Verslag van de Algemene Rekenkamer over 1997; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25955, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

31-03-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25955 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25955Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 341 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

			25 955
			Verslag van de Algemene Rekenkamer over 1997
		nr. 2VERSLAGInhoud  Blz.   Woord
vooraf5   1De
Rekenkamer in 199771.1Het jaar in vogelvlucht71.2Toegang tot het
controleterrein71.3Communicatie met de omgeving91.3.1Inleiding91.3.2Overleg met Staten-Generaal
en kabinet91.3.3Presentatie van onderzoek aan ministers
en Tweede Kamer101.3.4Communicatie met departementen over
onderzoek101.4Publicatiebeleid11   2Realisatie
van het onderzoeksprogramma 1997122.1Uitvoering
van het programma122.2Publicaties in 1997132.2.1Inleiding132.2.2Rapporten aan regering en Staten-Generaal142.2.3Bundel
rechtmatigheidsonderzoek 1996232.2.4Rapportages aan ministers24   3Effecten van onderzoek26   4Onderzoeksprogramma 1998284.1Totstandkoming van het programma284.1.1Algemene
uitgangspunten284.1.2Rapporten bij de financiële verantwoordingen284.1.3Met het Rijk verbonden organen284.1.4Europa294.1.5Milieu294.1.6Publieke infrastructuur294.1.7Overige aandachtspunten294.2Onderzoeksprogramma
199830   5Internationale samenwerking475.1Toename van contacten475.2Uitgangspunten475.3Lidmaatschappen475.4In het belang van de
Rekenkamer en de zusterinstelling485.5Samenwerking binnen
Koninkrijksverband495.6Tenslotte49   6Bedrijfsvoering506.1Veranderingen in de organisatie506.2Management-
en verantwoordingsinformatie526.2.1Ontwikkeling kengetallen526.3Personeelsmanagement526.4Inzet van personeel
en materieel546.5Kwaliteitsborging566.5.1Zelfevaluatie566.5.2Internal audits576.5.3Veldspecialisme576.6Financiën58   Bijlagen Bijlage 1Het
onderzoeksproces bij de Algemene Rekenkamer59Bijlage 2Effecten
tijdens het onderzoek en toezeggingen60Bijlage 3Evaluatie-onderzoek
door Ministeries81Bijlage 4Overzicht management Algemene
Rekenkamer per 1 maart 199883WOORD VOORAFTijd rijp voor nieuwe accenten in onderzoekHet openbaar bestuur heeft de afgelopen decennia ingrijpende veranderingen
ondergaan. Er is sprake van een toenemende invloed van de Europese Unie. Decentralisatie,
scheiding van beleid en uitvoering, verzelfstandiging en privatisering hebben
geleid tot verschuiving van taken en bestedingen van de rijksoverheid naar
andere organen. Door subsidies, leningen, garanties en deelnemingen vindt
besteding van omvangrijke publieke geldstromen plaats buiten de rijksoverheid.
Ook wettelijke premies en tarieven dienen ter financiering van door organisaties
buiten het rijk uitgevoerde publieke taken. De rechtmatigheid en doelmatigheid
van deze publieke uitgaven zijn soms heftig in discussie. De ervaringen met
de RSV-affaire waren bijvoorbeeld een tiental jaren geleden aanleiding om
nieuwe criteria te stellen voor het verlenen van staatssteun aan bedrijven.
De effecten van premies, subsidies en inkomensoverdrachten op inkomens en
koopkracht zijn een ander terugkerend thema.Al deze ontwikkelingen vormen de achtergrond waartegen de Rekenkamer in
1989 een aanmerkelijke verruiming van bevoegdheden verkreeg om de taakuitvoering
en besteding van publieke middelen buiten het Rijk te onderzoeken. Het gaat
daarbij om twee (elkaar deels overlappende) categorieën instellingen:♦ instellingen en bedrijven die een financiële binding met
het Rijk hebben, in de vorm van deelnemingen, leningen, garanties en subsidies;♦ rechtspersonen met een wettelijke taak, geheel of gedeeltelijk
gefinancierd uit wettelijke heffingen (RWT's).De onderzoeksinspanningen van de Rekenkamer zijn de afgelopen jaren in
toenemende mate gericht geweest op deze instellingen buiten het Rijk. Gelijktijdig
met het Verslag 1997 verschijnen drie publicaties die tezamen een beeld geven
van de relatie van de rijksoverheid tot deze, deels publieke sector. Dit beeld
dient tevens als uitgangspunt voor een bezinning van de Rekenkamer op de richting
van haar onderzoeken in deze sector in de komende jaren. Het eerste rapport
geeft een analyse van de Rekenkameronderzoeken van de laatste jaren naar toezicht
op RWT's. De andere twee rapporten betreffen respectievelijk garanties van
het Rijk voor uitgaven van derden (als laatste van de vier rijksbrede onderzoeken
naar financiële bindingen) en de financiële aspecten van een aantal
verzelfstandigingsprocessen, met name openingsbalansen en beursgang.De analyse van de onderzoeken naar toezicht op RWT's resulteert in een
samenhangend beoordelingskader met normen voor alle onderdelen van het toezichtsproces.
Uit de in de afgelopen jaren verrichte onderzoeken blijkt dat tot nu toe het
toezicht de verantwoordelijke bewindspersonen onvoldoende in staat stelt om
te beoordelen of de betrokken RWT's hun publieke taken naar behoren uitvoeren
en of ze de daarmee gemoeide publieke middelen recht- en doelmatig besteden.
Verder blijkt dat er verschillen van opvatting zijn over tamelijk elementaire
zaken als de noodzaak, het product en de functie van toezicht. Veel departementen
zijn nu bezig voor zichzelf toezichtvisies te ontwikkelen, maar afstemming
daartussen is zeer gewenst. De Rekenkamer vindt het van groot belang over
haar beoordelingskader voor toezicht nader te communiceren.Het onderzoek naar garanties is het sluitstuk van een aantal Rijksbrede
onderzoeken waarin de financiële bindingen van het Rijk (subsidies, garanties,
leningen en deelnemingen) nader in beeld zijn gebracht. Uit die onderzoeken
blijkt dat in het algemeen de vormgeving van de financiële bindingen
rechtmatig is (in overeenstemming is met de wettelijke bepalingen). Het beheer
door de overheid van deze geldstromen is echter nog altijd voor verbetering
vatbaar. Er is voorts maar heel gebrekkig inzicht in de doelmatigheid van
de aanwending van deze geldstromen. Tenslotte is er geen betrouwbaar beeld
van het totaal van deze geldstromen en de daarmee verbonden financiële
risico's.Uit het onderzoek naar de financiële aspecten van een aantal verzelfstandigingsprocessen
kwam naar voren dat er op hoofdpunten sprake was van een ordelijk en controleerbaar
proces. Wel was er soms onvoldoende sturing en coördinatie, werd de beschikbare
financiële kennis niet altijd voldoende benut en werd er soms maar gebrekkig
lering getrokken uit eerdere ervaringen, met als gevolg onvoldoende onderbouwing
van de gekozen waarderingsgrondslagen. Er bestond redelijke zekerheid over
de rechtmatigheid van de met de verzelfstandigingsprocessen gemoeide publieke
middelen. De Rekenkamer formuleerde voor dit onderzoek normen voor zowel de
verzelfstandigingsprocessen als voor de uitkomsten van deze processen. Omdat
deze laatste voornamelijk de financiële uitkomsten betroffen, bleef het
ontbreken aan inzicht in het voordeel dat dit soort processen voor de burger
heeft.Het bovenstaande leert dat louter aandacht voor de inrichting en uitvoering
van complexe verzelfstandigingsprocessen op dit moment minder toegevoegde
waarde heeft. Mede gezien het huidige inzicht in en het positieve oordeel
over de rechtmatigheids- en financieel-beheersaspecten kan de Rekenkamer de
accenten in haar onderzoek gaan verleggen. Zij acht de tijd rijp om zich in
haar toekomstige onderzoek van de financiële bindingen meer te richten
op de doelmatigheid en de daarvoor benodigde informatie en de besteding van
de middelen door de eindontvangers ervan. Zij zal daarbij ook meer dan voorheen
gebruik gaan maken van haar bevoegdheid tot het doen van onderzoek bij instanties
buiten het rijk. Bij de RWT's zal de Rekenkamer zich in het bijzonder gaan
richten op het sluitend zijn van de toezichtsketen en de adequate verantwoording
door de minister over de taakuitvoering en op het inzicht in de rechtmatigheid
van de besteding van de publieke middelen door de RWT's.1. DE ALGEMENE REKENKAMER IN 19971.1 Het jaar in vogelvluchtHet jaar 1997 is in de geschiedenis van de Rekenkamer een bijzonder jaar:
binnen zes maanden passeerden twee opvallende mijlpalen. In mei werd stilgestaan
bij het feit dat 550 jaar geleden het instituut rekenkamer in Nederland zijn
intrede deed. Dit werd gevierd met de uitgifte van een jubileumpostzegel ter
waarde van 80 cent. Een half jaar later kreeg het «oude» instituut
een kleurrijk en fonkelnieuw gebouw, dat het functioneren van de organisatie
op passende wijze zal gaan ondersteunen. De feestelijke opening van het gebouw
geschiedde op 25 november door Hare Majesteit de Koningin, in aanwezigheid
van de Rekenkamergemeenschap en vele genodigden uit binnen- en buitenland.De samenstelling van het College bleef ongewijzigd. President is de heer
mr. H.E. Koning; de andere twee leden zijn mevrouw drs. Saskia J. Stuiveling
en de heer mr. dr. A.J.E. Havermans. Secretaris is de heer mr.dr. T.A.M. Witteveen.Eén van de twee leden van de Algemene Rekenkamer in buitengewone
dienst nam in augustus afscheid. Na het vertrek van de heer G.M. Kersten B.Ec.,
die sedert mei 1985 aan de Rekenkamer verbonden was, is thans nog lid in buitengewone
dienst de heer drs. B. van Nes RA.In de interne organisatie werden opnieuw wijzigingen aangebracht. In vervolg
op de eerdere veranderingen in de structuur, de besturing en de werkwijze
van de organisatie zijn in 1997 de voorwaarden geschapen voor de vorming van
strategisch beleid. Doel is op geordende wijze de vraagstukken voor de middellange
termijn te behandelen op het terrein van onder meer onderzoek, taakopvatting,
internationale samenwerking, communicatie en openbare verantwoording.In 1997 heeft de Rekenkamer haar opvattingen kenbaar gemaakt ten aanzien
van haar onderzoeksbevoegdheden, teneinde de wettelijk vastgelegde taak optimaal
te kunnen uitvoeren. Doel van de taakuitvoering is steeds het leveren van
een bijdrage aan de verbetering van het functioneren van het Rijk en de daarmee
verbonden organen.Het onderzoek dat de Rekenkamer daartoe verricht werd in 1997 meer dan
ooit verspreid over het jaar gepubliceerd: op circa dertig verschillende momenten
in het jaar werd een rapportage uitgebracht aan regering en Staten-Generaal.
De communicatie hierover met bewindspersonen en de Tweede Kamer werd verder
geïntensiveerd.Ook de contacten in internationaal verband namen toe. De samenwerking
richt zich bovendien steeds meer inhoudelijk op het werk, op onderlinge vergelijking,
directe ondersteuning en gezamenlijk onderzoek.Teneinde het inzicht in de doelmatigheid van haar eigen werk te vergroten,
is in 1997 begonnen met het ontwikkelen van kengetallen, die een beeld geven
van de realisatie van het beleid. Het eerste resultaat is in dit verslag opgenomen,
evenals een overzicht en een analyse van de diverse effecten die werden bereikt
tijdens en na het in 1997 verrichte onderzoek. Het publiceren van deze gegevens
past in het beleid dat is gericht op openheid en het afleggen van publieke
verantwoording, een beleid dat de komende jaren zal worden voortgezet.1.2 Toegang tot het controleterreinIn november 1997 heeft de Rekenkamer in een nota aan de Staten-Generaal1 en aan de minister van Financiën aangegeven welke
aanvullende bevoegdheden zij nodig acht om haar wettelijk taak – de
controle op ministers en op organen met een publieke taak – optimaal
te kunnen uitoefenen. In maart 1998 heeft zij haar standpunt in antwoord op
vragen van de Tweede Kamer nader toegelicht.Kern van het standpunt van de Rekenkamer is dat zij toegang zou moeten
hebben tot instanties, instellingen en overheden – en in het geval van
Europese middelen ook tot natuurlijke personen – wanneer deze een rol
hebben in de besteding van publiek geld en in de uitvoering van wetten, waarvoor
ministers verantwoordelijk zijn. Het kan daarbij zowel gaan om Europese subsidies,
om nationale steun aan bedrijven, als om specifieke uitkeringen aan gemeenten
en provincies voor een speciaal doel.Doel is telkens de toegang tot op het werkelijke bestedingsniveau, teneinde
een compleet beeld te kunnen krijgen van de uitvoering en uitwerking van het
centrale beleid. Het is nadrukkelijk niet de gedachte om de taken
van de Rekenkamer uit te breiden bijvoorbeeld door een oordeel te vellen over
de gemeentelijke en provinciale taakuitoefening.Haar huidige taken en bevoegdheden buiten de rijksdienst zijn de Rekenkamer
verleend in 1989, nadat hierover een jarenlange discussie was gevoerd. Doel
van de toenmalige uitbreiding van de wettelijke bevoegdheden was «een
effectieve waarborging van een onafhankelijke controle op ontvangsten en uitgaven
van publieke aard». Daartoe werd de Rekenkamer toegang verschaft tot
een groot aantal instellingen en bedrijven buiten het Rijk. Daarvóór
was die toegang niet of ad hoc en versnipperd geregeld in diverse afzonderlijke
wettelijke bepalingen.Na de hiervoor omschreven taakuitbreiding heeft de Rekenkamer het nieuwe
terrein allereerst «van bovenaf» verkend en vooral onderzocht
in hoeverre de voorwaarden waren geschapen voor een recht- en doelmatige besteding
van publiek geld buiten het Rijk. Voor dergelijk onderzoek deed zij voornamelijk
een beroep op departementale dossiers en op gegevens van toezichthoudende
organen.Geleidelijk aan echter is de stap gezet naar een benadering waarbij ook
de daadwerkelijk effecten en geleverde prestaties onderwerp van onderzoek
en rapportage vormen. Bij de uitvoering van dit type onderzoek loopt de Rekenkamer
al snel aan tegen de grenzen van haar bevoegdheden, zoals die nu in de wet
zijn omschreven. De vaak grillige vorm van die grenzen kent naar de Rekenkamer
ervaart, nauwelijks principiële juridische of staatsrechtelijke achtergronden,
maar laat zich voornamelijk verklaren door de uitvoerige ontstaansgeschiedenis
en het compromiskarakter van de huidige wet en door ontwikkelingen sedert
1989.In de praktijk heeft de Rekenkamer het geschetste probleem vaak opgelost
door met succes een beroep te doen op de vrijwillige medewerking van de betrokken
instellingen. Zo hebben gemeenten diverse malen inzicht geboden in gegevens
die de Rekenkamer wilde raadplegen bij onderzoek naar de praktische uitwerking
en werkbaarheid van het centrale beleid op het terrein van bijvoorbeeld de
sociale zekerheid.Zodoende is zij er vaak toch in geslaagd regering en Staten-Generaal een
compleet en onafhankelijk oordeel te geven.Haar verzoek om een minder geclausuleerde en eenvoudiger omschrijving
van het terrein waarop zij bevoegd is gegevens te verzamelen, moet vooral
ook worden bezien als een pleidooi om de gegroeide praktijk vast te leggen
in wetgeving en daarmee een efficiënte uitoefening van haar wettelijke
taken te bevorderen. Ook meent de Rekenkamer dat zij gezien haar onafhankelijke
positie niet afhankelijk behoort te zijn van de vrijwillige medewerking van
degenen die over relevante gegevens beschikken.Voor de Rekenkamer is de discussie over haar bevoegdheden een instrumentele
discussie, niet een principiële. Het enige principe dat voor haar telt
en dat naar zij verwacht ook de wetgever zal aanspreken, is dat haar wettelijke
bevoegdheden behoren te zijn toegesneden op de in de wet aan haar toegekende
taken. Van tijd tot tijd is daarvoor bijzondere aandacht nodig,
vooral als de bestuurlijke omstandigheden waaronder de wettelijke taak wordt
uitgeoefend, aan verandering onderhevig zijn.De Rekenkamer vertrouwt erop dat de wetgever in goed overleg met haar
de noodzakelijke initiatieven ontwikkelt om de gesignaleerde onvolkomenheden
in de onderzoeksbevoegdheden weg te nemen.1.3 Communicatie met de omgeving1.3.1 InleidingOnderdeel van het beleid van de Rekenkamer is het streven naar een meer
open communicatie met haar directe omgeving. In 1997 is in dit kader met name
vooruitgang geboekt in de communicatie met het kabinet en met de Tweede Kamer.
Daarnaast zijn stappen gezet om tijdens de diverse fasen van het onderzoek
op ambtelijk niveau de communicatie met het betrokken departement en met organen
buiten de rijksdienst te intensiveren.Deze ontwikkeling sluit aan bij eerder gezette stappen, zoals de openbaarmaking
van het onderzoeksprogramma (sinds 1996) en het uitvoerige inzicht dat geboden
is in de inrichting van het onderzoeksproces (Verslag 1996).Op de communicatie en samenwerking in internationaal verband wordt in
hoofdstuk 5 ingegaan.1.3.2 Overleg met Staten-Generaal en kabinetCommunicatie tussen het College en de Staten-Generaal vindt steeds vaker
plaats rondom de publicatie van Rekenkamerrapporten (zie 1.3.3.) Daarnaast
wordt regulier contact onderhouden in het periodiek overleg met de commissie
voor de Rijksuitgaven. Dit overleg vond in 1997 twee maal plaats. Er werd
met name van gedachten gewisseld over de mogelijkheden tot versnelling van
de financiële verantwoording van het Rijk en aanpassing van de bevoegdheden
van de Rekenkamer aan haar wettelijke taak.Over het eerste onderwerp organiseerde de commissie voor de Rijksuitgaven
in april een conferentie, waarin de betrokken partijen de basis legden voor
een eerste versnelling van de verantwoording in 1998 en een definitieve in
2000. Een verbetering van de kwaliteit van de financiële verantwoordingen
is beoogd met de instelling (in november) van een ambtelijke werkgroep, bestaande
uit vertegenwoordigers van de staf van de commissie voor de Rijksuitgaven,
de departementen en de Algemene Rekenkamer. De werkgroep richt zich op zowel
de presentatie van de verantwoordingen als op functie en inhoud.Met betrekking tot de taken en bevoegdheden werd in december een aparte
bijeenkomst met de commissie voor de Rijksuitgaven georganiseerd. Aanleiding
hiervoor was de brief die de Rekenkamer hierover in november aan regering
en de Staten-Generaal heeft gestuurd (zie ook onderdeel 1.2).In 1997 is het College begonnen aan een serie bilaterale gesprekken met
bewindspersonen. Deze gespreksronde is een uitvloeisel van het overleg dat
eind 1996 plaatsvond met een delegatie van het kabinet en het College naar
aanleiding van publieke wrijvingen over onder meer het rapport «Financiële
relaties met grote ondernemingen». In de bilaterale gesprekken heeft
het College een toelichting gegeven op het beleid en de werkwijze van de Rekenkamer
en vond gedachtenwisseling plaats over uiteenlopende onderwerpen die door
de bewindspersonen en de Rekenkamer werden aangedragen.In 1997 is met de politieke top van zeven ministeries een gesprek gevoerd;
in de eerste maanden van 1998 met de overige bewindspersonen.De ervaring van het College met de gesprekken is positief. Het voornemen
is daarom het initiatief te nemen voor een nieuwe serie gesprekken met de
ministers van het volgende kabinet.1.3.3 Presentatie van onderzoek aan ministers en Tweede
KamerTeneinde een bijdrage te leveren aan een betere communicatie met ministers
rondom de publicatie van rapporten, is het College er begin 1997 enkele malen
toe overgegaan bewindspersonen vóór publicatie van een rapport
met een mondelinge briefing in te lichten over de definitieve inhoud. De goede
ervaringen geven de Rekenkamer aanleiding dit experiment voort te zetten.
Dit heeft ertoe geleid dat in 1997 ministers in dertien gevallen gebruik maakten
van het aanbod tot een briefing. In het vervolg zal de Rekenkamer standaard
een dergelijke presentatie aanbieden. De briefings bieden ook de gelegenheid
terug te kijken op het verloop van het onderzoeksproces, met name op een belangrijk
bestuurlijk onderdeel in de laatste fase, waarin de Rekenkamer de minister
verzoekt om een schriftelijke reactie op het in dat stadium vertrouwelijke
conceptrapport. Deze procedure van «hoor en wederhoor» is wettelijk
niet voorgeschreven, maar wordt van beide zijden als een waardevol element
in het proces beschouwd.In de relatie met de Tweede Kamer bewijst het instrument briefing al een
geruim aantal jaren zijn waarde. In 1997 is het gebruik ervan sterk toegenomen
als onderdeel van het nieuwe publicatiebeleid. In totaal werd eenentwintig
maal op deze wijze over de onderzoeksresultaten met de Tweede Kamer gecommuniceerd.
Bij deze bijeenkomsten zijn telkens leden van de desbetreffende vaste kamercommissie
aanwezig, terwijl het voorzitterschap in handen is van de commissie voor de
Rijksuitgaven. Van de zijde van de Rekenkamer wordt de presentatie verzorgd
door een lid van het College en de projectleider van het onderzoek.1.3.4 Communicatie met departementen over onderzoekHet Verslag 1996 bevatte een uitvoerige beschrijving van de negen stappen
in het onderzoeksproces bij de Rekenkamer. Dit proces is schematisch samengevat
in bijlage 1.In 1997 is besloten met de afzonderlijke departementen afspraken te maken
over de ambtelijke communicatie tijdens het onderzoeksproces. Doel hiervan
is vergroting van de kwaliteit van het onderzoek en van de acceptatie van
de aanpak en de uitkomsten. Langs beide wegen wordt uiteindelijk bijgedragen
aan de doelmatigheid van de beslissingen die de Rekenkamer uiteindelijk zelf,
gegeven haar onafhankelijke positie, neemt over de keuze van onderwerpen,
de aanpak van onderzoek en de rapportage van de uitkomsten.Voorbeelden van momenten waarop communicatie met het departement plaatsheeft,
zijn bespreking van de mogelijke onderzoeksonderwerpen (met als doel selectie
van die onderwerpen waar de waarde van Rekenkameronderzoek het grootst is),
tijdige aankondiging van onderzoek, bespreking vooraf van de opzet en –
eventueel ook op bestuurlijk niveau – de normatiek (teneinde de bruikbaarheid
te vergroten) en verificatie van de feitelijke bevindingen van onderzoek.Als logisch sluitstuk stimuleert de Rekenkamer intern de mogelijkheid
om ten behoeve van de evaluatie die na elk onderzoek plaatsvindt, met het
betrokken departement van gedachten te wisselen over ervaringen met het verloop
van het proces en met de bruikbaarheid van het uiteindelijke product.1.4 PublicatiebeleidSinds 1996 is het publicatiebeleid gericht op vergaande spreiding van
onderzoeksrapporten over het parlementaire jaar. Doel van dit beleid is een
betere aansluiting op de werkwijze van de Tweede Kamer. In 1997 heeft het
nieuwe beleid volgens de uitgesproken verwachting geleid tot publicatie van
27 afzonderlijke rapporten, naast de bundel Rechtmatigheidsonderzoek 1996
(waarin 34 deelpublicaties), het Verslag 1996 en vier primair aan de betrokken
minister gerichte rapportages1 , waarvan de Staten-Generaal
een afschrift wordt gezonden.Aan het merendeel van de publicaties schonk de Tweede Kamer aandacht in
een algemeen overleg, begrotingsonderzoek of hoorzitting, of door middel van
schriftelijke vragen. Slechts een kleine minderheid van de 27 afzonderlijke
rapporten kregen (nog) geen openbare behandeling door de Kamer. De parlementaire
behandeling overziende dringt zich de conclusie op dat de bereikte spreiding
en de huidige wijze van presentatie van rapporten de volksvertegenwoordiging
inderdaad beter in staat stellen tot adequate behandeling van de publicaties.Nieuw onderdeel van het pubicatiebeleid is ook om sommige onderzoeksuitkomsten
primair aan de betrokken minister mede te delen en aan de Staten-Generaal
slechts een afschrift ter kennisneming te zenden. In 1997 is zoals hiervoor
vermeld viermaal van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. Hiermee is de verwachting
dat een groeiend aantal onderzoeken op deze wijze zou worden afgesloten (in
1996 gebeurde dit zes maal), niet uitgekomen. In een aantal gevallen overwoog
de Rekenkamer aanvankelijk om deze rapportagevorm te hanteren, maar besloot
zij op grond van de reactie van de betrokken minister op het conceptrapport,
om toch actief de aandacht van de Staten-Generaal voor de uitkomsten te vragen.
In een ander geval (Opsporingsorganisatie FIOD) ontbrak gezien de positieve
onderzoeksresultaten weliswaar de noodzaak voor een actieve bemoeienis van
de Tweede Kamer, maar besloot het College toch om haar positieve oordeel –
juist in verband daarmee – publiekelijk onder de aandacht van regering
en Staten-Generaal te brengen.De Rekenkamer zal de hoofdlijnen van het publicatiebeleid de komende jaren
voortzetten. Het verkiezingsjaar 1998 krijgt daarbij bijzondere aandacht,
in die zin dat gedurende het verkiezingsreces van de Tweede Kamer (dat loopt
van 17 april tot en met 11 mei 1998) geen publicaties zullen verschijnen.
Daarentegen wordt in de demissionaire periode van het kabinet die daarop volgt,
de draad in principe weer normaal opgepakt. Dit sluit aan bij de handelwijze
van de Tweede Kamer om in het verkeer met demissionaire ministers haar controlerende
taak zoveel mogelijk regulier uit te voeren.Op één ander punt zal het publicatiebeleid in 1998 en de
daaropvolgende jaren wel een opvallende wijziging ondergaan. Deze vloeit voort
uit de wens en bereidheid van alle betrokkenen (regering, Staten-Generaal
en Rekenkamer) om de financiële verantwoording van het Rijk nog vóór
het zomerreces aan de Staten-Generaal te zenden; tot nu toe gebeurde dit overeenkomstig
de wettelijke bepaling uiterlijk 1 september, waardoor de behandeling samenviel
met die van de begroting voor het volgend jaar. Het streven is de financiële
verantwoording in 2000 op een zodanig tijdstip in het voorjaar te publiceren
dat de Tweede Kamer deze voor de zomer kan behandelen.In 1998 en 1999 is sprake van een overgangssituatie. De Rekenkamer verwacht
de eerste rapporten bij de financiële verantwoordingen in 1998 half mei
te publiceren. Publicatie van de laatste rapporten en van de algemene conclusies
en opmerkingen is voorzien voor eind juni.2. REALISATIE VAN HET ONDERZOEKSPROGRAMMA 19972.1 Uitvoering van het programmaIn het Verslag 1996 publiceerde de Rekenkamer het onderzoeksprogramma
voor 1997. Daarbij werd aangegeven dat dit programma tot uitvoering zou worden
gebracht in de jaren 1997, 1998 en voor een deel ook in 1999.Het verloop van de onderzoeksportefeuille in 1997 is weergegeven in tabel
1. Daarin zijn ter vergelijking ook de cijfers voor 1996 toegevoegd.Tabel 1 Verloop onderzoeksportefeuille in aantallen onderzoeken19961997over uit het voorgaande jaar109105nieuw geprogrammeerd10274gepubliceerd tijdens lopend jaar9368afgevoerd tijdens
lopend jaar1312uit te voeren onderzoeken eind verslagjaar10599Zoals de tabel laat zien, werden 12 van de in portefeuille genomen onderzoeken
afgevoerd; soms voor de start, soms tijdens het onderzoek. De redenen voor
het afvoeren lopen uiteen. Sommige onderzoeken bleken niet het te verwachten
resultaat op te gaan leveren. Soms werden ze gestaakt, soms gecombineerd met
andere onderzoeken. In andere gevallen bleek het onderwerp zich (nog) niet
te lenen voor onderzoek en werd besloten vooralsnog een verkennende of inventariserende
voorstudie in te stellen. Ook is aan sommige onderzoeken die voor het nieuwe
programma 1998 van belang werden geacht een hogere prioriteit gegeven dan
aan voorgenomen onderzoeken uit het «oude» programma.In de categorie «afgevoerde onderzoeken» zijn tot slot twee
onderzoeken opgenomen die conform de plannen zijn afgerond met een managementrapportage
of een rapportage aan een ander controle-orgaan.De in 1997 afgevoerde onderzoeken zijn:Buitenlandse Zaken:♦ Ontwikkelingsprojecten in eigen beheer. Het onderzoek
(dat werd aangekondigd in het Verslag 1995) bleek minder opportuun, omdat
dit type ontwikkelingssamenwerking steeds meer aan belang verliest.Binnenlandse Zaken:♦ Sociale vernieuwing. Het onderzoek bleek weinig toegevoegde
waarde te hebben ten opzichte van het onderzoek Decentralisatieproces maatschappelijke
opvang (gepubliceerd in april 1997).♦ Inzetbaarheid materieel bij rampen. De complexe materie
vereiste het verrichten van een voorstudie.♦ Hoge Colleges van Staat. Het onderzoek is afgerond
met een interim-managementrapportage. Het onderzoek krijgt een vervolg dat
zal leiden tot rapportage in het rapport bij de financiële verantwoording
over 1999.Justitie:♦ Jeugdbescherming. In een vooronderzoek naar dit onderwerp
is ook het aspect jeugdzorg in de beschouwing betrokken. Omdat bleek dat bij
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport eigen onderzoek loopt
naar de knelpunten in de uitvoering van het beleid op dit terrein, heeft de
Rekenkamer vooralsnog van onderzoek afgezien.Financiën:♦ Voorkoming en bestrijding misbruik en oneigenlijk gebruik
Loonbelasting. Dit onderzoek paste minder goed in het onderzoeksbeleid;
besloten is het onderzoek te richten op Particulieren en Douane.♦ Intracommunautaire btw-fraude. Het onderzoek is afgerond;
over de resultaten is gerapporteerd aan de Europese Rekenkamer; eenzelfde
onderzoek vond plaats in vijf andere lidstaten.Defensie:♦ Werving, selectie en opleiding defensiepersoneel. Na
vooronderzoek bleek – gelet op de aandacht van het ministerie voor dit
beleid – onderzoek door de Rekenkamer vooralsnog minder opportuun.Economische Zaken:♦ Exportcontrole. Andere onderwerpen, zoals subsidiëring
van de exportfinanciering, hebben een hogere prioriteit gekegen.Verkeer en Waterstaat:♦ Financiële condities bij subsidies/rijksbijdragen.
Andere onderwerpen hadden een hogere prioriteit.♦ Deltaplan grote rivieren. Dit onderzoek (dat werd aangekondigd
in het Verslag 1995) bleek minder opportuun te zijn na het in 1996 op verzoek
van de minister van Verkeer en Waterstaat uitgevoerde onderzoek naar de aanleg
van Maaskaden.Diverse beleidsterreinen:♦ Systeemevaluatie verklaring van betrouwbaarheid. Het
onderzoek is omgezet in een voorstudie.Zoals hiervoor is aangegeven is in 1997 over de resultaten van 68 onderzoeken
gepubliceerd. De bevindingen van 4 onderzoeken werden opgenomen in grotere
onderzoeken, terwijl 1 onderzoek leidde tot twee publicaties. Het aantal (deel)publicaties
in 1997 bedroeg zodoende 65. Onderverdeeld naar soorten onderzoek laat tabel
2 het volgende beeld zien.Tabel 2 Aantal gepubliceerde onderzoeken naar type onderzoek1996
aantal1996 %1997 aantal1997 %doelmatigheid23412640financieel beheer (incl. bezwaaronderzoeken)9161523financiële verantwoordingen ministeries en fondsen24432437totaal aantal publicaties5610065100Op de onderzoekstijd die aan de verschillende typen onderzoek is besteed,
gaat onderdeel 6.4 in.2.2 Publicaties in 19972.2.1 InleidingJaarlijks publiceert de Rekenkamer vóór 1 april haar verslag
van werkzaamheden over het voorgaande kalenderjaar. In dat verslag neemt de
Rekenkamer sinds enkele jaren geen onderzoeksbevindingen meer op. Die werden
in 1997 gepubliceerd in de volgende publicaties:♦ 27 afzonderlijke rapporten aan regering en Staten-Generaal;♦ de bundel Rechtmatigheidsonderzoek (met daarin 34 deelpublicaties:
24 onderzoeken naar de financiële verantwoording en 10 bezwaaronderzoeken),
vooral van belang voor de Tweede Kamer;♦ 4 rapportages aan ministers;Hierna wordt een korte beschrijving gegeven van de gepubliceerde onderzoeken,
waarbij tevens wordt aangegeven welke opvallende effecten de rapportages hebben
gehad.2.2.2 Rapporten aan regering en Staten-GeneraalNederlands Schengen Informatie Systeem (januari 1997,
kamerstuk 25 200)In het gebruik van dit systeem, dat toegang geeft tot opsporingsinformatie
van de zeven Schengenlanden, is snelle verbetering nodig. Technisch voldoet
het systeem, maar de toepassingsmogelijkheden zijn beperkt, ook al door een
aantal kinderziekten. Het grote aantal ambtenaren dat toegang heeft tot het
systeem, maakt het kwetsbaar voor misbruik.De minister van Justitie heeft de Tweede Kamer toegezegd periodiek te
zullen rapporteren over verbeteringen in het systeem. Ook zal zij aandrin-
gen op een internationaal vergelijkend onderzoek. Enkele zusterinstellingen
uit Schengenlanden hebben bij de Rekenkamer belangstelling getoond voor de
resultaten en overwegen een eigen onderzoek.Beheersing vervangingsuitgaven in primair en voortgezet
onderwijs (februari 1997, kamerstuk 25 220)Het is onduidelijk of de belangrijkste doelstelling van het Vervangingsfonds,
het beheersbaar maken van de stijgende vervangingsuitgaven voor onderwijspersoneel,
is gehaald. Er was namelijk sprake van een structureel gebrek aan beleidsinformatie.
Het toezicht door de minister was onvoldoende effectief. Er is twijfel of
de scholen genoeg invloed kunnen uitoefenen op de omvang van de vervangingsuitgaven.
Dit is wel een belangrijk uitgangspunt van het beleid.De minister heeft het toezicht op het Vervangingsfonds aangescherpt, met
name door in de richtlijn voor het jaarverslag van het fonds uitgebreide informatievoorschriften
op te nemen. Ook uit nader onderzoek in opdracht van de minister is niet duidelijk
geworden in hoeverre de demografische structuur van het onderwijspersoneelsbestand
scholen beperkt in het beïnvloeden van de omvang van de vervangingsuitgaven.Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen (februari
1997, kamerstuk 25 235)De Wet op de Toegang tot Ziektekostenverzekeringen (WTZ) vertoont gebreken.
De verdeling van bevoegdheden en verantwoordingsverplichtingen tussen de minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Stichting Uitvoeringsregeling Omslagregeling
(SUO) en de Verzekeringskamer is onvoldoende geregeld. Een belangrijke lacune
is dat de minister geen bevoegdheid heeft om de omslagbijdrage goed te keuren.
De SUO heeft deze omslagbijdrage de afgelopen jaren hoger vastgesteld dan
noodzakelijk was om het tekort van het jaar daarvoor te dekken. In de WTZ
ontbreekt de wettelijke basis voor een dergelijke reservevorming.De aanbevelingen uit het rapport zijn door de minister gebruikt voor een
wijziging van de WTZ die momenteel op handen is. Daarnaast heeft het rapport,
in combinatie met het rapport «Zicht en toezicht op gevolgen concernvorming
bij zorgverzekeraars» ertoe geleid dat de minister voor haar gehele
beleidsveld een toezichtsfilosofie heeft opgesteld en deze nader heeft uitgewerkt
in een toezichtsbeleid.Zicht en toezicht op gevolgen concernvorming zorgverzekeraars
(februari 1997, kamerstuk 25 236)Het samengaan van ziekenfondsen en particuliere zorgverzekeraars brengt
risico's van vermenging van publieke en private belangen met zich mee. De
huidige wet- en regelgeving bleek niet meer toegesneden op gevallen waarin
zorgverzekeraars binnen een concernstructuur werken. Daardoor konden situaties
ontstaan die niet stroken met de bedoeling van de wetgever, zoals het ontwijken
van de vereiste ontheffing voor het uitvoeren van werkzaamheden voor derden
door alle ziekenfondswerkzaamheden uit te besteden aan een ander onderdeel
van het concern («lege» ziekenfondsen). Het toezichtsbeleid van
de Commissie Toezicht Uitvoeringsorganen (CTU) van de Ziekenfondsraad bleek
onvoldoende gericht te zijn op het verkrijgen van een volledig inzicht in
de concernstructuur.De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport kwam op 15 april 1997
met een totaalvisie op het toezicht op het zorgveld. Medio 1999 zal naar verwachting
een wettelijke basis worden gelegd voor de CTU. Deze zal dan een eigen rechtspersoonlijkheid
krijgen met een eigen begroting en geheel onafhankelijk toezicht uitoefenen.
De CTU heeft een thematisch onderzoek naar de concernvorming bij zorgverzekeraars
op haar Jaarplan Toezicht 1997 geplaatst.Financieel inzicht in vredesoperaties (maart 1997, kamerstuk
25 250)Het Ministerie van Defensie had onvoldoende inzicht in de totale werkelijke
uitgaven voor vredesoperaties. Voor een afgewogen besluitvorming over inzet
en prioriteiten bij vredesoperaties en voor de beheersbaarheid van de kosten
van vredesoperaties op langere termijn is dit wel noodzakelijk.De minister van Defensie kondigde een aantal verbeteringen aan onder meer
het voortvarend indienen van claims bij de Verenigde Naties. Hij was echter
niet van plan wijzigingen aan te brengen in de begrotingen en verantwoordingen
van het ministerie om tegemoet te komen aan de wens van de Rekenkamer om meer
inzicht te geven in de integrale kosten van vredesoperaties. Wel zegde hij
de Eerste Kamer toe representatieve kengetallen te ontwikkelen voor gemiddelde
kosten van vredesoperaties.Klantgerichtheid publieke dienstverlening (maart 1997,
kamerstuk 25 285)De klantgerichtheid van organisaties die publieke diensten verlenen behoeft
verbetering. Onder meer het klachtenmanagement bleek voor verbetering vatbaar
te zijn. Een kwart van de ondervraagde afnemers had klachten over de dienstverlening.
Driekwart van de onderzochte organisaties beschikte niet over een goede klachtenprocedure.
Bij ruim een derde van de onderzochte organisaties bleken voorts achterstanden
te bestaan bij het behandelen van verzoeken en aanvragen van afnemers.De betrokken bewindspersonen deden diverse toezeggingen ter verbetering
van de klantgerichtheid. De commissie voor de Rijksuitgaven van de Tweede
Kamer stelde diverse vragen aan de betrokken bewindspersonen, onder meer over
de gewenste verbetering van het klachtenmanagement en de servicegerichtheid
naar afnemers toe.Informatiebeveiliging Belastingdienst (april 1997, kamerstuk
25 290)Ondanks de maatregelen die de staatssecretaris van Financiën sinds
1992 had getroffen was de informatiebeveiliging bij de eenheden van de Belastingdienst
in de praktijk nog niet op een aanvaardbaar niveau gebracht. Er waren risico's
voor de betrouwbaarheid van de gegevensverwerking en het gevaar bestond dat
inbreuken op de ambtelijke integriteit niet tijdig werden gesignaleerd. Bij
een aantal eenheden schortte het ook aan een adequate inbraakbeveiliging.RTL4 bracht het onderwerp als een item in haar nieuwsprogramma. Hierin
drong een met een camera gewapende reporter een belastingkantoor binnen. Hij
kon zonder enige belemmering voor het publiek verboden ruimtes betreden. In
reactie hierop kondigde de staatssecretaris krachtige maatregelen aan.Herplaatsing en reïntegratie bij het Rijk (april
1997, kamerstuk 25 305)Het is de ministeries niet gelukt om het aantal wachtgelders bij het Rijk
zoveel mogelijk te beperken. De departementen slaagden er onvoldoende in om
de met ontslag bedreigde ambtenaren te herplaatsen en om wachtgelders te reïntegreren
in het arbeidsproces. De jaarlijkse uitgaven voor wachtgeld namen in de periode
tussen 1989 en 1995 toe van 180 tot 334 miljoen gulden.De Rekenkamer achtte met name verbeteringen noodzakelijk op het terrein
van het interdepartementale herplaatsingsbeleid en op het terrein van de informatievoorziening
over de uitvoering en resultaten van het herplaatsingsbeleid. Daarnaast dienden
meer inspanningen te worden verricht om ouderen te behouden voor de organisatie.De coördinerend minister van Binnenlandse Zaken en de vijf onderzochte
ministeries konden zich op hoofdlijnen vinden in de conclusies van de Rekenkamer
en hebben in lijn met de aanbevelingen activiteiten gestart.Decentralisatieproces maatschappelijke opvang (april
1997, kamerstuk 25 315)De overdracht van de maatschappelijke opvang (thuislozenzorg, vrouwenopvang
en algemene crisisopvang) van het Rijk naar de gemeenten is complex en duurt
al ruim tien jaar. Het was niet duidelijk wanneer het overgangstraject om
tot decentralisatie te komen zou worden afgerond en wat de uiteindelijke bestuurlijke
situatie zou zijn. De overdracht voldeed nog niet aan alle voorwaarden die
de Tweede Kamer daaraan stelde. De groei van de capaciteit nam niet weg dat
er nog steeds sprake was van tekorten en een onevenwichtige verdeling van
de opvangvoorzieningen. Er zijn op rijksniveau geen criteria om een decentralisatieproces
te toetsen. De Rekenkamer heeft op grond van een literatuurstudie daarom elf
criteria opgesteld die een scenario bieden voor een goed en ordelijk verloop
van dergelijke processen.De betrokken bewindspersonen vonden dat de door de Rekenkamer opgestelde
criteria goed gebruikt kunnen worden voor lopende en toekomstige decentralisatieprocessen.
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken liet de Tweede Kamer weten dat
zij gegeven het checklist-karakter van het rapport geen aanleiding meer zag
nog een leidraad op te stellen. Zij zou er voor zorgen dat het rapport werd
verspreid onder die ambtenaren die bij decentralisatieprocessen betrokken
zijn.Afvalpreventie (mei 1997, kamerstuk 25 375)Het Ministerie van VROM heeft nog onvoldoende inzicht in het bereiken
van de algemene doelstelling voor afvalpreventie. Oorzaken zijn onder meer
het ontbreken van toetsbare doelstellingen, ontoereikende informatie over
afvalstoffen en het gebrek aan een praktische methode om het effect van het
preventiebeleid te bepalen. Verder maken overheid en bedrijfstakken onvoldoende
expliciete afspraken over de realisatie van afvalpreventie en wordt er weinig
gebruik gemaakt van de verruimde mogelijkheden in de Wet milieubeheer om afvalpreventie
te bevorderen via vergunningen en algemene regels.De minister van VROM zegde toe enkele stappen te ondernemen om de methode
voor de meting van afvalpreventie te verbeteren, toetsingscriteria voor product-
en procesveranderingen en voor intern hergebruik van afvalstoffen te concretiseren
en de benutting van de beschikbare instrumenten door lagere overheden te stimuleren.Bodemsaneringsprogramma van Defensie (mei 1997, kamerstuk
25 376)Er is onvoldoende zicht op de daadwerkelijke resultaten van het bodemsaneringsprogramma
van Defensie. Ook is sprake van tegenstrijdige informatie over het aantal
uitgevoerde saneringsoperaties en de kosten daarvan. In eenderde deel van
de 85 onderzochte saneringen was geen dossier en evaluatierapport aanwezig.
Voorzover zij er wel waren schoot de kwaliteit van de informatie vaak tekort.Ontwikkeling en herverdeling politiesterkte 1994–1995
(juni 1997, kamerstuk 25 385)Omdat er onzekerheid is over de betrouwbaarheid van de politiesterktecijfers
is het niet mogelijk om te toetsen of het kabinet zijn doelstelling (in deze
regeerperiode 3750 politiemensen extra) bereikt. Zowel eenduidige definities
van begrippen als «politiesterkte» en «blauw op straat»,
als een adequate informatievoorziening met voldoende controlewaarborgen op
regionaal en departementaal niveau vormen voor een dergelijke toets noodzakelijke
voorwaarden. Aan beide voorwaarden werd echter niet voldaan. Tevens bleek
dat het zogenoemde herplaatsingsbeleid bij de politie nauwelijks resultaat
had gehad.De minister van Binnenlandse Zaken heeft de Tweede Kamer toegezegd dat
er definities zullen worden ontwikkeld voor «politiesterkte» en
«blauw op straat». Tevens zal de informatievoorziening worden
verbeterd en zal periodiek de kwaliteit van de aangeleverde sterktegegevens
worden getoetst. De informatievoorziening bij de regio's zal ook worden verbeterd,
aldus een toezegging van de voorzitter van het Korpsbeheerdersberaad. Wat
betreft de verdeling van de sterkte over de regio's zullen volgens de minister
van Binnenlandse Zaken de gesignaleerde tekortkomingen voor een deel worden
opgelost in het kader van het nieuwe Sociaal Beleidskader.Programma Samenwerking Oost-Europa (juni 1997, kamerstuk
25 395)Projecten in het kader van het Programma Samenwerking Oost-Europa (PSO)
hebben slechts een beperkte bijdrage geleverd aan het bereiken van de hoofddoelstellingen
van het programma. Deze zijn: het bevorderen van de transformatie van een
centraal geleide naar een marktgerichte economie en de positionering van het
Nederlandse bedrijfsleven in de landen in Oost-Europa. Belangrijke oorzaak
was dat de doelstellingen van de afzonderlijke projecten onvoldoende aansloten
op de hoofddoelen van het programma en projecten niet zelfstandig konden worden
voortgezet. Ook de aanbesteding en het beheer van de projecten was voor verbetering
vatbaar. Uit het onderzoek bleek dat een combinatie van duidelijke projectdoelen
gericht op het direct oplossen van problemen van kleinere bedrijven een succesfactor
was.Volgens de staatssecretaris van EZ zal het Rekenkameronderzoek zeker bijdragen
aan het verder bouwen van een optimaal PSO. Een deel van de aanbevelingen
van de Rekenkamer is inmiddels al uitgevoerd.Om de mogelijkheden tot verdere verbetering van de zelfstandige voortzetting
van projecten verder te vergroten zal EZ meer aandacht besteden aan de voorwaarden
die worden gesteld aan de begunstigden in het ontvangende land.Voorbereiding van plattelandsprojecten met Europese subsidie
(juni 1997, kamerstuk 25 399)De ministers van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, Economische Zaken
en Sociale Zaken en Werkgelegenheid hadden onvoldoende garanties dat plattelandsprojecten
het gewenste resultaat opleverden doordat de kwaliteit van de voorbereiding
tekort schoot. Het programma werd gedecentraliseerd uitgevoerd door provincies
en door de Regionale Arbeidsvoorziening met f 300 miljoen subsidie van
de Europese Unie en f 380 miljoen aan co-financiering door het rijk.
De aanbevelingen van de Rekenkamer hadden vooral betrekking op concrete punten
ter verbetering van de projectvoorstellen en het toezicht van de ministeries
daarop.De conclusies en de aanbevelingen van de Rekenkamer werden meegenomen
bij de voorbereiding en uitvoering van een – door de Europese Unie verplichte –
evaluatie van het programma begin 1997. De knelpunten uit deze evaluatie vertoonden
belangrijke overeenkomsten met de bevindingen van de Rekenkamer. Ook brachten
de ministeries de aanbevelingen van de Rekenkamer in bij het overleg in de
Comités van Toezicht.Fonds Voorheffing Pensioenverzekering (juni 1997, kamerstuk
25 401)Het Fonds met eind 1995 een vermogen van f 3,8 miljard, wordt beheerd
door een bestuur waarin vertegenwoordigers van de werkgevers en werknemers
zitting hebben. Aanvankelijk was het de bedoeling uit dit fonds een bijdrage
te leveren aan de financiering van een wettelijk verplichte aanvullende pensioenverzekering.
In de huidige situatie wordt het vermogen vooral gebruikt voor een regeling
voor de pensioenopbouw van oudere werklozen of hun nabestaanden. Uit het onderzoek
bleek dat het financieel beheer van deze regeling de laatste jaren sterk is
verbeterd.Het kabinet is voornemens het fonds te privatiseren. De Rekenkamer vraagt
hierbij onder meer aandacht voor het goed regelen van het toezicht op de uitvoering
en de financiën en duidelijkheid over de kring van gerechtigden en een
meewerkingsverplichting voor partijen.Met de privatisering wordt het Fonds Voorheffing Pensioenverzekering opgeheven. De Rekenkamer heeft bij de nieuw op te richten stichting,
die het vermogen en de taken van het fonds overneemt geen controlerechten.Ontvlechting en marktwerking in de sociale zekerheid
(juni 1997, kamerstuk 25 402)De Rekenkamer heeft in de periode november 1995 – september 1996
drie belangrijke ontwikkelingen op het terrein van de sociale verzekeringen
onderzocht: de scheiding tussen beleid en uitvoering (ontvlechting), de introductie
van marktwerking en het ontstaan van holdings die zowel publieke taken als
private activiteiten uitvoeren. De Rekenkamer constateerde dat door de Minister
van SZW onvoldoende ijkpunten zijn geformuleerd aan de hand waarvan de totstandkoming
van marktwerking kan worden gemeten. Naar de mening van de Rekenkamer brengt
de holdingconstructie risico's met zich mee voor een recht- en doelmatige
uitvoering. Verder zijn naar de mening van de Rekenkamer de bevoegdheden van
de toezichthouder niet toereikend om voldoende inzicht in de uitvoeringspraktijk
te krijgen.De minister onderschreef de conclusies van de Rekenkamer niet volledig
maar zegde wel toe de aanbevelingen over te nemen. In interdepartementaal
verband worden bestaande toezichtstructuren onder de loep genomen. De beveiliging
en waarborgen rondom het gebruik, het beheer en de verwerking van de databestanden
heeft volgens de minister de hoogste prioriteit. Het kabinet zal in de loop
van 1998 zijn visie te geven over de definitieve vormgeving van de uitvoering
van de sociale verzekeringswetten en bovendien zal -op verzoek van de Eerste
Kamer- een evaluatie plaatsvinden van het huidige stelsel.Informatievoorziening en kengetallen (augustus 1997,
kamerstuk 25 471)De kwantitatieve gegevens die de ministeries leveren bij hun begrotingen
en rekeningen (de zogenoemde kengetallen) zeggen nog weinig over hun prestaties
en het prijskaartje dat daaraan hangt. De meeste ministeries hebben plannen
ontwikkeld om kengetallen verder te ontwikkelen en te gebruiken. De informatiewaarde
voor de Tweede Kamer is tot nu toe beperkt, mede omdat de ministeries het
soms moeilijk vinden de informatiebehoefte in te schatten.Het Ministerie van Financiën heeft toegezegd de ontwikkeling van
kengetallen en de verbetering van de kwaliteit ervan te zullen blijven stimuleren.
Dit is al zichtbaar in de aangescherpte regelgeving over het presenteren van
kengetallen in de begrotingen en verantwoordingen.Ook vanuit de Tweede Kamer wordt een bijdrage geleverd: de werkgroep die
zich bezighoudt met het initiatief van de Commissie voor de Rijksuitgaven
om te komen tot een versnelling en verbetering van de financiële verantwoordingen
zal daarbij ook het gebruik van kengetallen betrekken.Grondtransacties van het Rijk (september 1997, kamerstuk
25 510)De ordelijkheid en controleerbaarheid van de grondtransacties van het
Rijk zijn voor verbetering vatbaar. Alleen met veel moeite is in begrotingen
en verantwoordingen te achterhalen wat de opbrengsten van welke verkopen zijn
en aan wie die ten goede komen. De financiële administraties van de betrokken
ministeries bieden vaak niet de gewenste duidelijkheid: onderhandelingen worden
niet systematisch vastgelegd en normen voor de beoordeling van de koop- of
verkoopprestaties ontbreken. Bij twee ministeries (Defensie en VROM) ontbreken
taxatierapporten bij het overgrote deel van de grondaankopen. De in het onderzoek
betrokken ministeries hebben toegezegd hun administratieve organisatie rond
de grondtransacties te zullen verbeteren.Behandeling van het rapport in de Staten-Generaal heeft niet plaatsgevonden.Heenzending en tenuitvoerlegging straffen (september
1997, kamerstuk 25 630)Een tekort aan celcapaciteit leidde de afgelopen jaren tot het heenzenden
van verdachten uit voorlopige hechtenis. Bij onderzoek door de Rekenkamer
bleek dat zij gemiddeld pas 16 maanden later een eventuele vrijheidsstraf
ondergingen. Bij een kwart had de tenuitvoerlegging van een vonnis na drie
jaar nog niet plaatsgevonden. Bovendien worden jaarlijks vermoedelijk enkele
tientallen opgelegde straffen niet uitgevoerd als gevolg van onachtzaamheid
bij het archiveren van dossiers. Het Openbaar Ministerie (OM) had medio 1996
circa 18 000 vonnissen die nog ten uitvoer moesten worden gelegd (lopende
vonnissen). Een belangrijke oorzaak is volgens de Rekenkamer het gebrek aan
actuele en betrouwbare informatie bij het OM. Dit gebrek vormt tevens een
ernstige complicatie bij het vaststellen van de behoefte aan celruimte.De minister van Justitie heeft een verbetering van de informatievoorziening
toegezegd. Voor de informatievoorziening door het OM ten behoeve van de capaciteitsprognoses
wordt een landelijk onderzoek ingevoerd.Daarnaast is de prognosemethodiek met behulp van een extern bureau verbeterd
en zal het Sociaal en Cultureel Planbureau een oordeel vormen over de wijze
waarop de toekomstige inrichtingscapaciteit wordt geraamd.Het OM bezint zich, in samenspraak met Justitie, op mogelijkheden het
aantal arrestaties van veroordeelden die zich niet gemeld hebben om gevangenisstraf
uit te zitten, systematisch te verkleinen door het aantal lopende vonnissen
terug te brengen.Opsporingsorganisatie FIOD (oktober 1997, kamerstuk 25 645)De Rekenkamer oordeelde in hoofdlijnen positief over het functioneren
van de opsporingsorganisatie van de FIOD, maar zag ruimte voor verdere verbeteringen
op het terrein van de prestatiemeting, de efficiencybewaking en het integriteitsbeleid.
De staatssecretaris kondigde in zijn reactie maatregelen aan die tegemoet
kwamen aan de aanbevelingen van de Rekenkamer.Het onderzoek is door de Tweede Kamer voor kennisgeving aangenomen.Keuring van vleeskalveren (oktober 1997, kamerstuk 25 685)De controle op verboden stoffen bij vleeskalveren vertoont ernstige tekortkomingen.
In de praktijk blijkt dat de volledige keten van controle, screening, keuring,
handhaving en rechtsvervolging niet voldoet: de kans is aanmerkelijk dat kalveren
die met verboden middelen zijn behandeld, in de voedselketen komen. Overtreders
worden niet of slechts sporadisch vervolgd.De Rekenkamer heeft de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
aanbevolen op alle gesignaleerde knelpunten verbeteringen aan te brengen.
De minister heeft de verbeteringen toegezegd.Er heeft naar aanleiding van het rapport een hoorzitting plaatsgevonden
van de Vaste Kamercommissies van Landbouw en voor de Rijksuitgaven.Structuurschetsen informatievoorziening (november 1997,
kamerstuk 25 705)De Rekenkamer constateerde dat het instrument van structuurschetsen voor
de informatievoorziening beperkt is toegepast en dat het vooralsnog marginale
effecten heeft opgeleverd. Er bleken beperkingen te bestaan die afbreuk deden
aan de werking van structuurschetsen. De staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken reageerde terughoudend op de aanbevelingen van de Rekenkamer om deze
beperkingen aan te pakken. Het onderzoek is door de Tweede Kamer slechts voor
kennisgeving aangenomen.Rechtmatigheidsonderzoek 1995 Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds
(december 1997, geen kamerstuk)Op grond van de Algemene burgerlijke pensioenwet heeft de Rekenkamer de
jaarrekening 1995 onderzocht. Daaruit bleek dat de controle door de interne
en externe accountants voldoende basis bood voor haar oordeelsvorming. De
Rekenkamer kon zich derhalve verenigen met de goedkeurende verklaringen van
de accountants.Door de privatisering van het ABO op 1 januari 1996 heeft de Rekenkamer
aldaar geen controlebevoegdheden meer. De jaarrekening 1995 was daardoor de
laatste die de Rekenkamer heeft gecontroleerd.Wederzijdse bijstand op het gebied van directe belastingen
(Europees totaalbeeld en vervolgonderzoek Nederlandse situatie (oktober 1997;
geen kamerstuk)Uit een vervolgonderzoek dat deel uitmaakte van de Nederlandse bijdrage
aan een groot samenwerkingsproject tussen Europese rekenkamers kwam naar voren
dat de Belastingdienst te weinig gebruik maakt van de wettelijke mogelijkheden
om inlichtingen op het gebied der directe belastingen uit te wisselen met
belastingdiensten van de Europese Unie. Bovendien is de tijd die de Nederlandse
Belastingdienst nodig heeft om verzoeken om inlichtingen uit het buitenland
te behandelen ongeveer tweemaal zo lang als de tijd die andere lidstaten nodig
hebben om een verzoek uit Nederland te behandelen. Dit kan consequenties hebben
voor de bruikbaarheid van de informatie bijvoorbeeld door het verstrijken
van termijnen voor de oplegging van de belastingaanslagen. De staatssecretaris
heeft in zijn reactie aangegeven er naar te streven de behandeltijd in 1999
teruggebracht te hebben naar zes maanden.Ook uit het Europees totaalbeeld kwam naar voren dat er te weinig gebruik
gemaakt wordt van de mogelijkheden om inlichtingen uit te wisselen en dat
vastenlegging van gegevens en terugkoppeling van de resultaten zich op een
laag niveau bevinden.Informatievoorziening bij uitvoering van EU-beleid (november
1997, kamerstuk 25 735)De informatievoorziening van de ministers van Economische Zaken, LNV en
Financiën bij de uitvoering van drie belangrijke terreinen van EU-beleid
is op hoofdlijnen voldoende. De informatie die zij aan de Europese Commissie
verstrekken voldoet aan EU-normen. Ook de informatie die de ministers nodig
hebben om hun verantwoordelijkheid voor de uitvoering te dragen richting Staten
Generaal voldoet grotendeels. De informatievoorziening vertoont nog wel enkele
tekortkomingen. Zo is slechts beperkt informatie aanwezig over uitvoeringskosten,
efficiency en (neven)effecten. Daarnaast zijn er tekortkomingen in de financiële
controle geconstateerd, die mogelijk risico's inhouden voor de betrouwbaarheid
van informatie.De ministers deden op onderdelen toezeggingen tot verbetering van de informatievoorziening,
maar waren het niet op alle punten eens met de interpretatie van de Rekenkamer
van de ministeriële verantwoordelijkheid voor de uitvoering van EU-beleid.
Het rapport leverde een bijdrage aan de discussie hierover tussen Tweede Kamer
en regering, mede in het kader van de regeling van controlebevoegdheden van
de Rekenkamer.Rijksbijdragen in zorg en sociale zekerheid (december
1997, kamerstuk 25 765)De rechtmatige en doelmatige verstrekking van twee rijksbijdragen in de
zorgsector (Ziekenfondswet en Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten) door de
minister van VWS vertoont tekortkomingen. Zo bestaat onduidelijkheid over
de doelen die met de rijksbijdragen worden nagestreefd, is er een onvoldoende
wettelijke basis voor de bevoorschotting en is de controlestructuur niet stuitend.
Van de twee rijksbijdragen in de sociale zekerheid (Toeslagenwet en Algemene
Kinderbijslagwet) werd geconstateerd dat de recht- en doelmatige verstrekking
in opzet goed geregeld is.De minister van VWS en de Ziekenfondsraad zegden op belangrijke punten
toe dat verbeteringen zullen worden doorgevoerd zoals de oplossing van de
onrechtmatige bevoorschotting en het verstrekken van een – zodra dit
technisch mogelijk is – rechtmatigheidsverklaring bij de fondsen. Het
was echter opmerkelijk dat de minister van VWS niet voornemens is om meer
duidelijkheid te scheppen omtrent de doelstelling van de rijksbijdragen of
de rijksbijdragen periodiek te evalueren. Door de Tweede Kamer is verder geen
aandacht geschonken aan het rapport.2.2.3 Bundel rechtmatigheidsonderzoek 1996In deze bundel zijn 23 rapporten over de financiële verantwoording
van de ministeries, de fondsen en het Rijk opgenomen. Daarnaast bevat de bundel
een algemeen deel, dat het rijksbrede beeld geeft, en de resultaten van tien
bezwaaronderzoeken. Dit zijn:♦ Accountantscontrole en administratieve organisatie (Justitie)♦ Reclassering (Justitie)♦ Controlebeleid Kunstenfondsen (Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen)♦ Misbruik en oneigenlijk gebruik ten aanzien van de educatie in
de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen)♦ Informele opdrachten (Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer)♦ Wet verontreiniging oppervlaktewateren (Verkeer en Waterstaat)♦ Grond-, water- en wegenbouwcontracten (Verkeer en Waterstaat)♦ Vorderingenbeheer Centraal Bureau voor de Statistiek (Economische
Zaken)♦ Administratieve organisatie (Landbouw, Natuurbeheer en Visserij)♦ Accountantsverklaring Landbouw-EgalisatiefondsDeze bezwaaronderzoeken hadden alle te maken met tekortkomingen in het
financieel beheer. Een dergelijk onderzoek start de Rekenkamer als zij overweegt
bezwaar te maken tegen een gebrek dat zich reeds enkele jaren achtereen voordoet.
In vier gevallen waren de positieve uitkomsten van het onderzoek reden om
geen bezwaar te maken, in vijf gevallen trok zij haar bezwaar in nadat de
ministers met concrete plannen ter verbetering kwamen.Uiteindelijk handhaafde de Rekenkamer in één geval haar
bezwaar. Het financieel beheer van Rijkswaterstaat rond de contractuitgaven
in de grond-, water- en wegenbouw achtte zij nog steeds onder de maat. In
een aanvullende toelichting bij de financiële verantwoording heeft de
minister van Verkeer en Waterstaat diverse maatregelen ter verbetering toegezegd
en gezegd dat het financieel beheer rondom de contracten eind 1999 aan de
eisen voldoet.2.2.4 Rapportages aan ministersIn deze categorie zijn de rapportages opgenomen die primair aan de betrokken
minister zijn gezonden. De Tweede kamer ontvangt van deze rapportages ter
kennisneming een afschrift. Het betrof in 1997 de volgende vier rapportages:Overdracht huisvesting aan HBO-instellingen (april 1997)De overdracht heeft uiteindelijk geleid tot een structurele stijging van
de overheidsuitgaven. Daarom is in andere onderwijssectoren voor een andere
financieringsvorm gekozen.Mede als gevolg van de overdracht was de vermogenspositie van ten minste
negen (mono-sectorale) HBO-instellingen zodanig dat er risico's waren voor
de continuïteit.De minister werd niet voldoende geïnformeerd over de financiële
positie van de instellingen en had nog geen ijkpunt vastgesteld voor de noodzakelijke
omvang van het eigen vermogen van instellingen.De minister heeft naar aanleiding van het onderzoek het controleprotocol
voor de instellingen en de Richtlijn verslag hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek aangepast.Inzet extern personeel bij het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (10 juni 1997)Het ministerie van VROM legt voorafgaand aan de inzet van externe personeel
niet systematisch vast welke argumenten hiervoor gelden. Hierdoor is niet
duidelijk hoe er zonder kwaliteitsverlies op de inzet van extern personeel
bespaard kan worden. Het algemene integriteitsbeleid van het ministerie van
VROM is voor de besluitvorming bij de inzet van extern personeel niet met
dezelfde kwaliteit uitgewerkt en in de praktijk gebracht.De minister van VROM zegde toe om te bezien of er een model kon worden
ontwikkeld om de besluitvorming die vooraf gaat aan de inzet van extern personeel
ook vooraf vast te leggen. Tevens zegde zij toe het koppelen van het algemeen
integriteitsbeleid aan de inzet van extern personeel als aandachtspunt op
te pakken.Wereldtentoonstelling Sevilla 1992 (augustus 1997)De Rekenkamer kan zich volledig vinden in de richtlijnen uit een evaluatie
die de staatssecretaris van Economische Zaken heeft laten verrichten naar
de gang van zaken rondom de Nederlandse inzending in 1992. Voor de realisatie
van de inzending was een stichting opgericht met in het bestuur vertegenwoordigers
van het Rijk en van sponsors uit het bedrijfsleven zitting hadden. In aanvulling
op de richtlijnen deed de Rekenkamer aanbevelingen op het terrein van bestuurssamenstelling,
toezicht en financieel beheer.In reactie op het rapport deelde de minister-president, minister van Algemene
Zaken mee inmiddels reeds grotendeels invulling te hebben gegeven aan de suggesties.
Een toezichthoudend orgaan achtte hij echter onnodig gezien de zekerheden
die langs andere weg voor een doelmatige besteding van publieke middelen verkregen
waren.Verrekenprijzen en belastingheffing (november 1997)Door de toeneming van internationale transacties spelen verrekenprijzen
een steeds grotere rol bij de heffing van vennootschapsbelasting op multinationale
ondernemingen. De Belastingdienst zou een beter inzicht dienen te hebben in
de mate waarin de problematiek van verrekenprijzen een rol speelt bij de belastingheffing
op ondernemingen. Daartoe zou een meer gestructureerde aanpak een bijdrage
kunnen leveren. De staatssecretaris onderschreef het belang van een gewijzigde
aanpak. Deze wordt thans ingevoerd.3 EFFECTEN VAN ONDERZOEKIn 1995 is de Rekenkamer gestart met de systematische verzameling van
gegevens over de effecten van haar onderzoek. In de jaarverslagen over 1995
en 1996 is op basis van die gegevens een voorzichtige start gemaakt met het
afleggen van externe verantwoording over de effecten van Rekenkameronderzoek.
Behalve voor deze externe verantwoording worden de gegevens intern gebruikt
om mogelijkheden voor effectiviteitsverbetering te traceren.Effecten van Rekenkameronderzoek kunnen optreden zowel vóór,
tijdens als na het onderzoek. Voor alle drie de fasen geldt dat moeilijk is
vast te stellen in welke mate optredende effecten het gevolg zijn van het
onderzoek.Dit geldt het sterkst voor de preventieve werking van onderzoek, met name
wanneer die zich voordoet bij andere onderdelen van het departement of van
de rijksdienst dan waarop het onderzoek waar de preventieve werking vanuit
gaat, zich richt.Effecten die tijdens het onderzoek optreden, hebben vaak betrekking op
het vastleggen van verantwoordelijkheidsverdelingen en organisatieprocessen.
Het oorzakelijk verband van dergelijke verbeteringen met het lopende onderzoek
is vaak aannemelijk, maar zelden met zekerheid vast te stellen.Voor effecten die na het onderzoek optreden, geldt in principe hetzelfde.
Wel staat vast dat bewindspersonen en bestuurders van instellingen buiten
het Rijk aan de Rekenkamer en in een latere fase aan de Tweede Kamer vaak
toezeggingen doen in reactie op de conclusies en aanbevelingen van de Rekenkamer.
Deze toezeggingen geven een bruikbare indicatie voor de effectiviteit van
het onderzoek.Of toezeggingen worden nagekomen en ook daadwerkelijk tot verbeteringen
leiden, kan de Rekenkamer vaststellen met zogenaamd evaluerend vervolgonderzoek.
De Rekenkamer wil dit instrument systematisch inzetten wanneer het vermoeden
bestaat dat toezeggingen niet worden nagekomen en daaraan grote doel- of rechtmatigheidsrisico's
kleven.Een overzicht van de toezeggingen die naar aanleiding van in 1997 gepubliceerd
onderzoek zijn gedaan, is opgenomen in bijlage 2. Voor het eerst zijn daarbij
ook effecten opgenomen die al tijdens het onderzoek duidelijk zichtbaar optraden.Het overzicht bevat 65 onderzoeken. Het betreft 26 doelmatigheidsonderzoeken
en 39 rechtmatigheidsonderzoeken (24 onderzoeken naar de financiële verantwoording
en 15 naar het financieel beheer). Tijdens de uitvoering van deze onderzoeken
werden al effecten bereikt: 33 effecten bij rechtmatigheidsonderzoeken en
23 effecten bij doelmatigheidsonderzoeken. Tijdens de procedure van hoor en
wederhoor werden 171 toezeggingen gedaan. Het betrof 68 toezeggingen op rechtmatigheidsonderzoeken
en 103 toezeggingen op doelmatigheidsonderzoeken. Het geringere aantal toezeggingen
bij het rechtmatigheidsonderzoek heeft verschillende oorzaken. Over deze onderzoeken
wordt veelal niet met de bewindspersonen gecorrespondeerd. Bovendien is de
kwaliteit van het financieel beheer relatief goed.Tijdens de parlementaire behandeling van onderzoek werden 64 toezeggingen
gedaan: 39 over onderwerpen van het rechtmatigheidsonderzoek en 25 over onderwerpen
van doelmatigheidsonderzoek. Deze toezeggingen werden veelal gedaan naar aanleiding
van schriftelijke vragen van de Tweede Kamer aan de desbetreffende bewindspersoon.
In totaal ging het om 461 vragen. Daarnaast werden nog 81 schriftelijke vragen
aan de Rekenkamer gesteld.Wanneer de toezeggingen die in de fase van hoor en wederhoor en de parlementaire
behandeling werden gedaan worden samengenomen, dan blijkt dat
het rechtmatigheidsonderzoek gemiddeld 2,7 toezegging opleverde en het doelmatigheidsonderzoek
gemiddeld 4,9 toezeggingen.Het totaal aan effecten en toezeggingen is opgenomen in tabel 3.Tabel 3 Effecten en toezeggingen in drie fasen tijdens
het onderzoekhoor en wederhoorparlementaire behandelingtotaalrechtmatigheids-onderzoek (39)336839140doelmatigheids-onderzoek
(26)2310325151totaal (65)5617164291De Rekenkamer was over het algemeen tevreden over de gedane toezeggingen,
enkele uitzonderingen daargelaten. Wanneer de toezeggingen worden nagekomen
zullen de in de onderzoeken geconstateerde tekortkomingen in overwegende mate
worden ondervangen. Het nakomen van toezeggingen heeft de permanente aandacht
van de Rekenkamer. Na afronding van een onderzoek wordt op ambtelijk niveau
regelmatig over dit onderwerp gesproken. De Rekenkamer is met name positief
over een aantal ontwikkelingen die op het vlak van toezicht in gang zijn gezet.Hoewel de regering en de Staten-Generaal de belangrijkste doelgroepen
blijven, meent de Rekenkamer dat zij haar effectiviteit mede kan vergroten
door meer te doen aan de zogenaamde nazorg van haar onderzoek. In dit kader
is in 1997 door onderzoekers van de Rekenkamer een aantal malen ingegaan op
uitnodigingen om de resultaten van een onderzoek toe te lichten tijdens bij
voorbeeld een seminar over het onderwerp van onderzoek. Dit gebeurde 7 keer.
Ook publiceerden onderzoekers 10 maal op persoonlijke titel in een vaktijdschrift
een artikel naar aanleiding van een afgerond onderzoek. Tenslotte is vermeldenswaard
dat twee buitenlandse zusterinstellingen informatie opgevraagd over het onderzoek
naar het Nationaal Schengen Informatiesysteem, om een soortgelijk onderzoek
in eigen land uit te kunnen voeren.>4 ONDERZOEKSPROGRAMMA 19984.1 Totstandkoming van het programma4.1.1 Algemene uitgangspuntenDe totstandkoming van het onderzoeksprogramma is een proces van systematisch
verzamelen van informatie en het uitwerken van samenhangende onderzoeksthema's
die voor korte of langere tijd aandacht verdienen. Hierbij baseert de Rekenkamer
zich mede op het onderzoek dat de ministeries zelf verrichten, zoals de goed
ontwikkelde departementale accountantscontroles en het evaluatie-onderzoek
op het gebied van doelmatigheid. Dit onderzoek vormt de basis voor verantwoording
en sturing door de ministeries en is één van de uitgangspunten
voor de programmering van het Rekenkameronderzoek. Informatie over de stand
van zaken bij het evaluatie-onderzoek door de ministeries is opgenomen in
bijlage 3.Alle Rekenkameronderzoeken hebben uiteindelijk tot doel om een bijdrage
te leveren aan het functioneren van het Rijk en de daarmee verbonden organen.
Bij het selecteren van de uit te voeren onderzoeken staan de volgende overwegingen
voorop:♦ financieel en politiek-maatschappelijk belang: het
betreft een onderwerp dat een substantieel financieel belang kent en bij voorkeur
gedurende een langere periode politiek-maatschappelijk van belang is;♦ toegevoegde waarde: het betreft onderzoek dat niet,
of niet op korte termijn wordt of kan worden uitgevoerd door derden;♦ risico's: het betreft een onderwerp waarbij belangrijke
risico's of vermoedens bestaan van onrechtmatigheid en/of ondoelmatigheid.De Rekenkamer heeft de uitgangspunten voor het onderzoeksprogramma ten
opzichte van het verslagjaar 1997 enigszins aangepast. Zo vormt het onderwerp
rechtshandhaving geen speciaal aandachtspunt meer. In 1998 zal de Rekenkamer
zich heroriënteren op de onderzoeksstrategie voor middellange termijn,
hetgeen tot overlegging van accenten in het programma voor 1999 en latere
jaren kan leiden.Hierna wordt ingegaan op de accenten en aandachtspunten in het programma
1998.4.1.2 Rapporten bij de financiële verantwoordingenVanwege de grondwettelijke verplichting dat de Rekenkamer goedkeuring
dient te verlenen aan de Rijksrekening, publiceert zij jaarlijks de rapporten
bij de financiële verantwoordingen. In 1998 wordt gewerkt aan het totstandbrengen
van de rapporten 1997 en de voorbereiding van de rapporten 1998 (in 1999 uit
te brengen).Een belangrijk onderdeel van het rechtmatigheidsonderzoek is het zogenoemde
bezwaarbeleid. Dit houdt in dat wanneer de financiële verantwoording
niet of onvoldoende voldoet aan de normen van de Rekenkamer, zij bezwaar kan
maken of kan besluiten voor het volgende begrotingsjaar een bezwaaronderzoek
in te stellen. Dit kan in de loop van 1998 leiden tot aanvullingen op het
programma. Overlopend uit 1997 zijn acht bezwaaronderzoeken voor 1998 geprogrammeerd
ten behoeve van publicatie in het voorjaar.4.1.3 Met het Rijk verbonden organenDe Rekenkamer heeft het jaar 1997 benut om haar strategie voor de met
het Rijk verbonden organen, in het bijzonder de rechtspersonen met een wettelijke
taak, nader te bepalen. Zij heeft zich ten doel gesteld (zoals voor de
departementen is bereikt met de operatie Comptabel Bestel) om over zeven jaar
(dus in 2005) inzicht te bieden in de mate van (zekerheid over de) rechtmatigheid
van uitgaven en ontvangsten bij deze categorie van organisaties. Verder wil
zij dan per sector inzicht hebben in de doelmatigheid.Als tussendoel voor de komende vijf jaar wil de Rekenkamer een duidelijke
verbetering van de sturings- en verantwoordingsketen bewerkstelligen. Hierbij
zal zij zowel de rechtspersonen zelf als de directe toezichthouders aanspreken
(«dubbel drukpunt»). De Rekenkamer zal regelmatig rapporteren
over de mate van inzicht in de recht- en doelmatigheid van deze met het Rijk
verbonden organen zowel op het niveau van een orgaan zelf als per sector.
Een groot deel van de onderzoekswerkzaamheden zal reeds in 1998 plaatsvinden.4.1.4 EuropaIn vorige jaren heeft de Rekenkamer stelselmatig onderzoek naar dit onderwerp
verricht. Het programma 1998 voorziet vooral in het completeren van het onderzoek
naar beheer en controle van Europese geldstromen. Het is de bedoeling rond
het aantreden van een nieuw kabinet een overzicht te geven van de stand van
zaken en van de belangrijkste knelpunten.4.1.5 MilieuOp grond van te verwachten problemen bij de doelbereiking van het overheidsbeleid
en vanwege inmiddels ingezette internationale activiteiten van de Rekenkamer
(zie ook onderdeel 5.3), is in het programma 1998 gekozen voor extra aandacht
voor de doelbereiking en uitvoering van milieubeleid op het gebied van zoet
water. Daarbij gaat het zowel om waterkwaliteit, watervoorziening als natuurbehoud.
De lopende onderzoeken «Het Nederlands beleid voor de Wetlands»
en het onderdeel «drinkwater» van het onderzoek «Keuringen»
passen binnen dit thema.4.1.6 Publieke infrastructuurHet programma 1998 bevat een onderzoek naar de aanleg van de Betuwelijn.
Daarbij gaat het om aspecten van de beleidsvoorbereiding, de uitvoering van
de eerste fase en de wijze waarop aan de Tweede Kamer wordt gerapporteerd
via de procedureregeling Grote Projecten.4.1.7 Overige aandachtspunten4.1.7.1 Centraal themaSinds 1985 schenkt de Rekenkamer jaarlijks aandacht aan een zogenoemd
«centraal thema». Deze onderzoeken die jaarlijks gelijktijdig
met het verslag worden gepubliceerd kenmerken zich door hun rijksbrede en
vergelijkend karakter. In 1997 publiceerde de Rekenkamer in dit kader het
rapport Klantgerichtheid publieke dienstverlening. In 1998 betreft
het twee onderwerpen: Toezicht op uitvoering publieke taken en Garanties van het Rijk. Dit laatste rapport gaat vergezeld van een vergelijkende
analyse van de onderzoeken die de Rekenkamer heeft verricht naar de vier typen
financiële binding tussen het Rijk en bedrijven en instellingen daarbuiten:
subsidies, leningen, deelnemingen en garanties. Volgend jaar brengt de Rekenkamer
een rapport uit over belastingen als beleidsinstrument.4.1.7.2 Effecten van beleidDe lijn van de vorige jaren voortzettend, wil de Rekenkamer in 1998 aandacht geven aan de praktische werking en de maatschappelijke effecten
van beleid. Omdat de causale relatie tussen beleid en maatschappelijke effecten
zeer moeilijk is vast te stellen, richt het onderzoek zich vooral op het in
kaart brengen van concrete prestaties van beleidsuitvoerende organisaties.
Deze prestaties kunnen immers gezien worden als een noodzakelijke voorwaarde
voor het bereiken van de uiteindelijke doelen.4.1.7.3 Financieel beheerDe Rekenkamer volgt het financieel beheer bij de departementen nauwlettend.
Dit geldt in het bijzonder die departementen waarvan zij in de bundel Rechtmatigheidsonderzoek 1996 substantiële tekortkomingen signaleerde.
Naar aanleiding daarvan zijn diverse beheer- en acht bezwaaronderzoeken in
het onderzoeksprogramma 1998 opgenomen.4.1.7.4 Onderzoek informatiseringVanwege het belang van goede informatisering voor de beleidspraktijk zal
de Rekenkamer waar nodig bij haar onderzoeken het aspect informatisering aan
de orde stellen.Belangrijke financiële en managementinformatie wordt in toenemende
mate vervaardigd met behulp van geautomatiseerde systemen. Voorbeelden zijn
begrotings-, subsidie-, uitkerings- en salarissystemen. De Rekenkamer onderzoekt
momenteel de aanpak van de millenniumproblematiek die zich voordoet in deze
geautomatiseerde systemen bij de departementen. De eerste resultaten die betrekking
hebben op het financieel beheer zullen in de bundel Rechtmatigheidsonderzoek
1997 worden gepubliceerd.4.1.7.5 IntegriteitIntegriteit is al sinds 1996 een aandachtspunt van de Rekenkamer. Ook
in 1998 wordt in beginsel in elk onderzoek aandacht aan integriteit geschonken.
Tussendoel is om in 1998 een antwoord te geven op de vraag of de gecontroleerden
voldoende maatregelen hebben genomen ter voorkoming en bestrijding van aantasting
van de integriteit in de openbare sector. De Rekenkamer wil er aan bijdragen
dat het onderwerp integriteit ook op politiek niveau de bestaande aandacht
behoudt. Zij zal met dat doel in 1998 een aantal begeleidende activiteiten
ondernemen zoals het houden van een studiemiddag en het opstellen van een
handleiding Integriteit.4.2 Onderzoeksprogramma 1998Het onderzoeksprogramma 1998 omvat in totaal 147 onderzoeken (te weten
99 uit 1997 overlopende onderzoeken en 48 nieuwe).De omvang van de geselecteerde onderzoeken loopt sterk uiteen; dit geldt
zowel voor het (financiële) belang van het onderzoeksobject als voor
de ingezette onderzoekscapaciteit. Ook de doorlooptijd van de onderzoeken
varieert sterk, van minder dan een half jaar tot soms twee jaar. Over een
aantal grote onderzoeken zal in 1999 en in een enkel geval in 2000 worden
gerapporteerd.In het onderzoeksproces zijn momenten ingebouwd waarop besloten kan worden
tot wijziging van het oorspronkelijke plan. Het onderzoek kan bijvoorbeeld
versneld of vertraagd worden, het kan worden gecombineerd met ander onderzoek
of het kan inhoudelijk een andere wending krijgen bijvoorbeeld gelet op bestuurlijke
of politieke ontwikkelingen. Ook kan het al dan niet tijdelijk stopgezet worden,
omdat er andere prioriteiten zijn. Dit alles zorgt ervoor dat
de onderzoeksresultaten van de Rekenkamer zo goed mogelijk aansluiten bij
de meest actuele stand van zaken.Ook het programma 1998 heeft dus een dynamisch karakter. Uiteraard is
de kans op wijzigingen in het programma het grootst voor of bij de start van
het onderzoek. Gaandeweg het proces neemt de kans op wijzigingen af. Daarom
wordt bij de presentatie onderscheid gemaakt in vier groepen van onderzoeken:♦ onderzoeken die in de eerste drie maanden van 1998 zijn gepubliceerd;♦ onderzoeken die naar verwachting vóór het zomerreces
tot een publicatie zullen leiden; deze onderzoeken bevinden zich in of vlak
vóór de fase van correspondentie met de verantwoordelijke minister;♦ lopend onderzoek;♦ onderzoek in voorbereiding; voor deze categorie onderwerpen geldt
dat het door het College vast te stellen onderzoeksvoorstel in voorbereiding
is.Het overzicht van aanstaande publicaties zal dit jaar drie keer worden
verstrekt; behalve in dit verslag zal dit gebeuren na het zomerreces en in
december/januari. Daarbij zullen ook de belangrijkste wijzigingen in het programma
worden aangegeven. Het programma 1998 is hierna weergegeven.5 INTERNATIONALE SAMENWERKING5.1 Toename van contactenIn vorige verslagen werd een voortdurende toename van internationale contacten
geconstateerd en ook 1997 was wat dat betreft geen uitzondering. Naar het
zich laat aanzien zal deze ontwikkeling zich voortzetten. Inhoudelijk gezien
is er steeds meer behoefte aan internationale oriëntatie. De contacten
met zusterinstellingen gaan zich steeds meer inhoudelijk op het werk, onderlinge
vergelijking en concrete samenwerking richten. Verder kan worden geconstateerd
dat wereldwijd een steeds groter belang wordt toegekend aan goed opererende
democratische staatsinstellingen en een evenwichtige verdeling van krachten
daartussen. Een onafhankelijke rekenkamer, kan daarbij een wezenlijke rol
spelen. De brede expertise van de Algemene Rekenkamer is tenslotte steeds
vaker aanleiding tot verzoeken om betrokkenheid bij projecten in het buitenland.
Continuering en verdere uitbouw van die actieve rol op internationaal terrein
worden voorgestaan.5.2 UitgangspuntenDe Rekenkamer bezint zich voortdurend op de vraag waar haar inzet het
meeste effect kan hebben. Om die reden zijn uitgangspunten geformuleerd voor
de beoordeling van internationale samenwerkingsprojecten. Het gaat daarbij
onder meer om het rendement en de uitvoerbaarheid. Bij het opstarten
van activiteiten moet een duidelijk beheersingskader aanwezig zijn en de inzet
van middelen dient min of meer evenredig te zijn met de te verwachten effecten.Een volgend uitgangspunt is dat contacten conform het regeringsbeleid en zo mogelijk zelfs ter versterking van dit beleid zijn. Dit impliceert
een bepaalde keuze van activiteiten of landen.De Rekenkamer streeft ernaar bij maximaal twee internationale organisaties
op te treden als extern controleur. Het extern controleurschap bij het Europees
Octrooibureau te München werd in dat verband voortgezet en er werden
voorbereidingen getroffen voor de vervulling van de vergelijkbare functie
bij de World Trade Organization te Genève met ingang van 1998, die
werd verkregen na een internationale selectieprocedure.5.3 LidmaatschappenNog een uitgangspunt is dat «op niveau» invulling wordt gegeven
aan lidmaatschappen van internationale gremia.Zo fungeert de Algemene Rekenkamer in de persoon van de president als
tweede vice-voorzitter van de Governing Board van EUROSAI, de Europese tak
van de wereldorganisatie van rekenkamers INTOSAI. Nederland trad als gastheer
op van deze vergadering, die in april in Den Haag door 17 rekenkamerpresidenten
werd bijgewoond.Ook binnen de wereldorganisatie van rekenkamers speelt Nederland een vooraanstaande
rol. Eind 1998 zal de Algemene Rekenkamer in de persoon van de president optreden
als één van de twee thema-voorzitters op het driejaarlijkse
congres van INTOSAI te Montevideo. Alle acht werkgroepen en standing committees
rapporten bij die gelegenheid over de ontwikkelingen op hun gebied. Een van
die werkgroepen houdt zich bezig met het onderwerp milieuonderzoek (Environmental
Auditing). Namens de Rekenkamer bekleedt het lid Stuiveling het voorzitterschap.
In september 1997 stelde de werkgroep, waarin ruim twintig landen uit alle
continenten samenwerken, in Estland de lijnen voor de toekomstige ontwikkelingen
vast (zie voor meer informatie over de werkgroep: www.rekenkamer. nl (e.a.)).In 1997 heeft de Rekenkamer samen met de rekenkamer van Noorwegen besloten
in te gaan op het verzoek van de wereldorganisatie om een rol te vervullen
in de nieuwe opzet van het INTOSAI Development Initiative. De Noren zullen
het secretariaat van Canada overnemen. Nederland zal zich als een zogenaamde
«Satelliet Rekenkamer» concentreren op de rekenkamers in de Engelssprekende
landen van Afrika. In dit verband brachten rekenkamermedewerkers al voorbereidende
bezoeken aan Zimbabwe en Zuid-Afrika. Deze samenwerking is tot stand gekomen
in nauw overleg met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, dat ook een aanzienlijk
deel van de lasten voor zijn rekening neemt.De presidenten van de rekenkamers van de lidstaten van de Europese Unie
en van de Europese Rekenkamer komen jaarlijks bijeen in het zogenaamde Contact
Comité. Ook hier wordt continuering van haar actieve rol voorgestaan.
Zo is er in overleg met Europese rekenkamers een pilotproject gestart in het
kader van de Verklaring van Betrouwbaarheid die de Europese Rekenkamer jaarlijks
dient af te geven.Daarnaast dienen in dit verband de activiteiten te worden vermeld van
de werkgroep die de aanmelding van steunmaatregelen op basis van de artikelen
92/93 van het Verdrag van de Europese Gemeenschap nader bestudeert. In het
Contact Comité is de Algemene Rekenkamer hiervoor het aanspreekpunt.
De werkgroep heeft zich in 1997 onder andere gebogen over twee conceptverordeningen
die de Europese Commissie voornemens is voor te stellen aan de Raad. Het betreft
een conceptverordening inzake de toepassing van de artikelen 92/93 op bepaalde
soorten van steunmaatregelen, zogenaamde specifieke vrijstellingen, en een
ontwerp voor een procedureverordening met betrekking tot de toepassing van
artikel 93.Bijzondere vermelding verdient de afronding van het omvangrijke onderzoek
naar de wederzijdse bijstand op het gebied van directe belastingen, waarbij
12 Europese landen op initiatief van en onder leiding van de Nederlandse rekenkamer
samenwerkten. Dit project werd in 1997 met succes afgesloten en culmineerde
in de publikatie van 12 nationale rapporten en van één overkoepelend
rapport dat voorafgaande aan een zeer goed bezochte briefing in Brussel werd
aangeboden aan vertegenwoordigers van de Europese Commissie en het Europese
Parlement.5.4 In het belang van de Rekenkamer en de zusterinstellingDe internationale activiteit draagt bij aan de professionaliteit van de
Rekenkamer en haar medewerkers. Het belang voor de Rekenkamer is
daarom eveneens een uitgangspunt voor de internationale samenwerking. De waarde voor de zusterinstellingtenslotte is uiteraard eveneens een
uitgangspunt. Bij het aangaan van verplichtingen wordt dan ook nagegaan of
de activiteiten bijdragen aan de structurele ontwikkeling en het functioneren
van de zusterinstelling.In het verslagjaar kwam een aantal grotere onderzoeksprojecten met een
internationale component tot (verdere) ontwikkeling, zoals het onderzoek naar
de Verruiming van de vaarweg Westerschelde, samen met het Belgische Rekenhof,
en het onderzoek naar Intercommunautaire btw-fraude dat is afgerond met een
rapportage aan de Europese Rekenkamer.De al enkele jaren bestaande controle van het F16-project kreeg een extra
dimensie, doordat de Rekenkamer werd gevraagd om met ingang van 1998 het voorzitterschap
(wederom) op zich te nemen. Het collegelid Havermans zal deze taak op zich
nemen.In het kader van de samenwerking met de rekenkamers van China en Pakistan
vond een bescheiden aantal activiteiten plaats. Besloten werd tot verlenging
van de samenwerking met de rekenkamer van Jemen.5.5 Samenwerking binnen KoninkrijksverbandDe samenwerking met de twee zusterinstellingen binnen Koninkrijksverband
is in 1997 geïntensiveerd. Een aantal in 1997 met betrekking tot de financiële
situatie op Aruba en de Nederlandse Antillen verschenen rapporten noemt de
Rekenkamer als een actor in het beleid om de overheidsfinanciën te verbeteren.
Op het streven naar een verdere uitbouw van de reeds bestaande goede onderlinge
contacten hebben deze een katalyserende werking gehad. Gestreefd wordt om
te komen tot een samenwerkingsmemorandum tussen de rekenkamers in het Koninkrijk,
met behoud van ieders eigen onafhankelijke en volwaardige positie. Om dit
te kunnen bewerkstelligen is regelmatig overleg gevoerd met beide zusterinstellingen
en de minister en het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse zaken
(KabNA). Vooruitlopend hierop is, mede op verzoek van de Koninkrijksregering,
ondersteuning geboden aan de Algemene Rekenkamer Aruba bij haar onderzoek
naar vier overheidsprojecten. De kosten die met betrekking tot de intensivering
van de samenwerking worden gemaakt, worden gedeclareerd bij KabNA.5.6 TenslotteHet geheel overziend was 1997 een jaar waarin op internationaal gebied
veel gebeurde en waarin vooral ook aanzetten werden gegeven tot een reeks
van nieuwe uitdagende activiteiten, die de komende jaren aanzienlijke inspanningen
van de Rekenkamer zullen vergen. In toenemende mate kan daarbij externe financiering
worden bewerkstelligd.In internationale fora heeft de Algemene Rekenkamer in 1997 haar vooraanstaande
positie weten te handhaven en uit te bouwen.6 BEDRIJFSVOERING6.1 Veranderingen in de organisatieDe Rekenkamer bevindt zich al enige jaren in een ingrijpend veranderingsproces,
gericht op professionalisering van de organisatie. Dit proces vloeit voort
uit de veranderingen in de omgeving van de Rekenkamer (ontwikkelingen in de
organisatie en de bedrijfsvoering van de overheid, scheiding van beleid en
uitvoering, toename van de complexiteit van het beleid, het streven naar grotere
publieke verantwoording), alsmede uit ontwikkelingen binnen de Rekenkamer
zelf: het streven naar openheid, transparantie en verantwoording, en verhoging
van de doelmatigheid. De beoogde verandering kent een aantal dakpan-gewijs
gegroepeerde stadia, waarvan de realisatie zich onvermijdelijk over een reeks
van jaren uitstrekt.In 1995 en 1996 lag het accent op het aanpassen van de organisatorische
structuur in twee stappen en op de introductie van een nieuwe management-concept
dat beoogt verantwoordelijkheden zo laag mogelijk in de organisatie te leggen.
In 1996 en 1997 lag het accent op de «re-engineering» van de organisatie,
het aanpassen van werkprocessen en de administratieve organisatie aan de veranderde
structuur en werkwijze. In 1997 en 1998 ligt dat accent op strategische beleidsontwikkeling
en attitude-beïnvloeding.Een vernieuwingsproces zoals dit wordt bij voortduring beïnvloed
door de oriëntatie op de bestuurlijke omgeving en door de ontwikkeling
in de taakopvatting. De Rekenkamer zal daarbij steeds proberen te voldoen
aan haar eigen doelen en aan de verwachtingen die in haar worden gesteld.
De interne veranderingen zijn daarmee ook geen doel op zichzelf, maar staan
in dienst van een goede taakuitoefening van de Rekenkamer. Hoewel de organisatie
dus in beweging zal blijven worden wel steeds stabilisatiepunten bereikt.
Zo ligt de organisatiestructuur thans redelijk vast. Ook de interne werkprocessen
zijn behoorlijk uitgekristalliseerd.De Rekenkamerorganisatie functioneert nu als een organisatie met een professioneel
management, waarin het College een grote rol speelt in het primaire proces
(de uitvoering van onderzoek) en het (strategisch) beleid, en daarnaast toezicht
houdt op het functioneren van de organisatie. In dat verband werd in 1997
de Instructie voor de secretaris opnieuw aangepast en geheel gemodelleerd
op het Besluit SG. De specifieke positie van de Rekenkamer brengt overigens
mee, dat de secretaris behalve bestuurder van de organisatie tevens adviseur
is van het College en in dat opzicht een dubbelpositie heeft. Via ondermandatering
zijn belangrijke verantwoordelijkheden van de secretaris neergelegd bij de
directeuren van de drie onderzoeksdirecties. Beleid en beheer zijn duidelijk
gescheiden door taken en verantwoordelijkheden op beheersgebied bij het midden-management
te leggen (adjunct-directeuren en bureauhoofden). De positie van de onderzoekers
is versterkt via toekenning van de verantwoordelijkheid voor het onderzoek
aan de projectleider van het onderzoeksteam (van onderzoeksvoorstel tot eindevaluatie).
De lijnen in de organisatie zijn daarmee kort geworden, hetgeen de transparantie
van het onderzoeksproces heeft vergroot.In het verslagjaar 1997 is de ontwikkeling van het strategisch beleid
ter hand genomen. Naast het selecteren, organiseren en uitvoeren van onderzoek
voor de middellange termijn zijn hierbij vragen aan de orde over de taakopvatting,
de daarmee samenhangende bevoegdheden, internationale samenwerking, de communicatie
met de omgeving, de mate van openheid en klantgerichtheid en de wijze van
openbare verantwoording.Organisatorisch en procesmatig zijn voorwaarden geschapen om het strategische
beleid goed te kunnen voorbereiden. Zo werd de overlegstructuur van het hoger
management aangepast om op dit punt slagvaardiger te kunnen opereren. Ook
is medio 1997 een nieuwe stafafdeling Beleid en Bestuur geformeerd, waarin
de voormalige afdelingen Bestuurlijke en Juridische Zaken en Beleidsontwikkeling
zijn samengevoegd. De nieuwe afdeling zal zich richten op de niet-onderzoekgebonden
strategische aandachtsgebieden. De onderzoek-gerelateerde strategische beleidsvoorbereiding
berust bij de drie rijksbrede bureaus van de Rekenkamer.De procesmatige aanpassing betreft de ontwikkeling van een tienstappenproces
binnen de vier fasen van strategische beleidsontwikkeling (agendavorming,
ontwikkeling, beleidsbepaling en implementatie).De huidige structuur van de organisatie is weergegeven onderstaand organigram.
Bijlage 4 bevat een overzicht van het management per 1 maart 1998.6.2 Management- en verantwoordingsinformatie6.2.1 Ontwikkeling kengetallenAls sluitstuk van de aanpassing van de werkprocessen en de administratieve
organisatie zijn ten behoeve van de interne sturing en externe verantwoording
kengetallen in ontwikkeling. Zij beogen een verbetering en uitbreiding van
de tot nu in het verslag gehanteerde gegevens over geleverde prestaties. Om
te kunnen vergelijken in de tijd dient een systeem van kengetallen stabiel
te zijn. Belangrijk is ook dat kengetallen intern worden gedragen, aansluiten
bij de planning- en control-cyclus en een inzichtelijk beeld geven van de
realisatie van het beleid.Het eerste resultaat is in dit jaarverslag verwerkt. Nadruk is daarbij
gelegd op kengetallen rond de eindproducten van het onderzoeksproces. Deze
zijn getypeerd naar:♦ soort oordeel (financiële verantwoording, financieel beheer
of doelmatigheid);♦ onderzoeksterrein (het Rijk of de daarmee verbonden organen);♦ soort publicatie (rapport, primair uitgebracht ten behoeve van
de Staten-Generaal of rapportage aan de minister).Voor het soort oordeel is niet alleen het aantal producten weergegeven,
maar ook de inzet van de capaciteit.Daarnaast is een kengetal voor de integrale kosten per directe onderzoeksdag
ontwikkeld. Hierbij wordt tevens inzicht gegeven in de verhouding tussen onderzoek
en ondersteuning en in de tijdsbesteding van bureaus aan direct onderzoek,
ontwikkeling en beheer.Tenslotte wil de Rekenkamer systematisch de standen en het verloop van
het aantal onderzoeken in portefeuille weergeven. Kengetallen voor externe
effectiviteit zijn in ontwikkeling. De belangrijkste kengetallen over 1997
zijn opgenomen in onderdeel 6.4.Naast het verslag zullen ook in begroting en rekening kengetallen worden
gebruikt om inzicht in functioneren en effectiviteit van de Rekenkamer te
bieden en wel conform de eisen die door het ministerie van Financiën
zijn gesteld (in de vorm van de Geïntegreerde rijksbegrotingsaanschrijving
en -voorschriften).6.3 PersoneelsmanagementIn 1997 zijn het beleidskader en de besturingsinformatie voor het personeelsmanagement
beschreven. Verder werden uitgaande van de centrale doelstellingen per organisatie-eenheid
personeelsjaarplannen opgesteld. Hierin wordt aangegeven welke doelen de eenheid
stelt alsmede de middelen waarmee en de wegen waarlangs men de doelen wil
bereiken. Tevens is aangegeven de inzet en de producten die van de afdeling
Personeelsmanagement verlangd worden.Om wensen te inventariseren, opvattingen te delen en de cohesie te vergroten,
werd op 27 mei 1997 een dag speciaal voor onderzoekers georganiseerd in het
Appeltheater in Scheveningen. Rode draad gedurende deze dag was het inventariseren
van de mening van de deelnemers over tal van onderwerpen ten aanzien van het
werk. Hiervoor was een uitgebreid Intranet aangelegd. De dag stond onder leiding
van de actrice Adelheid Roosen. De uitkomsten van deze dag zijn vervolgens
gebruikt om het ontwikkelingstraject voor onderzoekers verder vorm te geven.Flexibiliteit en mobiliteit zijn binnen de Rekenkamer instrumenten die
inmiddels vrij algemeen ingezet worden. Flexibiliteit bestaat uit op tijdelijke basis deelnemen aan een onderzoek bij een andere eenheid
binnen de Rekenkamer. Hiervan wordt ruim gebruik gemaakt (soms vanuit organisatiebelang,
maar in toenemende mate ook van het belang en de interesse van de medewerker).
Mobiliteit gaat verder; overplaatsing naar een andere eenheid is dan aan de
orde. Die mobiliteit binnen de Rekenkamer is groot, niet alleen als gevolg
van de reorganisatie van de Directie Ondersteuning (het ontstaan van de afdeling
Beleid en Bestuur) maar ook door werkplek- en functiewisselingen. Hierbij
wordt gebruik gemaakt van een (interne) mobiliteitspool.Voor de externe mobiliteit wordt gebruik gemaakt van interim functievervulling
via de mobiliteitsbank van de Rijksoverheid en gelieerde instellingen. Het
jaar 1997 stond ook in het teken van het verder intensiveren van de personeelsuitwisseling
met enkele specifieke organisaties. Zo is een samenwerkingsverband opgericht
met het College van Toezicht Sociale Verzekeringen, de Ziekenfondsraad, het
Ministerie van Financiën en het Ministerie van Sociale Zaken. Het doel
is gerichte bemiddeling voor interim functievervulling. Daarnaast werd onderzocht
of stageplaatsen voor medewerkers van de deelnemende organisatie kunnen worden
gecreëerd.De Rekenkamer had in 1997 een formatie van 318 voltijdsbanen (321 inclusief
College). Hoewel de formatie in 1997 niet volledig werd bezet, is wel een
aanzienlijk aantal nieuwe medewerkers ingestroomd (32) tegen een uitstroom
van 22. Daarnaast waren eind 1997 op basis van interim functievervulling 9
medewerkers van andere organisaties bij de Rekenkamer werkzaam; anderzijds
waren 5 medewerkers tijdelijk elders gedetacheerd. Eind 1997 werkten er bij
de Rekenkamer in totaal 334 personen, die 305 voltijdsbanen bezetten. Inclusief
medewerkers met buitengewoon verlof en interim-functionarissen bedroeg het
aantal medewerkers eind 1997 342. Samen bezetten zij 308 volledige banen.
Het beleid blijft er op gericht de beschikbare formatie geheel te benutten.Het percentage vrouwen in dienst bij de Rekenkamer is 42. De instroom
van vrouwen is toegenomen ten opzichte van voorgaande jaren. Eenderde van
de medewerkers werkt in deeltijd, van wie 69% vrouw is.Tabel 4 Mannen en vrouwen in voltijd en deeltijd in 1997geslachtvoltijddeeltijdtotaalvrouw6180141man16330193totaal224110334Van de medewerkers wordt 75% betaald in de hogere salarisschalen 10 tot
en met 18. Van de vrouwelijke medewerkers van de Rekenkamer wordt meer dan
de helft betaald in de hogere schalen.De rijksoverheid streeft naar een percentage van 20% vrouwen in de schalen
10 tot en met 18. Bij de Rekenkamer is dat percentage eind 1997 30%.Tabel 5 Salarisniveau mannen en vrouwen in aantal en in
percentagessalarisschaal1–1010–19aantal%aantal%vrouw66477553man18717593totaal842525075Van de medewerkers heeft 57% een opleiding op universitair niveau. Van
de 43% niet-universitair geschoolden blijken eind 1997 verreweg de meesten
een administratief-economische scholing, veelal op hbo-niveau, te hebben genoten.Tabel 6 Disciplines van de academisch gevormde medewerkers
in 1997 in procentengedrag
en maatschappij36economie25rechten15accountancy13overig116.4 Inzet van personeel en materieelVan de totale capaciteit in 1997, gemiddeld 302 volledige arbeidsplaatsen
(exclusief College), werd 76% ingezet voor het onderzoek (dit betreft de totale
bezetting voor de drie onderzoeksdirecties) en 24% voor ondersteunende staven.
De trends in deze verhouding blijken uit tabel 7.Tabel 7 Verhouding onderzoek : ondersteuning 199519961997gemiddelde bezetting306301302percentage onderzoek737676percentage ondersteuning272424Tabel 8 geeft aan waar de tijd van de onderzoeksbureaus aan werd besteed.Tabel 8 Besteding tijd door onderzoeksbureaus (in percentages)categorieën199519961997direct onderzoek565350ontwikkeling e.d.121722beheer323028Het aandeel directe onderzoek was gericht op het totstandbrengen
van de eindproducten: publicaties. De aantallen zijn in hoofdstuk 2 genoemd.Onder ontwikkeling worden de volgende werkzaamheden begrepen:♦ monitoring van de controle-objecten en het verrichten van voorstudies;♦ ontwikkeling onderzoeksstrategie;♦ ontwikkelen en beschrijven van nieuwe methoden en technieken (doelmatigheidsonderzoek,
financiële controle en informatisering).Typerend voor een organisatie als de Algemene Rekenkamer is dat ze –
afgezien van de algemene opdracht die uit de wet voortvloeit – geen opdrachtgever voor haar onderzoek kent. Dit houdt in dat relatief
veel tijd gestoken moet worden in de risico-analyse van het controleveld om
tot een goede en doordachte keuze van onderwerpen te komen. Typerend zijn
verder haar specifieke positie in het staatsbestel en haar unieke bevoegdheden,
waaraan een zekere voorbeeldfunctie is gekoppeld. Dit betekent dat er veel
geïnvesteerd moet worden in het ontwikkelen van controlebeleid (methoden
en technieken). Belangrijke activiteiten in dit verband zijn beleidsmatige
en vaktechnische bijeenkomsten. Ook het vervaardigen van handleidingen en
daaraan verwante producten behoren tot de werkzaamheden. Een deel van de ontwikkelactiviteiten
vindt plaats in internationaal verband (zie ook hoofdstuk 5).Zoals uit de cijfers blijkt is het aandeel ontwikkeling sterk
gestegen, conform de beleidsvoornemens op dit punt.Net als bij iedere andere organisatie wordt er ook bij de Rekenkamer veel
tijd gestoken in beheer, zij het dat dit aandeel in de tijdsbesteding
afneemt. Dit weerspiegelt een toenemende efficiency.De tijd besteed aan direct onderzoek laat zich verdelen over
de onderzoekssoorten; kortheidshalve wordt verwezen naar de tabellen 9 en
10 voor de tijdsbesteding in 1996 en 1997. Een onderzoeksdag telt 8 productieve
uren.Tabel 9 Inzet van directe onderzoekstijd bureaus in 1996soorten
onderzoek waarvan Rijkwaarvan
verbonden organenrapporten financiële verantwoording13%13%0%financieel beheer25%19%6%doelmatigheid62%38%24%totaal aantal dagen (absoluut en %)21 80070%30%Tabel 10 Inzet van directe onderzoekstijd bureaus in 1997soorten
onderzoek waarvan Rijkwaarvan
verbonden organenrapporten financiële verantwoording14%14%0%financieel beheer23%21%2%doelmatigheid63%34%29%totaal aantal dagen (absoluut en %)19 90069%31%De daling van het aantal directe onderzoeksdagen van 21 800 naar
19 900 dagen is vooral het gevolg van de toename van de ontwikkelingsactiviteiten
en de arbeidsduurverkorting in 1997.De middelen die in 1997 (en voorgaande jaren) zijn aangewend blijken uit
de volgende tabel. Bij de uitgaven zijn incidentele investeringsuitgaven in
verband met de nieuwbouw apart aangegeven. De uitgaven van het College zijn
in de cijfers begrepen.Tabel 11 Personele bezetting (in voltijdse banen (fte))
en financiële middelen (x 1 mln)19931994199519961997personele uitgaven29,329,731,431,433,4wachtgeldennvtnvtnvt0,90,9materiële
uitgaven4,96,75,76,05,9incidenteel– – – – 3,5totaal34,236,437,138,343,8      gemiddelde personele bezetting319316309304305formatie338319319318318personele
uitgaven per fte* (x 1 000 gld)9294102103110materiële uitgaven per fte** (x 1 000 gld)1521182019* Exclusief wachtgelden.** Exclusief incidenteel.Daar waar het primaire product van de Rekenkamer gevormd door de publicaties,
kunnen de kosten worden gerelateerd aan de aan die publicaties bestede directe
tijd. Dit levert een benadering van een integrale kostprijs op.19961997totale uitgaven (x 1 mln)*38,340,3aantal dagen direct
onderzoek (x 1 000)21,819,9uitgaven per dag (x 1 000
gld.)1,82,0* Exclusief incidenteel.De stijging van de kostprijs tussen 1996 en 1997 met ruim 10% laat zich
ruwweg verklaren uit de loon- en prijsstijging, de invoering van de 36-urige
werkweek in 1997 (bij vrijwel gelijkblijvende bezetting) en vooral de gestegen
tijd voor ontwikkelingswerk.6.5 Kwaliteitsborging6.5.1 Zelfevaluatie6.5.1.1 InleidingDe Rekenkamer probeert op verschillende manieren de kwaliteit van haar
werk te verbeteren en een «lerende» organisatie te zijn. Een van
de instrumenten die hiervoor gebruikt worden is de zelfevaluatie door onderzoeksteams.
In het jaarverslag 1996 werd gemeld dat de zelfevaluaties onderwerp van analyse
waren. Uit die analyse, die medio 1997 is afgerond, is informatie beschikbaar
gekomen over proceskwaliteit en technische en strategische productkwaliteit.6.5.1.2 ProceskwaliteitUit de analyse kwam naar voren dat de zorgvuldigheid, controleerbaarheid
en effectiviteit van het onderzoeksproces over het algemeen voldoende zijn.
De efficiency van het proces, zo moest worden vastgesteld, is echter voor
verbetering vatbaar: bij vrij veel onderzoeken bleken de geplande kosten en
doorlooptijden te worden overschreden. De reden daarvan leek vooral te liggen
in het opstellen van te optimistische onderzoeksplanningen. Deze uitkomst
was voor de Rekenkamer aanleiding om aandacht te besteden aan haar planningssystematiek.
Doel is te komen tot realistischer planningen. Daarnaast is ook het systeem
van voortgangsbewaking verbeterd.6.5.1.3 Technische productkwaliteitDe technische productkwaliteit heeft betrekking op vier eisen, namelijk
onderbouwing, consistentie, toegankelijkheid en objectieve rapportage. Dit
was over het algemeen voldoende. De toegankelijkheid van enkele rapporten
werd echter nog te mager gevonden. De Rekenkamer verwacht dat de toegankelijkheid
van haar onderzoeksrapporten door de invoering van het vierhoeksoverleg, waarvan
reeds in het Verslag 1996 melding werd gemaakt, is verbeterd. De analyse van
de zelfevaluaties van in 1997 gepubliceerd onderzoek zal hierover informatie
moeten opleveren.6.5.1.4 Strategische productkwaliteitDe gerealiseerde strategische kwaliteit in termen van bereikte verbeteringen
en toezeggingen daartoe, bleek bij het doelmatigheidsonderzoek bijna twee
keer zo groot te zijn als bij het rechtmatigheidsonderzoek. Dit verschil kan
deels verklaard worden uit de over het algemeen goede kwaliteit van de financiële
verantwoordingen, die een van de objecten vormen van het rechtmatigheidsonderzoek.
Tevens vormt de omvang van de onderzoeken een verklarende factor: de rechtmatigheidsonderzoeken
zijn over het algemeen beperkter van omvang.6.5.1.5 Toekomstige ontwikkelingenNaar aanleiding van de analyse van de zelfevaluaties worden enkele wijzigingen
doorgevoerd in het instrument zelfevaluatie. De wijzigingen beogen met name
de verspreiding en het gebruik van de uitkomsten van de zelfevaluaties door
de Rekenkamerorganisatie te bevorderen. Daarnaast is de mogelijkheid geopend
het oordeel van gecontroleerden over het onderzoeksproces en -product in de
zelfevaluatie te betrekken.6.5.2 Internal auditsDe Rekenkamer heeft in 1997 een begin gemaakt met de uitvoering van internal audits. Deze onderzoeken zijn – net als de zelfevaluaties –
bedoeld om bij te dragen aan een continue ontwikkeling van de Rekenkamer,
zodat de kwaliteit van haar primaire en ondersteunende processen en producten
afgestemd blijft op haar doelen. In tegenstelling tot de structureel uitgevoerde
zelfevaluaties van onderzoeken gaat het bij de internal audits om ad hoc uitgevoerde
onderzoeken. Deze onderzoeken kunnen elk (deel)product en elke procesfase
met organisatiebrede importantie tot onderwerp hebben.6.5.3 VeldspecialismeDe Rekenkamer besteedt veel aandacht aan de ontwikkeling en toepassing
van nieuwe onderzoeksmethoden en de organisatiebrede toepassing daarvan.In 1997 werd bijzondere aandacht gegeven aan de mogelijkheden voor integratie
van de edp-audit functie (gericht op geautomatiseerde systemen) in het doel-
en rechtmatigheidsonderzoek. Op het terrein van het rechtmatigheidsonderzoek
is een model ontwikkeld om planning en rapportage over financieel beheeronderzoeken
te uniformeren. Uiteindelijk doel hiervan is om op termijn te komen tot een
totaaloordeel over het financieel beheer. Tegen de achtergrond van de versnelling
van de verantwoordingsprocedure (zie onderdeel 1.4) zijn besluiten genomen
die moeten leiden tot een betere sturing van het totstandkomingsproces van
de rapporten bij de financiële verantwoording.In 1997 werd een interne discussie gestart over de gewenste toekomstige
ontwikkeling van het doelmatigheidsonderzoek. Om de uitvoering van effectiviteitsonderzoek
binnen de Rekenkamer te bevorderen werd een handleiding gemaakt voor onderzoek
naar beleidsresultaten. Tevens is een verkenning gemaakt van de mogelijkheden
voor efficiëntie-onderzoek.Tenslotte heeft de Rekenkamer ook in 1997 veel tijd gestoken in de ontwikkeling
van een onderzoeksstrategie voor rechtspersonen met een wettelijke taak, waarbij
de Rekenkamer op grond van artikel 59 van de Comptabiliteitswet controletaak
heeft (zie ook onderdeel 4.1.3).6.6 FinanciënBegin 1997 was de verwachting, dat het voor 1997 beschikbare bedrag voor
College, personeel in algemene dienst en materiële uitgaven (circa f 43,5
miljoen) voldoende zou zijn om het zittende personeel, de verwachte instroom,
de normale materiële uitgaven én uitgaven in verband met de nieuwe
huisvesting te kunnen betalen. Het per 1 januari 1997 gewijzigde «salarisgebouw»
van de rijksoverheid, pakte veel nadeliger uit dan verwacht waardoor er voor
de personele uitgaven een tekort dreigde van ruim f 1 miljoen. Uiteindelijk
werd de Rekenkamer bij tweede suppletoire begroting voor een bedrag van f 0,3
miljoen door de Minister van Financiën gecompenseerd. Voor het overige
kon het dreigende tekort worden opgevangen door onderuitputting op de overige
onderdelen van de begroting. Zo vielen met name de uitgaven voor de inrichting
van het nieuwe gebouw mee door een scherpe inschrijving in de voorgeschreven
Europese aanbesteding.Wat het personeel betreft stond 1997 in het teken van «werving en
selectie». Speerpunt voor de Rekenkamer was het met elkaar in overeenstemming
brengen van de formatieruimte en de bezetting en hiertoe werden alle personeelsinstrumenten
ingezet met als resultaat, dat begin 1998 de formatie ruimte nagenoeg geheel
wordt benut.De begroting over 1997 liet een aantal bijzondere eenmalige uitgaven zien
voor een totaalbedrag van f 3,5 miljoen. Belangrijkste bestemming hiervan
was de inrichting en aankleding van plus de verhuizing naar het nieuwe gebouw.
Daarnaast waren er, zoals te verwachten viel, eenmalige uitgaven vanwege de
officiële opening door Hare Majesteit Koningin Beatrix en het daarop
gevolgde personeelsfeest.Het jaar 1997 werd afgesloten met een onderuitputting van de uitgaven
van f 0,2 miljoen. De Rekenkamer bleef daarmee dus binnen haar begroting.
Het structurele begrotingsniveau veroorzaakt evenwel serieuze knelpunten in
de personeelsbezetting (achterblijven ervan bij de formatie) en in de automatisering
(te laag investeringspeil en problemen in de exploitatie). In overleg met
de minister van Binnenlandse Zaken wordt bezien welke gevolgen de oplossing
van deze knelpunten heeft voor het niveau van de begroting 1998 en volgende
jaren.BIJLAGE 1 HET ONDERZOEKSPROCES BIJ DE ALGEMENE REKENKAMERBIJLAGE 2 EFFECTEN TIJDENS HET ONDERZOEK EN TOEZEGGINGENAlgemene ZakenTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport bij de financiële
verantwoording (25 470, nrs. 1–2) –
Rijksvoorlichtingsdienst (RFV Algemene Zaken, par. 2.2)hoor/wederhoor: 
1) Er zal een geïntegreerd plan van aanpak worden opgesteld 2) Met
de tekortkomingen in de administraties zal bij de ontwikkeling van een nieuw
systeem rekening worden gehoudenKabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse ZakenTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport bij de financiële
verantwoording (25 470, nrs. 1–2)–Buitenlandse ZakenTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport bij de financiële
verantwoording (25 470, nrs. 1–2) –
Ministeriële verantwoordelijkheid voor uitgaven voor Ontwikkelingssamenwerking
(RFV Buza, par. 2.2)tijdens het onderzoek:1) Naar
aanleiding van dit onderzoek werd een discussie gevoerd met de Minister van
Ontwikkelingssamenwerking over de reikwijdte van zijn verantwoordelijkheid.
									hoor/wederhoor: 1) De Minister van Ontwikkelingssamenwerking
zal notitie voor 2e Kamer opstellen waarin hij zijn beleid zal formaliseren
met betrekking tot zijn verantwoordelijkheid voor de rechtmatigheid.– Financieel beheer in de overgangsperiode van de herijking (RFV
Buza, par. 2.3)parlementaire behandeling:1) De Minister zal een actieplan opstellen.JustitieTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenFinanciële verantwoording
(25 470, nrs 1–2) –
Gefinancierde rechtsbijstand (RFV Justitie, par. 2.2) 
 – Europese aanbestedingsrichtlijnen (RFV Justitie, par. 2.3) 
 – Bewakingskosten luchthavens (RFV Justitie par. 2.4)parlementaire
behandeling:1) Momenteel wordt onderzocht of en zo ja, onder
welke voorwaarden, de raden voor rechtsbijstand de taken van de gemeenten
inzake de vaststelling van de draagkracht kunnen overnemen. tijdens
onderzoek: 1) Het ministerie zal vanaf september 1997 audits uitvoeren
om te toetsen in hoeverre de regels zijn geïmplementeerd en worden nageleefd.
									parlementaire behandeling:1) De 20 knelpunten in de AO
van de beveiliging uit het rapport van 1996 worden langs twee wegen opgelost: –
onder regie van de DFEZ worden de door de Rekenkamer gesignaleerde problemen
met de rechtmatigheid aangepakt. Dit project wordt naar verwachting in oktober
1997 afgerond. Voorts wordt een interne controle over 1997 uitgevoerd, waarvoor
met hulp van een extern bureau en in overleg met de AD en de KMAR een controleprogramma
wordt opgesteld. – de aanbevelingen uit het rapport worden uitgevoerd,
in het bijzonder de ontwikkeling van een risicomodel en verbetering van het
geautomatiseerde planningssysteem.  Bezwaaronderzoek
administratieve organisatie en accountantscontrole (25 470, RFV Justitie
par 3.1 en 3.2)tijdens onderzoek:1) De Departementale
Accountants Dienst zegde toe te zullen werken aan een vernieuwd personeelsbeleid,
een wijzigingen in de organisatiestructuur en veranderingen in de aanpak en
uitvoering van de controle. hoor/wederhoor: 1) Er
zal gezorgd worden voor versterking van de infrastructuur voor de administratieve
organisatie; 2) Er zullen audits worden uitgevoerd; 3) De accountantscontrole
zal worden versterkt; 4) Bij het KLPD is een projectteam met ondersteuning
van een extern bureau, belast met de realisering van verbeteringsmaatregelen,
waarvoor een gedetailleerde planning is opgesteld.  Bezwaaronderzoek
reclassering (25 470, RFV Justitie par 3.3)hoor/wederhoor:1) Er is een programma van maatregelen opgesteld, waarin gedetailleerd en
controleerbaar per tekortkoming wordt aangegeven hoe en wanneer de problemen
aangepakt worden. parlementaire behandeling: 1) In
een programma van maatregelen is per tekortkoming aangegeven hoe en op welke
termijn de problemen worden aangepakt. 2) Het sanctiebeleid zal worden
vastgelegd in de beleidsregel subsidiëring reclassering Nederland. 
3) Verder zal een externe accountant ieder kwartaal de productiecijfers controleren.
Naar verwachting zijn alle voornemens op 1 mei 1998 uitgevoerd. 4) Er
wordt een overgangsregeling opgesteld die de onvolkomenheden in de invulling
van de relatie tussen de omvang van de produktie en de hoogte van het subsidiebedrag
opheft.  Heenzending en tenuitvoerlegging
straffen (25 630, nrs. 1–2)tijdens onderzoek:1) Capaciteitsprognose werd herijkt in multidisciplinair verband; 2)
Prognosemethodiek is op enkele onderdelen mede met behulp van een extern bureau
verbeterd. hoor/wederhoor:1) Het OM bezint zich, in samensprak met Justitie, op mogelijkheden het aantal
arrestaties systematisch te verkleinen door het aantal lopende vonnissen te
reduceren; 2) Ten behoeve van capaciteitsprognoses wordt een landelijke
query ingevoerd; 3) Het CPB is gevraagd een oordeel te vormen over de
ramingswijze van de toekomstige inrichtingscapaciteit.  Nationaal
Schengen Informatiesysteem (25 200, nrs 1–2)tijdens
onderzoek:1) Maatregelen werden genomen ter verbetering van de
functionaliteit van het systeem en maatregelen ter waarborging van de integriteit;
									hoor/wederhoor:1) Toegezegd werd dat maatregelen genomen
zouden worden voor een effectiever gegevensbeheer; 2) Het OM zal een
richtlijn opstellen voor betere afstemming van signaleringscriteria; 
3) Verbeteringen zullen worden doorgevoerd in de controle aan de buitengrenzen;
									afzonderlijke Correspondentie:1) Er zullen maatregelen
genomen worden om bestandsvervuiling tegen te gaan en te komen tot verbetering
van de functionaliteit van het systeem; parlementaire behandeling: 
1) Er zullen periodieke voortgangsrapportages komen. 2) Er zal een nadere
invulling gegeven worden voor de extra gelden (f 30 mln) voor intensivering
van uitvoering Schengenverdrag. 3) Bezien zal worden of er een mogelijkheid
is uitgezette vreemdelingen op specifieke wijze te signaleren. 4) Aangedrongen
zal worden op een internationaal vergelijkend onderzoek. 5) Er zal een
privacy-audit worden uitgevoerd van het systeem door de Registratiekamer.Binnenlandse ZakenTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenNota rechtmatigheidsonderzoek
1995 Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (december 1997)–  Financiële
verantwoording (25 470, nrs. 1–2) – Voorschotten (RFV
BiZa, par. 2.2) – Bijdragen URBAN
(RFV BiZa, par. 2.6)hoor/wederhoor:1) De verantwoordingsinformatie richting Justitie met betrekking tot voorschotten
zal worden verbeterd. 2) De administratieve organisatie en interne controle
bij de directie Politie zullen worden verbeterd. hoor/wederhoor: 
1) Voortgang activiteiten Den Haag en Amsterdam in kader bijdragen Urban zal
brede aandacht hebben. 2) Controle- en beheerssystemen in kader Urban
zullen uiterlijk in najaar 97 gereed komen. Voortgang zal nauwlettend worden
gevolgd.  Ontwikkeling en herverdeling
Politiesterkte 1994–1995 (25 385, nrs. 1–2)tijdens
het onderzoek:1) Reeds tijdens het onderzoek is een aanvang genomen
met de ontwikkeling van het nieuwe Beleidsinformatiesysteem Politie (POLBIS).
Hiertoe werd een projectleider aangesteld. Voorts werd een aanvang genomen
met het ontwikkelen van definities voor politiesterkte en «blauw op
straat». 2) In de eindfase van het onderzoek
heeft de AD van BiZa naar aanleiding van de Rekenkamerbevindingen ook een
onderzoek gedaan naar de betrouwbaarheid van het bestaande BIS-systeem. Het
rapport van de AD was eveneens zeer kritisch hieromtrent. 3) Toegezegd
werd dat de kwaliteit van de zogenoemde BIS-rapportages zal worden verbeterd.
Er zal sprake zijn van evaluatiegesprekken met de korpsen, koppeling tussen
de informatie in de jaarrekeningen en die in het Beleidsinformatiesysteem
BIS, publicatie van gegevens met afwijkingen en verbetering van definities.
									hoor/wederhoor:1) De minister van BiZa zegde toe dat
er definities zullen worden ontwikkeld voor politiesterkte en «blauw
op straat». 2) De minister zegde tevens toe dat het Beleidsinformatiesysteem
Politie (BIS) zou worden verbeterd. Implementatie van het nieuwe systeem POLBIS
wordt voorzien voor 1998. Ten behoeve hiervan is een nieuwe projectleider
aangesteld. 3) De AD van Binnenlandse Zaken zal jaarlijks aan de hand
van steekproeven de totale sterktegegevens-keten analyseren, tot en met de
instroom in het POLBIS. Voorts zal er een referentiekader worden ontwikkeld
om periodiek van elke regio de kwaliteit van de aangeleverde gegevens te toetsen.
Ten slotte wordt gewerkt aan een verbeterd informatiestatuut voor de aanlevering
van gegevens waarin formele afspraken zijn vastgelegd. 4) De minister
van BiZa heeft toegezegd dat de realisatie van de voornemens tot uitbreiding
van de politiesterkte door de korpsen periodiek door BiZa zal worden gevolgd.
Tevens zijn er activiteiten gaande om de instroom van allochtonen, en van
vrouwen in leidinggevende posities te vergroten. Wat betreft allochtonen worden
tevens activiteiten geïnitieerd ter voorkoming van ongewenste uitstroom. 
5) Wat betreft de verdeling van de sterkte over de regio's zegde de minister
van BiZa toe dat de gesignaleerde tekortkomingen voor een deel zullen worden
opgelost in het licht van een nieuw Sociaal Beleidskader. 6) De voorzitter
van het Korpsbeheerdersberaad zegde toe dat er vanuit de regio's zal worden
gewerkt aan het op korte termijn verbeteren van de informatievoorziening bij
de korpsen. Hierbij wordt tevens het project verbetering personele kern- en
stuurgetallen betrokken waartoe het KBB en de Raad van Hoofdcommissarissen
hebben besloten. parlementaire behandeling: 1) De
minister van Binnenlandse Zaken zegde toe dat voor 1 november 1997 duidelijk
zou worden gemaakt welke definitie dient te worden gehanteerd voor de politiesterkte
en voor «blauw op straat». 2) Voorts werd toegezegd dat uiterlijk
15 maart 1998 betrouwbare sterktecijfers over de jaren 1996 en 1997 beschikbaar
zullen worden gesteld aan de Staten-Generaal, inclusief een sluitende manier
van tellen.ProvinciefondsTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport bij de financiële
verantwoording (25 470, nrs. 1–2)–Huis der KoninginTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport bij de financiële
verantwoording (25 470, nrs. 1–2)–Hoge Colleges van Staat en het Kabinet der KoninginTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport bij de financiële
verantwoording (25 470, nrs. 1–2)–Onderwijs, Cultuur en WetenschappenTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenOverdracht
huisvesting aan hbo-instellingen (april 1997)hoor/wederhoor:1) De minister van OCenW heeft eind 1996 in de herziene Richtlijn verslag
hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek een consolidatieverplichting
opgenomen, waardoor HBO-instellingen verplicht zijn in de jaarrekening verantwoording
af te leggen over gelieerde rechtspersonen. 2) De minister zou bezien
in hoeverre het noodzakelijk is ten behoeve van de monitoring van HBO-instellingen
gebruik te maken van gegevens van het Waarborgfonds. Inmiddels heeft de minister
vastgesteld dat dit niet noodzakelijk is, omdat de instellingen aan het Waarborgfonds
en aan het ministerie dezelfde informatie verstrekken. 3) De minister
zou op korte termijn actie ondernemen om inzicht te krijgen in het minimaal
noodzakelijke weerstandsvermogen van HBO-instellingen. Inmiddels hebben het
ministerie en de instellingen verkenningen uitgevoerd, onderhandelingen gevoerd
en afspraken gemaakt. 4) De minister zou serieus overwegen of de richtlijnen
voor de public accountant in het controleprotocol kunnen worden aangescherpt
in verband met rechtmatigheidsrisico's bij onroerende zaken-transacties. Inmiddels
is deze aanscherping geëffectureerd.  Beheersing
vervangingsuitgaven in primair en voortgezet onderwijs (25 220, nrs.
1–2)hoor/wederhoor:1) De minister van OCenW
heeft de verantwoordelijkheid voor het toezicht op het Vf/BGZ opgedragen aan
de nieuwe stafdirectie Relatiemanagement Zelfstandige Organisaties. 2)
De minister zal inhoud geven aan zijn wettelijke taak om de jaarverslagen
van het Vf/BGZ, voorzien van zijn commentaar, aan de Tweede Kamer te zenden. 
3) De minister zegde toe de richtlijn voor het jaarverslag van het Vf/BGZ
te zullen aanpassen. 4) De minister zou de leidraad voor de accountantscontrole
op scholen voor primair en voortgezet onderwijs aanvullen met een aan/afwezigheidscontrole 
5) De minister heeft de planning en control op wederzijdse naleving van wettelijke
verplichtingen en afspraken over informatie-uitwisseling versterkt. 6)
Het bestuur van het Vf/BGZ gaf aan dat een aantal onderzoeksbevindingen in
1996 tot acties hebben geleid 7) Het bestuur van het Vf/BGZ heeft besloten
een overeenkomst met CASO te sluiten, waarin de belangen van het fonds tot
hun recht komen.Financiële verantwoording (25 470,
nrs. 1–2) – Administratieve
organisatie (RFV OCenW, par. 2.2)tijdens onderzoek:1) FEZ zal het toezicht op het beheer en onderhoud van de AO inventariseren
									parlementaire behandeling:1) Medio mei 1997 worden de
betrokken organisatie-eenheden verzocht een plan van aanpak op te stellen
voor het op orde brengen van de administratieve organisatie en daarin een
planning op te nemen die voor 1 oktober 1997 tot resultaten leidt. De plannen
van aanpak zijn inmiddels opgesteld. Begin oktober 1997 sprak de minister
met de betrokken directeuren over de bereikte voortgang.  –
Bestuurlijke relatie universiteiten en academische ziekenhuizen (RFV OCenW,
par. 2.5) – 
 Financieel toezicht
op omroepverenigingen (RFV OCenW, par. 2.6) 
 – Inventarisatie MenO-regelingen (RFV OCenW,
par. 2.9.1) – Besluit rijkssubsidiëring
Restauratie Monumenten (BBRM) (RFV OCenW, par. 2.9.2)hoor/wederhoor:1) Toegezegd werd een herijking uit te voeren op de verhouding tussen zorgbudget
en rijksbijdrage 2) Per 1-1-97 zal een aan de taken van de medische faculteit
gerelateerd, normatief kostenmodel worden ingevoerd 3) Een overeenkomst
tussen universiteiten en academische ziekenhuizen zal worden geïnitieerd
(afgesloten voorjaar 1997) parlementaire behandeling: 
1) Het financieel toezicht zal worden gewijzigd door inwerkingtreding van
het wetsvoorstel herziening organisatie publieke omroep 2) Aan de hand
van de huidige inventarisatie van maatregelen benodigd voor implementatie
en overgangsperiode zal worden bezien waar het toezichtsregime in de nieuwe
situatie verder verbeterd kan worden. Er is overleg met Commissariaat voor
de Media. Eind 1997 zal dit nadere afspraken moeten opleveren. parlementaire
behandeling: 1) Gestreefd wordt naar afronding van het inventarisatieproject
voor eind 1997. Dan moet helder zijn op welke aspecten in de bekostigingsregelgeving
verbeteringen moeten worden aangebracht hoor/wederhoor: 
1) De minister heeft het voorstel van de RDMZ om samen met het bureau Belastingdienst
Monumentenzorg een steekproef uit te voeren op basis waarvan zal worden bezien
of nadere actie wenselijk is (kosten/batenanalyse) overgenomenBezwaaronderzoek
Controlebeleid Kunstenfondsen (25 470, RFV OCenW, par. 3.1)hoor/wederhoor:1) De ministeriële controlerichtlijnen voor de fondsaccountants en de
uitvoering daarvan zullen worden aangescherpt 2) Het financieel beheer
bij de directie Kunsten zal worden verbeterd.Bezwaaronderzoek
misbruik en oneigenlijk gebruik ten aanzien van de educatie in de Wet Educatie
en Beroepsonderwijs (25 470, RFV OCenW, par. 3.2)tijdens
het onderzoek:Minister van Financiën zal via onder meer
het DG/SG-overleg de ontwikkelingen blijven volgen. hoor/wederhoor: 
1) Toegezegd werd de invoering van de stimulerings- en faciliteringsregeling
met afrekening met ingang van 1998. 2) Gezorgd zou worden voor duidelijke
afbakening van de ministeriële verantwoordelijkheid ten aanzien van educatie. 3) Vastgelegd zal worden welk deel van de educatiemiddelen
betrekking heeft op de afrekening tussen de gemeenten en instellingen. 
4) De verplichting zal worden ingevoerd voor de gemeenten verantwoordingsinformatie
te verschaffen omtrent het voldoen aan de bestemmingsverplichting (educatie)
voor de educatiemiddelen verantwoord op de gemeentelijke rekening. 5)
Toegezegd werd dat gestreefd wordt naar het gereed komen van de controle-protocollen
voor de jaren 1997 en 1998 vóór 1 januari 1998. 6) Voor
belangrijke onderdelen uit de regeling educatie zullen de sancties nader worden
uitgewerkt naar soort van overtreding. 7) Nader onderzoek zal worden
uitgevoerd naar de mogelijkheden om de factor «etnische achtergrond»
te controleren.FinanciënTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenWederzijdse
bijstand op het gebied van directe belastingen (vervolgonderzoek; oktober
1997)hoor/wederhoor:1) De doorlooptijd van afwikkeling
van buitenlandse verzoeken om inlichtingen zal teruggebracht worden tot zes
maanden in 1999. 2) De staatssecretaris is van plan het melden van de
resultaten van uitwisseling van gegevens op bilateraal niveau meer inhoud
te geven 3) Binnen de Belastingdienst wordt via opleidingsprogramma's
en themadagen invulling gegeven aan het bekend maken van het belang en gebruik
van wederzijdse bijstand. 4) De staatssecretaris zal meer prioriteit
geven aan het tot stand brengen van bilaterale afspraken over automatische
uitwisseling van inlichtingen.  Wederzijdse
bijstand op het gebied van directe belastingen (overkoepelend rapport; oktober
1997)hoor/wederhoor:1) De staatssecretaris gaat
de Europese Commissie voorstellen de werkgroep Wederzijdse bijstand van DG
XV opnieuw bijeen te roepen; de aanbevelingen kunnen een belangrijke rol spelen
als onderdeel van het toekomstige werkprogramma van die werkgroep.  Informatiebeveiliging
Belastingdienst (25 290, nrs. 1–2)effecten tijdens
onderzoek:1) Enkele eenheden en directies troffen direct maatregelen
naar aanleiding van de geconstateerde tekortkomingen. hoor/wederhoor: 
1) De staatssecretaris zegde toe AO aan te passen 2) De IC zal worden
versterkt met extra onderzoeken, gericht op werking informatiebeveiliging 
3) Er is een aanvullend budget toegekend om aan de bouwkundige richtlijnen
uit het Handboek informatie-beveiliging te voldoen  Opsporingsorganisatie
FIOD (25 645, nrs. 1–2)hoor/wederhoor:1) Verbetering van de prestatiemeting door verdere differentiatie naar omvang
en complexiteit van zaken; 2) Relateren van prestaties aan ingezette
middelen; 3) Evaluatie van het bestaande integriteitsbeleid, waarbij
gebruik zal worden gemaakt van een risico-analyse.  Verrekenprijzen
en belastingheffing (november 1997)tijdens het onderzoek:1) De Belastingdienst heeft eind 1996 in een heroriëntatie op de procedurele
aanpak van verrekenprijzen de door de Rekenkamer geconstateerde knelpunten
onderkend.Rapport bij de financiële
verantwoording (25 470, nrs. 1–2) – M en O-beleid Belastingdienst
(RFV Financiën, par. 2.1)hoor/wederhoor:1) Door middel van een risico-analyse zal een vereist minimum-niveau voor
de opzet en uitvoering van het M en O-beleid worden bepaald; 2) Het oordeel
over de M en O gevoelige componenten binnen de controleprogramma's zal afzonderlijk
zichtbaar worden gemaakt; 3) In het afsluitingsmemorandum zal per middel
een expliciet accountantsoordeel over het M en O-beleid per middel worden
opgenomenGemeentefondsTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport bij de financiële
verantwoording (25 470, nrs. 1–2)–Nationale SchuldTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport bij de financiële
verantwoording (25 470, nrs. 1–2)–DefensieTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport
bij de financiële verantwoording (25 470, nrs 1–2) –
Decentralisatie van de financiële functie (RFV Defensie par. 2.1) 
 – Nieuw salarissysteem Krijgsmacht (RFV
Defensie par. 2.2) – Agentschap DCC (RFV Defensie par. 2.3)hoor/wederhoor:1)
voorafgaand aan decentralisatie wordt een financieel beheersaudit uitgevoerd; 
2) de opleiding van FEZ-functionarissen wordt geïntensiveerd; 3)
onderzocht wordt hoe veranderingen in de organisatie op een doeltreffende
wijze in de AO kunnen worden doorgevoerd. 4) Verder is voor alle aandachtspunten
in het financieel beheer een plan van aanpak met een tijdpad opgesteld. In
een Defensie-breed procedureoverleg wordt onder meer de voortgang hiervan
bewaakt. parlementaire behandeling: 1) Door maatregelen
op het gebied van AO en IC denkt het ministerie de knelpunten op te heffen.
									hoor/wederhoor:1) De invoering van een nieuw administratie
systeem (SAP/R3) in de loop van 1997 moet hierin verbetering brengen.– Agentschap DGWT (RFV Defensie
par. 2.4) – Materieel beheer (RFV Defensie
par. 2.5) – Voorschotten F-16 (RFV Defensie par.
2.6)tijdens onderzoek: 1) Het
ministerie is voornemens de situatie te verbeteren door een sterkere, centrale
aansturing van de regiodirecties. Onder meer in de vorm van richtlijnen, meer
toezicht vanuit de centrale directie en verbeteren van kwaliteit van het bureau
Interne Controle. hoor/wederhoor: 1) Het ministerie
is voornemens nadere richtlijnen te verstrekken ter uitvoering van het Besluit
Materieelbeheer parlementaire behandeling: 1) In
1997 zal een inhaalactie worden uitgevoerd ter verkrijging van een bewijs
voor een rechtmatige verrekening. Verder zijn inmiddels drie verificatieplannen
(in concept) gereed en moeten er nog vier worden opgesteld.–
Aanbestedingen (RFV Defensie par. 2.7)tijdens onderzoek:1) Er wordt momenteel gewerkt aan het tot stand brengen van één
leverancierscartotheek.  Financieel
inzicht in vredesoperatie (25 250 nrs. 1–2)hoor/wederhoor:1) De wijze waarop afwijkingen van ramingen in de suppletore begrotingen en
de verantwoording worden weergegeven zal worden verbeterd; 2) Toegezegd
werd vastleggingen van één methode voor tariefberekening voor
de additionele uitgaven. Deze methode zal centraal worden gecoördineerd
en vastgelegd; 3) De claims voor death and disability zullen met voortvarendheid
ter hand worden genomen. Er wordt onderhandeld om voor deze claims een werkbare
procedure te ontwikkelen die waarborgt dat er met de nodige zorgvuldigheid
wordt omgegaan met medische gegevens. parlementaire behandeling: 
1) De minister heeft de TK toegezegd te willen komen tot representatieve kengetallen
voor gemiddelde kosten per militair/eenheid  Bodemsaneringsprogramma
van Defensie (25 376, nrs. 1–2)hoor/wederhoor:1) Alle onderzoeksfasen van saneringsprojecten worden seperaat benoemd en
ingepland. Gewerkt wordt aan de verdere verbetering van het Vastgoed Informatiesysteem
Bodemsaneringsprogramma. 2) De regionale directies DGW&T hebben aanwijzingen
gekregen hun dossiervorming op het punt van volledigheid en uniformiteit te
verbeteren. 3) De regionale directies DGW&T dienen afspraken met
het bevoegd gezag over het al dan niet volgen van de onderzoekprotocollen
schriftelijk vast te leggen. 4) Het onderzoekbudget ten behoeve van sanering
is per 1 januari 1997 aan de krijgsmachtdelen toegedeeld. 5) De minister
van VROM gaf aan dat er naar werd gestreefd om in het voorjaar van 1997 een
handreiking voor de interpretatie van de gevalsdefinitie uit de Wet bodemsanering
gereed te hebben. parlementaire behandeling: 1) De
staatssecretaris van defensie stelde in antwoord op kamervragen dat inmiddels
alle aanbevelingen van de rekenkamer met betrekking tot dossiervorming, evaluatieonderzoek,
nacalculaties en meerjarenplanning in de DGW&T-organisatie zijn geïmplementeerd.
Met interne controles en periodieke rapportages wordt de kwaliteit van de
uitvoering van de ingevoerde maatregelen gevolgd.Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenInzet
extern personeel bij het Ministerie van VROM (juni 1997)hoor/wederhoor:1) De wijze van vastlegging zoals door de AD wordt gevolgd zal worden bezien
op toepasbaarheid voor andere sectoren; 2) Het koppelen van het algemeen
integriteitsbeleid aan de inzet van externen zal als aandachtspunt worden
opgepakt. 3) Minister deelt de opvatting van de AR dat het een taak van
CDFEZ als concerncontroller is om inzicht te verwerven in de argumenten voor
de inzet van externen.  Rapport bij
de financiële verantwoording (25 470, nrs. 1–2) –
Administratieve organisatie opzet en werking (RFV VROM, par. 2.1.2) –
Geautomatiseerde gegevens verwerking (RFV VROM, par. 2.1.3)parlementaire
behandeling:1) De toelichting bij de rekening zal bij VROM worden
uitgebreid naar aanleiding van de kritiek van de Rekenkamer. parlementaire
behandeling: 1) Het ministerie heeft een aanpak voor het wegnemen
van de knelpunten geformuleerd: per dienstonderdeel wordt een overzicht gemaakt
van de knelpunten. CDFEZ zal deze (met de oplossingen) beoordelen parlementaire
behandeling: 1) De verbeteringen in de specifieke beheersplannen
zullen tot acties van de diensten leiden. Voor de informatiebeveiliging (VIR)
zal extra capaciteit worden ingezet om de meest kritische systemen zo spoedig
mogelijk aan het VIR-voorschrift te laten voldoen. De accountantsdienst zal
dit volgen.– Huisvestingstransacties
andere ministeries (RFV VROM, par. 2.5)hoor/wederhoor:1) De specifieke verantwoording zal nog nader worden uitgezocht  Bezwaaronderzoek
informele opdrachten (25 470, RFV VROM, par. 3)tijdens
het onderzoek:1) Regelgeving werd aangescherpt en nogmaals onder
de aandacht gebracht  Afvalpreventie
(25 375, nrs. 1–2)tijdens onderzoek:1) Explicitering van het beleid aan de Tweede Kamer in een notitie van 5-12-1996
									hoor/wederhoor:1) De minister zegde toe invulling te
geven aan de aanbeveling van de Rekenkamer om meer toetsingscriteria te ontwikkelen 
2) De minister zegde toe om in het kader van het opstellen van een «protocol
doelgroepmonitoring» een uniform begrippenkader te ontwikkelen waarmee
de interpretatieverschillen over de begrippen afval, preventie en hergebruik
zoveel mogelijk worden weggenomen 3) De minister achtte de aanbeveling
dat bevoegde gezagen (gemeenten en provincies) meer aandacht schenken aan
de positie van afvalpreventie in bedrijfsmilieuplannen en vergunningen in
lijn met de Uitoeringsstrategie prventie 1996–2000.Verkeer en WaterstaatTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport bij de financiële
verantwoording ((25 470, nrs. 1–2)–  Bezwaaronderzoek
Wet Verontreiniging Oppervlaktewateren (W.V.O) (25 470, RFV VenW, par.
3.1)–InfrastructuurfondsTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport bij financiële verantwoording
(25 470, nrs. 1–2)–Bezwaaronderzoek
GWW-contracten (25 470, RFV Infrastructuurfonds, par. 3)tijdens
het onderzoek:1) Enkele procedurele toezeggingen op het punt
van interne controle; 2) Een evaluatie van de voorschriften interne controle; 
3) Waar nodig corrigerende acties van het hoofdkantoor Rijkswaterstaat. 
4) Beoordeling van de contractsystematiek van de Bouwdienst. 5) Gegevensverzameling
over de aantallen toezichtmedewerkers van Rijkswaterstaat. parlementaire
behandeling: 1) De minister van Financiën zegde toe dat de
minister van VenW op dit punt (GWW-contractbeheer) actie zal ondernemen. 
2) De minister van VenW stelde dat ernaar gestreefd moet worden het bedrag
van onzekerheid elk jaar te verminderen; eventuele fouten moeten op tijd geconstateerd
worden; 3) De Minister van V&W dat een aanschrijving ten behoeve
van de dienstonderdelen RWS over de inrichting en opzet van de interne controle
op 1 januari 1998 in werking treedt; 4) Op basis van de lopende evalutie
van de interne controlevoorschriften wordt maart 1998 een verbeterde versie
vastgesteld; 5) Vastlegging van de resultaten van de beoordeling van
de contractsystematiek van de Bouwdienst gebeurt uiterlijk 1 april 1998; 
6) Er zal invulling gegeven worden aan het toezicht op de uitvoering van het
contractbeheer door het hoofdkantoor van Rijkswaterstaat; 7) Volgens
de minister zal het financieel beheer bij Rijkswaterstaat op het punt van
de GWW-contracten ultimo 1999 voldoen aan de eisen.Economische ZakenTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenWereldtentoonstelling
Sevilla 1992 (augustus 1997)tijdens het onderzoek:1) De statuten van de Stichting Nederland Wereldtentoonstelling zijn aangepast.
Er is een nieuwe basisovereenkomst tussen de stichting en de Staat ogesteld.
Belangrijk element daarin is de administratieve organisatie  Programma
Samenwerking Oost-Europa (25 395, nrs. 1–2)hoor/wederhoor:1) Indicatoren welke een rol spelen in de afweging van de budgetverdeling
over de landen, zullen beter worden vastgelegd; 2) Er zal meer aandacht
worden besteed aan de voorwaarden die worden gesteld aan de begunstigden in
het ontvangende land; 3) De projectinspecties van Senter zullen in 1997
worden uitgevoerd door onafhankelijke derden;  Bezwaaronderzoek
vorderingenbeheer Centraal Bureau voor de Statistiek (25 470, RFV EZ,
par. 3)tijdens het onderzoek:1) Verbetering vond
plaats van de opzzet en werking van de administratieve organisatie van het
CBSRapport bij de financiële verantwoording
(25 470, nrs. 1–2) – Projectbeheer (RFV EZ, par. 2.1) 
 – Accountantscontrole (RFV EZ, par. 2.6)tijdens
het onderzoek:1) Verbetering van de interne controle op het projectbeheer
									tijdens het onderzoek:1) Betere tijdigheid accountantscontroleFonds Economische StructuurversterkingTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport
bij de financiële verantwoording (25 470, nrs. 1–2)parlementaire
behandeling:In de toelichting bij de rekening zal worden opgenomen
wat de grond is voor strortingen vennootschapsbelasting in het FES.Landbouw, Natuurbeheer en VisserijTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenKeuring
van vleeskalveren (25 685, nrs. 1–2)hoor/wederhoor:1) De minister zal de mogelijkheden om de verantwoordelijkheden van de individuele
vleeskalverhouders verder te benadrukken nader onderzoeken. 2) Tevens
zal hij onderzoek verrichten om de naleving van het toedieningsverbod te verbeteren. 
3) De minister staat positief tegenover de aanbeveling van de Rekenkamer om
het I&R-systeem te gebruiken als signaleringssysteem voor verdachte dieren.
Hij zal dit bij de verdere verbetering van het I&R-systeem betrekken. 
4) Bij het opstellen van een bemonsteringsprotocol door de RVV zullen de conclusies
over de steekproefomvang en de bemonsteringsmethodiek van de Rekenkamer worden
betrokken. 5) De minister deelde de mening van de Rekenkamer dat het
systeem van administratieve vastlegging en voortgangsbewaking van de AID verbetering
behoeft. Daartoe zijn inmiddels adequate maatregelen getroffen. 6) Tevens
zijn adequate maatregelen genomen voor de noodzakelijke beperking van het
tijdsverloop tussen monstername en AID onderzoek. 7) Bij de AID worden
voorzieningen getroffen ter verbetering van de planning en informatievoorziening. 
8) Op korte termijn zullen nadere afspraken worden gemaakt met het Openbaar
Ministerie over nieuwe regelgeving. tijdens briefing voor de
Minister op 21 oktober 1997: 1) De minister van LNV heeft de toezegging
gedaan vergelijkbare sectoren binnen zijn departement door te lichten op soortgelijke
tekortkomingen zoals geconstateerd tijdens het onderhavige onderzoek.  Voorbereiding
van plattelandsprojecten met Europese subsidie (25 399, nrs. 1–2)tijdens
onderzoek:1) De gevonden tekortkomingen zijn besproken met coördinatoren
van het 5b-programma bij de provincies en de Regionale Arbeidsvoorziening.
Van diverse zijden werd toegezegd dat men met de bevindingen van de AR ging
werken. hoor/wederhoor: 1) De ministers van LNV,
EZ en SZW nemen punten AR mee in het overleg in de Comités van Toezicht. 
2) Aan de implementatie van de aanbevelingen ter verbetering van de kwaliteit
van de voorbereiding van de projecten wordt gewerkt.Rapport
bij de financiële verantwoording (25 470, nrs. 1–2) –
Financieel administratiepakket (RFV LNV, par. 2.2)hoor/wederhoor:1) Er zal een opschoningsactie komen voor het «slapend bestand»
van autorisaties  Bezwaaronderzoek administratieve
organisatie (25 470, RFV LNV, par. 3)tijdens het onderzoek:1) Op vier dienstonderdelen na werd de AO voor de kritieke processen tijdig
geactualiseerd. hoor/wederhoor: 1) De beschrijving
van kritische processen is 1 augustus 1997 afgerond.Landbouw EgalisatiefondsTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport bij de financiële
verantwoording (25 470, nrs. 1–2)–  Bezwaaronderzoek
accountantsverklaring (RFV LEF, par 3)tijdens het onderzoek:1) Het onderzoek droeg bij aan verwerving door het ministerie van LNV van
toereikend inzicht in de opzet en werking van de controles door de Douane
en de Algemene Inspectie Dienst 2) Het departement voerde een analyse uit
van de vertragingen in de oplevering van controlememoranda.Sociale Zaken en WerkgelegenheidTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenOntvlechting
en marktwerking in de sociale zekerheid (25 402, nrs. 1–2)hoor/wederhoor:1) Het kabinet zal in de loop van 1998 zijn visie geven over de definitieve
vormgeving van de uitvoering van de sociale verzekeringswetten, hierbij zal
de controle van het Ctsv op een recht- en doelmatige uitvoering gewaarborgd
zijn; 2) Er zal een evaluatie plaatsvinden van het huidige stelsel (conform
de motie van het lid van de Eerste Kamer mevrouw Jaarsma); 3) Ten aanzien
van het inrichten van de toezichtstructuur brengt een interdepartementale
werkgroep de samenhang en verschillen tussen de verschillende toezichtsystemen
in kaart; 4) De beveiliging en waarborgen rond het gebruik, het beheer,
en de verwerking van databestanden heeft de hoogste prioriteit. 
Ctsv en uitvoeringsinstellingen: geen toezeggingen  Fonds
Voorheffing Pensioenverzekering (25 401, nrs. 1–2)tijdens
het onderzoek:1) Het onderzoek had invloed op de wijze waarop
de privatisering beargumenteerd is. 2) bij het FVP had het onderzoek
als effect dat er aandacht kwam voor de gehanteerde controle-aanpak.
									hoor/wederhoor:1) Het bestuur van het FVP stelde dat
het controleplan inmiddels was vastgesteld, en dat een reguliere rapportage
over financieel beheer was ingevoerd. 2) De minister zegde toe aan het
bestuur van het FVP aandacht te vragen voor financieel beheeraspecten.
									parlementaire behandeling:1) Er is een wetsvoorstel ingediend
inzake de privatisering van het FVP (25 745). In de memorie van toelichting
wordt aandacht besteed aan de aanbevelingen uit het Rekenkamerrapport. Het
wetsvoorstel moet nog in de Kamers behandeld worden.  Rapport
bij de financiële verantwoording (25 470, nrs. 1–2) –
Wet- en regelgeving (RFV SZW, par. 2.1) – Administratieve
organisatie (RFV SZW, par. 2.2) – Voorschotten (RFV
SZW, par. 2.3) – Europese gelden (RFV SZW, par.
2.7)tijdens onderzoek:1) Zorgvuldiger omgaan met V=K-artikelen. tijdens onderzoek: 
1) Strikter toepassen en naleven van financieel beheerconcept tijdens
onderzoek: 1) Aandacht voor de ao-beschrijving voor het toepassen
van europese aanbestedingsrichtlijnen; 2) Meer aandacht voor het traject
met betrekking tot een andere aanpak van de AO-beschrijvingen. tijdens
onderzoek: 1) Per 1 juli 1997 koppeling financiele administratie
en voorschottenadministratie. parlementaire behandeling: 
1) Naar verwachting zal de koppeling nog in 1997 tot stand komen. tijdens
het onderzoek: 1) Meer aandacht voor financieel beheer bij BUESI 
2) Het verzenden van een circulaire met nadere instructies naar de projecthoudersVolksgezondheid, Welzijn en SportTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenZicht
en toezicht op gevolgen concernvorming zorgverzekeraars (25 236, nrs.
1–2)tijdens het onderzoek:1) Instellen werkgroep
toezicht ZFW/AWBZ hoor/wederhoor: 1) Minister laat
nagaan of wet- en regelgeving nog wel voldoende zijn om optimaal toezicht
op uitvoering ZFW en AWBZ uit te kunnen oefenen; 2) De minister heeft
een visie op het toezicht gepresenteerd.  Wet
op de toegang tot ziektekostenverzekeringen (25 235, nrs. 1–2)hoor/wederhoor:1) Bij wijziging van de wtz wat betreft de verdeling van bevoegdheden en verantwoordingsverplichtingen,
zal rekening worden gehouden met de Aanwijzingen voor regelgeving inzake zelfstandige
bestuursorganen. 2) De vaststelling van de administratiekosten zal worden
onderworpen aan ministeriële goedkeuring 3) Voor de vormgeving van het
toezicht op de uitvoering van de WTZ alsmede de verantwoording daarover zullen
duidelijke uitgangspunten worden geformuleerd, op basis waarvan de positionering
van het toezicht zal worden heroverwogen. parlementaire behandeling: 
1) Het rapport heeft er, in combinatie met het rapport «Zicht en toezicht
op gevolgen concernvorming bij zorgverzekeraars» toe geleid dat de minister
voor haar gehele beleidsveld een toezichtsfilosofie heeft opgesteld en deze
nader heeft uitgewerkt in toezichtbeleid. Het toezichtbeleid voor de wtz is
voor het grootste deel gevoed met de bevindingen uit het Rekenkamerrapport; 
2) De minister heeft de conclusies uit het rapport als bouwstenen voor een
wijziging van de wtz gebruikt; De suo en de Verzekeringskamer
hebben geen toezeggingen gedaan.  Rapport
bij de financiële verantwoording (25 470, nrs.1–2) 
– Bekostigingsbesluit Welzijnsbeleid (RFV VWS, par 2.1.1) 
 – Specifieke uitkering Jeugdhulpverlening (RFV VWS, par
2.1.2) – Begrotingsvoorbereiding (RFV VWS, par 2.2) –
Garantie-administraties (RFV VWS, par 2.3.4) – Europese
aanbestedingsrichtlijnen (RFV VWS, par 2.3.5) –
Afrekenen voorschotten(RFV VWS, par 2.4.1) – Uitvoering subsidiebeheer
(RFV VWS, par 2.4.2) – Toezicht begrotingsuitgaven via intermediairs
(RFV VWS, par 2.4.4) – Toezicht op fondsen (RFV VWS, par
2.4.5) – RIVM (RFV VWS, par 2.5) –
Agentschap DCBG (RFV VWS, par 2.6)parlementaire behandeling:1) Bij voorbereiding financiële verantwoording 1997 zal een zwaarder
accent gelegd worden op informatie over de uitvoering van beleidsvoornemens
en de afwijkingen daarin. parlementaire behandeling: 
1) Wenselijkheid bepaalde subsidievormen onderzoeken, zonodig regelgeving
aanpassen. parlementaire behandeling: 1) Doeluitkering
wordt doorgelicht in het kader van de MDW-operatie. hoor/wederhoor: 
1) FEZ zal voortaan bepalen welke posten onder materiële uitgaven en
welke onder beleidsuitgaven vallen. hoor/wederhoor: 
1) Er zal gewerkt worden aan verbetering in beheer, door middel van de ontwikkeling
van een ondersteunend informatiesysteem hoor/wederhoor: 
1) Versterking departementale administratieve organisatie en interne voorlichting
op dit punt. parlementaire behandeling: 1) Onderzoek
naar betekenis van de aanbestedingsregels voor de instellingen in de volksgezondheidssector.
									parlementaire behandeling:1) Uitvoering verbeterplan
									parlementaire behandeling:1) Uitvoering verbeterplan
in de loop van 1998 parlementaire behandeling: 1)
Verbetering controle- en beheersstructuren rondom financiering via intermediairs
									parlementaire behandeling:1) Toezicht op fondsen wordt
betrokken in de bezinning op de toezichtvisie van de minister parlementaire
behandeling: 1) Op korte termijn is vaststelling van het instellingsbesluit
te verwachten. 2) Beoogd wordt de beheersorganisatie voor het NOP eind
1997 geheel geïmplementeerd te hebben. parlementaire behandeling: 
1) Een aanvang is gemaakt met tijdschrijven, hetgeen de basis vormt voor een
kostenberekeningssysteem zodat de kengetallen kunnen worden opgeleverd.RijksrekeningTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenRapport bij de financiële
verantwoording (25 470, nrs. 1–2)–Diverse beleidsterreinenTitelEffecten
tijdens het onderzoek en toezeggingenStructuurschetsen
informatievoorziening (25 705, nrs. 1–2)hoor/wederhoor: 
1) Het gebruik van structuurschetsen zal bevorderd blijven worden; 2)
De staatssecretaris zal zich naar aanleiding van het rapport van de Rekenkamer
beraden op maatregelen die bevorderen dat de coördinatie op de in het
besluit IVR genoemde deelgebieden optimaal plaatsvindt.  Grondtransacties
van het Rijk (25 510, nrs. 1–2)hoor/wederhoor:1) Vier ministers zegden toe AO aan te passen 2) Eén minister
zegde toe systematische aanpak van overtollige onroerende zaken te overwegen 
3) De staatssecretaris van Financiën zegde toe overige ministers te informeren
over facilitaire rol Domeinen bij grondaankopen  Informatievoorziening
en Kengetallen (25 471, nrs. 1–2)effecten tijdens
het onderzoek:1) Bij enkele departementen heeft het onderzoek
tot aanpassingen van de richtlijnen geleid. 2) Er is bewustwording gecreëerd. 
3) Op verzoek van de Tweede Kamer is er een vervolgonderzoek naar de begroting
1998 aan de gang. hoor/wederhoor: 1) Minister van
Financiën heeft toegezegd een stimulerende rol te spelen in de ontwikkeling
van kengetallen. Er zal vooral aandacht worden besteed aan ontwikkeling doelmatigheid-
en doeltreffendheidskengetallen. 2) Een betere toelichting bij de kengetallen
zal worden bevorderd. 3) Er zal tijdens accountantscontrole meer aandacht
worden besteed aan voorwaarden totstandkoming betrouwbare kengetallen. AD's
zullen adviseren over de AO en het controleerbaar vastleggen van de benodigde
informatie.  Herplaatsing en reïntegratie
bij het Rijk (25 305, nrs. 1–2)hoor/wederhoor: 
1) De coördinerend minister van Binnenlandse Zaken zegde toe dat een
ouderenbeleid zal worden ontwikkeld waarin het accent meer dan nu op behoud
van oudere werknemers zou komen te liggen 2) Er is een interdepartementale
werkgroep ingesteld om de uitvoering van het interdepartementale herplaatsingsbeleid
te intensiveren en te verbeteren 3) Bovengenoemde werkgroep heeft ook
als doel de informatievoorziening over het herplaatsingsbeleid te verbeteren. 
4) Op basis van de verbeterde informatievoorziening zal de minister van Binnenlandse
Zaken jaarlijks rapporteren over het aantal verwachte overtolligen en verwachte
wachtgelders. 5) De werkgroep zal ook het regionale herplaatsingsbeleid
bevorderen. De minister van Binnenlandse Zaken heeft in het voorjaar 1997
de regionale initiatieven geïnventariseerd. 6) In 1998 zal de minister
van Binnenlandse Zaken rapporteren over de effecten van de gewijzigde regelgeving 7) Met USZO zijn door de Minister van Binnenlandse Zaken
in het kader van het jaarplan 1997 afspraken gemaakt over het handhavingsen
sanctiebeleid 8) De minister van Verkeer en Waterstaat heeft inmiddels
het aantal aansluitingen bij de vacaturebank (GVR) uitgebreid en in de regio's
wordt inmiddels op interdepartementaal niveau en met andere overheden samengewerkt 
9) De minister van Justitie zegde toe een concretere doelstelling van het
aantal wachtgelders te gaan hanteren en het aantal GVR-aanslauitingen uit
te breiden. Ook zal de omschrijving van het begrip vacature aandacht krijgen
									parlementaire behandeling: 1) In de eerder genoemde werkgroep
is overeengekomen dat de ministeries meer inzicht zullen geven in de resultaten
van het herplaatsingsbeleid door middel van jaarverslagen van de verschillende
door hen ingestelde mobiliteitscentra en door middel van een streekproefsgewijs
onderzoek naar de redenen dat personeelsleden niet herplaatst kunnen worden 
2) Eind 1997 is een conferentie gehouden over het bevorderen van mobiliteit
en herplaatsingsbeleid in de regio. Daarbij is aandacht geschonken aan het
bevorderen van de samenwerking tussen de verschillende regionale onderdelen
van de ministeries, lagere overheden en andere organisaties 3) In de
Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel Overheidspersoneel onder de Werknemersverzekeringen
(TK, 1996–1997, 25 282) wordt een onderzoek aangekondigd naar het
financieringsregime waarbij de financiële prikkel voor het herplaatsingsbeleid
aandacht krijgt  Klantgerichtheid publieke
dienstverlening (25 285, nrs. 1–2)effecten tijdens
het onderzoek: 1) Veel organisties werkten tijdens het onderzoek
aan de verbetering van de dienstverlening. De informatie uit het onderzoek
onder afnemers dat de Rekenkamer uitvoerde werd daarbij, zo mogelijk, reeds
benut. 2) Een van de onderzochte organisaties ontwikkelde zich als gevolg
van het onderzoek naar een respnsieve organisatie. Responsiviteit is een belangrijk
uitgangspunt voor klantgerichtheid. 3) Het onderzoek van de Rekenkamer
werd door ambtenaren van Binnenlanse Zaken als extra handvat gebruikt om het
in gang gezette beleid verder uit te dragen. 4) Tijdens het onderzoek
werd, op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken, een presentatie
gehouden over het Rekenkameronderzoek voor de Klankbordgroep Publieke Dienstverlening.
									hoor/wederhoor: 1) De staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken zegde toe het ingezette beleid voort te zetten. 2) De minister
van Justitie gaf aan dat het stafbureau Juridische Zaken een nieuwe informatiefolder
over landelijke adoptie op zal stellen. Ook wordt getracht de telefonische
bereikbaarheid te vergroten en zal de lengte van de procedure tot het verkrijgen
van beginseltoestemming teruggebracht worden. 3) De minister van Justitie
zegde toe dat een privacy-reglement zal worden opgesteld voor de registratie
van aspirant adoptiefouders. 4) De minister
van Justitie gaf aan dat de informatievoorziening aan de klant bij bij het
LBIO aanzienlijk verbeterd zal worden. 5) De minister van Defensie gaf
aan dat de integrale kwaliteitszorg binnen het departement wordt geëvalueerd
en dat de aanbevelingen van de Rekenkamer daarbij betrokken zullen worden. 
6) De minister van VROM gaf aan dat het rapport zal worden gebruikt om de
lopende en voorgenomen activiteiten op het gebied van de kwaliteit van de
dienstverlening te ijken en waar nodig aan te vullen. 7) De minister
van Economische Zaken zegde toe binnen het ministerie extra aandacht te geven
aan het aspect klantgerichtheid. 8) De minister van LNV gaf aan dat aan
de directies opdracht is gegeven de telefonische bereikbaarheid te verbeteren.
Voorts zullen de ontwikkelingen op het gebied van de telefonische bereikbaarheid
gemonitord worden. 9) De minister van VWS gaf aan dat de Pensioen- en
Uitkeringsraad een plan van aanpak op zal stellen waarin de bevindingen en
aanbevelingen van het onderzoek worden meegenomen. De Pensioen- en Uitkeringsraad
zegde toe opnieuw te investeren in de kwaliteit van zijn dienstverlening. 
10) De Stichting Rechtsbijstand zal verbeteringen aanbrengen in het klachtenmanagement
en de informatievoorziening. 11) GAK Nederland BV zou in 1997 op alle
kantoren een klantenonderzoek uitvoeren. parlementaire behandeling: 
1) Het beleid is erop gericht dat binnen een periode van vier of vijf jaar
het grootste deel van de rijksorganisaties met directe klantcontacten kwaliteitsinstrumenten
gebruikt.Informatievoorziening bij uitvoering
van EU-beleid onderdeel Invoerrechten (25 735, nrs 1–2)effecten
tijdens het onderzoek: 1) Eind 1996 werd bij de Douane in opdracht
van de directeur een onderzoek gestart naar de bestuurlijke informatievoorziening
dat in mei 1997 werd afgerond 2) In augustus 1997 is over de interne
controle en de verslaglegging tussen de directie Douane en de IAB een convenant
gesloten 3) Grotere aandacht PFC Belastingdienst voor invoerrechten.
									hoor/wederhoor: 1) Monitorgroep zal permanente aandacht
schenken aan de aansturing en het systeem van bestuurlijke informatie bij
de Douane; 2) De twee meldingssystemen bij de Douane voor fraude en onregelmatigheden
zullen begin 1998 worden vervangen en geïntegreerd in één
nieuw systeem. Daarin worden tevens voorzieningen getroffen om de interne
controle te faciliteren; parlementaire behandeling: 
1) Bestuurlijke aandacht bij de Douane op het punt van opbrengsten invoerrechten
wordt geïntensiveerd; 2) Bij de Douane zal worden bezien in hoeverre
op basis van aannames tot een toedeling van uitvoeringskosten in relatie tot
opbrengsten kan worden gekomen. 3) Het rapport wordt mede gebruikt bij
de uitwerking van het regeringsstandpunt over ministeriële verantwoordelijkheid
voor uitvoering van EU-beleid en de controlebevoegdheden van de RekenkamerInformatievoorziening bij uitvoering van
EU-beleid onderdeel Marktordening suiker, isoglucose en insuline (25 735,
nrs. 1–2)parlementaire behandeling: 1) De
minister van LNV zegde toe dat de Tweede Kamer een brief zal krijgen over
besluitvorming over de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van het coördinerend
bureauInformatievoorziening
bij uitvoering van EU-beleid onderdeel structuurbeleid in regio's met afnemende
industriële activiteit (25 735 nrs. 1–2)effecten
tijdens het onderzoek: 1) Het ministerie heeft aangegeven dat
zij de nota van bevindingen bij haar heroverweging van haar rol en in de communicatie
daarover met de provincies heeft gebruikt. parlementaire behandeling: 
1) De staatssecretaris van EZ zal binnenkort zodanig initiatief nemen dat
de accountantscontrole, meldingen van misbruik en oneigenlijk gebruik en fraudemeldingen
periodiek onderwerp van beraadslagingen in de Comité's van Toezicht
worden. De vertegenwoordiger van het Ministerie van EZ zal erop toezien dat
het Comité van Toezicht deze taken ook op zich neemt; 2) De staatssecretaris
van EZ neemt een passage op in de driemaandelijkse brieven inzake fraude-
en onregelmatigheidsmeldingen betreffende het volgen van procedures in provinciale
controle en beleid inzake misbruik en oneigenlijk gebruik.  Decentralisatieproces
maatschappelijke opvang (25 315, nrs. 1–2)tijdens
het onderzoek:1) Toegezegd werd een wijziging van de Welzijnswet
1994 waardoor de scheiding van de sociale pensions en de maatschappelijke
opvang verdwijnt. hoor/wederhoor: 1) Het rapport
zal worden betrokken bij de verdere beleidsontwikkeling op het terrein van
de maatschappelijke opvang 2) De inhoudelijke verantwoordelijkheid en
de financieringzullen weer in één hand worden gebracht 
3) Een doeluitkering zal worden gerealiseerd waardoor duidelijkheid komt over
de bestuurlijke vormgeving van de decentralisatie 4) De formatie van
het departementale organisatieonderdeel dat belast is met de maatschappelijke
opvang zal worden uitgebreid 5) De wettelijke waarborg voor de landelijke
toegankelijkheid van de instellingen voor de maatschappelijke opvang zal worden
gehandhaafd bij de inrichting van de doeluitkering 6) Gestreefd zal worden
naar verdere optimalisering van het landelijk cliëntenregistratiesysteem
en de aansluiting daarvan op andere (landelijke) monitorsystemen 7) Er
zal voorlichting komen om duidelijkheid te scheppen voor de gemeenten en de
instellingen over de financieringsstromen 8) In de gebieden met een tekort
aan capaciteit voor de maatschappelijke opvang zal f 15 mln. worden ingezet 
9) Er is een adviesaanvraag gegaan naar de Raad voor de financiële verhoudingen
voor objectievere verdelingscriteria van de middelen voor de maatschappelijke
opvang parlementaire behandeling: 1) De minister
van Binnenlandse Zaken zal het rapport verspreiden onder ambtenaren die betrokken
zijn bij decentralisatieprocessen. 2) Het beleid is erop gericht dat
binnen een periode van vier of vijf jaar het grootste deel van de rijksorganisaties
met directe klantcontacten kwaliteitsinstrumenten gebruikt.  Rijksbijdragen
in zorg en sociale zekerheid (25 765)effecten tijdens het
onderzoek:1) De afrekeningssystematiek van het Ministerie van
VWS met de Ziekenfondsraad in het kader van de abortuswetgeving werd aangepast 
2) Een algemene toezichtsvisie en specifieke toezichtsvisie ten aanzien van
de zorgverzekeringen kwamen bij het Ministerie van VWS tot stand. 3)
Bij het Ministerie van SZW werd de afrekening van openstaande voorschotten
in het kader van de Toeslagenwet over 1994 verbeterd 4) Tevens vond vrijwel
volledige aanpassing van door CTSV uitgevaardigde regelgeving plaats
									hoor/wederhoor:De Minister van VWS zegde toe: 1)
de toelichting op de VWS-begroting zal worden uitgesplitst naar Algmeen Fonds
Bijzondere Ziektekosten en Algemene Kas 2) de begrotingstoelichting wordt
in meer begrijpelijke taal opgesteld 3) de ZFR zal worden gevraagd de
afrekening met de abortusklinieken zoveel mogelijk te bespoedigen 4)
de administratieve organisatie op het departement wordt geactualiseerd en
gecompleteerd 5) de taak, samenstelling en werkwijze van bestuursorganen
op het zorgveld worden gewijzigd 6) de regeling voor het afleggen van
verantwoording door de bestuursorganen zal worden aangescherpt 7)
geregeld zal worden dat een rechtmatigheidsrapportage wordt verstrekt bij
de rekening van de Ziekenfondsraad, van de Algemene Kas en van het Algemeen
Fonds Bijzondere Ziektekosten 8) de eerste stap op weg naar volledige
verzelfstandiging van de toezichthoudende functie van de Ziekenfondsraad zal
worden gezet De Ziekenfondsraad zegde toe: 1) zodra het technisch
mogelijk is zal een rechtmatigheidsverklaring worden verstrekt bij de fondsen 
2) aandacht zal worden besteed aan de rechtmatigheidscontrole van de subsidiegelden 
3) er zullen afspraken worden gemaakt over de reikwijdte en raakvlakken van
de relevante reviews tussen de accoutants van de Ziekenfondsraad, het College
van Toezicht Sociale Verzekeringen en de Ministeries van VWS en SZW 
 De minister van SZW zegde toe: 1) er zal een onderzoek worden uitgevoerd
naar de onderbenutting van de Toeslagenwet 2) interne procedures zullen
tegen het licht worden gehouden om na te gaan of versnelling van het afrekenen
van voorschotten mogelijk is 3) een actuele beschrijving van de administratieve
organisatie zal worden vastgelegd 4) in een werkgroep zal afstemming
tussen de toezichthouder en het ministerie worden gewaarborgd 5) indien
het wetsvoorstel geïntegreerd middelenbeheer tot wet wordt verheven,
zal de situatie blijvend gevolgd en beoordeeld worden 6) bij het instellen
van nieuwe rijksbijdragen zullen de conclusies en aanbevelingen ter harte
genomen worden Het CTSV zegde toe: 1) over 1996 zal worden
nagegaan of bij het onderzoek naar misbruik van de Algemene kinderbijslagwet
verbetering is opgetreden ten aanzien van de toelichting op de resterende
onzekerheid Het LISV zegde toe: 
1) ten aanzien van de Toeslagenwet zal in jaarovereenkomsten 1998 met de uitvoeringsinstellingen
/ bedrijfsverenigingen extra aandacht besteed worden aan de kwaliteit van
de wetsuitvoering van met name de distribuerende functie  Bodemsaneringsprogramma
van Defensie (25 376, nrs. 1–2)hoor/wederhoor:1) De staatssecretaris van Defensie gaf aan dat alle onderzoeksfasen van saneringsprojecten
separaat benoemd en ingepland worden terwijl gewerkt wordt aan de verdere
verbetering van het Vastgoed Informatiesysteem Bodemsaneringsprogramma 
2) De regionale directies DGW&T hebben aanwijzingen gekregen hun dossiervorming
op het punt van volledigheid en uniformiteit te verbeteren. 3) De regionale
directies DGW&T dienen afspraken met het bevoegd gezag over het al dan
niet volgen van de onderzoekprotocollen schriftelijk vast te leggen. 
4) Het onderzoeksbudget ten behoeve van sanering is per 1 januari 1997 aan
de krijgmachtdelen toegedeeld. 5) De minister van VROM gaf aan dat er
naar wordt gestreefd om in het voorjaar van 1997 een handreiking voor de interpretatie
van de gevalsdefinitie uit de Wet bodembescherming gereed te hebben.
									parlementaire behandeling:1) De staatssecretaris van
Defensie stelde in antwoord op kamervragen dat inmiddels alle aanbevelingen
van de rekenkamer met betrekking tot dossiervorming, evaluatieonderzoek, nacalculaties
en meerjarenplanning in de DGW&T-organisatie zijn geïmplementeerd.
Met interne controles en periodieke rapportages wordt de kwaliteit van de
uitvoering van de ingevoerde maatregelen gevolgd.  Alg.
gedeelte rechtmatigheidsonderzoek 1996 (25 470, nrs. 1–2)parlementaire
behandeling:De Minister van Financiën zegde toe zich in
te spannen om verdere teruggang in het financieel beheer tegen te gaan. Hiertoe
zou hij de volgende maatregelen nemen: 1) extra financieel beheersbrieven
bij bezwaargevallen 2) ambtelijke topoverleg met de ministeries en DG-begrotingszaken
over verbetering van het financieel beheer. 3) intensief volgen vanuit
Financiën van verbeteracties voor de AO en van de bezwaaronderzoeken
van de RekenkamerBIJLAGE 3 EVALUATIE-ONDERZOEK DOOR MINISTERIESOp grond van de Comptabiliteitswet (artikel 57, lid 2) zijn ministeries
verplicht om onderzoeken naar de eigen doelmatigheid aan de Rekenkamer te
melden. Volgens deze opgave bleek dat de ministeries in het jaar 1996 in totaal
506 evaluatie-onderzoeken afrondden (zie tabel 1).Tabel 1 In 1994, 1995 en 1996 aangemelde afgeronde evaluatie-onderzoeken
per ministerieafgeronde
onder-zoeken in 1994afgeronde onder-zoeken in 1995afgeronde
onder-zoeken in 1996KabNAgeen meldinggeen
melding2AZgeen melding33Buiza8*9*22*Justitie163132Biza141831OCW919980Financiën165163Defensie172025VROM457090V&W232032EZ10**1812LNV61926SZW23***3246VWS47****60****42****totaal316450506* exclusief afzonderlijke projectevaluaties op het terrein van ontwikkelingssamenwerking;
inclusief het onderzoek «Organisatiedoorlichting Posten», dat
jaarlijks circa 20–25 afzonderlijke doorlichtingen omvat.** betreft slechts tweede helft 1994*** exclusief niet aangemeld onderzoek op het terrein van de sociale verzekeringen
en de coördinatie emancipatiebeleid**** exclusief onderzoeken RIVM en SCPUit de tabel blijkt, dat bij de meeste ministeries het aantal aangemelde
afgeronde evaluatie-onderzoeken een stijgende lijn vertoont. Dit geldt niet
voor het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW), het Ministerie
van Economische Zaken (EZ) en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS) .Het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(VROM), het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) en het
Ministerie van Financiën vormden in 1996 de drie ministeries met het
grootste aantal aangemelde afgeronde onderzoeken. Dit beeld is – op
de onderlinge verschuiving tussen de ministeries van VWS en Financiën
na – vergelijkbaar met dat van 1994 en 1995. Ook door het Ministerie
van Buitenlandse Zaken worden veel evaluatie-onderzoeken verricht, in het
bijzonder op het terrein van de ontwikkelingssamenwerking. Dit komt in bovenstaande
tabel niet tot uitdrukking, omdat op dit terrein alleen de projectoverstijgende
evaluaties aan de Rekenkamer worden gemeld (zie noot * onder tabel 1).Van de 506 afgeronde onderzoeken werd volgens opgaaf van de ministeries
53% door externen uitgevoerd en werd 34% door de ministeries zelf verricht.
De overige onderzoeken waren co-produkties of hadden een onduidelijke uitvoeringsstructuur.
Van de afgeronde onderzoeken betrof 12% onderzoek van interne aard, zoals
organisatiedoorlichtingen en evaluaties van intern beleid.In het Verslag 1995 kondigde de Rekenkamer aan meer systematisch aandacht
te besteden aan de kwaliteit en het gebruik van evaluatie-onderzoek.
Zo is in het Verslag 1996 (bijlage 2) gerapporteerd over een onderzoek naar
een steekproef van 30 in 1995 afgeronde evaluatie-onderzoeken. Daarbij is
onder andere nagegaan in hoeverre deze evaluatie-onderzoeken voldeden aan
de criteria zoals vastgelegd in HAFIR (A5–5). In de loop van 1998 zal
de Rekenkamer rapporteren over in 1996 afgeronde ex ante evaluatie-onderzoeken.BIJLAGE 4 OVERZICHT MANAGEMENT ALGEMENE REKENKAMER PER 1 MAART 1998Secretarismr.dr. T.A.M. Witteveen  Directie I DirecteurM.J.
Winters RAAdjunct-directeurJ.C. Vos RAchef bureau Binnenlandse
Zaken & Politie & Justitiedrs. R.B.M. Mulchef burau Financieel
Beheer en Informatiseringdrs. J.M.A. Vrolijk RAchef bureau Financiëndrs.
M.J.C. van der Werfchef bureau Buitenlandse Zaken & Defensiemr.
R.A. Ferouge  Directie II Directeurdr.
H. de GrootAdjunct-directeurdrs. J.C. Cornetchef bureau
Europees en Rijksbreed Doelmatigheidsonderzoek & Heerlendrs. P.J.
Rozendalchef bureau Verkeer en Waterstaat & Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheerdrs. J.F. Hooglandchef bureau Economische
Zaken & Landbouw, Natuurbeheer en Visserijdrs. K.A. te Lindert  Directie
III Directeurdrs. H.W.M. WesselingAdjunct-directeurdrs.
P.L. Stroinkchef bureau Sociale Zaken en Werkgelegenheid & Sociale
ZekerheidT.E. Bakkerenchef bureau Volksgezondheid, Welzijn en
Sport & ZorgP.T.G. Angevaarechef bureau Publiek-private Sectordrs.
A.C. Kruithofchef bureau Onderwijs, Cultuur en Wetenschappendr.
G.M. van den Berg  Directie Ondersteuning Directeurmr.dr.
T.A.M. Witteveenhoofd afdeling Beleid en Bestuurmr.drs. H.P.
Kuipershoofd afdeling PersoneelsmanagementO.B. van Nugteren MLDhoofd afdeling Redactie & Voorlichtingdrs. G.J. van de Walhoofd afdeling Interne Dienstverleningmr. M.J. DiesselXNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 24 479, nrs. 2–3.XNoot1Een overzicht van alle publicaties is opgenomen in onderdeel 2.2. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25955-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl