Sociale werkvoorziening; Brief staatssecretaris met informatie over voorstel herziening Wsw dat op basis van een onderzoekstraject is vastgesteld
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29817, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

27-06-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29817 nr. 7

15-06-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamDe voorstellen in het kortVereenvoudiging uitvoeringWaarborgen rechten cliëntWsw behouden voor de doelgroepSturing door gemeentenBegeleid werken en de rol van reguliere werkgeversAanleiding voor de moderniseringDe wet van 1998Aanleiding voor de huidige moderniseringGewijzigde contextKostenontwikkelingGezamenlijke uitgangspunten1. Behoud van de Wsw voor de Wsw-doelgroepOntwikkeling van de doelgroepomvangHeldere doelgroepafbakeningGevolgen voor de doelgroepomvang2. Meer cliëntsturing en het bevorderen van aangepast
werken in een zo regulier mogelijke omgevingDe kostenstructuurOntwikkeling inkomsten SW-sector per SE, inclusief Spak/Vlw De CAO WswVoorgestelde maatregelenDe financieringssystematiekVerdeling van de subsidieInzet van de subsidie door gemeentenGevolgen voor de samenwerking door gemeentenDe rechten van de cliëntHet bevorderen van begeleid werkenOverige maatregelen om begeleid werken te bevorderenWerkgeversaanpakGoede voorbeeldenDe positie van sw-bedrijvenVerdringing van de doelgroepConcurrentievervalsingVervolgOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29817, nr. 7 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29817, nr. 7 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29817, nr. 7 b3Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29817, nr. 7 b4Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29817, nr. 7 b5Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29817Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 93 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 817Sociale werkvoorzieningnr. 7BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 juni 2005In de Hoofdlijnennotitie vervolg modernisering Wsw1 werd de voorgenomen richting geschetst van de herziening van de huidige
Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Daarin werd vóór de zomer
van 2005 een brief aangekondigd, waarin de geschetste hoofdrichting nader
wordt uitgewerkt. Sindsdien is samen met de bij de uitvoering van de Wsw betrokken
partijen VNG, Cedris en cliëntenorganisaties (de Landelijke Cliëntenraad,
de Chronisch Zieken- en Gehandicaptenraad en de Federatie van Ouderverenigingen)
een uitgebreid traject doorlopen. In dit traject is, conform de strekking
van de motie Weekers2 een aantal onderzoeken uitgevoerd
naar de huidige uitvoeringspraktijk enerzijds en naar de kostenontwikkeling
in de Wsw anderzijds. Daarnaast is in de vorm van landelijke bijeenkomsten
en themasessies gediscussieerd met gemeenten, sw-bedrijven, cliënten
en cliëntenorganisaties over de knelpunten in de uitvoering van de Wsw
en mogelijke oplossingsrichtingen. Dit heeft geleid tot een door alle betrokken
partijen gedeelde analyse van de knelpunten in de huidige Wsw en overeenstemming
over de hoofdlijnen van de verbeteringsvoorstellen. In deze brief wordt het
voorstel voor herziening van de Wsw dat op basis van dit traject is opgesteld,
aan uw Kamer voorgelegd.De modernisering van de Wsw is niet gericht op een fundamentele stelselwijziging
of een aanpassing van de doelen van de Wsw. De modernisering is er juist op
gericht de huidige Wsw als voorziening en de daarbij behorende doelen beter
te realiseren en ook op termijn te kunnen handhaven. De huidige Wsw is na
een herziening sinds 1998 van kracht. Bij de voorstellen voor wijziging van
de huidige Wsw zijn de doelstellingen die ten grondslag lagen aan de wetswijziging
van 1998 en de mate waarin deze zijn gerealiseerd het uitgangspunt.De voorstellen in het kortVereenvoudiging uitvoeringDe voorstellen zijn gericht op verbetering en vereenvoudiging van de uitvoering, waarbij optimale ruimte wordt geboden om de bestaande doelen
van de Wsw beter te realiseren.Waarborgen rechten cliëntDe voorgestelde wijzigingen in de Wsw-systematiek zijn er allemaal op
gericht om de rechten van de cliënt zo goed mogelijk te waarborgen. De
Wsw is er om voor de Wsw-cliënt een aangepaste arbeidsplaats te kunnen
realiseren in een zo regulier mogelijke omgeving. De cliënt heeft recht
op tijdige plaatsing in de Wsw en heeft recht op een voor hem zo goed mogelijk
passende plek. Dat is niet altijd automatisch een plek in het sw-bedrijf.
De Wsw-werknemer heeft ook recht op werkzekerheid: eenmaal ingestroomd in
de Wsw kan, als bij herindicatie blijkt dat betrokkene niet meer tot de Wsw-doelgroep
behoort, de cliënt niet worden ontslagen voordat een ander passend aanbod
is gedaan. Wel moet er in die gevallen door de gemeente samen met de cliënt
serieus geïnvesteerd worden om de mogelijkheden voor eventuele instroom
in een (arbeids)omgeving buiten de Wsw te benutten.De aanmelding voor de Wsw is voor de cliënt vrijwillig. Wanneer iemand
zich vrijwillig voor de Wsw heeft aangemeld, is het aanbod dat in het kader
van de Wsw aan Wsw-geïndiceerde cliënten wordt gedaan, niet vrijblijvend:
na aanmelding heeft de cliënt de plicht om een passend Wsw-aanbod te
aanvaarden. Wanneer cliënten een passend arbeidsaanbod in het kader van
de Wsw weigeren, kan de gemeente besluiten om de Wsw-indicatie in te trekken.Wsw behouden voor de doelgroepOm het recht op tijdige en passende plaatsing voor de Wsw-geïndiceerden
goed te kunnen waarmaken en de wachtlijsten te kunnen beperken, is het van
belang dat de beschikbare Wsw-plaatsen alleen worden ingezet ten behoeve van
personen die echt op de Wsw zijn aangewezen. Op 1 januari 2005 is de
overdracht van de Wsw-indicatiestelling naar de Centrale organisatie werk
en inkomen (CWI) gerealiseerd, waartoe uw Kamer het kabinet eerder al had
opgeroepen. Daarmee is een onafhankelijke bewaking van de toegang tot de Wsw
gerealiseerd. De Wsw blijft zo een voorziening voor alléén die
groep mensen die vanwege de aard en ernst van hun arbeidshandicap op de Wsw
is aangewezen. Een aantal maatregelen zal worden genomen om dat uitgangspunt
te kunnen blijven handhaven en in het verleden ontstane scheefgroei door oneigenlijke
instroom in de Wsw, al of niet vanuit andere regelingen, recht te trekken
en in de toekomst te voorkomen.Sturing door gemeentenDe modernisering van de Wsw is er expliciet niet
op gericht om op de Wsw te bezuinigen. Om de middelen beter te kunnen benutten
zullen de beschikbare middelen met een zo groot mogelijke beleidsruimte en
-verantwoordelijkheid voor gemeenten worden verstrekt. De financieringssystematiek
zal sterk vereenvoudigd worden en er zullen stimulansen worden ingebouwd waardoor
het voor gemeenten aantrekkelijker wordt om de middelen zo efficiënt
mogelijk in te zetten. Niet een centrale rol van het sw-bedrijf bij de uitvoering
van de Wsw, maar sturing door gemeenten en een heldere scheiding van verantwoordelijkheden
tussen gemeenten en sw-bedrijf zal daarbij voor gemeenten het uitgangspunt
zijn.Begeleid werken en de rol van reguliere werkgeversDe beweging van binnen naar buiten wordt door alle betrokken partijen
onderschreven. In de afgelopen periode is al in een groot aantal gemeenten
en sw-bedrijven een beweging in gang gezet gericht op het realiseren van arbeidsplaatsen
in een zo regulier mogelijke omgeving. Het kabinet is van mening dat de gedeelde
ambitie om die beweging verder te versterken vanuit het rijk gestimuleerd
moet worden door op lokaal niveau de ruimte te bieden om de in gang gezette
beweging te bevorderen.Bij meer beleidsruimte en -verantwoordelijkheid voor gemeenten past het
niet om vooraf in kwantitatieve zin eisen te stellen ten aanzien van de realisatie
van begeleid werken. De mate waarin begeleid werkenplaatsen gerealiseerd kunnen
worden hangt af van de mate waarin dit voor de cliënt de best passende
mogelijkheid is. De mogelijkheid bij en bereidheid van reguliere werkgevers
om dergelijke plaatsen met behulp van de Wsw-subsidie te realiseren is daarbij
tevens van cruciaal belang. Daarom zal worden ingezet op het waarborgen van
duidelijke rechten voor de cliënt, een goede voorlichtingsaanpak ten
behoeve van werkgevers en het aantrekkelijker maken voor gemeenten om begeleid
werken te realiseren.Aanleiding voor de moderniseringDe wet van 1998De belangrijkste reden om de Wsw in 1998 te herzien was om knelpunten
in de uitvoering op te lossen en de Wsw (weer) op één lijn te
brengen met het bij gemeenten beschikbare reïntegratie-instrumentarium,
zodat regie en sturing van gemeenten op de uitvoering van de Wsw beter mogelijk
gemaakt werd. Daartoe werd onder meer de financieringssystematiek van de Wsw
herzien en werd de formele werkgeversrol voor Wsw-werknemers overgeheveld
van het rijk naar de gemeenten.Met de wetswijziging in 1998 werd de Wsw strikter gepositioneerd als een
voorziening voor arbeidsgehandicapten die vanwege hun arbeidshandicap uitsluitend
onder aangepaste omstandigheden tot regelmatige arbeid in staat zijn. De Wsw
is daarom ook een vrijwillige voorziening: de Wsw biedt op maat gesneden,
aangepaste werkplekken voor arbeidsgehandicapten die ondanks hun beperkingen
die reguliere arbeidsparticipatie in de weg staan, toch graag willen werken.In 1998 werd ook begeleid werken geïntroduceerd. Dat maakte het voor
gemeenten beter mogelijk arbeidsplaatsen te realiseren die zo goed mogelijk
tegemoetkomen aan de capaciteiten en mogelijkheden van de cliënt. Tot
dan toe werden Wsw-arbeidsplaatsen altijd in een sw-bedrijf gepositioneerd.
Door middel van begeleid werken kunnen aangepaste arbeidsplaatsen voor arbeidsgehandicapten
worden gerealiseerd bij reguliere werkgevers, die hiervoor een loonkostensubsidie
ontvangen. Tevens kan met de Wsw-subsidie zorggedragen worden voor eventueel
noodzakelijke aanpassingen van de werkplek en kan professionele begeleiding
op de werkvloer worden bekostigd.Aanleiding voor de huidige moderniseringDe wijziging van de Wsw in 1998 heeft geleid tot verbetering van de destijds
prominente uitvoeringsknelpunten. Een aantal elementen uit de wet uit 1998
is echter nog onvoldoende van de grond gekomen. Het gaat daarbij met name
om meer cliëntsturing en het bevorderen van het aangepast werken in een
zo regulier mogelijke arbeidsomgeving. De aanleiding voor de huidige modernisering
van de Wsw, zoals ook aangegeven in de in september 2004 aan uw Kamer gestuurde
hoofdlijnennotitie vervolg modernisering Wsw, is om de doelen van de Wsw zoals
in 1998 zijn geformuleerd, beter te realiseren.Gewijzigde contextDe omgeving waarin de Wsw wordt uitgevoerd, is sinds 1998 ingrijpend gewijzigd.
Zo is de verantwoordelijkheidsverdeling tussen rijk en gemeente als het gaat
om reïntegratie veranderd. Dat heeft onder meer geleid tot de introductie
van de Wet werk en bijstand (WWB). Met de WWB hebben gemeenten meer beleidsruimte
gekregen en financieren zij met behulp van een lumpsumbudget zelf
de reïntegratie van gemeentelijke werkzoekenden. Ook de voorgenomen Wet
maatschappelijke ondersteuning (WMO) gaat uit van meer sturing en regie door
gemeenten en meer eigen verantwoordelijkheid voor de cliënt. Meer eigen
verantwoordelijkheid van de cliënt voor reïntegratie komt ook terug
in de beleidsvoornemens ten aanzien van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
(Wet WIA). Deze ontwikkelingen maken het noodzakelijk om de oorspronkelijke
positionering van de Wsw te benadrukken en te bezien op welke manier de genoemde
ontwikkelingen de uitvoering van de Wsw beïnvloeden of onder druk zouden
kunnen zetten.KostenontwikkelingTen slotte zijn signalen ten aanzien van de met de uitvoering van de Wsw
gemoeide kosten ook een reden om de huidige Wsw-systematiek opnieuw te bezien.
Vanuit de sw-sector komen signalen dat het moeilijker wordt om werkzaamheden
voor Wsw-werknemers aan te bieden die voldoende opbrengsten genereren om de
Wsw kostendekkend te kunnen uitvoeren. Daarnaast zouden ontwikkelingen in
de kosten per sw-plaats zich niet goed verhouden tot de ontwikkeling van de
hoogte van de Wsw-subsidie. Uw Kamer heeft in dat licht bij de behandeling
van de SZW-begroting 2005 in de vorm van de motie Bussemaker1 aan de regering gevraagd om indien nodig aanvullende middelen voor
de Wsw beschikbaar te stellen ter compensatie van de verminderde inkomsten
voor de sw-sector in verband met de afbouw van de Specifieke afdrachtskorting
(Spak). Met de tegelijkertijd ingediende motie Weekers2 verzoekt uw Kamer in het verlengde daarvan te onderzoeken of het huidige
Wsw-macrobudget nog afdoende is om de Wsw te kunnen uitvoeren, mede met het
oog op de ontwikkeling van de doelgroepomvang en de loonkosten in de Wsw.
Met deze brief wordt in een reactie op beide moties, mede op grond van onderzoek
naar de kosten per sw-plaats en naar de ontwikkeling van de Wsw-cao, voorzien.Gezamenlijke uitgangspuntenSamen met de bij de uitvoering van de Wsw betrokken partijen is een analyse
gemaakt van de knelpunten uit de praktijk van de uitvoering van de Wsw. Daarbij
zijn ook individuele gemeenten, sw-bedrijven en cliënten betrokken. Op
grond van deze analyse is een aantal uitgangspunten geformuleerd waaraan de
modernisering van de Wsw zou moeten voldoen. Deze uitgangspunten zijn als
basis genomen voor het moderniseringsvoorstel en hebben geleid tot het formuleren
van twee hoofddoelen:Ten eerste gaat het om het behoud van de Wsw voor de Wsw-doelgroep.Ten tweede gaat het om verbetering van de cliëntsturing in de Wsw
en investeren in het aangepast werken in een zo regulier mogelijke omgeving.De moderniseringsvoorstellen worden in het vervolg van deze brief langs
deze twee hoofddoelen uigewerkt.1. Behoud van de Wsw voor de Wsw-doelgroepTen eerste gaat het erom de Wsw te behouden voor de doelgroep die op de
Wsw is aangewezen en waarvoor de Wsw bedoeld is. De instroom van personen
die vanuit andere regelingen een passend reïntegratieaanbod gedaan zou
moeten worden omdat geen sprake is van een lichamelijke, psychische en/of
verstandelijke arbeidshandicap van dien aard dat deze participatie op de reguliere
arbeidsmarkt zonder verstrekkende aanpassingen in de weg staat, moet niet
mogelijk zijn. Het is daarom nodig om de doelgroepdefinitie van de Wsw helder
en consistent af te bakenen ten opzichte van de omliggende instrumenten. Daardoor
wordt voorkomen dat personen tussen de wal en het schip van het beschikbare
instrumentarium vallen. Bij een consistente afbakening horen ook
maatregelen om deze te handhaven.Ontwikkeling van de doelgroepomvangDe Wsw is een voorziening voor personen die vanwege hun lichamelijke,
psychische en/of verstandelijke arbeidshandicap uitsluitend onder aangepaste
omstandigheden tot regelmatige arbeid in staat zijn. Deze doelgroepcriteria
gelden sinds 1998, toen de geldende criteria strakker werden geformuleerd.
De reden daarvoor was ondermeer de groeiende instroom van personen die strikt
genomen niet op de Wsw waren aangewezen maar veeleer als moeilijk te reïntegreren
cliënten waren aan te merken zonder een lichamelijke, psychische of verstandelijke
arbeidshandicap.Waar de herijking van doelgroepcriteria in 1998 destijds leidde tot een
vermindering van de nieuwe instroom in de Wsw, neemt de instroom vanaf 2002
weer snel toe. De wachtlijst voor de Wsw is in de periode 2002–2004
dan ook aanzienlijk gegroeid, van circa 5 500 personen tot 13 500
personen. De doelgroepomvang, uitgaande van alle op dit moment voor de Wsw
geïndiceerde personen, dus inclusief personen op de wachtlijst, is daarmee
thans weer op het niveau van 1998. Daarbij moet worden opgemerkt dat het aantal
Wsw-werknemers sinds 1998 is toegenomen van circa
91 000 in 1998 tot ruim 98 000 werknemers nu. Dat heeft vooral te
maken met de uitbreiding van de rijksfinanciering voor 5 000 extra voltijds
Wsw-plaatsen sinds 1998.De instroom in de Wsw in de afgelopen jaren komt met name voort uit instroom
vanuit andere regelingen, zoals het voormalige Besluit In- en Doorstroombanen
(ID), de voormalige Wet Inschakeling Werkzoekenden (WIW) en de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering
(WAO). In onderstaande tabel is de instroom in de Wsw naar herkomst uit andere
regelingen weergegeven:  200120022003WAO/WAZ/WAJONG2 0602.3653 251 WIW en ID–*9281 162 ABW1 1231 2501 877overig2 1442 3333 129 5 3276 8769 419* niet bekendOpvallend is dat de instroom in de Wsw vanuit de omliggende (reïntegratie)voorzieningen
in de afgelopen twee jaar bijna verdubbeld is. Deze ontwikkeling kan niet
los gezien worden van de ontwikkelingen ten aanzien van de gesubsidieerde
arbeid en de overheveling van rijksgefinancierde regelingen en de bijbehorende
budgetten naar het gemeentelijk domein. Met de afschaffing van de rijksregelingen
voor gesubsidieerde arbeid zijn gemeenten verantwoordelijk voor het bieden
van een passend aanbod voor reïntegratie aan alle werkzoekenden uit de
gemeentelijke doelgroep. Zij ontvangen daarvoor een lumpsum budget van SZW.
De gemeente bekostigt, zolang de reïntegratie nog niet is gelukt, ook
zelf de WWB-uitkering voor deze doelgroep. De Wsw is een bijna volledig rijksgefinancierde
voorziening: voor elke gerealiseerde (voltijds) Wsw-plaats ontvangen gemeenten
een rijkssubsidie van gemiddeld ruim 24.000 euro. De Wsw is daarmee in financieel
opzicht een aantrekkelijk alternatief geworden voor moeilijk door de gemeente
te reïntegreren cliënten, die vóór introductie van
de WWB nog aanspraak maakten op een (eveneens rijksgefinancierd) aanbod in
het kader van de IDof WIW-banen. In de toegenomen instroom in de Wsw om die
reden kan dan ook geen toename van de Wsw-doelgroep als zodanig worden gezien,
maar veeleer een verschuiving in het gebruik van
voorzieningen van het gemeentelijk reïntegratiedomein naar de Wsw.Mogelijk spelen daarbij ook overwegingen van conjuncturele aard een rol,
omdat het door de slechtere situatie op de arbeidsmarkt in de afgelopen periode
moeilijker was om in het kader van gesubsidieerde arbeid een passend aanbod
te doen.Heldere doelgroepafbakeningWerkzoekenden die ook met behulp van het reguliere reïntegratie-instrumentarium
een passende plek op de arbeidsmarkt zouden kunnen verwerven, moeten niet
kunnen instromen in de Wsw. Instroom van deze groep kan ten koste gaan van
de feitelijke Wsw-doelgroep, omdat de beschikbare Wsw-arbeidsplaatsen daardoor
niet of in mindere mate voor hen beschikbaar zijn.Met de op handen zijnde wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
(AWBZ) en de totstandkoming van de WMO verandert ook de verantwoordelijkheid
voor cliënten die op dit moment aangewezen zijn op dagbesteding in het
kader van de AWBZ. Daarom is ook een helder onderscheid tussen de doelgroep
van de dagbesteding AWBZ en de Wsw essentieel om de Wsw te behouden voor de
echte Wsw-doelgroep.Daarnaast wordt met de invoering van de Wet WIA de doelstelling van reïntegratie
waar mogelijk nog eens geaccentueerd. Hierbij staat de verantwoordelijkheid
van de cliënt centraal. Voor personen die gedeeltelijk arbeidsgeschikt
zijn geldt dat de Wsw niet gezien moet worden als een passend alternatief
voor reïntegratie naar de reguliere arbeidsmarkt.Gezien het belang van een heldere doelgroepafbakening en een onafhankelijke,
uniforme toelating tot de Wsw is de Wsw-indicatiestelling in de eerste
fase van de modernisering van de Wsw overgedragen aan CWI. Met ingang van
1 januari 2005 verricht CWI alle Wsw-indicatiestellingen, waarbij gewaarborgd
wordt dat toelating tot de Wsw alleen plaatsvindt op grond van de aard en
ernst van de arbeidshandicap van betrokkene. Het uitgangspunt bij de Wsw-indicatiestelling
en de gehanteerde toelatingscriteria zijn bij de overdracht niet gewijzigd.Het kabinet is van mening dat de geldende doelgroepcriteria voldoende
duidelijk en afgebakend zijn ten opzichte van het omliggende (reïntegratie)instrumentarium
om de Wsw-indicatiestelling ook in de toekomst goed te kunnen uitvoeren en
oneigenlijke instroom in de Wsw te voorkomen. Deze opvatting wordt door alle
bij de uitvoering van de Wsw betrokken partijen gedeeld. Het kabinet ziet
wel aanleiding om de Wsw-indicatiestelling in de toekomst beter te stroomlijnen
met andere indicatiestellingen en de informatie afkomstig uit voorliggende
indicatiestellingen, zoals voor de WAO of opvolger daarvan en uit lopende
of uitgevoerde reïntegratietrajecten, te betrekken bij de Wsw-indicatiestelling.
In het verleden werd van deze informatie bij de Wsw-indicatiestelling nauwelijks
gebruik gemaakt. Uitgangspunt moet zijn dat een cliënt niet in aanmerking
komt voor de Wsw zolang hij vanuit een andere regeling nog geacht wordt te
kunnen reïntegreren naar de reguliere arbeidsmarkt en al of niet in dat
kader bezig is met een reïntegratietraject. De Wsw is immers bedoeld
voor personen van wie is vastgesteld dat zij op grond van de ernst van hun
arbeidshandicap duurzaam niet voor reïntegratie naar de reguliere arbeidsmarkt
in aanmerking komen. In concreto betekent dit ook dat personen waarvan in
het kader van de Wet WIA is vastgesteld dat zij gedeeltelijk arbeidsgeschikt
zijn, niet in aanmerking komen voor de Wsw. Het kan zijn dat de veronderstelde
verdiencapaciteit op de reguliere arbeidsmarkt in het kader van de Wet WIA
ondanks daarvoor gepleegde inspanningen niet kan worden geëffectueerd.
Indien er wezenlijke aanleiding is te veronderstellen dat dit wordt veroorzaakt
doordat de arbeidshandicap die ten grondslag ligt aan de vastgestelde mate
van arbeidsgeschiktheid inmiddels is verergerd, ligt herindicatie in het kader
van de Wet WIA voor de hand alvorens betrokkene in aanmerking kan komen voor
een Wsw-indicatie. Eerst nadat UWV heeft aangegeven dat, ondanks daadwerkelijk
gepleegde serieuze inspanningen, reïntegratie naar een reguliere arbeidsplaats
niet haalbaar moet worden geacht, kan de cliënt in aanmerking komen voor
een Wsw-indicatiestelling. CWI zal in die gevallen beoordelen of betrokkene
ondanks de gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid op grond van de aard en ernst
van zijn arbeidshandicap toch tot de doelgroep van de Wsw behoort. Het zal
hierbij, gegeven de gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid van de betrokken cliënt,
om uitzonderingsgevallen gaan. In de uitvoeringsvoorschriften ten aanzien
van de Wsw-indicatiestelling zal de geschetste procedure ten aanzien van indicatie
van gedeeltelijk arbeidsgeschikten worden verduidelijkt.Gevolgen voor de doelgroepomvangOmdat de Wsw een vrijwillige voorziening is, kan op grond van objectieve
criteria geen kwantitatief beeld worden gegeven van de potentiële doelgroepomvang
van de Wsw. Een deel van de personen die op grond van hun arbeidshandicap
mogelijk in aanmerking zou kunnen komen voor de Wsw meldt zich immers niet
vrijwillig aan voor de Wsw en blijft daarmee buiten beeld. Het is daarom niet
mogelijk een verdeelmodel voor de Wsw te ontwikkelen dat op grond van objectieve criteria de behoefte aan Wsw-plaatsen per gemeente
vooraf kan voorspellen; de mate waarin personen die tot de doelgroep behoren
zich daadwerkelijk aanmelden voor de Wsw moet bij de verdeling van de subsidie
worden betrokken. Dat is overigens geen probleem. Het gaat er immers om, om
met de Wsw een passend aanbod te kunnen creëeren voor zoveel mogelijk
personen uit de Wsw-doelgroep die ook feitelijk geïnteresseerd zijn in
een Wsw-arbeidsplaats. De huidige Wsw-wachtlijst van 13 500
personen wijst erop dat de Wsw-doelgroep groter is dan het aanbod dat met
de beschikbare middelen kan worden gedaan. Het wordt daardoor extra belangrijk
om inzicht te krijgen in de mate waarin Wsw-arbeidsplaatsen nu vervuld worden
door personen die feitelijk niet tot de Wsw-doelgroep behoren en aan wie in
het kader van het reïntegratie-instrumentarium vanuit gemeenten of UWV
een passend ander aanbod gedaan zou moeten worden.Er kan, zonder herindicatie, niet worden vastgesteld in hoeverre in het
verleden instroom in de Wsw heeft plaatsgevonden van personen die volgens
de geldende doelgroepcriteria feitelijk niet tot de doelgroep van de Wsw behoren.
Voor zover oneigenlijke instroom heeft plaatsgevonden zal de periodieke herindicatie
door CWI ertoe leiden dat betrokkenen de Wsw-indicatie verliezen. Daarnaast
hebben gemeenten met ingang van 1 januari 2005 de mogelijkheid gekregen
om de Wsw-indicatie van personen op de wachtlijst die een passend aanbod niet
willen accepteren, in te trekken.Door de reguliere, periodieke herindicatie van Wsw-geïndiceerden
en de per 1 januari 2005 gecreëerde mogelijkheid om de Wsw-indicatie
in te trekken van personen die in de praktijk niet geïnteresseerd zijn
in een Wsw-arbeidsplaats, ontstaat beter inzicht in de feitelijke doelgroepomvang
van de Wsw. In de huidige Wsw is vastgelegd dat personen die vóór
inwerkingtreding van de gewijzigde Wsw op 1 januari 1998 op een Wsw-arbeidsplaats
zijn ingestroomd niet meer zullen worden geherindiceerd. Personen die eerder
tot de Wsw waren toegelaten en nog op de wachtlijst stonden, werden nog wel
geherindiceerd. Tot het niet meer herindiceren van de oude doelgroep van vóór
1998 werd destijds besloten, omdat de effecten van een herindicatie van deze
groep, i.c. de mate waarin werknemers uit de oude doelgroep op grond van de
aangepaste doelgroepcriteria nog voor de Wsw in aanmerking zouden komen vooraf
niet goed kon worden ingeschat, terwijl niet werd verwacht dat voor alle cliënten
die hun Wsw-indicatie door de herindicatie zouden verliezen een passend alternatief
op de reguliere arbeidsmarkt gevonden zou kunnen worden.Het kabinet is van mening dat werkzekerheid voor de doelgroep van vóór
1998 ook in een gemoderniseerde Wsw voorop moet blijven staan, en dat deze
groep Wsw-werknemers – evenmin als de groep die na 1998 is ingestroomd –
niet het risico mag lopen de Wsw-plaats te verliezen zonder dat een passend
ander arbeidsaanbod is gerealiseerd. Desondanks is het kabinet van oordeel
dat aan het handhaven van het uitgangspunt van niet-herindiceren van het volledige
werknemersbestand van vóór 1998 een aantal consequenties verbonden
zijn die vragen om een heroverweging ten aanzien van herindicatie van deze
groep.Allereerst betreft het, zoals blijkt uit figuur 2., een omvangrijke en
gedeeltelijk nog zeer jonge groep, waarvan uitstroom uit de Wsw op dit moment
zeer gering is. Sinds 1998 zijn 24 000 (van de 91 000) personen
uit de Wsw uitgestroomd, waarvan het overgrote deel is uitgestroomd vanwege
VUT- of pensioenregelingen. Van de uitstroom uit de Wsw van de werknemers
van voor 1998 bedraagt circa 10 procent uitstroom naar regulier werk.De totale, resterende doelgroep van voor 1998 betreft op dit moment nog
ruim 65 procent van het totaal aantal Wsw-werknemers. Zoals uit de onderstaande
figuur blijkt, is de uitstroom van deze groep gering.Voor een deel van deze groep is de geringe uitstroom naar regulier werk
logisch vanwege de beperkingen van de betrokken werknemers, waardoor het lastiger
is om een alternatief buiten de Wsw te vinden. Onduidelijk is evenwel in hoeverre
de geringe uitstroom wordt verklaard door het feit dat deze groep niet meer
wordt geherindiceerd. Zonder herindicatie waaruit blijkt dat iemand eigenlijk
«te goed» is voor de Wsw, wordt in de praktijk ook geen inzet
gepleegd om aan personen voor wie dit wel mogelijk zou zijn, een serieus aanbod
voor reïntegratie en ondersteuning bij het zoeken naar een passend alternatief
buiten de Wsw te doen. Herindicatie van deze laatstgenoemde groep, waarbij
opnieuw wordt vastgesteld of instroom in een functie buiten de Wsw haalbaar
is, kan ertoe leiden dat voor deze groep een aanbod in beeld komt dat anders
voor de rest van het werkzame leven buiten bereik zou blijven.Ten tweede heeft het vervullen van een Wsw-plaats door een werknemer die
feitelijk niet voor de Wsw (onder de huidige doelgroepcriteria) in aanmerking
zou komen, tot gevolg dat daarmee een Wsw-plaats bezet blijft die ook vervuld
had kunnen worden door een Wsw-geïndiceerde cliënt op de wachtlijst
die is aangewezen op de Wsw omdat voor hem, vanwege de aard en ernst van zijn
arbeidshandicap, geen alternatieve mogelijkheid bestaat om arbeid te verrichten.Het kabinet is om die redenen van oordeel dat een beperkte groep Wsw-werknemers die zijn ingestroomd vóór
1998 alsnog voor herindicatie in aanmerking zou moeten komen. Het gaat daarbij
om de groep waarvan op grond van de oorspronkelijke Wsw-indicatie verondersteld
kan worden dat zij, indien geen wijzigingen in de situatie van de betrokken
werknemers zijn opgetreden, niet meer in aanmerking zou komen voor een Wsw-indicatie
en waarvan kan worden verondersteld dat een alternatief reïntegratie-aanbod
daadwerkelijk tot een positief resultaat zou kunnen leiden. In
concreto stelt het kabinet voor om twee categorieën personen in een periode
van twee jaar te herindiceren.Ten eerste de personen die alléén op grond van een sociale
handicap een Wsw-indicatie hebben gekregen. Onder een sociale handicap worden
stoornissen verstaan die niet elders te classificeren zijn, ofwel beperkingen
met een niet medisch te verklaren oorzaak. Een sociale handicap is sinds 1998
geen reden meer om een Wsw-indicatiestelling te verkrijgen.Ten tweede personen die thans een WAO-, WAJONG- of WAZ-uitkering ontvangen
naar een mate van arbeidsongeschiktheid van minder dan 80 procent.Het kabinet stelt voor om bij herindicatie van bovengenoemde twee categorieën
een leeftijdsgrens te hanteren van 50 jaar. Voor de groep jonger dan 50 jaar
kan worden verwacht dat de kans op succesvolle reïntegratie het grootst
is. Wanneer de herindicatie van de werknemers van voor 1998 beperkt blijft
tot de gedeeltelijk arbeidsgeschikten en personen met een oorspronkelijke
geïndiceerde sociale handicap tot 50 jaar, gaat het in totaal om circa
7.000 werknemers. Het precieze aantal personen dat het betreft zal door middel
van bestandskoppeling worden vastgesteld. Op grond van de resultaten van de
herindicatie van deze groep zal worden bezien of het in de rede ligt om eventueel
ook andere werknemers van voor 1998 op termijn voor herindicatie in aanmerking
te laten komen.Zoals aangegeven staat de werkzekerheid voor personen in de Wsw voorop.
Herindicatie mag er niet toe leiden dat werknemers uit de Wsw hun Wsw-arbeidsplaats
verliezen zonder dat een andere, voor de cliënt passende werkplek buiten
de Wsw is gevonden. Op dit moment is geregeld dat Wsw-werknemers vanwege het
verliezen van hun Wsw-indicatie géén ontslag aangezegd kan worden
voordat een passend ander aanbod voor arbeid aan de betreffende persoon is
gedaan. Ook voor de groep te herindiceren werknemers van voor 1998 die hierdoor
hun indicatie verliezen zal deze garantie onverkort gelden: eventuele uitstroom
uit de Wsw van deze werknemers zal alléén plaatsvinden na een
aanbod voor een passende andere arbeidsplaats.Door bovengenoemde maatregelen – periodieke herindicatie van alle
Wsw-geïndiceerden door CWI, gedeeltelijke herindicatie van de oude doelgroep
en de mogelijkheid voor gemeenten om personen die geen Wsw-plaats willen aanvaarden
van de wachtlijst te halen – ontstaat een geactualiseerd beeld van het
aantal personen in de Wsw dat daadwerkelijk tot de doelgroep van de Wsw behoort
en de hoogte van de «echte» Wsw-wachtlijst. De hoogte van de huidige wachtlijst dient tegen deze achtergrond geplaatst
te worden. Op grond van het feit alleen dat op dit moment circa 12 000
gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers in de Wsw werkzaam zijn, waarvan
ruim 9 000 van vóór 1998, kan worden verondersteld dat
de huidige wachtlijst bijna volledig zou kunnen worden weggewerkt indien alléén
Wsw'ers die tot de echte doelgroep behoren in de Wsw werkzaam zouden zijn.
Daarnaast blijkt uit signalen van gemeenten en sw-bedrijven dat een deel van
de wachtlijst op dit moment bestaat uit personen die feitelijk geen Wsw-plaats
willen aanvaarden en uit personen die op termijn wel in de Wsw willen werken
maar nog niet direct voor de Wsw beschikbaar zijn, bijvoorbeeld vanwege het
nog bezig zijn met een voltijdsschoolopleiding. Op grond daarvan ziet het
kabinet geen aanleiding om het aantal rijksgefinancierde Wsw-plaatsen structureel
uit te breiden.Het kabinet is zich ervan bewust dat hiermee geen oplossing op korte termijn
wordt geboden voor de personen die op dit moment op de wachtlijst staan en
wel direct voor Wsw-arbeid beschikbaar zijn. Gemeenten zullen
dan ook serieus moeten investeren in het realiseren van uitstroom uit de Wsw
voor cliënten voor wie dit mogelijk is. Voor zover deze mensen behoren
tot de gemeentelijke doelgroep hebben de gemeenten hiervoor reïntegratiemiddelen
tot hun beschikking. Voor de cliënten met een vastgestelde gedeeltelijke
arbeidsgeschiktheid die niet onder de gemeentelijke verantwoordelijkheid vallen
zal in het kader van het UWV-instrumentarium een aanbod gedaan kunnen worden.Om deze beweging te stimuleren en beter mogelijk te maken zal een aantal
aanpassingen in de financieringssystematiek worden gerealiseerd, die er mede
toe moeten leiden dat het voor gemeenten beter mogelijk wordt om met het beschikbare
Wsw-budget meer Wsw-plaatsen te realiseren, waardoor meer mensen met een Wsw-indicatie
gebruik kunnen maken van het Wsw-aanbod. Ook die beweging kan bijdragen aan
het verkorten van de wachtlijsten.Voordat de voorstellen ten aanzien van wijziging van de financieringssystematiek
worden uitgewerkt, zal eerst worden ingegaan op de kosten die met de uitvoering
van de Wsw gemoeid zijn en de relatie daarvan met de tweede hoofddoelstelling
van de modernisering: meer cliëntsturing en het bevorderen van aangepast
werken in een zo regulier mogelijke omgeving.2. Meer cliëntsturing en het bevorderen van aangepast
werken in een zo regulier mogelijke omgevingEen van de knelpunten die in de huidige uitvoering van de Wsw wordt geconstateerd,
is het gebrek aan cliëntsturing. De Wsw is bedoeld om voor arbeidsgehandicapten
aangepaste arbeidsplaatsen te realiseren die zo goed mogelijk aansluiten bij
de capaciteiten en mogelijkheden van de cliënt. De – aanzienlijke –
Wsw-subsidie is ervoor bedoeld om arbeidsplaatsen, met alles wat daarbij hoort,
speciaal voor de Wsw-cliënten te kunnen creëren. In de praktijk
gebeurt het lang niet altijd dat een arbeidsplaats op maat gesneden wordt
voor een instromende Wsw-geïndiceerde werknemer. Het sw-bedrijf, waar
het merendeel van de Wsw-plaatsen wordt gerealiseerd, verkeert in dat opzicht
ook in een lastige positie. Enerzijds moet het bedrijf zich richten op het
optimaal benutten van de capaciteiten en mogelijkheden van de cliënt.
Anderzijds is het sw-bedrijf een productiebedrijf, waar het uitvoeren van
binnenkomende opdrachten centraal moet staan om in bedrijfseconomisch opzicht
gezond te blijven. Dat leidt er niet zelden toe dat bij plaatsing van Wsw-geïndiceerden
de beschikbare «vacature» in het sw-bedrijf het uitgangspunt is,
waarbij de vraag of deze arbeidsplaats ook de best passende is niet het primaire
uitgangspunt vormt.De Inspectie voor Werk en Inkomen (IWI) concludeerde onlangs op basis
van eigen onderzoek1 naar zorg voor kwaliteit
van de arbeid in de sociale werkvoorziening, dat gemeentebesturen of schapsbesturen
sw-bedrijven niet altijd sturen op het aspect kwaliteit van de arbeid en de
zorg hiervoor overlaten of mandateren aan de directeuren van sw-bedrijven.
Hoewel dit onderzoek een indicatief beeld geeft en niet alle gemeenten in
het onderzoek zijn betrokken geven de uitkomsten van het onderzoek wel aan
dat de sturing van gemeenten ten aanzien van de kwaliteit van de arbeidsplaatsen
een aandachtspunt betreft. Gemeenten geven zelf ook aan behoefte te hebben
aan meer mogelijkheden om hierop te sturen.De centrale rol van het sw-bedrijf bij de inzet van de Wsw-subsidie en
het plaatsen van Wsw-geïndiceerden vanaf de wachtlijst leidt er nu nog
vaak bijna automatisch toe dat cliënten in het sw-bedrijf terechtkomen
of in elk geval direct vanaf de wachtlijst met het sw-bedrijf te maken krijgen
als het gaat om het vinden van een passende arbeidsplaats. Vanuit
het perspectief van het sw-bedrijf en de uitvoerende gemeente is een dergelijk
plaatsingsbeleid niet onlogisch. Immers, binnen het sw-bedrijf zijn arbeidsplaatsen
die vervuld moeten worden vaak direct beschikbaar, terwijl het zoeken naar
een passende arbeidsplaats buiten de omgeving van het sw-bedrijf, in de vorm
van detachering of begeleid werken met gebruikmaking van de Wsw-subsidie,
een omslachtig traject kan zijn. Daarnaast kan het in toenemende mate plaatsen
van Wsw-cliënten buiten het sw-bedrijf in bedrijfseconomisch opzicht
voor het sw-bedrijf op korte termijn nadelige gevolgen hebben. De ontwikkeling
van de kostenstructuur per sw-plaats en de wijze waarop de Wsw-subsidie thans
wordt ingezet kan dit verduidelijken.De kostenstructuurMet de Wsw-subsidie (in combinatie met de uit Wsw-arbeid voortvloeiende
opbrengsten) worden gemeenten geacht alle met de arbeidsplaats gemoeide kosten
te financieren. In concreto gaat het om de loonkosten, de kosten voor aanpassing
van de werkplek en begeleiding op de werkvloer, maar ook de kosten voor het
ondersteunende ambtenarenapparaat binnen gemeenten en in de sw-bedrijven,
de huisvestingskosten van het sw-bedrijf en de investering in productiemiddelen
en productielijnen.In de afgelopen jaren zijn de signalen toegenomen dat de Wsw-subsidie
ontoereikend zou zijn om alle met de Wsw gemoeide kosten te kunnen blijven
dekken. De huidige afbouw van de Spak en Afdrachtsvermindering Langdurig Werklozen
(Vlw), die een inkomstenvermindering voor de sw-sector betekende, heeft bijgedragen
aan deze signalen. Door de jaarlijkse stijging van de Wsw-subsidie is deze
inkomstenvermindering echter gecompenseerd: ook inclusief de gevolgen van
de afbouw van de Spak en Vlw is de hoogte van de Wsw-rijkssubsidie per arbeidsplaats
per saldo, jaarlijks toegenomen.In het kader van de voorgenomen modernisering van de Wsw is in 2004 en
2005 een onderzoek verricht naar de ontwikkeling van de kosten per sw-plaats1.Uit het onderzoek kwam naar voren dat de nettokosten per Wsw-plaats2 (gemiddeld € 23.939
in de periode 1998–2002) zijn gedaald met 4 procent. De grootste post
binnen deze nettokosten, de arbeidskosten voor Wsw-geïndiceerden, is
met 3 procent gedaald. De voornaamste reden voor deze daling is het feit dat
de nieuwe instroom (toegenomen door uitbreiding van het aantal sw-plaatsen
in de periode 1998–2002) de eerste twee jaar minimumloon ontvangt.Ten tweede blijkt uit het onderzoek dat de opbrengsten per Wsw-plaats3 (gemiddeld € 9 828),
in de periode 1998–2002 zijn gestegen met 7 procent. Een van de oorzaken
voor deze stijging is de groei van het aantal detacheringen. Gedetacheerde
werknemers genereren meer opbrengsten voor het sw-bedrijf dan personen die
intern geplaatst zijn.Verder blijken de kosten voor begeleid werken en detacheren lager te zijn
dan voor een interne plaatsing. Zo kostte een begeleid werken plaats in de
periode 1998–2002 gemiddeld tussen de € 20 500 en € 21 500,
terwijl de gemiddelde netto kosten voor alle sw-plaatsen in deze periode ongeveer € 24 000
bedroegen. De onderzoekers waarschuwen er wel voor hieruit niet de conclusie
te trekken dat meer begeleid werken per definitie goedkoper is voor de sector:
door uitstroom van productieve Wsw'ers naar buiten en leegloop van het sw-bedrijf
kunnen de kosten voor de beschutte werkplaatsen in het sw-bedrijf gaan oplopen
bij het meer realiseren van begeleid werken. De beweging van binnen naar buiten
zal dus gepaard moeten gaan met een zorgvuldige omslag in de
werkwijze van het sw-bedrijf om optimaal van kostenvoordelen te kunnen profiteren.Uit het onderzoek blijkt ten slotte dat er ten aanzien van de kosten en
opbrengsten per Wsw-plaats grote lokale verschillen bestaan. Naast gemeenten
en sw-bedrijven met tekorten zijn er ook gemeenten en sw-bedrijven die erin
slagen, in sommige gevallen zelfs geheel zonder gemeentelijke bijdrage, jaarlijks
winst te maken. Naast onder meer verschillen in werksoorten – sommige
sw-bedrijven hebben al in een vroegtijdig stadium de omslag naar rendabeler
en relatief goedkoper werksoorten gemaakt, worden deze verschillen door de
onderzoekers ook toegerekend aan verschillen in efficiency en management.In het onderzoek zijn de resultaten van de jaren 2003 en 2004 niet meegenomen,
omdat er bij de start van het onderzoek geen betrouwbare cijfers over deze
jaren voorhanden waren. Gemeenten en sw-bedrijven hebben aangegeven dat juist
in deze jaren de kosten relatief sterk gestegen zijn. Dat blijkt echter niet
uit de ontwikkeling van de hoogte van de gemeentelijke bijdrage aan de Wsw.
De gemeentelijke bijdrage per Wsw-plaats is in deze periode slechts marginaal
gestegen (gemiddeld met ongeveer € 60 per sw-plaats), wat overigens
voor een deel ook verklaard zou kunnen worden uit het feit dat sw-bedrijven
misschien in de afgelopen jaren opgebouwde reserves hebben aangesproken.Op basis van het signaal vanuit de sector dat juist vanaf 2002 de
kosten zijn toegenomen heeft de uitvoerder van het kostenstructuuronderzoek
SEOR na afronding van het onderzoek op basis van de op dat moment bij branche-organisatie
Cedris beschikbare bedrijfsgegevens over het jaar 2003 van 60 sw-bedrijven
een analyse gemaakt van de toegevoegde waarde per sw-plaats in 2003. Daaruit
bleek dat de toegevoegde waarde per sw-plaats in constante prijzen ongeveer
gelijk is aan die in 2002. Er blijkt op grond van deze gegevens dus dat er
geen sprake geweest is van een daling van de toegevoegde waarde per sw-plaats
in 2003.Kijkend naar de algemene kostenontwikkeling in de afgelopen twee jaar
is er geen aanleiding om te veronderstellen dat de omgeving waarbinnen de
Wsw wordt uitgevoerd aan dermate grote veranderingen onderhevig is geweest
dat de resultaten uit de periode tot en met 2002 een heel ander beeld laten
zien. De belangrijkste verandering die is opgetreden voor de sw-sector is
de afbouw van de Spak/Vlw, die voor de sector een vermindering van inkomsten
heeft betekend. De rijkssubsidie per voltijds Wsw-plaats (standaardeenheid,
SE) is ook in de periode vanaf 2002, vanwege jaarlijkse indexatie, elk
jaartoegenomen. Daardoor zijn de totale subsidie-inkomsten
per voltijds Wsw-plaats per saldo (inclusief inkomsten
uit Spak/Vlw) ook in 2003 en 2004 niet gedaald, zoals uit onderstaande tabel
blijkt. In 2005 zijn middelen uit het Wsw-macrobudget genomen en overgeheveld
naar CWI voor de met de indicatiestelling genoemde uitvoeringskosten (circa € 14
miljoen). De indicatiestelling wordt vanaf 2005 immers niet meer door gemeenten,
maar door CWI uitgevoerd en bekostigd. De subsidie per SE is in 2005 mede
door uitname van de indicatiemiddelen licht gedaald. Het in de tabel voor
2005 opgenomen bedrag is nog exclusief de prijsindexatie, die voor 2005 nog
niet is verstrekt. Na prijsindexatie zal de subsidie per SE voor 2005 dus
nog licht worden verhoogd. Concluderend is er voor de sector dus geen sprake
van een nettovermindering van inkomsten, ook niet wanneer de effecten van
de Spak/Vlw worden meegerekend, die de conclusie rechtvaardigt dat het inkomstenbeeld
voor de Wsw-sector vanaf 2003 zodanig gewijzigd is dat het beeld dat
naar voren komt uit het kostenstructuuronderzoek niet meer van toepassing
zou zijn. Ontwikkeling inkomsten SW-sector per SE, inclusief Spak/Vlw  2002200320042005inkomsten Spak/Vlw€ 921€ 737€ 501€ 261rijkssubsidie SE€ 23 133€ 24 140€ 24 550€ 24 129Totaal€ 24 054€ 24 877€ 25 050€ 24 390** exclusief middelen voor indicatie en nog exclusief prijsindexatieOp grond van het onderzoek concludeert het kabinet dat de hoogte van de
Wsw-rijkssubsidie nog steeds afdoende is om de met de Wsw gemoeide kosten
te kunnen dekken. Het kabinet ziet dan ook geen aanleiding om de voor de Wsw
beschikbare middelen uit te breiden.Er is evenwel wel sprake van een ontwikkeling die op termijn tot problemen
in de sw-sector kan leiden. In een aanzienlijk aantal sw-bedrijven is sprake
van productielijnen en werksoorten die relatief duur zijn en waarvoor het
steeds moeilijker wordt om voldoende inkomsten te genereren. Ook speelt een
rol dat grote investeringen in kapitaalintensieve productielijnen zich steeds
moeilijker terugverdienen. Samen met de sector is dan ook geconstateerd dat
een omslag moet plaatsvinden van de gerichtheid op deze kapitaalintensieve
werkvormen naar werkvormen waarmee de verhouding tussen de kosten en opbrengsten
van een Wsw-plaats beter in balans zijn en de risico's lager zijn.Dit past in de gewenste ontwikkeling die door de sector zelf wordt aangeduid
als de beweging van het sw-bedrijf als productiebedrijf naar het sw-bedrijf
als mensontwikkelbedrijf, waarin arbeid op maat en expertise ten aanzien van
passende begeleiding zorgen voor een werkomgeving waarin aan Wsw-geïndiceerden
waarvoor werken buiten de beschutte omgeving van het sw-bedrijf niet haalbaar
is een arbeidsplaats wordt geboden die optimaal aansluit bij de capaciteiten
en mogelijkheden van de cliënt. De binnen de Wsw beschikbare middelen
dienen daarvoor te worden aangewend en niet te worden geïnvesteerd in
het op peil houden van productielijnen en productie-omgevingen die in de huidige
marktontwikkelingen steeds minder rendabel worden en dus de inzet van een
steeds groter deel van de Wsw-middelen vergen. Het kabinet is van mening dat
een dergelijke omslag noodzakelijk is en kan leiden tot doelmatigheidsverbeteringen
in de sw-sector. Daarmee kan ook een belangrijke bijdrage geleverd worden
aan de beoogde versterking van de beweging naar het aangepast werken in een
zo regulier mogelijke arbeidsomgeving.De CAO WswIn vervolg op het onderzoek naar de kosten van Wsw-plaatsen heeft ook
een verdiepend onderzoek plaatsgevonden naar de (toepassing van de) CAO Wsw
in relatie tot andere, vergelijkbare CAO's in het reguliere bedrijfsleven.
Uw Kamer heeft de afgelopen jaren belangstelling getoond voor de beloning
van werknemers in de sociale werkvoorziening in vergelijking tot andere reguliere
sectoren. Ik verwijs in dit kader met name naar de eerder genoemde motie Weekers
van 16 december 2004. In de laatste maanden van 2004 en de eerste maanden
van 2005 heeft het kabinet een drietal onderzoeken laten verrichten naar de
toepassing van de CAO Wsw, de arbeidsvoorwaarden in de sociale werkvoorziening
en de ontwikkelingen van de lonen in de sociale werkvoorziening in de periode
1998–2002.Het grootste deel van de arbeidskosten van Wsw-werknemers bestaat uit
het brutoloon (80 procent) en het werkgeversaandeel in de sociale lasten (17 procent). In de periode 1998–2002 was er in de sociale werkvoorziening
sprake van een brutoloonstijging van 20 procent. Bij de vergelijkingsgroep
(een selectie van werknemers uit andere sectoren waar met de sociale werkvoorziening
vergelijkbare activiteiten worden verricht) is er in deze periode sprake van
een brutoloonstijging van 23 procent.Uit de onderzoeken blijkt ook dat de brutobeloning over het algemeen in
overeenstemming is met het functiewaarderingssysteem in de sociale werkvoorziening.
Indien er sprake is van verschillen in de inschaling van medewerkers bij sw-bedrijven,
dan heeft dit te maken met de aangeboden werksoorten in bedrijven en de daarbij
behorende functiebeloning.In de onderzoeken is onder meer gekeken naar metaalbewerking, hoveniersbedrijf,
schoonmaak- en glazenwassersbedrijf en de glastuinbouw. De arbeidsvoorwaarden
in de sociale werkvoorziening laten zich in grote lijnen vergelijken met de
arbeidsvoorwaarden in sectoren die dezelfde activiteiten uitvoeren als bepaalde
sw-bedrijven. Zo wordt in vrijwel alle onderzochte CAO's in het eerste ziektejaar
100 procent van het loon doorbetaald en in het tweede ziektejaar 70 procent.
Daarentegen heeft de sociale werkvoorziening geen VUT-regeling – waar
in vrijwel alle andere in het onderzoek onderzochte sectoren wel sprake van
is – maar een seniorenregeling. Voorts vindt alleen in de sociale werkvoorziening
(gedeeltelijke) doorbetaling plaats van loon gedurende ouderschapsverlof.Het kabinet trekt uit de drie onderzoeken de conclusie dat de Wsw geen
sprake is van een opmerkelijk, hoog beloningsniveau in relatie tot andere
vergelijkbare sectoren en CAO's. De onderzoeken en de positionering van de
Wsw als voorziening op de werkladder kunnen wat het kabinet betreft wel de
aanleiding vormen voor een verkenning van de vraag of het betalen van functieloon,
dat kan oplopen tot meer dan 140 procent van het wettelijk minimumloon (WML)
in het kader van de Wsw in alle gevallen noodzakelijk is. Bij deze eventuele
verkenning zullen de partijen uit het Wsw-veld betrokken wordenVoorgestelde maatregelenDe maatregelen die het kabinet voorstelt zijn erop gericht om de Wsw ook
op termijn op een financieel houdbare manier te kunnen blijven uitvoeren en
door middel van een langzaam veranderende uitvoeringsstructuur te komen tot
meer cliëntsturing en het zoveel mogelijk realiseren van aangepaste Wsw-arbeidsplaatsen
in een zo regulier mogelijke omgeving. Die door alle uitvoerende partijen
gewenste beweging is niet door middel van extra wet- en regelgeving af te
dwingen. Om gemeenten beter de mogelijkheid te bieden om vorm te kunnen geven
aan een cliëntgerichte Wsw voor alle Wsw-geïndiceerden in de gemeente
en recht te doen aan de bestaande regionale verschillen, moet aan gemeenten
de ruimte geboden worden om op lokaal niveau eigen afwegingen te maken zonder
geconfronteerd te worden met belemmeringen in de regelgeving die een op lokaal
niveau passende en bij de behoefte van de cliënt aansluitende uitvoering
in de weg kunnen staan. Anderzijds moeten de rechten van de cliënt daarbij
afdoende gewaarborgd zijn en moet aan Wsw-geïndiceerden in alle gemeenten
dezelfde mogelijkheden en kansen geboden worden. De voorgestelde maatregelen
zijn gericht op het realiseren van een balans tussen deze beide uitgangspunten.In het vervolg van deze notitie worden de voorgestelde maatregelen per
thema behandeld, waarbij wordt ingegaan op de wijzigingen ten opzichte van
de huidige situatie en de effecten die de voorgestelde maatregelen moeten
hebben op het realiseren van de doelstellingen. De financieringssystematiekDe basis voor de financieringssystematiek in de Wsw wordt op dit moment
gevormd door de door gemeenten gerealiseerde Wsw-plaatsen. Voor elke gerealiseerde
(voltijds) Wsw-arbeidsplaats ontvangt de gemeente een rijkssubsidie van circa
24 000 euro. Voor personen met een ernstige arbeidshandicap wordt 1,25
keer dit standaardsubsidiebedrag verstrekt. Voorzover de door gemeenten ontvangen
subsidie per saldo onvoldoende zou zijn om de te realiseren arbeidsplaatsen
te financieren, dienen gemeenten de tekorten uit eigen middelen te financieren.De Wsw-middelen zullen in de toekomst met zoveel mogelijk beleidsruimte
en -verantwoordelijkheid voor gemeenten worden verstrekt. Uitgangspunt is
dat gemeenten zelf bepalen op welke manier de Wsw-middelen worden ingezet
om voor de Wsw-geïndiceerde ingezetenen Wsw-plaatsen te realiseren. Het
kabinet is voornemens om het beschikbare Wsw-budget van 2,2 miljard euro in
de toekomst aan gemeenten te verstrekken zonder daaraan een vaste subsidie
per gerealiseerde Wsw-arbeidsplaats te koppelen. Voorwaarde bij de subsidieverstrekking
zal zijn dat de gemeenten voor dit bedrag een minimumaantal Wsw-plaatsen realiseert,
gelijk aan het huidige aantal van circa 90 000. Gemeenten zijn aldus
vrij te differentiëren in de middelen die zij per Wsw-arbeidsplaats inzetten.
Voor cliënten voor wie met een lager budget kan worden volstaan kan de
gemeente minder subsidie inzetten dan voor cliënten voor wie een hoger
budget nodig is. Het wordt hiermee voor gemeenten inzichtelijker dat het loont
om de hoogte van de in te zetten subsidie per Wsw-geïndiceerde te beheersen
en de middelen efficiënt aan te wenden.Verdeling van de subsidieDe subsidieverdeling moet zo goed mogelijk aansluiten bij de feitelijke
behoefte in de regio's, om recht te doen aan de verantwoordelijkheid van gemeenten
om alle Wsw-geïndiceerden een Wsw-plaats te bieden. De feitelijke behoefte
aan Wsw-plaatsen per gemeente hangt af van het aantal personen dat zich vrijwillig
voor de Wsw aanmeldt en een Wsw-indicatie verkrijgt. Dit aantal kent verhoudingsgewijs
aanzienlijke regionale en lokale verschillen. Verdeling van het Wsw-macrobudget
onder gemeenten op basis van een objectieve indicator, zoals het inwoneraantal
of het aantal arbeidsgehandicapten in een gemeente, zou geen recht doen aan
deze verschillen. Naast aanzienlijke relatieve verschillen in het aantal beschikbare
Wsw-plaatsen leidt de huidige Wsw-verdeelsystematiek, waarin de subsidie voor
een uitvoeringsjaar wordt verdeeld op basis van het aantal gerealiseerde Wsw-plaatsen
en de hoogte van de Wsw-wachtlijst in een gemeente van twee jaar geleden,
tot een verdeling die onvoldoende aansluit bij de feitelijke behoefte aan
Wsw-plaatsen in een uitvoeringsjaar. Ontwikkelingen in de wachtlijst of de
realisatie in de afgelopen twee jaar worden immers pas twee jaar later meegenomen
in de verdeling van de subsidie. Daarnaast is de op dit moment gehanteerde
verdeelsystematiek gecompliceerd.Om de systematiek te vereenvoudigen en het Wsw-budget beter op basis van
feitelijke behoefte te kunnen verdelen, wordt voorgesteld de subsidieverdeling
in de toekomst louter te baseren op het aantal Wsw-geïndiceerden in de
gemeente. Door uitstroom en periodieke herindicatie van de Wsw-geïndiceerden
zal de systematiek langzaam toegroeien naar een verdeelmodel geheel op basis
van de indicaties door CWI. Daarmee wordt de «scheefgroei» die
is ontstaan door personen die thans gebruik maken van de Wsw maar feitelijk
niet meer tot de doelgroep behoren, op termijn eveneens rechtgetrokken. Ten
slotte wordt hiermee aan gemeenten een extra impuls gegeven om snel arbeidsplaatsen
buiten de Wsw te realiseren voor personen van wie de Wsw-indicatie
is vervallen. Deze personen worden immers niet meer meegeteld bij de verdeling
van het Wsw-macrobudget. De huidige herverdeelsystematiek, waarbij is geregeld
dat gemeenten er van het ene op het andere jaar nooit meer dan vijf procent
in subsidie op kunnen achteruit gaan om uitvoeringsproblemen te voorkomen,
zal worden gehandhaafd.Inzet van de subsidie door gemeentenDoor geen vaste subsidie per Wsw-plaats maar een ongedifferentieerd subsidiebedrag
te verstrekken aan gemeenten, wordt bij gemeenten meer expliciet de taak gelegd
om voor een reëel bedrag een Wsw-arbeidsplaats te (laten) realiseren.
Daarmee wordt vooral de scheiding tussen het opdrachtgeverschap van de gemeente
en de uitvoering door het sw-bedrijf benadrukt. Gemeenten zullen zich er in
de toekomst veel minder op moeten toeleggen om met de beschikbare Wsw-middelen
een Wsw-productiebedrijf in stand te houden, maar moeten met de Wsw-subsidie
alleen die kosten vergoeden die met het realiseren van een voor de cliënt
passende arbeidsplaats gemoeid zijn. Dat kan ook een plaats buiten het sw-bedrijf
zijn. Door middel van een subsidie voor loonkosten, aanpassing van de werkplek
en begeleiding op de werkvloer door een professionele begeleidingsorganisatie
kunnen arbeidsplaatsen bij reguliere werkgevers worden gerealiseerd in het
kader van begeleid werken. Zoals ook uit het eerder genoemde kostenstructuuronderzoek
blijkt, kunnen dergelijke arbeidsplaatsen vaak goedkoper worden gerealiseerd
dan de beschutte arbeidsplaatsen in het sw-bedrijf. Kosten voor productielijnen
en werksoorten die relatief duur zijn en kosten voor huisvesting en het ambtelijk
apparaat binnen het sw-bedrijf worden daarmee vermeden. Bij het zoeken van
een passende plaats is het indicatiebesluit van CWI (wel of niet begeleid
werken) leidend. Plaatsing van personen met een begeleid werkenindicatie in
een sw-bedrijf (omdat een passende begeleid werkenplek niet gevonden kan worden)
ontslaat gemeenten niet van de plicht om periodiek te blijven volgen of het
sw-bedrijf nog de meest aangewezen plaats is voor de cliënt. De gemeente
dient aldus in samenspraak met de cliënt met een begeleid werkenindicatie
op zoek te gaan naar een passende begeleid werkenplaatsDe Wsw-middelen die gemeenten overhouden na het realiseren van het met
de verstrekte subsidie gemoeide minimumaantal Wsw-plaatsen kunnen door gemeenten
worden benut voor het realiseren van extra Wsw-plaatsen voor personen op de
wachtlijst. Door minder subsidie per Wsw-plaats in te zetten kunnen gemeenten
immers meer dan het huidige aantal Wsw-plaatsen realiseren. Wanneer gemeenten
aan alle beschikbare personen op de wachtlijst een Wsw-aanbod hebben gedaan,
mogen eventuele resterende overschotten door gemeenten voor andere doeleinden
worden aangewend. Voor zover gemeenten met de verstrekte middelen minder dan
het minimumaantal Wsw-plaatsen hebben gerealiseerd of resterende middelen
niet hebben ingezet ten behoeve van het wegwerken van de wachtlijst, zal de
verstrekte Wsw-rijkssubsidie worden teruggevorderd.Om te stimuleren dat de Wsw-subsidie zoveel mogelijk wordt ingezet ten
behoeve van personen die echt op de Wsw aangewezen zijn, zullen arbeidsplaatsen
voor personen die op grond van herindicatie niet langer een Wsw-indicatie
hebben omdat zij te goed voor de Wsw zijn bevonden niet meer volledig meetellen.
De mate waarin arbeidsplaatsen voor deze personen worden meegeteld zal jaarlijks
afnemen. Daarmee ontstaat voor gemeenten een grotere stimulans dan nu om personen
die geen Wsw-indicatie meer hebben een alternatief arbeidsaanbod te doen.
Zolang dit aanbod niet is gedaan blijven deze cliënten immers het recht
houden op een Wsw-arbeidsplaats en mogen zij niet worden ontslagen, terwijl
de rijkssubsidie die gemeenten voor de voor deze groep gerealiseerde
Wsw-plaatsen ontvangt, jaarlijks afneemt. De gemeente blijft daarmee net als
nu verantwoordelijk voor de reïntegratie van cliënten die op grond
van een bovengrensindicatie de Wsw-indicatie verliezen. Voor cliënten
die op rond van (toegenomen) arbeidsongeschiktheid de Wsw-indicatie en de
Wsw-plaats verliezen is UWV verantwoordelijk.Gevolgen voor de samenwerking door gemeentenDe voorgestelde systematiek kenmerkt zich door zoveel mogelijk beleidsruimte
en -verantwoordelijkheid voor gemeenten en houdt een aanzienlijke verantwoordingsreductie
in ten opzichte van de huidige systematiek, waarin gemeenten over een groot
aantal aspecten van de Wsw-uitvoering verantwoording dient af te leggen. Meer
beleidsruimte en -verantwoordelijkheid voor gemeenten betekent ook dat gemeenten
zelf bepalen of en op welke manier zij samenwerken in het kader van de uitvoering
van de Wsw. Samenwerking in het kader van de Wet gemeenschappelijke regelingen
(Wgr) blijft mogelijk. Wel zal de Wsw-subsidie aan individuele gemeenten worden
verstrekt en zal per gemeente verantwoording afgelegd worden over de besteding
van de Wsw-subsidie en het aantal voor Wsw-geïndiceerden in de gemeente
gerealiseerde Wsw-plaatsen. Op die manier kunnen de prestaties per gemeente
worden gevolgd en wordt de verantwoordelijkheid van gemeenten voor de Wsw-geïndiceerden
in de eigen gemeente benadrukt. Gemeenten die kiezen voor samenwerking in
Wgr-verband hoeven daarvoor niet per se elk individueel een verantwoordingsverslag
in te dienen; verantwoording door het Wgr-verband waarin de prestaties per
gemeente zichtbaar zijn volstaat. Daarmee wordt voorkomen dat de individuele
afrekening van gemeenten leidt tot vergroting van de verantwoordingslasten
voor gemeenten die de Wsw op dit moment in een samenwerkingsverband met integrale
verantwoording uitvoeren. Gemeenten zullen in het kader van een implementatietraject
worden ondersteund bij het maken van de keuze voor de meest geschikte samenwerkingsvorm
en bij de inrichting van de juiste uitvoering- en verantwoordingsstructuur
binnen de gekozen samenwerkingsvorm.Met deze systematiek ligt het voor gemeenten niet meer voor de hand om
de Wsw-rijkssubsidie al of niet via een werkvoorzieningschap volledig aan
het sw-bedrijf te verstrekken voor het realiseren van een vast aantal Wsw-plaatsen,
waarbij het sw-bedrijf het Wsw-budget beheert en verantwoordelijk is voor
het plaatsingsbeleid voor Wsw-geïndiceerden. Daarmee ontstaat ook ruimte
om vanuit de gemeente een meer cliëntgericht plaatsingsbeleid te voeren.
De rol van het sw-bedrijf wordt daarmee teruggebracht tot aanbieder van sw-plaatsen
en/of begeleiding, naast andere mogelijke aanbieders. Daarmee wordt tevens
een impuls gegeven aan het zoeken naar aangepaste arbeidsplaatsen voor Wsw-geïndiceerden
in een zo regulier mogelijke omgeving.De rechten van de cliëntOm binnen de context van optimale beleidsruimte en verantwoordelijkheid
voor gemeenten een voor de Wsw-cliënt optimale uitvoering van de Wsw
te waarborgen, zal een aantal rechten voor de cliënt worden vastgelegd
waarop alle Wsw-geïndiceerden aanspraak kunnen maken. Deze moeten bijdragen
aan tijdige plaatsing van Wsw-geïndiceerden op een arbeidsplaats die
aansluit bij de capaciteiten en mogelijkheden van de cliënt, waarbij
het werken in een aangepaste baan in een zo regulier mogelijke omgeving veel
uitdrukkelijker dan in de huidige situatie in beeld komt.Allereerst zal worden vastgelegd dat Wsw-geïndiceerden, zolang hiervoor
binnen de gemeente voldoende Wsw-middelen beschikbaar zijn, het recht hebben op plaatsing binnen 12 maanden na instroom op de wachtlijst.
Met dit recht wordt voorkomen dat moeilijk plaatsbare Wsw-geïndiceerden
langdurig op de wachtlijst blijven staan, terwijl andere cliënten na
korte tijd al geplaatst worden ten koste van de langwachtende cliënten.
Dat betekent dat gemeenten hun plaatsingsbeleid en de gehanteerde plaatsingsvolgorde
op een transparante manier moeten vormgeven. Voor cliënten die langer
dan 12 maanden op de wachtlijst staan moet inzichtelijk zijn wat de wachttijd
is geweest van cliënten die eerder dan zij geplaatst worden, om te kunnen
beoordelen of zij niet ten onrechte lang op de wachtlijst staan.Met de wetswijziging van 1 januari 2005 waarmee in de overdracht
van de Wsw-indicatiestelling naar CWI is voorzien, is al geregeld dat de cliënt
een passende Wsw-arbeidsplaats moet aanvaarden. Dat geldt ook voor een begeleid
werkenplaats bij een reguliere werkgever wanneer de cliënt een begeleid
werkenindicatie heeft. Bij het recht van cliënten om binnen 12 maanden
geplaatst te worden past de verplichting om een passende arbeidsplaats te
aanvaarden. Gemeenten kunnen de verantwoordelijkheid voor het tijdig plaatsen
van alle cliënten niet waarmaken wanneer cliënten een voor hen geschikte
Wsw-arbeidsplaats mogen weigeren.De cliënt heeft er hierbij uiteraard wel recht op dat naar een passende,
bij zijn capaciteiten en mogelijkheden aansluitende, arbeidsplaats wordt gezocht.
Gemeenten kunnen hiervoor een externe organisatie inschakelen, waarbij de
cliënt, indien zo'n organisatie wordt ingeschakeld, moet kunnen kiezen
uit tenminste twee organisaties. De cliënt kan op die manier een keuze
maken voor de organisatie die het best aansluit bij zijn wensen. Bij onvoldoende
resultaat heeft de cliënt het recht zelf een (andere) organisatie aan
te dragen.De inschakeling van een organisatie die op zoek gaat naar een passende
arbeidsplaats kan een belangrijke bijdrage leveren aan het bevorderen van
het aangepast werken in een zo regulier mogelijke omgeving, buiten het sw-bedrijf.
Om die mogelijkheid verder te versterken zal de cliënt ook het recht
krijgen om zelf een werkgever aan te dragen waar hij begeleid kan gaan werken.
Indien de cliënt, bijvoorbeeld via het onderwijsinstituut waar hij een
opleiding gevolgd heeft, een dergelijke werkgever heeft gevonden, is de gemeente
verplicht in dat geval een passend bedrag voor loonkostensubsidie aan de werkgever
ter beschikking te stellen en te voorzien in werkplekaanpassingen en begeleiding
op de werkvloer.Tevens zal worden vastgelegd dat ook Wsw-werknemers in het sw-bedrijf
met een begeleid werkenindicatie die zelf begeleid willen werken het recht
krijgen dat een begeleid werkenplaats wordt gezocht. Ook in dit geval kunnen
werknemers bij onvoldoende resultaat zelf een organisatie aandragen die door
de gemeente moet worden ingeschakeld om een begeleid werkenplek te zoeken.Zoals eerder al werd genoemd, blijft het recht op terugkeer in de Wsw
in de vorm van een terugkeergarantie bestaan voor personen die uitstromen
uit het sw-bedrijf om begeleid te gaan werken maar onvrijwillig werkloos worden.Alle zittende Wsw-werknemers behouden ten slotte in alle gevallen het
recht op een Wsw-plaats, óók wanneer de Wsw-indicatie op grond
van herindicatie is vervallen, zolang de gemeente geen passend alternatief
aanbod heeft gedaan. Het bevorderen van begeleid werkenIn de kabinetsreactie op het RWI-advies over de Wsw in september 20031 en de Hoofdlijnennotitie vervolg modernisering Wsw van
september 2004 lag de nadruk op het bevorderen van begeleid werken. In overleg
met uw Kamer op 1 april 2004 over het wetsvoorstel dat voorzag in de
overdracht van de Wsw-indicatiestelling aan CWI heeft uw Kamer de wens uitgesproken
om in de uitwerking van de verdere moderniseringsvoorstellen niet eenzijdig
de nadruk te leggen op begeleid werken, maar ook de mogelijkheid van detachering
hierbij nadrukkelijk te betrekken. Deze oproep kwam ook in de motie Noorman-Den
Uyl2 tot uitdrukking. Ook in de gesprekken met
de uitvoering is de beperkte afdwingbaarheid van begeleid werken in termen
van taakstellingen en streefpercentages door uitvoerende partijen aan de orde
gesteld en werd ertoe opgeroepen om de overigens door alle partijen gedeelde
wens om meer begeleid werken te realiseren vooral te benaderen vanuit het
optimaliseren van de mogelijkheden voor gemeenten en werkgevers en door middel
van een financiële stimulans in plaats van een sanctiebeleid door middel
van taakstellingen in de financieringssystematiek. De uitvoering deelt deze
wens, maar wijst er tevens op dat de realisatie van begeleid werken, hoewel
langzaam, steeds beter van de grond komt en dat in de meeste regio's al een
omslag aan het plaatsvinden is waarbij de beweging van binnen naar buiten
steeds nadrukkelijker onderdeel vormt van het gemeentelijke Wsw-beleid. In
dat licht past het eerder om een impuls te geven aan die door de uitvoering
ingezette beweging dan om die beweging door middel van aanvullende eisen of
oormerking van middelen af te dwingen.Het kabinet deelt dit uitgangspunt. De hierboven voorgestelde wijzigingen
in de financieringssystematiek moeten leiden tot een toenemende gerichtheid
op het zoeken naar passende plaatsen voor cliënten, waarbij de gemeenten
meer mogelijkheden krijgen om hieraan op lokaal niveau vorm te geven. Om gemeenten
in aanvulling hierop te stimuleren om verder te investeren in het realiseren
van begeleid werken, stelt het kabinet voor om een bonussystematiek te introduceren,
waarmee gemeenten die meer dan gemiddeld presteren ten aanzien van begeleid
werken, hiervoor financieel beloond worden.De precieze wijze waarop een dergelijke bonussystematiek vorm kan krijgen
wil het kabinet samen met de bij de uitvoering betrokken partijen –
VNG, Cedris en cliëntenorganisaties – uitwerken. Bij de dekking
van een bonussystematiek voor begeleid werken wil het kabinet de uitvoering
van de eerdergenoemde moties Bussemaker en Weekers betrekken. Op 16 december
2004 aanvaarde uw Kamer de motie Weekers, waarin het kabinet werd verzocht
te onderzoeken of er gezien de ontwikkeling in de doelgroepomvang en de met
de uitvoering van de Wsw gemoeide kosten aanleiding is te veronderstellen
dat aanvullende middelen noodzakelijk zijn om een goede uitvoering van de
Wsw ook op termijn te kunnen garanderen. In reactie op deze motie heb ik aangegeven
dat ik de uitkomsten van het gevraagde onderzoek zou betrekken in mijn antwoord
op de genoemde motie Bussemaker, waarin wordt verzocht indien nodig extra
middelen voor de Wsw beschikbaar te stellen ter gedeeltelijke compensatie
van de afbouw van de Spak. Het zou hierbij gaan om een bedrag van 20 miljoen
euro vanaf 2006.Zoals eerder in deze brief aangegeven is het kabinet van mening dat het
verrichte onderzoek naar de kostenstructuur en de ontwikkelingen ten aanzien
de doelgroepomvang, in relatie tot de in deze notitie opgenomen voorstellen
ten aanzien van de doelgroep en de financieringssystematiek, geen aanleiding
geven om de voor de Wsw beschikbare middelen uit te breiden. De in de motie
Bussemaker gevraagde extra, structurele middelen zullen wat het
kabinet betreft dan ook niet aan het Wsw-budget worden toegevoegd. Het kabinet
is evenwel bereid om samen met de uitvoerende partijen een bonussystematiek
voor het realiseren van begeleid werken te ontwikkelen. Een bonussystematiek
kan een extra impuls geven aan de in gang gezette beweging om het werken in
een zo regulier mogelijke omgeving verder te bevorderen. Ik ben voornemens
om bij de vormgeving van deze systematiek de mogelijkheid te bezien om de
dekking van de daarvoor benodigde extra middelen buiten het Wsw-macrobudget
te vinden.Met het amendement Smilde, dat is aangenomen bij de behandeling van de
SZW-begroting 20051, is voorzien in een eenmalig
bedrag ten behoeve van de sw-sector van € 20 miljoen in 2005. Zoals
aangegeven zijn de beschikbare Wsw-middelen voldoende om de Wsw ook op termijn
adequaat te kunnen blijven uitvoeren. Op basis van de kostenontwikkeling in
de sw-sector bestaat er dan ook geen aanleiding om extra middelen aan de sw-sector
toe te kennen voor de huidige uitvoering van de Wsw. Gemeenten zullen de komende
jaren evenwel serieus moeten inzetten op het bewerkstelligen van een omslag
in hun werkwijze, waarbij de mogelijkheden om de beschikbare middelen efficiënter
in te zetten, zullen moeten worden benut. Het gaat dan om verbetering van
efficiency in de uitvoering, om de omslag van kapitaalintensieve werksoorten
en productielijnen naar meer kosteneffectieve werksoorten en het stimuleren
van de beweging van binnen naar buiten, waardoor dure huisvestingskosten en
kosten voor het ambtelijk apparaat in het sw-bedrijf op termijn kunnen worden
teruggebracht. Met de voorstellen zoals gepresenteerd krijgen gemeenten de
ruimte en mogelijkheden om deze, al in gang gezette, beweging door te zetten.
Ik zal de € 20 miljoen, die met het amendement Smilde in 2005 aan
het Wsw-macrobudget is toegevoegd, op zo kort mogelijke termijn aan gemeenten
verstrekken. Ik kan mij goed voorstellen dat gemeenten deze middelen inzetten
om reeds voor inwerkingtreding van de nieuwe wet een start te maken met de
gewenste omslag en de implementatievoorbereiding op lokaal niveau vorm te
geven.Overige maatregelen om begeleid werken te bevorderenWerkgeversaanpakWerkgevers zijn een cruciale partij om van het begeleid werken daadwerkelijk
een succes te maken. Zij zullen immers bereid moeten worden gevonden om Wsw'ers
in dienst te nemen.Ook hier kiest het kabinet ervoor om langs de weg van het overtuigen en
verleiden werkgevers bereid te vinden een Wsw'er in dienst te nemen in plaats
van voor de weg van de dwang te kiezen. Dit betekent dat het voor werkgevers
aantrekkelijk moet zijn om Wsw'ers in dienst te nemen door voldoende faciliteiten
te bieden, de risico's die werkgevers ervaren weg te nemen én zeker
zo belangrijk de werkgevers goed te informeren over de feitelijke risico's
die ze lopen en hen te overtuigen van het feit dat deze gering zijn.Werkgevers moet het in de eerste plaats mogelijk worden gemaakt om een
passende werkplek voor een cliënt te creëren. Het gaat bij de Wsw
immers over een doelgroep die alleen onder aangepaste omstandigheden aan het
werk kan. Gemeenten beschikken met het onderhavige voorstel voor een financieringssystematiek
over ruime mogelijkheden om hierover met werkgevers afspraken op maat te maken;
bijvoorbeeld over zaken als begeleiding, loonkostensubsidie en aanpassing
van de werkplek.Als het gaat om de risico's voor werkgevers dan is er de afgelopen jaren
al veel verbeterd. Werkgevers die een Wsw'er in het kader van begeleid werken
in dienst nemen, lopen de eerste vijf jaar geen enkel risico in geval van ziekte en arbeidsongeschiktheid. Werkgevers ontvangen bij ziekte
van een Wsw'er binnen vijf jaar na indiensttreding via het ziekengeld compensatie
voor de loondoorbetaling. Indien een dergelijke Wsw'er aansluitend in de WAO
komt leidt dit niet tot een verhoging van de gedifferentieerde premie.Voor Wajongers is het risico per 1 mei 2005 volledig gereduceerd
en geldt een permanente no-riskpolis in geval van ziekte en arbeidsongeschiktheid.
Voor de groep Wsw-geïndiceerden in begeleid werken zal de no-riskpolis
eveneens worden uitgebreid naar een permanente no-riskpolis om de risico's
voor werkgevers nog verder in te perken.Een ander risico dat werkgevers ervaren is de mogelijkheid dat de subsidie
vervalt als bij herindicatie blijkt dat de Wsw'er die ze in dienst hebben
niet meer in aanmerking komt voor de Wsw. Zoals hiervoor ook aangegeven houden
cliënten recht op een plek zolang de gemeente geen passend alternatief
heeft aangeboden. In het verlengde hiervan zal worden geregeld dat gemeenten
tot het doen van een passend aanbod eveneens de verplichting houden de werkgever
waar een begeleid werkenplaats is gerealiseerd subsidie te blijven verstrekken
zolang voor de betrokken werknemer geen passend alternatief is gevonden. De
werkgever loopt daardoor niet het risico dat de subsidie ineens wegvalt. Door
de gemeente zijn er uiteraard wel afspraken te maken over een overgang waarbij
ook moet worden gekeken naar mogelijkheden om bij de huidige werkgever regulier
in dienst te treden.Zoals ik ook al in de Hoofdlijnennotitie vervolg modernisering Wsw heb
aangegeven bestaat er nog veel onbekendheid bij werkgevers over de doelgroep
van de Wsw, de mogelijkheden die de Wsw biedt en de risico's die werkgevers
lopen als ze een Wsw'er in dienst nemen. Een goede informatievoorziening richting
werkgevers zal daarom een belangrijk onderdeel vormen van het implementatietraject
dat in aanloop naar de nieuwe wet zal worden gestart.Goede voorbeeldenBegeleid werken is iets dat, uitgaande van de mogelijkheden van de cliënt
in een samenspel tussen gemeenten, uitvoeringsorganisatie (begeleid werkenorganisatie
of sw-bedrijf) en werkgevers tot stand moet komen. Ik heb daarom het afgelopen
jaar onderzoek laten verrichten naar goede voorbeelden in de praktijk in het
stimuleren van begeleid werken, waarbij nader is ingegaan op de rol van al
deze betrokken partijen1. Dat heeft geleid tot
tien casusbeschrijvingen waarin uitgebreid is beschreven hoe begeleid werken
in de praktijk wordt aangepakt. Het onderzoek levert concrete aanknopingspunten
op voor gemeenten en uitvoeringsorganisaties die met begeleid werken aan de
slag willen en laat zien op welke wijze werkgevers zinvol betrokken kunnen
worden. Deze goede voorbeelden zullen evenals een goede informatievoorziening
richting werkgevers worden ingezet als onderdeel van de implementatie van
de nieuwe Wsw.Als het gaat om de werkgeversaanpak zijn overigens niet alleen de goede
voorbeelden uit dit onderzoek waardevol, maar ook ervaringen die gemeenten
hebben opgedaan met werkgevers voor andere doelgroepen dan de Wsw.De positie van sw-bedrijvenDe voorgestelde wijzigingen in de uitvoeringssystematiek zullen leiden
tot meer aangepast werk voor sw-geïndiceerden in een zo regulier mogelijke
omgeving en daarmee tot minder beschutte Wsw-plaatsen in het sw-bedrijf. Deze
ontwikkeling spoort met de ontwikkeling die op dit moment in veel gemeenten
en sw-bedrijven al gaande is, waarbij het sw-bedrijf een omslag
maakt van productiebedrijf naar mensontwikkelbedrijf. Minder sw-geïndiceerden
in het sw-bedrijf zal echter onvermijdelijk kunnen leiden tot krimp van het
sw-bedrijf. Gemeenten zullen hiertoe gerichte maatregelen moeten nemen. Het
is de gemeentelijke verantwoordelijkheid om de omslag op een verantwoorde
manier en in een verantwoord tempo vorm te geven, om uitvoeringsproblemen
bij het sw-bedrijf te voorkomen maar tegelijkertijd serieus werk te maken
van de genoemde omslag. Het feit dat er in de voorgestelde systematiek geen
vooraf bepaalde harde kwantitatieve eisen aan gemeenten gesteld worden biedt
gemeenten de mogelijkheid om op lokaal niveau en in eigen tempo vorm te geven
aan de beweging van binnen naar buiten.In dat licht is het essentieel dat duidelijk geregeld wordt welke activiteiten
door sw-bedrijven mogen worden ondernomen buiten de kerntaak van het aanbieden
van Wsw-plaatsen. Gemeenten en sw-bedrijven kiezen er in toenemende mate voor
om de al of niet door toenemende uitstroom van Wsw-werknemers vrijvallende
capaciteit in het sw-bedrijf in te zetten voor andere, niet-Wsw-doelgroepen.
Het kabinet ziet daaraan een aantal serieuze risico's kleven, maar is tevens
van mening dat de bestaande infrastructuur in het sw-bedrijf van nut kan zijn
voor de reïntegratie van andere, niet-Wsw-doelgroepen. Het kabinet zal
daarom in de Wsw geen nadere beperkende voorwaarden opnemen ten aanzien van
de activiteiten die door sw-bedrijven mogen worden uitgevoerd. Een aantal
risico's ten aanzien van de vermenging van Wsw-taken met andere activiteiten
binnen het sw-bedrijf zal hierbij wel dienen te worden ingeperkt. In concreto
ziet het kabinet twee risico's:Verdringing van de doelgroepEen vaak gehoord signaal vanuit gemeenten en sw-bedrijven is, dat het
steeds moeilijker wordt om voldoende passende werkzaamheden te kunnen bieden
aan de Wsw-doelgroep, doordat binnen verschillende werksoorten minder externe
opdrachten worden verkregen.Het kabinet is van mening dat dit er niet toe zal kunnen leiden dat de
binnen het sw-bedrijf beschikbare werkzaamheden worden aangeboden aan cliënten
die in het kader van private reïntegratie-activiteiten of vanuit het
work-firstbeleid van gemeenten in het sw-bedrijf werkzaam zijn ten koste van
de werkgelegenheid van Wsw-geïndiceerden.Hetzelfde geldt ten aanzien van de binnen het sw-bedrijf beschikbare begeleiding.
Voorzover deze is gefinancierd met Wsw-middelen en bestemd voor Wsw-geïndiceerden
mag deze begeleiding niet worden ingezet ten behoeve van andere doelgroepen.Het kabinet ziet het als de verantwoordelijkheid van gemeenten om hierop
strikt toe te zien en zal de gemeentelijke Wsw-uitvoering ook vanuit het toezicht
door het rijk hierop expliciet blijven toetsen.Het risico van verdringing van de Wsw-doelgroep door plaatsing van niet-Wsw-geïndiceerden
op de – in aantal gelimiteerde – Wsw-plaatsen is hier overigens
niet aan de orde, omdat gemeenten de Wsw-subsidie alleen ten behoeve van Wsw-geïndiceerden
kunnen inzetten en met het beschikbare budget ten minste een minimumaantal
Wsw-plaatsen dienen te financieren. De Wsw-subsidie kan dus niet worden ingezet
voor andere doelgroepen ten koste van plaatsen voor Wsw-geïndiceerden.ConcurrentievervalsingEen tweede risico dat ontstaat als sw-bedrijven reïntegratie-activiteiten
ondernemen is het risico van concurrentievervalsing. Publiek geld kan voor
private activiteiten worden ingezet waardoor deze goedkoper op de markt kunnen
worden aangeboden. Het risico van concurrentievervalsing kan worden vermeden
door van bedrijven te eisen dat er sprake is van een gescheiden boekhouding
voor reïntegratie-activiteiten en correcte kostentoerekening,
zodat transparantie ten aanzien van inzet van zowel het Wsw-budget als het
reïntegratiebudget bestaat. In het kader van een wetsvoorstel met betrekking
tot het onderwerp markt en overheid zullen heldere regels worden gesteld om
kruissubsidiëring en vermenging van middelen te voorkomen. Ik zal in
de aanloop naar het wetsvoorstel dat voorziet in wijziging van de Wsw bezien
of deze maatregelen afdoende zijn om vermenging van publieke en private taken
in de sw-sector in alle gevallen afdoende te voorkomen, of dat aanvullende
eisen ten aanzien van scheiding in juridische zin van entiteiten die verschillende
activiteiten voor verschillende doelgroep uitvoeren daarvoor nodig is. Bij
de implementatie van de moderniseringsvoorstellen zal uitgebreid aandacht
besteed worden aan de voorlichting aan gemeenten en sw-bedrijven ten aanzien
van de geldende regels met betrekking tot de scheiding van publieke en private
taken.VervolgDe in deze brief uitgewerkte voorstellen zullen na bespreking met uw Kamer
leiden tot een wetsvoorstel, waarmee de voorgestelde wijzigingen worden gerealiseerd.
De aan uw Kamer gestuurde brief zal ik ook met een brede groep uitvoerders
en belanghebbenden (cliëntenorganisaties) bespreken voordat een start
gemaakt wordt met het wetsvoorstel. Bij de uitwerking van dit wetsvoorstel
zal ik de partijen die ook bij het voortraject betrokken zijn, blijven betrekken.Ik ben voornemens in de eerste helft van 2006 een wetsvoorstel aan uw
Kamer te doen toekomen en streef daarbij naar inwerkingtreding van het wetsvoorstel
met ingang van 1 januari 2007. In de loop van 2006 zal ik samen met VNG,
Cedris en cliëntenorganisaties een implementatie-ondersteuningstraject
uitvoeren, waarmee de uitvoering optimaal kan worden voorbereid op de voorgenomen
wijzigingen. De beoogde effecten van de voorstellen zijn in lijn met de ontwikkelingen
die op dit moment gaande zijn in de sw-sector. In dat opzicht zal ik mij er
samen met de genoemde partijen voor inzetten dat de voorbereidingen voor de
implementatie van het wetsvoorstel al in een zo vroeg mogelijk stadium in
de huidige reguliere uitvoering en beleidsbepaling van gemeenten worden betrokken.1De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,H. A. L. van Hoof XNoot1Kamerstukken II 2003/04, 29 817, nr. 1.XNoot2Kamerstukken II 2004/05, 29 817, nr. 2.XNoot1Kamerstukken II 2004/05, 29 817, nr. 3.XNoot2Kamerstukken II 2004/05, 29 817, nr. 2.XNoot1Kwaliteit van arbeid: een kwestie van zorg, Inspectie Werk en Inkomen,
2005XNoot1Kosten per sw-plaats, SEOR, 2005.XNoot2Nettokosten zijn alle arbeidskosten van Wsw-ers, de arbeidskosten van
ambtelijk personeel, huisvestingskosten, kapitaalkosten en overige kosten,
gedeeld door het aantal Wsw-plaatsen.XNoot3Het gaat om de totale gegenereerde bedrijfsopbrengsten minus de verbruikskosten
gedeeld door hetaantal Wsw-plaatsen.XNoot1Kamerstukken II 2003/04, 26 448, nr. 87.XNoot2Kamerstukken II 2003/04, 29 225, nr. 11.XNoot1Kamerstukken II 2004/05, 29 800 XV, nr. 48.XNoot1Goede praktijkvoorbeelden modernisering Wsw (Berenschot, 2004).XNoot1De bijlagen zijn ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29817-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl