Crisissituatie Grote Meren Gebied (Zaïre, Rwanda, Burundi); Verslag algemeen overleg op 24 maart 1998 over de ontwikkelingen in Rwanda, Burundi en de Democratische republiek Kongo
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25098, nr. 13

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

08-05-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25098 nr. 13

16-04-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de regeringTweede termijnOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25098Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 098Crisissituatie Grote Meren Gebiednr. 13VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 april 1998De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 24 maart 1998 overleg gevoerd met minister Van Mierlo van Buitenlandse
Zaken en minister Pronk voor Ontwikkelingssamenwerking over de ontwikkelingen
in Rwanda, Burundi en de Democratische republiek Kongo (25 098,
nr. 12).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Van der Stoel (VVD) vond dat de brief van de bewindslieden
niet volledig beantwoordt aan de verwachting van de Kamer. De Kamer heeft
om deze brief gevraagd op het moment dat er een reële vrees bestond voor
een nieuwe genocide en wilde weten wat Nederland (bij voorkeur in Europees
verband) kon doen om dit te voorkomen.In de brief wordt over de groepen Hutuextremisten die Rwanda infiltreren
gezegd dat ze groter zijn «dan aanvankelijk voorzien». Hoe komen
de ministers tot deze omschrijving?Aan de brief hield mevrouw Van der Stoel de indruk over dat er naar verzachtende
omstandigheden gezocht wordt om de rol van de regeringen van deze drie landen
te rechtvaardigen. Dit verbaasde haar omdat uit berichten blijkt dat deze
regeringen weinig eerbied hebben voor de mensenrechten. Kongo stuurt mensen
terug naar hun geboorteplaats, arresteert journalisten en beperkt de vrijheid
van meningsuiting. De regering van Kongo dient de tijd te worden gegund om
de door haar uitgesproken intenties waar te maken, maar in deze overgangsperiode
van twee jaar moeten dan wel ontwikkelingen te zien zijn waaruit blijkt dat
zij inderdaad van plan is om een rechtstaat te ontwikkelen en de vrijheden
en rechten van haar burgers te eerbiedigen.Uit de rapportage van Amnesty International blijkt dat de regering van
Rwanda zich niet afzijdig houdt van mensenrechtenschendingen en dat zij weinig
bereidheid aan de dag legt om soldaten die zich aan mensenrechtenschendingen
schuldig hebben gemaakt te berechten.Mevrouw Van der Stoel kon uit de brief niet opmaken welke inspanningen
geleverd worden om de verschillende bevolkingsgroepen vreedzaam samen te laten
leven. Wat is eigenlijk de Europese inzet? In de geannoteerde
agenda van de Algemene Raad staat dat Nederland aandringt op een gezamenlijk
standpunt op basis van principes. Wat behelst dit gezamenlijke standpunt en
op welke principes wordt hier gedoeld?Mevrouw Verspaget (PvdA) was naar aanleiding van de berichten
over gewelddadigheden in het noordoosten van Rwanda en het grensgebied met
de Democratische republiek Kongo bezorgd over het gevaar van een nieuwe genocide.
De verklaring van Kofi Annan dat de genocide in Rwanda door 5000 VN-soldaten
voorkomen had kunnen worden, riep bij haar de vraag op welke maatregelen Nederland
nu binnen de EU voorstelt om vrede en stabiliteit in de regio te bevorderen.
Is het mogelijk om meer VN- of EU-waarnemers naar Rwanda te sturen? Zij kunnen
de rapportage verbeteren en wellicht kan hun aanwezigheid leiden tot een vermindering
van de gewelddadigheden.In alle drie de landen is sprake van voortdurend geweld. Mevrouw Verspaget
merkte op dat aan elke aanpak van dit geweld nadelen kleven en dat het onmogelijk
is om over alle vermeende mensenrechtenschendingen uitsluitsel te krijgen.
Zij zag bij voorkeur een breed samenwerkingsverband van de EU, de Wereldbank,
IMF, de VS maar ook de Organisatie van Afrikaanse eenheid (OAE) een plan van
aanpak ontwikkelen dat gericht is op stabilisering van de regio. Een dergelijk
plan van aanpak moet een economische groei bewerkstelligen die aan de gehele
bevolking ten goede komt en die de ontwikkeling van een democratische rechtsstaat
mogelijk maakt. Alleen zo kan de cultuur van straffeloosheid uit deze landen
verbannen worden.Mevrouw Verspaget stemde, ondanks alle onzekerheden in met het beleid
van de regering. Zij vond het een goede zaak dat Nederland heeft meegewerkt
aan de donorconferentie voor Kongo. Oxfam heeft een plan ontwikkeld voor de
regio waarin opbouwhulp, verlichting van de schuldenlast in combinatie met
versterking van onderwijs en gezondheidszorg, bevordering van de veiligheid,
demobilisatie gekoppeld aan de creatie van werk, herziening en verbetering
van het rechtsstelsel, investeringen gericht op armoedebestrijding en bevordering
van de mensenrechten en economische diversificatie de belangrijkste elementen
zijn. Mevrouw Verspaget steunde het plan en vroeg de regering (elementen uit)
dit plan bij de EU op de agenda te zetten.Naar aanleiding van het reisverslag van minister Pronk aan Rwanda in oktober
1997 vroeg zij hoe de besteding van de hulp aldaar gecontroleerd wordt. Welke
bijdrage leveren Nederland en de andere donoren aan de verbetering van de
situatie in de gevangenissen? De ondraaglijke leefomstandigheden in de cachots
moeten verbeterd worden. Dit is echter niet een taak voor Nederland alleen,
ook de andere donorlanden moeten een bijdrage leveren.Mevrouw Verspaget vroeg de ministers de Kamer per brief te informeren
over het aantal processen dat het Rwandatribunaal voert dan wel in voorbereiding
heeft. Kan de minister iets zeggen over de kwaliteit van de rechtsgang? Is
het niet mogelijk om ook de misdaden die zijn begaan in Kongo en Burundi door
dit tribunaal te laten berechten? Het is een goede ontwikkeling voor het rechtsstelsel
in Afrika dat geprobeerd wordt om, analoog aan het Hof van Europa, een Afrikaans
hof van justitie op te richten. Kan de regering de Kamer daarover informeren?Mevrouw Sipkes (GroenLinks) noemde de situatie in de regio
onverminderd zorgelijk. Zij steunde het regeringsbeleid, hoewel het in de
huidige situatie nauwelijks resultaten kan opleveren.Een trieste en tekenende erfenis van de strijd tussen Tutsi's en Hutu's
zijn de 85 000 kindhuishoudens in Rwanda. Steunt de regering de initiatieven
die Unicef ontwikkelt om deze kinderen te helpen? Mevrouw Sipkes had hierover
geen informatie in het overzicht van de gegeven noodhulp kunnen
vinden en vroeg de regering om initiatieven gericht op de verbetering van
de positie van deze kindhuishoudens te steunen.Minister Pronk schrijft in zijn reisverslag van 6 november 1997 dat hij
de zorg van de Nederlandse regering over de mensenrechtensituatie heeft overgebracht
tijdens de gesprekken die hij in de regio heeft gevoerd. Mevrouw Sipkes vond
dit een weinig effectieve aanpak omdat de betrokken partijen elkaar de schuld
van de mensenrechtenschendingen geven en het zo onmogelijk maken om de waarheid
te achterhalen.De minister was vooraf positief over de conferentie van de «amis
du Kongo». Hoe beoordeelt hij echter de uitkomsten? Een van de gespreksonderwerpen
was de vermindering van de schuldenlast. Hierover is gezegd dat samen met
de Wereldbank naar creatieve oplossingen gezocht zal worden. Is het terugvorderen
van de tegoeden van Mobutu één van die oplossingen?De VN-onderzoekscommissie leek haar werk beter te kunnen gaan doen nadat
er een Kongolese vertegenwoordiger aan was toegevoegd. Nu zijn er echter toch
weer berichten dat deze commissie tegengewerkt wordt, zoals het krantenbericht
dat een onderzoek naar een vermeend massagraf verhinderd werd met als argument
dat dit onderzoek een schending was van de lokale zeden en gewoonten.Het feit dat Burundi zijn burgers bewapent en onderwerpt aan militaire
training duidt erop dat het wapenembargo niet werkt. Is dit een onderwerp
van gesprek met de autoriteiten en kan de regering garanderen dat er geen
wapens uit de EU naar deze regio geëxporteerd worden?Mevrouw Sipkes herinnerde eraan dat het in september 1997 de bedoeling
was om de hervestigingskampen binnen zes maanden te sluiten. Is dit gebeurd?Kan de regering een overzicht verstrekken van de Nederlandse hulp aan
de regio en aangeven aan wie die hulp ten goede is gekomen?De regering vond het eerder wenselijk om een VN-vredesmacht naar de regio
te sturen. Mevrouw Sipkes was het hier nog steeds mee eens omdat een internationale
aanwezigheid in welke vorm dan ook noodzakelijk blijft. Zijn de Afrikaanse
staten bereid om een bijdrage te leveren aan een vredesmacht als zij gesteund
worden door de Westerse landen?Welke verwachtingen heeft de regering van het bezoek van president Clinton
aan Afrika? Heeft de VS overleg gevoerd met de VN en de EU over dit bezoek?Op de agenda van de Algemene Raad staan plannen voor de ontwikkeling van
een gemeenschappelijk beleid en het zenden van een trojka. De minister toonde
zich, gezien het aan chaos grenzende Europese Afrikabeleid, somber over de
mogelijkheid van een gemeenschappelijk beleid. Ziet hij inmiddels wel mogelijkheden
om tot een gezamenlijk beleid te komen? Mevrouw Sipkes was voorstander van
het ontwikkelen van een politiek initiatief voor de regio omdat het louter
verlenen van hulp geen oplossing biedt voor de problemen. Overlegt de EU met
de VS en de VN om een politieke oplossing voor de regio te bevorderen?Ook mevrouw Van Ardenne-Van der Hoeven (CDA) was onverminderd
bezorgd over de situatie in het grotemerengebied. Zij verbaasde zich over
de summiere informatie in de brief van 6 februari. Zo wordt er weinig gezegd
over de VN-commissie voor de mensenrechten die nog steeds wordt tegengewerkt.
Zonder deze commissie is het echter onmogelijk om te achterhalen wat er het
afgelopen jaar werkelijk in Kongo is gebeurd.Mevrouw Van Ardenne had uit een eerder overleg over de situatie in de
regio de indruk overgehouden dat minister Pronk enige bewondering kan opbrengen
voor wat hij een generatie van nieuwe en zelfbewuste Afrikaanse leiders noemde.
Geven de gebeurtenissen van de afgelopen maanden echter geen aanleiding om
deze bewondering te temperen, althans wat betreft de leiders van
de drie landen die in dit algemeen overleg ter discussie staan?In de regio zijn nog steeds grote hoeveelheden wapens voorhanden, hetgeen
het risico van een escalatie vergroot. Zien de ministers een mogelijkheid
voor de internationale gemeenschap om deze wapens uit de regio te verwijderen?Mevrouw Van Ardenne vond het beeld dat de regering schetst van de situatie
in Rwanda eenzijdig. Uit de rapporten van Amnesty International komt een meer
genuanceerd beeld naar voren omdat hierin ook gewezen wordt op de rol die
de regeringstroepen spelen. Zij vond dat de regering ook de berichten, waaruit
blijkt dat het leger zich schuldig maakt aan ontvoering en moord, in haar
beoordeling moet betrekken. De regering van Rwanda heeft beloofd om verdwijningen
en aanslagen te onderzoeken. Dit lijkt vooralsnog een loze belofte. Is het
daarom niet voorbarig om de regering van Rwanda te helpen met de bouw van
een gevangenis? De Nederlandse regering loopt zo immers het gevaar dat zij
ongewild meehelpt aan de instandhouding van de geheime detentieoorden.Bij de begrotingsbehandeling van Buitenlandse Zaken is een motie aangenomen
waarin staat dat Nederland en ook de EU zich moeten houden aan de voorwaarden
die zijn gesteld aan de hervatting van de hulp aan Kongo. Mevrouw Van Ardenne
vond dat deze voorwaarden ook voor Rwanda moeten gelden omdat in dit land
geen sprake is van herstel van de mensenrechten noch van een ontwikkeling
in de richting van meer democratie. Zij vond dat er geen hulp, via overheidskanalen,
verstrekt moet worden aan Rwanda en Kongo totdat de situatie daar verbeterd
is. Ondersteunt de regering het demobilisatieplan?Mevrouw Van Ardenne vroeg verder informatie over het trustfonds dat voor
Kongo in het leven is geroepen. Wordt hier in Europees verband opgetrokken?
Heeft de Nederlandse regering een bijdrage geleverd aan dit fonds?In Burundi neemt het geweld tussen de Hutu's en het regeringsleger steeds
verder toe, hetgeen bij mevrouw Van Ardenne de vraag opriep of de internationale
gemeenschap het zich kan veroorloven om nog langer afzijdig te blijven. Ten
slotte vroeg zij of er door de EU op diplomatiek niveau pogingen ondernomen
worden om de internationale gemeenschap te bewegen in te grijpen.Mevrouw Roethof (D66) toonde zich eveneens onverminderd bezorgd
over de ontwikkelingen in Rwanda en vroeg de ministers om hun inschatting
van de situatie. Hoe groot achten zij het gevaar van een nieuwe genocide?
Hutumilities doen invallen in het noordwesten en volgens krantenberichten
zitten er ook Hutumilities in de bergen rond Kigali. Is dit waar en wat betekent
dit voor de veiligheidssituatie in Rwanda? Kunnen de ministers bevestigen
dat het Rwandese leger tegenaanvallen uitvoert?Het bloedbad in het Mudende-vluchtelingenkamp in december 1997 viel samen
met het bezoek van de minister van buitenlandse zaken van de VS. Zijn er redenen
om aan te nemen dat de milities dit bezoek hebben aangegrepen om door middel
van een aanslag te laten zien dat de regering van Rwanda de nodige autoriteit
en legitimiteit mist? Deze vraag is actueel omdat het bezoek van president
Clinton mogelijkerwijs aangegrepen wordt om wederom een aanslag te plegen.In de rapportage van Amnesty International wordt gemeld dat de regering
van Rwanda is overgegaan tot de kap van bananenplantages om zo te verhinderen
dat deze door de guerrilla's als schuilplaatsen worden gebruikt. Dit is een
desastreuze ontwikkeling voor de boeren. Mevrouw Roethof vond het een positief
bericht van Amnesty International dat de regering soldaten berecht die zich
schuldig gemaakt hebben aan wandaden. Kunnen de ministers aangeven of deze
berichten juist zijn? Nederland heeft bijgedragen aan het verbeteren van de situatie in de detentieoorden
en gevangenissen. Op dit moment zitten nog steeds ongeveer 120 000 mensen
gevangen. Is het niet beter, gezien de schrijnende situatie in deze gevangenissen
om de mensen die minder ernstige misdaden op hun geweten hebben zonder afgerond
proces in vrijheid te stellen?De positie van de internationale mensenrechtenwaarnemers is zeer moeilijk
omdat zij onder escorte van militairen onderzoek moeten doen terwijl zij die
militairen eigenlijk zouden moeten controleren. Hoe beoordelen de ministers
de positie van deze waarnemers?Mevrouw Roethof vroeg of de onderzoeken van de Fransen en de Belgen naar
hun rol in Rwanda geen navolging verdienen in de vorm van een onderzoek naar
het Europese optreden en de wapenhandel met de landen in deze regio. Zijn
de ministers bereid om zich voor een dergelijk onderzoek in te spannen?De passage in de brief waarin gesteld wordt dat het van verhoogd belang
is dat de internationale gemeenschap tot een ondubbelzinnige stellingname
komt tegen het terrorisme is te vaag. Kan de minister van Buitenlandse Zaken
deze passage verduidelijken?In Burundi verblijven meer vluchtelingen dan in Rwanda. Stelt de internationale
gemeenschap wel voldoende middelen beschikbaar voor de opvang van deze vluchtelingen?
De bemiddelingspoging van de voormalige president van Tanzania Nyerere bevindt
zich volgens de brief in een impasse. Zijn er tekenen dat deze impasse inmiddels
doorbroken is?Er heerst onder diplomaten enige ontevredenheid over het rapport van de
heer Carrington over de mensenrechtensituatie in Kongo; het zou slordig en
onzorgvuldig zijn. Delen de ministers deze opvatting? Mevrouw Roethof vroeg
dit omdat dit rapport de inzet is geworden van een inmiddels hoog opgelopen
diplomatiek conflict. Kunnen de ministers reageren op de berichten dat de
VN-commissie de toegang tot enkele gebieden ontzegd is?Het frappeerde mevrouw Roethof dat Kabila niet samenwerkt met de voormalige
oppositie tegen Mobutu en zij vroeg de ministers hoe zij dit beoordelen.De VS hebben aangegeven dat de opbouw van een stabiele democratie in Kongo
een element zal blijven van hun Afrikapolitiek. In hoeverre heeft de EU invloed
op de Amerikaanse Afrikapolitiek en hoe beoordeelt de Nederlandse regering
deze politiek?Ten slotte vroeg Mevrouw Roethof de bewindslieden hoe naar hun mening
de taken binnen het kabinet ten aanzien van Afrika moeten worden verdeeld. Het antwoord van de regeringDe minister van Buitenlandse Zaken zei dat hij samen met zijn
collega voor Ontwikkelingssamenwerking Afrika «doet», zij het
dat de heer Pronk zich er iets intensiever mee bezighoudt. De samenwerking
verloopt tot nu toe zonder enig probleem, maar wellicht verdient het aanbeveling
de taakverdeling in een volgende kabinetsperiode iets meer te nuanceren.De regering maakt zich evenals de Kamer grote zorgen over de ontwikkelingen
in het grotemerengebied. De minister benadrukte dat ten aanzien van de drie
landen niet met verschillende maten wordt gemeten. Elke regering wordt op
haar verantwoordelijkheden gewezen, ook al noodzaken de chaotische toestanden
en gigantische problemen in de landen somtijds tot enige nuancering.Gelukkig komt de EU nu enigszins in beweging. Het ligt in het voornemen
om een ministeriële EU-trojka naar Rwanda te sturen, maar er is alle
reden om de trojka ook naar de omliggende landen te sturen. Tijdens de eerstvolgende
Algemene Raad zullen de EU-lidstaten tot gezamenlijke politieke
conclusies komen ten aanzien van het grotemerengebied. Er zal worden voortgebouwd
op vroegere inspanningen van bijvoorbeeld de Oegandese regering en op maatregelen
en programma's van de EU die tot nu toe zijn uitgevoerd in Rwanda. Daarbij
staat voorop dat er een einde wordt gemaakt aan het conflict, dat het land
zich kan herstellen van de genocide van vier jaar geleden en dat via nationale
verzoening een democratisch proces op gang wordt gebracht. Andere uitgangspunten
zijn bescherming en bevordering van mensenrechten en fundamentele vrijheden
van de mens en economische ontwikkeling. De minister wees er nog op dat Nederland
enkele jaren geleden heeft voorgesteld om in Rwanda een standing force te
installeren ter voorkomen van genocidepraktijken. Wellicht dat hieraan in
de komende tijd wat meer body kan worden gegeven. De westelijke landen zijn
in principe bereid om met financiële en materiële middelen te participeren
als de OAE de troepen levert. De kans dat dat gebeurt is echter buitengewoon
gering, want de Afrikaanse landen opereren bepaald niet eensgezind op dit
punt. Bovendien heerst er een zekere weerstand tegen de gedachte dat zij het
«kanonnenvoer» moeten leveren en de westelijke landen zich beperken
tot geld en materieel. Nu de westelijke landen kennelijk onmachtig zijn als
het gaat om het installeren van een standing force, zou kunnen worden geprobeerd
het aantal waarnemers weer op te vijzelen. De minister verklaarde desgevraagd
dat Nederland diverse malen de bereidheid heeft uitgesproken om de OAE te
helpen een organisatiestructuur op te bouwen.De bewindsman zegde toe de Kamer een brief te sturen over de stand van
zaken met betrekking tot het Rwandatribunaal. Nederland ondersteunt het voorstel
van de EC om begin april een expertcommissie te sturen naar de DRC om de activiteiten
op het gebied van de mensenrechten en het justitiële apparaat in kaart
te brengen. Nederland legt daarbij de nadruk op de noodzaak van een voldoende
voorbereidingstijd voor de verkiezingen. Het bericht in de media dat de VN-onderzoekscommissie
het land moet verlaten is (vooralsnog) niet waar. Volgens de lokale bevolking
zou bij het zoeken naar massagraven in de omgeving van Mbandake het graf van
een overleden stamhoofd zijn geschonden. De VN-commissie weigerde om daarvoor
verontschuldigingen aan te bieden omdat volgens haar geen persoonlijk graf
werd geschonden. Daarop hebben de bewoners krijgsdansen uitgevoerd die door
de onderzoekers als bedreigend werden ervaren. Zij zijn dan ook teruggekeerd
naar Kinshasa. De voorzitter van de commissie heeft de Nederlandse ambassadeur
verzekerd dat de werkzaamheden in Kisangani en Goma gewoon doorgaan met volledige
medewerking van de nationale en lokale autoriteiten.Ook in Burundi zijn de laatste tijd de gewelddadigheden toegenomen. Nederland
steunt de pogingen van regionale leiders als Nyerere om de onderhandelingen
vlot te trekken. De regionale leiders vinden het nog te vroeg om de sancties
op te heffen, maar toch ziet het er naar uit dat deze sancties hun langste
tijd hebben gehad. Van officiële zijde is toegezegd dat de beperking
van de bewegingsvrijheid van de drie belangrijkste politieke leiders zal worden
opgeheven.De minister zei ten slotte voorstander te zijn van een directe betrokkenheid
van de VS bij de ontwikkelingen in het grotemerengebied. Medewerking van de
VS is onontbeerlijk en wat dit betreft juichte de bewindsman het bezoek van
president Clinton aan de regio toe. Hij wist niet of de EU-voorzitter beleidsoverleg
heeft gevoerd met de Amerikanen over de ontwikkelingen aldaar en of de VS
hierover contact hebben opgenomen met de VN.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking voegde hieraan toe
dat er op ambtelijk niveau regelmatig overleg is tussen de EU-trojka en de
VS over het Afrikabeleid. De EU-ambtenaren hebben zich daarbij te baseren
op de uitkomsten van het maandelijkse overleg van de Afrikawerkgroep, dat
plaatsvindt op basis van instructies uit de EU-hoofdsteden.De minister zei enigszins verwonderd te zijn over de kritiek vanuit de
commissie dat de regering zich te weinig kritisch opstelt tegenover bijvoorbeeld
de regering van Rwanda. Hij verwees naar zijn brief d.d. 6 november 1997 (reisverslag
van bezoek aan Rwanda en de Democratische republiek Kongo) waarover de Kamer
kennelijk geen algemeen overleg met de regering wenste te hebben. In de brief
staat dat het bezoek zich afspeelde in het licht van de steeds groeiende zorg
bij de Europese partners over de veiligheidssituatie in Rwanda, met name in
het westen van het land, een steeds verslechterende mensenrechtensituatie,
een nog steeds voortdurende cultuur van straffeloosheid en het ontbreken van
een rechtsstaat. In de brief staat verder: «Ik heb mij tijdens al mijn
gesprekken dan ook als tolk opgeworpen van deze zorgen en ik heb mij in de
uitwisselingen met de Rwandese autoriteiten kritisch opgesteld.» Er
is geen twijfel over mogelijk dat zich bij de recente gevechten in West-Rwanda
extreme vormen van geweld hebben voorgedaan en dat alle betrokken partijen
zeer gewelddadig zijn opgetreden. De minister zei bij voortduring te hebben
aangedrongen op beteugeling van geweld en op het publiekelijk berechten van
degenen die zich te buiten zijn gegaan aan gewelddaden. Deze zinsneden komen
ook voor in het reisverslag en het leek hem dat deze formuleringen niet voor
enig misverstand vatbaar zijn.De minister merkte vervolgens op in november 1997 in een gesprek met de
EU-ambassadeurs in de regio zijn grote zorgen kenbaar te hebben gemaakt. Tot
zijn grote verbazing had hij gemerkt dat deze ambassadeurs minder kritisch
waren dan een jaar geleden. Sommigen van hen hadden een nogal laconieke houding:
«in een oorlog vallen nu eenmaal slachtoffers». Opgemerkt werd
dat in die oorlogssituatie de bevolking klem kwam te zitten tussen de FAR
en de RPA en dat er bij de Rwandese autoriteiten geen sprake was van een bewuste
strategie tegen de burgerbevolking. Ook gaven de ambassadeurs te kennen dat
de regering in toenemende mate iets probeerde te doen aan de situatie van
straffeloosheid en dat het toenmalige rapport van Amnesty International niet
op alle punten spoorde met de waarnemingen van andere organisaties. De minister
zei dat hij deze positie van de ambassadeurs wat al te gemakkelijk vond en
hun opvattingen dan ook had bestreden. Dit alles laat onverlet dat tot op
zekere hoogte sprake is van een oorlogssituatie, maar die vaststelling rechtvaardigt
niet een terughoudende opstelling. De regering ondersteunt het werk van Amnesty
International maar dringt er daarbij wel op aan dat de conclusies zo goed
mogelijk worden onderbouwd en de verantwoordelijken aan te spreken op hun
gedrag. Probleem is echter dat er sprake is van een diffuus Rwanda waarin
bijna niemand zich als aanspreekbaar beschouwt. De Rwandese minister van defensie
Kagama beweert de zaak in de hand te hebben, maar de minister was zo vrij
daar niet in te geloven. Daarvoor zijn er te veel berichten over infiltraties
op grote schaal, overvallen op gevangenissen, moordpartijen e.d. De bewindsman
zei al met al pessimistisch gestemd te zijn over de toekomst van Rwanda. Er
is immers bijna niemand die niets te maken heeft gehad met de genocide die
daar heeft plaatsgevonden. Iedereen is medeplichtige of slachtoffer of een
verwant daarvan. Er is geen «neutrale» derde partij die opnieuw
kan beginnen. Het geweld blijft bestaan en roept tegengeweld op en het is
erg moeilijk om die spiraal te doorbreken, vooral voor een regering die te
maken heeft met een leger dat zich ook misdraagt omdat het zich opgejaagd
voelt. Bovendien staat de regering, die zichzelf «gematigd» noemt,
onder grote druk van op revanche uit zijnde bewegingen van overlevenden. Dat
was ook de reden waarom het zo lang heeft geduurd voordat de wet op de genocide
werd aanvaard door het parlement. Men moet zich realiseren dat ongeveer 1
miljoen mensen zijn vermoord die heel veel verwanten hebben nagelaten. In de Rwandese gevangenissen zitten nog vele terdoodveroordeelden, maar
er is nog geen enkele doodstraf voltrokken. Kennelijk zijn er nog leidinggevende
krachten in Rwanda bij wie de revanchegedachte minder leeft. Het leveren van
een bijdrage aan een goede rechtspleging en humanitaire steun van gevangenen
is van groot belang. De situatie in de reguliere gevangenissen is over het
algemeen niet slecht, maar in de cachots doen zich mensonterende situaties
voor. De minister zei voornemens te zijn een bijdrage te leveren aan de financiering
van een nieuwe gevangenis en hij heeft de gebrekkige voedselvoorziening aan
gevangenen ter sprake gebracht. In dat laatste is ondertussen verbetering
gekomen. Over de bouw van een nieuwe gevangenis is inmiddels in principe overeenstemming
bereikt met de regering en het Rode Kruis. Ook is afgesproken dat de cachots
worden geleegd en in toenemende mate voor hun oorspronkelijke doel (kortdurende
detentie) worden gebruikt. Uiteindelijk zal er toch een zekere dialoog op
gang moeten komen met Hutu's die iets schonere handen hebben dan de aanstichters
van de genocide. Het heeft natuurlijk geen zin om een vredesmacht te sturen
zolang dat proces niet op gang is gebracht. De kans daarop is sowieso al gering.
De westelijke landen zullen geen vredesmacht sturen en dat mag ook niet worden
verwacht van de OAE die nog nergens in Afrika een vredesmacht heeft. Bovendien
mag van de regering van Rwanda gezien de interne situatie niet worden verwacht
dat zij om een vredesmacht zal vragen.De leden van de regering van de DCR hebben in het algemeen een redelijk
«schoon» verleden, maar missen wel de nodige (institutionele)
capaciteiten. Moet van hen bij voorbaat worden gevraagd zich volledig te conformeren
aan internationale normen of moet daarentegen hulp worden geboden opdat zij
aan die normen kunnen voldoen? Helaas nemen ook in de DCR de mensenrechtenschendingen
toe, niet omdat de regering daarop uit is maar omdat zij de ontwikkelingen
buiten de grote steden niet meer in de hand heeft. In de brief d.d. 6 november
1997 staat het nodige over de activiteiten van de VN-onderzoeksmissie en de
rol die Nederland daarbij heeft gespeeld. De bewindsman voegde hier nog aan
toe de nieuwe voorzitter van de VN-onderzoeksmissie geen goede keuze te vinden
omdat deze persoon nauwe banden had met de vorige president van Kongo. Het
is volstrekt duidelijk dat de onderzoeksmissie zeer omzichtig moet opereren.
Het hoofd van de politieke sectie van de VN is op de hoogte gebracht van de
zorgen van de Nederlandse regering over de operationele fouten die de VN-onderzoeksmissie
heeft gemaakt. Daarbij is ook gevraagd tot een zekere ontschotting te komen
in het VN-systeem en alle ambtelijke vertegenwoordigingen (dus ook vertegenwoordigers
van de UNDP en de UNHCR) in te schakelen.De minister constateerde vervolgens dat de positie van Kabila er niet
sterker op wordt en dat de kans niet ondenkbeeldig is dat Kongo uiteenvalt.
Nederland heeft geen bilaterale hulp aangeboden en zet zijn kaarten op een
gezamenlijke internationale inspanning. Met het oog daarop heeft Nederland
5 mln. toegezegd voor een gezamenlijk trustfonds. Deze zal zo spoedig mogelijk
worden overgemaakt. Samen met België wordt overwogen een bijdrage te
leveren aan enkele volksgezondheidsprojecten.Over de ontwikkelingen in Rwanda en de DCR bestaan intensieve contacten
met de Verenigde Naties én de Verenigde Staten.Ten slotte deelde de minister mee dat binnen de Nederlandse bijdrage aan
het VN-appeal hulp zal worden geearmarked voor Unicef. Tweede termijnMevrouw Van der Stoel (VVD) vond het verschil tussen de brief
d.d. 6 november 1997 en de brief d.d. 6 februari 1998 nogal opmerkelijk. In
laatstgenoemde brief wordt iets te gemakkelijk voorbijgegaan aan de reden
van dit algemeen overleg en de zeer verontrustende ontwikkelingen in het grotemerengebied.
Uit deze brief blijkt niet welke inzet het kabinet pleegt en hoe in EU-verband
wordt geopereerd.Mevrouw Verspaget (PvdA) benadrukte dat in het grotemerengebied
niet gesproken kan worden van een blanco situatie. De huidige regeringen zijn
de opvolgers van kwalijke en corrupte leiders die lange tijd door christen-democratisch
Europa zijn gesteund. Zij vroeg nog naar het oordeel van de regering over
een plan van aanpak voor de regio en over de plannen met betrekking tot de
instelling van een Afrikaans hof.Mevrouw Sipkes (GroenLinks) constateerde dat in de brief van
6 februari jl. wordt verwezen naar de brief van 6 november jl. en deelde derhalve
niet de kritiek van mevrouw Van der Stoel. Zij stelde prijs op een totaaloverzicht
van de hulp aan de regio en ging ervan uit dat er geen wapens uit EU-landen
naar het grotemerengebied gaan. Ten slotte vroeg zij of de hervestigingskampen
inmiddels gesloten zijn.Het leek mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA) gewenst om
na te gaan in hoeverre de regeringen van Rwanda en de DCR (actief) betrokken
zijn bij het stelselmatig schenden van mensenrechten en aanslagen op weerloze
burgers die niet tot de rebellen behoren. Ten slotte vroeg zij waaruit blijkt
dat de positie van Kabila almaar zwakker wordt.De minister van Buitenlandse Zaken wees erop dat ook in de
brief van 6 februari jl. wordt gerept van aanhoudende mensenrechtenschendingen
en een slechte veiligheidssituatie. Hij meende dat wat betreft de beoordeling
van de situatie in het grotemerengebied geen onderscheid kan worden gemaakt
tussen de door mevrouw Van der Stoel bedoelde brieven.Kabila verkeert in een netelige positie en kan niet iedereen zijn wil
opleggen. De minister zei de indruk te hebben dat Kabila op zich het goede
voor heeft met zijn land, maar dat hij gevangen zit tussen groeperingen die
het om verschillende redenen niet met hem eens zijn.De minister zei ten slotte niet de garantie te kunnen geven dat er in
het geheel geen wapens uit EU-landen naar het grotemerengebied worden geëxporteerd.
Wel vinden alle lidstaten dat er naar Burundi, Rwanda en de DCR geen wapens
mogen worden geëxporteerd.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking antwoordde dat er
nog geen plan van aanpak is voor de gehele regio. Elk land heeft genoeg aan
zijn eigen problemen en er vindt onvoldoende samenwerking plaats in de regio
zelf. Men heeft nog steeds niet de bereidheid getoond tot een grote regionale
conferentie te komen. Dat heeft ongetwijfeld ook te maken met de onzekere
situatie waarin Kabila verkeert. Mobutu heeft de regio gedestabiliseerd en
het prettige is dat de regering-Kabila daarvan afstand heeft genomen. Bovendien
heeft geen bijltjesdag plaatsgevonden, ook al vinden er executies plaats.
In het algemeen kan worden geconstateerd dat het aanvankelijke positieve mensenrechtenbeeld
zo langzamerhand smetten gaat vertonen. Bovendien is niet ondenkbeeldig dat
bepaalde Katangese leiders erop uit zijn om de macht van Kabila over te nemen.
Een ander probleem wordt gevormd door de Zaïrese Tutsi's die een belangrijke
rol hebben gespeeld in de transitie maar hun eigen positie nog steeds niet
hebben weten veilig te stellen. Er zijn al met al genoeg spanningen in het
land die Kinshasa kunnen bereiken. Ten slotte zegde de minister toe de commissie te voorzien van een overzicht
van de hulp aan de regio. De voorzitter van de commissie,WoltjerDe griffier van de commissie,Hommes XNoot1Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Linden (CDA), ondervoorzitter,
Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), H. Vos
(PvdA), Verspaget (PvdA), Ybema (D66), Apostolou (PvdA), Van Middelkoop (GPV),
Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks), Woltjer (PvdA), voorzitter, Hessing (VVD),
Van den Bos (D66), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), Verhagen (CDA), Roethof
(D66), Rouvoet (RPF), Van den Doel (VVD), Meyer (groep-Nijpels), De Haan (CDA),
Visser-van Doorn (CDA), Koenders (PvdA).Plv. leden: Leers (CDA), Bremmer (CDA), Korthals (VVD), Van der Stoel
(VVD), Voûte-Droste (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Lilipaly (PvdA),
De Graaf (D66), Van Gijzel (PvdA), Van den Berg (SGP), Rosenmöller (GroenLinks),
Van Oven (PvdA), Hoogervorst (VVD), Dittrich (D66), Hillen (CDA), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Van Waning (D66), Leerkes (Unie 55+), Bolkestein (VVD),
Hendriks, Bukman (CDA), Gabor (CDA), Dijksma (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25098-13.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl