Rechtsstaat en Rechtsorde; Brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29279, nr. 72

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

09-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

29279 nr. 72

24-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKABINETSREACTIE OP HET RAPPORT «PRIVAATRECHTELIJKE
TAAKBEHARTIGING DOOR DECENTRALE OVERHEDEN». APRIL 2008InleidingProbleemstelling en aanpak van de werkgroepHet rapportReactie van het kabinet
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29279, nr. 72 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29279, nr. 72 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29279, nr. 72 b3Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29279Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 26 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 279Rechtsstaat en Rechtsordenr. 72BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 april 2008Op 16 februari 2007 heeft de minister van Justitie u het rapport
van de werkgroep «Privaatrechtelijke taakbehartiging door decentrale
overheden» toegezonden (Kamerstuk 29 279, nr. 50). De werkgroep
is in het kader van het programma Bruikbare Rechtsorde ingesteld en stond
onder het voorzitterschap van de heer mr. A. H. P. van Gils, gemeentesecretaris
van Rotterdam. Het rapport gaat in op de oprichting van of deelneming in private
organisaties door decentrale overheden (provincies, waterschappen en gemeenten)
met het doel daarmee publieke taken uit te voeren. Voor provincies en gemeenten
geldt dat hiervoor op grond van de Provinciewet respectievelijk de Gemeentewet
goedkeuring is vereist door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK) respectievelijk de provincie. Voor waterschappen is er in een aantal
gevallen sprake van een meldplicht bij de provincie.Aanleiding voor het advies is dat de wettelijke normstelling en het goedkeuringsbeleid
in de loop van de jaren uiteen zijn gaan lopen. Hierdoor is de wettelijke
norm (nee, tenzij) niet langer toegesneden op de praktijk van de privaatrechtelijke
taakbehartiging door decentrale overheden en op de goedkeuringspraktijk van
de minister van BZK en de provincies.Hierbij ontvangt u zoals in de brief van 16 februari 2007 is aangekondigd
de inhoudelijke kabinetsreactie op het rapport van de werkgroep. De conceptversie
van dit standpunt is conform de Code Interbestuurlijke Verhoudingen voor reactie
voorgelegd aan de VNG, het IPO en de Unie van Waterschappen. Deze organisaties
hebben te kennen gegeven te kunnen instemmen met het kabinetsstandpunt. De
betreffende reacties zijn bijgevoegd.1De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. Th. B. Bijleveld-SchoutenKABINETSREACTIE OP HET RAPPORT «PRIVAATRECHTELIJKE
TAAKBEHARTIGING DOOR DECENTRALE OVERHEDEN». APRIL 2008InleidingIn de huidige wet- en regelgeving gaat de voorkeur uit naar publiekrechtelijke
rechtsvormen voor de behartiging van publieke belangen. Dit vanwege de waarborgen
voor het gebruik van bevoegdheden, besluitvormingsstructuren, beïnvloedingsmogelijkheden,
toezicht, democratische controle en openbaarheid. Als gemeenten of provincies
gebruik willen maken van een privaatrechtelijke rechtsvorm, dan is dat alleen
toegestaan «als dat in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor
de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang» (art. 158,
lid 2 Provinciewet en art. 160, lid 2 Gemeentewet). De onderbouwing hiervan
wordt bij gemeenten getoetst door de provincies, bij provincies door de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Bij de waterschappen
is geen goedkeuring vereist van een hoger gezag, maar wordt veelal volstaan
met een meldplicht in de provinciale waterschapsreglementen.Gemeenten en provincies maken de laatste jaren op ruime
schaal gebruik van de mogelijkheid om publieke taken via een privaatrechtelijke
rechtsvorm uit te voeren. Dat vraagt op een nadere bezinning van het kabinet
over de wenselijkheid hiervan. Dat is reden geweest om hierover advies te
vragen in het kader van programma Bruikbare Rechtsorde van het ministerie
van Justitie. Het uitgebrachte advies geeft het kabinet aanleiding tot de
onderstaande reactie.Probleemstelling en aanpak van de werkgroepHet programma Bruikbare Rechtsorde van het ministerie van Justitie heeft
tot doel voorstellen te doen voor nieuwe regelgevingsmodellen waardoor bestaande
wetgeving beter bruikbaar wordt en toezicht, handhaving of sanctionering verminderd
kunnen worden. In dit kader is het goedkeuringsbeleid van privaatrechtelijke
taakbehartiging door decentrale overheden door een werkgroep onder voorzitterschap
van de heer Van Gils, gemeentesecretaris van Rotterdam, nader bekeken. De
werkgroep was breed samengesteld met een vertegenwoordiging vanuit beleid
en praktijk op landelijk en decentraal niveau. De werkgroep bestond uit vertegenwoordigers
van de ministeries van BZK, Justitie en Verkeer en Waterstaat en van de VNG,
het IPO en de Unie van Waterschappen.Aanleiding voor het project was dat de wettelijke normering voor decentrale
overheden niet langer toegesneden is op de praktijk. Steeds meer en steeds
complexer privaatrechtelijke constructies worden door provincies en gemeenten
tot stand gebracht om publieke taken uit te voeren. Ook is de goedkeuringspraktijk
in de loop van de jaren veranderd. Goedkeuring kan alleen worden onthouden
wegens strijd met het recht of het algemeen belang, maar in de praktijk wordt
bij de goedkeuring ook gekeken naar andere wettelijke eisen, financiële
risico’s en naar aspecten van staatssteun en aanbestedingsverplichtingen.
Goedkeuring wordt zelden onthouden.De werkgroep heeft aan de hand van interviews en documentanalyse de privaatrechtelijke
taakbehartiging door decentrale overheden en de goedkeuringspraktijk bij het
ministerie van BZK en de provincies in kaart gebracht.Het rapportHet rapport gaat in op de oprichting van of deelneming in private organisaties1 door decentrale overheden, niet op andere privaatrechtelijke
instrumenten zoals een contract of convenant. Voor deze laatste vormen van
samenwerking is geen goedkeuring nodig. De werkgroep laat zien dat de wettelijke
norm van voorkeur voor publiekrechtelijke regeling niet meer in overeenstemming
is met de maatschappelijke ontwikkeling waarin het denken over publiek-private
samenwerking onder andere als gevolg van de liberalisering van de markt sterk
is veranderd. Hierbij haalt de werkgroep de WRR aan die in zijn rapport «Borgen
van publiek belang» (2000) aangeeft dat het niet primair de vraag is
of de overheid of de markt een bepaald publiek belang moet behartigen, maar
op welke wijze geborgd kan worden dat het betreffende publieke belang het
best kan worden gediend. Als de mogelijkheden daartoe in het private domein
beter zijn, dan moet daarvoor gekozen worden, zo stelt de WRR.De overheid is voortdurend bezig na te gaan op welke wijze zij haar taken
en de uitvoering daarvan het best kan organiseren. De werkgroep laat een goed
beeld zien van de huidige praktijk van privaatrechtelijke taakbehartiging
door decentrale overheden. Deze praktijk is zeer divers. Dat betreft de betrokkenheid
bij rechtsvormen als vennootschappen, stichtingen en verenigingen en de aard
van de activiteiten (uitvoering op afstand, publiek-private samenwerking en
samenwerking met andere overheden). Deelneming in en oprichting van privaatrechtelijke
rechtsvormen komen in alle beleidsectoren voor, vooral in de economische sector.Door gemeenten zijn in de periode 1997 tot en met 2005 circa 1030 goedkeuringsverzoeken
bij de provincies ingediend. Twee daarvan zijn niet gehonoreerd. De provincies
hebben in de periode van 1993 tot en met 2005 jaarlijks gemiddeld tien verzoeken
om goedkeuring bij de minister van BZK ingediend, die alle zijn goedgekeurd.Over de goedkeuringspraktijk merkt de werkgroep op dat er weliswaar een
gezamenlijk – niet dwingend – beleidskader bestaat van de toezichthouders2, maar dat in de praktijk provincies een eigen uitwerking
geven van het beleidskader en daarbij andere accenten leggen. Daarnaast ervaren
provincies en grote gemeenten het goedkeuringsvereiste als weinig relevant,
omdat zij zelf over het algemeen goed in staat zijn hun eigen beleid op dit
punt te bepalen en daarover verantwoording af te leggen aan het gekozen orgaan.De werkgroep concludeert dat de praktijk vraagt om een legitieme plaats
voor privaatrechtelijke rechtsvormen naast de publiekrechtelijke samenwerkingsvormen.
Daarbij tekent de werkgroep aan dat de keuze voor de publieke of private weg
te weinig lijkt gebaseerd op een fundamentele afweging van voor- en nadelen
van diverse opties in relatie tot het doel dat men wil bereiken. Het blijkt
dat decentrale overheden behoefte hebben aan ondersteuning van de keuze voor
een publieke of private samenwerkingsvorm en daarbinnen voor de juiste rechtsvorm.
Daarvoor beveelt de werkgroep aan op korte termijn een afwegingskader te maken
op basis waarvan gemeenten, provincies en waterschappen een rationele en afgewogen
keuze kunnen maken tussen publiek- en privaatrechtelijke samenwerking. In
dit afwegingskader kunnen de toetsingscriteria uit artikel 158, lid 3 Provinciewet
en artikel 160, lid 3 Gemeentewet nader worden uitgewerkt, te weten «strijd
met het recht» en «strijd met het algemeen belang». De werkgroep
geeft aan dat deze criteria in meerdere onderdelen dienen te worden uitgewerkt:1. Strijd met het recht;2. Democratische controle en beïnvloeding;3. Financiële aspecten;4. Rechtszekerheid voor de burger;5. Doelmatigheid en doeltreffendheid met het oog op het met de rechtsvorm
beoogde doel.De werkgroep verwacht dat de ontwikkeling van het denken over de relaties
tussen overheid en private partijen niet stil zal blijven staan. Op termijn
kan dan een situatie ontstaan waarbij kan worden geconcludeerd dat gemeenten
en provincies zelf in staat zijn om het complete proces van beleid tot uitvoering
en verantwoording in de eigen bestuurslaag gestalte te geven. Dan kan het
wettelijke toezicht op het gebruik van privaatrechtelijke rechtsvormen worden
heroverwogen en wellicht worden afgeschaft. Ook kan op termijn de scherpe
wettelijke normstelling voor de decentrale overheden ten aanzien van het oprichten
van privaatrechtelijke rechtsvormen worden losgelaten.Reactie van het kabinetDecentrale overheden kiezen er om diverse redenen voor om publieke taken
onder te brengen bij privaatrechtelijke rechtsvormen zoals stichtingen en
NV’s. Zo brengen veel gemeenten het bestuur van het openbaar onderwijs
onder bij een stichting om de verantwoordelijkheid voor het openbaar onderwijs
goed te kunnen scheiden van andere verantwoordelijkheden ten opzichte van
het onderwijs als geheel. Een ander voorbeeld is de oprichting van een vennootschap
ter stimulering van de economische ontwikkeling van een stad of regio, waardoor
private partijen hierbij kunnen worden betrokken.Een privaatrechtelijke rechtsvorm wordt vooral gekozen wanneer het gaat
om taken op het gebied van uitvoering, dienstverlening of beheer. Motief daarvoor
is dat privaatrechtelijke samenwerking slagvaardiger wordt geacht en wat betreft
kosten/baten verhouding vaak gunstiger is. Als het gaat om beleidsafstemming,
kiezen decentrale overheden eerder voor publiekrechtelijke samenwerking in
het kader van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (WGR)1.Het rapport van de werkgroep «Privaatrechtelijke taakbehartiging»
laat zien dat decentrale overheden op brede schaal gebruik maken van privaatrechtelijke
rechtsvormen om publieke taken uit te voeren. Daarmee is de praktijk bij gemeenten,
provincies en waterschappen niet meer in overeenstemming met de wettelijke
normstelling die uitgaat van het primaat van publiekrechtelijke taakbehartiging.
De werkgroep pleit daarom naar de mening van het kabinet terecht voor een
legitieme plaats voor de privaatrechtelijke rechtsvormen naast de publiekrechtelijke.
Dat betekent niet dat alle publieke taken door decentrale overheden ondergebracht
kunnen worden bij privaatrechtelijke rechtsvormen. De overheid heeft een bijzondere
positie vanwege de publiekrechtelijke bevoegdheden waarover zij beschikt.
Vele daarvan lenen zich niet voor uitvoering in privaatrechtelijk verband,
andere daarentegen wel. Als voorbeeld: het vaststellen van uitkeringen op
basis van de Wet Werk en bijstand kan niet in privaatrechtelijk verband, de
uitvoering van Wet Sociale werkvoorziening wel. Dat vraagt om een zorgvuldige
afweging bij de oprichting van of deelneming in een privaatrechtelijke rechtsvorm
door decentrale overheden. Het kabinet is van mening dat hierbij de rechtszekerheid
van de burger en de mogelijkheid van democratische beïnvloeding en controle
door het provincieen gemeentebestuur in alle gevallen gegarandeerd moeten
kunnen worden. Daarnaast dient ook te worden gekeken naar de financiële
risico’s, mogelijke ongewenste staatssteun en Europese aanbestedingsregels.Gemeenten, provincies en waterschappen hebben inmiddels veel ervaring
opgedaan met privaatrechtelijke samenwerkingsvormen. De vraag is dan ook gerechtvaardigd
of de ontwikkeling in de praktijk aanleiding is om de wettelijke voorkeur
voor publiekrechtelijke regeling te laten vervallen en het maken van een gemotiveerde
keuze aan de decentrale overheden over te laten1.Deze vraag wil het kabinet positief beantwoorden in het licht van het
uitgangspunt om decentrale overheden waar mogelijk zelf te laten beslissen
over zaken die hen aangaan en zo meer armslag te geven bij de uitvoering van
hun taken. Een tweede argument hiervoor is dat in de duale verhoudingen binnen
het lokale en provinciale bestuur toezicht en verantwoording op horizontaal
niveau goed zijn geregeld.In dit verband neemt het kabinet het voorstel van de werkgroep over om
ter ondersteuning van de decentrale overheden een afwegingskader te ontwikkelen.
Dit afwegingskader zal moeten aansluiten bij de voorgenomen wijziging in de
Gemeente- en Provinciewet. Met behulp van het afwegingskader kunnen decentrale
overheden een goed onderbouwde keuze maken tussen publiek- en privaatrechtelijke
regeling van publieke taken en daarbij alle relevante aspecten laten toetsen.
De uitwerking van dit kader zal in overleg met VNG, IPO en Unie van Waterschappen
geschieden.Het kabinet is voornemens om de wettelijke voorkeur voor publiekrechtelijke
regeling voor decentrale overheden te laten vervallen door aanpassing op dit
punt van artikel 158, lid 2 Provinciewet en artikel 160, lid 2 Gemeentewet2. De gemeenten en provincies krijgen daarmee de bevoegdheid
om te bepalen op welke manier een publiek belang het best kan worden gediend.
De in dit lid opgenomen opsomming van privaatrechtelijke rechtsvormen zal
daarbij breed geformuleerd worden, zodat nieuwe rechtsvormen zoals de door
het kabinet aangekondigde maatschappelijke onderneming3 en vormen voor grensoverschrijdende samenwerking eveneens mogelijk
zijn. Het hierboven genoemde afwegingskader zal ontwikkeld worden parallel
aan de voorbereiding van de wetswijziging. Het kabinet
zal zich daarbij beraden over de dwingendheid van dit kader. Het afwegingskader
zal beschikbaar zijn op het moment waarop de wetswijziging van kracht zal
worden.Bij het voornemen van het kabinet om de keuze voor publiekof privaatrechtelijke
samenwerking aan de decentrale overheden te laten past ook afschaffing van
de preventieve toetsing en goedkeuring door de provincie resp. de minister
van BZK. Deze taak kan in de duale verhoudingen goed vervuld worden door de
gemeenteraad resp. provinciale staten, die een kaderstellende en controlerende
rol hebben. Artikel 158, lid 3 Provinciewet en artikel 160, lid 3 Gemeentewet
zullen in deze zin worden aangepast. Het generieke interbestuurlijk toezicht
op decentrale overheden blijft vanzelfsprekend van toepassing en biedt voldoende
mogelijkheden om waar nodig corrigerend op te treden.Een voorbehoud maakt het kabinet vooralsnog met betrekking tot de afschaffing
van de preventieve toetsing en goedkeuring door de provincie resp. de minister
van BZK met betrekking tot de deelneming van provincies en gemeenten in de
energiebedrijven. Het kabinet wacht op dit punt het advies af van de Commissie
Kist en zal daarna hierover een standpunt innemen.Het conceptkabinetsstandpunt is conform de Code Interbestuurlijke Verhoudingen
voor reactie voorgelegd aan de VNG, het IPO en de Unie van Waterschappen.
In hun reactie hebben de drie organisaties aangegeven te kunnen instemmen
met de kabinetsreactie. Zij wensen betrokken te worden bij de
opstelling van het aangekondigde afwegingskader. De reactie van de drie organisatie
heeft geen aanleiding gegeven de conceptkabinetsreactie bij te stellen.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Het gaat hierbij om de privaatrechtelijke rechtspersonen die opgenomen
zijn in art. 2 Burgerlijk Wetboek, te weten: stichtingen, maatschappen, vennootschappen,
verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen.XNoot2Gemeenschappelijk minimum beleidskader toezicht (GMBK, 2003) bevat beleidsregels
en normen die de dertien toezichthouders (minister van BZK en 12 provincies)
minimaal zullen toepassen.XNoot1Partners+Pröpper, Trendstudie – Samenwerking decentrale overheden,
Vught, 2005.XNoot1In de discussie over privaatrechtelijke samenwerking speelt de zogenaamde
tweewegenleer een belangrijke rol. Deze leer houdt kort gezegd in dat het
de overheid in het algemeen vrijstaat de privaatrechtelijke weg te kiezen,
ook als er een publiekrechtelijke weg is, tenzij de betreffende regeling een
onaanvaardbare doorkruising is van de publiekrechtelijke weg. Gemeenten en
provincies hebben deze mogelijkheid niet en zijn dus aangewezen op private
rechtsvormen.XNoot2Het kabinet hanteert binnen het Rijk een «nee, tenzij»-beleid
ten aanzien van het (mede- of doen) oprichten van stichtingen en andere private
rechtspersonen, zoals verwoord in het stichtingenkader (TK, vergaderjaar 2006–2007,
25 268, nr. 42). Daar staat tegenover dat het Rijk beschikt over
de mogelijkheid om via wet een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) met rechtspersoon
in te richten voor het uitvoeren van publiekrechtelijke taken.XNoot3De rechtsvorm maatschappelijke onderneming is bedoeld voor organisaties
die een maatschappelijk belang behartigen en niet gericht zijn op het maken
van winst. Deze nieuwe rechtsvorm verruimt de mogelijkheden voor decentrale
overheden om publieke belangen te behartigen. De minister van Justitie heeft
een wetsvoorstel voor invoering van de maatschappelijke onderneming in voorbereiding. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29279-72.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl