Interdepartementaal beleidsonderzoek 1995: financiering aanvullende steun ex art. 12 Financiële Verhoudingswet; Brief staatssecretarissen inzake aanbevelingen van de werkgroep en onderbouwing van de keuze voor de variant 'aanscherping huidige beleid'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24560, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

27-02-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24560 nr. 2

22-02-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. De varianten2.1. Variant: een nadrukkelijker verantwoordelijkheid
voor de provincies2.2. Variant: artikel 12 als afzonderlijke begrotingsvoorziening2.3. Variant: verantwoordelijkheid uitvoering artikel
12 op afstand van het rijk3. Bruikbare aanbevelingen en aandachtspunten uit het
rapport 3.1. Onderscheid functies3.2. Aanscherping verantwoordelijkheid gemeente3.3. Rol collectiviteit3.4. Positie beheerders en de IFLO4. Conclusie en samenvatting5. Tot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24560Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 26 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 560Interdepartementaal beleidsonderzoek 1995: financieringssyteem aanvullende
steunverlening ex artikel 12 Financiële Verhoudingswetnr. 2BRIEF VAN DE STAATSSECRETARISSEN VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN VAN FINANCIËNAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 22 februari 1996 1. InleidingVan het eindrapport van de heroverwegingswerkgroep «Financieringssysteem
aanvullende steunverlening ex artikel 12 Financiële-Verhoudingswet 1984»
hebben wij met belangstelling kennis genomen. Het is voor ieder beleidsinstrument
gewenst dat op gezette tijden een grondige doorlichting plaats heeft. Ons
inziens zijn er zeer bruikbare zaken in het rapport naar voren gebracht.Tegelijkertijd wordt op dit moment volop gewerkt aan de herziening van
de verdeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Dit alles vindt
zijn weerslag in een voorstel voor een nieuwe Financiële-verhoudingswet
(Fvw), dat onlangs aan de Tweede Kamer is aangeboden. Daarin is ook een voorziening
geregeld die in grote lijnen overeenkomt met het huidige artikel 12.Gelet op deze voornemens voor een nieuw wettelijk kader is het gewenst
en nuttig verbeteringen in het regime van aanvullende uitkeringen direct «mee
te nemen» danwel nader op de directe bruikbaarheid te bezien. 2. De variantenIn de nieuwe FVW wordt een strakkere relatie gelegd tussen het kostenpatroon
van een gemeente en de uitkering uit het Gemeentefonds. Dit neemt niet weg
dat ook in de nieuwe FVW voor een individuele gemeente een onbedoeld slechte
aansluiting op de kostenstructuur kan ontstaan als resultaat waarvan die gemeente
zich genoodzaakt ziet tot het aanvragen van een aanvullende uitkering.Bij de verantwoordelijkheid van de regering voor de verdeelsystematiek
van de FVW past in beginsel een analoge verantwoordelijkheidstoedeling voor
artikel 12, in elk geval in de periode van invoering van de nieuwe
FVW, die voor een aantal gemeenten aanzienlijke financiële gevolgen kan
hebben. Een fundamentele wijziging op korte termijn in de verantwoordelijkheidstoedeling
wordt door de regering dan ook niet overwogen. In principe onderschrijven
wij dan ook de variant «Aanscherping van het huidige beleid en de regelgeving»
zoals de werkgroep die heeft onderzocht.In dit hoofdstuk wordt allereerst een reactie gegeven op de andere drie
varianten van de werkgroep die door ons, om verschillende redenen niet worden
onderschreven. Vervolgens gaan wij in hoofdstuk 3 nader in op de aanbevelingen
en aandachtspunten van de werkgroep zoals die binnen de door ons wel onderschreven
variant kunnen worden toegepast. 2.1. Variant: een nadrukkelijker verantwoordelijkheid
voor de provinciesDeze variant geeft meer verantwoordelijkheid voor het artikel 12-regime
aan de provincies. Daarbij wordt onder meer een relatie gelegd met het financiële
toezicht door provincies. In het rapport wordt opgemerkt dat een dergelijke
verantwoordelijkheidsverschuiving minder zinvol is als niet tegelijkertijd
de provincies de verantwoordelijkheid krijgen voor de verdeling naar de gemeenten.Wij delen deze opvatting. Een verschuiving van de verantwoordelijkheid
voor artikel 12 naar de provincies past niet goed bij de huidige bestuurlijke
en financiële verantwoordelijkheidsverdeling. Een dergelijke verschuiving
ligt het meest in de rede in de situatie dat die verdeling ook door de provincie
wordt vormgegeven, zoals bijvoorbeeld was voorzien in het voorstel voor de
stadsprovincie Rotterdam.Voor de kortere termijn is deze variant als landelijk stelsel ons inziens
om de hierboven aangegeven redenen niet aan de orde.De provincies zullen binnen de huidige verantwoordelijkheidsverdeling
wel een belangrijke taak houden als toezichthouder en daarmee bij de signalering
van mogelijke financiële problemen bij gemeenten. Belangrijke doelstelling
van het toezicht is het voorkomen van artikel 12-situaties. Daarnaast schrijven
de provincies een verslag als een gemeente de artikel 12-status heeft aangevraagd
en hebben zij een taak bij de nazorg van de (ex) artikel 12-gemeente.Het rapport plaatst kritische kanttekeningen bij het terughoudende optreden
van de provincie als toezichthouder. Als middel om de provincies een prikkel
te geven wordt in een van de subvarianten het voorstel gedaan bij de provincies
een bepaald financieel belang te leggen, bijvoorbeeld een eigen bijdrage in
de artikel 12-steun of het één of meer jaren meebetalen door
de provincie aan de artikel 12-uitkering. Wij delen de opvatting dat in bepaalde
artikel 12-gevallen sprake is geweest van een onvoldoende adequaat toezicht
door de provincies. Dat neemt naar onze mening niet weg dat het gemeentebestuur
zelf ten volle verantwoordelijk is en blijft. Wij vinden dat in ieder geval
een goede uitvoering van het toezicht meebrengt dat de provincie tijdig oog
heeft voor dreigende artikel 12-situaties en daar via (verscherpt) toezicht
preventief tegen optreedt. Wij zijn voornemens over die rol van het provinciale
toezicht in overleg te treden met de provinciebesturen. 2.2. Variant: artikel 12 als afzonderlijke begrotingsvoorzieningBij deze variant gaat het om het opnemen van het artikel 12-regime als
een aparte begrotingsvoorziening. Een en ander in tegenstelling tot de huidige
opzet waarbij de artikel 12-steun onderdeel uitmaakt van het Gemeentefonds
en daarmee ten laste komt van de collectiviteit van gemeenten. De mogelijke
voordelen van deze variant, het explicieter in beeld brengen van afwenteling
van «molest» (volgens definitie werkgroep: «een door de
gemeente niet te vermijden, of te ondervangen omvangrijk financieel
nadeel van discretionaire besluiten met betrekking tot een individuele gemeente
van de rijks- of provinciale overheid die de betreffende gemeente in het bijzonder
treffen»), wegen echter niet op tegen de nadelen.Artikel 12 is het sluitstuk van de verdeling van de algemene uitkering. Bepaalde verdeelstoornissen van het algemene, globale verdeelmodel worden
via dit sluitstuk gecorrigeerd. Met het opzetten van een aparte begrotingsvoorziening
gaat deze cruciale band verloren. Als artikel 12-steun namelijk wordt verleend
omdat de factoren die voor die gemeente veel kosten veroorzaken onvoldoende
in het verdeelstelsel worden gehonoreerd, dan ligt een correctie op de verdeling
meer in de rede en niet zozeer een toevoeging aan de omvang van de middelen
die naar de gemeenten toevloeien ten laste van de rijksbegroting. Overigens
ligt het in het laatste geval dan ook, gelet op de regels van de budgetdiscipline
weer voor de hand de compensatie vervolgens ten laste van het gemeentefonds
te brengen. Daarmee is eigenlijk een aanvullend argument aanwezig om de relatie,
die er hoe dan ook is, direct met de algemene uitkering te handhaven.De werkgroep doet de aanbeveling de beslissingen over aanvullende steun
artikel 12 zoveel mogelijk te concentreren op één moment. Uit
praktische overwegingen is het niet zonder bezwaren de besluitvorming op één
moment te concentreren – de procedure zal immers gemiddeld in lengte
juist kunnen toenemen. Dat neemt niet weg dat de besluitvormingsprocedure
zodanig kan worden ingericht dat het moment van besluitvorming door de fondsbeheerders
beter gemarkeerd wordt, waardoor een meer indringende en integrale afweging
mogelijk wordt. Hierop wordt in paragraaf 3.4 teruggekomen. 2.3. Variant: verantwoordelijkheid uitvoering artikel
12 op afstand van het rijkAls voordeel van deze variant wordt in het rapport gewezen op het door
een beoordelingsinstantie-op-afstand transparanter maken van de toepassing
van het artikel 12-regime. Daar worden echter direct ook nadelen bij genoemd
van een te nadrukkelijke scheiding van beleid en uitvoering. Een onderdeel
van deze variant kan ook zijn een vorm van verzelfstandiging van de Inspectie
Financiën Lagere Overheden (IFLO) van het ministerie van Binnenlandse
Zaken.Voorop moet worden gesteld dat de inzet voor een helderder verantwoordelijkheidsverdeling
voor het artikel 12-regime door ons wordt ondersteund.Zoals aangegeven zal binnen de kaders van het huidige regime naar verdere
verbeteringen worden gezocht. Daarmee wordt een dragend element uit deze variant
overgenomen.De andere elementen van deze variant, zoals bijvoorbeeld het verleggen
van de verantwoordelijkheid naar de – rechtsopvolger van de –
Raad voor de gemeentefinanciën (Rgf) zijn ons inziens minder bruikbaar.
Daarbij weegt met name het loslaten van de politieke verantwoordelijkheid
voor de uitvoering van de inspectietaken zwaar. Ook hier geldt, net als bij
de eerder besproken provinciale variant, dat de verantwoordelijkheid voor
de verdeling en het sluitstuk het beste in één hand kan zijn
ondergebracht. Bij verzelfstandiging zou nog slechts van een indirecte politieke
verantwoordelijkheid sprake zijn.Het verrichten van artikel 12-onderzoek en het op basis daarvan formuleren
van een advies over eventuele aanvullende steun zijn taken die gebaat zijn
bij een directe koppeling van uitvoering en beleid. Daarom achten wij het
voor de kwaliteit van het inspectiewerk van groot belang dat dit,
zoals thans, geschiedt in een organisatorische omgeving waarin verwante financieel-bestuurlijke
vraagstukken aan de orde zijn. 3. Bruikbare aanbevelingen en aandachtspunten uit het
rapport 3.1. Onderscheid functiesDe werkgroep geeft in overweging de reikwijdte van artikel 12 zoveel mogelijk
te beperken tot de functie van vangnet voor aperte individuele verdeelstoornissen.
Met de werkgroep zijn wij van mening dat zoveel mogelijk voorkomen moet worden
dat via artikel 12 de gevolgen van een onvoldoende behoedzaam financieel beleid
van gemeenten dan wel van een door individuele gemeenten niet te ontgaan financieel
risico van besluiten van rijk of provincies (molest), op de collectiviteit
van de gemeenten wordt afgewenteld.Met andere woorden, de mate waarin op de verschillende onderscheiden functies
van artikel 12 (aperte verdeelstoornissen, W.A.-verzekering, molest) een accent
kan worden gelegd is ons inziens van belang voor de manier waarop de problematiek
moet worden opgelost en de criteria die worden aangelegd voor beoordeling
en toekenning. Daarbij past de kanttekening dat het onderscheid in functie
in de praktijk niet altijd zo scherp te maken is dat het relatieve aandeel
van een van de onderscheiden functies is te bepalen. Veelal is sprake van
een complex van factoren waarbij maatwerk in het individuele geval is vereist. 3.2. Aanscherping verantwoordelijkheid gemeenteSinds enkele jaren is er een kentering gaande in het denken over artikel
12.Was een artikel 12-gemeente in het verleden welhaast per definitie «zielig»,
in de laatste jaren wordt door de beheerders een dergelijke gemeente meer
en meer ook beoordeeld op mogelijk onterecht leungedrag.Dit komt onder meer tot uitdrukking in de toelatingsnorm. Lag in het midden
van de jaren 80 de toelatingsnorm voor onroerende-zaakbelastingen voor artikel
12 gemeenten nog onder het landelijk gemiddelde, de laatste jaren is de norm
stelselmatig verhoogd en ligt thans circa 40% boven het landelijk gemiddelde.Een verdere aanscherping van de toelatingsnorm op het terrein van de eigen
inkomsten achten wij thans niet opportuun. Hierbij speelt de reactie die wij
hebben vernomen in het Algemeen overleg met de vaste commissie voor Binnenlandse
Zaken op 5 september 1995 een belangrijke rol. Hieruit hebben wij de conclusie
getrokken dat de financiële problematiek niet in de eerste plaats moet
worden opgelost door een verdere verhoging van de inkomsten door de gemeente,
maar zo mogelijk liever door bezuinigingen moet worden bewerkstelligd (zie
ook onze brief van 15 september 1995 aan de Tweede Kamer (Tweede Kamer, 1994/1995,
23 900 C, nr. 7).De strengere lijn heeft zich niet alleen in de toelatingsnorm gemanifesteerd.Ook bij beslissingen over de omvang van de artikel 12-steun wordt bij
gemeenten die door onbehoedzaam beleid in de financiële problemen zijn
geraakt, meer nadruk gelegd op de eigen verantwoordelijkheid bij het oplossen
van het begrotingstekort. Het rapport ondersteunt ons voornemen dit in het
nieuwe aanvullende uitkeringbeleid verder uit te werken. Wij achten in dit verband een gemotiveerde aanvraag door een artikel 12-gemeente
waarbij zij zelf ingaat op redenen en achtergronden van de slechte financiële
positie op zijn plaats. 3.3. Rol collectiviteitBij iedere beslissing over het verlenen van artikel 12-steun wordt door
ons zorgvuldig een afweging gemaakt tussen het belang van de individuele gemeente
en dat van de collectiviteit van gemeenten, welke laatste immers de artikel
12-uitkering moet bekostigen. Wij zullen op onze handelwijze, die per definitie
een bestuurlijke weging inhoudt, politiek aanspreekbaar zijn. Ons uitgangspunt
«streng doch rechtvaardig» dient duidelijk te zijn vastgelegd
in een beleidskader. Door de zogenaamde artikel 12-circulaire aan de gemeenten
en de provincies wordt dit beleidskader ook transparant gemaakt. Op het daarin
geformuleerde beleid zijn wij politiek aanspreekbaar.Externe advisering over verdeelvraagstukken, inclusief artikel 12-beleid
kan een nuttige bijdrage leveren aan de beleidsvorming op dit terrein. Daartoe
zal een bijzonder adviescollege worden ingericht dat zich zowel buigt over
beleidsmatige als over uitvoeringsaspecten van de financiële verhouding.
Dit betekent dat dit adviescollege de adviestaken van de huidige Rgf overneemt
waar het gaat over de toepassing en het beleid van artikel 12. 3.4. Positie beheerders en de IFLODe werkgroep gaat in haar analyse in op de rol die de beheerders hebben
in het proces van steunbepaling. Het verdient ons inziens aanbeveling onze
positie in het besluitvormingsproces beter te markeren. Wij willen dat doen
door onder andere een duidelijk besluitvormingsmoment te hanteren waarop de
beheerders een standpunt zullen bepalen na inwinning van het advies van onder
andere de provincie. Hierbij is de positie van ons ten opzichte van het uitgebrachte
advies van de IFLO nadrukkelijk van belang. De Inspecteur Financiën Lagere
Overheden heeft bij het onderzoek in een artikel 12-gemeente een onafhankelijke
positie in die zin dat onder eigen verantwoordelijkheid wordt geopereerd.
De Inspecteur handelt hierbij volgens het beleidskader waarvoor de verantwoordelijkheid
bij ons ligt. Aansturing gebeurt in principe slechts door regelgeving. Een
gemeente kan aan de inhoud van een rapport van de Inspecteur geen rechten
ontlenen. 4. Conclusie en samenvattingHet rapport Financieringssystemen aanvullende steunverlening ex artikel
12 heeft een heldere analyse gegeven van het huidige artikel 12-regime. Met
name ten aanzien van het functioneren van de betrokken actoren geeft het rapport
bruikbare aanknopingspunten voor het beleid. Wij nemen dan ook een aantal
elementen uit de verschillende door de werkgroep voorgestelde varianten en
aandachtpunten over om tot een helderder verantwoordelijkheidsverdeling te
komen. De uitwerking van een nieuw artikel 12-regime vanwege de nieuwe FVW
biedt daartoe een uitgelezen mogelijkheid. Kort samengevat betreft het de
volgende onderwerpen:– gemotiveerde aanvraag voor artikel 12-steun door een gemeente;– (meer) nadruk leggen op eigen verantwoordelijkheid van gemeenten
met name als sprake is van eigen beleid bij het ontstaan van financiële
problemen;– meer heldere verantwoordelijkheidsverdeling tussen betrokken actoren
(waaronder de IFLO en de fondsbeheerders); – duidelijker markering van het moment van besluitvorming door de
fondsbeheerders.Met deze aanpassingen is voor een meer fundamentele wijziging van het
systeem geen directe aanleiding. Zo'n wijziging is naar onze opvatting pas
aan de orde bij een herbezinning op de totale financiële- en bestuurlijke
verhoudingen tussen het rijk en gemeenten. 5. Tot slotWij zenden dit standpunt ter kennisneming aan de Raad voor de gemeentefinanciën,
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg met
de mededeling dat we ons aanbevolen houden voor een reactie. Tevens zullen
wij in gesprek treden met de provincies.De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken,A. G. M. van de VondervoortDe Staatssecretaris van Financiën,W. A. F. G. Vermeend 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24560-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl