraad in
haar aanvraag heeft aangegeven – blijkt dat niet langer wordt voldaan
aan het vereiste:– dat het instrumentarium noodzakelijk en geschikt is voor het bestrijden
van grootstedelijke problematiek in de aangewezen gebieden;– dat de aanwijzing van die betreffende gebieden niet langer voldoet
aan de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit, of– dat er onvoldoende mogelijkheden overblijven voor woningzoekenden
die minder dan zes jaar ingezetene zijn van de regio, om zich binnen de regio
te vestigen.De Minister van VROM zal over het monitoren van de vestigingskans van
kansarmen nadere afspraken maken met de gemeente.InkomenHet onderhavige wetsvoorstel maakt het mogelijk inkomenseisen te stellen
aan woningzoekenden, die minder dan zes jaar ingezetene zijn van de regio.
Op deze wijze is het mogelijk om de toestroom in de specifieke gebieden van
kansarme woningzoekenden te beperken. De woningzoekende komt slechts in aanmerking
voor een huisvestingsvergunning indien wordt voldaan aan de eis dat het inkomen
wordt verkregen uit werk, (pré)pensioen, AOW of studiefinanciering.
De hoogte van het inkomen is daarom niet zozeer bepalend als wel het feit
dat woningzoekenden economisch zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien.
Daarnaast betreft het ook woningzoekenden, waarvan het aannemelijk is dat
zij binnen afzienbare termijn zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien,
aangezien men nu onder meer inkomen verkrijgt uit studiefinanciering. Door
deze eis te stellen kan verwacht worden dat tijdelijk de instroom van meer
(potentieel) draagkrachtige woningzoekenden toeneemt. Hierdoor kan de gemiddelde
draagkracht van huishoudens in de wijk toenemen, waardoor ook de wijk als
geheel weerbaarder wordt.De eisen met betrekking tot de wijze waarop het inkomen wordt verkregen
gelden voor woningzoekenden die zich willen vestigen in een sociale huurwoning
of particuliere huurwoning in aangewezen gebieden.Sociaal-economische kenmerkenDe gemeenteraad kan bepalen dat in de aangewezen gebieden aan woningzoekenden
die voldoen aan in de verordening vastgelegde sociaal-economische kenmerken
met voorrang een huisvestingsvergunning wordt verleend voor een bepaald deel
van het woningbestand. Het gaat hier nadrukkelijk niet om het gehele woningbestand
binnen de aangewezen gebieden maar om aangewezen complexen of
woningcategorieën. Het is aan de gemeente om te bepalen of deze bepaling
naast de inkomensbepaling op grond van het voorgestelde artikel 8 of op zichzelf
wordt gehanteerd. Het hanteren van sociaal-economische kenmerken in een huisvestingsverordening
biedt de gemeenteraad de bevoegdheid om vormen van positieve ballotage, zoals
die nu al door sociale verhuurders worden toegepast, van toepassing te verklaren
op alle verhuurders. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om kenmerken zoals de samenstelling
van het huishouden, de leeftijd en het opleidingsniveau van de woningzoekende.
Door het hanteren van deze kenmerken bij de woningtoewijzing is het voor de
gemeente mogelijk om een meer evenwichtige bevolkingssamenstelling in de aangewezen
gebieden na te streven. Op deze wijze kunnen ook in de particuliere huursector
huishoudens met vergelijkbare leefstijlen meer in elkaars nabijheid komen
te wonen, bijvoorbeeld in hetzelfde woonblok om op deze manier te bewerkstelligen
dat leefritme en leefwijze van bewoners meer op elkaar zijn afgestemd.RechtsbeschermingHet besluit van de Minister van VROM tot het al dan niet aanwijzen van
een gebied moet worden aangemerkt als een beschikking in de zin van de Algemene
wet bestuursrecht. Het aanwijzingsbesluit (of de weigering daarvan) is op
de gebruikelijke wijze vatbaar voor bezwaar (bij de Minister van VROM) en
beroep (bij de rechtbank). Belanghebbenden, waaronder in ieder geval de gemeenteraad
die om aanwijzing verzocht heeft, kunnen derhalve desgewenst tegen het besluit
van de Minister van VROM bezwaar en beroep aantekenen. Dit geldt evenzo voor
een eventueel besluit van de Minister van VROM om de aanwijzing van een eerder
aangewezen gebied in te trekken.4.3 Verenigbaarheid met verdragen, Grondwet en Algemene
wet gelijke behandelingDe voorgestelde maatregelen vormen een geringe beperking op het recht
op vrijheid van vestiging, zoals beschermd door artikel 12, eerste lid, van
het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (hierna:
het IVBPR), artikel 2 van het Vierde Protocol bij het Europees Verdrag tot
bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna:
het EVRM) en de artikelen 18 en 43 van het Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap.Artikel 12, eerste lid, van het IVBPR waarborgt het recht op vrijheid
van vestiging van eenieder die wettig op het Nederlandse grondgebied verblijft.
De in dit wetsvoorstel opgenomen maatregelen vormen slechts een minimale beperking
van dit recht op vrijheid van vestiging. De beperking geldt slechts voor de
op aanvraag van de gemeenteraad door de Minister van VROM aangewezen gebieden.
Bovendien geldt als randvoorwaarde voor die aanwijzing en de toepassing van
de voorgestelde maatregelen dat de woningzoekenden die getroffen worden door
de op grond van de voorgestelde artikelen 8 en 9 te stellen eisen voldoende
mogelijkheden behouden om elders in de gemeente of regio een woning te vinden.
Als dat niet gewaarborgd is wordt het gebied niet aangewezen of wordt de aanwijzing
door de Minister van VROM ingetrokken. De voorgestelde maatregelen leiden
er derhalve niet toe dat die woningzoekenden zich niet kunnen vestigen in
de gemeente, waarbinnen de bedoelde maatregelen zullen worden toegepast, of
de regio waarin die gemeente is gelegen. De minimale beperking op het recht
van vrijheid van vestiging die het gevolg kan zijn van de voorgestelde maatregelen
is gerechtvaardigd, omdat de maatregelen dienen ter bescherming van de openbare
orde als bedoeld in artikel 12, derde lid, van het IVBPR. Het begrip openbare orde omvat naast het voorkomen van ongeregeldheden, de publieke
veiligheid, het voorkomen van criminaliteit en alle universeel geaccepteerde
fundamentele principes, overeenkomstig de mensenrechten, waarop een democratische
samenleving is gebaseerd.De in dit wetsvoorstel voorgestelde maatregelen zijn gericht op het voorkomen
van een als gevolg van selectieve migratie toenemende concentratie van sociaal-economisch
zwakke(re) groepen in bepaalde gebieden of wijken. De maatregelen stellen
de gemeente in staat op korte termijn via regulering van het aanbod aan woonruimte
de bestaande segregatie van inkomens over de stad aan te pakken en aldus het
leefklimaat voor de bewoners in die wijken te verbeteren. De instroom van
kansarmen heeft immers als consequentie, dat er een navenant groot beroep
op sociale voorzieningen wordt gedaan, dat er een afnemend draagvlak voor
aanwezige economische activiteiten en voorzieningen is, en dat de integratie
van allochtone groepen wordt belemmerd. Dit leidt tot een dreiging van sociaal
isolement voor zowel autochtone als allochtone huishoudens in die wijken.
Om deze ontwikkeling te keren is een tijdelijke beperking van de instroom
van sociaal-economisch zwakke(re) groepen vereist. Deze maatregelen dienen
derhalve ter bescherming van de openbare orde als bedoeld in artikel 12, derde
lid, van het IVBPR. Zoals in paragraaf 4.1 is aangegeven wordt op deze
wijze voor de desbetreffende wijk een soort adempauze gecreëerd, zodat
de veelal reeds in gang gezette maatregelen om de situatie in die gebieden
of wijken duurzaam te verbeteren daadwerkelijk hun beslag kunnen krijgen.Artikel 2 van het Vierde Protocol bij het EVRM waarborgt het recht van
een ieder die wettig op het Nederlandse grondgebied verblijft, vrijelijk zijn
verblijfplaats te kiezen. Ook ten aanzien van dit recht geldt dat er slechts
sprake is van een minimale beperking als bedoeld in artikel 2. In de jurisprudentie
terzake is overigens vastgesteld dat staten in het kader van toetsing aan
het EVRM, als het gaat om maatregelen op sociaal-economische beleidsterreinen,
waaronder huisvestingsbeleid, een zekere mate van beleidsvrijheid toe komt.
Deze beperking kan, zoals ook de Raad van State in zijn advies stelt, naar
het oordeel van de regering worden gerechtvaardigd met een beroep op artikel
2, vierde lid, van het Vierde Protocol van het EVRM. Dat vierde lid staat
beperkingen van het recht om vrijelijk zijn verblijfplaats te kiezen toe als
dat in het algemeen belang in een democratische samenleving is. De in dit
wetsvoorstel voorgestelde maatregelen zijn, om de redenen die hiervoor (ten
aanzien van artikel 12 van het IVBPR) zijn weergegeven, naar het oordeel van
de regering in het algemeen belang.De artikelen 18 en 43 EG garanderen de burgers van de Unie (een ieder
die de nationaliteit van een lidstaat bezit) het recht vrij op het grondgebied
van de lidstaten te reizen en te verblijven respectievelijk het recht op vrije
vestiging op het grondgebied van een lidstaat.Uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen
blijkt dat maatregelen die de uitoefening van deze (en andere) vrijheden kunnen
belemmeren of minder aantrekkelijk kunnen maken moeten voldoen aan vier voorwaarden.
De maatregelen moeten zonder discriminatie worden toegepast; dat is hier het
geval, op geen enkele wijze wordt onderscheid gemaakt tussen woningzoekenden
met de Nederlandse nationaliteit en overige burgers van de Unie. De maatregelen
moeten gerechtvaardigd worden door dwingende maatregelen van algemeen belang;
ook dat is hier aan de orde, om de redenen die hiervoor (ten aanzien van artikel
12 IVBPR) zijn weergegeven. De maatregelen moeten geschikt zijn om het beoogde
doel te bereiken; de in dit wetsvoorstel voorgestelde maatregelen zijn daartoe
geschikt, zie hieronder (onder «Geschikt»).
Tenslotte mogen de maatregelen niet verder gaan dan nodig is
voor het bereiken van het doel; ook aan die eis is voldaan, zie hieronder
(onder «Proportionaliteit»).Naar het oordeel van de regering is derhalve voor de in dit wetsvoorstel
voorgestelde maatregelen voldaan aan de eisen die het Hof van Justitie heeft
geformuleerd.Daarnaast raken de maatregelen aan het recht op gelijke behandeling, zoals
onder andere beschermd door artikel 1 van de Grondwet, artikel 26 van het
IVBPR, artikel 5 van het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle
vormen van rassendiscriminatie, artikel 14 van het EVRM en artikel 1 van het
Twaalfde Protocol bij het EVRM. Op grond van inkomen komt een woningzoekende,
die minder dan zes jaar ingezetene is in de regio, wel of niet in aanmerking
voor een huisvestingsvergunning voor een woning in het aangewezen gebied.
Daarnaast kan een woningzoekende op grond van sociaal-economische kenmerken
al dan niet in aanmerking komen om met voorrang een huisvestingsvergunning
voor een woning in het aangewezen gebied te krijgen. Onderscheid op grond
van inkomen moet ingevolge artikel 1 van de Grondwet en de genoemde internationale
verdragen objectief gerechtvaardigd worden. Zoals hiervoor al is opgemerkt,
komt staten in het kader van toetsing aan het EVRM, als het gaat om huisvestingsbeleid,
een zekere mate van beleidsvrijheid toe.Op basis van dit wetsvoorstel wordt geen direct onderscheid gemaakt op
grond van ras, huidskleur of nationale of etnische afstemming. Indirect onderscheid
op een van de voornoemde gronden kan echter niet op voorhand volledig worden
uitgesloten.De vraag of er een objectieve rechtvaardiging bestaat voor de voorgestelde
maatregelen, voorzover die maatregelen leiden tot indirect onderscheid op
een van de voornoemde gronden, moet worden beantwoord aan de hand van vier
vragen.1. Wordt het onderscheid gemaakt voor een gerechtvaardigd doel?2. Is de onderscheidende maatregel geschikt; kan het gerechtvaardigde
doel bereikt worden door het gemaakte onderscheid?3. Wordt voldaan aan het vereiste van subsidiariteit; kan het gerechtvaardigde
doel niet met andere middelen worden bereikt, die minder inbreuk maken op
het gelijkheidsbeginsel?4. Wordt voldaan het vereiste van proportionaliteit; is er sprake van
evenredigheid tussen het gerechtvaardigde doel en de aangetaste belangen?Gerechtvaardigd doelDe in de artikelen 8 en 9 gegeven bevoegdheden kunnen worden toegepast
om in wijken die zeer ernstig onder druk staan, maatregelen gericht op het
verbeteren van de positie van die wijken te ondersteunen. Het doel is het
«er weer bovenop helpen» van wijken die kampen met een opeenstapeling
van problemen van sociale, economische en fysieke aard. Het gaat hier bovendien
om een tijdelijke beperking van de instroom van woningzoekenden met een sociaal-economisch
zwakkere positie. De regering is van mening dat in dit geval sprake is van
een gerechtvaardigd doel. De bevoegdheden van de artikelen 8 en 9 van dit
wetsvoorstel mogen daarom uitsluitend worden ingezet in wijken die zeer ernstig
onder druk staan. Het gaat hier om een middel dat niet lichtvaardig mag en
niet lichtvaardig zal worden toegepast.GeschiktHet hiervoor omschreven doel wordt bereikt door tijdelijk woningzoekenden,
die minder dan zes jaar ingezetene zijn in de regio, niet toe te laten
tot woningen in de aangewezen gebieden. Dit heeft tot gevolg dat de druk op
die gebieden wordt verminderd, door de verminderde instroom van woningzoekenden
in een sociaal-economisch zwakkere positie. De maatregel is dus geschikt om
het beoogde doel te bereiken. Om te voorkomen dat de maatregel (te) negatief
uitwerkt op de regionale woningmarkt en de noodzakelijke flexibiliteit binnen
de regio worden aan woningzoekenden die zes jaar of langer in de regio wonen
de bewuste eisen niet gesteld.SubsidiariteitHet Grotestedenbeleid is gericht op het vasthouden van de midden- en hoge
inkomens in de stad en het voorkomen van concentratie in bepaalde wijken van
groepen met lage inkomens. Zoals in paragraaf 4.1 al is opgemerkt, is
dat een proces van lange duur. Op de korte termijn zijn er daarom extra maatregelen
nodig om te voorkomen dat de situatie nog slechter wordt.Bij de afweging door de Minister van VROM of aanwijzing van de gebieden,
waarin op grond van de artikelen 8 en 9 eisen mogen worden gesteld aan woningzoekenden,
gerechtvaardigd is, zal worden meegewogen in hoeverre het instrumentarium
van de vigerende Huisvestingswet soelaas heeft geboden. De regering is dan
ook van mening dat het doel ten aanzien van die gebieden niet met andere middelen
kan worden bereikt.ProportionaliteitHet doel is het verbeteren van de situatie in gebieden die zeer ernstig
onder druk staan. Het belang dat (gedeeltelijk) wordt aangetast, is het belang
dat woningzoekenden die in de aangewezen gebieden niet in aanmerking komen
voor een huisvestingsvergunning, maar wel zijn aangewezen op de goedkope woningvoorraad,
hebben bij het kunnen vinden van voor hen passende huisvesting. De randvoorwaarde
die expliciet wordt gesteld ten aanzien van het aanwijzen van gebieden en
het toepassen van de bevoegdheden van de artikelen 8 en 9 is dat de woningzoekenden
die geen huisvestingsvergunning krijgen als gevolg van die aanwijzing elders
in de regio voldoende mogelijkheden houden om een voor hen passende woning
te kunnen vinden. Hun belang bij het vinden van voor hen passende woonruimte
wordt enigszins aangetast; ze kunnen (tijdelijk) niet terecht in bepaalde
gebieden in de gemeente. Omdat ze elders in de gemeente en de regio wel terecht
(moeten) kunnen, staat deze beperking in een juiste verhouding tot het met
die beperking nagestreefde doel.De eis dat de woningzoekenden die in de aangewezen gebieden niet in aanmerking
komen voor een huisvestingsvergunning elders in de gemeente of de regio voldoende
mogelijkheden houden om een voor hen passende woning te vinden, zal in de
praktijk een beperking inhouden van de maximale omvang van gebieden die aangewezen
kunnen worden. Immers, als te veel gebieden of een te groot gedeelte van het
gemeentelijk grondgebied door de gemeenteraad worden voorgedragen voor aanwijzing,
zal de kans voor deze woningzoekenden om een woning te vinden significant
afnemen met als gevolg dat aan deze noodzakelijke randvoorwaarde niet langer
wordt voldaan.De regering meent dat het in de wet opnemen van de bevoegdheden van de
artikelen 8 en 9 noodzakelijk is voor een gerechtvaardigd doel, namelijk het
verlichten van de druk op ernstig onder druk staande stedelijke gebieden,
en tevens dat die bevoegdheden geschikt zijn voor dat doel. Voorts is de regering
van mening dat het in de wet opnemen van de bevoegdheden van
de artikelen 8 en 9 voldoet aan de vereisten van subsidiariteit en proportionaliteit.
In de procedure van aanwijzing van concrete gebieden is nog een aantal (procedurele)
waarborgen opgenomen. Zo moet de gemeenteraad bij het aanvragen van de aanwijzing
van een concreet gebied voldoende aannemelijk maken, dat de voorgenomen aanwijzing
noodzakelijk en geschikt is voor het bestrijden van grootstedelijke problematiek
en dat die voorgenomen aanwijzing voldoet aan de eisen van proportionaliteit
en subsidiariteit (artikel 6, eerste lid). Bovendien is in artikel 7 geregeld
dat de Minister van VROM de aanwijzing van een gebied intrekt als niet langer
wordt voldaan aan de hiervoor genoemde eisen.4.4 Relatie met HuisvestingswetIn dit wetsvoorstel is aangesloten bij het stelsel van de Huisvestingswet
en daarmee de huisvestingsvergunning. Voor zover in dit wetsvoorstel niet
anders wordt bepaald, zijn de bepalingen van de Huisvestingswet onverkort
van toepassing op de huisvestingsverordening en de verlening van huisvestingsvergunningen.
De Huisvestingswet bevat de wettelijke regeling met betrekking tot de verdeling
van woonruimte en de samenstelling van de woonruimtevoorraad. De Huisvestingswet
biedt gemeenten instrumenten om de verdeling van woonruimte onder woningzoekenden
en de samenstelling van de woonruimtevoorraad te reguleren. Daartoe kan de
gemeenteraad een huisvestingsverordening vaststellen waarin voorgeschreven
kan worden dat woningzoekenden die voor een woning in aanmerking willen komen
een huisvestingsvergunning nodig hebben. Daarnaast kan de gemeenteraad in
de huisvestingsverordening vastleggen dat voor het splitsen van woonruimte
of het onttrekken van woonruimte aan de voorraad (door bijvoorbeeld het samenvoegen
van woningen) een vergunning vereist is.Voor dit wetsvoorstel is het huisvestingsvergunningsstelsel relevant.
In de huisvestingsverordening kunnen, voor zover dat in het belang van een
evenwichtige en rechtvaardige verdeling van woonruimte noodzakelijk is op
grond van artikel 5 van de Huisvestingswet, categorieën van woonruimte
worden aangewezen waarvoor een huisvestingsvergunning vereist is. Dit kunnen
zowel koop- als huurwoningen zijn. Artikel 6 van de Huisvestingswet bepaalt
dat woningen waarvan de koop- of huurprijs boven een bepaalde grens ligt,
niet kunnen worden aangewezen als huisvestingsvergunningplichtig. Sinds 1 januari
2004 ligt de grens voor koopwoningen op € 101 441. De grens
voor huurwoningen is gelijk aan de huurprijsgrens van de Huursubsidiewet,
die sinds 1 juli 2004 op € 597,54 ligt.Voor woningen die tot de op grond van artikel 5 van de Huisvestingswet
aangewezen categorieën behoren, geldt op grond van artikel 7 van de Huisvestingswet
dat een woningzoekende die slechts in gebruik mag nemen als hij een huisvestingsvergunning
heeft. Het zonder huisvestingsvergunning betrekken van een woning is op grond
van artikel 84, tweede lid, van de Huisvestingswet een strafbaar feit dat
als overtreding wordt bestraft met hechtenis van ten hoogste vier maanden
of een geldboete van de derde categorie.In de huisvestingsverordening wijst de gemeenteraad de categorieën
woningzoekenden aan die in aanmerking kunnen komen voor een huisvestingsvergunning.
Die woningzoekenden moeten over de Nederlandse nationaliteit of over een verblijfsvergunning
op grond van de Vreemdelingenwet 2000 beschikken. De gemeenteraad kan in de
huisvestingsverordening op grond van artikel 10 van de Huisvestingswet bepaalde
categorieën woningen reserveren voor bepaalde categorieën woningzoekenden.
Gelijkvloerse woningen kunnen bijvoorbeeld worden gereserveerd voor ouderen
en woningen met meer dan twee slaapkamers kunnen bijvoorbeeld worden gereserveerd
voor gezinnen.Daarnaast kan de gemeenteraad op grond van artikel 11 van de Huisvestingswet
in de huisvestingsverordening bepalen dat bepaalde categorieën woningzoekenden
voorrang krijgen. Daarbij kan gedacht worden aan zogenoemde stadsvernieuwingsurgenten
of bepaalde beroepsgroepen. Die voorrang kan op grond van artikel 12 van de
Huisvestingswet ook toegekend worden aan woningzoekenden die door burgemeester
en wethouders worden voorgedragen.Ten slotte kan de gemeenteraad op grond van de artikelen 13a en 13b van
Huisvestingswet in de huisvestingsverordening bepalen dat woningzoekenden
die niet economisch of maatschappelijk gebonden zijn aan de regio of zelfs
aan de gemeente, niet in aanmerking komen voor een huisvestingsvergunning.
Voor deze bepalingen in de huisvestingsverordening heeft de gemeenteraad goedkeuring
nodig van gedeputeerde staten. Bovendien mogen deze eisen op grond van artikel
13c niet gesteld worden aan langdurig werklozen, gepensioneerden en verblijfsgerechtigden
(ook wel statushouders genoemd).De Huisvestingswet biedt derhalve geen bevoegdheid om ter bestrijding
van grootstedelijke problematiek eisen te stellen aan woningzoekenden die
in aanmerking willen komen voor een huisvestingsvergunning. Het criterium
van de Huisvestingswet is «voor zover dat in het belang van een evenwichtige
en rechtvaardige verdeling van woonruimte noodzakelijk is».Bovendien kan de instroom van woningzoekenden met een zwakkere sociaal-economische
positie niet worden beperkt op grond van de Huisvestingswet. De Huisvestingswet
is er juist op gericht om de kans op het vinden van huisvesting voor die groepen
woningzoekenden te vergroten.5. Wijziging van de Woningwet5.1 Doel van het voorstelDe voorgestelde wijziging van de Woningwet betreft de voorgenomen uitbreiding
van de wettelijke gronden om panden te sluiten en het beheer daarvan over
te nemen. Op dit moment kunnen panden gesloten worden op grond van verstoring
van de openbare orde (artikel 174a van de Gemeentewet, in de praktijk bekend
als de Wet Victoria) of op grond van drugsgerelateerde overlast (artikel 13b
van de Opiumwet, in de praktijk bekend als de Wet Damocles). Op grond van
artikel 16a van de Woningwet kunnen burgemeester en wethouders na een sluiting
op grond van de Gemeentewet of de Opiumwet het beheer van de woning overdragen
aan een ander of de woning in gebruik laten geven aan een ander. In beide
gevallen kan ook de verplichting worden opgelegd om noodzakelijke voorzieningen
te (laten) treffen. Dit is in de praktijk bekend als de Wet Victor. Pas wanneer
deze maatregel geen uitzicht heeft geboden op een duurzaam herstel van de
openbare orde of het duurzaam achterwege blijven van overtreding van artikel
2 en 3 van de Opiumwet kan overgegaan worden tot onteigening (artikel 77,
eerste lid, onder 6°, van de onteigeningswet).Met name in diverse grootstedelijke wijken kan de leefsituatie ernstig
aangetast worden door ongewenst woongedrag dat cumuleert in overlastgevende
situaties. De wijze waarop panden worden gebruikt of beheerd, kan dan ook
een vergaande invloed hebben op de leefbaarheid in diverse woonwijken.
Het gaat onder meer om het veroorzaken van overlast door huurders en verhuurders,
gevaarlijke vormen van overbewoning (het betreft dan vaak illegalen) en het
volstrekt nalaten van het onderhoud van panden. Een cumulatie van dergelijke
overtredingen van de voorgeschreven regelgeving uit de lokale bouwverordening
en het Bouwbesluit 2003 kan een gevaar vormen voor de veiligheid of de gezondheid
van bewoners en omwonenden en tevens een bedreiging van de leefbaarheid in
de nabije woonomgeving. Het betreft in zijn algemeenheid overtredingen die,
door de optredende frequentie en herhaling, niet goed zijn aan te pakken met
de voor de gemeente reeds beschikbare middelen.In deze situaties is het nu niet mogelijk om de Wet Victor toe te passen,
wanneer niet tevens verstoring van de openbare orde heeft plaatsgevonden.
Wanneer het een woning betreft is de huidige grond voor sluiting van een pand
op grond van artikel 174a van de Gemeentewet en de daarop volgende toepassing
van de Wet Victor de verstoring van de openbare orde door een gedraging in
de betreffende woning. Wanneer het een pand betreft dat ook toegankelijk is
voor publiek vormt, indien het gaat om drugsgerelateerde overlast, toepassing
van artikel 13b van de Opiumwet ook een mogelijkheid om het pand te sluiten
en vervolgens de Wet Victor toe te passen. Beide gronden bieden niet de mogelijkheid
om op te treden in de eerder geschetste overlastgevende situaties die het
gevolg zijn van een opeenstapeling van overtredingen van bouwregelgeving die
een vergaand negatief effect heeft op de leefbaarheid of een gevaar oplevert
voor de veiligheid of de gezondheid. De regering is van mening dat dit een
effectieve aanpak van bepaalde bewoningsmisstanden belemmert. Een verruiming
van de gronden is dan ook noodzakelijk om via de Wet Victor specifieke panden
bij een bonafide beheerder onder te kunnen brengen.Het voorgestelde artikel 97 van de Woningwet introduceert een tweetal
nieuwe sluitingsgronden bij overtreding van de bouwregelgeving en een klaarblijkelijk
gevaar op herhaling hiervan, te weten: 1. ernstige bedreiging van de leefbaarheid
en 2. gevaar voor de veiligheid of de gezondheid. Nadat een pand is gesloten
op grond van het voorgestelde artikel 97 van de Woningwet kan de Wet Victor
(artikel 16a van de Woningwet) worden toegepast. De gemeenten zullen daardoor
in staat zijn om woonproblematiek die met name in grootstedelijke milieus
voorkomt, effectiever aan te pakken.5.2. Inhoud van het wetsvoorstelDe gemeentelijke overheid dient, zowel voor verbetering van het leefklimaat,
als voor de veiligheid en gezondheid van bewoners en omwonenden, ook over
de nodige middelen te beschikken om het gevoerde beheer van panden, zoals
het een eigenaar normaliter betaamt, en het feitelijke gebruik, zonodig in
positieve zin te beïnvloeden. Dergelijke maatregelen zullen altijd vragen
om een zeer grondige afweging van belangen door de lokale overheid, aangezien
door de inzet van dit instrument het eigendomsrecht burgers ingeperkt kan
worden. De Wet Victor in de vigerende vorm biedt reeds een systematiek om
op verantwoorde wijze deze noodzakelijke afweging tussen de relevante belangen
te maken en om vervolgens maatregelen te treffen.Het voorliggende wetsvoorstel betekent dat overtreding van bestaande,
door de Woningwet voorgeschreven voorschriften in de lokale bouwverordening
en het Bouwbesluit 2003 ook een grond zullen vormen om een pand te sluiten
en vervolgens artikel 16a van de Woningwet (Wet Victor) toe te passen. Er
zal tevens sprake moeten zijn van een situatie die naar aller waarschijnlijkheid
niet een eenmalig karakter zal hebben; er dient een klaarblijkelijk
gevaar voor herhaling te zijn. Hiermee wordt aangesloten bij recente jurisprudentie
op het terrein van de handhaving en de eventuele toepassing van preventieve
bestuursrechtelijke instrumenten. Het gaat in dit wetsvoorstel specifiek om
overtredingen van de door de Woningwet voorgeschreven normen in de lokale
bouwverordening en het Bouwbesluit 2003, waardoor er of sprake is van een
ernstige bedreiging van de leefbaarheid, of van een gevaar voor de veiligheid
of gezondheid van bewoners of omwonenden.De nu voorgestelde uitbreiding voegt deze twee gronden toe aan de bestaande
mogelijkheid om na sluiting als gevolg van verstoring van de openbare orde
de Wet Victor toe te passen. De begrippen verstoring van de openbare orde
en gevaar voor veiligheid of gezondheid zijn duidelijk ingekaderd in regelgeving,
toelichtingen hierop en jurisprudentie: openbare orde in het kader van de
Gemeentewet en gevaar voor de veiligheid of de gezondheid in het kader van
de bouwregelgeving. Zie onder meer de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
tot wijziging van de Woningwet (verbetering naleving, handhaafbaarheid en
handhaving bouwregelgeving) (Kamerstukken II 2003/04, 29 392, nr. 3).
Dit gevaar voor de gezondheid of de veiligheid kan met name optreden bij panden
waar overbewoning plaatsvindt, waardoor mede vervuiling van de woning en het
bijbehorende erf optreedt en de risico's voor de bewoners met name bij brand
buitengewoon groot zijn.Wat betreft de ernstige bedreiging van de leefbaarheid zal het gaan om
de wijze van gebruik van een pand en de voortdurende staat van onderhoud van
een pand waardoor hinder in en verloedering van de woonomgeving wordt veroorzaakt.
In één straat of woonblok kan een dergelijke overlastsituatie
vanuit één woning tot aantasting van de leefbaarheid leiden.
Het kan bijvoorbeeld ook gaan om frequent gebruik van tuinen als stortplaats
voor grof huisvuil, het gebruik van woningen voor grootschalige hennepteelt
(waarbij huurder en verhuurder kunnen samenwerken) en situaties waarin er
sprake is van bewuste verkrotting en waarbij de aanpak met het huidige instrumentarium
onvoldoende mogelijkheden biedt voor een oplossing. Het voortduren van deze
situaties hoeft niet per definitie te leiden tot gevaar voor de veiligheid
of de gezondheid, maar heeft wel een buitengewoon negatief, en dus verloederend,
effect op de directe woonomgeving. De leefbaarheid rondom een dergelijk pand
komt zo ernstig onder druk te staan.De genoemde bedreiging en het genoemde gevaar zijn met name aan de orde
bij een cumulatie van overtredingen van de voorschriften uit de bouwverordening
en bij geconstateerde overtreding(en) van een substantiële omvang. Het
college van burgemeester en wethouders zal uiteraard bij toepassing van deze
maatregel een gedegen belangenafweging moeten maken en, gelet op de zwaarte
van het instrument, met prudentie tot inzet van dit instrument besluiten.
Met name in situaties waarbij evident en reeds langdurig sprake is van overtredingen
van genoemde voorschriften is toepassing van dit nieuwe instrument aan de
orde. Succesvolle inzet is afhankelijk van een gedegen voorbereiding en inbedding
in het lokale beleidsproces.Het betreft dus een uitbreiding van het handhavingsinstrumentarium in
de Woningwet. Gezien het specifieke karakter van dit voorstel acht de regering
een wijziging van de Woningwet wenselijk. In de Woningwet wordt met het nieuw
voorgestelde artikel 97 burgemeester en wethouders de mogelijkheid geboden
om de betreffende woning te sluiten bij voortduring van de illegale situatie
waardoor de veiligheid of gezondheid in gevaar komt of de leefbaarheid ernstig
wordt bedreigd. Vervolgens vormt dit een nieuwe grond, in het gewijzigde artikel
16a van de Woningwet voor het over laten nemen van het beheer
van de woning. De huidige systematiek van de Wet Victor blijft behouden. In
het kader van een zorgvuldig en passend opereren van het openbaar bestuur,
bestaat dit uit een in zwaarte oplopend geheel van bestuurlijke maatregelen.
Zo kan onteigening pas aan de orde zijn als het over laten nemen van het beheer
van een pand niet tot een duurzaam herstel van de openbare orde rondom het
betreffende pand heeft geleid, dan wel tot het duurzaam achterwege blijven
van de geconstateerde overtredingen van de bouwregelgeving.Relatie met de ontneming van eigendomDit wetsvoorstel heeft niet tot doel de onteigeningsmogelijkheden verder
te vergroten. Bij de algemene politieke beschouwingen in september 2003 is
door de minister-president in een schriftelijk antwoord op vragen vanuit de
Tweede Kamer (Handelingen II 2003/04, blz. 3–166) erop gewezen dat men
zich kan afvragen of onteigening het meest geëigende instrument is voor
de aanpak van onder meer huisjesmelkers die tevens illegalen huisvesten, gelet
op artikel 14 van de Grondwet, waarin is bepaald dat onteigening alleen kan
geschieden in het algemeen belang en tegen een vooraf verzekerde schadeloosstelling.
Verder is in het antwoord op begrotingsvragen van VROM d.d. 28–10–2003
reeds aangegeven dat onteigening als ultimum remedium moet worden beschouwd
(Kamerstukken II 2003/04, 29 200 XI, nr. 10, p. 44–45). Daarbij
is verwezen naar artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM, op grond
waarvan een ieder het recht heeft op het ongestoord genot van zijn eigendom
en aan niemand zijn eigendom kan worden ontnomen, behalve in het algemeen
belang en onder de voorwaarden voorzien in de wet. Het Europese Hof voor de
Rechten van de Mens kent staten op dit punt een behoorlijke mate van beoordelingsvrijheid
toe. Dit Hof beziet of de ontneming een legitiem doel van algemeen belang
dient alsmede of er een redelijk evenwicht bestaat tussen het gebruikte middel
en het doel (proportionaliteit).Artikel 1 van het Eerste Protocol tast echter op geen enkele wijze het
recht aan, dat een staat heeft om die wetten toe te passen, die hij noodzakelijk
oordeelt om het gebruik van eigendom te reguleren in overeenstemming met het
algemeen belang. Ook in gevallen van regulering van eigendom dient de rechter
te toetsen of de beperking van het eigendomsrecht in het algemeen belang te
rechtvaardigen valt, waarbij moet worden beoordeeld of er een redelijk evenwicht
bestaat tussen het gebruikte middel en het doel (proportionaliteit). Relevant
bij deze afweging kan zijn of betrokkenen die extra zwaar getroffen worden
door de beperking van het eigendomsrecht, enigerlei vorm van compensatie is
aangeboden. Ook hier komt staten een ruime beoordelingsmarge toe.Met de bestaande interventiemogelijkheden op basis van de Wet Victor,
die kunnen worden beschouwd als een regulering van het eigendomsrecht in de
zin van artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM, wordt een dergelijk
evenwicht tussen betrokken belangen geboden. Dit is ook in de parlementaire
behandeling bij de totstandkoming van de huidige Wet Victor geconstateerd.
Het overnemen van het beheer van specifieke panden voor een zekere periode
betekent immers niet dat het eigendom van deze panden dermate wordt beperkt
dat er sprake zou zijn van onevenredigheid ten opzicht van het nagestreefde
doel: een wijze van gebruik en beheer van het betrokken vastgoed dat niet
langer de leefbaarheid en veiligheid in de nabije woonomgeving sterk onder
druk zet. Een tegemoetkoming in de eventuele schade geleden door de beperking
van het eigendomsrecht, ligt niet in de rede, aangezien de eigenaar doorgaans
zelf heeft bijgedragen aan de ernstige bedreiging van de leefbaarheid, die
aanleiding was om de woning te sluiten. Gezien de problemen rond leefbaarheid en veiligheid in een substantieel
aantal (grootstedelijke) woonwijken in de afgelopen jaren kan het lokaal bestuur
genoodzaakt zijn om in specifieke situaties het beheer van panden in de wijken
waar deze problemen zich voor doen, over te nemen. Hiervoor biedt de voorgestelde
wijziging de nu nog ontbrekende wettelijke ruimte.De onteigeningswet wordt niet zelfstandig uitgebreid. Een expliciet onderdeel
van de huidige Wet Victor is de mogelijkheid om tot onteigening over te gaan
als het over laten nemen van het beheer de eerdere problemen niet heeft opgelost.
Om deze systematiek in stand te houden en een coherent handhavingsinstrument
te waarborgen, zal uitbreiding van de gronden om de Wet Victor toe te passen
ook leiden tot een technische vertaalslag in de onteigeningswet. Het gaat
hier echter niet om een inhoudelijke uitbreiding van het onteigeningsinstrumentarium.6. BestuurslastenIndien een gemeente gebruik wenst te maken van de mogelijkheden die in
hoofdstuk 2 van het wetsvoorstel worden geboden dan brengt dat beperkte bestuurslasten
met zich mee. Het plafond in de OZB-maatregel is gekoppeld aan de WOZ-waarde.
De WOZ-waarde van alle panden en dus ook van alle niet-woningen is voorhanden
in de gemeentelijke bestanden. Een selectie van de panden die in aanmerking
komen is dan in principe eenvoudig te maken. Ook zal de gemeente de nodige
maatregelen moeten nemen om te waarborgen dat de voorwaarden van de Verordening
van de Commissie betreffende de minimis-steun worden nageleefd.Indien een gemeente gebruik wenst te maken van de mogelijkheden die in
hoofdstuk 3 van het wetsvoorstel worden geboden, zal dat voor die gemeente
in bepaalde mate bestuurslasten met zich brengen. Die lasten zijn echter niet
anders in aard of omvang dan de lasten die een reguliere huisvestingsverordening
en huisvestingsvergunningsstelsel met zich brengen. Extra zijn wel de bestuurslasten
die zijn gemoeid met de aanvraag bij de Minister van VROM om aanwijzing van
een gebied als bedoeld in artikel 5 van het wetsvoorstel. De met een aanvraag
gemoeide bestuurslasten zijn niet op voorhand te kwantificeren, maar naar
verwachting zullen met een dergelijke aanvraag niet veel meer bestuurslasten
zijn gemoeid dan in het algemeen met (de voorbereiding van) een besluit van
de gemeenteraad zijn gemoeid.ARTIKELSGEWIJSHoofdstuk 2 Onroerende-zaakbelastingen en belastingen
ter zake van niet-onroerende-bedrijfsruimtenArtikel 2In de Gemeentewet is de bevoegdheid vastgelegd voor gemeenten om belastingen
te heffen ter zake van binnen de gemeente gelegen onroerende zaken en ter
zake van binnen de gemeente gelegen woon- en bedrijfsruimten die duurzaam
aan een plaats gebonden zijn en dienen tot permanente bewoning of permanent
gebruik, doch niet onroerend zijn. Het gaat om de artikelen 220 en volgende,
alsmede artikel 221 van de Gemeentewet: onroerende-zaakbelastingen en roerende
woon- en bedrijfsruimtebelastingen. Als een gemeentebestuur van die bevoegdheid
gebruik wil maken moet dat worden vastgelegd in een gemeentelijke verordening.
In de artikelen 220a tot en met 220i van de Gemeentewet zijn nadere bepalingen
opgenomen die de gemeenten in aanmerking moeten nemen bij het heffen en invorderen
van de onroerende-zaakbelastingen. Zo bepaalt artikel 220d welke
(delen van) onroerende zaken buiten de heffing moeten blijven. Artikel 220h
bepaalt dat in de verordening kan worden bepaald dat de belasting niet wordt
geheven als de heffingsgrondslag (de waarde van de onroerende zaak) beneden
een in dat artikel opgenomen bedrag blijft, en dat een opgelegde aanslag niet
zal worden ingevorderd als die blijft beneden een bepaald bedrag, waarvoor
artikel 220h een maximum noemt.Deze regels gelden naar hun aard voor het gehele grondgebied van de gemeente.
In dit voorstel van wet wordt voorgesteld dat in bepaalde, door de gemeenteraad
aan te wijzen gedeelten van de gemeente, een afwijkend regiem geldt. Dat is
geregeld in hoofdstuk 2 van dit voorstel. Het afwijkende regiem zoals dat
in dit hoofdstuk is opgenomen is derhalve alleen van toepassing in de gebieden
die zijn aangewezen op grond van de bepalingen die in dit voorstel zijn opgenomen.Artikel 3Dit artikel geeft een aantal bepalingen rondom de aanwijzing van de kansenzones
door de raad en over de beschrijving van die kansenzones. Daaruit zal moeten
blijken dat ze voldoen aan de wettelijke eisen. Het artikel gaat er van uit
dat het aanwijzen van de kansenzones geschiedt bij afzonderlijk besluit. Desgewenst
zou de gemeenteraad er ook voor kunnen kiezen de aanwijzing van de kansenzones
op te nemen in de belastingverordening.In het eerste lid is aangegeven welke criteria zullen gelden voor het
aanwijzen van de gebieden waarbinnen het afwijkende regiem mag worden ingevoerd.
De betreffende gebieden worden als zodanig door de gemeenteraad aangewezen.
Die beslist of hij een of meer wijken zal aanwijzen op grond van dit wetsvoorstel,
maar die wijken zullen dan wel moeten voldoen aan een aantal criteria.De percentages, bedoeld in het eerste lid, onder a, kunnen worden ontleend
aan het CBS. In paragraaf 3.2.van het algemeen deel van deze memorie
van toelichting is al aangegeven dat deze eerste drie criteria, de percentages
niet-actieven, huishoudens die behoren tot het landelijk laagste inkomenskwintiel,
en allochtonen, gangbaar zijn, en ook in het verleden gebruikt zijn, bij het
aanwijzen van achterstandsgebieden vanuit de Europese geldstromen Urban en
Doelstelling 2 binnen het Grotestedenbeleid dat in Nederland gevoerd wordt.
Voor deze indicatoren is bovendien gekozen omdat ze goed op gebiedsniveau
te meten zijn en een duidelijk beeld laten zien van achterstandssituaties
in Nederland. De cumulatie-index (samenstel van de criteria 1, 2 en 3 als
bedoeld in punt 4) moet groter of gelijk aan 60 zijn, met dien verstande dat
het percentage huishoudens in het gebied dat behoort tot het landelijk laagste
inkomens kwintiel groter dan of gelijk aan 25 moet zijn, en het percentage
niet-actieven groter dan of gelijk aan 25 moet zijn. Afhankelijk van de eerste
twee cijfers kan het percentage allochtonen dus 10 % of minder bedragen. (zie
ERAC-rapporten Nieuwe criteria Doelstelling 2 «stedelijk verval»
juni 1998 en Selectie van URBAN-gebieden binnen de G4, juni 2000). De cijfers
moeten worden ontleend aan het CBS. Voor de niet-actieven hanteert het CBS
de volgende definitie: Personen met een werkloosheidsuitkering, arbeidsongeschikten,
pensioenontvangers, bijstandsontvangers en de groep «overige inkomstenontvangers»
worden tot de niet-actieven gerekend. Deze niet-actieven hebben dus een uitkering
als voornaamste inkomstenbron. Voor het overige wordt verwezen naar het algemeen deel van de toelichting
(paragraaf 3.2, onder «Criteria voor het aanwijzen van gebieden
voor de OZB-maatregel»).Het derde lid bevat een uitwerking van het principe dat het besluit een
motivering moet bevatten waarom de aangewezen kansenzones voldoen aan de wettelijke
eisen die in dit wetsvoorstel zijn gesteld.De maatregel moet wel tijdelijk zijn. De gemeenteraad kan de maatregel
nemen voor een periode van ten hoogste vier jaar, met de mogelijkheid deze
nog een keer met ten hoogste vier jaar te verlengen. De maatregel kan dus
hoogstens acht jaar gelden. Het gaat om een bijzonder regiem dat naar zijn
aard niet permanent van toepassing kan zijn. Bij de beraadslaging over het
nemen van een verlengingsbesluit zal ook nadrukkelijk de vraag onder ogen
gezien moeten worden of het gebied nog steeds voldoet aan de wettelijke eisen.Artikel 4De gemeente kan binnen bepaalde marges verschillende tarieven vaststellen
voor woningen en niet-woningen (artikel 220f van de Gemeentewet). Het voorgestelde
systeem houdt in dat binnen de categorie niet-woningen een nadere differentiatie
kan worden toegepast in die zin dat binnen de aangewezen kansenzones ter zake
van kleinschalige bedrijven (niet-woningen met een maximale WOZ-waarde van € 500 000)
minder belasting wordt betaald dan ter zake van de overige niet-woningen in
die kansenzones en de niet-woningen in de rest van de gemeente. Het tarief
blijft voor alle niet-woningen hetzelfde, maar de aanslag kan in de bedoelde
gevallen worden verminderd. De aanslag wordt gewoon vastgesteld op de wijze
zoals dat zou zijn gebeurd zonder dit bijzondere regiem, maar na vaststelling
van de aanslag wordt deze in het geval van de bedoelde ondernemingen verminderd
op de wijze als aangegeven in de belastingverordening. Het bedrag van de vermindering
moet voor elke belastingplichtige afzonderlijk op de aanslag worden vermeld.
Op die manier is de geboden faciliteit voor de belastingplichtige als zodanig
herkenbaar.De WOZ-waarde van onroerende zaken wordt periodiek opnieuw vastgesteld.
Sinds 1 januari 2005 gebeurt dat eens per twee jaar, als gevolg van de
Wet tot wijziging van de Wet waardering onroerende zaken en van enige andere
wetten (meer doelmatige uitvoering Wet waardering onroerende zaken; Stb. 2004,
656) Per 1-1-2007 wordt dat wellicht jaarlijks, als gevolg van de artikelen
IV tot en met VIII, juncto artikel XII, tweede lid, van die wet. Als gevolg
daarvan zou ook de waarde waarboven deze maatregel niet meer toepasbaar is
ook periodiek moeten stijgen. Dat kan door een indexering toe te passen. Er
bestaat echter geen indexcijfer voor de waarde van onroerende zaken. Om die
reden wordt gebruik gemaakt van de consumentenprijsindex reeks: Alle Huishoudens
(2000=100) die door het CBS wordt berekend. Van tijd tot tijd verandert het
CBS deze berekening in die zin dat een meer recent jaar als uitgangspunt wordt
gekozen. Eerder werd bijvoorbeeld gebruik gemaakt van de reeks: Alle huishoudens
(1985 = 100). Bij een omrekening naar een meer recente peildatum kunnen afrondingsverschillen
gaan optreden. Door in het derde lid de formulering te gebruiken: «totaal,
op meest recente tijdsbasis» blijft de formule altijd actueel, ook als
het CBS overspringt naar een ander, recenter, basisjaar. De Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties stelt jaarlijks vast wat de uitkomst is van de
indexering en maakt dat bekend in de Staatscourant. De gemeente kan als gezegd zelf bepalen op welke wijze de vermindering
wordt verleend. Dat zou bijvoorbeeld een percentage van de aanslag kunnen
zijn of een vast bedrag dat voor alle belastingplichtigen voor wie de maatregel
geldt hetzelfde is. Wel verdient het de aanbeveling de vermindering, als daarvoor
wordt gekozen, substantieel te doen zijn. Als dat maar een beperkt bedrag
zou zijn dan kan gemakkelijk de vraag rijzen in hoeverre de maatregel überhaupt
gerechtvaardigd is. Blijkbaar is de nood dan niet zo hoog.Bij een vermindering met een vast bedrag zou het resultaat voor sommige
aanslagen kunnen zijn dat deze negatief wordt. Daarom bepaalt dit artikel
dat de regeling van de vermindering in de belastingverordening zodanig moet
worden vastgesteld dat het bedrag niet negatief kan worden. De vermindering
kan ook op 100% worden gesteld. Ook dan is vermelding op het aanslagbiljet
op zijn plaats, omdat dan zichtbaar wordt welke maatregel is getroffen.Als binnen het grondgebied van een gemeente meerdere gebieden als kansenzone
zijn aangewezen op basis van artikel 3 van dit wetsvoorstel, dan moet in al
deze kansenzones hetzelfde regiem gelden. Het gemeentebestuur kan er niet
voor kiezen in die kansenzones onderling ook weer een verschillend regiem
te doen gelden.Artikel 221 van de Gemeentewet biedt een regeling van de zogenaamde roerende
woon- en bedrijfsruimtebelastingen, als complement op de onroerende-zaakbelastingen.
Het ligt voor de hand een faciliteit als in dit voorstel van wet bedoeld,
ook voor die belastingen te laten gelden, voor zover die worden geheven ter
zake van bedrijfsruimten.Hoofdstuk 3 Toegang tot de woningmarktArtikel 5Eerste lidDe Minister van VROM kan op verzoek van de gemeenteraad gebieden aanwijzen
waarin aan woningzoekenden op grond van de artikelen 8 en 9 eisen kunnen worden
gesteld.De gemeenteraad is aangewezen orgaan om het verzoek tot aanwijzing van
gebieden te doen, omdat het gaat om een uitzonderlijk instrument. Daarom is
het gewenst dat daar in de gemeente breed draagvlak voor is en dat op gemeentelijk
niveau het democratisch gelegitimeerde orgaan zich daarover uitspreekt. Daar
komt bij dat de bevoegdheden van de artikelen 8 en 9 hun beslag moeten krijgen
door het aanpassen en mogelijk zelfs opnieuw vaststellen van een huisvestingsverordening.
Het opstellen van huisvestingsverordeningen is een bevoegdheid van de gemeenteraad.Tweede lidDe aanwijzing van een gebied is geldig voor de in het aanwijzingsbesluit
genoemde termijn. Die termijn kan niet langer zijn dan vier jaar vanaf het
moment van aanwijzing. Een uitzonderlijk instrument als de aanwijzing op grond
van artikel 5 kan slechts voor een beperkte termijn worden ingezet.Indien na het verstrijken van de termijn van de aanwijzing blijkt dat
de problematiek onverminderd actueel is, kan de gemeenteraad de Minister van
VROM verzoeken om een verlenging van de aanwijzing. Ook die verlenging kan
maximaal vier jaar geldig zijn. Een verzoek om verlenging van
de aanwijzing moet aan dezelfde eisen voldoen als het oorspronkelijke verzoek.
Als de problematiek onverminderd actueel is, zal het de gemeenteraad uiteraard
minder inspanning kosten om de vereiste motivering te leveren.Artikel 6Eerste lidDe gemeenteraad moet bij de aanvraag voor de aanwijzing van gebieden waarin
de bevoegdheden van de artikelen 8 en 9 kunnen worden uitgeoefend, voldoende
aannemelijk maken dat voor die gebieden geldt dat het kunnen uitoefenen van
die bevoegdheden noodzakelijk en geschikt is om de problematiek in die gebieden
te bestrijden. Bovendien moet de gemeenteraad voldoende aannemelijk maken
dat de aanwijzing en het vervolgens op grond van de artikelen 8 en 9 maken
van onderscheid tussen woningzoekenden zal voldoen aan de eisen van subsidiariteit
en proportionaliteit. Voor een nadere omschrijving van die eisen zij kortheidshalve
verwezen naar paragraaf 4.3 van het algemeen deel van deze memorie van
toelichting.Of de gemeenteraad een en ander in de aanvraag voor de aanwijzing van
gebieden voldoende aannemelijk maakt, is ter beoordeling aan de Minister van
VROM.Tweede lidIn paragraaf 4.3 van het algemeen deel van deze memorie van toelichting
is reeds aangegeven dat het in de wet opnemen van de bevoegdheden van de artikelen
8 en 9 noodzakelijk is voor een gerechtvaardigd doel, namelijk het verlichten
van de druk op bepaalde stedelijke gebieden, en tevens dat die bevoegdheden
in hun algemeenheid geschikt zijn voor dat doel. Voorts is daar aangegeven
dat het in de wet opnemen van de bevoegdheden van de artikelen 8 en 9 voldoet
aan de vereisten van subsidiariteit en proportionaliteit. Voor de daadwerkelijke
aanwijzing van gebieden gelden twee voorwaarden.De eerste voorwaarde is neergelegd in het eerste lid.De tweede voorwaarde is dat de gemeenteraad naar het oordeel van de Minister
van VROM voldoende aannemelijk maakt dat het aanwijzen van een of meer gebieden
niet tot gevolg heeft dat woningzoekenden die als gevolg van de aanwijzing
geen huisvestingsvergunning kunnen krijgen voor woonruimte in de aangewezen
gebieden, binnen de woningmarktregio waarin de gemeente is gelegen voldoende
mogelijkheden overhouden om voor hen passende huisvesting te vinden. Het gaat
dan om woningen waarvoor die woningzoekenden op grond van hun inkomen, samenstelling
van hun huishouden en andere kenmerken in aanmerking kunnen komen.Als aan een van deze eisen naar zijn oordeel niet wordt voldaan, weigert
de Minister van VROM de gevraagde gebiedsaanwijzing.Derde lidDesgewenst kan de Minister van VROM over de mogelijkheden, bedoeld in
het tweede lid, advies vragen aan gedeputeerde staten of, indien de gemeente
in een plusregio is gelegen, aan het dagelijks bestuur van die plusregio en
zijn oordeel laten afhangen van dat advies. Artikel 7Eerste lidAls een gebied is aangewezen kunnen de eisen van de artikelen 8 en 9 worden
toegepast voor de duur van de aanwijzing, dus ten hoogste vier jaar. De Minister
van VROM is volgens dit lid in twee gevallen verplicht om de aanwijzing in
te trekken. Hij moet dat doen als hem is gebleken dat het toepassen van de
eisen van de artikelen 8 en 9 niet langer noodzakelijk of geschikt is voor
het bestrijden van grootstedelijke problematiek of die toepassing niet langer
voldoet aan de eisen van subsidiariteit of proportionaliteit. Ook als de groepen
woningzoekenden die als gevolg van de eisen van de artikelen 8 en 9 in de
aangewezen gebieden niet in aanmerking komen voor een huisvestingsvergunning,
als gevolg van de aanwijzing onvoldoende of geen mogelijkheden overhouden
om een voor hen passende woning te vinden, trekt de Minister van VROM de aanwijzing
in.Tweede lidAls de problematiek in de aangewezen gebieden is verminderd of anderszins
veranderde omstandigheden het stellen van eisen op grond van de artikelen
8 en 9 naar het oordeel van de gemeenteraad niet langer nodig maken, kan de
gemeenteraad de Minister van VROM verzoeken om de aanwijzing van die gebieden
in te trekken. Indien de gemeenteraad daarom verzoekt, trekt de Minister van
VROM de aanwijzing in.Artikel 8De eisen op grond van dit artikel zijn zogenoemde toelatingseisen. Dat
wil zeggen dat woningzoekenden die niet aan de in dit artikel gestelde eisen
voldoen, niet worden toegelaten tot de woningvoorraad in het gebied waarvoor
die eisen gelden. Dat houdt in dat die woningzoekenden geen huisvestingsvergunning
krijgen voor woningen die in dat gebied zijn gelegen.Eerste lidDe gemeenteraad kan in de huisvestingsverordening bepalen dat woningzoekenden
die niet over AOW, VUT, pensioen, inkomen uit werk, zelfstandig beroep of
bedrijf, of studiefinanciering beschikken niet in aanmerking komen voor een
huisvestingsvergunning voor in de huisvestings- verordening aangewezen categorieën
woningen. Dat betekent dat die woningzoekenden in de aangewezen gebieden geen
woning mogen betrekken.Deze regel kan alleen worden toegepast in de op grond van artikel 5 aangewezen
gebieden en geldt voor woningzoekenden die minder dan zes jaar voorafgaand
aan de aanvraag van een huisvestingsvergunning ingezetene zijn (geweest) van
de regio. Met het begrip ingezetene wordt aangesloten bij de formulering van
«maatschappelijke binding» in artikel 1, onderdeel i, van de Huisvestingswet.
Ook de termijn van zes jaar sluit aan bij die bepaling van de Huisvestingswet.Indien het een huishouden betreft dat bestaat uit meer dan één
persoon, geldt dat één van de leden van het huishouden aan de
eisen moet voldoen.Tweede lidDe artikelen 7, 84, tweede en derde lid, en 85 van de Huisvestingswet
zijn van overeenkomstige toepassing.Artikel 7 van de Huisvestingswet verbiedt het in gebruik nemen van woonruimte, aangewezen ingevolge artikel 5 van die wet, indien daar geen
huisvestingsvergunning voor is verleend.Artikel 84, tweede en derde lid, van de Huisvestingswet bepaalt dat het
in gebruik nemen van woonruimte, aangewezen ingevolge artikel 5 van die wet,
zonder dat daar een huisvestingsvergunning voor is verleend, als overtreding
strafbaar is.Artikel 85 belast de krachtens artikel 75 van de Huisvestingswet aangewezen
ambtenaren met de opsporing van de bij de Huisvestingswet strafbaar gestelde
feiten.Derde lidDe eis met betrekking tot het inkomen kan alleen worden gesteld aan woningzoekenden
die minder dan zes jaar voorafgaand aan de aanvraag van een huisvestingsvergunning
ingezetene zijn (geweest) van de regio. Omdat hierbij materieel sprake is
van het stellen van eisen van maatschappelijke binding, behoeft de gemeenteraad
op grond van artikel 13a van de Huisvestingswet voorafgaande toestemming van
gedeputeerde staten. Het gaat hier om de toepassing van een uitzonderlijke
maatregel welke noodzakelijk is gebleken voor het bestrijden van grootstedelijke
problematiek. De Minister van VROM heeft bij de aanwijzing van de gebieden
waarin deze maatregel kan worden toegepast, getoetst of de toepassing van
deze maatregel gerechtvaardigd wordt door de omstandigheden. Als het toepassen
van deze maatregel naar het oordeel van de Minister van VROM gerechtvaardigd
is, is het niet gewenst of noodzakelijk dat gedeputeerde staten zich nogmaals
buigen over de wenselijkheid van deze maatregel. Die wenselijkheid is reeds
beoordeeld door de Minister van VROM. Hierom is in het tweede lid bepaald
dat artikel 13a van de Huisvestingswet niet van toepassing is.Artikel 13c van de Huisvestingswet bepaalt dat eisen van economische of
maatschappelijke binding niet gesteld mogen worden aan «woningzoekenden
waarvan redelijkerwijs niet of niet meer verwacht kan worden dat zij door
het duurzaam verrichten van arbeid in hun bestaan voorzien, zoals gepensioneerden,
ernstig invaliden en langdurig werklozen». Artikel 8 van dit wetsvoorstel
voorziet nu juist in het stellen van eisen die groepen. Artikel 13c van de
Huisvestingswet is daarom niet van toepassing.Artikel 9De eisen op grond van dit artikel zijn zogenoemde voorrangseisen. Dat
wil zeggen dat woningzoekenden, die voldoen aan de op grond van dit artikel
in de huisvestingsverordening opgenomen sociaal-economische kenmerken, voorrang
hebben bij de toewijzing van woningen boven woningzoekenden die niet aan die
kenmerken voldoen.Eerste lidDe gemeenteraad kan, indien dat naar zijn oordeel noodzakelijk en geschikt
is voor het bestrijden van grootstedelijke problematiek en voldoet aan de
eisen van subsidiariteit en proportionaliteit, in de huisvestingsverordening
bepalen dat in een aangewezen gebied woningzoekenden die voldoen aan in de
huisvestingsverordening opgenomen sociaal-economische kenmerken voorrang genieten
bij de toewijzing van aangewezen categorieën van woonruimte. In de praktijk
kan het gaan om een bepaald type woonruimte of om bepaalde complexen. Het
gaat hierbij bijvoorbeeld om kenmerken zoals de samenstelling van het huishouden,
de leeftijd en het opleidingsniveau van de woningzoekende. Op grond van dit
artikel genieten de woningzoekenden die voldoen aan die sociaal-economische
kenmerken voorrang bij het verlenen van huisvestingsvergunningen. Dit biedt de gemeenteraad de bevoegdheid om toepassing van dezelfde vormen
van positieve ballotage, die nu al door sociale verhuurders worden toegepast,
op te leggen aan alle verhuurders.De eisen gelden, anders dan de eisen van artikel 8, voor alle woningzoekenden,
dus inclusief de woningzoekenden die al meer dan zes jaar ingezetene in de
regio zijn. Indien eisen worden gesteld op basis van de artikelen 8 en 9 gelden
de eisen op basis van artikel 9 in de praktijk alleen voor woningzoekenden
die meer dan zes jaar ingezetene zijn in de regio. Zijn ze dat niet dan komen
ze immers op basis van artikel 8 niet in aanmerking voor een huisvestingsvergunning.Tweede lidArtikel 11, eerste lid, van de Huisvestingswet biedt de gemeenteraad de
bevoegdheid om te bepalen dat bij het verlenen van huisvestingsvergunningen
voorrang wordt gegeven aan «woningzoekenden waarvoor de voorziening
in de behoefte aan woonruimte dringend noodzakelijk is». Daar komt nu
de voorrangsregel op grond van het eerste lid bij. Omdat niet op voorhand
aan te geven is welke voorrangsregel zwaarder moet wegen, dient de gemeenteraad
bij de uitoefening van de bevoegdheid van het eerste lid te bepalen aan welke
groep woningzoekenden, de woningzoekenden bedoeld in artikel 11, eerste lid,
van de Huisvestingswet, of de woningzoekenden die voldoen aan de krachtens
het eerste lid gestelde sociaal-economische kenmerken, voorrang wordt gegeven.Artikel 10Eerste lidArtikel 2, derde lid, van de Huisvestingswet zoals dat luidt na de inwerkingtreding
van de voorgestelde Wijzigingswet Wgr-plus (Kamerstukken II 2004/05, 29 532,
nr. A) legt de bevoegdheid tot het vaststellen van een huisvestingsverordening
bij het algemeen bestuur van de plusregio. In die plusregio's zijn de afzonderlijke
gemeenten, in afwijking van artikel 2, eerste lid, van de Huisvestingswet,
niet bevoegd om een huisvestingsverordening vast te stellen.Dit wetsvoorstel biedt gemeenten de bevoegdheid om op grond van de artikelen
8 en 9 in de daartoe door de Minister van VROM aangewezen gebieden, eisen
in de huisvestingsverordening op te nemen, die niet op grond van de Huisvestingswet
gesteld kunnen worden. Voorwaarde hiervoor is dat de gemeenteraad van een
gemeente waarbinnen een of meer gebieden zijn aangewezen, dit vastlegt in
de huisvestingsverordening. Omdat het in dat geval niet logisch en niet gewenst
is dat het algemeen bestuur die huisvestingsverordening moet vaststellen,
bepaalt dit artikel dat de gemeenteraad van een gemeente voor de aangewezen
gebieden in afwijking van artikel 2, derde lid, van de Huisvestingswet zelf
een huisvestingsverordening vaststelt.Tweede lidIndien het algemeen bestuur van een plusregio als bedoeld in het eerste
lid een huisvestingsverordening heeft vastgesteld – het vaststellen
van zo'n verordening is niet verplicht – moet het niet zo zijn dat er
in de aangewezen gebieden twee huisvestingsverordeningen gelden, namelijk
de regionale en de gemeentelijke. Daarom bepaalt dit lid dat voor die gebieden
de gemeentelijke huisvestingsverordening in de plaats treedt van de regionale
huisvestingsverordening. Die regionale huisvestingsverordening blijft in dat
geval onverkort gelden voor de overige delen van de gemeente en de andere
gemeenten die in de bewuste plusregio zijn gelegen. Hoofdstuk 4 Wijziging van enkele wettenArtikel 11Bij de formulering van dit artikel is er van uit gegaan dat de voorgenomen
VROM-verzamelwet 2004 eerder in werking treedt dat dit wetsvoorstel. De VROM-verzamelwet
vernummert het door de Wet Victor ingevoegde onderdeel 6° van artikel
77, eerste lid, van de onteigeningswet tot onderdeel 7°.Ad artikel 77, eerste lid, onderdeel 8°, van de onteigeningswetIndien het sluiten van het gebouw, het open erf of het terrein door burgemeester
en wethouders op grond van het voorgestelde artikel 97 van de Woningwet en
het daaropvolgend (doen) overnemen van het beheer van dat gebouw, dat open
erf of dat terrein op grond van artikel 16a van de Woningwet geen uitzicht
heeft geboden op het duurzaam achterwege blijven van een overtreding als bedoeld
in artikel 97 van de Woningwet kan worden overgegaan tot onteigening. Hierover
zullen concrete signalen bij de handhavende instantie bekend moeten zijn,
bijvoorbeeld relevante mededelingen en aankondigingen van met name de eigenaar
dat met betrekking tot dit pand, na afloop van de beheerperiode, opnieuw een
situatie zal ontstaan die een overtreding inhoudt als bedoeld in artikel 97
van de Woningwet. Ook kan een signaal bestaan uit zeer concrete en vergelijkbare
situaties rond panden van dezelfde eigenaar, waar evenmin uitzicht bestaat
op het opheffen van de overtredingen, als bedoeld in artikel 97 van de Woningwet.
De onteigeningsbevoegdheid van het voorgestelde artikel 77, eerste lid, onderdeel
8°, van de onteigeningswet vormt daarmee het sluitstuk van de handhaving.Artikel 12Onderdeel AMet deze voorgestelde wijziging van artikel 16a van de Woningwet wordt
aan de daar genoemde artikelen het voorgestelde artikel 97 van de Woningwet
toegevoegd. Voorts is de aanhef van artikel 16a (tot en met: «Opiumwet
is gesloten») opnieuw geformuleerd. Daarbij is aangesloten bij het in
het bij koninklijke boodschap van 5 januari 2004 ingediende voorstel
van wet tot wijziging van de Woningwet en enige andere wetten (verbetering
naleving, handhaafbaarheid en handhaving bouwregelgeving) (Kamerstukken II
2003/04, 29 392, nr. 1–2) voorgestelde artikel 14 van de Woningwet
(het huidige artikel 16a van de Woningwet).Onderdeel BHet voorgestelde artikel 97 van de Woningwet bevat een nieuwe bevoegdheid
voor het sluiten van woningen. Op dit moment bestaat die bevoegdheid in de
artikelen 174a van de Gemeentewet en artikel 13b van de Opiumwet. Artikel
174a van de Gemeentewet biedt de bevoegdheid in geval van verstoring van de
openbare orde, artikel 13b van de Opiumwet biedt die mogelijkheid in geval
van overtreding van de Opiumwet. Omdat de gemeenten hiermee niet kunnen optreden
in geval van een ernstige bedreiging van de leefbaarheid of een gevaar voor
de veiligheid of de gezondheid voorziet het voorgestelde artikel 97 van de
Woningwet in een sluitingsgrond voor burgemeester en wethouders indien er
sprake is van een ernstige bedreiging van de leefbaarheid of een gevaar voor
de veiligheid of de gezondheid. Artikelen 14 en 15Bij de formulering van de artikelen 6, derde lid, en 10, is er van uit
gegaan dat de Wijzigingswet Wgr-plus eerder in werking treedt dan de voorgestelde
Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek. Artikel 14 bevat
een aantal bepalingen voor het geval dat de Wijzigingswet Wgr-plus nog niet
in werking is getreden als dit wetsvoorstel in werking treedt. Indien de Wijzigingswet
Wgr-plus na tot wet te zijn verheven eerder in werking treedt, vervalt (ingevolge
artikel 15) artikel 14.Hoofdstuk 5 SlotbepalingenArtikel 16De voorgestelde wet heeft een permanent karakter, maar de instrumenten
zouden maar tijdelijk nodig moeten zijn in de gebieden waarom het gaat. Het
is daarom van belang na een paar jaar te bezien wat de wet heeft opgeleverd
en of aanpassing wenselijk is. Die periode mag natuurlijk ook niet te kort
zijn, omdat anders nog geen meetbare effecten waarschijnlijk zijn.De Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties,A. PechtoldDe Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,S. M. DekkerDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. RemkesDe Minister van Financiën,G. ZalmDe Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie,M. C. F. Verdonk XNoot1Vgl. het verschijnsel tippelzone; zie bijv. ABRS 6 maart 2002, JB
2002/117.XNoot1PbEG 2001, L 10/30. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30091-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl