Zelfregulering audiovisuele media (bescherming van jeugdigen); Kabinetsstandpunt 'Meekijken gewenst!'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29326, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

03-12-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29326 nr. 1

21-11-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamNieuwe stelsel voldoet aan de verwachtingenOp onderdelen verbeteringen nodigOok nieuwe beschermende acties bij computerspellen en
InternetFinanciering NICAM: vooral zaak van branches zelfOndertekeningLichaamKABINETSSTANDPUNT OVER HET RAPPORT «ONDERZOEK ZELFREGULERING
AUDIOVISUELE PRODUCTEN» 1. Inleiding2.1. Het beleid2.2. Het classificatie-instituut2.3. Het classificatie-instrument2.4. Schadelijkheid of geschiktheid2.5. Aanvullende wettelijke regelingen3.1. Evaluatie van het stelsel van zelfregulering3.2 De resultaten van de evaluatie3.3. Mogelijke verbeteringen3.4. Gevraagde reacties3.4.1. Commissariaat voor de Media3.4.2. NICAM3.4.3. De gezamenlijke ouderorganisaties in het onderwijs4.1. Standpunt van het kabinet1) Kwaliteit van de classificatie2) Verbetering vragenlijst classificatie3) Intensievere beoordeling series4) Voorlichting aan ouders5) Betrokkenheid van ouders6) Aansluiting omroepen7) Leeftijdsaanduiding op televisie8) Aankondigingen van schadelijke programma-onderdelen9) Meer pictogrammen in dag- en weekbladen10) Afronden overgang naar Kijkwijzer in de video/dvd-branche11) Vergroten deelname in video/dvd-branche12) Europese samenwerking bij computerspellen en andere
media13) Handhaving artikel 240a WvSr14) Verbetering klachtenprocedure15) SanctiesAansluitplicht4.2. De toekomstOndertekeningBIJLAGEN
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29326, nr. 1 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29326, nr. 1 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29326Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 326Zelfregulering audiovisuele media (bescherming van jeugdigen)nr. 1BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 november 2003Enkele jaren geleden is een systeem van zelfregulering van kracht geworden
om jeugdigen te beschermen tegen voor hen schadelijke uitingen in video en
film en op tv. Betrokken branches hebben hiervoor met steun van de overheid
een apart instituut opgericht, het Nederlands Instituut voor de Classificatie
van Audiovisuele Media (NICAM). Het functioneren van het NICAM en de Kijkwijzer –
een instrument van classificatie en informatie voor gebruikers – is
geëvalueerd; deze evaluatie is eind 2002 naar de Kamer gestuurd.De overheid kijkt mee of het nieuwe stelsel goed functioneert. Het kabinet
heeft daarom destijds een standpunt op de evaluatie toegezegd, maar –
eenmaal demissionair – dit standpunt aan haar opvolger overgelaten.
Hierbij bied ik u dit kabinetsstandpunt «Meekijken
gewenst!» aan, mede namens de Minister van Justitie en de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.Nieuwe stelsel voldoet aan de verwachtingenHet kabinet vindt dat het NICAM de afgelopen periode goed heeft gefunctioneerd
en dat er in twee jaar veel is bereikt. Het NICAM heeft mede daardoor zijn
bestaansrecht bewezen. De taken die het NICAM bij de oprichting zijn toebedacht,
zijn naar behoren uitgevoerd. De zelfregulering werkt.In alle branches is de bescherming van jeugdigen verbeterd. Dit geldt
vooral voor de filmbranche. Het afschaffen van de wettelijke Filmkeuring is
met succes opgevuld door Kijkwijzer. Bioscoophouders zijn alerter geworden
bij het toelaten tot filmvoorstellingen. Bij de televisie is sprake van aanzienlijke
verbetering. Ook in de branche van video en dvd treden verbeteringen op. De zelfregulering heeft ook een aantal nieuwe zaken opgeleverd die bij
de Filmkeuring en de oude mediawettelijke regeling niet bestonden. Zo heeft
het NICAM een nieuwe leeftijdscategorie (zes jaar) ingevoerd en pictogrammen
die aangeven waarom een bepaalde leeftijdsaanduiding geldt. Verder hebben
omroepen met een buitenlandse licentie, zoals RTL4 en RTL5, zich bij het NICAM
aangesloten.Op onderdelen verbeteringen nodigHet kabinet vindt dus dat het stelsel aan de verwachtingen voldoet, het
NICAM goed functioneert en dat Kijkwijzer een vaste plaats bij aanbieders
en gebruikers heeft verkregen. De zelfregulering heeft, te samen met het bestaande
wettelijk kader, tot een flexibel en effectief instrument geleid. Wel kan
op basis van de evaluatie en de reacties daarop – bijvoorbeeld van de
ouderorganisaties en het Commissariaat van de Media – een aantal zaken
beter; die worden deels reeds uitgevoerd.Verbeteringen die volgens het kabinet nodig zijn:– Meer internationale vergelijkingen van uitkomsten van beoordelingen;
dit mag niet leiden tot minder beschermen van jeugdigen in Nederland;– Systematische kwaliteitsbewaking, bijvoorbeeld door herclassificatie
van eerder uitgebrachte of uitgezonden producten; oude classificaties op oudere
video's moeten worden vervangen;– Ouders beter betrekken bij het NICAM; ouderorganisaties uit het
onderwijs zijn gevraagd zitting te nemen in de adviesraad van het NICAM;– Nader onderzoeken of leeftijdsaanduidingen, net als in andere
landen, permanent in beeld gebracht kunnen worden;– Meer rekening houden met kinderen bij het aankondigen overdag
van programma's – met een classificatie – die 's avonds worden
uitgezonden;– Naleving aan de kassa bij grootwinkelbedrijven, warenhuizen en
videotheken verder verbeteren;– Grotere rol van de onafhankelijke klachtencommissie bij het afhandelen
van klachten door het NICAM zelf.Het kabinetsstandpunt constateert dat het NICAM en de branches op een
aantal punten sinds het uitkomen van de evaluatie zelf al initiatieven hebben
genomen. Andere punten zal het kabinet in overleg met NICAM en de aangesloten
brancheorganisaties aan de orde stellen. Deze verbeteringen moeten zoveel
mogelijk in het voorjaar van 2004 gerealiseerd zijn. Vanaf 2004 zal de
staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, en niet meer ondergetekende,
als eerste verantwoordelijk zijn voor het NICAM en het daaraan verbonden beleid.
De reden hiervoor is dat het zwaartepunt voor het beschermen van jeugdigen
verschuift naar televisie en nieuwe media.Het onderwerp van beschermen van jeugdigen tegen deze uitingen, staat
overigens niet op zichzelf. Het raakt ook aan de voornemens van het kabinet
op het gebied van waarden en normen. Daarbij legt het kabinet grote nadruk
op de verantwoordelijkheid van alle burgers en geledingen van de samenleving.
De overheid neemt zelf haar specifieke verantwoordelijkheid op terreinen als
onderwijs, veiligheid, jeugdbeleid en integratie. Maar de overheid kan die
bescherming niet alleen op zich nemen; brancheorganisaties en ouders moeten
zelf nadrukkelijk hun eigen verantwoordelijkheid nemen.Het kabinet is verheugd dat de producten van het NICAM een ruimere toepassing
vinden dan alleen bij de bescherming van jeugdigen, en juist ook daar, waar
het beginsel van de vrijheid van meningsuiting de overheidsrol
nadrukkelijk beperkt. Het kabinet verwacht dat het WRR-rapport over waarden
en normen dat in december a.s. verschijnt, ook het debat over de relaties
tussen media, burgers en overheid zal verdiepen.Ook nieuwe beschermende acties bij computerspellen en
InternetDit kabinetsstandpunt bestrijkt niet alle media. Er is immers meer dan
televisie, film en video. Dat neemt niet weg dat het NICAM ook in samenwerking
met buitenlandse zusterinstellingen de classificatie van computerspellen verzorgt.
Het kabinetsstandpunt gaat daar daarom ook op in.Het overheidsbeleid dat specifiek verband houdt met het internet komt
vooral in de Europese Unie tot stand in het kader van het telecommunicatie-
en algemene ICT-beleid De minister van Economische Zaken hanteert hierbij
hetzelfde uitgangspunt van zelfregulering en onderlinge afstemming vindt plaats.Het NICAM heeft onlangs aangekondigd ook actief te worden op het terrein
van internet door deel te nemen aan een Europees project om (het bewustzijn
over) de veiligheid op internet te vergroten, het Europese Internet Safety
Awareness project (SAFT). Dit opent een nieuw perspectief om nog meer samenhang
te brengen in de bescherming van jeugdigen. Het kabinet juicht deze actieve
opstelling van het NICAM toe.Financiering NICAM: vooral zaak van branches zelfTot nu toe heeft de overheid het grootste deel van de kosten van het NICAM
betaald. De overheid wilde daarmee het grote belang aangeven voor het opzetten
en doen slagen van de overgang naar zelfregulering. Voor de lange termijn
is dit echter een verantwoordelijkheid van de betrokken brancheorganisaties
en overige aangeslotenen.De algemene bijdrage van het kabinet aan het NICAM gaat daarom vanaf 2004
omlaag. Bekeken wordt nog welke specifieke activiteiten op het terrein van
voorlichting, internationale contacten en internet voor subsidie van de rijksoverheid
in aanmerking zullen komen.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,C. I. J. M. Ross-van DorpKABINETSSTANDPUNT OVER HET RAPPORT «ONDERZOEK ZELFREGULERING
AUDIOVISUELE PRODUCTEN» Inhoud   1.Inleiding5   2.1Het beleid5    2.2Het classificatie-instituut6    2.3Het classificatie-instrument6    2.4Schadelijkheid of
geschiktheid7    2.5Aanvullende regelingen8   3.1Evaluatie van het
stelsel van zelfregulering. 8   3.2De resultaten van
de evaluatie8   3.3Mogelijke verbeteringen9    3.4Gevraagde reacties10    3.4.1.Commissariaat voor
de Media10   3.4.2.NICAM11    3.4.3.De gezamenlijke
ouderorganisaties in het onderwijs11    4.1.Standpunt van het
kabinet12    4.2.De toekomst18   Bijlagen1   IBrief van het Commissariaat
voor de Media van 18 december 2002     IIReactie van het NICAM
van 14 februari 2003     IIIBrief van de gezamenlijke
ouderorganisaties in het onderwijs 19 maart 2003    IVInternationale vergelijking
van classificatieresultaten    VOverzicht toepassing
artikel 240a Wetboek van Strafrecht 11. InleidingOp 26 november 2002 heeft de staatssecretaris van VWS het rapport «Onderzoek
zelfregulering audiovisuele producten» aan de Tweede Kamer aangeboden
(vws0 201 352). In dit rapport is de werking van de zelfregulering
als kern van het (nieuwe) stelsel voor de bescherming van jeugdigen tegen
schadelijk audiovisueel beeldmateriaal geëvalueerd. In de aanbiedingsbrief
is aangegeven dat een nieuw kabinet na zijn aantreden een standpunt over deze
evaluatie aan de Tweede Kamer zou aanbieden.Het Commissariaat voor de Media, het bestuur van het NICAM en de gezamenlijke
ouderorganisaties in het onderwijs hebben desgevraagd een reactie op dit evaluatierapport
gegeven. Het kabinet heeft aan de evaluatie en de reacties daarop zijn eigen
conclusies verbonden en een aantal acties geformuleerd.Hierna zal er kort worden ingegaan op de uitgangspunten en de doelstellingen
van de regering in de jaren 1997–1999. Vervolgens wordt op hoofdlijnen
stil gestaan bij het ingestelde instituut (NICAM) en het ontwikkelde instrumentarium
(Kijkwijzer). Daarna volgt een samenvatting van de resultaten van de evaluatie
en de reacties daarop. Ten slotte volgt het standpunt van het kabinet en de
stappen die daaruit voortvloeien.2.1. Het beleidUitgangspunt voor het huidige beleid vormt de Nota «Niet voor alle
leeftijden: audiovisuele media en de bescherming van jeugdigen » uit
19971. In deze nota wordt ingegaan op de technische
en maatschappelijke ontwikkelingen en de veranderde wetenschappelijke opvattingen
die aanleiding zijn geweest om het stelsel van bescherming van jeugdigen tegen
schadelijk audiovisueel beeldmateriaal op een nieuwe leest te schoeien.Vervolgens is als uitgangspunt gekozen dat elk audiovisueel product onder
verantwoordelijkheid van de branche die het desbetreffende product in eerste
instantie op de markt brengt, wordt geclassificeerd met als criterium de mogelijke
schadelijkheid bij vertoning aan jeugdigen. Doordat in alle sectoren van de
audiovisuele media dezelfde normen worden gehanteerd, kan het oorspronkelijke
classificatie-oordeel geldig blijven als het product later tevens in een andere
vorm wordt verspreid (bijvoorbeeld een bioscoopfilm die op televisie wordt
vertoond).Voor de uitvoering dienen de brancheorganisaties van alle sectoren binnen
de bedrijfstak een voor haar leden bindende regeling te treffen. Daarbij komen
de wijze van leeftijdsclassificatie en productvoorlichting, de consequenties
van de leeftijdsclassificatie voor distributie of uitzending, de handhaving
van de regels, sancties en de inrichting van een klachtenmeldpunt aan de orde.
De verantwoordelijke brancheorganisaties dragen de uitvoering van gemeenschappelijke
taken op aan een daartoe door hen op te richten landelijk instituut. Het gaat
daarbij om het classificatie-instrument, productvoorlichting, deskundigheidsbevordering,
het jaarlijks evalueren van de uitvoering van afspraken per branche, het doen
van aanbevelingen voor verbetering van het stelsel en de publieke verantwoording
door middel van een jaarverslag. De rijksoverheid was bereid een dergelijke
organisatie te subsidiëren. Betrokkenen in de branches bleken bereid
om hun maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen en aanvaardden de uitgangspunten
van de notitie «Niet voor alle leeftijden».Mede in het licht van de Europese richtlijn «Televisie zonder grenzen»
is gekozen voor een wettelijke verankering door middel van geconditioneerde
zelfregulering2. 2.2. Het classificatie-instituutIn augustus 1999 hebben de betrokken audiovisuele branche-organisaties
het NICAM (Nederlands Instituut voor de Classificatie van Audiovisuele Media)
opgericht daarmee anticiperend op wetswijziging van de Mediawet, het Wetboek
van Strafrecht en de intrekking van de Wet op de filmvertoningen.Aan dit instituut zijn zes hoofdtaken toegedacht, te weten:1.< het opzetten en realiseren van een geharmoniseerd classificatiesysteem
voor de audiovisuele media voor de zelfregulering in de bedrijfstak;2. het aanbieden van deskundigheidsbevordering aan classificeerders die
werkzaam zijn in de aangesloten branches;3. het operationaliseren van productinformatie per branche en de algemene
voorlichting;4. het uitoefenen van toezicht op de werking en het resultaat van de zelfregulering
per branche in samenwerking met de betrokken branches;5. het opzetten en uitvoeren van een sanctiebeleid met betrekking tot
de zelfregulering;6. het opzetten en uitvoeren van een klachtenregeling en procedure met
betrekking tot de zelfregulering.In het NICAM participeren de publieke en commerciële omroepen, de
producenten en distributeurs van bioscoop- en videofilms, van dvd's en van
video- en computerspellen en de exploitanten en detaillisten, zoals bioscoop-,
videotheekhouders.Het NICAM heeft tot doel te bevorderen dat in Nederland een goede en uniforme
classificatie van audiovisuele media door de audiovisuele sector zelf plaatsvindt
ten behoeve van de consument, met name ter bescherming van jeugdigen tegen
mogelijke schadelijke invloeden van audiovisuele producten.Het NICAM kent naast het bestuur een aantal commissies, te weten een adviescommissie,
bestaande uit wetenschappers en vertegenwoordigers van diverse maatschappelijke
organisaties, die tot taak heeft het bestuur te assisteren bij het ontwikkelen
van de normen en criteria van de classificatie naar leeftijd en naar inhoud
en de praktische uitvoering daarvan; een onafhankelijke klachtencommissie,
die klachten behandelt, die door een ieder kunnen worden ingediend, die meent
door één van de aangeslotenen bij het NICAM in zijn belang te
zijn geschaad; en een onafhankelijke commissie van beroep die belast is met
het behandelen van bezwaar tegen uitspraken van de klachtencommissie en van
bezwaar tegen afwijzingen van klachten door de klachtencommissie.De aanpassing van het wettelijk kader is in februari 2001 van kracht geworden
en daarmee hebben de geconditioneerde zelfregulering (zelfregulering met een
aanvullend wettelijk kader voor televisie, conform het gestelde in art. 52d,
tweede lid en art. 53 van de Mediawet) en het NICAM in Nederland een plaats
gekregen. Op grond van artikel 53 van de Mediawet is met ingang van 22 februari
2001 het NICAM als zelfreguleringsorganisatie erkend.2.3. Het classificatie-instrumentSinds 1 maart 2001 is de Kijkwijzer operationeel. De Kijkwijzer informeert
de consument over de mogelijk schadelijke inhoud van films, video's, dvd's
en tv-programma's voor kinderen en jongeren tot 16 jaar. De leeftijdsaanduidingen
(AL, MG 6,12 en 16) geven aan tot welke leeftijd een film, tv-programma of
computergame afgeraden moet worden.In vergelijking met de leeftijdsaanduidingen ten tijde van het functioneren van de filmkeuring heeft het NICAM een nieuwe categorie gepresenteerd,
namelijk MG 6. Hierbij werd bedoeld dat ouders met kinderen tot zes jaar het
advies kregen om met hun kinderen mee te kijken. Op basis van de ervaring
van het NICAM is deze leeftijdsaanduiding in 2002 veranderd in «6».De (inhoudelijke) pictogrammen voor geweld, seks, angstaanjagend, discriminatie,
drugs- en alcoholmisbruik en grof taalgebruik laten zien wat de belangrijkste
reden is om die leeftijdsgrens te hanteren.Kijkwijzer is geen vrijblijvend advies als een film de classificatie 12
of 16 jaar en ouder heeft gekregen. De bioscoopeigenaar is dan volgens
de wet verplicht de toegang te weigeren aan iemand die jonger dan 12 of 16
jaar is. Video's en dvd's mogen in zo'n geval niet worden verhuurd of verkocht
aan iemand jonger dan 12 of 16 jaar is. Voor computergames bleek Kijkwijzer
niet geschikt als classificatie-instrument, omdat scènes niet in een
vaste volgorde worden getoond, maar de gepresenteerde inhoud vooral van de
speler afhangt. Hiervoor geldt een afzonderlijke methodiek op basis van dezelfde
principes. In dit segment bleek voorts een grote behoefte om te komen tot
een Europese aanpak. Het NICAM heeft van de Europese branche-organisatie de
opdracht gekregen om een pan-Europeees systeem te ontwikkelen.Bij televisieprogramma's is het aan de ouders van de jongeren om te bepalen
of zij kunnen kijken naar programma's die op grond van classificatie mogelijk
schadelijk geacht worden voor deze jongeren. Wel zijn bij wijze van algemene
beschermingsmaatregel uitzendtijden vastgesteld (bij classificatie voor respectievelijk
12 en 16 jaar en ouder is dat 20 en 22 uur).Binnen het NICAM wordt verder gewerkt aan de professionalisering van het
classificatiesysteem. Inmiddels is een verbeterde versie van de Kijkwijzer
operationeel, waarmee ook «non-fictieproducties» geclassificeerd
kunnen worden.2.4. Schadelijkheid of geschiktheidUitgangspunt van het wettelijk kader en de invulling van het NICAM is
bescherming van jeugdigen tegen producten die mogelijk schade kunnen veroorzaken. De beoordeling van schadelijkheid is gebaseerd
op de bestaande wetenschappelijke inzichten. Het voorkomen van schade rekent
het kabinet ook tot een wezenlijke verantwoordelijkheid van de overheid. Bij
de uitvoering zijn echter de betrokken branches en de ouders onmisbare partners.
De Kijkwijzer geeft door het gekozen systeem meer informatie dan strikt nodig
is om schade te voorkomen. Het geeft ouders productinformatie die zij kunnen
benutten voor de beoordeling of een bepaald product voor een bepaald kind geschikt is gelet op de persoonlijke omstandigheden van
dat kind en de waarden en normen van die ouders. Ook jongeren blijken op basis
van de verschafte informatie keuzes te maken of zij zelf een bepaald product
geschikt vinden. Vanuit de optiek van de overheid is echter het geven van
adviezen over geschiktheid geen doel van het stelsel maar een prettige bijkomstigheid.
Het blijkt evenwel dat ouders vooral uit zijn op een beoordeling van geschiktheid
vanuit het perspectief van hun eigen waarden en normen. Dit levert een spanning
op die de overheid niet kan en ook niet wil wegnemen. Indien de overheid maatregelen
treft die beogen burgers over de geschiktheid
van audiovisuele producten voor te lichten, overschrijdt zij de grenzen van
haar taak en bevoegdheid. Het is ook niet nodig, omdat in de samenleving zelf
voldoende deskundigheid aanwezig is om buiten het door de overheid bestreken
domein voor adviezen aan ouders en jeugdigen zorg te dragen. De mogelijkheden
om dat ook daadwerkelijk te doen, zelfs in de vorm van maatwerk, komen naar
verwachting binnen bereik door de digitalisering van audiovisuele producten.
Wanneer daaraan meer productinformatie, bijvoorbeeld de volledige set antwoorden
op de vragen van Kijkwijzer, wordt toegevoegd, kunnen ouders en
jeugdigen deze benutten bij de selectie op geschiktheid. Daarbij kan desgewenst
ook de hulp worden ingeroepen van een derde partij die deze informatie verwerkt
in een advies dat op gemeenschappelijke morele of godsdienstige uitgangspunten
is gebaseerd.2.5. Aanvullende wettelijke regelingenDe regeling in de Mediawet voorziet naast een regeling voor het voorkomen
van schade bij jeugdigen door uitgezonden beeldmateriaal op basis van zelfregulering
ook in een verbod van programma-onderdelen die de lichamelijke, geestelijke
of zedelijke ontwikkeling van personen jonger dan zestien jaar ernstige schade
zouden kunnen toebrengen. Volgens de memorie van toelichting moet daarbij
met name gedacht worden aan beelden van extreem geweld en harde pornografie.
Het Commissariaat voor de Media is belast met de handhaving van deze bepaling.
Over de afstemming van hun werkzaamheden hebben het Commissariaat en het NICAM
afspraken gemaakt.Ook voorziet de Mediawet in een vangnetbepaling voor het geval geen erkende
zelfreguleringsorganisatie functioneert. Dit is ook van belang omdat het wettelijk
kader deel uitmaakt van de implementatie van de Europese richtlijn «Televisie
zonder grenzen».Bij de invoering van het nieuwe stelsel is ook artikel 240a van het Wetboek
van Strafrecht aangescherpt door verbreding van de werkingssfeer en verzwaring
van de sancties. Dit artikel is het juridisch vangnet voor partijen uit de
bioscoop- en videobranches die zich niet bij NICAM hebben aangesloten of zich
niet aan de regel van het NICAM houden.3.1. Evaluatie van het stelsel van zelfreguleringDe invoering van het nieuwe stelsel van zelfregulering is op verzoek van
de rijksoverheid begeleid door evaluatie-onderzoek dat is uitgevoerd door
Bureau Intomart in de periode van eind 2000 tot medio 2002. Het onderzoek
richtte zich op de beantwoording van de volgende vragen:– de mate van participatie aan de zelfregulering in de branche-organisatie,
dat wil zeggen vaststelling van het percentage bij de zelfregulering aangesloten
bedrijven en de ontwikkeling daarvan in de tijd;– de kwaliteit van de uitvoering van de classificatie door de bedrijven,
gemeten aan de hand van de door het NICAM te formuleren criteria;– de mate van naleving van afspraken omtrent de aan een bepaalde
classificatie verbonden consequenties voor verhuur, verkoop, vertoning of
uitzending;– het functioneren van de klachtenprocedure en de toepassing van
de sancties door de bedrijfsorganisaties en het NICAM;– de effecten bij en de reacties van het publiek.3.2 De resultaten van de evaluatieMede namens de staatssecretaris van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen
en de minister van Justitie heeft de staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport op 26 november 2002 het door Bureau Intomart vervaardigde
eindrapport «Onderzoek zelfregulering audiovisuele producten»
aangeboden aan de Tweede Kamer.Kort samengevat komen de resultaten van de evaluatie op het volgende neer:– De audiovisuele branches zijn serieus bezig met de classificatie.
De vragenlijst, die de grondslag vormt voor de classificatie, wordt door degene
die classificeren in het algemeen als een goed instrument gezien.– Het classificatiesysteem in de huidige vorm leidt voor geoefende
classificeerders tot vrijwel homogene resultaten. Delen van de
vragenlijst die betrekking hebben op de onderdelen «seks», «geweld»
en«angst» laten enige ruimte voor subjectieve interpretatie.– De producenten en distributeurs van audiovisuele producten houden
zich in het algemeen aan de afspraken. Vrijwel alle audiovisuele producten
worden voorzien van een classificatie. Wel is het aanbrengen van inhoudspictogrammen
op promotiemateriaal voor verbetering vatbaar.Kijkwijzer is het meest ingeburgerd in de bioscoopbranche. De classificatie
is op vrijwel alle films en hierbij behorend promotiemateriaal aangebracht.
Tevens handelen de exploitanten van bioscopen aan het loket juist, wanneer
de film is bedoeld voor een hogere leeftijd.Binnen de [winkel-] en warenhuisbranche is Kijkwijzer het minst ingeburgerd.
De videotheek- en bibliotheekbranche nemen een tussenpositie in.Afgaande op het bezoek en koop/ huurgedrag van kinderen kan worden geconcludeerd
dat de regels die het NICAM heeft opgesteld redelijk worden nageleefd en dat
kinderen en hun ouders bij hun keuzes steeds vaker rekening houden met de
eigen leeftijd (en de leeftijd van het kind).Wat betreft de omroepbladen wordt geconstateerd dat de classificaties
in de omroepbladen in overgrote meerderheid consistent worden vermeld.– Verreweg de meeste klachten wordt afgehandeld door het secretariaat
van het NICAM, waarbij de klager schriftelijk wordt geïnformeerd. Meestal
zijn deze klachten gericht op vermeende onjuiste classificaties. Klachten
die worden doorgestuurd aan de klachtencommissie worden getoetst op het naleven
van het classificatiesysteem en de regels omtrent uitzendtijdstippen voor
de televisie, die hiermee samenhangen. Vier van de vijf klachten zijn binnen
vier weken afgehandeld. Klachten die in behandeling worden genomen door de
klachtencommissie hebben een lange afhandelingsduur.In de meeste gevallen legt de klachtencommissie bij gegronde klachten
bij een eerste overtreding een waarschuwing op. In enkele gevallen is reeds
een boete opgelegd.– De bekendheid van Kijkwijzer is gedurende de evaluatieperiode
zowel onder ouders als onder jongeren van 8 tot en met 11 jaar en jongeren
van 12 tot en met 15 jaar duidelijk toegenomen. Echter ouders kennen de pictogrammen
in veel mindere mate dan de jeugd. De meeste ouders letten altijd –
ook voordat Kijkwijzer er was – op de geschiktheid van audiovisuele
producties voor hun kinderen. In de loop van de evaluatieperiode wordt Kijkwijzer
steeds vaker door ouders gebruikt om de geschiktheid vast te stellen. Negen
van de tien ouders vinden Kijkwijzer een goed waarschuwingssysteem, waarbij
de toevoeging van inhoudspictogrammen als zinvol ervaren wordt. Jonge kinderen
letten zelf minder op geschiktheid van audiovisuele producties, zoals overigens
ook voor Kijkwijzer al het geval was. Ouders van deze kinderen geven overwegend
aan dat zij zelf beoordelen en verbieden. Oudere kinderen zijn na de introductie
van Kijkwijzer wat scherper op de geschiktheid van de aangeboden producties
gaan letten.3.3. Mogelijke verbeteringenDe onderzoekers noemen de volgende punten die verbetering behoeven:1. Om de bekendheid van Kijkwijzer onder ouders te vergroten is meer aandacht
nodig voor voorlichtingsacties.2. Het aanbrengen van inhoudspictogrammen is bij promotiemateriaal nog
voor verbetering vatbaar. Wat naleving van de regels aan de kassa betreft
is bij videotheken, bibliotheken en grootwinkelbedrijven nog verbetering nodig. 3. De onderzoekers concluderen dat de onderdelen seks, angst en geweld
in het classificatieformulier nog aangepast moeten worden omdat deze nog te
veel ruimte laten voor subjectieve interpretatie.4. De procedure bij de Klachtencommissie duurt te lang. Onderzoekers stellen
daarom voor die procedure te versnellen zodat classificaties op films, video's
en dvd's tijdig gewijzigd kunnen worden. Verder bevelen de onderzoekers het
gebruik van standaardformulieren aan. Dat geldt met name voor het indienen
en motiveren van klachten en ook voor het geven van gerichte informatie aan
beklaagde partijen over de precieze strekking van de klacht.3.4. Gevraagde reactiesBij de start van het nieuwe stelsel was afgesproken dat het Commissariaat
voor de Media de ontwikkelingen nauwkeurig zou volgen. Na het verschijnen
van het evaluatierapport heeft het Commissariaat voor de Media daarop schriftelijk
zijn reactie gegeven en is daarbij tevens op zijn eigen rol in te gaan. Ook
zijn het bestuur van het NICAM en de gezamenlijke ouderorganisaties van het
onderwijs om een reactie gevraagd.3.4.1. Commissariaat voor de MediaHet Commissariaat voor de Media stelt in zijn reactie op de uitkomsten
van het evaluatierapport dat het NICAM goed functioneert. In twee jaar tijd
is veel bereikt en heeft het NICAM zijn bestaansrecht dan ook meer dan bewezen.
Wat betreft televisie is er duidelijk vooruitgang ten opzichte van de situatie
van het «oude» artikel 53 van de mediawet. Alle relevante programmaonderdelen
worden nu geclassificeerd en afhankelijk van de classificatie na 20.00 of 22.00
uur uitgezonden. Er is nu eenduidigheid over leeftijdsclassificatie van diverse
programmasoorten en er is toezicht op de eigen verantwoordelijkheid van de
omroep. Het Commissariaat is van mening dat er nog wat te verbeteren valt,
maar dat dit inherent is aan de korte periode waarin het NICAM functioneert.
Gelet op de resultaten van het NICAM tot nu toe, alsmede gelet op de interesse
vanuit Europa voor het zelfreguleringsysteem van Nederland, moet naar het
oordeel van het Commissariaat dit zeker worden voortgezet.Het commissariaat doet de volgende aanbevelingen:– Het NICAM dient na te gaan of het ambtshalve controleren van classificaties,
alsmede het zelf (steekproefsgewijs) monitoren van programmaonderdelen toch
niet voor de hand ligt;– de bevoegdheid tot het opzeggen van het lidmaatschap van het NICAM
bij het NICAM zelf te leggen, om zo notoire overtreders aan te kunnen pakken;– het bevorderen dat de bijzondere omroepen, alsmede de omroepinstellingen
die kenmerken vertonen van bijzondere omroep, en de omroepinstellingen die
zich richten op het buitenland, zich alsnog aansluiten bij het NICAM;– het doorvoeren van enige aanpassingen in de klachtenprocedure,
zoals de termijn van afhandeling bij de klachtencommissie en hoe om te gaan
met het opleggen van sancties als een omroepinstelling spijt heeft betuigd;– het onderzoeken of het tonen van leeftijdspictogrammen tijdens
programmaonderdelen bij kan dragen aan het (nog) beter informeren van de kijker;– het bevorderen dat in de programma- en dagbladen op uniforme wijze
de pictogrammen worden vermeld.Een afschrift van de reactie van het Commissariaat voor de Media treft
u aan in bijlage I. 3.4.2. NICAMDe uitkomsten van de evaluatie heb ik voorgelegd aan het bestuur van het
NICAM en ik heb het bestuur om een reactie gevraagd. Het bestuur van het NICAM
is van opvatting dat het NICAM met het classificatiesysteem op de goede weg
is, maar dat Kijkwijzer nog niet «af» is. Dit blijkt met name
uit het draagvlak voor de systematiek binnen de aangesloten bedrijven en organisaties;
uit de respons van de belangrijkste doelgroep, bestaande uit ouders met kinderen
tot 16 jaar en uit de grote internationale interesse voor het Kijkwijzer-model.Voor het bestuur van het NICAM vormen de onderzoeksbevindingen en de hieraan
verbonden conclusies een stimulans om op de ingeslagen weg verder te gaan.
Het bestuur wijst daarvoor met name op de positieve ervaringen die de belangrijkste
doelgroep heeft met Kijkwijzer, en het hoge commitment en de serieuze wijze
van toepassing van Kijkwijzer binnen de bedrijven en organisaties.Met betrekking tot de aanbevelingen van de onderzoekers stelt het bestuur
van het NICAM voor om in 2003 een nieuwe voorlichtingscampagne te houden,
waarbij het accent ligt op de introductie van de nieuwe leeftijdsaanduiding
«6 jaar», in de betekenis van «afgeraden voor kinderen jonger
dan 6 jaar». In deze campagne zal tevens het pictogram voor «grof
taalgebruik» extra aandacht krijgen.Wat betreft de verbetering van de informatievoorziening van uitleen- en
verkooppunten van video's en dvd's wil het bestuur van het NICAM dat de informatievoorziening
op hetzelfde peil gebracht wordt als in de bioscoop- en televisiebranche al
het geval is. Hierbij wordt voorgesteld om met inzet van een Postbus 51 campagne
de betrokken sectoren te ondersteunen. Naar de mening van het bestuur van
het NICAM is er bij het publiek sprake van een dubbele moraal. Enerzijds vraagt
het publiek regelgeving ter bescherming van jeugdigen tegen schadelijke invloeden
(in dit geval van mediaproducten) en wordt de kritiek heviger indien handhaving
uitblijft; anderzijds eist men voor zichzelf op dat met de regels ook de hand
kan worden gelicht. Een campagne zou zich moeten richten op begrip voor de
noodzaak kinderen te beschermen en wellicht een breder terrein – ook
de verkoop van alcohol en tabak – kunnen bestrijken.Met betrekking tot de kwaliteit van de classificatie deelt het bestuur
van het NICAM mee dat er naar verwachting in de loop van dit jaar een derde
versie van Kijkwijzer gereed zal zijn. Wat betreft de suggesties van de klachtenprocedure
wordt gesteld dat deze suggesties van de onderzoekers en het Commissariaat
voor de Media waar mogelijk worden overgenomen.Tot slot wordt in de reactie van het bestuur van het NICAM ingegaan op
een aantal punten die het Commissariaat in zijn reactie heeft aangesneden
en met het oog op de toekomst gesteld dat de financiële bijdrage van
de Rijksoverheid onontbeerlijk is voor de verdere ontwikkeling van de systematiek.Een afschrift van de reactie van het bestuur van het NICAM treft u aan
in bijlage II.3.4.3. De gezamenlijke ouderorganisaties in het onderwijsDe gezamenlijke ouderorganisaties in het onderwijs (LOBO, NKO, Ouders&COO
en VOO) hebben in de tweede helft van 2002 een plan ontwikkeld voor een Media
Expertise Centrum dat zich zou moeten bezig houden met de ondersteuning van
ouders ten aan zien van de omgang met (audiovisuele) media. Dit plan heeft
in de Kamer onder meer geleid tot de indiening van de motie-Atsma1 waarin om steun voor dit initiatief wordt gevraagd.
De motie is door de regering ontraden, omdat de vrees bestond dat uitvoering
tot versnippering zou leiden en de positie van ouders bij de
bescherming van jeugdigen op het onderhavige terrein beter bij de behandeling
van dit kabinetsstandpunt aan de orde zou kunnen komen. Wel is toegezegd dat
met de ouderorganisaties over hun ideeën– het plan is overigens
nimmer formeel ingediend – te spreken. Dit is gebeurd in de Leerling-
en ouderkamer op 18 december 2002. Daarbij is afgesproken dat de ouderorganisaties
hun reactie zouden geven op het evaluatierapport over het NICAM. De motie
is vervolgens op 19 december 2002 door de Kamer verworpen.De ouderorganisaties wijzen in hun reactie op de volgende punten:– Het onderzoek toont niet aan dat het gebruik van Kijkwijzer tot
voldoende strenge classificaties leidt. Zij wijzen op de noodzaak de consistentie
van de classificaties verder te verbeteren en voldoende tijd te besteden aan
de beoordeling van een product.– Ten aanzien van de videobranche bestaat, mede op basis van andere
onderzoeken, twijfel of overal de leeftijdsgrenzen worden gerespecteerd.– Het gedrag van ouders is diffuus. Zo lijkt het dat een deel de
ouders zo op Kijkwijzer vertrouwt, dat zij minder alert zijn op het kijkgedrag
van hun kinderen. Ook letten ouders vooral op «geschiktheid»,
terwijl de normen van Kijkwijzer beoordelen op schadelijkheid. Toerusting
van ouders is daarom nodig. Ook is een meer actieve inbreng vanuit ouders
bij het NICAM gewenst.– Wanneer over een film maatschappelijke onrust ontstaat, moeten
directe maatregelen, waaronder herclassificatie, mogelijk zijn.– De klachtenprocedures duren te lang. Niet duidelijk is wanneer
het NICAM zelf een (eerste) reactie kan geven. Ook zou de afhandeling van
een deel van de klachten bij NICAM door een onafhankelijk secretariaat moeten
gebeuren. Verder wordt de mogelijkheid van een gesprek met NICAM bepleit.– Al met al wordt gepleit voor een versterking van de positie van
ouders.Een afschrift van de reactie van het bestuur van de gezamenlijke ouderorganisaties
treft u aan in bijlage III.4.1. Standpunt van het kabinetHet kabinet heeft de uitgangspunten en de doelstellingen die ten grondslag
hebben gelegen aan het (nieuwe) stelsel voor de bescherming van jeugdigen
tegen voor hen schadelijk geacht audiovisueel beeldmateriaal, als kader gehanteerd
voor zijn beoordeling. Vervolgens staat centraal de vraag of met de oprichting
van het NICAM en met de invoering van Kijkwijzer het doel, zoals in het begin
van deze brief is weergegeven, is bereikt. Met andere woorden: heeft het NICAM
de toegedachte taken naar behoren uitgevoerd en zo ja, dienen er op onderdelen
verbeteringen te worden doorgevoerd.Het kabinet is met het Commissariaat voor de Media van mening dat in de
afgelopen periode het NICAM goed heeft gefunctioneerd en dat er in twee jaar
tijd veel is bereikt en dat mede daardoor het NICAM zijn bestaansrecht heeft
bewezen. De taken die het NICAM bij de oprichting zijn toegedacht, zijn naar
behoren uitgevoerd. Het totaalbeeld geeft aan dat in alle branches de bescherming
van jeugdigen is verbeterd. In de filmbranche is het meest volledig de overgang
naar Kijkwijzer gemaakt. De afschaffing van de wettelijke filmkeuring heeft
niet tot een lager beschermingsniveau voor jeugdigen geleid en de alertheid
van bioscoophouders bij de toelating tot voorstellingen is verbeterd.Bij televisie is er sprake van een aanzienlijke verbetering, doordat over
de volle breedte programma-onderdelen worden beoordeeld en conform die beoordeling
uitzendtijden in acht genomen worden. In de branche van distributie van video
en dvd is ook sprake van verbetering, maar het beeld is nog wat diffuus. Het stelsel als geheel heeft het grote voordeel dat in de deelsectoren
op dezelfde wijze wordt geclassificeerd en er een eenduidig beeld ontstaat
naar de gebruikers toe. De aanbieders nemen zelf verantwoordelijkheid voor
goede productinformatie gepaard met een goed beschermingsniveau voor jongeren.
Juist dit aspect heeft in Europees verband veel positieve belangstelling gekregen
en speelt ook een rol in de discussie over de mogelijke herziening van de
Europese richtlijn «Televisie zonder grenzen».Zelfregulering heeft ook een aantal zaken opgeleverd die bij de Filmkeuring
en de oude mediawettelijke regeling niet bestonden. Zo heeft het NICAM de
nieuwe leeftijdscategorie «6 jaar» geïntroduceerd en pictogrammen
die aangeven op grond van welke criteria de leeftijdsaanduiding is gegeven.
Ook kunnen de regels in een continu proces aan nieuwe omstandigheden en inzichten
worden aangepast. Verder hebben omroepen die feitelijk met een buitenlandse
licentie werken, zoals RTL4 en RTL5, zich bij het NICAM aangesloten. Het samengaan
van zelfregulering en een wettelijk kader heeft tot een flexibel en effectief
instrument geleid.De onderzoekers van Intomart, het Commissariaat voor de Media en de Ouderorganisaties
uit het onderwijs noemen ook een aantal punten voor verbetering. Het kabinet
is met hen van mening dat op onderdelen de uitvoering kan worden verbeterd.
In zijn reactie heeft het NICAM reeds aangegeven een aantal van deze aanbevelingen
over te nemen.De verbeteringen betreffen de volgende punten:1) Kwaliteit van de classificatieDe normen van de Kijkwijzer zijn gebaseerd op wetenschappelijke inzichten
over wat schadelijk kan zijn voor jeugdigen. De vraag doet zich voor of dit
uitgangspunt tot soepeler classificaties leidt dan in andere West-Europese
landen. De Duitse organisatie FSF publiceert vier keer per jaar een vergelijking
van de classificaties van 12 recente films in zeven landen. Daaruit blijkt
dat Nederland samen met Duitsland het strengst is. In bijlage IV is een analyse
van het bestand van deze vergelijkingen opgenomen. Een recente studie in opdracht
van de Europese Commissie bevestigt dit beeld1.
Het NICAM zal worden gevraagd systematisch aandacht te geven aan internationale
vergelijking en de oorzaak van mogelijke verschillen. De internationale ontwikkelingen
op bijvoorbeeld de dvd-markt tenderen naar een meer Europese classificatie.
Het kabinet hecht er aan dat dit niet tot verwatering van het Nederlandse
beschermingsniveau zal leiden.2) Verbetering vragenlijst classificatieUit de evaluatie blijkt dat de vragen over seks en geweld in de vragenlijst
die de grondslag vormt van de classificatie, enige ruimte laten voor subjectieve
interpretatie. Het bestuur van het NICAM heeft in zijn reactie aangegeven
dat hij bezig is met de ontwikkeling van versie 1.2 van de classificatievragenlijst.
Deze is per 1 september 2003 in gebruik genomen. Het kabinet zal het NICAM
vragen om het punt van mogelijke subjectieve interpretatie te blijven volgen.
Het kabinet acht het gewenst dat het NICAM komt met een passende vorm van
systematische kwaliteitsbewaking buiten het kader van de behandeling van klachten.
Te denken valt aan een steekproef uit eerder in de roulatie gebrachte of uitgezonden
producten die door een aantal codeurs opnieuw worden geclassificeerd. De resultaten
kunnen dan worden teruggekoppeld naar alle codeurs.3) Intensievere beoordeling seriesUit een quick scan van de uitspraken van de klachtencommissie betreffende
series blijkt dat de aanbieder, geheel conform de afspraken met het NICAM,
een beperkt aantal afleveringen van een serie classificeert. Op basis hiervan
wordt voor elke aflevering deze classificatie aangehouden. De
klachtencommissie classificeert het betreffende deel van de serie, waar de
klacht betrekking op heeft. In een aantal gevallen is de opvatting van de
klachtencommissie, dat de classificatie van het betreffende deel van de serie
uitwijst dat de klager gelijk heeft en dientengevolge dat de serie in haar
geheel te laag is geclassificeerd.Het kabinet zal met het NICAM overleggen om te bewerkstelligen dat series
zodanig worden geclassificeerd dat aan dit deel van de klachten tegemoet kan
worden gekomen. Daarbij dient als uitgangspunt dat een aanbieder verantwoordelijk
blijft voor elke aflevering van een serie.4) Voorlichting aan oudersOuders vinden Kijkwijzer een goed waarschuwingssysteem, waarbij de toevoeging
van inhoudspictogrammen als zinvol ervaren wordt. Oudere kinderen zijn na
de introductie van Kijkwijzer wat scherper op de geschiktheid van de aangeboden
producties gaan letten.Toch menen de onderzoekers dat om de bekendheid van Kijkwijzer onder ouders
te vergroten er meer aandacht nodig is voor voorlichtingsacties. Het bestuur
van het NICAM heeft in zijn reactie aangegeven dat er in 2003 een voorlichtingscampagne
herhaald wordt.Het kabinet neemt deze suggestie van de onderzoekers over en zal bij het
NICAM pleiten om in de toekomstige begrotingen structureel gelden te reserveren
voor voorlichtingsacties richting publiek.5) Betrokkenheid van oudersDe ouders vervullen een cruciale rol in de bescherming van hun kinderen
tegen mogelijke schade door films en televisie. Kijkwijzer verschaft ouders
de informatie die nodig is om een basisniveau van bescherming te bieden. De
verantwoordelijkheid voor wat geschikt is voor een bepaald kind ligt bij de
ouders. Die geschiktheid wordt bepaald zowel door de normen die de ouders
bij hun opvoeding hanteren, als door de ontvankelijkheid van een bepaald kind.
Kijkwijzer geeft aan dat een bepaald product «wordt afgeraden»
voor kinderen beneden de leeftijd van 6, 12 of 16 jaar vanwege mogelijke
schade. In paragraaf 2.4 is reeds aangegeven hoe productinformatie voor
ouders en jeugdigen ruimer gebruikt kan worden. Die informatie is thans beschikbaar
via internet en kan in de toekomst digitaal aan alle producten worden meegegeven.
De ontwikkeling van nieuwe dienstverlening op basis van deze informatie vraagt
om nauwe betrokkenheid van ouders binnen de advies- en overlegstructuur van
het NICAM. Het kabinet hecht ook om die reden zeer aan een goede vertegenwoordiging
van ouders binnen het NICAM. Het NICAM heeft reeds aan de ouderorganisaties
uit het onderwijs gevraagd enkele vertegenwoordigers in de adviesraad aan
te wijzen. Het kabinet zal erop toezien dat de rol ouders binnen het NICAM
langs de genoemde lijn wordt versterkt.6) Aansluiting omroepenHet Commissariaat voor de Media heeft eind 2002 vastgesteld dat er omroepinstellingen
zijn die een toestemming hebben, maar geen verklaring van aansluiting bij
het NICAM hebben ingediend. Hun is vervolgens tot 1 april 2003 de tijd gegeven
om zich alsnog bij het NICAM aan te sluiten. Dit heeft geleid tot aansluiting
of de constatering dat aansluiting niet nodig is gelet op de aard van de programma;'s
Dit laatste betreft met name kabelkranten. Sinds 1 april 2003 vindt er een
verscherpt toezicht plaats op niet-aangesloten omroepen, omdat zij volgens
de Mediawet geen enkel programma-onderdeel mogen uitzenden dat schadelijk
kan zijn voor personen onder de 16 jaar. Met een tweetal omroepen onderhandelt
het NICAM nog met twee omroepen waarvoor aansluiting wel gewenst wordt geacht.
Het Commissariaat voor de Media is daar ook bij betrokken. Verder zal het
kabinet het NICAM vragen om een beroep tot aansluiting te doen
op omroepen die zich met een buitenlandse licentie op de Nederlandse markt
richten en zich nog niet hebben aangesloten.7) Leeftijdsaanduiding op televisieHet Commissariaat voor de Media doet de suggestie van nader onderzoek
naar de wenselijkheid de leeftijdsaanduiding permanent in beeld te brengen.
Hiermee is in andere landen reeds ervaring opgedaan. Het kabinet zal met het
Commissariaat voor de Media en NICAM overleggen of de ervaringen in andere
landen aanleiding geven tot een nader onderzoek op dit punt. Op initiatief
van het NICAM vermelden de zenders van HMG,. SBS en de landelijke publieke
omroep sinds 1 september 2003 op teletekst (pagina 282) de classificatie van
het lopende programma.8) Aankondigingen van schadelijke programma-onderdelenOverdag en in de vooravond worden veelvuldig programma's aangekondigd
die na 20 uur worden uitgezonden. Dat betreft derhalve ook programma's die
geclassificeerd zijn voor 12 en 16 jaar. Deze aankondiging worden apart geclassificeerd
en mogen alleen voor 20 of 22 uur worden uitgezonden indien die classificatie
dat toestaat. Toch roepen zulke aankondigingen veel reacties van ouders op.
Dat geldt in het bijzonder wanneer zij voor of na kinderprogramma's te zien
zijn. Het kabinet zal de omroepen vragen afspraken te maken over de plaatsing
en beoordeling van zulke aankondigingen die meer rekening houden met kinderen.
In elk geval dienen alle aankondigingen de leeftijdsaanduiding te vermelden
(6, 12 of 16 jaar).9) Meer pictogrammen in dag- en weekbladenBinnen de omroepwereld, inclusief de commerciële omroepen, is Kijkwijzer
ingeburgerd. Bij aanvang van een programma, dat is geclassificeerd, komen
de pictogrammen in beeld. Uit het onderzoek blijkt dat ook in de omroepbladen
de classificaties in overgrote meerderheid consistent worden vermeld. Niet
iedereen in onze samenleving maakt echter gebruik van een omroepblad. Velen
gebruiken de gegevens die in de dagbladen staan vermeld, maar bij die vermelding
wordt Kijkwijzer niet gehanteerd. Het bestuur van het NICAM geeft in zijn
reactie aan dat het in een vergevorderde stadium is om de Kijkwijzergegevens
ook in de dagbladen te laten vermelden. Het kabinet zal er bij het NICAM op
aandringen om zo spoedig tot afspraken te komen met de dagbladenbranche om
op de televisiepagina's van de dagbladen de classificatiegegevens van de diverse
programma's te vermelden. Uit het oogpunt van goede productinformatie is het
gewenst dat ook voor programma-onderdelen die na 22 uur worden uitgezonden,
in gidsen en andere bladen de classificatie wordt vermeld.10) Afronden overgang naar Kijkwijzer in de video/dvd-brancheDe videobranche heeft de langste ervaring met het zelf classificeren van
hun producten. Dit heeft tot gevolg dat op oudere video- en dvd-producties
andere pictogrammen staan vermeld dan die van de Kijkwijzer. Voor de consument
is dit verwarrend. Het kabinet zal het NICAM verzoeken om in overleg te treden
met de betrokken detailhandelsorganisaties om op dozen van oudere video- en
dvd-producties de juiste pictogrammen te vermelden, zodat de consument zo
spoedig mogelijk met eenduidige pictogrammen van doen heeft. Het Commissariaat
voor de Media pleit voor een actief kwaliteitsbeleid door het NICAM. Het NICAM
heeft reeds aangegeven voornemens te zijn zelf in de video- en dvd-handel
steekproeven te gaan uitvoeren als ondersteuning van zijn kwaliteitsbeleid.11) Vergroten deelname in video/dvd-brancheHet evaluatieonderzoek stelt dat binnen de grootwinkelen warenhuisbranche Kijkwijzer het minst is ingeburgerd. Voor het NICAM valt in
deze branche nog de meeste winst te behalen. Het kabinet zal aan het NICAM
voorstellen om met de verschillende ketens van grootwinkelbedrijven, c.q.
warenhuizen in overleg te treden om de regels betreffende Kijkwijzer beter
over het voetlicht te krijgen.Het kabinet neemt niet de suggestie van het NICAM over om via een massamediale
campagne het publiek te informeren over de gevolgen voor de verhuurder c.q.
verkoper bij verhuur en verkoop van als schadelijk geclassificeerde audiovisuele
mediaproducten aan jongeren. Informatie van het publiek via een gestandaardiseerde
mededeling op alle verkooppunten wordt voldoende geacht. Dat kan bijvoorbeeld
in de vorm van een «bordje» met een tekst die verwijst naar de
strafrechtelijke gevolgen op basis van artikel 240a WvSr. Wel onderkent het
kabinet dat, zoals bestuur van het NICAM signaleert, bij het publiek in zekere
mate sprake is van een dubbele moraal. Om hier een einde aan te maken lijkt
een strikte handhaving vanuit de verhuurder, c.q verkoper de juiste weg. Commerciële
aspecten moeten in dit soort gevallen minder zwaar wegen dan maatschappelijke
verantwoordelijkheid.12) Europese samenwerking bij computerspellen en andere
mediaDe markt van computerspellen heeft een veel meer internationaal karakter
dan de markt voor andere audiovisuele producten. Daarom hechten producenten
aan een classificatie die in meerdere landen bruikbaar is. Het NICAM ontwikkelt
in opdracht van de Europese brancheorganisatie voor games een gemeenschappelijke
classificatie naar het model van Kijkwijzer. Het kabinet zal het NICAM vragen
om het resultaat te evalueren en daarbij inzicht te geven of deze benadering
ook naar een meer gemeenschappelijke classificatie voor film, video en televisie
kan voeren. De uitkomsten zullen betrokken worden bij de mogelijke herziening
van de bepalingen ter zake in de Europese richtlijn «Televisie zonder
grenzen».13) Handhaving artikel 240a WvSrDe Minister van Justitie zal in overleg treden met het College van procureurs-generaal
en en het college verzoeken om in het lokaal driehoeksoverleg aandacht te
besteden aan controles op filmvertoningen en videotheken in het kader van
de handhaving van artikel 240a Wetboek van Strafrecht. Gegevens over het gebruik
van artikel 240a WvSr staan in bijlage V.14) Verbetering klachtenprocedureHet kabinet hecht eraan dat de procedures van de behandeling van klachten
zorgvuldig verlopen. Een gegronde klacht dient dan vervolgens ook effect te
hebben. Het NICAM heeft aangegeven een versnelde procedure in te zullen voeren.
Met name bij vertoning in de bioscoop is de mogelijkheid tot herclassificatie
binnen een week gewenst.Van groot belang is dat zo nodig een klager heldere uitleg ontvangt welke
informatie een klacht ten minste moet bevatten. Naast gebruikmaking van het
inmiddels ingevoerde standaardformulier zal met het NICAM worden overlegd
of het zinvol is om vaste dagen te plannen voor een zitting van de klachtencommissie,
zodat zowel de klager als de beklaagde partij vroegtijdig op de hoogte is
wanneer de klacht zal worden behandeld door de klachtencommissie.Verder zal het kabinet het NICAM vragen om de onafhankelijk klachtencommissie
een taak te geven bij de afhandeling van klachten door het NICAM zelf. Te
denken valt aan de toetsing van de afhandeling op basis van een steekproef
en vermelding van de uitkomsten in het jaarverslag.Personen die een klacht indienen, zijn geen vergoeding verschuldigd. Het
kabinet zal NICAM verzoeken dat ook te laten gelden voor organisaties die
niet bij het NICAM zijn aangesloten of als aanbieder actief zijn. 15) SanctiesDe effectiviteit van het stelsel wordt mede bepaald door de mogelijke
sancties. De hoogte van sancties die door het Commissariaat voor de Media
kunnen worden opgelegd, worden thans verhoogd. Het kabinet zal het NICAM vragen
ook de maximale boetes voor overtredingen door omroepen te bezien in het licht
van de ervaring bij de behandelde klachten. De huidige ervaringen geven geen
aanleiding om te veronderstellen dat omroepen stelselmatig de regels voor
de classificatie en uitzendtijden negeren. De ultieme sanctie is dat de aansluiting
van een omroep bij het NICAM wordt ingetrokken. Voor leden van de Vestra vloeit
die aansluiting voort uit hun lidmaatschap. Het verdient aanbeveling een duidelijke
procedure vast te leggen die het NICAM de mogelijkheid geeft om eventueel
tijdelijk die verklaring van aansluiting in te trekken. Het kabinet zal het
NICAM vragen om in overleg met het Commissariaat zijn reglementen ter zake
aan te vullen. Indien de aansluiting van een omroep bij het NICAM is ingetrokken,
mag die omroep volgens artikel 52d, tweede lid, Mw in het geheel geen schadelijke
programma's meer uitzenden. Het Commissariaat voor de Media houdt hierop toezicht.
Intrekking van de aansluiting zal derhalve tot een effectieve sanctie leiden.De reactie van het NICAM op de voorstellen van de onderzoekers van Intomart
en van het Commissariaat voor de Media geeft aan dat NICAM actief streeft
naar verdere verbetering van Kijkwijzer. Het kabinet ziet de verbeterpunten
dan ook niet als een vorm van fundamentele kritiek, maar als een bevestiging
van de potentie van het stelsel van geconditioneerde zelfregulering. Wel is
de doelstelling – een effectieve bescherming van jeugdigen tegen schadelijk
audiovisueel materiaal – zo belangrijk dat ook daadwerkelijk de puntjes
op de i moeten worden gezet.AansluitplichtBij de behandeling van het wetsvoorstel waarmee het huidige stelsel mede
tot stand is gebracht, is herhaaldelijk gesproken over een mogelijke aansluitplicht
van bedrijven in de film- en videobranche. De regering heeft steeds aangegeven
dat daartegen enkele zwaarwegende bezwaren bestaan. Anders dan bij televisie
bestaat in de video- en filmbranche geen wettelijk stelsel waarin een vergunning
of toestemming is vereist en waarbij een publiekrechtelijke toezichthouder
bestaat.In de bestaande mediawettelijke regeling is in strikte zin geen aansluitplicht
opgenomen, maar ruimte geschapen om door aansluiting bij de zelfreguleringsorganisatie
niet onder het strenge regime van het Commissariaat voor de Media te vallen.
Zoals hierboven over punt 15 aangegeven, is daarbij wel in een sluitend systeem
voor sancties voorzien.Een wettelijk voorgeschreven aansluitplicht in de film- en videobranche
zou de zelfreguleringsorganisatie veel meer naar het publieke domein overbrengen.
Het vaststellen van de regels zou de zelfreguleringsorganisatie namelijk het
karakter van een z.b.o. geven, aldus is in 1999 in de memorie van toelichting
betoogd. Daarmee ontstaat voor wat betreft de videobranche ook een probleem
met het beginsel van artikel 7, eerste lid, van de Grondwet dat geen vorm
van voorafgaand toezicht toestaat. Voor filmvertoningen en bij televisie bestaat
grondwettelijk meer ruimte voor een wettelijke regeling die meer inhoudt dan
een strafrechtelijk verbod met toezicht achteraf. De conclusie is dat een
wettelijk voorgeschreven aansluitplicht niet past bij het gekozen concept
dat zelfregulering een centrale rol toebedeelt. Het kabinet acht het daarom
op de weg van het NICAM liggen om de aansluitingsgraad in de videobranche
verder te verhogen en is bereid stappen daartoe van het NICAM te ondersteunen.4.2. De toekomstEen effectieve bescherming van jeugdigen tegen schade door audiovisuele
producten vraagt om een bewust gedrag van aanbieders, ouders en jeugdigen
zelf. Het stelsel waarvan het NICAM de spil is, heeft belangrijke verbeteringen
mogelijk gemaakt. Gedrag verandert als regel echter minder snel dan men zou
willen. En omdat gedragsverandering tijd vraagt, komt er kritiek. Deze kritiek
is door het NICAM en ook in dit kabinetsstandpunt benut om tot verbeteringen
in het stelsel te komen. Het kabinet streeft ernaar dat zoveel mogelijk alle
verbeterpunten in het voorjaar van 2004 gerealiseerd zijn..Naar de overtuiging van het kabinet beschikt Nederland met het aangescherpte
instrument van Kijkwijzer en daarmee verbonden voorzieningen over een effectief
middel om jeugdigen de noodzakelijke bescherming te bieden. Daarmee kan ook
de aanloopperiode van dit stelsel binnen kort aflopen. Het kabinet blijft
vanzelfsprekend de ontwikkelingen volgen en zal de Kamer over relevante ontwikkelingen
informeren.De eerste drie jaar vanaf de oprichting van het NICAM zijn aangemerkt
als een proefperiode. De periode van drie jaar is in eerste instantie gekozen
om het instituut de gelegenheid te geven om haar taken te goed te organiseren
en haar doelen te bereiken. De evaluatie van het bureau Intomart diende mede
hierover uitsluitsel te geven. Gedurende deze periode is het NICAM voor driekwart
van de te verwachten uitgaven mede gefinancierd door de betrokken departementen.
De gedachte daarbij was dat zo de marktpartijen over de drempel heen te helpen.
Inmiddels hebben de betrokken departementen hun bijdrage voor een jaar verlengd,
dit met het oog op besluitvorming over het stelsel van zelfregulering.Met het oog op het uitgangspunt, de bescherming van jeugdigen tegen voor
hen schadelijk geacht audiovisueel beeldmateriaal in de volle breedte en de
vroegere speciale verantwoordelijkheid voor de Nederlandse Filmkeuring ligt
de penvoering van dit dossier tot op heden bij de staatssecretaris van VWS.
Gelet op de belangrijke verschuiving van het zwaartepunt naar televisie en
in de toekomst nieuwe media, bestaat het voornemen om met ingang van het begrotingsjaar
2004 de staatssecretaris voor Cultuur en Media primair verantwoordelijk te
maken voor het reilen en zeilen van het NICAM Deze verantwoordelijkheid houdt
onder meer in dat de Staatssecretaris de gesprekspartner is voor het bestuur
van het NICAM en dat de financiële ondersteuning voor de activiteiten
van het NICAM via de staatssecretaris wordt verzorgd.Uit dit standpunt vloeit ten slotte voort dat het NICAM, de betrokken
brancheorganisaties en de overige aangeslotenen veel meer zelf verantwoordelijk
zullen zijn voor de financiering van de activiteiten. De bijdrage vanuit de
Rijksoverheid – in 2003 € 532 000, dat is 73% van de
kosten van het NICAM – zal daarom worden verminderd, te beginnen in
2004. Het NICAM heeft in het overleg hierover aangegeven dat het een aantal
taken vervult die niet direct uit de verantwoordelijkheid van de audiovisuele
branches voortvloeien, maar die van meer algemeen belang zijn. Het gaat dan
om activiteiten op het gebied van voorlichting, internationale contacten en
internet. Het streven is de bijdrage stapsgewijs te verlagen tot maximaal
40% in 2006.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,C. I. J. M. Ross-van DorpBIJLAGENI Brief van het Commissariaat voor de Media van 18 december 2002II Reactie van het NICAM van 14 februari 2003III Brief van de gezamenlijke ouderorganisaties in het onderwijs van 19 maart
2003IV Internationale vergelijking van classificatieresultatenV Overzicht toepassing artikel 240a WvSr.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Kamerstukken II, 1996–1997, 25 266, nr. 1.XNoot2Het wetsvoorstel en zijn behandeling zijn te vinden in de Kamerstukken
II, 26 841.XNoot1Kamerstukken II, 2002/2003, 28 600 VIII, nr. 86.XNoot1Empirical Study on the Practice of the Rating of Films Distributed in
Cinemas Television DVD and Videocassettes in the EU and EEA Member States,
mei 2003 (http://europa.eu.int/comm/avpolicy/stat/ studpdf/ratingfina lreport.pdf) 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29326-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl