Rapport bij de Nederlandse EU-lidstaatverklaring 2006; Rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31095, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

28-06-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

31095 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudDEEL ICONCLUSIES, AANBEVELINGEN EN BESTUURLIJKE REACTIES1 OVER DIT ONDERZOEK1.1 Aanleiding1.2 Doelstelling van ons onderzoek1.3 Vraagstelling1.4 Europese normen en terminologie1.5 Leeswijzer2 TOTSTANDKOMING LIDSTAATVERKLARING2.1 Nederlands initiatiefInhoud van de lidstaatverklaringDoelstellingenVermindering controlelastenStapsgewijze invoering2.2 Gemeenschappelijk landbouwbeleid2.3 Uitvoering GLB conform Europese regels2.4 Totstandkoming lidstaatverklaring3 OORDEEL ALGEMENE REKENKAMER BIJ DE NEDERLANDSE
EU-LIDSTAATVERKLARING 2006InleidingOordeel over de totstandkomingOordeel over de kwalificatie van de systemenOordeel over de kwalificatie van de financiële transacties4 TOELICHTING OP ONS OORDEEL4.1 Meerwaarde lidstaatverklaringBelangrijke stap voorwaartsToegevoegde waardeWerk in uitvoering4.2 Aandachtspunten voor de totstandkoming van de
lidstaatverklaring4.2.1 Accountantsverklaring bij de deelverklaring
LNV4.2.2 Definitie materialiteit4.2.3 Informatievoorziening Staten-Generaal4.3 Aandachtspunten met betrekking tot de kwalificatie
van de systemen4.4 Aandachtspunten met betrekking tot de kwalificatie
van de financiële transacties4.4.1 Wettigheid en regelmatigheid tot niveau eindbegunstigdenExpliciete melding in de lidstaatverklaringInspecties en uitspraak op niveau eindbegunstigdenWettigheid en regelmatigheid tot op niveau eindbegunstigden:
drie groepen van voorwaarden met een eigen inspectiewijze.Fysieke inspectiesAdministratieve na-controlesToepassing randvoorwaarden4.4.2 Vertaling bevindingen naar nationaal niveau
en GLB-regelgeving5 AANDACHTSPUNTEN VOOR DE KOMENDE JAREN5.1 Te benoemen zaken in de lidstaatverklaring5.1.1 Formulering voorbehouden5.1.2 Verbetermaatregelen5.2 Europese regelgeving5.2.1 Vereenvoudiging regelgeving5.2.2 Uniformeren controlestelsels6 BESTUURLIJKE REACTIE EN NAWOORD6.1 Reactie ministersOordeel over de totstandkoming en oordeel over de kwalificatie
van de financiële transactiesExpliciet vermelden van de wettigheid en regelmatigheid
tot op het niveau van de eindbegunstigdenInformatievoorziening aan de Staten-Generaal, duiding
van de betekenis van «zaken van materieel belang»Aandringen op uniformeren en vereenvoudigen regels EU6.2 Nawoord Algemene RekenkamerEffectief en doelmatig ingerichte toezicht- en controlestructurenAccountantsverklaringen bij deelverklaringenAanbevelingen met betrekking tot de formulering van de
lidstaatverklaring en overige informatie voor de Staten-GeneraalBIJLAGE 1ACTIEPUNTEN LIDSTAATVERKLARING EN TOEZEGGINGEN MINISTERSBIJLAGE 2SCHEMA TOTSTANDKOMING LIDSTAATVERKLARING 2006DEEL II: ONDERZOEKSBEVINDINGEN1 OVER DIT ONDERZOEK1.1 Aanleiding1.2 Doelstelling van ons onderzoek1.3 Vraagstelling1.4 Europese normen en terminologie1.5 Leeswijzer2 GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID2.1 Landbouwbeleid en regelgeving2.1.1 Landbouwbeleid2.1.2 Landbouwregelgeving2.1.3 Complexiteit regelgeving2.1.4 Interpretatie randvoorwaarden2.2 De landbouwgelden in Nederland2.2.1 Financieel belangOverzicht 1 Geldstroom/regeling en financieel belang per
betaalorgaan in 20062.3 Uitvoering GLB in Nederland2.4 Conclusies GLB-regelgeving3 BEHEER, VERANTWOORDING EN CONTROLE GLB3.1 Hoofdlijnen van de structuur van beheer, verantwoording
en controle GLBOverzicht 2 Organen in Nederland belast met beheer- en
controletaken voor het GLB3.2 Coördinerend Bureau3.3 BetaalorganenIncontrolstatement3.3.1 Aanbevelingen van AD LNV voor betaalorganenOverzicht 3 Aanbevelingen AD LNV in certificerende rapporten13.3.2 Overige bevindingenPlattelands Ontwikkelingsprojecten (POP)Dienst Regelingen3.3.3 Situatie in Nederland vanaf 16 oktober
20063.4 Inspecties3.4.1 Fysieke controlesOverzicht 4 Dekking EU-geldstromen met fysieke controles
op aanvraag betaalorganenOverzicht 5 Dekking door fysieke controlesOverzicht 6 Schatting bovengrens financieel belang mogelijke
onregelmatigheden van de geldstroom (€ 317,9 miljoen) met deels
fysieke controles3.4.2 Administratieve nacontrolesOverzicht 7 Regelingen die vallen onder de administratieve
nacontrolesOverzicht 8 Onregelmatigheden conceptmeldingen door de
AID13.4.3 Controle op de randvoorwaarden (cross compliance)Overzicht 9 Realisatie controle op de randvoorwaarden
(2005)3.4.4 Bureau Auditing van de AID3.5 Certificerende controle AD LNV3.5.1 Aanpak controle betaalorganen3.5.2 Uitvoering controle betaalorganenOverzicht 10 Controle financiële transacties GLB3.5.3 Rapportage controle betaalorganen3.6 Conclusies ten aanzien van beheer, verantwoording
en controle GLB4 TOTSTANDKOMING LIDSTAATVERKLARING4.1 Additioneel ingerichte structuur ten behoeve
van de lidstaatverklaring4.1.1 Formulering van oordelen en verklaringenOverzicht 11 Strekking van de verklaringen4.2 Deelverklaring minister van LNV4.2.1 Afgegeven deelverklaring 20064.2.2 Grondslag van de verklaring4.2.3 Accountantsverklaring bij «Jaaraangifte
2006» GLB4.2.4 Accountantsverklaring bij «Deelverklaring
LNV»4.2.5 Controlebezoeken van Europese instellingen
en daaruit voortvloeiende claims4.2.6 Uitspraak op niveau eindgebruiker in deelverklaring
LNV4.2.7 Extrapolatie uitkomsten inspecties4.3 Onderzoek AdF4.3.1 Doel, opdracht en aanpak onderzoek AdF4.3.2 Rapportage over onderzoek AdF4.3.3 Uitvoering van het onderzoek4.4 Lidstaatverklaring 20064.4.1 Doelstelling van de lidstaatverklaring4.4.2 Afgegeven lidstaatverklaring 20064.4.3 Uitspraak op niveau eindgebruiker in lidstaatverklaring4.4.4 Informatievoorziening Europese Commissie en
Staten-Generaal4.4.5 Grondslag van de lidstaatverklaring4.5 Conclusies over de totstandkoming van de lidstaatverklaring4.5.1 Conclusies over de structuur voor de lidstaatverklaring4.5.2 Conclusies en aanbevelingen deelverklaring
LNV4.5.3 Conclusies met betrekking tot het onderzoek
door de AdF4.5.4 Conclusies en aanbevelingen met betrekking
tot de informatie rondom de lidstaatverklaring4.5.5 Conclusies met betrekking tot de ketenBIJLAGE 1LIDSTAATVERKLARING 2006NATIONALE VERKLARINGBIJLAGE 2BRIEF KABINET AAN DE STATEN-GENERAALBRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËNInleidingEuropese ontwikkelingen financieel beheerNationale verklaring: Financieel beheer EOGFL op ordeFinanciële betekenis EOGFL, afdeling Garantie, 2006ProcedureSlotBIJLAGE 3DEELVERKLARING LNVDeelverklaring minister van Landbouw, Natuur en VoedselkwaliteitControles op randvoorwaardenLang openstaande vorderingenBIJLAGE 4MODEL INCONTROLSTATEMENT 2006 BETAALORGAANGeïntegreerde managementverklaring/incontrolverklaringBIJLAGE 5ACCOUNTANTSVERKLARING BIJ DE CONSOLIDATIE LIDSTAAT NEDERLAND
2006 ACCOUNTANTSVERKLARINGOpdrachtVerantwoordelijkheid van de hoofden van de betaalorganen
en directie FEZVerantwoordelijkheid van de accountantWerkzaamhedenOordeelBIJ DE ACCOUNTANTSVERKLARING KENMERK TRCAD/2007/381
D.D. 13 JUNI 2007Consolidatie Lidstaat Nederland 2006 (in €}BIJLAGE 6MODEL ACCOUNTANTSVERKLARING CERTIFICERENDE AUDIT BETAALORGANENAccountantsverklaringOpdrachtWerkzaamhedenOordeelBIJLAGE 7AFKORTINGENLITERATUUR
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31095Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 478 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 095Rapport bij de Nederlandse EU-lidstaatverklaring 2006nr. 2RAPPORTInhoudDEEL I: CONCLUSIES,
AANBEVELINGEN EN BESTUURLIJKE REACTIE5   1Over dit onderzoek71.1Aanleiding71.2Doelstelling van ons onderzoek71.3Vraagstelling7 1.4Europese normen en terminologie8 1.5Leeswijzer8   2Totstandkoming lidstaatverklaring92.1Nederlands initiatief9 2.2Gemeenschappelijk landbouwbeleid10 2.3Uitvoering GLB conform Europese
regels10 2.4Totstandkoming lidstaatverklaring10   3Oordeel Algemene Rekenkamer bij de Nederlandse EU-lidstaatverklaring
200613   4Toelichting op ons oordeel154.1Meerwaarde lidstaatverklaring154.2Aandachtspunten voor de totstandkoming
van de lidstaatverklaring15 4.2.1Accountantsverklaring bij de
deelverklaring LNV15 4.2.2Definitie materialiteit164.2.3Informatievoorziening Staten-Generaal164.3Aandachtspunten met betrekking
tot de kwalificatie van de systemen17 4.4Aandachtspunten met betrekking
tot de kwalificatie van de financiële transacties174.4.1Wettigheid en regelmatigheid
tot niveau eindbegunstigden17 4.4.2Vertaling bevindingen naar nationaal
niveau en GLB-regelgeving19   5Aandachtspunten voor de komende jaren205.1Te benoemen zaken in de lidstaatverklaring205.1.1Formulering voorbehouden205.1.2Verbetermaatregelen20 5.2Europese regelgeving20 5.2.1Vereenvoudiging regelgeving205.2.2Uniformeren controlestelsels20   6Bestuurlijke reactie en nawoord226.1Reactie ministers22 6.2Nawoord Algemene Rekenkamer24    Bijlage 1Actiepunten lidstaatverklaring en toezeggingen ministers26   Bijlage 2Schema totstandkoming lidstaatverklaring 200628   DEEL
II: ONDERZOEKSBEVINDINGEN29   1Over dit onderzoek311.1Aanleiding 31 1.2 Doelstelling van ons onderzoek 311.3 Vraagstelling 31 1.4 Europese normen en terminologie 32 1.5 Leeswijzer 32    2Gemeenschappelijk Landbouwbeleid332.1Landbouwbeleid en regelgeving 33 2.1.1 Landbouwbeleid33 2.1.2 Landbouwregelgeving 33 2.1.3Complexiteit regelgeving 34 2.1.4 Interpretatie randvoorwaarden 35 2.2 De landbouwgelden in Nederland35 2.2.1 Financieel belang 35 2.3 Uitvoering GLB in Nederland 37 2.4 Conclusies GLB-regelgeving 37   3Beheer, verantwoording en controle GLB383.1 Hoofdlijnen van de structuur van
beheer, verantwoording en controle GLB 38 3.2 Coördinerend Bureau 39 3.3Betaalorganen 40 3.3.1 Aanbevelingen van AD LNV voor
betaalorganen 413.3.2 Overige bevindingen 42 3.3.3 Situatie in Nederland vanaf 16 oktober
2006 43 3.4 Inspecties 433.4.1 Fysieke controles 44 3.4.2 Administratieve nacontroles 47 3.4.3 Controle op de randvoorwaarden
(cross compliance) 49 3.4.4 Bureau Auditing van de AID 503.5 Certificerende controle AD LNV 51 3.5.1 Aanpak controle betaalorganen 51 3.5.2 Uitvoering controle betaalorganen 51 3.5.3 Rapportage controle betaalorganen52 3.6 Conclusies ten aanzien van beheer,
verantwoording en controle GLB 53    4Totstandkoming lidstaatverklaring544.1 Additioneel ingerichte structuur
ten behoeve van de lidstaatverklaring 56 4.1.1Formulering van oordelen en verklaringen 56 4.2Deelverklaring minister van LNV 58 4.2.1 Afgegeven deelverklaring 2006 59 4.2.2 Grondslag van de verklaring59 4.2.3 Accountantsverklaring bij «Jaaraangifte
2006» GLB 60 4.2.4 Accountantsverklaring bij «Deelverklaring
LNV» 60 4.2.5 Controlebezoeken van Europese
instellingen en daaruit voortvloeiende claims 61 4.2.6 Uitspraak op niveau eindgebruiker
in deelverklaring LNV 62 4.2.7Extrapolatie uitkomsten inspecties 63 4.3 Onderzoek AdF63 4.3.1 Doel, opdracht en aanpak onderzoek
AdF 634.3.2 Rapportage over onderzoek AdF 64 4.3.3Uitvoering van het onderzoek 65 4.4 Lidstaatverklaring 2006 65 4.4.1 Doelstelling van de lidstaatverklaring 654.4.2 Afgegeven lidstaatverklaring
2006 65 4.4.3Uitspraak op niveau eindgebruiker
in lidstaatverklaring 664.4.4 Informatievoorziening Europese
Commissie en Staten-Generaal 67 4.4.5 Grondslag van de lidstaatverklaring 68 4.5 Conclusies over de totstandkoming
van de lidstaatverklaring 68 4.5.1 Conclusies over de structuur
voor de lidstaatverklaring 68 4.5.2 Conclusies en aanbevelingen
deelverklaring LNV 69 4.5.3 Conclusies met betrekking tot
het onderzoek door de AdF 69 4.5.4Conclusies en aanbevelingen met
betrekking tot de informatie rondom de lidstaatverklaring 69 4.5.5 Conclusies met betrekking tot
de keten 70    Bijlage 1Lidstaatverklaring 200671   Bijlage 2Brief kabinet aan de Staten-Generaal73   Bijlage 3Deelverklaring LNV77   Bijlage 4Model Incontrolstatement 2006 betaalorgaan79   Bijlage 5Accountantsverklaring bij de Consolidatie Lidstaat Nederland 200680   Bijlage 6Model accountantsverklaring certificerende audit betaalorganen84   Bijlage 7Afkortingen85    LITERATUUR86DEEL ICONCLUSIES, AANBEVELINGEN EN BESTUURLIJKE REACTIES1 OVER DIT ONDERZOEK1.1 AanleidingOp tal van terreinen voeren de lidstaten van de Europese Unie (EU) gemeenschappelijk
beleid uit. Het Europese beleid is geworteld in de Europese verdragen en de
daarop gebaseerde secundaire regelgeving. Met de uitvoering van het beleid
is jaarlijks in totaal ongeveer € 100 miljard gemoeid. Over de uitvoering
legt de Europese Commissie – als uitvoerende macht – jaarlijks
verantwoording af aan het Europees Parlement. Sinds 1994 geeft de Europese
Rekenkamer daar een oordeel bij. Dat oordeel heeft met betrekking tot de wettigheid
en regelmatigheid echter tot nu toe steeds een negatieve strekking. De Commissie
heeft in juni 2005 aangegeven die situatie zowel op Europees niveau als op
lidstaatniveau te willen veranderen (Europese Commissie, 2005)1. Eén van de instrumenten die de Commissie heeft voorgesteld
om de gewenste verandering te bereiken, is de zogenoemde lidstaatverklaring,
af te geven door de ministers van Financiën van de lidstaten. De Commissie
stelde voor om hoge controle-instanties (zoals nationale rekenkamers) te verzoeken
een rapport over de lidstaatverklaring aan het nationale parlement uit te
brengen.Nederland gaf aan een voorstander te zijn van de voorgestelde lidstaatverklaring.
In de Ecofinraad van 8 november 2005 bleek echter dat er onder de lidstaten
onvoldoende steun was voor de plannen van de Commissie. Het kabinet heeft
daarom in 2006 besloten tot de invoering van een lidstaatverklaring op vrijwillige
basis (Financiën, 2006). Deze verklaring is gericht aan de Europese Commissie
en aan de Nederlandse Staten-Generaal. Op het verzoek van de minister van
Financiën aan de Algemene Rekenkamer of die de lidstaatverklaring wil
voorzien van een oordeel, heeft de Algemene Rekenkamer positief gereageerd
(Algemene Rekenkamer, 2006). Dit rapport bevat de uitkomsten van ons onderzoek
naar de lidstaatverklaring 2006.1.2 Doelstelling van ons onderzoekHet is de bedoeling dat wij jaarlijks een oordeel bij de lidstaatverklaring
uitbrengen. De doelstelling van het onderzoek is de deugdelijkheid van de
totstandkoming van de lidstaatverklaring en de deugdelijkheid van de kwalificaties
in de lidstaatverklaring te toetsen. Wij onderkennen dat de lidstaatverklaring
een groeitraject doorloopt en onze aanbevelingen tot verbetering moeten dan
ook in dit perspectief worden gezien.1.3 VraagstellingIn dit onderzoek beantwoorden we drie vragen:1. In hoeverre is sprake van een deugdelijke totstandkoming van de lidstaatverklaring;2. In hoeverre geeft de lidstaatverklaring een deugdelijke kwalificatie
van het functioneren van de door Nederland opgezette systemen en daarin vervatte
maatregelen voor het beheer en de controle van de gelden betreffende het Europees
Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling Garantie (EOGFL-G);3. In hoeverre geeft de lidstaatverklaring een deugdelijke kwalificatie
van de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende transacties.1.4 Europese normen en terminologieWij baseren ons oordeel op onderzoekswerkzaamheden aan de hand van relevante
Europese wet- en regelgeving. Tevens hanteren wij een aantal algemene uitgangspunten
op het gebied van transparantie en publieke verantwoording. In het geval van
de lidstaatverklaring over 2006 richten onze werkzaamheden zich op de uitgaven
en ontvangsten in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB).
Dit beleid wordt vrijwel uitsluitend met Europees geld bekostigd. Om vast
te stellen of de inning en aanwending van deze gelden EU-conform zijn, zijn
vooral de Europese regels maatgevend. De in ons onderzoek over 2006 gehanteerde
normen zijn dus vooral ontleend aan de Europese regelgeving op het gebied
van het GLB.In dit rapport sluiten we zoveel mogelijk aan bij de in de EU gebruikelijke
terminologie. Om die reden gebruiken wij de term «lidstaatverklaring»
in plaats van «nationale verklaring». Verder gebruiken we het
Europese begrippenpaar «wettigheid en regelmatigheid» in plaats
van het in Nederland meer gebruikelijke begrip «rechtmatigheid». «Wettig
en regelmatig» betekent dat de uitgaven en ontvangsten in het kader
van het GLB in overeenstemming zijn met de relevante communautaire wet- en
regelgeving. We beschouwen het Nederlandse begrip «rechtmatigheid»
en het Europese begrip «wettigheid en regelmatigheid» in dit rapport
als synoniemen.1.5 LeeswijzerIn deel I van dit rapport leest u waar ons onderzoek zich precies op heeft
gericht en wat onze conclusies zijn. De conclusies en de daaruit voortvloeiende
aanbevelingen worden gevolgd door de reacties van de minister(s) en ons nawoord.
In bijlage 1 staat een overzicht van de belangrijkste actiepunten en vervolgstappen,
de toezeggingen van de ministers van Financiën en van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit (LNV) en ons nawoord.In deel II staan de onderliggende bevindingen bij de conclusies uit het
eerste deel. We hebben deel II ingericht naar de door ons aangetroffen informatieketens.2 TOTSTANDKOMING LIDSTAATVERKLARING2.1 Nederlands initiatiefHet Nederlandse kabinet heeft in 2006 besloten tot de invoering van een
lidstaatverklaring. Ook het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Zweden hebben
dergelijke initiatieven kenbaar gemaakt. Zo is een groep ontstaan die als
voorbeeld kan dienen voor de overige lidstaten.Op 4 december 2006 gaf het kabinet de Tweede Kamer per brief een
toelichting op de invoering van de lidstaatverklaring (Financiën, 2006).
Hieronder lopen we enkele belangrijke punten uit die brief langs.Inhoud van de lidstaatverklaringHet kabinet noemt de Nederlandse lidstaatverklaring «nationale verklaring».
Het is een jaarlijkse verklaring over zowel de kwaliteit van de controlesystemen
voor financieel beheer als over de wettigheid en regelmatigheid van transacties
op het niveau van de eindbegunstigden. De lidstaatverklaring wordt gegeven
over de Europese fondsen die Nederland in gedeeld beheer heeft met de Europese
Commissie (structuurfondsen en landbouwfondsen) en over de afdrachten aan
de EU (de zogenoemde «eigen middelen»). Als er onregelmatigheden
worden geconstateerd, zal dit ook in de lidstaatverklaring terug te vinden
zijn in de vorm van een voorbehoud, eventuele verbetermaatregelen of opmerkingen.
In bijlage 1 van deel II is de tekst van de lidstaatverklaring over 2006 opgenomen.De verklaring wordt jaarlijks aan de Europese Commissie en aan de Staten-Generaal
verzonden. Ten behoeve van de Staten-Generaal brengen wij hier jaarlijks een
rapport bij uit.DoelstellingenMet de lidstaatverklaring streeft het kabinet de volgende doelstellingen
na:• Verbeteren van de kwaliteit en de transparantie van het financiële
beheer van EU-gelden.• Verbeteren van de verantwoording aan de Europese Commissie en de
Tweede Kamer over de rechtmatigheid van transacties op het niveau van de eindbegunstigden
en over de kwaliteit van de systemen voor beheer en controle.• Reduceren van risico’s op onregelmatigheden en terugvorderingen
als gevolg van gebreken in de uitvoering en verantwoording van communautair
beleid in Nederland.• Stimuleren van verbeteringen in het financiële beheer in de
lidstaten, zodat er op termijn een positief oordeel van de Europese Rekenkamer
kan komen.• Laten zien dat een lidstaatverklaring technisch en politiek mogelijk
is.• Zo efficiënt mogelijk inrichten van de controle door de toepassing
van single-auditprincipes.Vermindering controlelastenAls motivatie voor de lidstaatverklaring wees de minister van Financiën
in de brief niet alleen op het streven van de Commissie om te komen tot een
positief oordeel van de Europese Rekenkamer, maar ook op de mogelijkheid van
vermindering van controlelasten. Op ambtelijk niveau is overeengekomen dat
op termijn de ambtenaren van de Commissie het Nederlandse systeem bekijken
om te komen tot afspraken over vermindering van controlelasten. De Commissie
zou voor haar oordeel namelijk meer kunnen gaan steunen op de Nederlandse
controles, dan wel overgaan tot reviews op het Nederlandse auditwerk.
Dit past in de single-auditgedachte, waarbij dubbel controlewerk zoveel mogelijk
wordt voorkomen door uit te gaan van het werk van de verschillende controlelagen
in de keten.Stapsgewijze invoeringNederland heeft gekozen voor een stapsgewijze invoering van de lidstaatverklaring.
Over 2006 omvat die de uitgaven en ontvangsten in het kader van het GLB. Met
de aanduiding 2006 wordt bedoeld het Europese boekjaar van het GLB dat loopt
van 16 oktober 2005 tot en met 15 oktober 2006. Het gaat dan om
de door Nederland bij het EOGFL-G gedeclareerde uitgaven van € 1,2
miljard. De komende jaren breidt Nederland deze verantwoording stapsgewijs
uit met verantwoording over de uitgaven voor de structuurfondsen en de inning
en afdracht van de eigen middelen.2.2 Gemeenschappelijk landbouwbeleidHet GLB richt zich op zekerstelling van voedselproductie binnen de grenzen
van de EU. Daartoe zijn regelingen ontwikkeld die gericht zijn op inkomenssteun
in de agrarische sector. Om voor subsidies uit die regelingen in aanmerking
te komen, moeten begunstigden voldoen aan voorwaarden die verbonden zijn aan
de te subsidiëren producten en activiteiten, en aan de op te leveren
informatie. Sinds enkele jaren moeten de begunstigden bovendien voldoen aan
bepaalde randvoorwaarden op het gebied van milieu, gezondheid, voedselveiligheid
en dierenwelzijn. Het niet naleven van deze randvoorwaarden kan leiden tot
een korting op de inkomenssteun.2.3 Uitvoering GLB conform Europese regelsDe Nederlandse agrarische sector ontvangt jaarlijks circa € 1,2
miljard aan landbouwsubsidies. De subsidieregelingen werden tot en met 15 oktober
2006 uitgevoerd door zes betaalorganen. De fysieke controles op de naleving
van de subsidievoorwaarden worden verricht door inspectiediensten. Jaarlijks
verantwoorden de betaalorganen zich over hun uitgaven en ontvangsten. Deze
verantwoordingen worden door de accountantsdienst van het Ministerie van LNV
(AD LNV) gecertificeerd. De accountantsrapporten worden samen met de jaarlijkse
aangifte van de gezamenlijke uitgaven naar de Europese Commissie gestuurd.
Op grond van ons onderzoek concluderen wij dat de Nederlandse overheid het
GLB op hoofdlijnen conform de Europese regels uitvoert.2.4 Totstandkoming lidstaatverklaringOm tot een lidstaatverklaring te komen, zijn op de bestaande verantwoordings-
en controlestructuur van het GLB enige aanvullende voorzieningen getroffen:• De minister van LNV heeft voor het GLB een deel-lidstaatverklaring
(hierna kortweg «deelverklaring» genoemd) gegeven over de werking
van de beheerssystemen en de transacties.• Aanvullend op de bestaande certificeringsrapporten per betaalorgaan,
heeft de AD LNV op verzoek van de Algemene Rekenkamer bij de geconsolideerde
jaaraangifte een verklaring gegeven over de wettigheid en regelmatigheid van
de ontvangsten en uitgaven in het kader van het GLB over 2006.• De minister van LNV verwijst ook in de bedrijfsvoeringsparagraaf
van het departementale jaarverslag naar de aandachtspunten uit
de deelverklaring.• De auditdienst van het Ministerie van Financiën (AdF) heeft
onderzoek gedaan naar de totstandkoming van de deelverklaring van de minister
van LNV.• De minister van Financiën consolideert de deelverklaring van
de minister van LNV tot de lidstaatverklaring op basis van de rapportage van
de AdF en overige informatie.De verantwoordings- en controlestructuren voor het GLB en voor de totstandkoming
van de lidstaatverklaring hebben we in de onderstaande figuur weergegeven.Het onderste deel van het schema geeft aan hoe de bestaande verantwoording
en controles in Nederland reeds ingericht waren om te voldoen aan EU-regelgeving.
Het bovenste deel is er sinds eind 2006, begin 2007 bijgekomen om tot de lidstaatverklaring
te kunnen komen.De minister van LNV heeft de deelverklaring 2006 afgegeven, gebruik makend
van verantwoordingen van betaalorganen en inspectiediensten en van controlerapporten
van de certificerende instantie (AD LNV). Deze verantwoordingen en controlerapporten
maken deel uit van het door Europa voorgeschreven beheers- en controle-instrumentarium.De minister van Financiën heeft deze deelverklaring laten toetsen
door de AdF die daarvoor een aantal specifieke werkzaamheden heeft verricht.De Algemene Rekenkamer heeft de lidstaatverklaring getoetst en maakt –
op basis van review – gebruik van de werkzaamheden van de AdF en de
AD LNV.Het is van belang dat de verantwoordings- en controlestructuren zo op
elkaar aansluiten dat zij samen op doelmatige wijze voldoende informatie leveren
om de lidstaatverklaring te kunnen opstellen en beoordelen.Een complicerende factor bij het opstellen van de lidstaatverklaring is
dat het gaat om een omvangrijk terrein met vele actoren. Wij vinden dat het
getuigt van daadkracht van het kabinet om op zo korte termijn een systeem
te realiseren waarin deze actoren optimaal gebruik (kunnen) maken van elkaars
werk. In het verlengde daarvan is het ook zeer positief dat het Ministerie
van LNV ten behoeve van de lidstaatverklaring extra zekerheid verschaft in
de vorm van een accountantsverklaring over de EU-conformiteit van de in de
geconsolideerde jaaraangifte 2006 verantwoorde uitgaven en ontvangsten1.Voor een verdere uitleg over de verantwoordings- en controlestructuren
verwijzen wij naar het overzicht in bijlage 2 van dit deel en naar de toelichtingen
in deel II van dit rapport.Nu volgt eerst ons oordeel over de lidstaatverklaring 2006.3 OORDEEL ALGEMENE REKENKAMER BIJ DE NEDERLANDSE
EU-LIDSTAATVERKLARING 2006InleidingWij hebben de lidstaatverklaring over het jaar 2006, met een totaal aan
uitgaven en ontvangsten van per saldo € 1 216,6 miljoen aan
uitgaven, onderzocht en van een oordeel voorzien. De lidstaatverklaring 2006
hebben wij beoordeeld in samenhang met de begeleidende brief van de minister
van Financiën aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
d.d. 16 mei 2007 (Financiën, 2007).Allereerst merken wij op dat Nederland heeft laten zien in staat te zijn
om op korte termijn een lidstaatverklaring in te voeren, waarmee het verantwoording
af kan leggen over de naleving van de toepasselijke Europese regelgeving,
die soms zeer complex is. Wij hebben grote waardering voor dit initiatief
en het tot dusverre bereikte resultaat.Ons oordeel bij de lidstaatverklaring 2006 richt zich op drie onderdelen
(zie ook de onderzoeksvragen op pagina 7):• de totstandkoming van de lidstaatverklaring;• de kwalificatie van de systemen en de daarin vervatte maatregelen
voor het beheer en de controle van de EU-fondsen;• de kwalificatie van de wettigheid en regelmatigheid van de verantwoorde
financiële transacties.Oordeel over de totstandkomingNaar ons oordeel is de lidstaatverklaring 2006 zoals die door de minister
van Financiën namens het kabinet is afgegeven, op hoofdlijnen op deugdelijke
wijze tot stand gekomen, waarbij wij wel de volgende kanttekeningen plaatsen:• om op doelmatige wijze voldoende zekerheid te verkrijgen dienen
de deelverklaringen van de vakministers, in casu de minister van LNV, van
een accountantsverklaring voorzien te worden;• voor een goede interpretatie van de lidstaatverklaring dient de
gebruiker inzicht geboden te worden in de criteria die de minister van Financiën,
namens het kabinet, heeft gehanteerd bij zijn afweging om zaken wel of niet
te melden;• enkele van de meegewogen zaken vallen naar de mening van de minister
van Financiën buiten het kader van de lidstaatverklaring, bijvoorbeeld
omdat ze niet op het verantwoordingsjaar zelf betrekking hebben (boetes EU)
of omdat ze niet tot feitelijke onregelmatigheden hebben geleid (risico’s
in systemen). Vaak zijn dit punten uit de rapportages van de Europese en Nederlandse
controleurs. Wij menen dat tijdige informatievoorziening aan de Staten-Generaal
over de hoofdlijnen van deze punten, inclusief de mogelijke financiële
gevolgen, onderdeel zou moeten zijn van het verantwoordingsproces.Wij plaatsen deze kanttekeningen nadrukkelijk in het licht van het groeitraject
dat de lidstaatverklaring nu doorloopt.Oordeel over de kwalificatie van de systemenWij zijn van oordeel dat de lidstaatverklaring 2006 een deugdelijke kwalificatie
geeft van het functioneren van de door Nederland opgezette systemen voor EU-landbouwsubsidies
uit het EOGFL-G en de daarin vervatte maatregelen voor het beheer en de controle
van de uitgaven en ontvangsten. Wij plaatsen hierbij nog wel een kanttekening
voor enkele geconstateerde aandachtspunten in de inrichting en voor het functioneren
van deze systemen.Oordeel over de kwalificatie van de financiële transactiesNaar ons oordeel geeft de lidstaatverklaring 2006 een deugdelijke kwalificatie
van de wettigheid en regelmatigheid van de uitgaven en ontvangsten ten laste
respectievelijk ten gunste van het EOGFL-G voor zover dit het handelen van
de Nederlandse overheidsorganen zelf betreft, tot op het niveau van de betaalorganen.In het kader van het GLB is er per saldo een bedrag van € 1 216,6
miljoen aan Europees geld aan subsidieregelingen uitgekeerd. Deze geldstromen
moeten voldoen aan per subsidieregeling specifieke voorwaarden. Voor een deel
van de geldstromen gelden ook eisen ten aanzien van de administraties. Daarnaast
geldt dat de Commissie een aantal randvoorwaarden heeft gesteld op het terrein
van milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn.Ten aanzien van het naleven van de subsidievoorwaarden door de eindbegunstigden
zijn wij tot de volgende constateringen gekomen:• wij hebben vast kunnen stellen dat er redelijke zekerheid bestaat
over de naleving van de per subsidieregeling specifieke voorwaarden voor de
regelingen die voor 100% fysiek geïnspecteerd zijn. Van de exportregelingen,
met een financieel belang van € 313,8 miljoen, is vastgesteld dat
100% van de zendingen zijn aangeboden voor douanecontrole en dat de
omvang van de douanecontroles voldoet aan de Europese normen. Er is voor deze
geldstroom geen schatting van het financieel belang aan mogelijke onregelmatigheden.
Voor de overige regelingen die niet voor 100% van fysieke controle
voorzien zijn (ad € 317,9 miljoen) is wel een beredeneerde schatting
uitgevoerd waaruit blijkt dat het totale financieel belang aan mogelijke onregelmatigheden
beneden de tolerantiegrens (1%) blijft. Wij moeten met beredeneerde
schattingen werken omdat de bestaande, op basis van de EU-regelgeving ontworpen,
toezichtstructuren wel voorzien in het uitvoeren van een substantiële
hoeveelheid fysieke inspecties, maar (nog) niet zijn ingericht om te komen
tot geverifieerde en statistisch verantwoorde uitspraken over de wettigheid
en regelmatigheid op het niveau van de eindbegunstigden.• tot een totaalbedrag ad € 357,7 miljoen zijn er regelingen
die niet alleen moeten voldoen aan de hierboven genoemde per subsidieregeling
specifieke voorwaarden maar ook aan administratieve voorwaarden. De inspectie
daarvan geschiedt achteraf. De inspectiediensten kwamen bij circa 40%
van de gecontroleerde administraties van de eindbegunstigden tot concept-onregelmatigheidsmeldingen.
Het gaat echter om een financieel belang dat op grond van thans beschikbare
informatie eveneens als beperkt is ingeschat: zodanig beperkt dat ook hier
geen sprake is van een financieel belang dat de tolerantie overschrijdt. Ook
hier moeten wij werken met schattingen omdat de op basis van de EU-regelgeving
ontworpen toezichtstructuren niet zijn ingericht om te komen tot uitspraken
op nationaal niveau.• daarnaast dienen agrariërs te voldoen aan een aantal randvoorwaarden
gericht op milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn. Het niet naleven van
die voorwaarden kan leiden tot kortingen op de subsidies waar agrariërs
recht op hebben. De lidstaatverklaring kent op dit punt een voorbehoud. Dit
voorbehoud delen wij.In de hierna volgende hoofdstukken lichten wij ons oordeel en de genoemde
punten toe, gevolgd door enkele aanbevelingen voor de komende jaren.4 TOELICHTING OP ONS OORDEEL4.1 Meerwaarde lidstaatverklaringBelangrijke stap voorwaartsWij zijn van mening dat Nederland met de publicatie van de lidstaatverklaring
een belangrijke stap voorwaarts heeft gezet in de verbetering van beheer van
en verantwoording over de Europese geldstromen in Nederland. Met de lidstaatverklaring
geeft Nederland extra zekerheid aan de Europese Commissie dat het beheer van
deze Europese gelden conform de Europese wetten en regels is verlopen. Bovendien
verantwoordt het kabinet zich daarmee voor het eerst expliciet tegenover de
Staten-Generaal over het beheer van de EU-fondsen in Nederland.Toegevoegde waardeWij constateren als toegevoegde waarde van de lidstaatverklaring:• het expliciet nemen van bestuurlijke verantwoordelijkheid door
het kabinet als geheel voor het beheer en de controle van de EU-gelden in
Nederland;• het verstrekken van aanvullende zekerheid aan de Europese instellingen
over de wettigheid en regelmatigheid van de transacties;• het beter informeren van de Staten-Generaal over het beheer en
de verantwoording van de uitvoering van het GLB in Nederland en de daarmee
gemoeide geldstromen.Werk in uitvoeringDe lidstaatverklaring is een nieuw product dat is ingebed in complexe
wet- en regelgeving en waarbij verschillende bestuurlijke niveaus met elkaar
moeten samenwerken. Nederland heeft gekozen voor een groeimodel waardoor de
lidstaatverklaring geleidelijk ontwikkeld wordt. Onze aandachtspunten in dit
rapport moeten in dat licht gezien worden. Anders gezegd: de aandachtspunten
die in dit rapport nog aan de orde komen zijn niet het gevolg van een gebrek
aan inspanning of betrokkenheid van actoren. Het zijn aandachtspunten die
aan het licht kwamen door hun prijzenswaardige inspanningen om te komen tot
meer transparantie.4.2 Aandachtspunten voor de totstandkoming van de
lidstaatverklaring4.2.1 Accountantsverklaring bij de deelverklaring
LNVDe Algemene Rekenkamer acht het wenselijk dat de deelverklaringen van
de vakministers, in casu in 2006 de minister van LNV, voorzien worden van
een accountantsverklaring. Dit is tevens een wens die door de Commissie in
haar beleidsstukken is geuit (Europese Commissie, 2005). Op die wijze kunnen
de vakministers de minister van Financiën meer zekerheid verschaffen
over de deugdelijkheid van de deelverklaringen.In de brief van 16 mei 2007, waarmee de lidstaatverklaring aan de
Tweede Kamer is aangeboden, schrijft de minister van Financiën dat de
aandachtspunten in de lidstaatverklaring opgenomen zijn in de bedrijfsvoeringsparagraaf
van het jaarverslag 2006 LNV. Vervolgens wordt vermeld dat de totstandkoming
van de bedrijfsvoeringsparagraaf voorwerp van accountantscontrole is en dat
het jaarverslag voorzien is van een getrouwbeeldverklaring. Wij hechten er
aan hier te wijzen op het feit dat de accountantsverklaring bij het jaarverslag
slechts aangeeft dat deze informatie in de bedrijfsvoeringsparagraaf
niet strijdig is met de financiële overzichten in het jaarverslag.Wij achten het overigens positief als een accountantsverklaring bij de
deelverklaring beoogd wordt. In dat geval vinden wij dat de duidelijkheid
erbij gebaat is als de deelverklaring in zijn volle reikwijdte een zelfstandig
object van accountantscontrole wordt en de accountantsverklaring separaat
bij de deelverklaring wordt afgegeven. Graag bespreken wij voor het komende
jaar de verschillende mogelijkheden als binnen Nederland meer ervaring is
opgedaan met de (accountants)controle op specifieke uitkeringen.4.2.2 Definitie materialiteitDe minister van LNV heeft de inventarisatie en weging van aandachtspunten
voor haar deelverklaring inzichtelijk vastgelegd. De transparantie kan verder
worden vergroot door per aandachtspunt de gehanteerde wegingscriteria weer
te geven. Ook de minister van Financiën heeft deze weging vastgelegd
en ze van een aantal algemene wegingscriteria en van een duidelijke motivering
per aandachtspunt voorzien.Voor een zinvolle interpretatie van de lidstaatverklaring achten wij het
noodzakelijk dat alle gebruikers van de lidstaatverklaring beschikken over
een duidelijk beeld van de gehanteerde materialiteitsgrenzen. Ook op Europees
niveau is die duidelijkheid nodig. Zeker zodra er meer lidstaatverklaringen
verschijnen. Die kunnen pas goed vergelijkbaar worden wanneer zij duidelijkheid
geven over de gehanteerde materialiteitsgrenzen. In dat kader is het niet
uitgesloten dat komende jaren overleg en afstemming zinvol is om tot een goede
aansluiting van reikwijdte en materialiteitsgrenzen te komen.Wij geven de minister van Financiën in overweging deze zaken bijvoorbeeld
eenmalig via de aanbiedingsbrief aan de Staten-Generaal, en de Europese Commissie,
mede te delen en in verdere jaren via het internet publiekelijk beschikbaar
te stellen. Die publiekelijk beschikbare informatie kan de communicatie met
de betrokkenen in Nederland en met de Europese instellingen ondersteunen.4.2.3 Informatievoorziening Staten-GeneraalVanzelfsprekend wordt de Europese Commissie uitvoerig geïnformeerd
over de uitvoering van het GLB in Nederland. Dit gebeurt door de verantwoordingen
van de nationale EU-organen, door de certificerende rapporten die de Commissie
jaarlijks ontvangt, en door de bezoeken die de Europese controleurs in Nederland
afleggen. Daarmee beschikt de Commissie over aanzienlijk meer informatie dan
de Staten-Generaal. De Commissie moet over deze informatie beschikken omdat
zij op Europees niveau eindverantwoordelijkheid draagt voor de uitvoering
van het GLB en daarover jaarlijks verantwoording is verschuldigd aan het Europees
Parlement. Voor een deel gaat het om informatie waarvan wij menen dat die
ook relevant kan zijn voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over
de wijze waarop de Nederlandse overheid de Europese fondsen beheert. Echter
voor een groot deel betreft het detailinformatie die niet geschikt is om te
dienen als verantwoordingsinformatie. Als verdere verbetering in de verantwoording
aan de Staten-Generaal bevelen wij daarom aan om voortaan jaarlijks in de
begeleidende brief bij de lidstaatverklaring de hoofdlijnen van de uitkomsten van de uitgevoerde controles door de Nederlandse
en de Europese controleurs op te nemen, met een aanduiding van het financieel
belang dan wel de mogelijke financiële gevolgen. Qua timing kan de informatievoorziening over de uikomsten
van de Europese controles wellicht het beste gekoppeld worden aan het eerste
formele bericht daarover van de Europese Commissie.4.3 Aandachtspunten met betrekking tot de kwalificatie
van de systemenWij plaatsen een kanttekening bij enkele onvolkomenheden in de inrichting
en het functioneren van de GLB-systemen voor beheer en controle. Deze onvolkomenheden
betreffen de – naar ons inzicht – nog onvoldoende afgedekte risico’s
met betrekking tot de positionering van het betaalorgaan binnen de organisatie
van de Dienst Landelijk Gebied en de achterstanden in de verwerking van de
inspectierapporten van de technische diensten door de betaalorganen Dienst
Regelingen en Dienst Landelijk Gebied.4.4 Aandachtspunten met betrekking tot de kwalificatie
van de financiële transacties4.4.1 Wettigheid en regelmatigheid tot niveau eindbegunstigdenExpliciete melding in de lidstaatverklaringIn de lidstaatverklaring wordt vermeld dat «de uitgaven en ontvangsten [...]
die zijn opgenomen in [...] door [...] betaalorganen [...]
ingediende rekeningen naar mijn beste weten wettig en regelmatig zijn».
Op dit punt stelde de minister van Financiën in december 2006 duidelijk: «De
nationale verklaring is een jaarlijkse verklaring over zowel de kwaliteit
van de controlesystemen voor financieel beheer als over de rechtmatigheid
van transacties op het niveau van de eindbegunstigden».Deze reikwijdte sluit goed aan bij de door de Europese Rekenkamer gehanteerde
eis van fysieke inspectie bij de eindbegunstigden bij de controle van de wettigheid
en regelmatigheid van de verrichtingen (Europese Rekenkamer, 2006) en bij
het stappenplan naar het geïntegreerde interne-controlekader van de Commissie
(Europese Commissie, 2005).Wij bevelen aan om ook in de tekst van de lidstaatverklaring zelf expliciet
aan te geven dat zekerheid wordt verschaft tot en met het niveau van de eindbegunstigden.In het verlengde daarvan bevelen wij de minister van Financiën aan
te bewerkstelligen dat alle onderliggende deelverklaringen diezelfde reikwijdte
expliciteren.Inspecties en uitspraak op niveau eindbegunstigdenIn lijn met de communautaire voorschriften verrichten de Nederlandse inspecties
tal van onderzoeken bij eindbegunstigden. Ze rapporteren daarover aan de betaalorganen
en rechtstreeks aan de Commissie. Wij constateren dat noch de Europese, noch
de Nederlandse regels een vertaling verlangen van de uitkomsten van deze controleresultaten
naar een uitspraak over het naleven van de Europese regels door de totale
populatie van Nederlandse eindbegunstigden.Wettigheid en regelmatigheid tot op niveau eindbegunstigden:
drie groepen van voorwaarden met een eigen inspectiewijze.De wettigheid en regelmatigheid tot op het niveau van de eindbegunstigden
betreft het naleven van een drietal groepen van voorwaarden.• Ten eerste de regelingspecifieke voorwaarden: naleving hiervan
wordt vastgesteld door fysieke inspecties in opdracht van de betaalorganen.• Ten tweede voorwaarden met betrekking tot de administraties van
de eindbegunstigden: de inspectie daarvan geschiedt achteraf en is als autonome
taak neergelegd bij de Algemene Inspectiedienst (AID) van het Ministerie van
LNV en bij de douane.• Ten derde dienen de begunstigden te voldoen aan een aantal randvoorwaarden
met betrekking tot milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn: de inspectie
daarvan is eveneens als autonome taak onder andere bij de AID neergelegd.Omdat de verschillende voorwaarden niet voor alle uitgaven gelden, is
hieronder steeds aangegeven wat het daarmee gemoeide financieel belang aan
relevante regelingen is.Fysieke inspectiesWij hebben vast kunnen stellen dat er redelijke zekerheid bestaat over
de naleving van de per subsidieregeling specifieke voorwaarden tot een bedrag
van € 587,2 miljoen omdat dat regelingen betreft die voor 100%
fysiek geïnspecteerd zijn. In totaal is er voor € 313,8 miljoen
aan exportrestituties uitgekeerd. Van deze regelingen is vastgesteld dat alle
zendingen zijn aangeboden voor douanecontrole en dat het aantal douanecontroles
voldoet aan de communautaire normen. Er is voor deze geldstroom geen schatting
gemaakt van het financieel belang aan mogelijke onregelmatigheden. Voor de
overige regelingen die niet voor 100% van fysieke controle voorzien
zijn, met een totaal bedrag ad € 317,9 miljoen, bestaat wel een
beredeneerde schatting waarbij circa € 10,0 miljoen als redelijke
bovengrens geldt voor het totale financieel belang aan mogelijke onregelmatigheden.
Wij moeten met redelijke schattingen werken omdat de bestaande, op basis van
de EU-regelgeving ontworpen, toezichtstructuren wel voorzien in het uitvoeren
van een substantiële hoeveelheid fysieke inspecties, maar (nog) niet
ingericht zijn om te komen tot geverifieerde en statistisch verantwoorde uitspraken
over de wettigheid en regelmatigheid op het niveau van de eindbegunstigden.Met name de informatievoorziening over de uitkomsten van de fysieke inspecties
is daar nog niet op ingericht en is niet op eenzelfde wijze gecontroleerd,
bijvoorbeeld zoals dat gebruikelijk is voor financiële informatie.Administratieve na-controlesDe inspectiediensten rapporteerden dat bij circa 40% van de gecontroleerde
administraties van de eindbegunstigden mogelijke onvolkomenheden zijn geconstateerd.
Deze worden aangeduid als concept-onregelmatigheidsmeldingen. «Concept»
omdat het uiteindelijke bedrag lager kan uitvallen en omdat de feitelijke
naleving van de voorwaarden soms langs andere wegen alsnog vastgesteld kan
worden.Het gaat echter om een financieel belang dat op grond van thans beschikbare
informatie door betrokkenen als beperkt is ingeschat: circa € 1,6
miljoen aan concept-onregelmatigheidsmeldingen (van het voor die administratieve
voorwaarden relevante totaalbedrag aan subsidies ad € 357,7 miljoen).
Ook hier moeten wij werken met schattingen omdat de op basis van de EU-regelgeving
ontworpen toezichtstructuren niet zijn ingericht om te komen tot uitspraken
op nationaal niveau.Toepassing randvoorwaardenDaarnaast dienen agrariërs te voldoen aan een aantal randvoorwaarden
op het gebied van milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn. De lidstaatverklaring
kent op dit punt een voorbehoud. Dit voorbehoud geldt nu ook voor ons oordeel
bij de lidstaatverklaring.Wij merken op dat deze kanttekeningen mede het gevolg zijn van de huidige
op de EU-eisen ingerichte structuur van planning, uitvoering en rapportage
van inspecties en controles. Deze is (nog) niet gemodelleerd naar de nieuwe
informatiebehoefte voor de lidstaatverklaring. Zo ontbreekt (nog) een werkwijze
die voorziet in het genereren van een betrouwbaar en geaggregeerd overzicht
op nationaal niveau van de naleving van de Europese subsidievoorwaarden door
de eindbegunstigden in Nederland.4.4.2 Vertaling bevindingen naar nationaal niveau
en GLB-regelgevingAangezien het kabinet met de lidstaatverklaring een mededeling beoogt
die reikt tot en met het niveau van de eindbegunstigden, menen wij dat het
zinvol is om, waar mogelijk, de gegevens van de inspecties te aggregeren naar
een uitspraak op nationaal niveau. Wij veronderstellen dat dit niet tot extra
controlelasten leidt en de toch al uitgevoerde controles krijgen een aanwijsbare
meerwaarde. Naar onze mening is het vervolgens zinvol om deze informatie over
de geaggregeerde controleresultaten onafhankelijk te laten verifiëren.Wel is er de complicerende factor dat bij de uitvoering van het GLB allereerst
de door de Commissie gestelde regels met betrekking tot de minimale omvang
en selectie van waarnemingen gevolgd moeten worden. Indien de communautaire
voorschriften oordeelsvorming op lidstaatniveau concreet belemmeren, geven
wij de minister in overweging dit onverwijld aan de Europese Commissie, en
ook aan de Staten-Generaal, te melden. In dat geval kan oplossing op Europees
niveau immers onontbeerlijk blijken te zijn.5 AANDACHTSPUNTEN VOOR DE KOMENDE JARENVoor de verdere ontwikkeling van de lidstaatverklaring in de komende jaren,
zijn naar onze mening nog verbeteracties nodig. Het gaat nog om wezenlijke
punten die wij relevant achten om ook in komende jaren tot een oordeel bij
de lidstaatverklaring te kunnen komen.5.1 Te benoemen zaken in de lidstaatverklaring5.1.1 Formulering voorbehoudenDe minister van Financiën formuleert, in navolging van de minister
van LNV, een voorbehoud voor het voldoen aan de wettelijke bepalingen voor
milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn (de randvoorwaarden). Dit voorbehoud
kan naar onze mening concreter geformuleerd worden. We bevelen de minister
aan om in komende lidstaatverklaringen de eventuele voorbehouden zodanig te
formuleren, dat voor iedere gebruiker duidelijk is wat precies wordt bedoeld.5.1.2 VerbetermaatregelenIn zijn brief van 4 december 2006 (Financiën, 2006) heeft de
minister van Financiën, namens het kabinet, de intentie geformuleerd
om verbetermaatregelen te benoemen bij de in de lidstaatverklaring te melden
voorbehouden voor onzekerheden en onregelmatigheden. Voor het belangrijkste
voorbehoud, over de naleving van de randvoorwaarden, is dat ook geschied.
Naar onze mening zou echter ook voor het voorbehoud met betrekking tot de
lang openstaande vorderingen de verbetermaatregelen benoemd moeten worden.5.2 Europese regelgeving5.2.1 Vereenvoudiging regelgevingDe Europese landbouwregelgeving is omvangrijk, complex en kent soms open
normen. Daardoor bestaat het risico op onjuiste toepassing van de regelgeving
en eventueel daaruit voortvloeiende claims. De Europese Commissie heeft initiatieven
ontplooid om de regelgeving te vereenvoudigen en de administratieve lasten
terug te dringen, wat Nederland van harte ondersteunt.5.2.2 Uniformeren controlestelselsEen complicerende factor bij het uniformeren van controlestelsels is dat
op Europees niveau nog geen sprake is van doelmatig op elkaar aansluitende
controlestelsels. Voor het verkrijgen van een goedkeurende DAS, wat een van
de doelstellingen van de lidstaatverklaring is, helpt het als de door de Europese
Commissie voorgeschreven controlestructuren toereikend voorzien in de informatiebehoefte
van de Europese Rekenkamer. In maart 2004 heeft de Raad voor Economische Zaken
en Financiën (Ecofin) bij de behandeling van de begrotingsuitvoering
2002 de Commissie gevraagd maatregelen te nemen om de verklaringen van de
directeuren-generaal conform de wensen van de Europese Rekenkamer te verbeteren,
zodat de Europese Rekenkamer ze kan gebruiken als uitgangspunt voor haar controle
in het kader van de DAS (Ecofin, 2004). Op dit punt is wel beweging in Europa
waar te nemen. Zo geeft de Commissie, in reactie op het rapport van de Europese
Rekenkamer over 2005, aan bereid te zijn uitvoering te geven
aan de aanbeveling van de Europese Rekenkamer dat verklarende instanties meer
werk moeten maken van de verificatie en validatie van de inspectiestatistieken
en de controles na betaling (Europese Rekenkamer, 2006). Voor het jaar 2006
heeft dat, vanzelfsprekend, nog geen resultaat gehad.Wij moedigen daarom het kabinet, en in het bijzonder de ministers van
Financiën en LNV, aan met onverminderde inzet door te gaan met het pleidooi
in Europees verband zowel voor vereenvoudiging van de regels, als voor het
uniformeren van de verschillende voorschriften voor verantwoording en controle
van de directoraten-generaal van de Europese Commissie en van de Europese
Rekenkamer.6 BESTUURLIJKE REACTIE EN NAWOORDHet concept van dit rapport is ter commentaar toegestuurd aan de minister
van Financiën, die namens het kabinet de lidstaatverklaring heeft opgesteld,
en aan de minister van LNV, als verantwoordelijk vakminister voor de uitvoering
van het GLB in Nederland. De Algemene Rekenkamer vroeg de minister van Financiën
om zorg te dragen voor de gezamenlijke reactie van hem en de minister van
LNV. Op 14 juni 2007 hebben wij deze reactie ontvangen.In dit hoofdstuk hebben wij de reactie van de ministers samengevat en
van een nawoord voorzien. De volledige tekst van de brief staat op onze websitewww.rekenkamer.nl.Na het uitsturen van ons conceptrapport aan de beide ministers kwam nog
informatie beschikbaar over de uitgevoerde fysieke controles bij de douane.
Deze nieuwe informatie heeft geleid tot enkele aanpassingen in ons rapport,
in de passages over het betreffende onderwerp.6.1 Reactie ministersDe ministers van Financiën en van LNV geven aan verheugd te zijn
over het positieve oordeel dat de Algemene Rekenkamer heeft kunnen geven en
de daarbij uitgesproken waardering voor het initiatief en het bereikte resultaat.
Zij bevestigen dat de nationale verklaring een groeitraject doormaakt en dat
op basis van opgedane ervaringen de nationale verklaring en het proces daar
omheen de komende jaren verder kan worden verbeterd. Daarbij achten zij het
van belang de oorspronkelijke uitgangspunten voor ogen te houden, namelijk
dat deze verklaring gebaseerd wordt op Europese regelgeving en dat aangesloten
wordt bij de bestaande praktijk en de criteria neergelegd in deze regelgeving.De ministers wijzen op het belang dat andere landen aansluiting kunnen
blijven houden bij dit initiatief. Indien in het groeitraject de lat (te)
hoog gelegd wordt, kan dit volgens de ministers zijn weerslag hebben op de
acceptatie en navolging van het Nederlandse initiatief bij andere landen.
Hiervan kan sprake zijn als de nationale verklaring ertoe leidt dat het auditwerk
substantieel toeneemt ten opzichte van wat moet worden uitgevoerd op grond
van Europese regelgeving.Verder gaan de ministers in hun reactie in op de door ons genoemde aandachtspunten
bij het oordeel en op de actiepunten en vervolgstappen. Oordeel over de totstandkoming en oordeel over de kwalificatie
van de financiële transactiesTen aanzien van het oordeel over de totstandkoming, geven de ministers
aan dat bij afgifte van de nationale verklaring de huidige structuur van toezicht
en controle voldoende fundament biedt voor een oordeel over de rechtmatigheid
op het niveau van eindbegunstigden:• De omvang en intensiteit van de voorgeschreven (fysieke) controles
is relatief hoog.• Het systeem bevat een zwaar sanctiesysteem voor de eindbegunstigden.• Door de Commissie zelf wordt ook toezicht uitgeoefend op de wijze
waarop inspecties worden uitgevoerd.• 100% fysieke controle is niet realistisch en niet nodig
gezien de ingebouwde zekerheden in de door de Commissie voorgeschreven systemen.• De AD LNV heeft een aparte accountantsverklaring afgegeven over
de waarheidsgetrouwheid, volledigheid en nauwkeurigheid van de
door de betaalorganen ingediende rekeningen en de wettigheid en regelmatigheid
van de hierin verantwoorde uitgaven en ontvangsten GLB.De ministers geven aan ernaar te streven de nationale verklaring verder
te verbeteren, waarbij tevens gewerkt wordt aan vermindering van administratieve
lasten.Vervolgens gaan zij in op de twee door ons genoemde aandachtspunten bij
de lidstaatverklaring, te weten de introductie van accountantsverklaringen
bij deelverklaringen en de aan de lidstaatverklaring aangepaste werkwijze
van de inspecties. Zij schatten in dat dit tot extra controledruk zal leiden
en merken op dat de thans voorgeschreven risicogeoriënteerde steekproef
juist een ruime en veilige marge bij de inschatting van de mogelijke onregelmatigheden
geeft. De ministers schrijven verder dat het verantwoordelijke directoraat-generaal
(DG) Landbouw en Plattelandsontwikkeling bij de Commissie met hen van mening
is dat sprake is van een dekkend stelsel van (toezicht)inspecties en accountantscontrole.Ten aanzien van het punt om de deelverklaring te voorzien van een accountantsverklaring
met dezelfde reikwijdte, geven de ministers ook aan dat eerst moet worden
afgewogen of dit past binnen de uitgangspunten van de nationale verklaring
en dat gestreefd moet worden naar een evenwicht tussen het niveau van zekerheid
en het niveau van de administratieve lasten- en controledruk.Deze door de Algemene Rekenkamer genoemde aandachtspunten bij de totstandkoming
van de nationale verklaring en de reacties van beide ministers, gelden naar
hun mening evenzeer voor de kwalificatie van transacties.De ministers geven aan nog niet toe te zijn aan de door ons geconcludeerde
aandachtspunten; zij willen meer inzicht in de consequenties van de voorstellen.
Zij zeggen de verschillende mogelijkheden voor de toekomst graag te willen
bespreken.In de voorbereidingen van het vervolgtraject willen zij graag met de Algemene
Rekenkamer verder nadenken over de mogelijkheden voor afstemming tussen de
Europese toezichtstructuren en het noodzakelijke controlewerk voor de nationale
verklaring. Daarbij is ook van belang hoe de Europese Commissie en de Europese
Rekenkamer het begrip «rechtmatigheid» interpreteren. De ministers
geven aan de Europese instellingen hierover te zullen benaderen.Expliciet vermelden van de wettigheid en regelmatigheid
tot op het niveau van de eindbegunstigdenDe Algemene Rekenkamer beveelt aan om in de verklaring expliciet op te
nemen dat deze de wettigheid en regelmatigheid tot op het niveau van de eindbegunstigden
omvat. In reactie op deze aanbeveling geven de ministers aan dat de tekst
in de verklaring 2007 opnieuw zal worden beoordeeld en zo nodig zal worden
aangepast.Informatievoorziening aan de Staten-Generaal, duiding
van de betekenis van «zaken van materieel belang»Voor de nationale verklaring wordt jaarlijks informatie beoordeeld op basis van met name materialiteit en de status van informatie, waarbij
ook een kwalitatieve afweging wordt gemaakt die moeilijk vooraf te vatten
is in criteria.Met ingang van 2007 willen de ministers de volgende informatie bij de
nationale verklaring opnemen:• de gehanteerde criteria voor het kwantitatief beoordelen van de
materialiteit;• een samenvatting van de resultaten van de certificerende rapporten;• de bij de opstelling van de nationale verklaring en de deelverklaring
gehanteerde criteria voor het benoemen van mogelijke aandachtspunten en reserves;• de definitieve beschikkingen van de Europese Commissie inzake geschilpunten
met de Commissie of financiële correcties op basis van de door de Commissie
uitgevoerde onderzoeken naar EU-conformiteit;• de relevante verbeterpunten en andere relevante informatie.Voor de nationale verklaring wordt uitgegaan van de Europese wet- en regelgeving.
Zo wordt voor 2006 uitgegaan van een marge van 1% voor onregelmatigheden
bij de beoordeling van de materialiteit.Daarnaast zijn de door het Ministerie van LNV gehanteerde criteria:• Is er sprake van een belangrijk politiek of financieel risico?• Speelt het aandachtspunt breed in de bedrijfsvoering van het Ministerie
van LNV en/of is er sprake van een belangrijke kwaliteitsverbetering in de
bedrijfsvoering?De belangrijkste verbeteracties in de bedrijfsvoering van het ministerie
van LNV zullen volgend jaar opgenomen worden in de deelverklaring en de nationale
verklaring.Aandringen op uniformeren en vereenvoudigen regels EUDe ministers onderschrijven de noodzaak van onze aanbeveling om in Europees
verband aan te dringen op het vereenvoudigen van de regelgeving en het uniformeren
van controlestelsels. Voor zover er verschillen zijn in de toepassing van
deze regelgeving tussen de Europese Commissie en de Europese Rekenkamer, zullen
de ministers deze bij hen aan de orde stellen. De ministers zullen overwegen
of opmerkingen hierover kunnen worden opgenomen in de toekomstige nationale
verklaring.6.2 Nawoord Algemene RekenkamerEffectief en doelmatig ingerichte toezicht- en controlestructurenMet belangstelling hebben wij kennisgenomen van de gezamenlijke reactie
van beide ministers. Wij delen de neergelegde visies over de betekenis van
de lidstaatverklaring in Nederland en in Europa. De ministers wijzen ook op
het risico van een (te) hoog gelegde lat, namelijk als de nationale verklaring
substantieel meer auditwerk vergt dan Europese regelgeving voorschrijft. Op
dit punt willen wij heel duidelijk zijn: het zijn de Europese regelgeving
en de binnen de EU bestaande opvattingen over wettigheid en regelmatigheid
(rechtmatigheid) die bepalen hoe hoog de lat gelegd moet worden. Het is dan
aan de lidstaat om daar op een efficiënte manier mee om te gaan. Wij
zijn van mening dat, voor zover de Europese regelgeving dat toestaat, 100%
fysieke controle niet nodig en niet doelmatig is. Wij pleiten voor een effectieve
en doelmatige inrichting van het toezicht en de controles. Deze moeten niet
los van elkaar staan, maar juist zo gepland en uitgevoerd worden dat deze zowel conform de eisen van de Europese Commissie zijn, als dienstbaar
aan de lidstaatverklaring. Bij dit punt en bij een aantal andere punten hebben
de ministers aangegeven behoefte te hebben zich eerst, mede met ons, te beraden
op mogelijkheden en consequenties alvorens een definitieve conclusie getrokken
kan worden. Die benadering begrijpen wij, gezien het groeitraject dat nog
verder doorlopen moet worden en wij zijn verheugd dat de ministers ook hier
actief mee aan de slag gaan. Wij zijn dan ook gaarne bereid om met de ministers
in de komende periode samen te zoeken naar de beste oplossingen.Accountantsverklaringen bij deelverklaringenDe ministers geven aan het komend jaar te willen nadenken over de mogelijke
afgifte van een accountantsverklaring bij elke deelverklaring. Wij zien dat
als een reactie waarbij de ministers wel de intentie hebben om naar zo’n
verklaring toe te werken, maar tevens aangeven een definitieve toezegging
pas te kunnen doen zodra voldoende zicht is op de praktische haalbaarheid
en de consequenties daarvan. Wij zijn verheugd over de intentie van de ministers
en onderstrepen nogmaals, met het oog op de bruikbaarheid in de Europese context,
het belang van een accountantsverklaring die aansluit bij de deelverklaring.
Wij zijn bereid om in de komende periode te participeren in het denken over
de verdere uitwerking daarvan.Aanbevelingen met betrekking tot de formulering van de
lidstaatverklaring en overige informatie voor de Staten-GeneraalMet genoegen hebben wij kennisgenomen van de vervolgstappen die de ministers
doen naar aanleiding van onze aanbevelingen:• De tekst van de lidstaatverklaring wordt bezien op het aandachtspunt
van het expliciet melden van de wettigheid en regelmatigheid tot op het niveau
van de eindbegunstigden.• In het vervolg wordt meer inzicht geboden in de duiding van de «zaken
van materieel belang».Het verheugt ons dat de ministers een opsomming geven van op te nemen
informatie bij de lidstaatverklaring 2007. Wel handhaven wij onze aanbeveling
om de hoofdpunten van de Europese controleurs niet pas bij de definitieve
beschikking beschikbaar te stellen, maar reeds zodra de eerste formele aanschrijving
vanuit de Europese Commissie een feit is.Al met al zijn wij positief gestemd over alle vervolgstappen. Deze passen
in het groeitraject waarin de lidstaatverklaring zich bevindt en bieden naar
onze mening een goed perspectief voor de verdere ontwikkeling in de komende
periode.BIJLAGE 1ACTIEPUNTEN LIDSTAATVERKLARING EN TOEZEGGINGEN MINISTERSActiepunten en vervolgstappenToezegging
ministerNawoord Algemene RekenkamerT.a.v. de lidstaatverklaring van de minister van Financiën (namens het
kabinet)Streef ernaar dat alle deelverklaringen
van een accountantsverklaring, met dezelfde reikwijdte, worden voorzien.Mede in overleg met de Algemene Rekenkamer
willen de ministers de consequenties van deze aanbeveling nader bezien. Wij zijn verheugd over de positieve intentie
en zien dit overleg dan ook met vertrouwen tegemoet. Overweeg om in de lidstaatverklaring expliciet
te melden dat deze de wettigheid en regelmatigheid van transacties op niveau
van eindbegunstigde omvat. Naar aanleiding
van deze aanbeveling zal de tekst van de nationale verklaring 2007 opnieuw
worden beoordeeld en zo nodig worden aangepast. Wij zijn verheugd over de positieve intentie en wachten verdere
ontwikkelingen met interesse af. Maak voor de gebruiker duidelijk wat onder «zaken
van materieel belang» wordt verstaan, met vergroting van transparantie
per aandachtspunt en streef naar een lidstaatverklaring die meer inzicht geeft
in de belangrijkste aandachtspunten en verbeteracties. Overweeg het gebruik
van het internet om deze informatie de komende jaren breed beschikbaar te
stellen voor iedereen in Nederland en Europa die betrokken is bij de verdere
ontwikkeling van de lidstaatverklaringen. Bij de opstelling van de nationale verklaring zal meer inzicht worden gegeven
in de criteria die gehanteerd zijn voor het vermelden van opmerkingen en het
eventueel benoemen van verbeteracties. De suggestie om internet te gebruiken
wordt meegenomen. Overigens zijn alle openbare stukken over de nationale verklaring
beschikbaar op de website van het Ministerie van Financiën. Wij zijn verheugd over de voorgenomen verbeteracties.Streef ernaar om de Staten-Generaal inzicht
te verschaffen in de belangrijkste aandachtspunten. De Staten-Generaal zou
op hoofdlijnen net zo goed geïnformeerd moeten worden als de Europese
instellingen over de aandachtspunten en de in gang gezette verbetermaatregelen. De ministers geven aan dat een zorgvuldige
afweging wordt gemaakt over de relevante informatie voor de Staten-Generaal.
Een vergelijking met de Europese Commissie is niet zonder meer van toepassing
gezien de specifieke rol en taken van de Commissie. Het verheugt ons dat de ministers een opsomming hebben gegeven
van op te nemen informatie bij de lidstaatverklaring 2007. Wij handhaven evenwel
onze aanbeveling om de hoofdpunten van de Europese controleurs beschikbaar
te stellen zodra de eerste formele aanschrijving van de Commissie een feit
is.T.a.v. de deelverklaring van de minister van LNVRicht het werk van de inspecties zo in
dat het én nog steeds EU-conform is, én dat de uitkomsten gebruikt
kunnen worden om te komen tot een lidstaatverklaring die ook de wettigheid
en regelmatigheid van transacties op niveau van eindbegunstigde omvat, zoals
beoogd wordt door het kabinet. Mede
in overleg met de Algemene Rekenkamer willen de ministers de consequenties
van deze aanbeveling nader bezien. Wij zijn verheugd over de positieve intentie van de minister en zijn bereid
tot nader overleg.Vergroot de transparantie van de weging
van de geïnventariseerde aandachtspunten verder door per aandachtspunt
weer te geven welke criteria zijn gehanteerd. Overweeg om in de deelverklaring,
of een toelichting daarbij, meer inzicht te verschaffen in de belangrijkste
verbeteracties m.b.t. de in de verklaring opgenomen voorbehouden. De ministers hebben inzicht gegeven in de door
het Ministerie van LNV gehanteerde criteria en aangegeven dat de belangrijkste
verbeteracties in de bedrijfsvoering van het Ministerie van LNV volgend jaar
opgenomen zullen worden in de deelverklaring en in de nationale verklaring. Wij zijn verheugd over deze toezegging. Overige puntenWij moedigen het kabinet aan door te gaan
met het in EU-verband aandringen op terugdringing van administratieve lasten,
op vereenvoudiging van regels en op het uniformeren van de eisen voor verantwoording
en controle. Overweeg om in de toelichting bij de lidstaatverklaring ook melding
te doen van eventuele voor de lidstaatverklaring ondoelmatige factoren in
de EU-regelgeving. De ministers geven
aan er bij de Commissie op aan te blijven dringen dat regels worden vereenvoudigd
en geüniformeerd. Zij nemen in overweging of opmerkingen hierover passend
kunnen worden opgenomen in de nationale verklaring. Wij zijn verheugd over deze toezegging.BIJLAGE 2SCHEMA TOTSTANDKOMING LIDSTAATVERKLARING 2006DEEL II: ONDERZOEKSBEVINDINGEN1 OVER DIT ONDERZOEK1.1 AanleidingOp tal van terreinen voeren de lidstaten van de Europese Unie (EU) gemeenschappelijk
beleid uit. Het Europese beleid is geworteld in de Europese verdragen en de
daarop gebaseerde secundaire regelgeving. Met de uitvoering van het beleid
is jaarlijks in totaal ongeveer € 100 miljard gemoeid. Over de uitvoering
legt de Europese Commissie – als uitvoerende macht – jaarlijks
verantwoording af aan het Europees Parlement. Sinds 1994 geeft de Europese
Rekenkamer daar een oordeel bij. Dat oordeel heeft met betrekking tot de wettigheid
en regelmatigheid echter tot nu toe steeds een negatieve strekking. De Europese
Commissie heeft in juni 2005 aangegeven die situatie zowel op Europees niveau
als op lidstaatniveau te willen veranderen (Europese Commissie, 2005)1. Eén van de instrumenten die de Europese Commissie
heeft voorgesteld om de gewenste verandering te bereiken is de zogenoemde
lidstaatverklaring, af te geven door de ministers van Financiën van de
lidstaten. De Europese Commissie stelde voor om hoge controle-instanties (zoals
nationale rekenkamers) te verzoeken een rapport over de lidstaatverklaring
aan het nationale parlement uit te brengen.Nederland gaf aan een voorstander te zijn van de voorgestelde lidstaatverklaring.
In de Ecofinraad van 8 november 2005 bleek echter dat er onder de lidstaten
onvoldoende steun was voor de plannen van de Europese Commissie. Het kabinet
heeft daarom in 2006 besloten tot de invoering van een lidstaatverklaring
op vrijwillige basis (Financiën, 2006). Deze verklaring is gericht aan
de Europese Commissie en aan de Nederlandse Staten-Generaal. Op het verzoek
van de minister van Financiën aan de Algemene Rekenkamer of die de lidstaatverklaring
wil voorzien van een oordeel, heeft de Algemene Rekenkamer positief gereageerd
(Algemene Rekenkamer, 2006). Dit rapport bevat de uitkomsten van ons onderzoek
naar de lidstaatverklaring 2006.1.2 Doelstelling van ons onderzoekHet is de bedoeling dat wij jaarlijks een oordeel bij de lidstaatverklaring
uitbrengen. De doelstelling van het onderzoek is de deugdelijkheid van de
totstandkoming van de lidstaatverklaring en de deugdelijkheid van de kwalificaties
in de lidstaatverklaring te toetsen. Wij onderkennen dat de lidstaatverklaring
een groeitraject doorloopt en onze aanbevelingen tot verbetering moeten dan
ook in dit perspectief worden gezien.1.3 VraagstellingIn dit onderzoek beantwoorden we drie vragen:1. In hoeverre is sprake van een deugdelijke totstandkoming van de lidstaatverklaring;2. In hoeverre geeft de lidstaatverklaring een deugdelijke kwalificatie
van het functioneren van de door Nederland opgezette systemen en daarin vervatte
maatregelen voor het beheer en de controle van de gelden betreffende het Europees
Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling Garantie (EOGFL-G);3. In hoeverre geeft de lidstaatverklaring een deugdelijke kwalificatie
van de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende transacties.1.4 Europese normen en terminologieWij baseren ons oordeel op onderzoekswerkzaamheden aan de hand van relevante
Europese wet- en regelgeving. Tevens hanteren wij een aantal algemene uitgangspunten
op het gebied van transparantie en publieke verantwoording1. In het geval van de lidstaatverklaring over 2006 richten onze werkzaamheden
zich op de uitgaven en ontvangsten in het kader van het Gemeenschappelijk
Landbouw Beleid (GLB). Dit beleid wordt vrijwel uitsluitend met Europees geld
bekostigd. Om vast te stellen of de inning en aanwending van deze gelden EU-conform
zijn, zijn vooral Europese regels maatgevend. De in ons onderzoek over 2006
gehanteerde normen zijn dus vooral ontleend aan de Europese regelgeving op
het gebied van het GLB.In dit rapport sluiten we zoveel mogelijk aan bij de in de EU gebruikelijke
terminologie. Om die reden gebruiken wij de term «lidstaatverklaring»
in plaats van «nationale verklaring». Verder gebruiken we het
Europese begrippenpaar «wettigheid en regelmatigheid» in plaats
van het in Nederland meer gebruikelijke begrip «rechtmatigheid». «Wettig
en regelmatig» betekent dat de uitgaven en ontvangsten in het kader
van het GLB in overeenstemming zijn met de relevante communautaire wet- en
regelgeving. We beschouwen het Nederlandse begrip «rechtmatigheid»
en het Europese «wettigheid en regelmatigheid» in dit rapport
als synoniemen.1.5 LeeswijzerIn deel I van dit rapport staat waar ons onderzoek zich precies op heeft
gericht en wat onze conclusies zijn. De conclusies en de daaruit voortvloeiende
aanbevelingen worden gevolgd door de reacties van de minister(s) en ons nawoord.In dit deel II staan de onderliggende bevindingen bij de conclusies uit
het eerste deel. We hebben deel II ingericht naar de door ons aangetroffen
informatieketens. Aan het eind van ieder hoofdstuk hebben we onze conclusies
over het betreffende onderdeel van die keten opgenomen.2 GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEIDDe Nederlandse landbouwsector ontvangt in het kader van het GLB jaarlijks
ruim € 1,2 miljard aan Europese landbouwsubsidies. Agrarische bedrijven
moeten aan zeer gedetailleerde en complexe vereisten voldoen, waarbij soms
interpretatieverschillen tussen nationale en Europese instanties ontstaan.In dit hoofdstuk geven wij achtergrondinformatie over het GLB. Omdat het
landbouwbeleid vrijwel volledig is gebaseerd op Europese regelgeving, besteden
wij allereerst aandacht aan de Europese landbouwregelgeving (§ 2.1).
In § 2.2 geven wij inzicht in de omvang en verdeling van de geldstromen
in Nederland in het kader van het GLB. In § 2.3 geven we een schematisch
overzicht van de uitvoering van het GLB in Nederland.2.1 Landbouwbeleid en regelgeving2.1.1 LandbouwbeleidSinds de oprichting van de Europese Economische Gemeenschappen in 1957
is landbouw een belangrijk beleidsveld geweest1.
Het GLB besloeg jarenlang zelfs twee derde van de communautaire begroting.
In juni 2003 besloten de EU-ministers van landbouw tot fundamentele hervormingen
om de landbouwuitgaven drastisch te verlagen. Het nieuwe GLB wordt in fasen
ingevoerd. Vanaf boekjaar 2006 (van 16 oktober 2005 tot en met 15 oktober
2006) voert Nederland de bedrijfstoeslag in. Die wordt berekend op basis van
historische subsidieontvangsten. Uitbetaling van de bedrijfstoeslagen vindt
plaats met ingang van 2007. Om in aanmerking te komen voor steun moeten agrarische
bedrijven voldoen aan bepaalde randvoorwaarden op de terreinen milieu, gezondheid,
voedselveiligheid en dierenwelzijn. Door de hervormingen is er bovendien minder
geld beschikbaar voor grote landbouwbedrijven en méér voor plattelandsontwikkeling.De voornaamste doelstellingen van het GLB zijn:• de concurrentiepositie van de Europese landbouwproducten binnen
Europa zelf en op de wereldmarkt te verbeteren;• een redelijke levensstandaard voor landbouwers te waarborgen;• prijsstabiliteit waarborgen om zo consumenten en producenten tegen
grote prijsschommelingen te beschermen;• plattelandsontwikkeling tot stand te brengen (als tweede pijler
van het GLB);• bescherming van natuur en milieu in het GLB in te passen;• de voedselkwaliteit en -veiligheid te verbeteren.De financiering van het GLB komt uit het Europese Oriëntatie en Garantiefonds
voor de Landbouw, afdeling Garantie (EOGFL-G).2.1.2 LandbouwregelgevingHet GLB is grotendeels gebaseerd op Europese normen. Deze normen liggen
besloten in diverse communautaire wetgevingsinstrumenten zoals verordeningen
en richtlijnen. Bovendien zijn er normen opgenomen in richtsnoeren en werkdocumenten
van de Europese Commissie en in nationale regelingen. De landbouwregelgeving,
kortom, is uitgebreid en complex. Voor de lidstaatverklaring geldt dat de
materiële grondslag in de landbouwregelgeving is verankerd, maar dat
er voor (de totstandkoming van) het document op Europees niveau vooralsnog
geen regels zijn vastgesteld. Wel is aangesloten bij de oorspronkelijke
voorstellen van de Europese Commissie op dit terrein (Europese Commissie,
2005 en 2006).2.1.3 Complexiteit regelgevingDe kaders van het GLB zijn in enkele algemene verordeningen uiteen gezet.
Voor de lidstaatverklaring is daarbij relevant Verordening (EG) nr. 1258/1999
betreffende de financiering van het GLB. Deze bepaalt welke maatregelen uit
het EOGFL-G worden gefinancierd: exportsubsidies, marktinterventies, plattelandsontwikkeling,
veterinaire maatregelen en voorlichting. Ook bepaalt deze verordening dat
de lidstaten de daadwerkelijke en regelmatige uitvoering moeten waarborgen
en zijn er bepalingen over de door de lidstaat in te stellen coördinerende
instantie en (erkende) betaalorganen.De algemene bepalingen zijn uitgewerkt in een aantal specifieke verordeningen
zoals Verordening (EG) nr. 1782/2003 met gemeenschappelijke voorschriften
voor de regelingen over rechtstreekse steunverlening in het kader van het
GLB1. Ook van belang is Verordening (EG) nr.
1663/1995 over de goedkeuring van de rekeningen en Verordening (EEG) nr. 4045/1989
over de boekhoudkundige nacontroles2. Verder
bestaan er per landbouwproduct verordeningen, zoals gemeenschappelijke marktordeningen
voor granen, zuivelproducten, rundvlees en varkensvlees. Wijzigingen in de
verordeningen worden weer vastgelegd in aparte verordeningen.Deze wetgeving wordt via niet-wetgevingsinstrumenten zoals zogeheten richtsnoeren
en werkdocumenten van de Europese Commissie aangevuld met specifieke regels
voor bepaalde subsidiestromen voor bijvoorbeeld dierlijke en plantaardige
producten of voor landschapsontwikkeling en duurzaam agrarisch natuurbeheer.
Ook voor de accountantscontrole is een tiental richtsnoeren opgesteld. De
publieke toegankelijkheid van deze werkdocumenten van de Europese Commissie
is niet altijd optimaal omdat ze op een afgeschermde website staan.Ook andere Europese regelgeving is relevant, zoals de diverse milieurichtlijnen
die gelden als randvoorwaarden. Deze richtlijnen vormen weliswaar geen specifieke
landbouwregelgeving, maar het niet naleven ervan kan wel leiden tot een korting
op de subsidie van agrariërs.Tot slot is er nationale regelgeving. Richtlijnen moeten namelijk worden
omgezet in nationale wetgeving en er zijn een aantal ministeriële regelingen
waarin de Europese regels nader zijn uitgewerkt, zoals de Regeling GLB-inkomenssteun
2006 en de Beleidsregels normenkader randvoorwaarden GLB.De regelgeving verandert frequent en is soms met terugwerkende kracht
van toepassing. Voor alle betrokkenen betekent dat een continue inspanning
om te waarborgen dat ze doorlopend over de actuele stand van de regelgeving
beschikken en dat deze informatie ook wordt doorvertaald in controleprogramma’s,
checklists en in de voorlichting voor eindbegunstigden. Voor controledoeleinden
moet bovendien over een historische stand van de regelgeving kunnen worden
beschikt. De veranderingen in de regelingspecifieke regelgeving worden bijgehouden
door het betaalorgaan dat de betreffende regeling uitvoert.Al deze omstandigheden maken het voor de betaalorganen, controle-instanties
en uiteraard voor de landbouwers zelf niet eenvoudig om «de wet te kennen».
Ondanks de doorgaans hoge mate van detaillering blijken de regels in de praktijk
voor meerdere uitleg vatbaar te zijn. Daarmee is sprake van een inherent risico
op een onjuiste toepassing van de Europese regelgeving.2.1.4 Interpretatie randvoorwaardenTen behoeve van de lidstaatverklaring vraagt de minister van Financiën
een deelverklaring van de minister van LNV. In deze deelverklaring heeft de
minister van LNV een voorbehoud opgenomen voor de interpretatie van de regelgeving
op het gebied van de randvoorwaarden. Dit voorbehoud heeft betrekking op het
in Nederland gekozen controlemodel (zie § 3.4.3).Een andere interpretatiekwestie betreft de randvoorwaarden zelf. Volgens
de Algemene Inspectiedienst (AID) zijn bij de randvoorwaarden soms open normen
vastgesteld waarbij het lastig is te oordelen of eraan voldaan wordt (bijvoorbeeld «dient
te voldoen aan de eisen van hygiëne»). Een controleur moet deze
open norm dan zelf invullen en interpreteren. Nederland kan dit probleem van
open normen overigens nationaal oplossen. Voor bepaalde randvoorwaarden geldt
zelfs een opdracht deze door middel van nationale regels te concretiseren1. Daarnaast heeft Nederland de mogelijkheid om bij de
omzetting van Europese richtlijnen (waarin een groot deel van de randvoorwaarden
is vastgelegd) in nationaal recht de EU-norm nader te concretiseren. Nationale
regels mogen doorgaans strenger zijn dan Europese.2.2 De landbouwgelden in Nederland2.2.1 Financieel belangDe landbouwinkomsten vormen voor Nederland al jaren de grootste inkomstenbron
uit de Gemeenschapsbegroting. In 2005 ontving Nederland ruim € 1,3
miljard voor landbouw en plattelandsontwikkeling. In 2006 heeft Nederland
ruim € 1,2 miljard aan Brussel gedeclareerd.Onderstaand overzicht geeft het totaal weer aan gedeclareerde uitgaven
door de betaalorganen over boekjaar 2006. De ontvangsten van de betaalorganen
zijn in de declaraties van de betaalorganen gesaldeerd.Overzicht 1 Geldstroom/regeling en financieel belang per
betaalorgaan in 2006BetaalorganenGeldstroom/regeling EU Jaardeclaratie 2006 Dienst Landelijk Gebied (DLG)Plattelandsontwikkeling 43 952 079Dienst Regelingen (DR) Plattelandsontwikkeling31 631 263 Plantaardige regelingen164 246 194  Dierlijke regelingen131 579 635 Interventieregelingen30 752 245  Overige regelingen9 811 172  Terugvorderingen– 2 687 977 Totaal365 332 532Productschap Zuivel (PZ) Melk en zuivel204 459 241 Andere rechtstreekse steun252 049 646 Terugvorderingen– 9 097 769 Totaal447 411 118Productschap Vee, Vlees en Exportrestituties14 359 165Eieren (PVE)Slachtpremieregeling kalveren39 926 281 Totaal54 285 446Productschap Tuinbouw (PT) Financiering GMO71 617 271 Interventie218 511  Exportrestituties582 478 Terugvorderingen– 44 826 Totaal72 373 434Hoofdproductschap Akker-Exportrestituties94 377 242bouw (HPA)Steunregelingen139 132 995 Totaal233 510 237Totaal 1 216 864 845Betaling financiële correcties
n.a.v. controles Europese Commissie over voorgaande begrotingsjaren – 279 370Totaal generaal 1 216 585 475Dit overzicht is opgenomen in de geconsolideerde jaaraangifte 2006 over
het EOGFL-G jaar 2006 van de lidstaat Nederland aan het EOGFL-G. De tabel
is voorzien van een accountantsverklaring van de AD LNV waarin een goedkeurend
oordeel wordt uitgesproken over de waarheidsgetrouwheid, volledigheid en nauwkeurigheid
van de rekeningen en over de wettigheid en regelmatigheid van de in de rekeningen
verantwoorde uitgaven en ontvangsten1.2.3 Uitvoering GLB in Nederland2.4 Conclusies GLB-regelgevingWij concluderen dat de Europese GLB-regelgeving omvangrijk, complex, gedetailleerd
en frequent aan verandering onderhevig is. Dit maakt de regelgeving niet inzichtelijk,
waardoor een risico voor incorrecte toepassing van de regels ontstaat, en
een risico voor de incorrecte controle op de naleving. Sommige normen zijn
in niet-wetgevingsinstrumenten zoals werkdocumenten vastgelegd die bovendien
niet altijd vrij toegankelijk zijn. Dit staat op gespannen voet met het legaliteitsbeginsel.De randvoorwaarden zijn soms als open normen geformuleerd waardoor het
lastig is om te constateren of aan de norm is voldaan. Nederland kan dit voor
een groot deel nationaal oplossen door deze open normen te concretiseren in
nationale regelgeving.3 BEHEER, VERANTWOORDING EN CONTROLE GLB3.1 Hoofdlijnen van de structuur van beheer, verantwoording
en controle GLBIn het voorgaande hoofdstuk is uiteengezet hoe het GLB in Nederland is
vormgegeven. Hieronder volgen de hoofdlijnen van de in te richten beheer-,
verantwoordings- en controlestructuren. De vereisten daarvoor zijn vastgelegd
in enkele verordeningen. Voor de structuur van het GLB zijn de Verordeningen
(EG) nr. 1258/1999 en 1663/1995 van belang. Deze verordeningen noemen enkele
organen die in de betrokken lidstaten geïmplementeerd dienen te zijn.
Overzicht 2 geeft aan op welke wijze Nederland invulling geeft aan de Europese
eisen voor de inrichting van beheer en controle.Overzicht 2 Organen in Nederland belast met beheer- en
controletaken voor het GLBInstanties voor beheer en controle cf.
EU-verordeningen Taken Uitvoering in NederlandCoördinerende instantie Geharmoniseerde toepassing EU-regelgeving bevorderen, Europese Commissie voorzien
van gegevens over betaalorganen Coördinerend
Bureau LNV Toezichthouder betaalorganen Erkenning van en toezicht houden op functioneren van betaalorganen FEZ LNV Betaalorganen Beoordelen
aanvragen, verrichten betalingen aan begunstigden DLG, DR, PZ, PVE, PT, HPAVerklarende/certificerende instantie Uitvoeren accountantsonderzoek bij betaalorganen (controle jaarrekeningen,
beoordelen erkenningscriteria) AD LNV Technische dienstFysieke
controles in opdracht van betaalorganen AID, Douane
en andere technische diensten Controles cf. Verordening (EEG) nr. 4045/1989 Boekhoudkundige nacontroles AID en DouaneControles cf. art.3–5 Verordening (EG) nr.
1782/2003 Controle randvoorwaarden natuur, milieu,
dierenwelzijn, etc. AID en andere instantiesDe Nederlandse uitwerking van het GLB kan schematisch als volgt worden
weergegeven.In het vervolg van dit hoofdstuk gaan we in op de belangrijkste actoren
in de controle- en verantwoordingsstructuur en de door ons gesignaleerde verbeterpunten.3.2 Coördinerend BureauHet Coördinerend Bureau (CB) van het Ministerie van LNV coördineert
de activiteiten tussen de Europese Commissie en de betaalorganen en draagt
zorg voor een geharmoniseerde toepassing van EU-regelgeving, het waarborgen
van de EU-conformiteit en daarmee het voorkómen van financiële
correcties uit Brussel.Gelet op de deelverklaring zijn de belangrijkste werkzaamheden van het
CB:• De coördinatie van overleg  Het CB is verantwoordelijk voor de organisatie van een aantal overlegverbanden,
zoals B(egeleidings)-teams, het coördinerend overleg en
het LNV-betaalorganenoverleg. B-teams1 bespreken
onder andere probleemdossiers en nieuwe Europese regelgeving. Die laatste
werken ze nader uit in risicoanalyses en ze besluiten over interpretatievragen
van de betaalorganen. Het CB zit ook het coördinerend overleg2 voor, waarin onder andere lange termijn thema’s,
inzicht in (nieuwe) regelgeving en controlebezoeken worden besproken.• Het toezicht op de opstelling en validatie van controlememoranda  De goedkeuringsprocedure voor controlememoranda3 neemt soms erg veel tijd in beslag omdat alle betrokken diensten en
directies hun akkoord moeten geven. Daardoor kan het gebeuren dat een betaalorgaan
met controlememoranda werkt waarvoor nog geen formele goedkeuring is gegeven.
Een aantal betaalorganen heeft hierover een opmerking gemaakt in hun incontrolstatement.• Melding van onregelmatigheden  Een andere taak van het CB is het doorgeven van meldingen van onregelmatigheden
van betaalorganen aan het Europese antifraudebureau OLAF. Het systeem van
het melden van onregelmatigheden kent verschillende ingebouwde controlemaatregelen.
Meldingen vanuit de AID en de betaalorganen komen bij het CB samen en dat
koppelt terug wat het naar OLAF heeft doorgestuurd. Hoewel de volledigheid
op deze wijze is afgedekt, signaleert de AD bij drie betaalorganen (Productschap
Zuivel, Dienst Regelingen en Dienst Landelijk Gebied) omissies met betrekking
tot de tijdigheid van de onregelmatigheidsmeldingen. Het certificerende rapport
voor de DR meldt dat «binnen DR nog onbekendheid bestaat met betrekking
tot het begrip onregelmatigheid. Mede hierdoor worden niet alle onregelmatigheden
gemeld» (Auditdienst LNV, 2007b).3.3 BetaalorganenIn Nederland waren er tot en met 15 oktober 2006 zes betaalorganen,
te weten: Dienst Regelingen (DR), Dienst Landelijk Gebied (DLG), Productschap
Zuivel (PZ), Productschap Tuinbouw, (PT) Hoofdproductschap Akkerbouw (HPA)
en Productschap Vee, Vlees en Eieren (PVE). Deze betaalorganen behandelen,
registreren en controleren de aanvragen voor de diverse regelingen en voeren
de betalingen uit. Per regeling hebben de betaalorganen de risico’s
geïnventariseerd en de nodige interne beheersmaatregelen getroffen.Betaalorganen zijn diensten of instanties die voor de in hun sector te
verrichten betalingen voldoende garantie bieden dat:• de ontvankelijkheid van de aanvragen en de overeenstemming ervan
met de regelgeving van de EU vóór de autorisatie worden gecontroleerd;• de verrichte betalingen juist en volledig in de boekhouding worden
geregistreerd;• de vereiste stukken worden ingediend binnen de termijn en in de
vorm die in de regelgeving zijn voorgeschreven.In Nederland is de directie FEZ van het Ministerie van LNV aangewezen
als «erkennende instantie». Alleen door de directie FEZ erkende
betaalorganen mogen namens het EOGFL-G uitkeringen verstrekken aan eindbegunstigden.
De directie FEZ oefent toezicht uit op het blijvend voldoen aan de Europese
erkenningseisen door gebruik te maken van informatie uit eigen waarneming,
een periodieke mededeling van de leiding van het betaalorgaan (het zogenoemde
incontrolstatement) en de werkzaamheden van de AD als certificerende
instantie. In Verordening (EG) nr. 1663/1995 staan de erkenningscriteria voor
betaalorganen. Het betaalorgaan moet voldoende functiescheiding aanbrengen
in autorisatie, uitvoering en administratie van betalingen. Tevens dient het
betaalorgaan te beschikken over twee diensten: een interne controledienst
en een (externe) technische dienst. De technische dienst moet verifiëren
of de agrarische ondernemingen terecht in aanmerking komen voor de aangevraagde
subsidie.IncontrolstatementOm erkend te blijven als betaalorgaan, dient de leiding van het betaalorgaan
jaarlijks een incontrolstatement op te stellen (zie bijlage 4). Deze mededeling
was over 2006 nog niet voorgeschreven door de EU, maar is wel een bron voor
de deelverklaring.In die statements over 2006 wordt verklaard dat in de verslagperiode:• belangrijke erkenningseisen en richtsnoeren gehandhaafd respectievelijk
in acht genomen worden;• geen veranderingen zijn opgetreden die hebben geleid tot het niet
of niet geheel voldoen aan de erkenningseisen;Ook de AD LNV toetst bij haar certificerende audit of richtsnoer 1 –
over de erkenningscriteria – door de betaalorganen is opgevolgd. In
het incontrolstatement vermeldt het betaalorgaan de follow-up van de door
de AD LNV gedane aanbevelingen. Het incontrolstatement zelf is geen object
van accountantscontrole.3.3.1 Aanbevelingen van AD LNV voor betaalorganenNaar aanleiding van haar bevindingen neemt de AD LNV in het certificerend
rapport ook aanbevelingen over het financieel beheer op. De AD LNV maakt onderscheid –
conform het Europees voorgeschreven format – in drie categorieën
aanbevelingen: A, B, of C. Aan A-aanbevelingen moet onmiddellijk op hoog niveau
binnen het betaalorgaan aandacht worden besteed. Aan een B-aanbeveling moet
onmiddellijk op een passend niveau aandacht worden besteed en C-aanbevelingen
zijn relatief minder belangrijk.Overzicht 3 Aanbevelingen AD LNV in certificerende rapporten1Rapport 2005 2006CategorieABCABCDR – – 2 – 1 2 DLG – 13 – – – HPA – – – – –– PT – – – – – – PZ –– – – – 2 PVE – – – –– –1 Certificerende rapporten boekjaren 2005 en 2006.Over 2005 en 2006 waren er geen A-aanbevelingen. Wij volstaan met een
toelichting op de B-aanbevelingen.De (enige) B-aanbeveling in 2005 ging over het systeem van supervisie
bij DLG. DLG is de enige instantie die zowel betaalorgaan als projectuitvoerder
is. Het hoofd Projecten heeft zowel de leiding over de medewerkers
en coördinatoren van het betaalorgaan als zeggenschap over de uitvoering
van de eigen projecten voor plattelandsontwikkeling. Het Ministerie van LNV
is van mening dat het risico van belangenverstrengeling binnen DLG in voldoende
mate is ondervangen.Wij hebben bedenkingen bij de dubbelfunctie van DLG, vanwege het risico
van belangenverstrengeling. Naar onze mening dienen de «Chinese muren»
te zijn opgetrokken tot aan het hoogste (management)niveau, dat wil zeggen
tot de directeur van DLG. DLG Uitvoering heeft in 2006 als projectuitvoerder € 7,1
miljoen aan POP-gelden gedeclareerd. Bij DLG zijn overigens geen onregelmatigheden
geconstateerd die verband houden met het genoemde risico. DLG is bezig met
een onderzoek naar de organisatorische positie van het betaalorgaan binnen
DLG. Volgens opgave van het Ministerie van LNV zal in de nieuwe POP-periode
2007–2013 de betaalorgaanfunctie van DLG verder worden gecentraliseerd.
De lijnverantwoordelijkheid van de regiomanagers verdwijnt en het betaalorgaan
zal als aparte dienst direct onder de directeur ressorteren. Deze verandering
wordt in 2007 gerealiseerd.De (enige) B-aanbeveling in 2006 ging over de administratie en de verantwoording
van de jaaraangifte bij DR. De AD LNV adviseerde om «een uitgebreide
evaluatie uit te voeren en organisatorisch ten aanzien van de oplevering van
de jaaraangifte EOGFL, maatregelen te treffen, die ervoor zorgen dat het proces
rond de jaaraangifte beter, meer gecontroleerd verloopt». DR heeft toegezegd
medio maart 2007 een evaluatie van de totstandkoming van de jaaraangifte 2006
uit te voeren en voor de proefafsluitingen in 2007 afspraken te maken waarbij
de in de aanbeveling genoemde aspecten worden meegenomen.De B-aanbeveling van de AD LNV bij DR is mede het gevolg van lastminuteveranderingen
in de voorgeschreven tabellen 1, 2 en 5 over openstaande vorderingen in de
certificeringrapporten. Volgens de Europese regels moeten deze rapporten jaarlijks
uiterlijk op 10 februari bij de Europese Commissie worden ingediend.
In januari 2007 kwam de Europese Commissie echter nog met een nieuwe indeling
waaraan deze tabellen moeten voldoen. Daardoor moest een bestand met 85 000
records opnieuw doorlopen worden, waarbij alle wijzigingen handmatig ingevoerd
moesten worden.3.3.2 Overige bevindingenPlattelands Ontwikkelingsprojecten (POP)De AD LNV constateerde en rapporteerde bij DLG dat in de afrekeningen
van provincies en gemeenten, BTW als subsidiabele kosten is opgevoerd. Op
dit punt loopt echter nog in het kader van het Europees Fonds voor Regionale
Ontwikkeling (EFRO) discussie met de Europese Commissie over de subsidiabiliteit
van deze kosten. Het gaat om een financieel belang van naar schatting € 2,5
miljoen.De POP-maanddeclaraties van DLG en DR in 2006 bedragen samen € 72,7
miljoen1. Hiermee is€ 1,6 miljoen meer
gedeclareerd dan het beschikbare budget van€ 71,1 miljoen. Verordening
(EG) nr. 817/2004 biedt de mogelijkheid dat niet-benutte budgetten door lidstaten
overgeheveld worden naar andere lidstaten. Het is nog niet bekend of deze € 1,6
miljoen gedekt kan worden uit ongebruikte budgetten van andere lidstaten.DLG heeft in de toelichting op de jaardeclaratie een verschil gerapporteerd
tussen de jaardeclaratie POP voor 2006 en het totaal van de maanddeclaraties.
De totale jaardeclaratie (ad € 75,6 miljoen) is € 2,9
miljoen hoger dan het totaal van de maanddeclaraties. In het jaarbedrag is
ook een (mogelijke) korting van € 2,9 miljoen op de maandeclaratie
van september 2006 alsnog opgenomen. Deze € 2,9 miljoen betreft
een door de EU geconstateerde (tussentijdse) overschrijding van het POP-budget,
vóór afgifte van de laatste beschikking van de Europese Commissie
van 12 april 2006. Deze beschikking bevestigt de toewijzing van modulatiegelden
en extra budget voor 2006. Het resterende verschil tussen de maand- en jaardeclaraties
betreft zogeheten overige correcties. Nederland heeft overigens bezwaar gemaakt
tegen de mogelijke korting op de maanddeclaratie van september 2006 en is
nog in afwachting van nader bericht van de Europese Commissie.Dienst RegelingenBij DR bleek dat er achterstanden waren in het verwerken van de door de
technische dienst van DLG opgestelde fysieke-controlerapporten over de POP-regelingen.
Deze jaarlijkse rapporten komen pas op 1 november uit, wat betekent dat
niet-rechtmatige gelden in de declaratie kunnen zijn opgenomen. Over dit risico
heeft de AD LNV al vanaf 2004 gerapporteerd in haar certificerende rapporten.3.3.3 Situatie in Nederland vanaf 16 oktober
2006In Nederland bestonden tot 16 oktober 2006 zes betaalorganen die
de EU-regelingen uitvoerden, in medebewind met de minister van LNV1. Met de hervorming van het GLB per 16 oktober 2006
is het aantal betaalorganen beperkt tot twee: DLG voor subsidiebetalingen
uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) en DR
voor subsidiebetalingen uit het Europees Landbouwgarantiefonds (ELGF).De productschappen (PZ, HPA, PVE en PT) functioneren vanaf 16 oktober
2006 als gedelegeerde organen («delegated bodies»). Zij blijven
betrokken bij de uitvoering van de regelingen, de behandeling van de dossiers
en het aanleveren van betaaladviezen, maar hun betaalfunctie is ingetrokken.
Het hoofd van betaalorgaan geeft aan het eind van het boekjaar bij de afrekening
een zogeheten «borgingsverklaring»2.De auditdienst van het Ministerie van LNV is de certificerende instantie
voor Europese landbouwsubsidies, de directie FEZ de erkennende instantie en
het CB de coördinerende instantie.3.4 InspectiesEr kunnen drie soorten inspecties worden onderscheiden:• fysieke landbouwcontroles ten behoeve van de betaalorganen3• administratieve nacontroles (de zogeheten 4045-controles)4• controle op de randvoorwaarden (cross compliance).De 4045-controles zijn nacontroles, uitgevoerd na afloop van een boekjaar.
Er zit doorgaans minimaal een jaar tussen betaling en controle.De andere twee controles vinden plaats voorafgaand aan betaling. De eerste
is een taak in opdracht van de betaalorganen. De andere twee zijn autonome
taken van de inspecties.3.4.1 Fysieke controlesIn opdracht van de betaalorganen voeren de zogeheten technische diensten
(inspecties) – waaronder de AID – fysieke controles uit. De betaalorganen
blijven verantwoordelijk voor de controles en houden daarom toezicht op de
aan de technische diensten gedelegeerde werkzaamheden1. Ook de douane voert fysieke controles uit. Het Ministerie van LNV
kan de werkzaamheden van de douane niet rechtstreeks beoordelen en maakt gebruik
van de third party mededeling, jaarlijks afgegeven
door de Auditdienst van Financiën. De technische diensten en de betaalorganen
(behoudens DLG) maken jaarlijks managementafspraken. Ook voor de controlewerkzaamheden
van de douane bestaat een samenwerkingsovereenkomst (LNV, 2004)2.De fysieke controles zijn gericht op de vraag of de aanvragers van subsidie
daadwerkelijk recht hebben op steun. Het gaat dan bijvoorbeeld om verificatie
ter plaatse van de opgegeven oppervlakte landbouwgrond of van het type gewas
waarvoor subsidie is aangevraagd. Ten minste 5% van de landbouwers
die een aanvraag indient, dient gecontroleerd te worden3. De feitelijke controledichtheid ligt in Nederland veel hoger, zoals
uit onderstaand overzicht blijkt.Overzicht 4 Dekking EU-geldstromen met fysieke controles
op aanvraag betaalorganenBetaalorgaanGeldstroom/regeling EU Jaardeclaratie 2006 Dekking door
fysieke controles Dienst Landelijk Gebied (DLG) Plattelandsontwikkeling 43 952 079100 % (44%
technische dienst, rest door het betaalorgaan zelf) Dienst Regelingen (DR)Plattelandsontwikkeling31 631 26310% van de aanvragen Plantaardige regelingen164 246 1946 723 aanvragen (ca. 13%)  Dierlijke regelingen
(131 579 635):   – slachtregelingen81 199 971100% fysieke controle – overige
regelingen50 379 66410% van de aanvragen Interventieregelingen30 752 245100% fysieke controle Overige regelingen9 811 172fysieke controles n.v.t. Terugvorderingen– 2 687 977fysieke controles n.v.t. Totaal365 332 532 Productschap Zuivel (PZ) Melk en zuivel (export)204 459 241douanecontrole  Andere rechtstreekse
steun252 049 646100% fysieke controle Terugvorderingen– 9 097 769fysieke controles n.v.t. Totaal447 411 118 Productschap Vee, Vlees en Eieren (PVE)Exportrestituties14 359 165douanecontrole Slachtpremieregeling
kalveren39 926 281100% fysieke controle  Totaal54 285 446 Productschap Tuinbouw (PT) Financiering GMO71 617 27130% van de aanvragen Interventie218 511100%
fysieke controle Exportrestituties582 478douanecontrole Terugvorderingen– 44 826fysieke controles n.v.t. Totaal72 373 434 Hoofdproductschap Akkerbouw (HPA) Exportrestituties94 377 242douanecontrole Steunregelingen139 132 995100% fysieke controle Totaal233 510 237 Totaal 1 216 864 845 Betaling financiële
correcties n.a.v. controles Europese Commissie over voorgaande begrotingsjaren – 279 370fysieke controles n.v.t.Totaal generaal 1 216 585 475 Uit bovenstaand overzicht blijkt per subsidieregeling in welke mate deze
door middel van fysieke controles is afgedekt. Deze informatie is in onderstaand
overzicht gerecapituleerd.Overzicht 5 Dekking door fysieke controlesDekking door fysieke controlesFinancieel belang (x € 1
miljoen) 100% fysieke controles 587,2 Deels fysieke controles (10–30%) 317,9 Douanecontrole 313,8 Fysieke controles niet van toepassing – 2,3 Totaal1 216,6Zodra bij de fysieke controle een onregelmatigheid wordt geconstateerd
leidt dat tot een conceptmelding die resulteert in een korting. De geldstromen
waarvan de aanvragen gecontroleerd zijn, zijn daarmee gedurende het proces
al gecorrigeerd voor onregelmatigheden. Conform de eisen van de EU zijn de
te controleren posten grotendeels op basis van risico’s en slechts in
beperkte mate aselect aangewezen. Daardoor kan nu geen betrouwbaar beeld gegeven
worden van de kwaliteit van het niet-gecontroleerde deel van de aanvragen.
Omdat risicogericht is gecontroleerd, mag worden aangenomen dat de feitelijke
onregelmatigheden in het niet gecontroleerde deel lager zullen zijn.Om toch een beeld te krijgen van de mogelijke kwaliteit van deze geldstromen,
die deels fysiek gecontroleerd zijn, hebben wij het Ministerie van LNV gevraagd
om tot een schatting te komen. Hierbij moet bedacht worden dat de uitkomst
dus een pessimistisch beeld geeft: een hoge schatting van de fout.Overzicht 6 Schatting bovengrens financieel belang mogelijke
onregelmatigheden van de geldstroom (€ 317,9 miljoen) met deels
fysieke controlesRegelingGeschatte bovengrens (x € 1 000) Plattelandsontwikkeling 450 Plantaardige regelingen 9 100 Overige dierlijke regelingen 415Financiering GMO 0 Totaal9 965Uit dit overzicht blijkt dat ook een hoge schatting van het bedrag aan
onregelmatigheden relatief gering is: circa € 10 miljoen van de € 1,2
miljard (minder dan 1%). Het aldus bepaalde bedrag is niet gebaseerd
op gecontroleerde informatie. Wel is sprake van een beredeneerd uitgevoerde
schatting waarbij de uitkomst ad € 10 miljoen als redelijke bovengrens
geldt voor het totaalbedrag aan mogelijke onregelmatigheden.De AID stelt jaarlijks het zogeheten MCS (managementcontrolsystem) beheersverslag
op, waarin de dienst verantwoording aflegt over de managementafspraken met
de betaalorganen. In het boekjaar 2006 is 95,5% van de geplande fysieke
controles uitgevoerd. Dit betekent dat 852 van de 18 819 geplande verificaties
niet zijn afgerond binnen het boekjaar (AID, 2007a). Begin december 2006 was
dat opgelopen tot 99,7%. Overigens loopt er nog een discussie tussen
de AID en de betaalorganen over de juistheid van de aantallen uitgevoerde
controles zoals weergegeven in de beheersverslagen van de AID. Over de uitkomsten
van de controles is het beheersverslag summier. De gemelde onregelmatigheden
vloeiden vooral voort uit de boekhoudkundige nacontroles (zie § 3.4.2).De fysieke controles voor de exportrestituties geschieden in de vorm van
de douanecontroles. De betaalorganen stellen voor alle exportrestituties vast
dat de betrokken zendingen bij de douane aangemeld zijn. Er is een 100%
controle op verantwoording daarvan middels de formulieren met de douanestempels.De uitvoering van die controle is onderdeel van de autonome taak van de
douane zelf. De jaarlijkse verantwoording over die uitgevoerde controles geschiedt
via het jaarlijkse beheersverslag van de Belastingdienst. Voor deze geldstromen,
met een financieel belang van € 313,8 miljoen, is geen schatting
uitgevoerd ter bepaling van het financieel belang aan mogelijke onregelmatigheden
over 2006. De Europese regels verlangen dat niet. Wij kunnen daarom niet tot
een (beredeneerde) uitspraak komen over de uiteindelijke kwaliteit van deze
geldstromen. Wel constateren wij dat vastgesteld is dat alle verzonden transacties
voorgelegd zijn aan de douane voor fysieke controle.De Belastingdienst besteedt in haar algemene beheersverslag over 2005
enkele pagina’s aan de door de douane uitgevoerde fysieke controles.
Daaruit blijkt dat het aantal uitgevoerde restitutie- en substitutiecontroles
grotendeels voldoet aan de EU-norm van ten minste 5%, respectievelijk
1%. Bij de substitutiecontroles in Rotterdam vindt geen registratie
van de goederen plaats. De AdF geeft aan dat door nagenoeg elke dag het aanbod
van zendingen met uitgaande landbouwgoederen te controleren, wordt voldaan
aan de eis van ten minste één substitutiecontrole per kalenderdag
(Auditdienst Financiën, 2006).Verder meldt de Belastingdienst in haar beheersverslag dat de Europese
Rekenkamer de doeltreffendheid van de fysieke controles bij restitutiegoederen
heeft onderzocht. Inmiddels heeft de Europese Commissie Nederland een claim
van € 26,7 miljoen opgelegd vanwege tekortkomingen in 2001 en eerder
in de uitvoering van de restitutiecontroles. Overigens verwacht de Belastingdienst
dat over de jaren 2002 en 2003 nog een aanvullende claim zal worden ingediend
omdat er toen eveneens onvoldoende substitutiecontroles en fysieke controles
zijn uitgevoerd (Belastingdienst, 2006). Het beheersverslag van de Belastingdienst
meldt dat de douane in 2004 het controleprogramma heeft aangescherpt naar
aanleiding van de bovengenoemde constatering.3.4.2 Administratieve nacontrolesVoor de zogeheten 4045-controles zijn de AID en de douane de aangewezen
controle-instanties. De boekencontrole vindt plaats bij exporterende bedrijven,
telersverenigingen, gemeenten en provincies en de verwerkende industrie en
in mindere mate bij de agrariërs. Minimaal de helft van de ondernemingen
met meer dan € 150 000 aan ontvangsten of verschuldigde bedragen
in het betreffende boekjaar moet worden gecontroleerd1. Uit overzicht 7 blijkt dat deze controles in Nederland uitgevoerd
dienen te worden bij een beperkt aantal regelingen van het GLB.Overzicht 7 Regelingen die vallen onder de administratieve
nacontrolesBetaalorgaanGeldstroom/regeling Financieel belang (x € 1 miljoen) DLG Plattelandsontwikkeling 44,0DR n.v.t. – PZ Melk en zuivel 204,4 PVEExportrestituties 14,4 PT Exportrestituties 0,6HPA Exportrestituties 94,3Totaal 357,7De AID stelt jaarlijks een verslag op2. Daarbij
valt het ons op dat bij de nacontroles relatief veel fouten worden gevonden.
In het laatste verslag: 59 concept-onregelmatigheidsmeldingen3 op 143 controles bij Nederlandse ondernemingen die geld ontvangen
van Nederlandse, maar soms ook van buitenlandse betaalorganen. Dit komt neer
op ongeveer 40%. Dit percentage lag overigens in voorgaande jaren op
een vergelijkbaar niveau. De totaal te controleren geldstroom bedraagt € 800
miljoen en omvat zowel de EU-gelden van Nederlandse als van buitenlandse betaalorganen.
Van deze € 800 miljoen was op 8 januari 2007 (de rapportagedatum
van de AID) € 655 miljoen gecontroleerd. Uit die gecontroleerde
stroom van € 655 miljoen zijn 59 concept-onregelmatigheidsmeldingen
naar voren gekomen waarvan er 46 ter beoordeling aan de betaalorganen zijn
voorgelegd, met een totaal financieel belang van € 2,8 miljoen.
Het gaat dus om een foutfractie met een relatief gering financieel belang:
0,43%. Geprojecteerd op de voor 2006 relevante geldstromen ad € 357,7
miljoen (zie overzicht 7) geeft dat een geschatte fout van € 1,6
miljoen. Omdat risicogericht is gecontroleerd, mag worden aangenomen dat de
feitelijke onregelmatigheden in het niet gecontroleerde deel lager zullen
zijn. De uitkomst ad € 1,6 miljoen geldt daarom als
redelijke bovengrens voor het totaalbedrag aan mogelijke onregelmatigheden.Wel blijkt uit het verslag dat de nog niet voorgelegde concept-onregelmatigheidsmeldingen
een indicatief financieel belang hebben van circa € 5 miljoen. Deze
meldingen zouden de foutfractie aanzienlijk verhogen maar zijn door ons niet
meegenomen omdat het gaat om dossiers waarvan de AID eerst zelf de juistheid
van haar interpretatie wil vaststellen. Een tweede punt is dat de per rapportagedatum
nog niet gecontroleerde geldstroom eveneens «lastige» dossiers
kan bevatten die een langere afwikkeltermijn kennen en waaruit relatief meer
en financieel grotere concept-onregelmatigheidsmeldingen voort kunnen vloeien.De spiegel van de hierboven genoemde onzekerheden zijn de «lastige»
dossiers uit voorgaande jaren die in het controlejaar 2005/2006 bij de AID
tot concept-onregelmatigheidsmeldingen konden komen.Zie onderstaand overzicht waarin per betaalorgaan de bedragen zijn opgenomen
van de meldingen 2005/2006 en voorgaande jaren tezamen.Overzicht 8 Onregelmatigheden conceptmeldingen door de
AID1OnregelmatighedenAantal Bedrag (€)Percentage – 4045-controle HPA86 469 137 52,8% – 4045-controle DLG353 827 652 31,2% – 4045-controle PZ151 369 607 11,2% – 4045-controle PT734 847 0,3% – 4045-controle PVE311 845 0,1% telling 4045-controles26811 713 088 95,5%– overig341 547 1464,5% Totaal 109 12 260 234 100,0%1 AID, MCS Beheersverslag EOGFL-begrotingsjaar 2005/2006,
p. 15. Het betreft de door de AID ingezonden conceptmeldingen onregelmatigheden
over het EOGFL-jaar 2005–2006. Overigens is een aantal onregelmatigheden
onder het drempelbedrag van € 4 000.2 Bij het betaalorgaan DR was geen 4045-controle van toepassing.3 Onder «overig» zijn begrepen de resterende
onregelmatigheden voortvloeiend uit de niet-4045 controles bij alle betaalorganen.Het totaalbedrag aan concept-onregelmatigheidsmeldingen is dan ook aanzienlijk
hoger: € 11,7 miljoen. Dit bedrag hebben wij niet in onze oordeelsvorming
over 2006 betrokken, omdat het grotendeels meldingen uit controles van vóór
2006 betreft.Overigens blijkt uit dit, op het beheersverslag van de AID gebaseerde,
overzicht ook dat veruit de meeste onregelmatigheden (ruim 95%) voortkomen
uit de boekhoudkundige nacontroles, in het bijzonder de controles op de regelingen
vallend onder het HPA en het plattelandsontwikkelingsprogramma (POP), voor
zover uitgevoerd door DLG.Volgens Verordening (EG) nr. 1290/2005 dient de lidstaat na het verstrijken
van een termijn van vier jaar na het ontstaan van de vordering 50%
van de nog niet geïnde vordering aan de Europese Commissie te voldoen.
Het moment van feitelijke constatering (door een technische dienst) van een
onverschuldigde betaling wordt geacht het ontstaansmoment van de vordering
te bepalen. In het geval van vorderingen waarover een gerechtelijke procedure
gaande is, geldt een termijn van acht jaar. Door deze nieuwe bepalingen over
de versnelde afdracht van langlopende vorderingen loopt lidstaat Nederland
bij het laat opleggen en verantwoorden van een terugvordering een groter risico
van wanbetaling.De deelverklaring van de minister van LNV rapporteert een verplichte betaling
aan de Europese Commissie van oude langlopende vorderingen van circa € 6,2
miljoen. Gezien de oude openstaande rapporten uit 2000/2001 en 2001/2002 bestaat
het risico dat bij de verwerking hiervan direct nogmaals 50% van maximaal € 1 830 000
aan de Europese Commissie moet worden afgedragen1.De doorlooptijd van de boekenonderzoeken is aanzienlijk. Een belangrijke
oorzaak is volgens het hierboven genoemde verslag het instellen van tegencontroles
bij andere bedrijven. In het certificerend rapport van het PZ staat dat er
sprake was van een geringe achterstand in de behandeling van de rapporten
van de technische dienst. In de rapportage van DLG zijn overzichten opgenomen
waaruit een forse doorlooptijd voor de rapporten van de AID blijkt.3.4.3 Controle op de randvoorwaarden (cross compliance)Landbouwers moeten aan een aantal randvoorwaarden voldoen ten aanzien
van milieubescherming2, gezondheidseisen voor
mens, dier en plant, dierenwelzijn en goede landbouw- en milieuconditie van
de grond. Als geconstateerd wordt dat een landbouwer niet aan de randvoorwaarden
voldoet, dan wordt dit gemeld aan de Dienst Regelingen, die een korting berekent
en in mindering brengt op de verkregen subsidie. Jaarlijks moet minimaal 1%
van de landbouwers worden gecontroleerd3.De Europese regelgeving biedt de keuze uit twee controlemodellen:4• elke gespecialiseerde controle-instantie controleert ten minste
1% van de landbouwers, of;• het betaalorgaan is verantwoordelijk en controleert ten minste
1% van de landbouwers.Nederland heeft niet gekozen voor een van deze twee modellen, maar voor
een «hybride model»: ongeveer 90% van de randvoorwaarden
wordt centraal door de AID gecheckt, de rest door een reeks andere instanties5. De AID is verantwoordelijk voor de coördinatie
met die andere instanties. De AID is ook verantwoordelijk voor de risicoanalyse
en de selectie van te controleren bedrijven en voor het verzamelen van de
controleresultaten. De samenwerking tussen deze andere instanties en de AID
verloopt echter nog niet optimaal. Daarbij gaat het vooral over de vraag of
de diverse instanties de controles daadwerkelijk uitvoeren en hoe ze daarover
rapporteren aan de AID. De AID rapporteert ook als er geen bevindingen zijn
(«nulmelding»), maar de andere instanties laten dit dikwijls na,
aldus de AID.Het is de vraag of de huidige 1% uit het hybride model voldoende
is in de ogen van de Europese Commissie. Een andere interpretatie zou kunnen
zijn dat per controle-instantie 1% moet worden gecontroleerd. Het is
vooralsnog onduidelijk in hoeverre de Europese Commissie zich in de aanpak
van Nederland kan vinden.Er verschijnt geen beheersverslag van de AID over de uitvoering van de
controle op de randvoorwaarden6. Wel heeft de
AID een cijfermatig overzicht van de uitgevoerde controles opgesteld, en een
korte notitie over de uitvoering van de controles (AID, 2007c). Uit deze stukken
blijkt dat de AID de meeste overtredingen heeft geconstateerd op het gebied
van de identificatie en registratie (I&R) van runderen. Daarnaast gaat
het om niet-naleving van de mestwetgeving (uitrijbepalingen). De minister van LNV heeft aan de Tweede Kamer gerapporteerd over de over 2005
toegepaste correcties op de inkomenssteun van agrariërs die niet voldeden
aan de randvoorwaarden (LNV, 2006). Bij 420 boeren is een 1%-korting
opgelegd naar aanleiding van de controle op de naleving van de randvoorwaarden.
In twee gevallen is een 2%-korting opgelegd.Overzicht 9 Realisatie controle op de randvoorwaarden
(2005) aantal aanvragers 1% uitgevoerd % realisatie (referentie
1%)aantal randvoorwaarden
in 20051Gemeenten71 964 720 27 0,04 12Provincies203 2 3 1,50 8 Waterschappen 58 351584 27 0,05 13AID 71 964 7201 207 1,68 981 Op basis van 6 Europese richtlijnen en 2 Europese verordeningen.
Zie bijlage III van Verordening (EG) nr. 1782/2003.2 Richtlijn 80/68/EEG (Grondwaterbescherming), in Nederland
omgezet in het Lozingenbesluit Bodembescherming, art. 25.3 Richtlijn 91/676/EEG (Nitraatrichtlijn), in Nederland
omgezet in het Lozingenbesluit open teelt en veehouderij, art. 13 en 16.In het aanvraagjaar 20051 waren er 71 964
landbouwbedrijven in Nederland die een subsidieaanvraag hadden ingediend.
Daarvan moet minimaal 1% worden gecontroleerd. Dit kwam neer op ten
minste 720 controleobjecten in 2005.De meeste controles op de randvoorwaarden worden door de AID uitgevoerd.
Uit het cijfermatig overzicht van de controle op de randvoorwaarden blijkt
dat in 2005 meer dan 1% is gecontroleerd door de AID en de provincies.
De gemeenten en waterschappen, daarentegen, hebben respectievelijk 0,04%
en 0,05% gecontroleerd. Deze cijfers zijn gebaseerd op de door de gemeenten
en waterschappen in zeer beperkte mate verstrekte rapportages. Het is dus
mogelijk dat er over 2005 meer gecontroleerd is, maar daarover hebben gemeenten
en waterschappen, ondanks herhaalde oproepen van de AID, geen informatie verstrekt.3.4.4 Bureau Auditing van de AIDBureau Auditing is een stafafdeling van de AID. Dit bureau voert audits
uit op basis van risicoanalyses, waarbij zowel primaire als ondersteunende
processen worden betrokken.In het beheersverslag van de AID over het jaar 2005/2006 wordt verantwoording
afgelegd over de uitvoering van de inspectietaken op regelingen die ressorteren
onder Verordening (EG) nr. 1663/95. In dit verslag is de controle op de uitvoering
van de 4045-controles en de controles op de randvoorwaarden niet opgenomen.Bureau Auditing heeft een onderzoek ingesteld naar de kwaliteit van het
verificatieproces, uitmondend in het beheersverslag 2005/2006, en heeft hierover
een mededeling afgegeven.Twee van de IAD’s van de betaalorganen hebben de werkzaamheden van
het Bureau Auditing aan een review onderworpen. Deze review heeft geleid tot
onder meer de volgende bevindingen (IAD DR en IAD PT, 2007):• het beheersverslag geeft geen inzicht in voorgenomen verbeteracties
en de planning daarvan;• het beheersverslag gaat niet in op informatiebeveiliging en de
beheersing van de geautomatiseerde gegevensverwerking;• bevindingen uit audits over 2006 zijn niet of nauwelijks in het
beheersverslag opgenomen.3.5 Certificerende controle AD LNV3.5.1 Aanpak controle betaalorganenDe Auditdienst van het Ministerie van LNV (AD LNV) controleert en certificeert
de jaardeclaraties van de zes betaalorganen. De AD LNV voert deze controles
uit in overeenstemming met internationaal aanvaarde normen voor accountantsonderzoek,
Verordening (EG) nr. 1663/95 en de door de Europese Commissie opgestelde richtsnoeren
met gedetailleerde aanwijzingen voor de accountantscontrole en -rapportage.
De AD LNV heeft deze voorschriften uitgewerkt in werkprogramma’s per
betaalorgaan.De werkzaamheden van de AD LNV zijn erop gericht te komen tot het oordeel
dat:1• de opzet, het bestaan en de werking van de interne en administratieve
organisatie een redelijke mate van zekerheid biedt dat de rekeningen waarheidsgetrouw,
volledig en nauwkeurig zijn;• de rekeningen waarheidsgetrouw, volledig en nauwkeurig zijn.Ten aanzien van de reikwijdte van de controle merken wij het volgende
op:• De AD LNV controleert de juiste opgave van gegevens en de feitelijke
naleving van de subsidievoorwaarden door de eindbegunstigden aan de hand van
een beoordeling van het M&O-beleid. Dit betekent dat de AD LNV geen controles
tot aan de eindbegunstigden uitvoert, maar de door het betaalorgaan getroffen
maatregelen, zoals de aansturing van de technische diensten, beoordeelt. Deze
werkwijze is in overeenstemming met de voorschriften van de Europese Commissie.• In de certificerende rapporten stelt de AD LNV dat de reikwijdte
van het onderzoek tevens is ingeperkt voor onzekerheden voortvloeiende uit
interpretaties van de Europese regelgeving.• De controle van de AD LNV richt zich op de (totstandkoming van
de) rekeningen per betaalorgaan. Deze controle dekt niet het gehele functioneren
van de door Nederland opgezette systemen met betrekking tot het beheer van
de EOGFL-gelden. Zo hebben de AID en de douane een autonome controletaak.
Het betreft de controles in het kader van de cross compliance en de zogeheten
4045-controles. De AD LNV betrekt deze controles niet in het onderzoek.3.5.2 Uitvoering controle betaalorganenDe uitvoering van de controle is in overeenstemming met de opzet en de
genoemde Europese en internationale standaarden. Wij hebben in ons onderzoek
vastgesteld dat de controle naar behoren is uitgevoerd. De uitgevoerde controles
richtten zich daarbij niet alleen op de systemen maar ook op de financiële
transacties zelf. Het gaat om een substantiële hoeveelheid deelwaarnemingen,
grotendeels in de vorm van statistische steekproeven.In de onderstaande tabel is weergegeven op welke wijze de AD LNV de onderliggende
transacties heeft gecontroleerd. De controle richt zich op de onder de verantwoordelijkheid
van de betaalorganen uitgevoerde handelingen. Van het totaal van de door de
betaalorganen aan eindbegunstigden betaalde bedragen (€ 1,2
miljard) is 91% gecontroleerd door middel van een statistische steekproef.
Voor het resterende deel van de uitbetaalde bedragen heeft de AD LNV een andersoortige
deelwaarneming uitgevoerd. Gezien het geringe aantal transacties is bij PT
de regeling Gemeenschappelijke Marktordening (GMO), met een financieel belang
van 6%, integraal gecontroleerd. Daarnaast heeft de AD LNV ervoor gekozen
een aantal andere regelingen, met een totaal financieel belang van 4%,
door middel van een gerichte deelwaarneming te controleren. De controle op
de post«Terugvorderingen» geschiedt door een verband te leggen
met de uitkomsten van de inspecties welke de basis vormen voor de terugvorderingen.Overzicht 10 Controle financiële transacties GLBControle aan de hand van:x € Relatief belang Aantal posten gecontroleerd Aantal posten fout Fout in €Statistische steekproeven 1 106 460 524 91%2 040 1 9 331 Andere vorm deelwaarneming:122 234 894     w.v.: GMO71 617 2716%100%00 w.v: overige regelingen 50 617 6234%146246 843Totaal uitbetaalde bedragen1 228 695 418    Terugvorderingen 11 830 572 – 1%   Totaal jaaraangifte 2006 betaalorganen1 216 864 846100%2 186356 174Bron: Gebaseerd op informatie uit de rapporten van certificerende audits
bij de betaalorganen 2006.Uit dit overzicht blijkt dat alle door de betaalorganen gedane uitgaven
2006 betrokken zijn in de accountantscontrole op wettigheid en regelmatigheid
tot op het niveau van de betaalorganen zelf.3.5.3 Rapportage controle betaalorganenDe rapportage geschiedt in de vorm van accountantsrapporten per betaalorgaan
en is volledig in overeenstemming met de Europese voorschriften. Conform deze
voorschriften staat in de accountantsverklaring1
vermeld dat de AD LNV bij haar onderzoek nagaat of de systemen waarborgen dat de betalingen en ontvangsten rechtmatig zijn.Wij noemen nog twee zaken over de certificerende rapporten:• Op grond van Verordening (EG) nr. 885/2006 dient de AD LNV tot
en met het begrotingsjaar 2007 aan de hand van een scoresysteem opmerkingen
en conclusies over de door het betaalorgaan getroffen maatregelen voor de
beveiliging van informatiesystemen op te nemen in de certificerende rapporten.
In de certificerende rapporten over 2006 is een dergelijk scoresysteem niet
vermeld. Daarbij wordt opgemerkt dat de betaalorganen voor het centrale deel
van de automatisering afhankelijk zijn van de Dienst ICT Uitvoering (DICTU)
van het Ministerie van LNV. De door de DICTU uitgevoerde activiteiten worden
in het scoresysteem meegewogen.• De betaalorganen dienen toezicht te houden op de technische diensten.
Zo monitoren de betaalorganen of de technische diensten voldoende
controles uitvoeren. De AD LNV stelt vast of het betaalorgaan een toereikend
toezicht uitoefent en rapporteert hierover in de certificerende rapporten.
Uit één van de zes rapporten, het certificerende rapport van
het HPA, blijkt echter niet in hoeverre de volgens de Europese regelgeving
verplichte (fysieke) controles zijn uitgevoerd. Deze informatie is nadien
alsnog door de AD LNV aan de Algemene Rekenkamer aangeleverd (zie § 3.4.1).De wettigheid en regelmatigheid1 is onderdeel
van de accountantscontrole, maar komt niet expliciet tot uiting in de accountantsverklaring
in de certificerende rapporten2. Dit zou immers
tot een afwijking van het Europees voorgeschreven model leiden. Op verzoek
van de Algemene Rekenkamer geeft de AD LNV ten behoeve van de lidstaatverklaring
ook een verklaring af waarin een expliciet oordeel is opgenomen over de wettigheid
en regelmatigheid van de in de rekeningen verantwoorde uitgaven en ontvangsten.
Deze verklaring wordt in § 4.2.3 verder behandeld.3.6 Conclusies ten aanzien van beheer, verantwoording
en controle GLBDe verantwoordings- en controleketen omvat een relatief groot aantal actoren.
Ten aanzien van de verantwoording bestaat in opzet een sluitende structuur
van de systemen voor de EU-landbouwsubsidies en het beheer van de betreffende
uitgaven en ontvangsten.Gelet op de aard en het aantal aanbevelingen van de AD LNV over 2005 en
2006 kunnen we stellen dat het financieel beheer op orde is. Het toezicht
is op transparante wijze vastgelegd en baseert zich hoofdzakelijk op de incontrolstatements
van de leiding van de betaalorganen en de accountantscontroles van de AD LNV
bij de betaalorganen. Verbeteringen zijn nog gewenst ten aanzien van de onregelmatigheidsmeldingen
bij de betaalorganen en ten aanzien van de snelheid van de goedkeuring van
de controlememoranda.Aan de rol van DLG als betaalorgaan en projectuitvoerder is het risico
van belangenverstrengeling verbonden. Dit risico blijft bij de huidige functiescheiding
duidelijk aanwezig. Naar onze mening dienen de «Chinese muren»
te zijn opgetrokken tot aan het hoogste niveau binnen de organisatie, in casu
de directeur DLG. Bij DLG zijn overigens geen onregelmatigheden geconstateerd
die verband houden met het genoemde risico.De Europese regelgeving biedt de keuze uit twee controlemodellen bij de
controle op de randvoorwaarden, waarvan Nederland door de keuze voor een «hybride
model» is afgeweken. Het is nog onzeker of de Europese Commissie zich
kan vinden in dit model. De samenwerking van de AID met andere controle-instanties
verloopt in het gekozen controlemodel nog niet optimaal. Deze andere instanties,
zoals gemeenten en waterschappen, hebben in 2005 niet voldaan aan de verplichting
om 1% van de aanvragers te controleren én daarover te rapporteren.De certificerende controle door de AD LNV is volledig EU-conform uitgevoerd.
De kwaliteit van de accountantscontrole is zodanig dat wij daarvan gebruik
hebben kunnen maken. De in ons rapport opgenomen bevindingen zijn dan ook
in belangrijke mate gebaseerd op de rapportages van de AD LNV.4 TOTSTANDKOMING LIDSTAATVERKLARINGUit de voorgaande hoofdstukken blijkt dat veel actoren een rol spelen
bij het GLB. Om tot de lidstaatverklaring te komen zijn een aantal extra voorzieningen
getroffen.• De minister van LNV heeft een deelverklaring gegeven over de werking
van de beheerssystemen en de transacties in haar beleidsterrein.• Additioneel op de bestaande certificeringsrapporten per betaalorgaan,
heeft de AD LNV een verklaring afgegeven over de rechtmatigheid van de ontvangsten
en uitgaven in het kader van het GLB over 2006.• De minister van LNV heeft de uitkomsten van het werk van de inspectiediensten
verzameld en bewerkt om inzicht te verschaffen in de mate van naleving van
de Europese regels (subsidievoorwaarden) door de eindbegunstigden.• Daarnaast verwijst de minister van LNV in de bedrijfsvoeringsparagraaf
van het departementale jaarverslag naar de aandachtspunten uit de deelverklaring.• Vervolgens heeft de Auditdienst van Financiën (AdF) onderzoek
gedaan naar de totstandkoming van de deelverklaring bij LNV. De minister van
Financiën gebruikt deze rapportage, bij zijn beoordeling van de deelverklaring
van de minister van LNV, om vervolgens zelf in staat te zijn de nationale
verklaring (de naam van de Nederlandse lidstaatverklaring) af te geven.In de volgende figuur wordt dat schematisch weergegeven.In dit hoofdstuk gaan wij in op de inhoud en strekking van de verklaringen
van deze actoren, waarbij tevens wordt aangegeven op welke wijze nog verbeteringen
mogelijk zijn.4.1 Additioneel ingerichte structuur ten behoeve
van de lidstaatverklaringWij zijn van mening dat, om een lidstaatverklaring af te kunnen geven,
Nederland dient te beschikken over een sluitende verantwoordings- en controlestructuur.
Dit is nodig om op kabinetsniveau vast te kunnen stellen dat er voldoende
zekerheid bestaat over de naleving van de Europese voorwaarden voor inning,
beheer en aanwending van de middelen uit de Europese fondsen.Om tot die zekerheid te komen, maakt het kabinet gebruik van de bestaande
en op basis van Europese regels ontworpen en onderhouden beheers-, verantwoordings-
en controlestructuur, met een additionele verantwoordingsstructuur in de vorm
van deelverklaringen door de betrokken ministers en een additionele toezichtsvoorziening
door het onderzoek van deze deelverklaringen door de auditdienst van het Ministerie
van Financiën (AdF).De verdeling van taken met betrekking tot verantwoording en controle is
in lijn met de Nederlandse praktijk dat de zich verantwoordende bestuurder
ook zorg dient te dragen voor het verstrekken van de gewenste zekerheid (over
betrouwbaarheid en rechtmatigheid) bij de verantwoording. Uit figuur 3 blijkt
dat de interne auditdiensten van de instellingen en de ministeries deze zekerheid
verstrekken. Wij fungeren als de externe controleur en maken – op basis
van review – gebruik van het werk van deze interne auditdiensten.4.1.1 Formulering van oordelen en verklaringenOm een beeld te krijgen van de aansluiting van verantwoording en controle,
hebben wij onderstaand overzicht opgesteld. Waar mogelijk hebben wij de kernpassages
uit de rapportages overgenomen waarin uitspraken worden gedaan over de systemen
van beheer en controle en de transacties.Overzicht 11 Strekking van de verklaringenVerklarende partij T.a.v. systemen van beheer en controle T.a.v. de financiële transacties Algemene Rekenkamer ... dat de lidstaatverklaring een deugdelijke kwalificatie geeft
van het functioneren van .... systemen voor EU-landbouwsubsidies uit het EOGFL-G.
Ook .... een deugdelijke kwalificatie van ... maatregelen voor het beheer
en de controle van de uitgaven van Europese subsidiesOok geeft deze lidstaatverklaring een deugdelijke kwalificatie
van de ... wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende transacties Ministerie van Financiën (nationale
verklaring) het functioneren van ....
systemen en .... maatregelen voor het beheer en de controle van de gelden
inzake het Europees Landbouwgarantiefonds en het Europees Landbouwfonds voor
Plattelandsontwikkeling over het begrotingsjaar ...... naar mijn beste weten
een redelijke mate van zekerheid bieden voor de wettigheid en regelmatigheid
van de onderliggende transacties alsmede voor de subsidiabiliteit van de desbetreffende
aanvragen de uitgaven en ...ontvangsten
....van het Europees Landbouwgarantiefonds en het Europees Landbouwfonds voor
Plattelandsontwikkeling .... opgenomen in ... door ... betaalorganen over
het begrotingsjaar ... bij de Commissie ingediende rekeningen naar mijn beste
weten wettig en regelmatig zijn Ministerie van Financiën: AdF (rapport
van bevindingen) Geen oordeel of verklaring Geen oordeel of verklaring Ministerie van LNV: deelverklaring het functioneren van de ....systemen en .....maatregelen
voor het beheer en de controle van de gelden inzake het EOGFL-G over het begrotingsjaar
......naar mijn beste weten een redelijke mate van zekerheid bieden voor de
wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende transacties alsmede voor
de subsidiabiliteit van de desbetreffende aanvragen de uitgaven en ...ontvangsten ....van het EOGFL-G, ...opgenomen
in .. door de ...betaalorganen over het begrotingsjaar ...bij de Commissie
ingediende rekeningen, in de context van bovengenoemde certificerende rapportages
naar mijn beste weten, wettig en regelmatig zijnMinisterie van LNV: AD (verklaring bij
geconsolideerde jaaraangifte1) Naar ons oordeel zijn de opzet, het bestaan en de werking van de interne en
administratieve organisatie van de betaalorganen zodanig dat deze betaalorganen
een redelijke mate van zekerheid bieden dat de voor het EOGFL-begrotingsjaar
2006 bij de Europese Commissie ingediende rekeningen waarheidsgetrouw, volledig
en nauwkeurig zijn en dat de in de rekeningen verantwoorde uitgaven en ontvangsten
wettig en regelmatig tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de Europese
wet- en regelgeving Voorts verklaren
wij dat de bij het EOGFL-G ingediende rekeningen over het EOGFL-G begrotingsjaar
2006 waarheidsgetrouw, volledig en nauwkeurig zijn en dat de in de rekeningen
verantwoorde uitgaven en ontvangsten wettig en regelmatig tot stand zijn gekomen,
in overeenstemming met de Europese wet- en regelgeving Ministerie van LNV: AD (accountantsverklaring
bij rekening van betaalorgaan2)Naar ons oordeel zijn de opzet, het bestaan en de werking van de interne en
administratieve organisatie van het betaalorgaan zodanig dat het betaalorgaan
een redelijke mate van zekerheid biedt dat de voor het EOGFL-G begrotingsjaar
2006 bij de Commissie ingediende rekeningen waarheidsgetrouw, volledig en
nauwkeurig zijn Voorts verklaren wij
dat de bij het EOGFL-G ingediende rekeningen over het EOGFL-G begrotingsjaar
2006 waarheidsgetrouw, volledig en nauwkeurig zijnBetaalorganen (incontrolstatement)3De aanwezigheid van procedurebeschrijvingen;
het handhaven van functiescheidingen; het hanteren van adequate boekhoudkundige
procedures; het hanteren van adequate maatregelen van informatiebeveiliging Het hanteren van een adequate controleprocedure
voor betalingen en ontvangsten; het hanteren van een adequate betalingsprocedure Technische diensten (AID en Douane) Het beheers- en controlesysteem voldoet aan
de voorschriften Rapportage aan betaalorgaan
over uitkomsten van fysieke inspecties en bedrijfsbezoeken AID: controle randvoorwaarden (AID is
coördinator)Geen rapportage over
systeem Overzicht uitgevoerde controles
en resultaten aan DR AID en Douane: 4045-controles Jaarverslag schenkt aandacht aan inrichting systeem Rapportage uitgevoerde controles en resultaten aan EC1 De accountantsverklaring bij de geconsolideerde jaaraangifte
is opgenomen in bijlage 5 van dit rapport.2 De tekst van de accountantsverklaring inzake de certificerende
audit bij de betaalorganen is opgenomen in bijlage 6 van dit rapport.3 Met ingang van verantwoordingsjaar 2007 (d.w.z. in de
op te leveren mededelingen m.i.v. 1 februari 2008) worden van de hoofden
van de betaalorganen zogenoemde «borgingsverklaringen» verlangd.
Daarin moet verklaard worden dat «de overgelegde rekeningen naar mijn
beste weten een waarheidsgetrouw, volledig en nauwkeurig beeld geven van de
uitgaven en ontvangsten in het [...] «begrotingsjaar«
en dat «het door mij opgezette systeem een redelijke zekerheid biedt
dat de onderliggende transacties wettig en regelmatig zijn en dat de subsidiabiliteit
van de aanvragen en, in het geval van plattelandsontwikkeling, de procedure
voor de toekenning van steun worden beheerd, gecontroleerd en gedocumenteerd
overeenkomstig de communautaire voorschriften». Zie Bijlage II van Verordening
(EG) nr. 885/2006 en Draft Guideline no. 4 on the Statement of Assurance,
AGRI J.1 CK/EC; ongedateerd.Wij hebben onderzocht in hoeverre deze verantwoordings- en controleketen:• een geheel is van op elkaar aansluitende schakels;• toereikend is om tot de oorspronkelijk bedoelde lidstaatverklaring
verklaring te komen;• en ons voorziet van toereikende controle-informatie om tot een
oordeel te kunnen komen.Voor de additioneel ingerichte structuur geldt dat nog sprake is van werk
in uitvoering. In de volgende paragrafen van dit hoofdstuk behandelen wij
de genoemde schakels uit de keten en geven wij aan welke vervolgstappen naar
onze mening relevant zijn. Een kort resumé van de keten als geheel
is opgenomen bij de laatste paragraaf van dit hoofdstuk, de paragraaf over
de lidstaatverklaring.Overzicht 11 geeft aan dat de rapportages aan de Europese Commissie zich
richten op (de systemen rond) de waarheidsgetrouwheid, volledigheid en nauwkeurigheid
van de rekeningen. De (deel)verklaring, daarentegen, richt zich op de (de
systemen rond) de wettigheid en regelmatigheid van de transacties. Daarover
geeft de lidstaatverklaring meer zekerheid.Het object van de accountantsverklaring in het kader van de certificering
is conform de EU-regels gericht op de betaalorganen. Daarmee vallen de autonome
controletaken (4045-controles en cross compliance) buiten het bereik van deze
verklaring. De (deel)verklaring betrekt deze controles wel in het oordeel,
waarmee de lidstaatverklaring ook in dit opzicht een toegevoegde waarde kent.De AdF heeft, conform de verstrekte opdracht, een rapport uitgebracht
met de bevindingen uit haar onderzoek naar de deelverklaring van de minister
van LNV. Wij hebben deze rapportage gebruikt als een belangrijke informatiebron
voor onze eigen oordeelsvorming.4.2 Deelverklaring minister van LNVDe lidstaatverklaring over 2006 heeft uitsluitend betrekking op de financiële
verantwoording van betaalorganen in het kader van het GLB. Ten behoeve van
de lidstaatverklaring vraagt de minister van Financiën een deelverklaring
van de minister van LNV.4.2.1 Afgegeven deelverklaring 2006Op 22 februari 2007 heeft de minister van LNV de «Deelverklaring
minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit» ondertekend. De deelverklaring
is opgenomen in bijlage 3.De minister verklaart over het begrotingsjaar 2006 dat:• het functioneren van de systemen en daarin vervatte maatregelen
voor het beheer en de controle van de EOGFL-G gelden een redelijke mate van
zekerheid bieden voor de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende
transacties alsmede voor de subsidiabiliteit van de desbetreffende aanvragen;• de uitgaven en bestemmingsontvangsten, die zijn opgenomen in door
de betaalorganen opgestelde en bij de Europese Commissie ingediende rekeningen,
wettig en regelmatig zijn.De deelverklaring bevat twee voorbehouden:• Uitkomsten van controles op randvoorwaarden (cross compliance1 ) kunnen leiden tot kortingen op de steunbetalingen
aan agrariërs. Daarnaast zijn mogelijke politieke en financiële
risico’s verbonden aan de beleidsmatige of politieke keuzes die zijn
gemaakt in het implementatie- en uitvoeringsproces van cross compliance. Op
grond van een EC-controle in januari 2007 naar de toepassing van cross compliance
in Nederland vindt de voorzitter van de Commissiedelegatie, dat de implementatie
en uitvoering op onderdelen niet EU-conform is (voorlopige conclusie)2.• Verder meldt de verklaring dat Nederland in 2007 circa € 6,2
miljoen3 aan de Europese Commissie moet afdragen
in verband met lang openstaande vorderingen4.Ten slotte wordt de verklaring afgesloten met de mededeling dat de bevestigingen
en opmerkingen beperkt zijn tot «zaken van materieel belang».
Het verdient aanbeveling om in komende jaren te omschrijven wat de exacte
criteria daarbij zijn, dat wil zeggen hoe «materieel» is gedefinieerd.Het eerste voorbehoud in de deelverklaring – over de randvoorwaarden –
is naar onze mening niet duidelijk geformuleerd. We bevelen de minister van
LNV aan om in komende deelverklaringen de voorbehouden concreter te formuleren,
zodat ook voor de gebruiker duidelijk is wat precies wordt bedoeld.4.2.2 Grondslag van de verklaringDe deelverklaring wordt opgesteld door de directie FEZ van het Ministerie
van LNV. Bij de deelverklaring is een overzichtelijk document opgesteld: «Inventarisatie
en weging aandachtspunten nationale (deel)verklaring». Op volgorde van
de aandachtsvelden uit het door directie FEZ opgestelde «Toetsingskader
Erkenning Betaalorganen» geeft dit document inzicht in de door directie
FEZ geïnventariseerde aandachtspunten en of (en in welke mate) deze van
invloed zijn geweest op de afgegeven deelverklaring van het Ministerie van
LNV.De onderbouwing van de deelverklaring is gebaseerd op:• de incontrolstatements van de betaalorganen;• de certificeringsrapporten bij de jaaraangiften EOGFL-G 2006 van
de Auditdienst (AD) van het Ministerie van LNV;• informatie van het CB van de directie Internationale Zaken (IZ);• informatie van de directies Juridische Zaken (JZ) en Landbouw (DL);• de beheersverslagen van de AID;• eigen ervaringen van directie FEZ.Op basis van dit inzichtelijke document hebben wij kunnen constateren
dat alle voor 2006 relevante punten gewogen zijn. In het document staan alle
aandachtspunten samen met de aanduiding of deze wel of niet relevant worden
bevonden voor de deelverklaring van het Ministerie van LNV. De argumentatie
waarom de genoemde aandachtspunten uiteindelijk wel of niet in de deelverklaring
zijn opgenomen – bijvoorbeeld het financieel belang van het aandachtspunt
(materialiteit), of het jaar waar het betrekking op moet hebben – is
niet vastgelegd.4.2.3 Accountantsverklaring bij «Jaaraangifte
2006» GLBDe AD LNV heeft bij de «Jaaraangifte 2006»1 een verklaring afgegeven over de waarheidsgetrouwheid, volledigheid
en nauwkeurigheid van de door de betaalorganen ingediende rekeningen en de
wettigheid en regelmatigheid van de hierin verantwoorde uitgaven en ontvangsten
GLB in het begrotingsjaar 20062.Het betreft hier de wettigheid en regelmatigheid op het niveau van de
betaalorganen. Dit omvat al het handelen binnen de betaalorganen rondom de
ontvangsten en uitgaven GLB, inclusief het toezicht op de – in opdracht
van de betaalorganen uitgevoerde – fysieke controles bij de eindbegunstigden.
De uitvoering van de autonome taken – controle op de randvoorwaarden
en administratieve nacontrole – door de inspecties, alsmede het handelen
van de eindbegunstigden zelf vallen buiten de reikwijdte van de verklaring.Daarmee biedt Nederland zekerheid dat de betaalorganen alle door de EU
vereiste maatregelen hebben getroffen om de wettigheid en regelmatigheid van
uitgaven en ontvangsten vast te stellen. Voor een deel van deze uitvoering
zijn de betaalorganen afhankelijk van fysieke en administratieve controles
door inspectiediensten bij belanghebbenden. Jaarlijks maken de betaalorganen
met deze diensten afspraken over de omvang en aard van deze controles en over
de rapportering. Ondanks deze zorgvuldige (EU-conforme) werkwijze blijft een
onvermijdelijk restrisico voor de wettigheid en regelmatigheid van uitgaven
en ontvangsten bestaan.Wij vinden het positief dat de auditdienst van het Ministerie van LNV
specifiek ten behoeve van de lidstaatverklaring een accountantsverklaring
heeft afgegeven. Deze is voor ons een belangrijke pijler om vast te kunnen
stellen dat de wettigheid en regelmatigheid op het niveau van de betaalorganen
gewaarborgd is.4.2.4 Accountantsverklaring bij «Deelverklaring
LNV»Wij vinden het een wenselijke vervolgstap dat in komende jaren het accountantsoordeel
bij de jaaraangifte GLB zich ontwikkeld tot een accountantsoordeel bij de
deelverklaring van het Ministerie van LNV. Dan sluit de reikwijdte van de
controle door de auditdienst van LNV geheel aan bij de reikwijdte van de deelverklaring
LNV zelf. Op die wijze verschaft de minister van LNV aan het kabinet extra
zekerheid over de deugdelijkheid van zijn deelverklaring.Het Ministerie van LNV heeft ervoor gekozen in de bedrijfsvoeringsparagraaf
van het departementale jaarverslag over 2006 (LNV, 2007a) een verwijzing op
te nemen naar de deelverklaring over het GLB en heeft de in de deelverklaring
opgenomen aandachtspunten overgenomen als aandachtspunt in de departementale
bedrijfsvoeringsparagraaf.In de brief van 16 mei 2007, waarmee de lidstaatverklaring aan de
Tweede Kamer is aangeboden (zie bijlage 2), wijst de minister van Financiën
op die aandachtspunten in de bedrijfsvoeringsparagraaf van LNV. Vervolgens
wordt vermeld dat de totstandkoming van de bedrijfsvoeringsparagraaf voorwerp
van accountantscontrole is en dat het jaarverslag voorzien is van een getrouwbeeldverklaring.Wij hechten er aan hier expliciet te wijzen op het feit dat de accountantsverklaring
bij het jaarverslag slechts aangeeft dat deze informatie in de bedrijfsvoeringsparagraaf
niet strijdig is met de financiële overzichten in het jaarverslag. De
brief van de minister van Financiën is op zich correct geformuleerd,
maar bij een snelle lezer zou gemakkelijk het beeld kunnen ontstaan dat de
deelverklaring van LNV kennelijk al van een getrouwbeeldverklaring is voorzien.
En dat is nog niet het geval.Zoals hierboven aangegeven achten wij het zeer positief als een accountantsverklaring
bij de deelverklaring beoogd wordt. Dit is immers een wens die door de Europese
Commissie in haar beleidsstukken is geuit1. In
dat geval vinden wij dat de duidelijkheid ermee gebaat is als de deelverklaring
een zelfstandig object van accountantscontrole wordt en de accountantsverklaring
separaat bij de deelverklaring wordt afgegeven. Graag bespreken wij voor het
komende jaar eventuele nog andere varianten als binnen Nederland meer ervaring
is opgedaan met de (accountants)controle op specifieke uitkeringen.4.2.5 Controlebezoeken van Europese instellingen
en daaruit voortvloeiende claimsIn de deelverklaring is een voorbehoud gemaakt voor interpretatieverschillen
die inherent zijn aan de toepassing van de Europese regelgeving en met name
rondom de controles op randvoorwaarden en is melding gemaakt van de verplichte
afdracht van Nederland aan de Europese Commissie van inmiddels lang openstaande
vorderingen. Maar er bestaan momenteel ook ten aanzien van andere regelingen
en verordeningen nog onduidelijkheden rondom de interpretaties. In de regel
gaat het dan om verschillen van inzicht tussen de controleurs van de Europese
instellingen en Nederland over hoe Nederland de regels interpreteert en toepast.
Zie hoofdstuk 2 over de complexiteit van de regelgeving en de daarin opgenomen,
soms open, normen.De uitkomsten van de controlebezoeken hebben naar onze mening twee betekenissen.
Ten eerste vormen ze informatie over mogelijke onjuiste toepassing van regels
van beheer, verantwoording en controle. Ten tweede kunnen ze leiden tot betalingsverplichtingen voor de Nederlandse staat.
Volgens ons zijn ze om die twee redenen relevant om op te nemen in de verantwoording
aan de Europese instellingen (hoewel ze daar uiteraard al bekend zijn) en
aan de Staten-Generaal. Wij vinden dan ook dat het Ministerie van LNV zich
meer open zou moeten opstellen, zodat de minister van Financiën, als
opsteller van de lidstaatverklaring, inzicht krijgt in (mogelijke) claims
voor Nederland.Het Ministerie van LNV meent dat de onderzoeken van de Europese Commissie
naar EU-conformiteit onderdeel zijn van een (standaard) beheerste bedrijfsvoering.
De (deel)lidstaatverklaring heeft het karakter van een bedrijfsvoeringsmededeling
en dat betekent verantwoording op basis van een uitzonderingsrapportage. Vroegtijdig
melden van allerlei nog lopende zaken past daar niet bij. Uiteraard worden
de claims wel vermeld indien onherroepelijk blijkt dat niet EU-conform is
gewerkt en de financiële consequenties voor rekening van de lidstaat
komen. Zolang geen definitief oordeel is geveld door het bemiddelingsorgaan
en het Europese Hof van Justitie is het Ministerie van LNV van mening dat
de uitvoering EU-conform is.Wij zijn echter van mening dat meer inzicht in mogelijke claims aan de
Staten-Generaal kan worden geboden. Naar onze mening dient:• een verschil van inzicht gemeld te worden zodra dat bekend is,
met melding van de financiële omvang van de regelingen waarop deze betrekking
heeft;• het bedrag van de door de Europese Commissie ingediende claim volgens
ons gemeld te worden zodra het eerste besluit (beschikking) van de Europese
Commissie ontvangen is;• de claim uiteindelijk in de rekening verantwoord te worden in het
jaar waarin deze betaald is.Op dit punt zouden alle ministeries dezelfde lijn moeten volgen. Naar
onze mening is het aan de minister van Financiën om hierover rijksbrede
afspraken te maken.4.2.6 Uitspraak op niveau eindgebruiker in deelverklaring
LNVIn december 2006 gaf de minister van Financiën de reikwijdte aan
van de lidstaatverklaring (Financiën, 2006): «De nationale verklaring
is een jaarlijkse verklaring over zowel de kwaliteit van de controlesystemen
voor financieel beheer als over de rechtmatigheid van transacties op het niveau
van de eindbegunstigden». Rechtmatigheid van transacties op het niveau
van de eindbegunstigden wil zeggen dat de lidstaatverklaring ook zekerheid
geeft over het door de eindbegunstigden naleven van de Europese voorwaarden.De tekst van de deelverklaring van de minister van LNV lijkt hier van
af te wijken. Daarin wordt – naast de verklaring ten aanzien van de
systemen – verklaard dat de uitgaven en ontvangsten «... die zijn
opgenomen in ... door... betaalorganen ... ingediende rekeningen in de context van bovengenoemde certificerende rapportages naar mijn
beste weten wettig en regelmatig zijn.» De passage «bovengenoemde
certificerende rapportages» verwijst naar zijn opsomming van de –
bij het opstellen van de deelverklaring – gebruikte rapporten van de
auditdienst van LNV (zie bijlage 3 met de tekst van de deelverklaring LNV).
Zoals in hoofdstuk 3 is aangegeven omvat de reikwijdte van de accountantsoordelen
in die certificerende rapporten niet de autonome taken van de inspecties en
wordt de naleving van de subsidievoorwaarden door de eindbegunstigden beoordeeld
aan de hand van het toezichtbeleid1 van de betaalorganen
en niet op basis van eigen onderzoek. Daarmee lijkt
de deelverklaring slechts in beperkt mate te reiken tot op het niveau van
de eindbegunstigden.Wij zijn van mening dat een deelverklaring van een vakminister een zeer
belangrijke basis voor de lidstaatverklaring is en dat deze daarom, net als
de lidstaatverklaring, volledig moet reiken tot op het niveau van de eindbegunstigden.
Wij bevelen de minister van LNV aan om in de komende jaren af
te zien van een verwijzing naar de context van de bestaande certificerende
rapportages, doch in de verklaring zelf expliciet aan te geven dat de deelverklaring
ook de wettigheid en regelmatigheid op het niveau van de eindbegunstigden
omvat.4.2.7 Extrapolatie uitkomsten inspectiesConform de Europese regels hebben de uitkomsten van de inspecties direct
gevolg voor de gecontroleerde begunstigden. Bij overtreding van de regels
worden correcties opgelegd. Het aantal inspecties is relatief omvangrijk.
De fysieke controles vinden plaats bij ten minste 5% van de aanvragers1; terwijl bij 1% van de aanvragers controle op
de randvoorwaarden plaatsvindt. Bovendien moet minimaal de helft van de ondernemingen
met meer dan € 150 000 aan ontvangsten of verschuldigde bedragen
in het betreffende boekjaar worden onderworpen aan de administratieve nacontroles.
In het vorige hoofdstuk hebben wij uitvoerig beschreven in welke mate inspecties
de financiële geldstromen afdekken en dat, althans op hoofdlijnen, ruimschoots
aan de eisen van de Europese Commissie voldaan wordt, met een voorbehoud voor
de cross compliance.De communautaire regels schrijven niet voor dat de uitkomsten van deze
inspecties worden vertaald (geëxtrapoleerd) naar een uitspraak over de
totale gecontroleerde massa. Daarmee zou inzicht worden verkregen in de mate
waarin het GLB uiteindelijk wettig en regelmatig geïmplementeerd is op
het niveau van de eindbegunstigden2.Wij denken dat door een relatief beperkte aanpassing veel meer zicht kan
ontstaan op de kwaliteit van de implementatie in de lidstaat, zonder dat daarvoor
meer controles nodig zijn. Door middel van een (adequate) aselecte steekproef
kunnen de uitkomsten van de inspecties leiden tot uitspraken over de wettigheid
en regelmatigheid van de betreffende geldstroom. Door over deze uitkomsten,
de steekproef en de extrapolaties te rapporteren in de verantwoordingen, ontstaat
aanmerkelijk beter zicht op de massa als geheel en krijgen de toch al uitgevoerde
controles een duidelijke meerwaarde. Voor de lidstaatverklaring 2006 is dat
inzicht achteraf alsnog verkregen op basis van aanvullend werk door het ministerie
van LNV. Wij pleiten ervoor dat de minister van LNV bewerkstelligt dat deze
informatievoorziening in de reguliere processen van de inspecties opgenomen
wordt.4.3 Onderzoek AdF4.3.1 Doel, opdracht en aanpak onderzoek AdFDe minister van Financiën steunt bij het consolideren van de deelverklaring
op een onderzoek van de Auditdienst van het Ministerie van Financiën
(AdF) naar de wijze van totstandkoming van de deelverklaring van de minister
van LNV over de landbouwgelden.Het onderzoek van de AdF heeft tot doel het verstrekken van aanvullende zekerheid over de deelverklaring over 2006 van de minister
van LNV. De minister van Financiën maakt op basis van deze en andere
informatie een afweging bij de opstelling van de lidstaatverklaring.Het onderzoek van de AdF betreft vooral de accountantscontrole (certificeringsaudits)
van de AD van LNV. Daarnaast richt het onderzoek zich ook op andere bronnen,
die de minister van LNV heeft gebruikt bij de opstelling van
zijn deelverklaring: overige onderzoeken binnen het Ministerie van LNV, bedrijfsvoeringsmededelingen
van de betaalorganen en beheersverslagen van technische diensten.Bij de verstrekking van de opdracht is aangegeven dat het onderzoek moest
leiden tot een rapport van bevindingen: een rapport waarin een samenvatting
is gegeven van de verrichte werkzaamheden en de geconstateerde feitelijke
bevindingen.Het onderzoek van de AdF is uitgevoerd aan de hand van een plan van aanpak.
De planningsfase van het onderzoek bestond uit een omgevingsanalyse, een risicoanalyse
en het opstellen van een (risicogeoriënteerde) onderzoeksaanpak. De aanpak
is al doende gecompleteerd en bijgesteld, een aanvaardbare werkwijze in dit «pioniersjaar».In de omgevingsanalyse is aandacht besteed
aan de wet- en regelgeving, de betrokken organisatieonderdelen, automatiseringsaspecten,
het financieel belang van de geldstromen en ontwikkelingen in het GLB.In de risicoanalyse zijn de belangrijkste
onderzoeks- en risicogebieden geïnventariseerd. Het betreft drie overkoepelende
onderzoeks- en risicogebieden (regelgeving, automatisering, cross-compliance)
en acht onderzoeks- en risicogebieden bij de zes betaalorganen (bepaling en
uitvoering van M&O-beleid, mogelijke belangenconflicten bij productschappen,
gegevensgericht onderzoek/steekproef, onderzoek naar erkenningseisen/internal
controls, toezicht op technische diensten, gebruik maken van IAD’s,
onregelmatigheden, aansluiting van financiële overzichten).De AdF heeft het onderzoek verricht bij:• de AD LNV (reviews van controledossiers);• de betaalorganen (verkrijgen van aanvullende informatie over processen,
risico’s en controles van de AD LNV, de IAD’s van de betaalorganen
en de technische diensten);• de EU-desk van de AID (over de «4045-controles» en
de cross compliance controles);• de directie FEZ van LNV (verkrijgen van informatie over de totstandkoming
van de deelverklaring en de kennisdeling over (wijzigingen in de) regelgeving);• het Coördinerend Bureau van LNV (verkrijgen van informatie
over mogelijke geschillen tussen Europese controle-instanties en de lidstaat
Nederland).4.3.2 Rapportage over onderzoek AdFDe bevindingen van de AdF zijn op 3 april 2007 gepresenteerd in het Rapport van bevindingen onderzoek deelverklaring 2006 minister
van LNV. Met de titel wordt uitgedrukt dat sprake is van een bevindingenrapport,
zonder eindoordeel.In het rapport wordt de werkwijze toegelicht en worden bevindingen gepresenteerd
over een dertiental thema’s: de kwaliteit van dossiers en rapportages
van de AD LNV en de IAD’s, de regelgeving, de automatisering, de cross
compliance, de uitvoering van het M&O-beleid, belangenconflicten, uitvoering
van steekproeven/gegevensgerichte controles, erkenningseisen, toezicht op
technische diensten, gebruik maken van IAD’s, onregelmatigheden, aansluiting
van financiële overzichten, verwachte en aangekondigde claims naar aanleiding
van EC-bezoeken.4.3.3 Uitvoering van het onderzoekDe Algemene Rekenkamer is nauw betrokken geweest bij de uitvoering van
het onderzoek van de AdF en heeft na afloop een dossierreview bij de AdF uitgevoerd.
Wij zijn op basis van ons onderzoek van mening dat het onderzoek van de AdF
deugdelijk is uitgevoerd. Bij het opstellen van dit rapport hebben wij dan
ook gebruik gemaakt van de bevindingen van de AdF.4.4 Lidstaatverklaring 2006De lidstaatverklaring wordt verstrekt door de minister van Financiën.
Voor 2006 betreft deze verklaring de GLB-uitgaven. Aan de lidstaatverklaring
ligt de deelverklaring van de minister van LNV ten grondslag.4.4.1 Doelstelling van de lidstaatverklaringMet de lidstaatverklaring streeft het kabinet de volgende doelstellingen
na (Financiën, 2006):• Verbetering van de kwaliteit en de transparantie van het financieel
beheer.• Verbetering van de verantwoording aan de Europese Commissie en
de Staten-Generaal over de rechtmatigheid van transacties op het niveau van
de eindbegunstigden en de kwaliteit van de systemen voor beheer en controle.• Reduceren risico’s op onregelmatigheden en terugvorderingen
als gevolg van gebreken in de uitvoering en verantwoording van communautair
beleid in Nederland.• Stimuleren tot het verbeteren van het financieel beheer in de Lidstaten
zodat op termijn een positieve DAS wordt gerealiseerd.• Laten zien dat een lidstaatverklaring technisch en politiek mogelijk
is.• Door de toepassing van «single audit» principes controle
zo efficiënt mogelijk inrichten.De lidstaatverklaring over 2006 omvat de uitgaven en ontvangsten in het
kader van het GLB. Het gaat dan om de door Nederland bij het Europese Oriëntatie
en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling Garantie (EOGFL-G) gedeclareerde
uitgaven van € 1 216,9 miljoen. Met de aanduiding 2006 wordt
bedoeld het boekjaar van 16 oktober 2005 tot en met 15 oktober 2006.Het kabinet heeft voorzien in een stapsgewijze invoering van de lidstaatverklaring.
In de komende jaren zal de verklaring mede gaan omvatten de eigen middelen,
het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), het Europees Sociaal
Fonds (ESF) en het Europees Visserij Fonds (EVF).4.4.2 Afgegeven lidstaatverklaring 2006Op grond van het besluit van de ministerraad heeft de minister van Financiën
op 20 april 2007 de «Nationale verklaring» ondertekend. De
lidstaatverklaring is opgenomen in bijlage 1.De minister verklaart, in dezelfde bewoordingen als de deelverklaring
LNV, over het begrotingsjaar 2006 dat:• het functioneren van de systemen en daarin vervatte maatregelen
voor het beheer en de controle van de EOGFL-G gelden een redelijke mate van
zekerheid bieden voor de wettigheid en regelmatigheid van de onderliggende
transacties alsmede voor de subsidiabiliteit van de desbetreffende aanvragen;• de uitgaven en bestemmingsontvangsten, die zijn opgenomen in door
de betaalorganen opgestelde en bij de Europese Commissie ingediende rekeningen,
wettig en regelmatig zijn.In de verklaring worden de twee in de deelverklaring LNV gemaakte voorbehouden
letterlijk overgenomen. Het voorbehoud dat in de lidstaatverklaring wordt
gemaakt over de randvoorwaarden is naar onze mening niet duidelijk geformuleerd.
We bevelen de minister van Financiën aan om in volgende lidstaatverklaringen
de voorbehouden concreter te formuleren. Tevens zou de minister van Financiën
moeten bewerkstelligen dat ook de deelverklaringen van de vakministers helder
geformuleerde voorbehouden bevatten.De verklaring wordt afgesloten met de mededeling dat de bevestigingen
en opmerkingen beperkt zijn tot «zaken van materieel belang».
Het verdient aanbeveling om in komende jaren in de aanbiedingsbrief bij de
lidstaatverklaring te omschrijven wat de exacte criteria daarbij zijn, dat
wil zeggen hoe «materieel» is gedefinieerd.Door de afwegingscriteria en materialiteitsgrenzen expliciet te maken,
wint de lidstaatverklaring aan transparantie. Dan wordt namelijk duidelijk
waarom bepaalde aandachtpunten wel of niet aan de Tweede Kamer worden gemeld.In de lidstaatverklaring worden geen verbetermaatregelen genoemd met betrekking
tot de twee gemelde voorbehouden. Wij bevelen aan om in komende lidstaatverklaringen
de verbetermaatregelen te vermelden in de lidstaatverklaring. Dit zou ook
conform de intentie van het kabinet zijn zoals geformuleerd in de brief van
Financiën aan de Tweede Kamer van 4 december 2006 (Financiën,
2006).4.4.3 Uitspraak op niveau eindgebruiker in lidstaatverklaringEen van de doelstellingen van de lidstaatverklaring is om op termijn een
positief oordeel van de Europese Rekenkamer (DAS) mogelijk te maken.Daartoe is het van belang dat de reikwijdte en definitie van de lidstaatverklaring
goed aansluit bij die van de Europese Rekenkamer. Voor de wettigheid en regelmatigheid
heeft dat tot consequentie dat de controle uitgevoerd moet worden tot op het
niveau van de eindbegunstigden. Ook in het laatste jaarverslag van de Europese
Rekenkamer wordt daar nog naar verwezen: «Bij de controle van de wettigheid
en regelmatigheid van de verrichtingen komt het aan op het bestaan en de nauwkeurigheid
van de gegevens in de declaraties van de begunstigden, waarvan een groot gedeelte
slechts kan worden geverifieerd door fysieke inspectie bij de eindbegunstigden»
(Europese Rekenkamer, 2006). Die reikwijdte is vervolgens door de Europese
Commissie overgenomen in haar mededeling over een stappenplan voor een geïntegreerd
internecontrolekader (Europese Commissie, 2005): «De Rekenkamer kan
immers alleen een positieve DAS afgeven als zij redelijke zekerheid heeft
dat de verrichtingen tot op het niveau van de individuele begunstigde, dus
de betalingen door de lidstaten aan de eindbegunstigden zoals landbouwers,
studenten, ondernemingen en in sommige gevallen overheidsinstanties, wettig
en regelmatig zijn. Toezicht- en controlesystemen moeten dus door middel van
voldoende controles ter plaatse bij de begunstigde redelijke zekerheid verschaffen
dat het risico van fouten op dit niveau afdoende wordt beheerst.»In december 2006 gaf de minister van Financiën de reikwijdte aan
van de lidstaatverklaring (Financiën, 2006): «De nationale verklaring
is een jaarlijkse verklaring over zowel de kwaliteit van de controlesystemen
voor financieel beheer als over de rechtmatigheid van transacties op het niveau
van de eindbegunstigden». Rechtmatigheid van transacties op het niveau
van de eindbegunstigden wil zeggen dat de lidstaatverklaring ook zekerheid
geeft over het door de eindbegunstigden naleven van de Europese voorwaarden.Over de reikwijdte van de door het kabinet gegeven lidstaatverklaring
bestaat helderheid op basis van de op 4 december 2006 gegeven toelichting
(Financiën, 2006). Wij geven de minister van Financiën in overweging
om in komende jaren ook in de formulering van de lidstaatverklaring zelf expliciet
aan te geven dat deze de wettigheid en regelmatigheid op het niveau van de
eindbegunstigden omvat.4.4.4 Informatievoorziening Europese Commissie en
Staten-GeneraalDe voor het eerst over 2006 verstrekte lidstaatverklaring in beschouwing
nemend viel het ons op dat deze zich – zoals van een verklaring verwacht
mag worden – beperkt tot de uiterste hoofdlijnen. De Europese Commissie
wordt uitvoerig geïnformeerd over de uitvoering van het GLB in Nederland.
Dit geschiedt door de verantwoordingen van de nationale organen, door de certificerende
rapporten die de Europese Commissie jaarlijks ontvangt, als ook door de bezoeken
die de Europese controleurs in Nederland afleggen1.
Deze kunnen voor de Europese Commissie aanleiding zijn tot nader onderzoek
en mogelijk ook tot claims. Daarnaast voeren de Europese Commissie en de Europese
Rekenkamer zelf ook geregeld controles uit. De Europese instellingen zijn
op deze wijze goed geïnformeerd over de (mogelijke) tekortkomingen in
het naleven van de Europese regels.De Europese Commissie moet over deze informatie beschikken omdat zij op
Europees niveau eindverantwoordelijkheid draagt voor de uitvoering van het
GLB en daarover jaarlijks verantwoording is verschuldigd aan het Europees
Parlement. Daarmee beschikt de Europese Commissie over aanzienlijk meer informatie
dan de Staten-Generaal.Wij menen dat de Staten-Generaal op hoofdlijnen van dezelfde informatie
zou kunnen worden voorzien als de Europese Commissie. Wij denken daarbij aan
bijvoorbeeld de volgende bevindingen met mogelijk financiële gevolgen:• De controle op de naleving van de randvoorwaarden (bepalingen over
milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn) is nog niet toereikend. De Algemene
Inspectiedienst (AID) doet het merendeel van de controles, maar enkele regelingen
moeten gecontroleerd worden door andere partijen, zoals gemeenten en waterschappen.
Dat gebeurt nagenoeg nog niet. Het gaat slechts om enkele regelingen, maar
deze vormen samen met de andere regelingen wel de randvoorwaarden voor subsidiëring
uit de grootste groepen van regelingen in het GLB (akkerbouw, melkpremies,
exportrestituties, enzovoort).• Uit het beheersverslag van de AID blijkt dat, bij de in 2006 uitgevoerde
administratieve nacontroles, in 40% van de gevallen een administratieve
onvolkomenheid moest worden gemeld. De administratieve controles worden uitgevoerd
op basis van een deelwaarneming. Het financieel belang van de geconstateerde
afwijkingen is, volgens de nu beschikbare informatie, overigens nog relatief
gering: € 1,6 miljoen.• Bij de Dienst Landelijk Gebied (DLG) vallen de regionale afdelingen van het betaalorgaan grotendeels nog onder voor projectuitvoering
verantwoordelijke afdelingen. Wij signaleren hier een risico voor de onafhankelijkheid
van het betaalorgaan als het gaat om de uitvoering van eigen projecten door
DLG. DLG voert inmiddels zelf een evaluatie uit naar de positionering van
het betaalorgaan. DLG betaalde in 2006€ 44 miljoen. Voor € 7,1
miljoen daarvan is sprake van projecten waarvoor DLG een rol speelt in de
projectuitvoering. Overigens zijn er geen onregelmatigheden geconstateerd
die verband houden met het risico van belangenverstrengeling.• Er is achterstand bij de betaalorganen DR en DLG in het verwerken
van de rapporten van fysieke controles van de AID. Het gaat om een financieel
belang van maximaal € 13,3 en € 1,8 miljoen aan voorgestelde
correcties per 15 oktober 2006.• Op basis van een controlebezoek van de Europese Commissie is geconcludeerd
dat het systeem van substitutiecontroles in de jaren 1999 tot en met 2001
niet aan de eisen voldeed. Hiertoe is een claim bij Nederland ingediend van € 26,7
miljoen. Inmiddels heeft de douane haar controleaanpak aangepast.• Voor de geharmoniseerde implementatie van de Europese regels heeft
Nederland een goede structuur ontworpen, waarin overleg met alle betrokkenen
plaatsvindt over de uit te voeren regeling, de geïdentificeerde risico’s
en de beheersmaatregelen die getroffen moeten worden. Betaalorganen geven
aan dat de definitieve en goedgekeurde controlememoranda soms laat komen,
wat tot onzekerheden in de uitvoering kan leiden.Bovenstaande bevindingen geven inzicht in de hoofdlijnen van hetgeen zich
afspeelt rondom het beheer en de controle van de EU-fondsen, in dit geval
het EOGFL-G. Wij geven in overweging de Staten-Generaal standaard ook deze
soort van informatie te geven door deze op te nemen in de begeleidende aanbiedingsbrief.4.4.5 Grondslag van de lidstaatverklaringDe grondslag voor de verklaring 2006 vormt in belangrijke mate de deelverklaring
van de minister van LNV en de accountantscontrole LNV. De minister van Financiën kan besluiten tot het laten uitvoeren van een onderzoek
door zijn Auditdienst van Financiën. Door middel van het onderzoek door
de AdF verkrijgt de minister van Financiën aanvullende zekerheid. De opdracht aan de AdF is beperkt tot een rapportage
van bevindingen. Uiteindelijk maakt de minister van Financiën op basis
van de informatie uit de deelverklaring en andere informatie een afweging
en komt zo tot de lidstaatverklaring.4.5 Conclusies over de totstandkoming van de lidstaatverklaring4.5.1 Conclusies over de structuur voor de lidstaatverklaringDe lidstaatverklaring heeft naar onze mening aantoonbare meerwaarde ten
opzichte van de al bestaande verantwoordingsdocumenten door expliciet een
oordeel te geven over de wettigheid en regelmatigheid van de transacties.Ten aanzien van de controlestructuur merken wij op dat de uitvoering van
de autonome controles wel binnen de reikwijdte van de deelverklaring van LNV
(en vervolgens de lidstaatverklaring) valt, maar niet binnen de reikwijdte
van de accountantscontrole van LNV. Naar onze mening is het wenselijk
de uitvoering van de autonome taken te betrekken in die accountantscontrole.4.5.2 Conclusies en aanbevelingen deelverklaring
LNVDe minister van LNV heeft een positieve verklaring afgegeven, die de wettigheid
en regelmatigheid van de GLB-uitgaven expliciet afdekt. Daarbij heeft de minister
twee voorbehouden geformuleerd.De verklaring is mede gebaseerd op de certificerende rapportages van de
AD LNV. Het proces van inventarisatie en weging van aandachtspunten is transparant
doordat het expliciet in een document is vastgelegd. Een verdere vergroting
van de transparantie kan bereikt worden door per aandachtspunt duidelijk te
maken welke criteria bepalend waren voor het wel of niet vermelden van de
aandachtspunten in de deelverklaring.Vooralsnog heeft het Ministerie van LNV geen informatie verstrekt over
(mogelijke) claims van de Europese Commissie tegen Nederland. Deze informatie
ontbreekt dan ook in de deelverklaring van de minster van LNV. De Algemene
Rekenkamer beveelt aan om meer inzicht te bieden in lopende verschillen van
inzicht over de interpretatie van regels en de mogelijk daaraan verbonden
financiële gevolgen.Wij bevelen aan om te onderzoeken of niet afgezien kan worden van de –
ogenschijnlijk de reikwijdte van de deelverklaring beperkende – passage
met verwijzing naar de context van de certificerende rapporten.Wellicht dat in de operationele processen van de inspecties voorzieningen
(zoals gedeeltelijk aselecte steekproeven) opgenomen kunnen worden om standaard
en eenvoudiger te komen tot uitspraken op het niveau van de eindbegunstigden.
Wij bevelen aan om daarbij meerjarengegevens op te nemen zodat inzicht ontstaat
in de ontwikkeling in de loop der jaren. Wij denken dat met die informatie
beter aangesloten wordt bij de informatiebehoefte van de gebruikers.4.5.3 Conclusies met betrekking tot het onderzoek
door de AdFDe Auditdienst van Financiën komt op grond van haar werkzaamheden
niet tot een oordeel maar tot een rapport van bevindingen. Dit is conform
de verstrekte opdracht.4.5.4 Conclusies en aanbevelingen met betrekking
tot de informatie rondom de lidstaatverklaringDe minister van Financiën heeft een positieve verklaring afgegeven,
die de wettigheid en regelmatigheid van de GLB-uitgaven expliciet afdekt.
Daarbij heeft de minister twee voorbehouden overgenomen van de minister van
LNV. Het voorbehoud dat in de lidstaatverklaring wordt gemaakt over de randvoorwaarden
is naar onze mening niet duidelijk geformuleerd. We bevelen de minister van
Financiën aan om in komende lidstaatverklaringen de voorbehouden concreter
te formuleren.Wij bevelen aan om de gebruikers van de lidstaatverklaring helderheid
te verschaffen over de gehanteerde materialiteit en inzicht te geven in de
criteria die bepalend zijn geweest voor het wel of niet vermelden van aandachtspunten
in de lidstaatverklaring. Deze criteria kunnen bijvoorbeeld vermeld worden
in de aanbiedingsbrief en deze aanbiedingsbrief kan ook aan de
Europese instellingen ter beschikking worden gesteld. Op Europees niveau kan
deze informatie bruikbaar zijn om te komen tot meer uniformiteit zodra er
meer lidstaatverklaringen verschijnen.In de lidstaatverklaring worden geen verbetermaatregelen genoemd met betrekking
tot de twee gemelde voorbehouden. Wij bevelen aan om in komende lidstaatverklaringen
de verbetermaatregelen te vermelden in de lidstaatverklaring. Dit zou ook
conform de intentie van het kabinet zijn zoals geformuleerd in de brief van
Financiën aan de Tweede Kamer van 4 december 2006 (Financiën,
2006).Daarnaast menen wij dat het zinvol is de Staten-Generaal meer inzicht
te bieden in de hoofdlijnen van de zich afspelende zaken rondom beheer en
controle van de EU-gelden. Het gaat dan om een overzicht van de belangrijkste
punten uit de rapportages van de Nederlandse en de Europese controleurs, met
een aanduiding van het financieel belang dan wel de mogelijke financiële
gevolgen.4.5.5 Conclusies met betrekking tot de ketenTen behoeve van de totstandkoming van de lidstaatverklaring heeft Nederland
additionele voorzieningen geïmplementeerd. Dat is in korte tijd en op
vrijwillige basis geschiedt. Wij zijn van mening dat het kabinet daarmee daadkracht
heeft getoond.De minister van Financiën heeft op basis van de deelverklaring van
de minister van LNV een lidstaatverklaring opgesteld, in overeenstemming met
afgesproken formuleringen. Op inzichtelijke wijze zijn de afwegingen die bij
LNV gemaakt zijn bij het formuleren van het oordeel vastgelegd. Positieve
waardering hebben wij voor het feit dat de auditdienst van LNV een verklaring
heeft afgegeven bij de geconsolideerde jaaraangifte GLB 2006. De ten behoeve
van de lidstaatverklaring ingerichte verantwoordings- en controleketen heeft
nu al aantoonbare meerwaarde: zij is gebaseerd op, en sluit aan bij, de al
bestaande structuren GLB én geeft inzicht in de wettigheid en regelmatigheid
van de transacties tot op het niveau van de betaalorganen. Door middel van
additionele werkzaamheden is ook nog zicht verkregen op de naleving van de
Europese regels op het niveau van de eindbegunstigden.Als verdere verbeterpunten voor de keten in de komende jaren zien wij
momenteel als belangrijkste vervolgstappen:• het in de operationele processen zelf inbouwen van voorzieningen
om zekerheid tot op het niveau van de eindbegunstigden te verstrekken;• het expliciet aanduiden in de begeleidende brief bij de lidstaatverklaring
wat in de lidstaatverklaring en in de deelverklaring wordt verstaan onder «zaken
van materieel belang»;• het verstrekken van oordelen van de interne accountants bij de
deelverklaringen van de vakministers.BIJLAGE 1LIDSTAATVERKLARING 2006NATIONALE VERKLARINGOp grond van het besluit van de Ministerraad d.d. 20 april 2007 verklaar
ik hierbij namens het Nederlandse kabinet, vanuit mijn positie en verantwoordelijkheid
als Minister van Financiën en op basis van de mij ter beschikking staande
informatie, met inachtneming van hetgeen na punt 2 vermeld wordt, dat:(1) het functioneren van de door Nederland opgezette systemen en daarin
vervatte maatregelen voor het beheer en de controle van de gelden inzake het
Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling Garantie,
over het begrotingsjaar 16 oktober 2005 tot en met 15 oktober 2006
naar mijn beste weten een redelijke mate van zekerheid bieden voor de wettigheid
en regelmatigheid van de onderliggende transacties alsmede voor de subsidiabiliteit
van de desbetreffende aanvragen;(2) de uitgaven en bestemmingsontvangsten ten laste respectievelijk ten
gunste van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw,
afdeling Garantie, die zijn opgenomen in bijgaande door de Nederlandse betaalorganen
over het begrotingsjaar 16 oktober 2005 tot en met 15 oktober 2006
opgestelde en bij de Europese Commissie ingediende rekeningen naar mijn beste
weten wettig en regelmatig zijn.Ten aanzien van deze verklaring geldt evenwel het volgende:(a) In het kader van de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid,
heeft de Raad ultimo 2003, de eisen inzake het Geïntegreerd Beheers-
en Controlesysteem (GBCS) voor het controleren van aanvraaggegevens van agrariërs
op randvoorwaarden (cross compliance) inzake het voldoen aan wettelijke bepalingen
over milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn, voor zij in aanmerking komen
voor inkomenssteun of bedrijfstoeslag, aangescherpt. De minister van LNV heeft
aangegeven dat het implementatieproces complex is, vanwege het feit dat de
regelgeving ingewikkeld is, ruimte laat voor interpretatieverschillen en meerdere
partijen (ook buiten LNV) betrokken zijn bij de implementatie en uitvoering.
Uitkomsten van controles op randvoorwaarden kunnen leiden tot forfaitaire
kortingen op de steunbetalingen aan agrariërs. Mogelijke politieke en
financiële risico’s zijn verbonden aan de beleidsmatige of politieke
keuzes die zijn gemaakt in het implementatie- en uitvoeringsproces binnen
Nederland. In januari 2007 heeft de Europese Commissie een controle uitgevoerd
naar de toepassing van cross-compliance in Nederland. Uit de voorlopige, mondeling
meegedeelde conclusies van de voorzitter van de Commissiedelegatie blijkt
dat de implementatie en uitvoering op onderdelen – in ieder geval naar
haar oordeel – niet EU conform is.(b) In het kader van de implementatie van de nieuwe verordening inzake
de financiering van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid zijn de lidstaten
verplicht om voor lang openstaande vorderingen, conform Verordening (EG) 1290/2005,
50% aan de Europese Commissie af te dragen. Naar de stand van zaken
van 31 januari 2007 over de stand per 15 oktober 2006 zal Nederland € 6 192 777,73
in 2007 af moeten dragen aan de Europese Commissie. Dit laat
onverlet dat de terugvorderingprocedure wordt voortgezet.De grondslag van mijn verklaring en daarbij gemaakte punten van voorbehoud
wordt gevormd door de gegevens die de verantwoordelijke Nederlandse bewindspersoon
mij beschikbaar heeft gesteld, onverlet inherente onzekerheden ten aanzien
van de interpretatie van Europese regelgeving. De bevestigingen en punten
van voorbehoud in deze verklaring zijn beperkt tot zaken van materieel belang.Plaats: BrusselDatum: 7 mei 2007Ondertekening:BIJLAGE 2BRIEF KABINET AAN DE STATEN-GENERAALBRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN1Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 mei 2007Hierbij bied ik u, namens het kabinet, aan: de eerste nationale verklaring
over het financieel beheer van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds
voor de Landbouw (EOGFL), afdeling Garantie. De minister van Financiën
verantwoordt zich hiermee ten behoeve van de Tweede Kamer over het financieel
beheer van de gelden uit dit fonds over 2006 in Nederland. Deze nationale
verklaring is aangekondigd in mijn brief van 4 december 20062.InleidingDe nationale verklaring over het EOGFL, afdeling Garantie, is de eerste
stap naar een verantwoording over alle EU fondsen in gedeeld beheer en de
afdracht voor eigen middelen in Nederland. In het vervolg van de programmaperiode
2007–2013 zal de nationale verklaring mede gaan omvatten de eigen middelen,
het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds
en het Europees Visserij Fonds. In de voorgenoemde brief van 4 december
2006 is deze fasering toegelicht.In de voorliggende nationale verklaring wordt verklaard dat met betrekking
tot EOGFL, afdeling Garantie, over de begrotingsperiode 2006 (16 oktober
2005 tot en met 15 oktober 2006) de systemen voor het financieel beheer
een redelijke mate van zekerheid bieden voor de wettigheid en regelmatigheid
van transacties en dat de uitgaven en ontvangsten naar beste weten wettig
en regelmatig zijn.Hierna wordt deze verklaring nader toegelicht alsmede de omvang van de
uitgaven en ontvangsten van dit fonds.Europese ontwikkelingen financieel beheerTijdens de ECOFIN van november 2005 werden voorstellen van de Europese
Commissie ter verbetering van het financieel beheer, waaronder door middel
van een nationale verklaring, niet aangenomen. Mede dankzij het initiatief
van Nederland is er nu toch beweging op dit vlak merkbaar. Hoewel er nog geen
meerderheid van lidstaten is om een Raadsbesluit te kunnen aannemen over verbeterde
verantwoording over EU fondsen op lidstaat niveau, leiden de bewegingen van
Nederland en gelijkgestemde lidstaten en de Europese Commissie wel al tot
concrete resultaten. Dit blijkt onder meer uit de groeiende belangstelling
en gevoel van noodzaak voor verbetering van het financieel beheer en de verantwoording
door lidstaten voor Europese gelden. Naast Denemarken, dat al eerder een verklaring
ontwikkelde, heeft het Verenigd Koninkrijk een vergelijkbaar initiatief genomen
als Nederland. Het aantal lidstaten is verder groeiende: Zweden en Oostenrijk
hebben tijdens bijeenkomsten van de ECOFIN de afgelopen maanden aangegeven
te onderzoeken wat er binnen hun nationale kaders mogelijk is om de verantwoording
van EU-uitgaven te verbeteren. Nederland blijft samen met gelijkgestemde landen
actief werken aan verbetering van het financieel beheer op lidstaat niveau.
Dit wordt ondersteund door de maatregelen die de Europese Commissie neemt
ter uitvoering van haar Actieplan naar een geïntegreerd controlekader.
Met de voortgangsrapportage, die de Commissie tijdens de ECOFIN van
maart 2007 presenteerde, noemde de Commissie als één van de
prioriteiten uit het Actieplan die verder moet worden uitgewerkt, de opzet
van de door lidstaten verplicht af te geven Annual Summaries van audit rapporten.Nationale verklaring: Financieel beheer EOGFL op ordeNamens het kabinet verklaart de minister van Financiën aan de Tweede
Kamer en de Europese Commissie dat het Nederlandse deel van het financieel
beheer van het EOGFL, afdeling Garantie, in Nederland op orde is, met vermelding
van hierna genoemde opmerkingen. Zoals in de eerdergenoemde brief van 4 december
2006 aan uw Kamer is meegedeeld, baseert de minister van Financiën –
als coördinerend minister voor het financieel beheer van het Rijk –
voor de nationale verklaring zich in het bijzonder op de verklaring van de
voor het desbetreffende fonds primair verantwoordelijke minister. In dit verband
heeft de vorige minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) voor
2006 verklaard, op basis van de informatie die hij tot zijn beschikking heeft
en naar zijn beste weten, dat de systemen voor het financieel beheer een redelijke
mate van zekerheid bieden voor de wettigheid en regelmatigheid van transacties
en dat de uitgaven en ontvangsten naar zijn beste weten wettig en regelmatig
zijn. Daarbij heeft de minister twee opmerkingen gemaakt (zie hierna). Aan
de verklaring van de minister van LNV liggen certificerende rapporten van
zijn auditdienst ter zake ten grondslag. Dit oordeel, zoals ook opgenomen
in de bedrijfsvoeringsparagraaf is als onderdeel van het jaarverslag voorzien
van een getrouwbeeldverklaring van deze dienst bij het jaarverslag 2006 (Begrotingshoofdstuk
XIV). Ten behoeve van het opstellen van de nationale verklaring heeft de minister
van Financiën door de auditdienst Financiën een aanvullend onderzoek
laten verrichten naar de deelverklaring voor het EOGFL, afdeling Garantie.De opmerkingen bij de verklaring betreffen de volgende punten van voorbehoud:1) de mogelijke politieke en financiële risico’s bij de implementatie
en uitvoering op onderdelen van de controles op randvoorwaarden (cross compliance).
Cross compliance betreft randvoorwaarden of normen waaraan de agrariërs
zich moeten houden willen zij voorkómen dat zij op hun steun van de
EU worden gekort. Het gaat bij die normen om de bescherming van het milieu,
de gezondheid van mens, dier en plant en het dierenwelzijn en het behoud van
de grond in een goede landbouw- en milieuconditie. Het ministerie van LNV
heeft aangegeven dat het implementatieproces van cross compliance complex
is, vanwege het feit dat de regelgeving ingewikkeld is, ruimte laat voor interpretatieverschillen
en meerdere partijen (ook buiten LNV) betrokken zijn bij de implementatie
en uitvoering. Wanneer uiteindelijk vast zou komen te staan dat op onderdelen
de implementatie en uitvoering niet EU conform is, kan dit leiden tot forfaitaire
kortingen op steunbetalingen aan agrariërs. Het financiële risico
voor de lidstaat – indien uiteindelijk terugbetaling moet plaatsvinden –
bedraagt minimaal 1% van de betreffende uitgaven. Het ministerie van
LNV is met de betrokken gemeenten en instanties met een controlerende taak
in gesprek om te beoordelen wat de conclusies van de Europese Commissie betekenen
voor de controletaken in 2007.2) voor lang openstaande vorderingen zijn de lidstaten verplicht 50%
aan de Europese Commissie af te dragen. Het gaat dan om terugvorderingen die
de lidstaat bij de eindbegunstigden claimt op basis van bij controles ter
plaatse geconstateerde onregelmatigheden. Naar de stand van zaken van 31 januari
2007 over de stand per 15 oktober 2007 zal Nederland € 6 192 778
af moeten dragen aan de Europese Commissie. Tegelijkertijd wordt de terugvorderingprocedure
richting de eindbegunstigden voortgezet.De bevestigingen en punten van voorbehoud in de verklaring zijn beperkt
tot zaken van materieel belang. Dit laat onverlet dat er sprake kan zijn van
inherente (financiële) onzekerheden ten aanzien van interpretatie van
Europese regelgeving die betrekking hebben op het jaar 2006.Financiële betekenis EOGFL, afdeling Garantie, 2006De afdeling Garantie van het EOGFL financiert hoofdzakelijk de uitgaven
in het kader van de gemeenschappelijke ordeningen van de landbouwmarkten,
de ter begeleiding van de marktsteun ondernomen acties voor plattelandsontwikkeling
en de buiten de regio’s van doelstelling 1 uitgevoerde maatregelen ten
behoeve van het platteland1, de uitgaven voor
sommige veterinaire maatregelen en de acties om voorlichting over het gemeenschappelijk
landbouwbeleid te geven. In de afgelopen jaren zijn de subsidies voor geproduceerde
hoeveelheden grotendeels vervangen door rechtstreekse betalingen aan de agrariërs.De landbouwgelden vormden in 2006 het grootste aandeel in de subsidies
die Nederland ontvangt vanuit de Europese Commissie. In totaal is € 1,217
miljard gedeclareerd bij de Europese Commissie. Dat geld is besteed aan inkomensteun,
exportrestitutie en plattelandsontwikkeling.Het gaat concreet om de volgende uitgaven:2OmschrijvingDefinitief 2006 € Granen38 267 183,53 Rijst 0,00 Restituties voor niet in bijlage 1 EG-Verdrag genoemde producten
(verwerkte landbouwproducten)47 543 239,96 Voedselprogramma’s 708,32 Suiker42 947 012,10 Olijfolie 0,00 Vezelgewassen1 674 263,55 Groenten en fruit 72 418 260,01Producten van de wijnbouwsector 0,00 Afzetbevordering1 627 695,02 Overige plantaardige producten/overige maatregelen 5 618 932,48 Melk en zuivelproducten268 834 306,30 Rundvlees 5 729 055,91 Schapen- en geitenvlees 0,00 Varkensvlees, eieren, pluimvee, producten van bijenteelt 8 440 793,43 Terugvorderingen– 10 371 370,20 Totaal 482 730 080,41  Ontkoppelde rechtstreekse steun 0,00 Andere rechtstreekse steun 654 057 208,39 Extra steunbedragen6 727 373,48 Tot een restcategorie behorende rechtstreekse steun – 304 926,39 Terugvorderingen – 1 553 293,53Totaal 658 926 361,95   Plattelandsontwikkeling EOGFL, afd. Garantie 75 047 584,47 Overgangsinstrument voor de financiering van plattelandsontwikkeling 0,00 Totaal75 047 584,47   Boekhoudkundige goedkeuring rekening voorgaande begrotingsjaren 36 764,51Rechtmatigheidsgoedkeuring rekening voorgaande begrotingsjaren– 158 235,60 Boekhoudkundige goedkeuring rekening voorgaande begrotingsjaren– 157 899,34 Totaal – 279 370,43  Interventiemaatregelen voor visserijproducten 160 818,21Overige maatregelen 0,00 Visserijprogramma voor de ultraperifere regio’s 0,00 Totaal 160 818,21Totaal Generaal 1 216 585 474,61ProcedureDe nationale verklaring wordt – naast uw Kamer – ook aangeboden
aan de Europese Commissie ten behoeve van haar verantwoording over de Europese
begroting aan het Europees Parlement.De Algemene Rekenkamer zal ten behoeve van uw Kamer de nationale verklaring
van haar oordeel voorzien. Een afschrift van dit oordeel zal door de minister
van Financiën eveneens aan de Europese Commissie worden aangeboden als
aanvullende zekerheid bij de Nederlandse verantwoording.SlotDe voorliggende nationale verklaring is de eerste nationale verklaring
van een lidstaat aan de Europese Commissie. Met deze nationale verklaring –
op basis van vrijwilligheid – neemt het kabinet zijn (mede)verantwoordelijkheid
voor het financieel beheer voor EU-gelden, in casu het EOGFL, afdeling Garantie.
De totstandkoming van deze eerste nationale verklaring is voor alle betrokkenen
een positief bewustwordings- en leerproces. De ervaringen met deze eerste
nationale verklaring zullen bijdragen tot een verdere ontwikkeling van het
instrument voor de andere fondsen en de eigen middelen.De minister van Financiën,W. J. BosBIJLAGE 3DEELVERKLARING LNVDeelverklaring minister van Landbouw, Natuur en VoedselkwaliteitHierbij verklaar ik, vanuit mijn positie en verantwoordelijkheid als Minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en op basis van de mij ter beschikking
staande informatie van de auditdienst LNV, bij certificerend rapporten met
kenmerk: TRCAD/2007/65, TRCAD2007/137, TRCAD2007/138, TRCAD2007/138, TRCAD/2007/139,
TRCAD2007/140 en TRCAD2007/141 van 8 februari 2007, en alle overige informatie
en inachtneming van hetgeen na punt 2 vermeld wordt, dat:(1) het functioneren van de door Nederland opgezette systemen en daarin
vervatte maatregelen voor het beheer en de controle van de gelden inzake het
Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling Garantie
over het begrotingsjaar 16 oktober 2005 tot en met 15 oktober 2006
naar mijn beste weten een redelijke mate van zekerheid bieden voor de wettigheid
en regelmatigheid van de onderliggende transacties alsmede voor de subsidiabiliteit
van de desbetreffende aanvragen;(2) de uitgaven en bestemmingsontvangsten ten laste respectievelijk ten
gunste van het Europees Oriëntatie en Garantiefonds voor de Landbouw,
afdeling Garantie, die zijn opgenomen in bijgaande door de Nederlandse betaalorganen
over het begrotingsjaar 16 oktober 2005 tot en met 15 oktober 2006
opgestelde en bij de Commissie ingediende rekeningen, in de context van bovengenoemde
certificerende rapportages naar mijn beste weten, wettig en regelmatig zijn;Ten aanzien van deze verklaring geldt evenwel het volgende:Controles op randvoorwaardenIn het kader van de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid,
heeft de Raad ultimo 2003, de eisen inzake het Geïntegreerde Beheers-
en ControleSysteem (GBCS) voor het controleren van aanvraaggegevens van agrariërs
op randvoorwaarden (cross compliance) inzake het voldoen aan wettelijke bepalingen
over milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn, voor hij in aanmerking komt
voor inkomenssteun of bedrijfstoeslag, aangescherpt. Het implementatieproces
is complex vanwege het feit dat de regelgeving ingewikkeld is, ruimte laat
voor interpretatieverschillen en meerdere partijen (ook buiten LNV) betrokken
zijn bij de implementatie en uitvoering. Uitkomsten van controles op randvoorwaarden
kunnen leiden tot forfaitaire kortingen op de steunbetalingen aan agrariërs.
Mogelijke politieke en financiële risico’s zijn verbonden aan de
beleidsmatige- of politieke keuzes die zijn gemaakt in het implementatie-
en uitvoeringsproces binnen Nederland. In januari 2007 heeft de Europese Commissie
een controle uitgevoerd naar de toepassing van cross-compliance in Nederland.
Uit de voorlopige, mondeling medegedeelde conclusies van de voorzitter van
de Commissiedelegatie blijkt dat de implementatie en uitvoering op onderdelen –
in ieder geval naar haar oordeel – niet EU conform is.Lang openstaande vorderingenIn het kader van de implementatie van de nieuwe verordening inzake de
financiering van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid zijn de lidstaten verplicht
om voor lang openstaande vorderingen, conform Verordening (EG) 1290/2005,
50% aan de Europese Commissie af te dragen. Naar de stand van zaken
van 31 januari 2007 over de stand per 15 oktober 2006 zal Nederland € 6 192 777,73
in 2007 moeten afdragen aan de Europese Commissie. Dit laat onverlet dat de
terugvorderingsprocedure wordt voortgezet.De bevestigingen en opmerkingen in deze verklaring zijn beperkt tot zaken
van materieel belang.Datum: 2 februari 2007Ondertekening:BIJLAGE 4MODEL INCONTROLSTATEMENT 2006 BETAALORGAANGeïntegreerde managementverklaring/incontrolverklaring1Ik, (naam) Algemeen Directeur van .......(naam betaalorgaan) verklaar
dat, naar de mij ten dienste staande informatie, zoals de resultaten van de
werkzaamheden van de interne auditdienst, de in het kader van het Agentschap/uitvoerende
dienst, de aan het EOGFL over het boekjaar 16 oktober 2005 tot en met
15 oktober 2006 en de LNV-beleidsdirecties (budgethouders LNV/DFG) 1 januari
tot en met 31 december 2006 gepresenteerde financiële en niet-financiële
informatie:Een waarheidsgetrouw, volledig en nauwkeurig beeld geeft van de begrotingsuitgaven/en
-ontvangsten LNV/DGF;Een waarheidsgetrouw, volledig en nauwkeurig beeld geeft van de uitgaven
en ontvangsten voor het EOGFL;In het bijzonder dat per ultimo 2006 alle aangegane verplichtingen, verstrekte
voorschotten, ingestelde vorderingen, gevraagde zekerheden, voorraden, verplichtingen
en garantiestellingen zijn opgenomen;Opgenomen verplichtingen, uitgaven en ontvangsten LNV/DGF/EOGFL, met redelijke
zekerheid, conform wetten, AmvB’s, ministeriële regelingen en communautaire
voorschriften zijn gedaan;De aan beleidsdirecties verstrekte (beleids)informatie LNV/DGF (prestatiegegevens)
het resultaat is van een ordelijke, controleerbare en deugdelijke totstandkoming;De in het kader van ...(naam betaalorgaan) gepresenteerde financiële
informatie over de beleidsuitvoering en in het bijzonder alle activa en passiva
per balansdatum een complet en juist beeld geeft;Het door mij opgezette systeem voldoet aan de erkenningseisen voor betaalorganen,
een redelijke zekerheid biedt dat de onderliggende transacties wettig en regelmatig
zijn en dat de subsidiabiliteit van de aanvragen en, in het geval van plattelandsontwikkeling,
de procedure voor de toekenning van steun worden beheerd, gecontroleerd en
gedocumenteerd overeenkomstig de communautaire voorschriften.Ik bevestig dat de interne- en controlemaatregelen gedurende het kalenderjaar
adequaat hebben gefunctioneerd. Overigens verwacht ik de komende periode geen
andere ontwikkelingen die leiden tot eventuele aantasting van de erkenningseisen.De Algemeen DirecteurBIJLAGE 5ACCOUNTANTSVERKLARING BIJ DE CONSOLIDATIE LIDSTAAT NEDERLAND
2006 ACCOUNTANTSVERKLARINGOpdrachtWij hebben de Consolidatie Lidstaat Nederland over het EOGFL-jaar 2006
van de Lidstaat Nederland aan de afdeling Garantie van het EOGFL als opgenomen
in de direct hierachter gevoegde bijlage bij deze verklaring en de opzet,
bestaan en werking van de interne en administratieve organisatie van de betaalorganen
aan een accountantsonderzoek onderworpen. De Consolidatie Lidstaat Nederland
2006 is het resultaat van de consolidatie van de jaaraangiften 2006 van de
betaalorganen Dienst Regelingen, Dienst Landelijk Gebied, Productschap Zuivel,
Hoofdproductschap Akkerbouw, Productschap Tuinbouw, Productschappen Vee Vlees
en Eieren en de door de Lidstaat Nederland met de Europese Commissie verrekende
apurementen. De Consolidatie Lidstaat Nederland 2006 is opgesteld door de
directie Financieel Economische Zaken (FEZ) van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (LNV).Verantwoordelijkheid van de hoofden van de betaalorganen
en directie FEZDe hoofden van de betaalorganen zijn er voor verantwoordelijk dat het
opgezette systeem voldoet aan de erkenningseisen voor betaalorganen, zodat
het een redelijke zekerheid biedt dat de onderliggende transacties wettig
en regelmatig zijn en dat de subsidiabiliteit van de aanvragen en, in het
geval van plattelandsontwikkeling, de procedure voor de toekenning van steun
worden beheerd, gecontroleerd en gedocumenteerd overeenkomstig de communautaire
voorschriften.Tevens zijn de hoofden van betaalorganen verantwoordelijk voor het adequaat
functioneren van de interne- en controlemaatregelen gedurende het EOGFL-begrotingsjaar
2006.De hoofden van de betaalorganen zijn verantwoordelijk voor het opmaken
van de jaaraangifte. De directie FEZ is verantwoordelijk voor de consolidatie
van de jaaraangiften.Verantwoordelijkheid van de accountantDe Minister van LNV heeft de Departementale Auditdienst van LNV als de
Certificerende Instantie aangewezen. Na onze aanstelling als Certificerende
Instantie hebben wij, overeenkomstig Verordening (EG) Nr.1663/95 van de Commissie
en de door de Europese Commissie gegeven aanwijzingen, een accountantsonderzoek
ingesteld bij de betaalorganen. Het accountantsonderzoek betrof het begrotingsjaar
2006 dat is aangevangen op 16 oktober 2005 en is geëindigd op 15 oktober
2006.WerkzaamhedenWij hebben onze controle verricht in overeenstemming met de Europese wet-
en regelgeving. Dienovereenkomstig zijn wij verplicht te voldoen aan de voor
ons geldende gedragsnormen en zijn wij gehouden onze controle zodanig te plannen
en uit te voeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat
de Consolidatie Lidstaat Nederland 2006 geen afwijkingen van materieel belang
bevat.Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van
controle-informatie over:• de procedures van de betaalorganen, in het bijzonder gelet op de
erkenningscriteria om vast te stellen dat deze redelijke garanties bieden
dat de bij het EOGFL (Afdeling Garantie) gedeclareerde bedragen in overeenstemming
zijn met de Europese wet- en regelgeving.• de Consolidatie Lidstaat Nederland 2006, gebaseerd op de in artikel
5, lid 1 van Verordening (EG) Nr. 1663/95 bedoelde jaaraangiften en de verrekende
apurementen om vast te stellen dat deze in overeenstemming is met de administraties
van de betaalorganen en een materieel waarheidsgetrouw, volledig en nauwkeurig
beeld geeft;• het naar behoren beschermen van de financiële belangen van
de Gemeenschap wat de betaalde voorschotten, de verkregen zekerheden, de interventievoorraden
en de te innen bedragen betreft;• de opvolging van aan de betaalorganen gedane controle-aanbevelingen
ter verbetering van systemen.De keuze van de uit te voeren werkzaamheden is afhankelijk van de professionele
oordeelsvorming van de accountant, waaronder begrepen zijn beoordeling van
de risico’s van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude
of fouten.Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende
en geschikt is als basis voor ons oordeel.OordeelNaar ons oordeel zijn de opzet, het bestaan en de werking van de interne
en administratieve organisatie van de betaalorganen en de directie FEZ zodanig
dat de betaalorganen en de directie FEZ een redelijke mate van zekerheid bieden
dat de Consolidatie Lidstaat Nederland over het EOGFL-jaar 2006 waarheidsgetrouw,
volledig en nauwkeurig zijn en dat de in de Consolidatie Lidstaat Nederland
over het EOGFL-jaar 2006 verantwoorde uitgaven en ontvangsten wettig en regelmatig
tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de Europese wet- en regelgeving.Voorts verklaren wij dat de Consolidatie Lidstaat Nederland over het EOGFL-jaar
2006 waarheidsgetrouw, volledig en nauwkeurig zijn en dat de in de rekeningen
verantwoorde uitgaven en ontvangsten wettig en regelmatig tot stand zijn gekomen,
in overeenstemming met de Europese wet- en regelgeving.Zonder afbreuk te doen aan ons oordeel vestigen wij de aandacht op het
volgende:• «Conformiteitsaudits». Er is geen duidelijkheid over
de wijze waarop de Europese Commissie de uitkomsten van eventueel nog uit
te voeren eigen aanvullende controles (conformiteitsaudits) interpreteert
en evalueert. Daardoor bestaat er onzekerheid over kortingen die de Commissie
de lidstaat Nederland uiteindelijk nog kan opleggen aangaande de uitvoering
van communautaire regelingen.• De verantwoording omvat uitgaven die zijn gebaseerd op de door
belanghebbenden verstrekte gegevens. Om de inherente onzekerheden die daaruit
ontstaan, adequaat te reduceren voeren de betaalorganen controles uit en passen
zij sancties toe. Dit controle en sanctiebeleid voldoet aan de daaraan te
stellen eisen. Ondanks dat blijft onvermijdelijk een restrisico bestaan ten
aanzien van de wettigheid en regelmatigheid van uitgaven en ontvangsten bij
de uitvoering van de communautaire regelingen.• «Autonome taken». De uitvoering van de autonome taken
van de inspecties valt buiten de verantwoordelijkheid van de betaalorganen en daarmee ook buiten de reikwijdte van de uitgevoerde accountantscontrole
bij de betaalorganen.Den Haag, 13 juni 2007DE PLV. DIRECTEUR VAN DE AUDITDIENST VAN HET MINISTERIE VAN LANDBOUW NATUUR
EN VOEDSELKWALITEITB. Alblas RATRCAD/2007/381BIJ DE ACCOUNTANTSVERKLARING KENMERK TRCAD/2007/381
D.D. 13 JUNI 2007Consolidatie Lidstaat Nederland 2006 (in €}HoofdstukOmschrijvingUitgaven van 16-okt-05
t/m 15-okt-06Correcties Definitief 2006 05 02 01 Granen38 267 183,53  38 267 183,53 05 02 02 Rijst0,00  0,00 05 02 03 Restituties voor niet in
bijlage 1 genoemde producten 47 543 239,96  47 543 239,96 05 02 04 Voedselprogramma’s 708,32  708,32 05 02 05Suiker 42 947 012,10  42 947 012,10 05 02 06Olijfolie 0,00  0,00 05 02 07 Vezelgewassen1 674 263,55  1 674 263,55 05 02 08 Groenten en fruit 72 418 260,01  72 418 260,01 05 02 09Producten van de wijnbouwsector 0,00  0,00 05 02 10Afzetbevordering 1 627 695,02  1 627 695,02 05 02 11 Overige plantaardige producten/overige
maatregelen5 618 932,48  5 618 932,48 05 02 12 Melk en zuivelproducten 268 854 313,50 – 20 007,20268 834 306,30 05 02 13 Rundvlees 5 729 055,91 5 729 055,91 05 02 14 Schapen- en geitenvlees0,00  0,00 05 02 15 Varkensvlees, eieren, pluimvee,
producten van bijenteelt en 8 440 793,43  8 440 793,4305 02 99 Terugvorderingen – 10 371 370,20 – 10 371 370,20  Totaal 05 02482 750 087,61– 20 007,20482 730 080,41     05 03 01 Ontkoppelde rechtstreekse
steun 0,00 0,00 05 03 02 Andere rechtstreekse steun653 768 025,81 289 182,58 654 057 208,39 05 03 03Extra steunbedragen 6 729 303,86 – 1 930,386 727 373,48 05 03 04 Tot een restcategorie behorende
rechtstreekse steun – 304 926,39  – 304 926,39 05 03 99 Terugvorderingen – 1 333 996,80 – 219 296,73– 1 553 293,53  Totaal 05 03658 858 406,4867 955,47658 926 361,95     05 04 01Plattelandsontwikkeling in
het kader van het EOGFL, afd.72 673 460,00 2 374 124,47 75 047 584,47 05 04 04Overgangsinstrument voor de
financiering van plattelandsontw.0,00  0,00  Totaal 05 0472 673 460,002 374 124,4775 047 584,47     05 07 01 06Boekhoudkundige goedkeuring
rekening vrg begrotingsjaren36 764,51  36 764,51 05 07 01 07Rechtmatigheidsgoedkeuring
rekening vrg. begrotingsjaren– 158 235,60  – 158 235,60 05 07 01 08Boekhoudkundige goedkeuring
rekening vrg begrotingsjaren– 157 899,34  – 157 899,34  Totaal 05 07 01– 279 370,430,00– 279 370,43     11 02 01 Interventiemaatregelen voor
visserijproducten 160 818,21 160 818,21 11 02 02 Overige maatregelen 0,00 0,00 11 02 03 Visserijprogramma voor de
ultraperifere regio’s 0,00  0,00  Totaal 11 02160 818,210,00160 818,21 Totaal Generaal1 214 163 401,872 422 072,741 216 585 474,61BIJLAGE 6MODEL ACCOUNTANTSVERKLARING CERTIFICERENDE AUDIT BETAALORGANENAccountantsverklaringOpdrachtWij hebben de in artikel 5, lid 1 van Verordening (EG) Nr. 1663/95 genoemde
rekeningen (excl. Tabel 105) en de in artikel 6, letter f, van Vo. (EG) Nr.
885/2006 bedoelde tabellen over het EOGFL-begrotingsjaar 2006 van [..naam betaalorgaan..] aan de Afdeling Garantie van
het EOGFL en het functioneren van [..naam betaalorgaan..] als betaalorgaan aan een accountantsonderzoek onderworpen.
De rekeningen zijn opgesteld onder verantwoordelijkheid van de leiding van
het betaalorgaan. Het is onze verantwoordelijkheid een accountantsverklaring
te verstrekken bij de rekeningen. Een gewaarmerkt afschrift van de rekeningen
is als bijlage 1 tot met 3 bij deze verklaring opgenomen.WerkzaamhedenWij hebben ons onderzoek verricht overeenkomstig internationaal aanvaarde
normen voor accountantsonderzoek en artikel 3 van de Verordening (EG) Nr.
1663/95. Volgens deze richtlijnen dient ons onderzoek zodanig te worden gepland
en uitgevoerd, dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de
rekeningen geen onjuistheden van materieel belang bevatten. Ons onderzoek
is gespreid over het gehele begrotingsjaar 2006 uitgevoerd en per de rapporteringsdatum
afgerond.Onze werkzaamheden omvatten onder meer een onderzoek door middel van deelwaarnemingen
van informatie ter onderbouwing van de bedragen in de rekeningen. Ons onderzoek
omvatte voorts een beoordeling van de mate waarin de interne en administratieve
organisatie van het betaalorgaan heeft voorzien in waarborgen dat de rechtmatigheid
in voldoende mate wordt afgedekt voordat tot uitbetaling wordt overgegaan.
Wij zijn van mening dat ons onderzoek een deugdelijke grondslag voor ons oordeel
verschaft.OordeelNaar ons oordeel zijn de opzet, het bestaan en de werking van de interne
en administratieve organisatie van [..naam betaalorgaan..] zodanig dat het betaalorgaan een redelijke mate van zekerheid
biedt dat de voor het EOGFL-begrotingsjaar 2006 bij de Commissie ingediende
rekeningen waarheidsgetrouw, volledig en nauwkeurig zijn.Voorts verklaren wij dat de aan de afdeling Garantie van het EOGFL ingediende
rekeningen over het EOGFL-begrotingsjaar 2006 waarheidsgetrouw, volledig en
nauwkeurig zijn.’s-Gravenhage,AUDITDIENST VAN HET MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT,AuditmanagerPlv. Directeur.BIJLAGE 7AFKORTINGENAfkorting BetekenisAD (departementale) auditdienst AdF Auditdienst van het
ministerie van Financiën AID Algemene InspectiedienstAO/IC (Beschrijving van
de) administratieve organisatie/interne controle CAD Coördinatie
Auditbeleid Departementen (Financiën) CB Coördinerend
Bureau (LNV) CCUControle Coördinatie
Unit DAS Déclaration
d’assurance (betrouwbaarheidsverklaring Europese Rekenkamer) DGDirectoraat-generaal DICTU Dienst ICT Uitvoering
(LNV)DL Dienst Landbouw DLG Dienst Landelijk
Gebied DRDienst Regelingen EC Europese Commissie Ecofin Raad van ministers
van Economische Zaken en Financiën EFROEuropees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling EG Europese Gemeenschap ELFPO Europees Landbouwfonds
voor plattelandsontwikkeling (vanaf 2007) ELG Europees Landbouw
Garantiefonds (vanaf 2007) EOGFL-G Europees Oriëntatie-
en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling Garantie EOGFL-OEuropees Oriëntatie-
en Garantiefonds voor de Landbouw, afdeling Oriëntatie ESF Europees Sociaal
Fonds EU Europese Unie EVF Europees Visserij
Fonds (vanaf 2007) FEZDirectie Financieel-economische
zaken (LNV) GBCSGeïntegreerd
beheers- en controlesysteem GLBGemeenschappelijk
landbouwbeleid GLMC Goede landbouw-
en milieuconditie GMO Gemeenschappelijke
marktordening HPAHoofdproductschap
Akkerbouw IAD Interne Accountantsdienst
(van de betaalorganen) ISA International Standards
on AuditingJZ Juridische Zaken (LNV) LNV (Ministerie van)
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit M&O-beleid Beleid
tegen misbruik en oneigenlijk gebruik OLAF Europees bureau
voor fraudebestrijding POP Plattelandsontwikkelingsprogramma PTProductschap Tuinbouw PVE Productschappen Vee,
Vlees en Eieren PZ Productschap ZuivelLITERATUURAID (2007a). MCS Beheersverslag EOGFL-begrotingsjaar
2005/2006, 26 januari 2007. Kerkrade.AID (2007b). AID Jaarverslag 05/06, verslag overeenkomstig
artikel 9 lid 1, 8 januari 2007. Utrecht.AID (2007c). Evaluatienota XC 2005, 14 maart
2007.Algemene Rekenkamer (2003). Presteren en functioneren
van het openbaar bestuur. Strategie Algemene Rekenkamer 2004–2009,
december 2003. Den Haag.Algemene Rekenkamer (2005). Essentialia van goed openbaar
bestuur, december 2005. Den Haag.Algemene Rekenkamer (2006). Brief aan de minister van
Financiën, 14 november 2006, kenmerk 6006396 R/S. Den Haag.Algemene Rekenkamer (2007). EU-trendrapport 2007,
Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 955, nrs. 1–2. Den
Haag: Sdu.Auditdienst Financiën (2006). Third party mededeling, 18 december 2006. Den Haag.Auditdienst LNV (2007a). Rapport inzake de certificerende
audit van de Dienst Landelijk Gebied over het EOGFL-begrotingsjaar 2006 (16 oktober
2005 tot en met 15 oktober 2006), 8 februari 2007. Den
Haag.Auditdienst LNV (2007b). Rapport inzake de certificerende
audit van de Dienst Regelingen over het EOGFL-begrotingsjaar 2006 (16 oktober
2005 tot en met 15 oktober 2006), 8 februari 2007. Den
Haag.Auditdienst LNV (2007c). Rapport inzake de certificerende
audit van het Hoofdproductschap Akkerbouw over het EOGFL-begrotingsjaar 2006
(16 oktober 2005 tot en met 15 oktober 2006), 8 februari
2007. Den Haag.Auditdienst LNV (2007d). Rapport inzake de certificerende
audit van het Productschap Tuinbouw over het EOGFL-begrotingsjaar 2006 (16 oktober
2005 tot en met 15 oktober 2006), 8 februari 2007. Den
Haag.Auditdienst LNV (2007e). Rapport inzake de certificerende
audit van de Productschappen Vee, Vlees en Eieren over het EOGFL-begrotingsjaar
2006 (16 oktober 2005 tot en met 15 oktober 2006), 8 februari
2007. Den Haag.Auditdienst LNV (2007f). Rapport inzake de certificerende
audit van Productschap Zuivel over het EOGFL-begrotingsjaar 2006 (16 oktober
2005 tot en met 15 oktober 2006), 8 februari 2007. Den
Haag.Belastingdienst (2006). Beheersverslag Belastingdienst
2005, 15 maart 2006, Den Haag.Ecofin (2004). Kwijtingsadvies van de Raad van Economische
Zaken en Financiën aan het Europees Parlement betreffende begrotingsuitvoering
2002, afdeling III/Commissie, 9 maart 2004.Europese Commissie, DG Landbouw (1998). Richtsnoer
10 – Fysieke inspecties, Brussel.Europese Commissie (2005). Mededeling over een stappenplan
voor een geïntegreerd interne controlekader, COM (2005) 252
definitief, 15 juni 2005.Europese Commissie (2006). Actieplan voor een geïntegreerd
interne controlekader, COM (2006) 9 definitief, 17 januari 2006.Europese Commissie, DG AGRI. Draft Guideline no. 4
on the Statement of Assurance. (ongedateerd).Europese Rekenkamer (2006). Jaarverslag over de uitvoering
van de begroting 2005 (2006/C 263/01), 31 oktober 2006.Financiën (2006). EU-trendrapport 2006 en Jaarverslag
Europese Rekenkamer, brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, 4 december 2006, Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007,
30 455 en 24 202, nr. 5. Den Haag: Sdu.Financiën (2007). EU-trendrapport 2006 en Jaarverslag
Europese Rekenkamer, brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, 16 mei 2007, Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 455
en 24 202, nr. 6. Den Haag: Sdu.IAD DR en IAD PT (2007). Rapport over de uitkomsten
van de Review op de werkzaamheden van het Bureau Auditing m.b.t. het beheersverslag
2006 van de Algemene Inspectiedienst van LNV, 7 februari 2007.
Kenmerk DR/2007/996.LNV (2004). Kaderovereenkomst inzake de samenwerking
tussen het Ministerie van LNV en het Ministerie van Financiën bij de
uitvoering van de niet-fiscale douanetaken op het terrein van het Ministerie
van LNV, 22 juni 2004. Den Haag.LNV (2006). Agentschap Dienst Regelingen.Brief aan de Tweede Kamer van de minister van LNV, 19 mei
2006. Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 29 246 nr. 13. Den
Haag: Sdu.LNV (2007a). Jaarverslag XIV Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
2006, 15 maart 2007, Den Haag.LNV (2007b). Wijziging van de Regeling GLB-inkomenssteun
2006, d.d. 28 maart 2007. Kenmerk TRCJZ/2007/972, Staatscourant
30 maart 2007, nr. 64, p. 11. Den Haag.XNoot1De voorstellen zijn nader uitgewerkt in het actieplan voor een geïntegreerd
controlekader (Europese Commissie, 2006).XNoot1De accountantsverklaring bij de geconsolideerde jaaraangifte is opgenomen
in bijlage 5 van deel II van dit rapport.XNoot1De voorstellen zijn nader uitgewerkt in het actieplan voor een geïntegreerd
controlekader (Europese Commissie, 2006).XNoot1Deze uitgangspunten zijn vastgelegd in onze strategie 2004–2009
(Algemene Rekenkamer, 2003) en nader uitgewerkt in hoofdnormen («essentialia»)
voor goed openbaar bestuur (Algemene Rekenkamer, 2005).XNoot1Artikel 32 tot en met 38 van het EG-verdrag vormen de juridische grondslag
voor het GLB.XNoot1Deze verordening is uitgewerkt in een aantal uitvoeringsverordeningen,
waaronder Verordening (EG) nr. 795/2004 en 796/2004 van de Commissie van 21 april
2004.XNoot2Verordening (EEG) nr. 4045/1989 is uitgewerkt in Verordening (EG) nr.
4/2004.XNoot1Dit geldt voor de randvoorwaarden m.b.t. «goede landbouw- en milieuconditie
van de landbouwgrond» (GLMC). Zie artikel 5 en Bijlage IV van Verordening
(EG) nr. 1782/2003. De Europese Commissie is overigens van mening dat Nederland
de GLMC-eisen beperkt heeft ingevuld. Daarom heeft Nederland een verdere invulling
gegeven aan de GLMC-eisen, waarbij is aangesloten bij reeds bestaande verplichtingen
op grond van andere wettelijke bepalingen. Bron: Regeling van de Minister
van LNV van 28 maart 2007, nr. TRCJZ/2007/972, houdende wijziging van
de Regeling GLB-inkomenssteun 2006, Staatscourant 30 maart 2007, nr.
64, p. 11.XNoot1De accountantsverklaring bij de geconsolideerde jaaraangifte is opgenomen
in bijlage 5 van dit rapport.XNoot1In de B-teams hebben zitting: medewerkers van de betaalorganen, het CB,
JZ, FEZ, de DAD en de AID. Voor plattelandsontwikkeling (POP) nemen naast
genoemde diensten ook de provincies en het Regiebureau POP deel aan het overleg.XNoot2In het coördinerend overleg hebben medewerkers van het CB, FEZ, JZ,
AD en de AID zitting.XNoot3Controlememoranda geven de geïdentificeerde risico’s in nieuwe
regelgeving weer en de daartoe te nemen beheersmaatregelen bij de implementatie
van die nieuwe regelgeving in Nederland.XNoot1€ 43,952 miljoen (DLG) + € 31,631 miljoen (DR) – € 2,924
miljoen = € 72,659 miljoen.XNoot1Dienst Regelingen; Dienst Landelijk Gebied; Hoofdproductschap Akkerbouw;
Productschap Tuinbouw; Productschap Zuivel; en Productschappen Vee, Vlees
en Eieren.XNoot2Verordening (EG) nr. 1290/2005, artikel 8, lid 1, onder c, punt iii. De
Engelstalige versie spreekt van een statement of assurance. Zie ook bijlage II van Verordening (EG) nr. 885/2006 voor de voorbeeldtekst
van de borgingsverklaring.XNoot3Overigens blijven de administratieve controles ten behoeve van de betaalorganen
hier buiten beschouwing.XNoot4Controles verricht op grond van Verordening (EEG) nr. 4045/1989 van de
Raad van 21 december 1989 inzake de door de Lidstaten uit te voeren controles
op de verrichtingen in het kader van de financieringsregeling van de afdeling
Garantie van het EOGFL.XNoot1EC, DG Landbouw, Richtsnoer nr. 10 – Fysieke inspecties.XNoot2Deze overeenkomst van 22 juni 2004 wordt automatisch verlengd voor
een volgende periode van twaalf maanden.XNoot3Verordening (EG) nr.796/2004, artikel 26. Deze verordening geeft ook controlepercentages
voor afzonderlijke regelingen.XNoot1Verordening (EG) nr. 4045/1989, artikel 2 (gewijzigd door Verordening
(EG) nr. 2154/2002).XNoot2De douane stelt geen separaat verslag op over de 4045-controles. Binnen
de AID is het de Controle Coördinatie Unit (CCU) die over alle administratieve
nacontroles rapporteert, dus ook over de controles die de douane uitvoert.XNoot3Verordening (EG) nr. 2988/1995 betreffende bescherming van financiële
belangen van de Europese Gemeenschappen, artikel 1, tweede lid, definieert
onregelmatigheid als: «elke inbreuk op het Gemeenschapsrecht die bestaat
in een handeling of een nalaten van een marktdeelnemer waardoor de algemene
begroting van de Gemeenschappen of de door de Gemeenschappen beheerde begrotingen
worden of zouden kunnen worden benadeeld, hetzij door de vermindering of het
achterwege blijven van ontvangsten uit de eigen middelen, die rechtstreeks
voor rekening van de Gemeenschappen worden geïnd, hetzij door een onverschuldigde
uitgave».XNoot1Hfl 4 027 814 bestaande uit Hfl 2 337 124 en Hfl 8 590 033
minus Hfl 1 875 055 en HFL 5 024 288. Cijfers afkomstig
uit het verslag van de AID (AID, 2007b). LNV geeft hierbij aan dat dit bedrag
anders kan zijn als er sprake is van een gerechtelijke procedure.XNoot2Zo moet onder meer worden voldaan aan Richtlijn 91/676/EEG over de bescherming
van water tegen nitraten uit agrarische bronnen (Nitraatrichtlijn) en Richtlijn
92/43/EEG over de instandhouding van natuurlijke habitats en de wilde flora
en fauna (Habitatrichtlijn). Zie Bijlage III van Verordening (EG) nr. 1782/2003.XNoot3Artikel 44 van Verordening (EG) nr. 796/2004.XNoot4Artikel 42 van Verordening (EG) nr. 796/2004.XNoot5Voor controle op de naleving van de randvoorwaarden zijn onder andere
ook verantwoordelijk: gemeenten, provincies, waterschappen, de politie, het
centraal orgaan kwaliteitsaangelegenheden in de zuivel, het controlebureau
voor pluimvee, eieren en eiproducten en de inspectie verkeer en waterstaat.XNoot6De AID zal vanaf 2007 jaarlijks verantwoording afleggen over de uitvoering
en de coördinatie van de «cross compliance»-controles in
een separaat beheersverslag. Het eerste verslag heeft betrekking op 2006.XNoot1Dit is het meest recente jaar waarover informatie beschikbaar was bij
het schrijven van het rapport.XNoot1De volledige tekst van de (standaard-) accountantsverklaring inzake de
certificerende audit bij de betaalorganen is opgenomen in bijlage 6.XNoot1De tekst van de accountantsverklaring inzake de certificerende audit bij
de betaalorganen is opgenomen in bijlage 6 van dit rapport.XNoot1«Wettig en regelmatig» betekent dat de uitgaven en ontvangsten
in het kader van het GLB in overeenstemming zijn met de relevante communautaire
wet- en regelgeving.XNoot2De tekst van de accountantsverklaring inzake de certificerende audit bij
de betaalorganen is opgenomen in bijlage 6 van dit rapport.XNoot1Zie § 3.4.3.XNoot2Een schriftelijke rapportage van de bevindingen uit audits over 2006 zijn
niet of nauwelijks in het beheersverslag opgenomen. Een schriftelijke rapportage
van de Europese Commissie over de tijdens het bezoek geconstateerde bevindingen
en de door de Commissie daaraan verbonden conclusies en (financiële)
gevolgen was op het moment van het schrijven van het rapport van de Algemene
Rekenkamer nog niet ontvangen.XNoot3Naar de stand van zaken van 31 januari 2007 over de stand per 15 oktober
2006.XNoot4Conform Verordening (EG) nr. 1290/2005: de lidstaten zijn verplicht om
voor lang openstaande vorderingen 50% aan de Europese Commissie af
te dragen.XNoot1Bron: Jaaraangifte 2006, Consolidatie Lidstaat Nederland, Ministerie van
LNV.XNoot2De accountantsverklaring bij de geconsolideerde jaaraangifte is opgenomen
in bijlage 5 van dit rapport.XNoot1Europese Commissie Mededeling over een stappenplan
voor een geïntegreerd interne controlekader, COM (2005) 252
definitief (15 juni 2005).XNoot1Met name het beleid gericht op terugdringing van misbruik en oneigenlijk
gebruik («M en O») van overheidsgelden door begunstigden. Zo’n
beleid zet regelgeving, voorlichting, controle en sancties in als instrumenten
om het M en O-risico terug te dringen.XNoot1Daarnaast kennen regelingen eigen controlepercentages, zoals de 1%
substitutiecontroles door de douane.XNoot2Dit is ook het doel dat het kabinet voor ogen heeft met de lidstaatverklaring,
nl. verbetering van de verantwoording aan de Europese Commissie en de Tweede
Kamer «over de rechtmatigheid van transacties op
het niveau van eindbegunstigden» (Financiën, 2006).XNoot1De certificerende rapporten worden ook door de minister van Financiën
in zijn aanbiedingsbrief bij de lidstaatverklaring genoemd. Zij zijn daarmee
bekend en opvraagbaar voor de leden van de Tweede Kamer. De bevindingen van
de Europese controleurs zijn daar nog niet in begrepen.XNoot1TK 2006–2007, 30 455 en 24 202, nr. 6.XNoot2TK 2006–2007, 30 455 en 24 202, nr. 5.XNoot1Doelstelling 1: Bevordering van de ontwikkeling en structurele aanpassing
van de regio’s met een ontwikkelingsachterstand.XNoot2Bron: Jaaraangifte 2006, Consolidatie Lidstaat Nederland, ministerie van
LNV.XNoot1Deze tekst is als voorbeeld ontleend aan één van de incontrolverklaringen
2006. De teksten van de door de betaalorganen afgegeven statements zijn varianten
op deze tekst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31095-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl