Wetsvoorstel van de leden Hamer, Dijsselbloem en Kraneveldt (verplichting voor scholen om bij te dragen aan integratie); Verslag schriftelijk overleg inzake brief minister Van der Hoeven (OCW) d.d. 29 juni 2006 ter aanbieding 'Toezichtkader actief burgerschap en sociale integratie' (29666, nr. 13)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29666, nr. 14

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

13-12-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

29666 nr. 14

11-12-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInhoudsopgaveI Vragen en opmerkingen vanuit de fracties1. Inleiding2. Wettelijke opdracht en kerndoelen3. Invulling door scholen4. Toezicht inspectie5. Ontwikkeltraject en communicatie6. Indicatoren «Actief burgerschap en sociale
integratie»7. Doorstroming allochtone leerlingenII Reactie van de minister1. Inleiding2. Wettelijke opdracht en kerndoelen3. Invulling door scholen4. Toezicht inspectie5. Ontwikkeltraject en communicatie6. Indicatoren «Actief burgerschap en sociale
integratie»7. Doorstroming allochtone leerlingen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29666Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 666Voorstel van wet van de leden Hamer, Dijsselbloem en Kraneveldt houdende
opneming in de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra
en de Wet op het voortgezet onderwijs van de verplichting voor scholen om
bij te dragen aan de integratie van leerlingen in de Nederlandse samenlevingnr. 14VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 11 december 2006Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 hebben enkele fracties de behoefte over de brief van
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 29 juni 2006 (Kamerstuk
29 666, nr. 13) inzake aanbieding van een exemplaar van het «Toezichtkader
actief burgerschap en sociale integratie» enkele vragen en opmerkingen
voor te leggen. Bij brief van 11 december 2006 heeft de minister deze
beantwoord. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De fungerend voorzitter van de commissie,AptrootAdjunct-griffier van de commissie,JaspersInhoudsopgaveI Vragen en opmerkingen vanuit de fracties1.  Inleiding2.  Wettelijke opdracht en kerndoelen3.  Invulling door scholen4.  Toezicht Inspectie5.  Ontwikkeltraject en communicatie6.  Indicatoren «Actief burgerschap en sociale integratie»7.  Doorstroming allochtone leerlingenII Reactie van de ministerI Vragen en opmerkingen vanuit de fracties1. InleidingDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het «Toezichtkader actief burgerschap en sociale integratie».
Deze leden onderstrepen dat er veel manieren zijn waarop scholen de opdracht
tot bevordering van burgerschap en integratie kunnen invullen. Dat hebben
zij ook altijd bij de behandeling van het wetsvoorstel betoogd. Het toezichtkader
mag dat uitgangspunt in de ogen van deze leden niet aantasten.De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het onderhavige toezichtkader. Zij vinden het van belang dat de inspectie
erop gaat toezien dat scholen daadwerkelijk gestalte geven aan actief burgerschap
en sociale integratie, nu de initiatiefwet Hamer c.s. (Kamerstuk 29 666)
in werking is getreden. Scholen kunnen op verschillende wijzen recht doen
aan de doelstellingen van deze wet. Het betreft geen blauwdruk waarmee vanuit
Den Haag wordt voorgeschreven hoe scholen gestalte dienen te geven aan integratie,
maar het is wel van belang dat scholen ermee aan de slag gaan.De leden van de VVD-fractie hebben met veel belangstelling kennisgenomen
van het «toezichtkader Actief burgerschap en sociale integratie».
Zij hebben daar enkele vragen en opmerkingen bij.Een goede uitvoering van de nieuwe wettelijke opdracht voor scholen valt
of staat met een helder kader en goed toezicht. Scholen moeten weten wat er
precies van hen wordt verwacht, ouders moeten weten wat er in de school gebeurt,
en de samenleving moet weten dat álle scholen aandacht besteden aan
actief burgerschap en sociale integratie. Deze leden zijn positief over het
voorliggende toezichtkader. Er is voldoende aandacht besteed aan de deelaspecten
van burgerschap en integratie, zonder scholen met gedetailleerde regels te
confronteren. Diezelfde ruimte biedt echter ook een risico. De genoemde aspecten
staan open voor interpretatie door scholen, docenten en educatieve uitgevers.De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de brief
van de minister en van het «Toezichtkader actief burgerschap en sociale
integratie», waarin wordt uiteengezet hoe zij toezicht wil gaan houden
op het actief burgerschap en de sociale integratie en hoe de inspectie dit
zal gaan toetsen.De leden van de SGP-fractie hebben met bijzondere aandacht kennisgenomen
van het voorliggende toetsingskader. Zij onderschrijven het uitgangspunt dat
het toezicht ten aanzien van actief burgerschap en sociale integratie terughoudend
moet worden vormgegeven. Dat past bij de wettelijke en bestuurlijke verhoudingen
in het onderwijs en vloeit bovendien voort uit de behandeling
van de wet, waarvan het voorliggende toezichtkader een uitvloeisel is.2. Wettelijke opdracht en kerndoelenDe leden van de PvdA-fractie lezen dat de bepaling dat onderwijs op structurele
en herkenbare wijze aandacht besteedt aan het bestrijden van achterstanden,
in het bijzonder in de beheersing van de Nederlandse taal, buiten beschouwing
is gelaten, omdat toezicht op de kwaliteit van het taalonderwijs en bestrijding
van onderwijsachterstanden reeds deel uitmaakt van het toezicht. Deze leden
menen dat het initiatiefwetsvoorstel ook op het punt van taalbeleid méér
inhoudt dan een parafrase van het bestaande beleid. Kan de minister toelichten
op welke wijze het toezichtkader reeds waarborgt dat de inspectie voldoende
toeziet op de nieuwe bepaling inzake het taalbeleid?3. Invulling door scholenDe leden van de VVD-fractie constateren dat recentelijk is gebleken dat
veel schoolboeken, juist bij de vakken waarbinnen ruime aandacht wordt besteed
aan het maatschappelijk leven, er een zeer gekleurd wereldbeeld op na houden.
Deze leden zijn van mening dat onderwijs zo neutraal mogelijk moet zijn. Is
de minister dat met hen eens? Hoewel niet ingegrepen kan en moet worden in
de vrije schoolboekenmarkt en de vrijheid van pers, achten zij het wel zeer
van belang dat aandacht wordt besteed aan een neutraal aanbod van onderwijs.
Is de minister bereid het lesmateriaal en het gebruik daarvan, mee te nemen
in het toezichtkader, zo vragen deze leden. In het verlengde daarvan concluderen
de leden van deze fractie dat de onderwerpen die vallen onder actief burgerschap
en sociale integratie, zich bij uitstek lenen voor discussie en verschillen
in opvatting. Zij vragen hoe gewaarborgd wordt dat de leerlingen bewust worden
gemaakt van het debat, zodat zij zichzelf, op basis van verschillende zienswijzen,
een mening kunnen vormen.De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat er veel manieren zijn waarop
scholen de opdracht tot bevordering van actief burgerschap en sociale integratie
kunnen invullen. Vervolgens is te lezen dat in de sectorwetten de opdracht
opgenomen is dat het niet uitmaakt hoe scholen
hun onderwijs richten op actief burgerschap en sociale integratie, maar dat scholen hun onderwijs mede richten op actief burgerschap
en sociale integratie. Deze leden vragen de minister op welke manier de inspectie
het beleid van de school gaat toetsen bij de uitoefening van haar taak. Neemt
de inspectie hierbij ook het onderwijsaanbod mee? Tevens vragen deze leden
hoe het actief burgerschap van de leerlingen op school, maar ook in de samenleving
(de praktijk), getoetst wordt.De leden van de SGP-fractie stellen vast dat het de bedoeling is om leerlingen
in contact te brengen met de samenleving. Deze leden steunen dat en achten
dat inherent aan het geven van onderwijs dat zich mede richt op het toegroeien
naar een plaats in de maatschappij. Zij vragen evenwel hoe dit uitgangspunt
in het toezicht concreet gestalte zal krijgen. Deze leden gaan er vanuit dat
het aan de scholen zelf is om de wijze van contact te bepalen. Dat kan bijvoorbeeld
bestaan uit een fysieke ontmoeting met diverse mensen en groepen, maar ook
uit het doorgeven van ideeën die in de samenleving leven en die voorzien
van identiteitsgebonden commentaar. De leden van deze fractie vragen op dit
punt een eenduidige reactie.4. Toezicht inspectieIn het toezichtkader wordt gesproken over een gelaagd toezicht, zo constateren
de leden van de CDA-fractie. In de indicatoren van de derde laag gaat het
zowel om de verantwoording van de visie in relatie tot de uitgevoerde praktijk
van scholen ter bevordering van burgerschap en sociale integratie als ook
over de vraag of het onderwijs van voldoende kwaliteit is. Deze leden vragen
ten eerste in hoeverre de verantwoording van de visie in relatie tot de daadwerkelijk
uitgevoerde praktijk door scholen van toegevoegde waarde is ten aanzien van
de eerste en tweede laag. Daarna vragen zij of de vraag van voldoende kwaliteit
door de inspectie beoordeeld kan en moet worden. Is de mate van voldoende
kwaliteit te beoordelen als de bevordering van burgerschap en integratie,
zoals gesteld in het toezichtkader, op vele manieren in de schoolspecifieke
context vormgegeven kan en mág worden en als er nog onvoldoende inzichten
zijn ten aanzien van effectief gebleken methoden? Deze leden vragen of het überhaupt
mogelijk is om in het kader van kwaliteitsmeting te spreken over vorderingen
van leerlingen. Kunnen er ondanks het ontbreken van inzichten ten aanzien
van het vormgeven van burgerschap en sociale integratie suggesties gedaan
worden, zoals de tweede indicator impliceert, over het onderwijsaanbod? De
indicatoren lijken te duiden op het indirect sturen van de «hoe-vraag».
Indien dit het geval is komt de vrijheid van scholen ten aanzien van de invulling
van het onderwijs in het geding. De bovengenoemde leden zetten dus ook ernstige
vraagtekens bij het nader invullen van de eisen in een gefaseerde uitbouw
van het toezicht. Zij zien de noodzaak van het verzamelen van kennis over
en verspreiden van goede praktijken. De vraag is echter, of dit een taak voor
de onderwijsinspectie is. Leidt dit niet tot een informeel keurmerk, zo vragen
deze leden. In zijn algemeenheid vragen deze leden of het überhaupt mogelijk
is om de kwaliteit te meten. Kun je op de terreinen van burgerschap en sociale
integratie de vorderingen van leerlingen meten? Bestaat daarvoor een wetenschappelijk
onderbouwde meetmethode, zo vragen de leden van deze fractie.De leden van de PvdA-fractie merken op dat, toen enkele jaren geleden
in de Kamer de discussie plaatsvond over islamitische scholen, de boodschap
van de onderwijsinspectie was dat zij eigenlijk niet de bevoegdheid had om
te controleren in hoeverre scholen bijdragen aan integratie en zij segregatie
tegengaan. Kan de minister specificeren hoe met het onderhavige toezichtkader
een optreden mogelijk wordt tegen scholen die met hun beleid segregatie juist
bevorderen?De leden van de VVD-fractie merken op dat het toezichtmodel op papier
toereikend is. In het kader komen alle deelaspecten aan bod. Wanneer geconcludeerd
wordt door de inspectie dat de school op onderdelen tekortschiet, kan het
toezicht worden verscherpt en een verbeterplan worden opgesteld. Deze leden
vragen of alle onderdelen van de inspectie, ook deze nieuwe elementen, die
worden uitgevoerd, zwaarwegend genoeg kunnen zijn om een extra onderzoek in
te stellen. Zij vragen de minister naar haar mogelijkheden, van licht tot
zwaar, om in te grijpen wanneer uit het onderzoek van de inspectie blijkt
dat de school onvoldoende aandacht besteedt aan de nieuwe wettelijke taken
met betrekking tot actief burgerschap en sociale integratie?De leden van de SGP-fractie constateren dat er ten aanzien van de inhoudelijke
criteria sprake is van een open einde. Er wordt uitgegaan van een gefaseerde
uitbouw van het toezicht, waarbij consensus in veld en samenleving uitgangspunt
is. De aan het woord zijnde leden kunnen dat moeilijk verbinden met de in
algemene zin bepleite terughoudendheid. Welke ruimte blijft er binnen het
beoogde kader voor scholen om af te wijken van opvattingen die
breed in de samenleving leven? Wordt met de bedoelde formulering wel recht
gedaan aan het uitgangspunt dat de wet het«wat» bepaalt, maar
dat aan scholen het «hoe» wordt overgelaten, zo vragen zij.5. Ontwikkeltraject en communicatieDe leden van de PvdA-fractie constateren dat het gelukkig zo is dat sommige
scholen al waardevolle initiatieven op het punt van sociale integratie ontplooien.
Helaas zal dit nog niet voor alle scholen gelden. Wat dit betreft, stemt het
bericht1 dat basisscholen zich niet extra inspannen
om bij hun leerlingen actief burgerschap en sociale integratie te bevorderen
de leden van deze fractie niet gerust. Is de voorlichting aan de scholen voor
primair en voortgezet onderwijs in dit licht toereikend geweest, zo vragen
deze leden.De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat de minister streeft naar
de bevordering en het verzamelen van kennis over goede praktijk en zal de
verspreiding van deze kennis bevorderen. Daarna is te lezen dat aandachtspunten
daarbij onder meer zijn de geslaagde trajecten van visieontwikkeling en implementatie
van nieuwe aanpakken en kennis over effectieve methoden en de transfer daarvan.Deze leden vragen de minister vanaf wanneer de inspectie verwacht hiermee
te kunnen beginnen. Dit gezien het feit dat er pas na enige tijd zicht is
of de kerndoelen worden gehaald en op welke manier deze het beste uitgevoerd
kan worden.6. Indicatoren «Actief burgerschap en sociale
integratie»De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de basiswaarden die de onderwijsinspectie hanteert. Deze leden vragen echter
door wie deze basiswaarden zijn opgesteld en waarom deze selectie is gemaakt.
Zij kunnen zich voorstellen dat er een discussie kan ontstaan over sommige
basiswaarden maar in de ogen van anderen ook basiswaarden ontbreken. De leden
van deze fractie vragen hierop een uitgebreide toelichting.De leden van de PvdA-fractie hechten zeer eraan dat leerlingen via de
school leeftijdgenoten ontmoeten die verbonden zijn met andere culturen die
voorkomen in de Nederlandse samenleving dan hun eigen achtergrond. De bepaling
dat onderwijs mede erop is gericht dat leerlingen kennismaken met verschillende
achtergronden en culturen van leeftijdgenoten, doet recht aan deze doelstelling.
Kan de minister toelichten welke bepalingen in de indicatoren van het toezichtkader
precies betrekking hebben op deze doelstelling?De leden van de SGP-fractie vragen in hoeverre er bij het toezicht op
een element als «de school als oefenplaats» ook onderscheid wordt
gemaakt tussen het basis- en voortgezet onderwijs. Naar hun mening is de aard,
maar ook de mate waarin leerlingen in contact behoren te worden gebracht met
de samenleving mede afhankelijk van leeftijd en ontwikkeling. Zij vragen of
de minister die opvatting deelt en wat dat vervolgens betekent voor de wijze
van toezicht.7. Doorstroming allochtone leerlingenDe leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of de minister verwacht
dat met het handhavingsbeleid, gericht op actief burgerschap en sociale integratie,
ook de allochtone leerlingen voldoende kennis krijgen van de Nederlandse maatschappij
als multiculturele samenleving. Tevens vragen zij of hiermee een
groter deel van de allochtone leerlingen kan doorstromen naar havo en vwo
(waar zij nu nog ondervertegenwoordigd zijn)? Dit, omdat naar hun mening niet
alleen de taalachterstand een rol speelt bij het opleidingsniveau van de leerlingen.
De leden van deze fractie vragen tevens of de minister verwacht dat hierdoor
in genoemde categorie minder leerlingen voortijdig schoolverlaten dan wel
dat door de invoering van het actief burgerschap en sociale integratie in
het basis- en voortgezet onderwijs de kans groter wordt dat zij daarna naar
het hbo of het wo doorstromen?II Reactie van de minister1. InleidingVanaf 1 februari 2006 hebben scholen voor primair en voortgezet
onderwijs de wettelijke opdracht om actief burgerschap en sociale integratie
een plaats te geven binnen hun onderwijs. Scholen hebben daarbinnen de vrijheid
om te kiezen voor een eigen aanpak. Er is niet één manier de
beste of voor alle situaties geschikt. Scholen hebben de ruimte om te kiezen
voor een invulling die past bij hun (levensbeschouwelijke) visie, die rekening
houdt met hun omgeving, de achtergrond van hun leerlingen en de wensen van
de ouders van die leerlingen.Het bepalen van een visie op actief burgerschap en sociale integratie
en de manier waarop deze visie in de dagelijkse onderwijspraktijk gestalte
krijgt is uiteraard niet vrijblijvend. Ik heb de onderwijsinspectie dan ook
gevraagd om binnen het reguliere onderwijstoezicht toe te zien op de naleving
van deze wettelijke opdracht. Daartoe heeft de inspectie een toezichtkader
ontwikkeld.Uit de inbreng van de fracties maak ik op dat het feit dat er toezicht
plaatsvindt met betrekking tot actief burgerschap en sociale integratie wordt
ondersteund, maar dat het toegezonden toezichtkader nog enkele vragen en opmerkingen
oproept. Onderstaand treft u mijn reactie aan op de gestelde vragen en opmerkingen.2. Wettelijke opdracht en kerndoelenDe leden van de PvdA-fractie menen dat het
initiatiefwetsvoorstel ook op het punt van taalbeleid méér inhoudt
dan een parafrase van het bestaande beleid. Zij vragen mij of ik toe kan lichten
op welke wijze het toezichtskader reeds waarborgt dat de inspectie toeziet
op de nieuwe bepaling inzake het taalbeleid.De toezichtkaders van de inspectie bevatten meerdere kwaliteitsaspecten
gericht op het bestrijden van (taal)achterstand, zoals• de kennis van de school van de kenmerken en onderwijsbehoeften
van de doelgroep en vertaling daarvan naar de gewenste inrichting van het
onderwijs,• afstemming van de leerinhouden voor onder andere Nederlandse taal
op de onderwijsbehoefte van individuele leerlingen,• afstemming van de tijd voor leren en onderwijzen bij onder andere
Nederlandse taal op de onderwijsbehoefte van leerlingen inclusief uitbreiding
van de onderwijstijd op scholen met veel leerlingen uit achterstandscategorieën,• en afstemming van de instructie en verwerking op verschillen in
ontwikkeling tussen de leerlingen.In onderlinge samenhang leiden deze en andere kwaliteitsindicatoren er
toe dat de aandacht voor de inbedding en vervlechting van achterstandsbestrijding
in het onderwijs, en het blijken daarvan in de onderwijspraktijk, in het toezicht
voldoende gewaarborgd is.3. Invulling door scholenDe leden van de VVD-fractie menen te constateren
dat de schoolboeken er, juist bij de vakken waarbinnen ruime aandacht wordt
besteed aan het maatschappelijke leven, een zeer gekleurd wereldbeeld op na
houden en vragen mij daarom of ik met hen van mening ben dat onderwijs zo
neutraal mogelijk moet zijn.Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie
mij of ik bereid ben het lesmateriaal en het gebruik daarvan, mee te nemen
in het toezichtkader. Ook vragen zij hoe gewaarborgd wordt dat leerlingen
bewust worden gemaakt van het debat, zodat zij zichzelf, op basis van verschillende
zienswijzen, een mening kunnen vormen.Scholen zijn vrij om, binnen de grenzen van wet- en regelgeving (waaronder
de kerndoelen) een eigen mens- en wereldbeeld in het onderwijs tot uitdrukking
te brengen. In het verlengde van de opdracht actief burgerschap te bevorderen
ziet de inspectie er onder meer op toe dat de invulling die de school aan
het onderwijs geeft, niet strijdig is met basiswaarden van de democratische
rechtsstaat, en dat deze worden bevorderd. Ook ziet de inspectie er in het
kader van het toezichtkader «Actief burgerschap en sociale integratie»
op toe dat de school, ongeacht het mens- en wereldbeeld in het onderwijs,
aandacht schenkt aan de diversiteit in de samenleving, zoals de verscheidenheid
aan godsdiensten, etniciteiten en culturen, opvattingen, leefwijzen en gewoonten.
De keuze van de middelen die ze daarbij inzet – lesmethoden, projecten,
andere materialen en dergelijke – is aan de school. Onderdeel van dit
toezicht is tevens dat de inspectie er op toeziet dat de leermiddelen niet
in strijd zijn met basiswaarden van de democratische rechtsstaat.Eveneens geldt dat de inspectie er op toeziet dat het onderwijs voldoet
aan de kerndoelen, met inbegrip van kerndoelen die met bevordering van actief
burgerschap verbonden zijn, zoals kerndoel 38 voor het basisonderwijs (De
leerlingen leren hoofdzaken over geestelijke stromingen die in de Nederlandse
multiculturele samenleving een belangrijke rol spelen, en ze leren respectvol
om te gaan met verschillen in opvattingen van mensen) of kerndoel 43 voor
het voortgezet onderwijs (De leerling leert over overeenkomsten, verschillen
en veranderingen in cultuur en levensbeschouwing in Nederland, leert eigen
en andermans leefwijze daarmee in verband te brengen, en leert de betekenis
voor de samenleving te zien van respect voor elkaars opvattingen en leefwijzen).De leden van de Christen-Unie-fractie vragen
mij op welke manier de inspectie het beleid van de school gaat toetsen bij
de uitoefening van haar taak. Zij vragen zich af of de inspectie hierbij ook
het onderwijsaanbod meeneemt. Tevens vragen deze leden hoe het actief burgerschap
van de leerlingen op school, maar ook in de samenleving (praktijk), getoetst
wordt.In aansluiting bij de toelichting in het kader van het wetsvoorstel actief
burgerschap en sociale integratie (zie onder meer Kamerstukken II 2005/06,
29 666 nr. 6, nr. 10) wijst de toelichting bij het toezichtkader op de
ruimte van scholen bij het bepalen van de invulling die aan de opdracht voor
bevordering van actief burgerschap en sociale integratie gegeven wordt, en
het belang van de uitwerking en verantwoording daarvan in schoolplan en schoolgids.
Dat de school invulling aan de opdracht tot bevordering van actief burgerschap
geeft en daarvan verantwoording aflegt aan haar omgeving, zijn daarmee belangrijke
aangrijpingspunten voor het toezicht en onderdeel van de indicator «Zorg
voor de kwaliteit van het onderwijs gericht op burgerschap en sociale integratie».Ook bij het toezicht op het aanbod van het onderwijs voor bevordering
van actief burgerschap is de ruimte voor de school om de invulling daarvan
te bepalen, uitgangspunt. In het toezicht gaat het niet om een oordeel over
de inhoudelijke invulling die de school kiest, maar ziet de inspectie
erop toe dat centrale dimensies van burgerschap worden bestreken. De indicator «Onderwijsaanbod
actief burgerschap en sociale integratie» maakt zichtbaar of de school
in haar aanbod aandacht geeft aan bevordering van sociale competenties, aan
diversiteit en bevordering van maatschappelijke deelname en betrokkenheid,
en aan bevordering van basiswaarden van de democratische rechtsstaat.Zo lang goede criteria voor het vaststellen van de opbrengsten van onderwijs
gericht op bevordering van actief burgerschap en sociale integratie ontbreken,
beoordeelt de inspectie het aanbod van de school en de manier waarop de school
het resultaat van haar onderwijs evalueert. De resultaten van dat onderwijs
en het burgerschap van leerlingen binnen en buiten de school kunnen allerlei
vormen aannemen. De inspectie toetst of de school inzicht heeft in de uitwerking
van haar onderwijs op de leerlingen en nagaat of de doelen die ze heeft gesteld
worden bereikt.De leden van de SGP-fractie stellen vast dat
het de bedoeling is om leerlingen in contact te brengen met de samenleving
maar vragen zich af hoe dit uitgangspunt in het toezicht concreet gestalte
zal krijgen. Zij vragen om een eenduidige reactie op dit punt.De inspectie ziet er op toe dat leerlingen via het onderwijs van de school
kennismaken met de diversiteit in de samenleving. Daarbij is van belang dat
de school leerlingen in contact brengt met de lokale en/of regionale omgeving
en de samenleving, ook voor wat betreft de diversiteit in de achtergrond van
leeftijdgenoten, en de verscheidenheid aan godsdiensten, etniciteiten en culturen,
opvattingen, leefwijzen en gewoonten. Zoals gesteld in de toelichting op onder
meer de nota van wijziging bij het wetsvoorstel burgerschap (Kamerstukken
II 2005/06, 29 666 nr. 10) is de wijze waarop de school daar invulling
aan geeft aan de school, ook voor wat betreft het tot uitdrukking brengen
van een mens- en wereldbeeld ter zake.Dit laatste aspect kan overigens niet worden losgemaakt van de bevordering
van basiswaarden van de democratische rechtsstaat zoals vermeld in het toezichtkader.
Hoewel het de school vrij staat een mens- en wereldbeeld in het onderwijs
gericht op kennismaking met de maatschappelijke diversiteit tot uitdrukking
te brengen, dienen tevens basiswaarden zoals gelijkwaardigheid van mensen,
begrip voor anderen en het afwijzen van onverdraagzaamheid te worden bevorderd.4. Toezicht inspectieDe leden van de CDA-fractie vragen mij ten
eerste in hoeverre de verantwoording van de visie in relatie tot de daadwerkelijk
uitgevoerde praktijk (de derde laag) door scholen van toegevoegde waarde is
ten aanzien van de eerste en tweede laag. Ook vragen zij zich af of de vraag
van voldoende kwaliteit door de inspectie beoordeeld kan en moet worden.De derde laag in het toezicht betreft de vraag of het onderwijs van de
school van voldoende kwaliteit is, gegeven de doelen die de school gekozen
heeft als onderdeel van de uitwerking die ze geeft aan de opdracht tot bevordering
van burgerschap. In het toezicht zal vaak de eerste laag – de verantwoording
van de invulling die de school aan de wettelijke opdracht geeft – aangrijpingspunt
zijn. De derde laag is van belang, als een verdergaand oordeel over de kwaliteit
van het onderwijs gewenst is.Daarbij kan met name aan twee situaties worden gedacht. Indien sprake
is van risico’s of incidenten, of het vermoeden bestaat dat de school
niet voldoet aan de opdracht tot bevordering van actief burgerschap en sociale
integratie, kan het van belang zijn de kwaliteit van het feitelijk gegeven
onderwijs nader te onderzoeken. De andere situatie wordt actueel indien meer
inzicht ontstaat in (in)effectieve vormen van op burgerschap gericht onderwijs.
Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan situaties waarin het onderwijs
van een school tekort schiet, omdat de gekozen middelen niet passen bij de
doelen die de school nastreeft. Het begrip kwaliteit heeft in dit verband
dus geen betrekking op de doelen die de school kiest, maar op de vraag of
het daartoe gegeven onderwijs geëigend is gegeven de doelen van de school.
Hoewel dergelijke kennis op dit moment niet of beperkt beschikbaar is, acht
ik het op het moment dat deze beschikbaar zou komen, niet gewenst kennis over
effectieve vormen van onderwijs buiten het toezicht te laten.Verder wijs ik erop dat, hoewel de bevordering van actief burgerschap
en sociale integratie op veel manieren kan worden ingevuld, er situaties denkbaar
zijn waarin het onderwijs van de school niettemin als ontoereikend beoordeeld
moet worden. Dat zou het geval kunnen zijn indien, bijvoorbeeld, onder leerlingen
sprake is van ernstig discriminerend gedrag en de school daar in haar onderwijs
ter bevordering van burgerschap niet of niet adequaat op inspeelt.Ook vragen deze leden, evenals overigens de leden van
de Christen-Unie-fractie hierboven al deden, of het überhaupt
mogelijk is om in het kader van kwaliteitsmeting te spreken over vorderingen
van leerlingen. Kun je op terreinen van burgerschap en sociale integratie
de vorderingen van leerlingen meten? Bestaat daarvoor een wetenschappelijk
onderbouwde meetmethode?In aanvulling op hetgeen ik op de vraag van de leden van de Christen-Unie-fractie
geantwoord heb, het volgende. Er zijn meetinstrumenten in omloop die betrekking
hebben op aspecten van burgerschap en integratie bij leerlingen, bijvoorbeeld
voor wat betreft sociale competenties. Eveneens is sprake van wetenschappelijk
onderzoek gericht op de ontwikkeling van instrumenten. De veelheid aan mogelijke
invullingen van burgerschap en de beperkte kennis over de relatie tussen bij
leerlingen gemeten resultaten en vorderingen en het door de school gegeven
onderwijs, maken dat kwaliteitsmetingen in de vorm van bij leerlingen gemeten
resultaten voorlopig niettemin van beperkte betekenis voor het toezicht kunnen
zijn.De leden van de CDA-fractie vragen mij of
er, ondanks het ontbreken van inzichten ten aanzien van het vormgeven van
actief burgerschap en sociale integratie suggesties gedaan kunnen worden,
zoals de tweede indicator impliceert, over het onderwijsaanbod. De indicatoren
lijken te duiden op het indirect sturen van de «hoe-vraag», zo
menen zij. Hiermee komt de vrijheid van scholen ten aanzien van de invulling
van het onderwijs in geding. Zij zetten dan ook ernstige vraagtekens bij het
nader invullen van de eisen in een gefaseerde uitbouw van het toezicht.Ik wil hier opmerken, in aanvulling op hetgeen ik hierboven al gezegd
heb, dat de inhoud van het onderwijs in overeenstemming moet zijn met de kerndoelen.
Van inperking van de vrijheid van scholen is derhalve geen sprake.De invulling en uitwerking van het onderwijs voor bevordering van actief
burgerschap is aan de school. Dat neemt niet weg dat in de komende tijd meer
kennis beschikbaar zou kunnen komen over effectieve vormen van op burgerschap
gericht onderwijs. Met inachtneming van de ruimte van de school om een eigen
invulling te kiezen, kan aanpassing van het toezicht gebaseerd op inzicht
in doel-middel relaties, effectief gebleken interventies of consensus over
effectieve praktijken bijdragen aan versterking van de kwaliteit van dit onderwijs.
Dergelijke kennis heeft dus betrekking op de effectiviteit van het onderwijs
als zodanig, waarbij de door de school gekozen invulling van burgerschap uitgangspunt
is. De inspectie zal de ontwikkeling van het onderwijs gericht op actief burgerschap
en sociale integratie volgen, en mij adviseren indien aanpassing van het toezicht
wenselijk is.Tot slot vragen de leden van de CDA-fractie mij of het verzamelen van
kennis over en verspreiden van goede voorbeelden een taak van de onderwijsinspectie
is aangezien dit wellicht kan leiden tot een informeel keurmerk.Zoals ik hierboven al uiteengezet heb, acht ik wenselijk kennis over effectieve
vormen van op burgerschap gericht onderwijs, op het moment dat deze beschikbaar
zou komen, in het onderwijstoezicht te kunnen betrekken, met name wanneer
het gaat om risico’s of onvoldoende realisering van de wettelijke opdracht.
Dergelijke kennis zal met name beschikbaar moeten komen uit wetenschappelijk
onderzoek en expertise uit het onderwijsveld. In de huidige situatie, waarin
nog slechts beperkte kennis beschikbaar is, acht ik het wenselijk dat de inspectie
de inzichten die ze via de uitoefening van het toezicht verkrijgt, deelt en
inzet voor kwaliteitsverbetering van het onderwijs, wat ook conform haar taak,
zoals vastgelegd in de Wet op het onderwijstoezicht, is.De leden van de PvdA-fractie vragen mij om
een nadere specificatie hoe met het onderhavige toezichtkader een optreden
mogelijk wordt tegen scholen die met hun beleid segregatie juist bevorderen.
Dit naar aanleiding van de constatering dat in de discussie over islamitische
scholen enkele jaren geleden de boodschap van de onderwijsinspectie was dat
zij eigenlijk niet de bevoegdheid had om te controleren in hoeverre scholen
bijdragen aan integratie en zij segregatie tegengaan.De opdracht om actief burgerschap en sociale integratie te bevorderen
betreft een eis van deugdelijkheid. Indien een school, conform de operationalisering
van deze opdracht zoals neergelegd in het toezichtkader, in onvoldoende mate
aan deze opdracht voldoet, volgt een traject van aanwijzingen tot verbetering,
intensivering van toezicht en/of een bestuurlijk traject. Bij bepaling van
de reactie speelt de ernst van de situatie een rol. Als een school bij voortduring
niet aan de gestelde eisen voldoet, kan ik overgaan tot sancties, waaronder
(gedeeltelijke) inhouding van de bekostiging.De leden van de VVD-fractie vragen of alle
onderdelen van de inspectie, ook deze nieuwe elementen, die worden uitgevoerd
zwaarwegend genoeg kunnen zijn om een extra onderzoek in te stellen. Zij vragen
mij naar de mogelijkheden, van licht tot zwaar, om in te grijpen wanneer uit
het onderzoek van de inspectie blijkt dat de school onvoldoende aandacht besteedt
aan de nieuwe wettelijke taken met betrekking tot actief burgerschap en sociale
integratie.De inspectie kan overgaan tot het instellen van een nader onderzoek of
een incidenteel onderzoek. Ook onaangekondigde bezoeken en intensivering van
het toezichtarrangement behoren tot de mogelijkheden. De inspectie kan, indien
zij daar een reden voor ziet, van al deze vormen gebruik maken. Ook de indicatoren
uit toezichtkader «Actief burgerschap en sociale integratie»,
of onderdelen daarvan, kunnen daarvoor aanleiding zijn. Dit in aanvulling
op hetgeen ik hierboven geantwoord heb op de vraag van de leden van PvdA-fractie hierover.De leden van de SGP-fractie vragen welke ruimte
er binnen het beoogde kader blijft voor scholen om af te wijken van opvattingen
die breed in de samenleving leven. Wordt met de bedoelde formulering wel recht
gedaan aan het uitgangspunt dat de wet het «wat» bepaalt, maar
dat aan scholen het «hoe» wordt overgelaten?Zie hiervoor mijn antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie
met betrekking tot de gefaseerde uitbouw van het toezicht hierboven.5. Ontwikkeltraject en communicatieDe leden van de PvdA-fractie vragen of, in
het licht van een bericht in het Brabants Dagblad
van 12 augustus 2006 («School doet genoeg aan integratie»)
dat scholen zich niet extra inspannen om bij hun leerlingen actief burgerschap
en sociale integratie te bevorderen, de voorlichting hierover aan scholen
tot nu toe wel toereikend is geweest.Tijdens de Begrotingsbehandeling van OCW ben ik op deze vraag al uitvoerig
ingegaan. Er heeft sinds de inwerkingtreding van het initiatiefwetsvoorstel
een groot aantal voorlichtingsactiviteiten plaatsgevonden om scholen goed
te informeren. Daarnaast zijn en worden handreikingen ontwikkeld waarmee scholen
hun voordeel kunnen doen.De belangrijkste activiteiten zijn:• Voorlichtingspublicatie voor scholen voor primair en voortgezet
onderwijs (Cfi, maart 2006). Hierin wordt naast de wettelijke bepalingen ook
gewezen op de nieuwe kerndoelen waarin burgerschap onder andere is opgenomen.
Elke school heeft een pakket met de nieuwe kerndoelen ontvangen.• Website www.burgerschap.kennisnet.nl; hier kunnen scholen terecht
voor het laatste nieuws, good practices en lesmaterialen met betrekking tot
burgerschap en sociale integratie.• Voorlichtingsbrochure voor scholen voor primair en voortgezet onderwijs
over «Toezicht op Burgerschap en Integratie» (Inspectie van het
Onderwijs, september 2006)• Website www.minocw.nl; hier kunnen scholen een speciaal dossier
vinden met alle informatie over burgerschapsvorming en sociale integratie.• De Stichting Leerplan ontwikkeling (SLO) ontwikkelt samen met scholen
en ondersteunende instellingen inspirerende kernleerplannen, die scholen houvast
bieden bij het plannen en uitvoeren van het lesprogramma en het inbedden van
burgerschapsvorming en sociale integratie in hun schoolcurriculum. Daarnaast
werkt SLO aan het in kaart brengen van het «burgerschapsgehalte»
van de beschikbare leermiddelen.• Teleac/NOT heeft een aantal schooltv-programma’s voor PO
en VO ontwikkeld (uitgezonden in oktober). Deze bestaan uit lessen, tips voor
opvoeders en samenwerkingsvoorstellen voor school en buurt.• De KPCgroep verzamelt goede initiatieven die scholen voor primair
en voortgezet onderwijs op het gebied van burgerschap en sociale integratie
hebben ontwikkeld en brengt deze onder de aandacht van scholen via een publicatie
en op de website. Daarnaast zullen zij enkele goede projecten ondersteunen
en begeleiden bij het zoeken naar brede, overstijgende samenwerking.De leden van de Christen-Unie-fractie vragen
wanneer de inspectie verwacht te kunnen beginnen met het verzamelen en verspreiden
van goede voorbeelden. Dit gezien het feit dat er pas na enige tijd zicht
is op of de kerndoelen worden gehaald en op welke manier deze het beste uitgevoerd
kunnen worden.De inspectie gebruikt daarvoor de kennis die vanaf de start uit het toezicht
(1 oktober 2006) beschikbaar komt. Naar verwachting zullen de eerste
resultaten in het Onderwijsverslag 2007–2008 gerapporteerd kunnen worden.
Overigens wijs ik er op dat deze kennis niet alleen betrekking heeft op de
relatie tussen onderwijskenmerken en bij leerlingen vastgestelde opbrengsten,
maar ook op de ontwikkeling van het onderwijsaanbod als zodanig.6. Indicatoren «Actief burgerschap en sociale
integratie»De leden van de CDA-fractie geven aan met
belangstelling te hebben kennisgenomen van de basiswaarden die de onderwijsinspectie
hanteert. Zij kunnen zich echter voorstellen dat er discussie kan ontstaan
over sommige basiswaarden, maar ook dat er in de ogen van anderen basiswaarden
ontbreken. Zij vragen dan ook door wie deze basiswaarden zijn opgesteld en
waarom deze selectie gemaakt is.Hoewel scholen vrij zijn te bepalen welke waarden ze aan hun leerlingen
willen overdragen, is het tevens belangrijk dat scholen bijdragen aan de overdracht
van waarden die we gemeenschappelijk hebben. Dat is de basis die mensen en
groepen verbindt, zodat het mogelijk is van elkaar te verschillen én
in harmonie samen te leven. Die «waarden die we gemeenschappelijk hebben»
heeft de inspectie de basiswaarden van de democratische rechtsstaat genoemd.
De overheid of inspectie kiezen deze waarden niet zelf. Belangrijke bronnen
zijn de Grondwet en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Beide
weerspiegelen basale, als universeel beschouwde waarden, die breed zijn geaccepteerd
en gelegitimeerd. Basiswaarden verwijzen dan ook naar basale, minimale en
breed onderschreven waarden die de democratische rechtsstaat schragen.In de memorie van toelichting bij het onderhavige wetsartikel wordt verwezen
naar de kernwaarden van de Nederlandse cultuur. In de toelichting bij de tweede
nota van wijziging (Kamerstukken II 2005/06, 29 666, nr. 10) wordt voor
wat betreft de bepaling betreffende actief burgerschap en sociale integratie
verwezen naar de memorie van toelichting bij wetsvoorstel Kamerstukken II
2004/05, 29 959, nrs. 1–2. Daarin noemde ik de hiervoor genoemde
bronnen en de basiswaarden die in het toezichtkader «Actief burgerschap
en sociale integratie» onderscheiden worden. De inspectie operationaliseerde
de basiswaarden als kader voor de beoordeling van het onderwijs op islamitische
scholen, in het kader van het onderzoek in 2003 naar de rol van islamitische
scholen bij het bevorderen van de condities voor integratie in de samenleving.
Voor een uitgebreide verantwoording van de basiswaarden zij verwezen naar
het verslag van dit onderzoek (Islamitische scholen nader
onderzocht, Inspectie van het Onderwijs, oktober 2003; zie de paragrafen
3.2, 6.1, 6.2 en bijlage II). Vanwege het ruimere toepassingsbereik van het
toezichtkader «Actief burgerschap en sociale integratie» is de
basiswaarde autonomie toegevoegd. In mijn beleidsreactie van 7 oktober
2003 op dit rapport (Kamerstukken II 2003/04, 29 200 VIII, nr. 5) gaf
ik eerder al aan dat de inspectie, indien daarvoor aanleiding bestaat, de
gang van zaken op een school met gebruikmaking van dit kader zal beoordelen.De leden van de PvdA-fractie vragen of ik
kan toelichten welke bepalingen in de indicatoren van het toezichtkader precies
betrekking hebben op de doelstelling van het kennismaken met verschillende
achtergronden en culturen.Dit betreft de indicator «De school heeft een aanbod gericht op
bevordering van sociale integratie en actief burgerschap, met inbegrip van
het overdragen van kennis over en kennismaking met de diversiteit in de samenleving».Binnen deze indicator gaat het meer specifiek om het aandachtspunt «Openheid
naar de samenleving en de diversiteit die daarin aanwezig is: De school schenkt
aandacht aan de samenleving en de diversiteit daarin, en bevordert deelname
aan en betrokkenheid bij de samenleving».De uitwerking van dit aandachtspunt omvat onder meer: «De school
vertoont een open en actieve opstelling naar de lokale en/of regionale omgeving
en de samenleving, en brengt leerlingen daarmee in contact, ook voor wat betreft
de diversiteit in de achtergrond van leeftijdgenoten, en de verscheidenheid
aan godsdiensten, etniciteiten en culturen, opvattingen, leefwijzen en gewoonten».De leden van de SGP-fractie vragen in hoeverre
er bij het toezicht op een element als «de school als oefenplaats»
ook onderscheid wordt gemaakt tussen het basis- en voortgezet onderwijs. Zij
vragen of ik de opvatting, dat de aard en mate van contact in het primair
en voortgezet onderwijs verschilt, deel en wat dit vervolgens betekent voor
de wijze van toezicht.Ik ben dezelfde opvatting toegedaan als deze leden. Het gaat er bij dit
aandachtspunt om of de schoolleiding en het onderwijzend en onderwijsondersteunend
personeel actief burgerschap en sociale integratie in de omgang met leerlingen
ook zelf in de praktijk brengen en voorbeeldgedrag tonen, en of de school
de leerlingen op meerdere momenten gedurende de schoolloopbaan in de gelegenheid
stelt om met burgerschap en integratie te oefenen. De uitwerking daarvan kan
op verschillende manieren plaatsvinden, mede afhankelijk van de leeftijd en
het ontwikkelingsniveau van de leerlingen. De inspectie toetst of het onderwijs
van de school onderdelen bevat, die hieraan uitdrukking geven.7. Doorstroming allochtone leerlingenTot slot vragen de leden van de fractie van de Christen-Unie of ik verwacht dat met het handhavingsbeleid, gericht op actief
burgerschap en sociale integratie, ook de allochtone leerlingen voldoende
kennis krijgen van de Nederlandse maatschappij als multiculturele samenleving.
Tevens vragen zij of hiermee een groter deel van de allochtone leerlingen
kan doorstromen naar havo en vwo.Ook vragen zij of ik in dit kader verwacht dat hierdoor in genoemde categorie
minder leerlingen voortijdig schoolverlaten dan wel dat door invoering van
het actief burgerschap en sociale integratie in het primair en voortgezet
onderwijs de kans groter wordt dat zij daarna naar het hbo of het wo doorstromen.In de verschillende sectorwetten is onder meer opgenomen dat het onderwijs
er mede van uitgaat dat leerlingen opgroeien in een pluriforme samenleving
en dat het onderwijs er mede op gericht is dat leerlingen kennis hebben van
en kennismaken met verschillende achtergronden en culturen. In die zin is
de basis gelegd dat alle leerlingen in het onderwijs voldoende meekrijgen
over de Nederlandse pluriforme samenleving. Of dit ook positieve gevolgen
zal hebben voor de doorstroming van leerlingen van allochtone afkomst naar
havo/vwo en hbo/wo, dan wel voortijdig schoolverlaten zal voorkomen, kan ik
echt niet zeggen. Het lijkt me duidelijk dat een betere doorstroming van leerlingen
van allochtone afkomst niet een van de doelstellingen van de wettelijke opdracht
om actief burgerschap en sociale integratie te bevorderen is. Daarmee wil
ik niet uitsluiten dat dit een mogelijk neveneffect kan zijn, maar op dit
moment ontbreken de feiten om daar een uitspraak over te doen.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), Hamer (PvdA), Van Bommel
(SP), Blok (VVD), Slob (CU), Tichelaar (PvdA), Joldersma (CDA), De Vries (CDA),
Van Vroonhoven-Kok (CDA), Aptroot (VVD), fng. voorzitter, Smeets (PvdA), fng.
ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Leerdam (PvdA), Van Miltenburg (VVD), Van
Dam (PvdA), Griffith (VVD), Roefs (PvdA), Donner (CDA), Schinkelshoek (CDA),
Bosma (PVV), Dibi (GL), Vacature (D66), Vacature (SP), Vacature (SP), Vacature
(SP) en Vacature (PvdD).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Ferrier (CDA), Bussemaker (PvdA), Vacature
(SP), Ten Broeke (VVD), Vacature (SGP), Dijksma (PvdA), Atsma (CDA), Sterk
(CDA), van Bochove (CDA), Boekestijn (VVD), Vacature (PvdA), Vacature (PvdA),
Vacature (PvdA), Teeven (VVD), Vacature (PvdA), Zijlstra (VVD), Vacature (PvdA),
Hessels (CDA), Biskop (CDA), Fritsma (PVV) en Azough (GL).XNoot1«School doet genoeg aan integratie» in Brabants Dagblad, 12 augustus
2006. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29666-14.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl