Evaluatie Arbeidstijdenwet; Kabinetsstandpunt naar aanleiding van de resultaten van het evaluatieonderzoek Arbeidstijdenwet
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27865, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

23-07-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27865 nr. 1

13-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1. Inleiding2. Conclusies op hoofdlijnen3. Internationale ontwikkelingen4. Verschillende evaluatieonderzoeken5. Één regime voor alle sectoren6. De systematiek van het dubbele normenstelsel7. Het overleg op ondernemingsniveau8. Het normenstelselFlexibiliteit en belastingWerkdrukNachtarbeidBijzondere diensten9. Combineerbaarheid van arbeid en zorgtaken10. Bijzondere groepenVrouwen in verband met zwangerschap en bevalling«Kunstkinderen»Kinderen van 13–15 jaarJeugdigen11. Naleving en handhavingBIJLAGE Overzicht van verschillende maatregelen (verwezen wordt naar
de betreffende paragraaf)Wettelijke maatregelenAd 5) Eén regime voor alle sectorenAd 6) Systematiek van het dubbele normenstelselAd 7) Overleg op ondernemingsniveauAd 9) Combineerbaarheid van arbeid en zorgtakenAd 10) Bijzondere groepenAd 11) Naleving en handhavingBeleidsmaatregelenAd 8) Overleg op ondernemingsniveauAd 9) Combineerbaarheid van arbeid en zorgtakenAd 11) Naleving en Handhaving
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27865Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 865Evaluatie Arbeidstijdenwetnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 juli 2001Hierbij doe ik toekomen het kabinetsstandpunt naar aanleiding van de resultaten
van het evaluatieonderzoek Arbeidstijdenwet. Dit onderzoek is u eerder toegezonden
op 27 april jl.Ik ben voornemens om, nadat zo nodig de voorstellen en conclusies van
het kabinet naar aanleiding van de opvattingen van Uw Kamer zijn heroverwogen,
deze voorstellen en conclusies voor advies voor te leggen aan de SER.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,W. A. F. G. Vermeend 1. InleidingDe Arbeidstijdenwet (ATW) is per 1 januari 1996 in werking getreden en
is gefaseerd van toepassing geworden voor bijna alle sectoren van het Nederlandse
bedrijfsleven en de overheid. De ATW kent een tweeledige doelstelling. Deze
doelstellingen zijn de veiligheid, de gezondheid en het welzijn van werknemers
in verband met de arbeid en de combineerbaarheid van arbeid en zorgtaken en
andere verantwoordelijkheden buiten de arbeid. Bij de uitwerking van deze
doelstellingen is verder rekening gehouden met een aantal randvoorwaarden.
Daarbij gaat het om het bieden van meer ruimte voor sociale partners, de moderne
noties van medezeggenschap, het emancipatiebeleid van de overheid, de wens
tot flexibilisering, het economisch functioneren van de onderneming, en een
minimum aan administratieve verplichtingen voor het bedrijfsleven en de overheid.2. Conclusies op hoofdlijnenIn de uitkomsten van het evaluatieonderzoek ziet het kabinet geen aanleiding
tot ingrijpende veranderingen in de normeringen en het uitgangspunt van een
dubbel normstelsel. Het kabinet vindt wel dat de complexiteit van de regelgeving
verminderd moet worden en dat de werking van de ATW op onderdelen kan worden
verbeterd. Het overleg op ondernemingsniveau, tussen werkgever en medezeggenschapsorgaan,
over arbeids- en rusttijden dient een impuls te krijgen. Het kabinet wil daarbij
een zo groot mogelijke openheid en transparantie bereiken van het ondernemingsbeleid
dat betrekking heeft op arbeids- en rusttijden. Het kabinet denkt daarbij
aan de volgende maatregelen.– Om de thans complexe wetssystematiek te vereenvoudigen kan de
indeling van onderwerpen in de ATW in twee clusters worden afgeschaft. Afwijken
van de standaardnorm wordt dan mogelijk zowel bij CAO als in overleg met een
medezeggenschapsorgaan.– Aan artikel 31b Wet op de ondernemingsraden kan worden toegevoegd
dat de werkgever in zijn gegevensverstrekking over zijn sociaal beleid expliciet
aandacht besteed aan het arbeids- en rusttijden beleid.– Het medezeggenschapsorgaan kan het recht worden toegekend op inzage
in de wettelijk verplichte arbeidstijdenregistratie.– Het informatieaanbod zal worden bekeken en zo nodig worden aangepast
en uitgebreid om te zorgen voor meer kennis over en een betere toegankelijkheid
van de ATW.– Aan sociale partners kan worden gevraagd welke andere middelen
kunnen worden ingezet om het overleg over arbeidstijden op sector- en ondernemingsniveau
te stimuleren, het arbeidstijdenmanagement binnen bedrijven te verbeteren
en de naleving van de ATW te bevorderen.3. Internationale ontwikkelingenOntwikkelingen op Europees niveau hebben steeds meer hun weerslag op het
Nederlandse arbeids- en rusttijdenbeleid. In de ATW zijn onder andere de richtlijn
betreffende de bescherming van jeugdigen op het werk (94/33/EG) en de richtlijn
betreffende een aantal aspecten van de arbeidstijd (93/104/EG) geïmplementeerd.
Deze laatste richtlijn is in 2000 aangepast (middels richtlijn 2000/34/EG),
waardoor delen van deze richtlijn nu ook van toepassing zijn op de werknemers
in de transportsectoren, in de off-shore, in de visserij en op artsen in opleiding.
Daarnaast zijn er richtlijnen tot stand gekomen voor de zeevaart (1999/63/EG
en 1999/95/EG) en de luchtvaart (2000/79/EG). Voor beide sectoren op basis
van een akkoord tussen sociale partners in het kader van de Europese sociale
dialoog. Een richtlijn voor het wegvervoer wordt op dit moment in tweede lezing
in behandeling bij het Europees Parlement. Ook wordt nog een aanvullende
richtlijn voor de binnenvaart voorzien.Het Europese Hof van Justitie in Luxemburg heeft op 3 oktober 2000 een
uitspraak gedaan inzake de definitie van arbeidstijd zoals bedoeld in de arbeidstijdenrichtlijn
93/104/EG.4. Verschillende evaluatieonderzoekenOp basis van een vooronderzoek van IVA Tilburg heeft het bureau Regioplan
Onderzoek Advies en Informatie een onderzoek uitgevoerd naar de effecten van
de wet in de praktijk. In het onderzoek is met name gekeken naar de werking
van de systematiek van de ATW en de vraag of de wet heeft bijgedragen aan
het bereiken van de geformuleerde doelstellingen.Dit onderzoek bestaat uit de volgende deelonderzoeken:• een onderzoek onder bedrijven en ondernemingsraden• een onderzoek onder werknemers• een cao onderzoek• een onderzoek naar handhavingsaspecten• een aantal casestudies.De onderzoekers geven in het rapport aan dat het niet mogelijk is om de
autonome effecten van de wet te meten. Dit vanwege de vele andere factoren
die van invloed zijn op de uiteindelijke vormgeving van arbeids- en rusttijden
binnen arbeidsorganisaties.Daarom is gekozen voor een benadering waarbij de werking van de ATW in
de praktijk in relatie tot de doelstellingen en aandachtspunten van de wet
is onderzocht aan de hand van zowel cijfermatige informatie als ervaringen
van alle direct betrokken partijen met de ATW: werkgevers, werknemers, cao
partijen en ondernemingsraden en personeelsvertegenwoordigingen.De Arbeidsinspectie verricht jaarlijks een onderzoek naar cao afspraken
over arbeidstijden en naar de naleving van de ATW in de praktijk. Ook in 2000
heeft de AI een dergelijk onderzoek uitgevoerd. Het materiaal uit dit laatste
onderzoek is door de AI verwerkt in een zelfstandig rapportage en is daarnaast
ook gebruikt voor het onderzoek van het bureau Regioplan Onderzoek Advies
en Informatie.Het onderdeel wegvervoer uit het Arbeidstijdenbesluit vervoer wordt thans
apart geëvalueerd. De minister van Verkeer en Waterstaat heeft hierbij
het voortouw. Het onderzoeksrapport zal naar verwachting dit najaar aan de
Eerste en Tweede Kamer worden aangeboden.In 1997 zijn de werknemers in de zorgsectoren onder de werking van de
ATW gebracht. Bij die gelegenheid is toegezegd dat bij de algemene evaluatie
van de wet ook bekeken zal of er aanleiding bestaat om de zelfstandig medisch
specialisten en de medisch specialisten in loondienst onder de normering van
de ATW te brengen. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport laat
op dit moment een een onderzoek verrichten naar de arbeidstijden van medisch
specialisten. De Eerste en Tweede Kamer zullen later dit jaar van de resultaten
van dit onderzoek op de hoogte worden gebracht.5. Één regime voor alle sectorenDoor de komst van de Arbeidstijdenwet zijn diverse wetten op het terrein
van arbeids- en rusttijden voor diverse sectoren vervangen door één
wettelijk regime. Zo zijn ondermeer de Arbeidswet 1919, de Stuwadoorswet,
de Rijtijdenwet en de Wet arbeids- en rusttijden zeescheepvaart vervallen. Om ruimte voor flexibiliteit en maatwerk te creëren kent de ATW de
mogelijkheid om in collectief overleg tussen werkgevers en werknemers voor
een bedrijfstak of voor bedrijven afspraken te maken tot aan de grenzen van
de overlegregeling.Het Arbeidstijdenbesluit (ATB) maakt het daarnaast mogelijk om voor bepaalde
situaties of voor bepaalde sectoren uitzonderingsmogelijkheden op de wettelijke
normen te creëren.Voor de vervoerssectoren zijn de afwijkingen op de wettelijke normen opgenomen
in het Arbeidstijdenbesluit vervoer (ATB vervoer). Omdat bij de vervoerssectoren
naast de arbeidsbescherming ook de verkeersveiligheid in het geding is, zijn
de ministers van V&W en SZW beide verantwoordelijk voor het ATB vervoer.De ATW kent nog de mogelijkheid in artikel 5:13 om een vrijstelling te
verlenen. Deze mogelijkheid is in de wet opgenomen als experimenteer/vangnetbepaling.In de eerste jaren na de inwerkingtreding zijn er twee knelpunteninventarisaties
uitgevoerd. Oplossing voor deze knelpunten zijn tot stand gekomen in overleg
met werkgeversen werknemersorganisaties en zijn opgenomen in het ATB. Hoewel
de meeste knelpunten zich aandienden kort na inwerkingtreding van de ATW,
worden er nog af en toe nieuwe knelpunten door sectoren aangemeld.Afwijkingen in het ATB moeten beperkt blijven tot die situaties waarvoor
geen andere organisatorische maatregelen mogelijk zijn om de knelpunten op
te lossen. Daarbij wordt thans als beleidslijn aangehouden dat een verzoek
tot het opnemen van een uitzondering in ATB in overweging wordt genomen wanneer
sociale partners op basis van een door hen gezamenlijk gedragen analyse van
de problematiek een voorstel doen voor een oplossing. De mogelijkheden van
de van de Europese arbeidstijdenrichtlijn dienen daarbij in acht te worden
genomen terwijl ook gekeken wordt naar de kaders die tot nu tot in het ATB
zijn opgenomen.Uit het evaluatieonderzoek komt naar voren dat het regime van een uniform
(dubbel) normenstelsel in de ATW in combinatie met de mogelijkheid van specifieke
uitzonderingen in het ATB van voor het merendeel van de arbeidsorganisaties
voldoende flexibiliteit oplevert om de arbeid goed te kunnen organiseren en
door werkgevers- en werknemersorganisaties wordt ondersteund. Hoewel sinds
de inwerkingtreding van de ATW een redelijk groot aantal uitzonderingen in
het ATB is opgenomen, wordt dit niet als probleem ervaren. Gezien het feit
dat er voortdurend nieuwe sectoren met soms andere werkprocessen ontstaan
en ook bestaande werkprocessen voortdurend aan verandering onderhevig zijn,
zal het ook in de toekomst nodig zijn om uitzonderingen te kunnen maken.Doordat nu alle sectoren onder één wet vallen wordt de noodzaak
duidelijk om goed te regelen wat er van toepassing is wanneer een werknemer
verschillende werkzaamheden verricht waarop verschillende uitzonderingen van
toepassing zijn. Artikel 5:15 regelt deze zogenoemde «samenloop».
In de praktijk bestaan er nog wat onduidelijkheden over dit artikel. Zo geeft
het artikel onvoldoende duidelijkheid over welke normering er voor de langere
termijn (week, 13 weken) geldt wanneer een werknemer verschillende soorten
arbeid verricht en blijkt de in het artikel opgenomen formulering «ten
aanzien van dezelfde arbeid» veel vragen op te roepen Het kabinet zal
nagaan hoe dit artikel kan worden verduidelijkt, zonder afbreuk te doen aan
de waarde van dit artikel. 6. De systematiek van het dubbele normenstelselDe wet kent een systeem van een dubbel normenstelsel. In beginsel zijn
de standaardnormen van toepassing. Afwijken van de standaardnormen is echter
mogelijk in collectief overleg tot aan de wettelijk aangegeven grenzen (overlegnormen).
Collectief overleg houdt in de eerste plaats in CAO-overleg. Wanneer de CAO
daartoe de ruimte biedt of wanneer er geen CAO is kan de werkgever ook met
de OR of met de personeelsvertegenwoording (pvt) overleggen over afwijking
van de standaardnormen. Het resultaat van dit overleg moet schriftelijk worden
vastgelegd.Om aan te geven over welke onderwerpen de werkgever met een OR/pvt overleg
kan voeren kent de wet twee clusters. Het eerste cluster omvat arbeidstijden,
nachtarbeid en zondagsarbeid, het tweede cluster omvat rusttijden en pauzes.
Wanneer er in de CAO een afspraak staat over een onderwerp uit een bepaald
cluster, mogen er op ondernemingsniveau afspraken worden gemaakt over alle
onderwerpen uit dat cluster. Uiteraard voorzover deze afspraken niet strijdig
zijn met CAO-afspraken.Deze systematiek wordt in de praktijk ingewikkeld gevonden. Onderzoekers
constateren dat het niet altijd duidelijk is of men zich op CAO-niveau realiseert
welke gevolgen afspraken op CAO-niveau hebben voor het ondernemingsniveau.
Omgekeerd is een OR vaak niet bekend met de voorwaarden waaronder de overlegregeling
mag worden toegepast. Uit de analyse van CAO-teksten blijkt verder dat in
bijna alle CAO's wel een bepaling is opgenomen over arbeidstijd, bijvoorbeeld
de wekelijkse arbeidsduur. In 55% van de CAO's zijn bepalingen over rusttijden
opgenomen. Dit betekent dat in de praktijk in bijna 100% van de CAO's de mogelijkheid
is geopend om op ondernemingsniveau afspraken te maken over onderwerpen uit
het cluster arbeidstijden en in 55% van de CAO's uit het cluster rusttijden
en pauzes.Het kabinet is er voorstander van dat aan alle betrokkenen meer duidelijkheid
ten aanzien van deze systematiek wordt verschaft en stelt zich daartoe de
volgende vereenvoudiging voor.Afwijken van de standaardnorm wordt mogelijk zowel bij CAO als in overleg
met de OR/pvt door een wijziging van het huidige artikel 1:4 ATW. De bestaande
indeling van ATW-onderwerpen in twee clusters zal worden afgeschaft. Het regelingsprimaat
voor de CAO blijft bestaan: afspraken op ondernemingsniveau mogen niet in
strijd zijn met de CAO.De gevolgen van deze vereenvoudiging zijn minder ingrijpend zijn dan op
het eerste gezicht lijkt omdat de huidige systematiek in de ATW al zo uitwerkt
dat de speelruimte op ondernemingsniveau groot is. Ten opzichte van de huidige
situatie wordt de kans op onbedoelde effecten van CAO-afspraken verminderd.In het algemeen wordt het ondernemingsniveau in toenemende mate als het
beste niveau voor dit soort afspraken beschouwd. De voorgestelde vereenvoudiging
doet ook recht aan deze algemene opvatting.De vereenvoudiging van de systematiek van de wet heeft gevolgen voor de
toepassing van het vrijstellingsartikel 5:13 ATW. Bedrijven die onder een
CAO vallen kunnen eerder dan tot nu toe het geval was buiten de CAO partijen
om een vrijstellingsverzoek indienen. Dit acht het kabinet onwenselijk. Het
gaat hier om het toestaan van afwijkingen op de wettelijke normen, waarbij
het kabinet de mening van CAO partijen van groot belang vindt. Omdat de inbreng
van CAO-partijen na het afschaffen van de clusterindeling minder wordt vindt
het kabinet dat artikel 5:13 moeten worden geschrapt.In de afgelopen jaren is zeer beperkt (slechts 2 maal) een vrijstelling
verleend in het kader van artikel 5:13. De vrijstellingen die zijn verleend hadden evengoed als afwijkingen in het ATB opgenomen kunnen worden.
Het artikel heeft niet de functie vervuld waarvoor het aanvankelijk bedoeld
was. Het artikel zorgt wel regelmatig voor verwarring omdat het nogal eens
gezien wordt als ontheffingsartikel voor incidentele situaties en voor individuele
bedrijven. Het verlenen van vrijstellingen maakt het systeem voor de handhaving
en voor bedrijven onoverzichtelijk. Ook vanuit deze invalshoek bestaat er
een goede reden om dit artikel te schrappen.7. Het overleg op ondernemingsniveauHet overleg op ondernemingsniveau heeft binnen de ATW een belangrijke
plaats toebedeeld gekregen. Deze ruimte sluit aan bij de aandachtspunten die
een rol hebben gespeeld bij de totstandkoming van de wet: het bieden van meer
ruimte voor sociale partners, moderne noties van medezeggenschap, de wens
tot flexibilisering en het economisch functioneren van de onderneming.Van de organisaties met een medezeggenschapsorgaan (OR of pvt) heeft 58%
schriftelijke afspraken gemaakt over arbeids- of rusttijden. Het maken van
afspraken gebeurt voornamelijk in grotere organisaties en organisaties met
wisselende arbeidspatronen. Meestal vormen de schriftelijke afspraken de uitwerking
van CAO-bepalingen.Hoewel in een meerderheid van de organisaties met een OR/pvt wel afspraken
zijn gemaakt over arbeids- en rusttijden betekent dit niet dat het ondernemingsbeleid
inzake arbeidsen rusttijden en de onderwerpen die daarmee verband houden,
regelmatig onderwerp zijn van overleg tussen de werkgever en de OR/pvt. In
5% van de organisaties met een OR/pvt zijn arbeids- en rusttijden een vast
agendapunt op het overleg tussen OR/pvt en het management. In nog eens 7%
van deze organisaties is sprake van een periodiek afzonderlijk arbeidstijdenoverleg.Het overleg op ondernemingsniveau is in veel gevallen voor verbetering
vatbaar. De inbreng van de OR/pvt verschilt sterk tussen organisaties. Naarmate
organisaties groter zijn komt de OR vaker zelf met voorstellen maar het overheersende
beeld uit de case-studies is dat ondernemingsraden op dit terrein vrij weinig
initiatieven nemen en overwegend volgend opereren. De voorstellen van de werkgever
worden vaak zonder veel discussie overgenomen. De OR/pvt blijkt verder niet
altijd goed op de hoogte van de ervaringen en opvattingen van de achterban
en wordt door de achterban dan ook niet echt als belangenbehartiger op dit
terrein ervaren.Gezien de centrale positie die het vertegenwoordigend overleg op ondernemingsniveau
inneemt in de systematiek van de ATW, baart het tekortschieten van dit overleg
zorgen.Het overleg op ondernemingsniveau tussen werkgever en de medezeggenschapsorganen
dient volgens het kabinet dan ook een impuls te krijgen. De algemene doelstelling
die daarbij voor ogen staat is een zo groot mogelijke openheid en transparantie
van het beleid dat in een onderneming gevoerd wordt met betrekking tot arbeids-
en rusttijden.Om dit te bereiken denkt het kabinet aan de volgende maatregelen.De werkgever is thans op grond van artikel 31b Wet op de ondernemingsraden
(WOR) verplicht om tenminste eenmaal per jaar schriftelijk algemene gegevens
te verstrekken over het sociale beleid van de werkgever. Daaraan kan worden
toegevoegd dat daarbij expliciet aandacht wordt geschonken aan het gevoerde
beleid ten aanzien van arbeidstijden. In deze verantwoording kan ook worden
ingegaan op de manier waarop de werkgever is omgegaan met wensen van individuele
werknemers over de spreiding van hun arbeidstijden. De positie van de OR/pvt kan worden versterkt door deze medezeggenschapsorganen
een instrument in handen te geven waarmee zij meer inzicht kunnen verkrijgen
in de arbeids- en rusttijden in de onderneming. Daartoe overweegt het kabinet
om aan de OR/pvt het recht te verschaffen op inzage in de arbeidstijdenregistratie
van het bedrijf, die de werkgever op grond van de ATW verplicht is om bij
te houden.Nagegaan zal worden hoe vergroten van het totale informatieaanbod er voor
kan zorgen voor een meer kennis en een betere toegankelijkheid van de ATW
voor alle betrokkenen. Met het Gemeenschappelijk Begeleidingsinstituut Ondernemingsraden
zal worden nagegaan of het cursusaanbod op dit terrein optimaal is. Voorts
zal worden onderzocht of computertoepassingen ontwikkeld kunnen worden waarmee
op simpele wijze kan worden nagegaan of roosters binnen de normen van de ATW
blijven en of betere roosters mogelijk zijn. Informatiemateriaal over risico's
van afwijkende werktijden en over het maken van gezonde roosters, zou ondermeer
via het internet beschikbaar kunnen worden gesteld. Wanneer de ATW zal worden
aangepast zal in overleg met werkgevers- en werknemersorganisaties worden
bekeken op welke wijze de voorlichting hierover vorm zal moeten krijgen.Het kabinet wil samen met sociale partners nagaan welke effectieve andere
methoden er nog zijn om het overleg over arbeidstijden op sector- en ondernemingsniveau
te stimuleren, het arbeidstijdenmanagement binnen bedrijven te verbeteren,
onder andere met het oog op de combineerbaarheid van arbeid en zorg en het
verminderen van werkdruk, en de naleving van de ATW te bevorderen.8. Het normenstelselDe ATW kent normen ten aanzien de maximale arbeidstijd per dag, per week
en per 13 weken, de dagelijkse en wekelijkse rust, maximale arbeidstijden
bij overwerk, pauzes, nachtarbeid, zondagsarbeid en consignatie. De normering
is zodanig dat er op kortere termijn ruime normen kunnen gelden maar dat dan
op langere termijn compensatie moet plaatsvinden. Zo kan bijvoorbeeld bij
incidenteel overwerk 60 uur per week worden gewerkt, maar moet dit gecompenseerd
worden naar een gemiddelde van 48 uur per week gerekend over een periode van
13 weken.Het ATB kent een aantal algemene afwijkingen en aanvullingen, zoals aanwezigheidsdiensten,
arbeid op een feestdag en noodzakelijke werkzaamheden. Daarnaast kent het
ATB afwijkingen die voor bepaalde sectoren van toepassing zijn.Op verzoek van de Tweede Kamer (motie Hofstra) is het ATB in 1997 aangepast.
Daar waar knelpunten in de normering door veel sectoren werden gesignaleerd
zijn de afwijkingsmogelijkheden ook algemeen toepasbaar gemaakt. Dit geldt
bijvoorbeeld voor nachtarbeid en aanwezigheidsdiensten.Flexibiliteit en belastingUit het evaluatieonderzoek van Regioplan blijkt dat het grootste deel
(77%) van de werkgevers goed uit de voeten kan met de normering van de wet.
Van de werknemersvertegenwoordigers is 57% van mening dat de ruimte die de
wet biedt zonder meer voldoende is om het werk te verdelen onder werknemers.Een deel van de werkgevers geeft aan dat de wet niet altijd voldoende
flexibiliteit biedt om piekdruktes op te vangen. Verder blijkt dat 39% van de werknemers problemen ondervindt als gevolg
van hun arbeids- en rusttijden. Het betreft problemen in de sociale sfeer,
zoals het uitoefenen van hobby's en andere activiteiten, het onderhouden van
sociale contacten en het verrichten van zorgtaken, maar ook klachten op het
gebied van de lichamelijke en psychische gezondheid. Naarmate het arbeidspatroon
van werknemers meer afwijkt van het «9 tot 5»-patroon doen zich
meer problemen voor. Werknemers die nachtarbeid verrichten hebben de meeste
problemen. Werknemers met een kleiner dienstverband ervaren minder problemen
dan werknemers met een voltijdbaan.Het kabinet ziet in deze resultaten geen aanleiding tot aanpassing van
de in de wet opgenomen normering. Een strengere normering lost niet perse
de problemen op die werknemers ondervinden maar kan wel problemen veroorzaken
voor het organiseren van de arbeid en het maken van roosters waarbij ook rekening
is gehouden met de wensen van werknemers. De grote belasting voor werknemers
van afwijkende werktijden geeft wel aan dat niet lichtvoetig moet worden omgegaan
met het maken van afwijkingen in het ATB.Wat betreft de flexibiliteit om onverwachte piekdruktes op te vangen zal
het kabinet aan sociale partners vragen welke mogelijkheden zij zien om dit
probleem op te lossen.WerkdrukIn het onderzoek van Regioplan wordt geconstateerd dat het onderwerp werkdruk
wel een «hot-item» is waar in bedrijven en door OR-en veel over
wordt gesproken, maar dat hierbij maar zelden een relatie wordt gelegd met
arbeids- en rusttijden.Het onderzoek geeft aan dat werknemers minder problemen ervaren wanneer
er minder overgewerkt wordt. De relatie tussen overwerk en werkdruk is echter
niet eenduidig. Overwerk kan een gevolg zijn van werkdruk (in geval werknemers
overwerken omdat ze anders hun verantwoordelijkheden niet kunnen waarmaken)
of een oorzaak daarvan zijn (werknemers ervaren een hoge werkdruk omdat ze
veel moeten overwerken). Wanneer overwerk door werknemers als belastend wordt
ervaren is er lang niet altijd sprake van een overschrijding van de normen
van de ATW. De ATW stelt uiterste grenzen aan overwerk, maar kan daarmee niet
voorkomen dat bijvoorbeeld werknemers die in deeltijd werken structureel overwerken.
De problematiek van werkdruk dient in een breder kader te worden aangepakt.
In het kader van de Arbo-convenanten is het bestrijden van werkdruk één
van de onderwerpen waarover in hoog-risico-branches afspraken worden gemaakt.
Het onderwerp overwerk wordt daarbij aan de orde worden gesteld.NachtarbeidEen groot deel van de uitzonderingen die in het ATB en ook in of op basis
van het ATB vervoer zijn gemaakt hebben betrekking op nachtarbeid. De nadelige
effecten van nachtarbeid op de lichamelijke en psychische gezondheid van werknemers,
worden door de resultaten van dit onderzoek bevestigd. Werknemers die nachtarbeid
verrichten ervaren meer problemen als gevolg van hun arbeidstijden dan werknemers
die dat niet doen. Het evaluatie-onderzoek biedt zeker geen basis om over
te gaan tot verruiming van de normen voor nachtarbeid. Het onderzoek heeft
bovendien geen indikaties opgeleverd dat een verruiming van de normen voor
nachtarbeid nodig zou zijn in verband met de bedrijfsvoering.Wel zal er worden bekeken of het geven van voorlichting over schadelijke
effecten van nachtarbeid en het ontwikkelen van instrumenten voor het maken van «gezonde» roosters(met gebruik van IT-toepassingen)
de problemen van werknemers die nachtarbeid verrichten, kunnen verminderen.Bijzondere dienstenDe ATW en het ATB maken het mogelijk dat werknemers bijzondere diensten
draaien, zoals consignatie, aanwezigheids- en bereikbaarheidsdiensten. Kenmerk
van dergelijke diensten is dat een werknemer in principe niet werkt maar wel
beschikbaar moet zijn om bij onvoorziene situaties direct aan het werk te
kunnen gaan.Het onderzoek van Regioplan bevestigt de bevindingen van het onderzoek
«Werken bij nacht en ontij, een evaluatie van de consignatieregeling»
dat in 1999 is uitgevoerd: werknemers vinden dergelijke bijzondere diensten
belastend.Naar aanleiding van het onderzoek uit 1999 zijn een aantal aanpassingen
van de consignatieregeling doorgevoerd. Deze aanpassingen zijn in april 2001
van kracht geworden. Het kabinet vindt een verdere aanpassing van deze regels
op dit moment niet nodig.Het Europese Hof heeft in antwoord op een prejudiciële vraag van
een Spaanse rechter bepaald dat van artsen in de onderhavige casus, die aanwezigheidsdiensten
verrichten, de volledige tijd waarop ze aanwezig moeten zijn op de werkplek,
als arbeidstijd moet worden aangemerkt (Simap-arrest, zaak C303/98, prejudiciële
uitspraak met betrekking tot richtlijn 93/104 inzake arbeidstijden).De Nederlandse wet- en regelgeving rekent alleen de tijd die een werknemer
tijdens een aanwezigheidsdienst feitelijk werkt, als arbeidstijd. Nederland
gaat er vooralsnog van uit dat het Simap-arrest geen gevolgen heeft voor de
Nederlandse regelgeving, omdat de aanwezigheidsdiensten in de Nederlandse
situatie verschillen van de wachtdiensten van de Spaanse artsen waar het arrest
betrekking op heeft. De Europese Commissie heeft nog geen standpunt ingenomen
over de interpretatie van dit arrest. Nederland wacht de interpretatie van
de Commissie af voordat wordt definitief wordt vastgesteld of het arrest gevolgen
moet hebben voor de Nederlandse regelgeving.9. Combineerbaarheid van arbeid en zorgtakenEen van de doelstellingen van de ATW is het bevorderen van de combineerbaarheid
van arbeid en zorg alsmede andere verantwoordelijkheden buiten de betaalde
arbeid. Artikel 4:1 eerste lid ATW verplicht de werkgever om in zijn arbeidstijdenbeleid
rekening te houden met de persoonlijke omstandigheden van de werknemers. Het
beleid van de werkgever moet verder in samenhang worden gemaakt met de Risico
inventarisatie en evaluatie (RI&E) die in de Arbowet verplicht is gesteld.In het evaluatieonderzoek is nagegaan in hoeverre rekening wordt gehouden
met de individuele wensen van werknemers. Van de werknemers denkt 35% dat
de werkgever voldoende rekening houdt met hun belangen, volgens 43% is overleg
over hun arbeidstijden mogelijk maar is uiteindelijke het belang van organisatie
doorslaggevend. Over het algemeen zijn werkgevers, ondernemingsraden en werknemers
van oordeel dat er bij de vaststelling van de arbeidstijden rekening gehouden
wordt met de werknemer. In kleine organisaties wordt iets vaker rekening gehouden
met de persoonlijke omstandigheden van individuele werknemers dan in grote
ondernemingen.Eenderde van de ondervraagde werknemers heeft in de afgelopen vier jaar
wensen gehad met betrekking tot hun eigen werktijden. Het gros van de
werknemers (89%) die iets willen veranderen met betrekking tot hun arbeids-
en rusttijden heeft deze wens ook geuit naar hun werkgever.In ongeveer de helft van de gevallen heeft de werkgever voldaan aan de
wens van de werknemer. Naarmate het arbeidspatroon meer afwijkt van het «9–5
patroon» hebben werknemers meer wensen maar wordt er ook minder vaak
aan voldaan. Wanneer niet op het verzoek van de werknemer is ingegaan werd
in de meeste gevallen aangegeven dat dit niet viel te combineren met de aard
van het werk. 17% van de werknemers van wie de wens is afgewezen onderneemt
een vervolgactie. Bij een kwart van hen wordt dan alsnog geheel of gedeeltelijk
aan de wens voldaan.De discussie op ondernemingsniveau over arbeidstijden kan verder versterkt
worden door niet langer te bepalen dat het ondernemingsbeleid ter zake arbeids-
en rusttijden gevoerd wordt in samenhang met maken in samenhang met het arbeidsomstandighedenbeleid
(art. 4:1 lid 1 ATW) maar deze verplichting gedeeltelijk los te koppelen.
De risico inventarisatie en evaluatie (RI&E), heeft met name betrekking
op veiligheids- en gezondheidsaspecten en wordt door een Arbodienst wordt
opgesteld. Het beleid van de werkgever waarin hij aangeeft hoe er rekening
wordt gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de werknemers, komt
daarbij vaak in het gedrang, omdat het om een andersoortige materie gaat.
Er kan in de ATW een aparte verplichting worden opgenomen om in het arbeidstijdenbeleid
rekening te houden met persoonlijke omstandigheden, zoals ook nu reeds het
geval is, met een bijkomende verplichting om dit beleid te bespreken met het
medezeggenschapsorgaan of belanghebbende werknemers. De huidige verplichting
om het arbeidstijdenbeleid te voeren met het arbeidsomstandighedenbeleid blijft
in stand maar ziet dan op veiligheids- en gezondheidsaspecten.Aan het verbeteren van de combineerbaarheid van arbeid en zorgtaken kan,
zo blijkt uit het onderzoek, nog het nodige worden verbeterd. Naast een versterking
van het overleg op ondernemingsniveau, onder andere door een uitbreiding van
de wettelijke mogelijkheden voor de medezeggenschapsorganen, is het van belang
dat bedrijven worden gestimuleerd om een goed arbeidstijdmanagement te voeren.
Onder meer uit de experimenten van het project Dagindeling blijkt dat op het
terrein van arbeidstijdmanagement nog veel te winnen is.Tijdens de parlementaire behandeling van de Wet aanpassing arbeidsduur
(WAA) in de Eerste Kamer is de vraag aan de orde geweest of niet in meer algemene
zin in de ATW een individueel afdwingbaar recht voor werknemers gecreëerd
zou moeten worden met betrekking tot de spreiding van de uren1.In de WAA is bepaald dat de werkgever de spreiding van de uren vaststelt
overeenkomstig de wensen van de werknemer, tenzij naar maatstaven van redelijkheid
en billijkheid de wens van de werknemer moet wijken voor het belang van de
onderneming. Hierbij is aangesloten bij het algemene beginsel van goed werkgeverschap
(art. 7:611 BW) dat leidend principe is bij het vaststellen of spreiden van
arbeidsuren (het opstellen van roosters).De verplichting in de WAA is gekoppeld aan een verandering van de contractuele
arbeidsduur. De bepaling ten aanzien van de spreiding van de uren is in de
WAA opgenomen omdat de wens van de werknemer tot aanpassing van de arbeidsduur
zal in de meeste gevallen direct verbonden is met een voorkeur voor de spreiding
van deze (nieuwe) uren in verband met zijn privé-omstandigheden. Ook werknemers, die geen aanpassing van de arbeidsduur wensen, kunnen
eventuele wensen ten aanzien van de spreiding van de uren over de week kenbaar
maken aan de werkgever. In dat geval is de werkgever op basis van het beginsel
van «goed werkgeverschap» gehouden om de individuele wens en het
collectieve belang tegen elkaar af te wegen op basis van de maatstaven van
redelijkheid en billijkheid. De werkgever behoort in beginsel positief te
reageren op redelijke voorstellen van de werknemer, die verband houden met
zijn (gewijzigde) privé-omstandigheden. De werkgever mag dergelijke
voorstellen alleen afwijzen wanneer aanvaarding, gegeven de omstandigheden,
redelijkerwijs niet van hem kan worden gevraagd.Zowel in het kader van de ATW als in het kader van de WAA stelt de werkgever
naar de maatstaven van redelijkheid en billijkheid in individuele gevallen
de spreiding van de uren over de week vast. Hij is uiteindelijk degene die
verantwoordelijk is voor de efficiency en de effectiviteit van de bedrijfsvoering,
waarbij opgemerkt dat het organiseren van de arbeid noodzakelijkerwijs plaatsvindt
vanuit het collectief en niet vanuit het individu. De werkgever dient bij
het organiseren van de arbeid binnen zijn onderneming de wensen en belangen
van alle betrokkenen binnen zijn onderneming bij elkaar te brengen en tegen
elkaar af te wegen. Deze afweging kan in het gedrang komen als aan de werknemer
een individueel afdwingbaar recht wordt toegekend met betrekking tot de spreiding
van de uren, waarbij het individuele belang per definitie voorrang heeft boven
het collectieve belang. Een individueel belang kan immers strijdig zijn met
het bedrijfsbelang waardoor het voor een werkgever onmogelijk wordt om een
efficiënte en effectieve bedrijfsvoering te voeren.Uit het evaluatieonderzoek blijkt bovendien dat er voldoende ruimte bestaat
voor werknemers om hun wensen met betrekking tot de eigen werktijden bij de
werkgever aan de orde te stellen. De grenzen worden echter voornamelijk door
de werkgever bepaald met een beroep op de aard van het werk of het bedrijfsbelang.
Ook met het oog hier op is een zo groot mogelijk openheid van het ondernemingsbeleid
inzake arbeidsen rusttijden van belang. De voorgestelde aanpassing van artikel
31b WOR dient hieraan een bijdrage te leveren.Gezien het bovenstaande is het kabinet van mening dat het niet wenselijk
is om een individueel recht op aanpassing van arbeidstijden op te nemen in
de ATW.10. Bijzondere groepenDe ATW geeft bijzondere aandacht aan een aantal bijzondere groepen: vrouwen
in verband met zwangerschap en bevalling, kinderen (t/m 15 jaar)en jeugdigen
(16- en 17-jaar).Vrouwen in verband met zwangerschap en bevallingTen aanzien van vrouwen in verband met zwangerschap en bevalling geeft
de wet aan dat de werkgever verplicht is rekening te houden met de bijzondere
situatie van deze vrouwen. Zo wordt o.a. bepaald dat zwangere vrouwen niet
verplicht kunnen worden om overwerk te verrichten en dat zij recht hebben
op extra pauzes. Na de bevalling wordt aan vrouwen die borstvoeding geven
zoogrecht toegekend.In het onderzoeksrapport «Werken bij nacht en ontij» (mei
1999) wordt ingegaan op de regeling in de ATW voor zwangere vrouwen met betrekking
tot nachtarbeid. In dit rapport wordt geconcludeerd dat bedrijven ten aanzien
van nachtarbeid door zwangere vrouwen hun verantwoordelijkheden nemen en dat
de wettelijke bepaling afdoende is. In het onderzoek van Regioplan wordt niet specifiek ingegaan op deze bijzondere
groep. Er zijn geen signalen vanuit de praktijk of uit de onderzoeken waaruit
zou blijken dat de regeling in de ATW voor vrouwen in verband met zwangerschap
en bevalling problemen oplevert.«Kunstkinderen»De ATW kent een verbod van kinderarbeid voor kinderen tot en met 15 jaar.
De wet biedt echter wel mogelijkheden om van dit verbod af te wijken. Voor
kinderen tot 13 jaar is er een mogelijkheid om een ontheffing aan te vragen
wanneer deze kinderen meewerken aan een optreden bijvoorbeeld op tv, in een
musical, een modeshow of fotoreportage. De Arbeidsinspectie kan deze ontheffing
verlenen. De kaders waaraan de Arbeidsinspectie de ontheffingverzoeken toetst
zijn opgenomen in beleidsregels.Gebleken is dat een beperkt aantal beleidsregels moeilijk handhaafbaar
zijn of erg ver van de praktijk af staan.Om aan deze bezwaren tegemoet te
komen zal worden nagegaan welke beleidsregels kunnen worden aangepast, zonder
de normering voor deze «kunst-kinderen» substantieel te verruimen.Kinderen van 13–15 jaarDe uitzonderingen voor kinderen vanaf 13 jaar op het verbod van kinderarbeid
zijn vastgelegd in de «Nadere Regeling kinderarbeid».Op 28 september 2000 is tijdens een algemeen overleg met de Vaste commissie
voor SZW uitgebreid gesproken over de bijbanen van kinderen en jeugdigen.
Dit overleg werd gevoerd aan de hand van de onderzoeksgegevens van het NIBUD
en van de Arbeidsinspectie. De conclusie tijdens dit debat was dat er geen
bezwaren tegen bijbanen van kinderen van 13 t/m 15 jaar en jeugdigen hoeven
te zijn maar dat de kaders van de wettelijke regelingen in acht genomen moeten
worden. Er bestond geen aanleiding deze kaders ter discussie te stellenJeugdigenJeugdigen van 16 en 17 jaar mogen wel arbeid verrichten. In de wet zijn
wel bijzondere bepalingen opgenomen om een goede bescherming te bieden aan
deze leeftijdsgroep, en hun onderwijs niet in het gedrang te laten komen.In het hiervoor genoemde overleg met de Vaste Commissie is ook gesproken
over deze leeftijdscategorie en was de conclusie dat het werken door jeugdigen
geen probleem vormt zolang dit plaats vindt binnen de wettelijke kaders.Onder andere in het jaarlijkse vakantiewerkersproject controleert de Arbeidsinspectie
de wetgeving ten aanzien van kinderen en jeugdigen. Overtredingen worden regelmatig
geconstateerd, er bestaat echter meestal wel begrip voor de regels die in
de wet zijn gesteld. De regel dat jeugdigen niet zowel op zaterdag als op
zondag mogen werken stuit echter wel regelmatig op onbegrip. Met name in vakantieperiodes
wanneer jeugdigen vakantiewerk verrichten in sectoren als de horeca en de
recreatie waarbij het in het weekend extra druk is, wordt noch door de werkgevers
noch door de jeugdigen zelf het nut van deze wettelijke bepaling begrepen.Op grond van onder andere de Europese richtlijn betreffende de bescherming
van jongeren op het werk (richtlijn 94/33/EG) moeten jeugdigen, net als alle
andere werknemers ten minste 36 uur aaneengesloten rust per week hebben. Werken
op zowel zaterdag en zondag in een gewone schoolweek kan derhalve niet worden
toegestaan. Het kabinet is wel voornemens om de regeling zodanig aan te passen
dat in vakantieperiode of in de zomermaanden op beide weekenddagen
mag worden gewerkt, mits de jeugdigen wel op andere doordeweekse dagen vrij
zijn.11. Naleving en handhavingHet stelsel van standaard- en overlegnormen in de ATW heeft ook gevolgen
voor de wijze waarop de handhaving van de ATW is ingericht. Als er sprake
is van overtreding van normen uit de standaardregeling of van de afspraken
uit een collectieve regeling moeten de betrokkenen handhaving langs civielrechtelijk
weg afdwingen. De normen van de overlegregeling (de «uiterste grenzen»)
worden door de overheid gehandhaafd. Overtreding van de normen van de overlegregeling
levert een strafbaar feit – een economisch delict – op. Een aantal
diensten is verantwoordelijk voor deze publieke handhaving. In het evaluatieonderzoek
is aandacht besteed aan de positie en de ervaringen van de Arbeidsinspectie,
de Rijksverkeersinspectie, de Scheepvaartinspectie de Nationale luchtvaartautoriteit
en het Openbaar Ministerie.Uit het onderzoek van de Arbeidsinspectie blijkt dat in 10% van de onderzochte
bedrijven één of meer normen van de standaardregeling worden
overschreden. In 12% van de bedrijven worden één of meer normen
van de overlegregeling overtreden. Daarbij moet bedacht worden dat in ongeveer
de helft van de bedrijven altijd gewerkt wordt volgens een standaard «9
tot 5» patroon, zodat zij per definitie binnen de normen van de wet
blijven. Van de bedrijven met meer wisselende arbeidspatronen, waarvoor de
normen van de ATW dus bij uitstek relevant zijn, overtreedt 26% een of meer
normen van de overlegregeling. Het gaat daarbij om structurele overtredingen,
dus niet om incidenten.De bekendheid van werkgevers met de normen van de wet blijkt te wensen
over te laten, vaak zijn zij zich er niet van bewust dat normen overtreden
worden.Werkgevers die weten dat zij de ATW overtreden achten de kans op ontdekking
door de inspectiediensten gering. De controlecapaciteit van de handhavende
instanties is beperkt in verhouding tot het aantal te controleren bedrijven.
Dit probleem wordt binnen de Arbeidsinspectie ondervangen door de controle
activiteiten systematisch te richten op zogenaamde risicosectoren. Dit zijn
sectoren waarvan vermoed wordt dat arbeids- en rusttijden een risicofactor
vormen voor de veiligheid- gezondheid en welzijn van de werknemer. Wanneer
binnen een bepaalde sector aan een project wordt begonnen, wordt dit aan de
hele sector bekendgemaakt en vindt vooraf overleg plaats met werkgevers- en
werknemersorganisaties in de sector.Verdere problemen die worden gesignaleerd hangen samen met het arbeidsintensieve
karakter van de controles, de specifieke kennis die er voor nodig is en de
afhankelijkheid van een goede arbeidstijdenregistratie door de werkgever.Uit het evaluatieonderzoek van Regioplan blijkt dat er nauwelijks civielrechtelijke
procedures gevoerd worden. Hoewel de juridische mogelijkheden aanwezig zijn
voor werknemers, ondernemingsraden en vakorganisaties om naleving van de standaardregeling
en collectieve afspraken civielrechtelijk af te dwingen, wordt van deze mogelijkheden
nauwelijks gebruik gemaakt. Dit kan diverse oorzaken hebben: door de complexiteit
van de systematiek kan onduidelijk zijn wat de afspraken zijn, problemen worden
in de eerste plaats op de werkvloer opgelost of overschrijding van de regels
wordt niet als zodanig storend ervaren dat een civielrechtelijke procedure
wordt gestart.Werknemers van wie een wens met betrekking tot arbeidstijden niet wordt
gehonoreerd, ondernemen geen juridische vervolgstappen. Wel wordt in een klein aantal gevallen contact gezocht met de ondernemingsraad
of vakbond. In een incidenteel geval wordt een klacht bij de Arbeidsinspectie
ingediend of wordt de werkgever op de regelgeving gewezen.Onbekendheid met de regelgeving, problemen op de werkvloer bij collega's
en leidinggevenden en vrees voor nadelige gevolgen voor het dienstverband
zijn, zo veronderstellen de onderzoekers, belemmeringen die werknemers er
van weerhouden om stappen te ondernemen wanneer werkgevers normen overtreden
of wensen niet honoreren.De resultaten van beide onderzoeken geven de wenselijkheid aan van een
effectieve en efficiënte publiekrechtelijke handhaving aan.Door de Arbeidsinspectie wordt in verscheidene opleidingstrajecten uitgebreid
aandacht besteed aan de ATW. Daarnaast wordt de mogelijkheid onderzocht om
inspecties door middel van elektronische hulpmiddelen en informatica te ondersteunen.
Bij de voorbereiding van de diverse projecten wordt bijzondere aandacht geschonken
aan de bevordering van uniformiteit van het handhavingsbeleid. Sedert 2000
wordt volgens de lijn van een modelwerkwijze voor inspecties ATW gewerkt.Sedert 2000 is het zwaartepunt van de controlecapaciteit van de Arbeidsinspectie
voor de ATW gericht op sectoren waarvan bekend is dat arbeids- en rusttijden
VGW-risico's opleveren. Bij het bepalen van deze risicosectoren speelt onder
andere de mate waarin klachten over werk- en rusttijden bij de Arbeidsinspectie
worden ingediend een rol.De invoering van de bestuurlijke boete als handhavingsinstrument biedt
mogelijkheden om tot een lik op stuk benadering te komen bij ernstige overtredingen
zoals bijvoorbeeld het niet voeren van een arbeidstijdenregistratie. Op dit
moment wordt een daartoe strekkend wetsvoorstel voorbereid.De mogelijkheden van de civielrechtelijke handhaving blijven grotendeels
onbenut. Voor werknemers zijn er daarbij diverse belemmeringen onder andere
de complexiteit van de regelgeving en het gebrek aan kennis over de normen
die van toepassing zijn op basis van de ATW, de CAO of afspraken met de ondernemingsraad.
De voorstellen die zijn gedaan om de complexiteit van de regelgeving te vereenvoudigen
en de toegankelijkheid van en kennis over de ATW te vergroten, zullen deze
belemmeringen voor een deel moeten wegnemen. BIJLAGE Overzicht van verschillende maatregelen (verwezen wordt naar
de betreffende paragraaf)Wettelijke maatregelenAd 5) Eén regime voor alle sectoren• Verduidelijken art. 5:15 (samenloopartikel, regelt wat er van toepassing
voor werknemers die verschillende werkzaamheden uitvoeren waarop verschillende
regimes van toepassing zijn)Ad 6) Systematiek van het dubbele normenstelsel• Vereenvoudiging door gelijkstellen van overleg op CAO-niveau en
overleg op ondernemingsniveau; afschaffen clusterindeling.• Artikel 5:13 (experimenteerartikel) schrappen.Ad 7) Overleg op ondernemingsniveau• Invoeren van een recht op inzage arbeidstijdenregistratie voor
OR/pvt.• Werkgever verplichten om verantwoording af te leggen over zijn
arbeidstijdenbeleid, inclusief de honorering van wensen van individuele werknemers
over de spreiding van hun arbeidstijden (wijz. Art. 31b WOR)Ad 9) Combineerbaarheid van arbeid en zorgtaken• Het beleid waarin de werkgever aangeeft hoe hij rekening houdt
met persoonlijke omstandigheden van de werknemer niet langer opnemen in de
RI&E maar wordt apart met medezeggenschapsorganen besproken.Ad 10) Bijzondere groepen• De regels voor kinderen tot 12 jaar die meewerken aan voorstellingen
e.d. op enkele punten worden aangepast in verband met de handhaafbaarheid
en algmene maatschappelijke opvattingen• De regel dat jeugdigen (16–17 jarigen) niet zowel op zaterdag
als zondag mogen werken wordt voor de vakantieperiode in de zomermaanden versoepeld.Ad 11) Naleving en handhaving• Invoering bestuurlijke boeteBeleidsmaatregelenAd 8) Overleg op ondernemingsniveau• Bieden van betere voorlichting, meer opleidingen en andere nuttige
instrumenten (bijvoorbeeld gebruik van IT-toepassingen) aan leden van OR/pvt,
werknemers en werkgevers om kennis over en toegankelijkheid van de ATW te
vergroten.• Met sociale partners nagaan welke andere effectieve methoden er
nog zijn om het overleg op ondernemingsniveau over arbeids- en rusttijden
te stimuleren, ook met het oog op de combineerbaarheid van arbeid en zorg
en het bevorderen van de naleving. Ad 9) Combineerbaarheid van arbeid en zorgtaken• Versterken van het overleg op ondernemingsniveau (zie maatregel
onder par. 8) en werkgevers stimuleren een goed arbeidstijdmanagement te voeren.Ad 11) Naleving en Handhaving• Kennis over en toegankelijkheid van ATW verbeteren door middel
van meer voorlichting (zie ook maatregel onder par. 8)• Met sociale partners nagaan welke mogelijkheden er nog zijn om
naleving te verbeteren (zie ook maatregel onder par. 8)XNoot1Handelingen EK, 1999–2000, nr. 16, pag. 633/634. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27865-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl