Rapport bij het Jaarverslag 2010 van Nationale Schuld (IXA)
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2010-2011
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 32 710
 IXA
 
 Jaarverslag en slotwet van Nationale Schuld 2010
 
 
 Nr. 2
 RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2010 VAN NATIONALE SCHULD (IXA)
 
 
 
 Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 ’s-Gravenhage, 18 mei 2011
 Hierbij bieden wij u het op 6 mei 2011 door ons vastgestelde «Rapport
				bij het Jaarverslag 2010 van Nationale Schuld (IXA)» aan.
 
 
 
 Algemene Rekenkamer
 
 
 drs. Saskia J.
 Stuiveling,
 president 
 
 
 dr. Ellen M.A.
 van Schoten RA,
 secretaris 
 
 
 
 
 
 INHOUD
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Samenvatting
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Inleiding
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 
 1.1
 
 
 Over dit onderzoek
 
 
 6
 
 
 
 
 1.2
 
 
 Over Nationale Schuld
 
 
 6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Oordelen over het
						jaarverslag
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 
 2.1
 
 
 Oordeel over de financiële informatie
 
 
 8
 
 
 
 
 2.2
 
 
 Oordeel over saldibalans en toelichting
 
 
 9
 
 
 
 
 2.3
 
 
 Oordeel over totstandkoming informatie in jaarverslag over
						bedrijfsvoering
 
 
 10
 
 
 
 
 2.4
 
 
 Oordeel over totstandkoming informatie in jaarverslag over
						gevoerd beleid
 
 
 10
 
 
 
 
 2.5
 
 
 Overzicht per begrotingsartikel
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Reactie minister van Financiën en
						nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 12
 
 
 
 
 
 3.1
 
 
 Reactie minister van Financiën
 
 
 12
 
 
 
 
 3.2
 
 
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 12
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gebruikte afkortingen
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Literatuur
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 SAMENVATTING
 
 In dit rapport presenteren wij de resultaten van ons
				rechtmatigheidsonderzoek 2010 bij het jaarverslag 2010 van
				Nationale Schuld (IXA).
 De bedrijfsvoering ten aanzien van het Jaarverslag van Nationale
				Schuld is onderdeel van de bedrijfsvoering van het Ministerie van
				Financiën.
 In ons onderzoek naar de financiële informatie in het
				Jaarverslag van Nationale Schuld hebben wij geen fouten of onzekerheden in de
				rechtmatigheid en deugdelijke weergave geconstateerd die de tolerantiegrenzen
				overschrijden.
 Omdat diverse publieke instellingen hun tegoeden aanhouden bij de
				staat is er sprake van een schuldverhouding tussen de staat en de deelnemende
				instellingen van het schatkistbankieren. Sinds 2009 is er per saldo sprake van
				een vordering van de staat op de deelnemers, die deels wordt veroorzaakt door
				de ontwikkelingen bij de sociale fondsen. In het de saldibalans is onder andere
				het saldo van de vorderingen en schulden van de verschillende sociale fondsen
				opgenomen, waaronder een rekening-courantvordering op het College voor
				Zorgverzekeringen (CVZ) van € 10 419 miljoen eind 2010. Deze vorderingen en
				schulden worden in de verantwoording van Nationale Schuld echter niet
				toegelicht. Wij zijn van mening dat de informatiewaarde van de saldibalans
				aanzienlijk groter zou worden als in de toelichting wordt ingegaan op de
				tegoeden en schulden die de sociale fondsen hebben bij de schatkist. Van de
				minister mag worden verwacht dat hij deze posten toelicht.
 
 De minister van Financiën heeft op 27 april 2011 gereageerd op
				 ons rapport. Hij geeft in zijn reactie aan dat in de toelichting op de
				 saldibalans in het vervolg een uitsplitsing naar de drie fondsen zal worden
				 opgenomen. Daarbij zal worden vermeld dat het Ministerie van Financiën niet
				 beleidsverantwoordelijk is voor de sociale fondsen.
 Wij waarderen de toezegging van de minister om in het vervolg
				 een uitsplitsing naar de drie fondsen in de toelichting op de saldibalans op te
				 nemen. Naar onze mening wordt het inzicht in de saldibalans hiermee
				 vergroot.
 
 
 
 
 1
 INLEIDING
 
 
 In dit rapport presenteren wij de resultaten van ons
				 rechtmatigheidsonderzoek 2010 bij het jaarverslag van Nationale Schuld
				 (IXA).
 Hieronder gaan we eerst in op onze onderzoeksaanpak en wijze
				 van rapporteren. Daarna volgt een korte beschrijving van Nationale Schuld.
 In hoofdstuk 2 presenteren wij de oordelen over het Jaarverslag
				 2010 van Nationale Schuld. In hoofdstuk 3 ten slotte, geven wij de reactie van
				 de minister van Financiën op dit onderzoek weer, aangevuld met ons
				 nawoord.
 
 Omdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de
				financiële informatie en de saldibalans van dit jaarverslag, ontbreekt in dit
				rapport de gebruikelijke bijlage met het overzicht van fouten en
				onzekerheden.
 
 
 1.1
 Over dit onderzoek
 
 
 De Algemene Rekenkamer verricht jaarlijks
					 rechtmatigheidsonderzoek bij het Rijk. Wij doen dit onderzoek uit hoofde van
					 onze wettelijke taak zoals beschreven in de Comptabiliteitswet 2001 (CW
					 2001).
 Wij gaan ieder jaar na of de informatie in de jaarverslagen
					 over het gevoerde beleid, over de bedrijfsvoering en over de financiën tot
					 stand is gekomen volgens de daarvoor geldende regels en goed is weergegeven in
					 de jaarverslagen.
 Daarnaast onderzoeken we ook de bedrijfsvoering zelf.
					 Hiervoor gaan we onder andere na of het financieel beheer en het
					 materieelbeheer voldoen aan de eisen die de CW 2001 (artikel 82) stelt.
 De bedrijfsvoering van Nationale Schuld is onderdeel van de
					 bedrijfsvoering van het Ministerie van Financiën, waarover wij rapporteren in
					 ons Rapport bij het Jaarverslag 2010 van het Ministerie van Financiën
					 (IXB)
 
 
 In ons rapport bij het jaarverslag melden we de
					 rechtmatigheidsfouten en onzekerheden in de financiële informatie die de
					 tolerantiegrenzen overschrijden.
 Onder «fouten» verstaan we financiële informatie die niet
					 rechtmatig tot stand gekomen is (dat wil zeggen:
					 het begrotingsgeld is niet volgens de regels ontvangen of uitgegeven), of die
					 niet deugdelijk is weergegeven (dat wil zeggen: er
					 is geen goede verantwoording afgelegd in het jaarverslag).
 Van «onzekerheden» spreken we wanneer we bijvoorbeeld door
					 onvolkomenheden in het financieel beheer niet kunnen vaststellen of er al dan
					 niet sprake is van fouten.
 Op www.rekenkamer.nl kunt u meer lezen over hoe onze
					 rapporten bij de jaarverslagen tot stand komen.
 
 
 
 
 1.2
 Over Nationale Schuld
 
 Wij rapporteren over de resultaten van ons onderzoek per
				 jaarverslag. Dit rapport gaat over het jaarverslag van Nationale Schuld
				 (IXA).
 Nationale Schuld (IXA) behandelt de schuld van de Nederlandse
				 rijksoverheid. Ook levert het relevante achtergrondinformatie bij deze schuld.
				 Bij de behandeling maakt het ministerie onderscheid tussen twee typen
				 schuld:
 
 
 •
 Schuld die extern wordt gefinancierd door bijvoorbeeld
						banken, beleggers en pensioenfondsen. Deze schuld valt onder de noemer
						financiering staatsschuld
 
 
 •
 Schulden of tegoeden die verschillende aan de schatkist
						gelieerde instellingen hebben bij het Ministerie van Financiën. Dit wordt
						kasbeheer genoemd. Schatkistgelieerde instellingen
						zijn onder meer baten-lastendiensten, sociale fondsen en het
						AOW-spaarfonds.
 
 
 De uitgaven en verplichtingen van Nationale Schuld bedroegen in
				 2010 € 43,3 miljard en de ontvangsten € 58 miljard.
 
 Door de diverse maatregelen die de staat naar aanleiding van
					 de kredietcrisis heeft genomen, liep de EMU-staatsschuld in 2008 op tot
					 € 307 miljard. Eind 2009 bedroeg deze schuld € 298 miljard. Inmiddels is
					 de EMU-staatsschuld in 2010 opgelopen tot € 308 miljard.
 In 2009 bedroegen de totale rentekosten die zijn verantwoord
					 op Nationale Schuld (IXA) € 10,3 miljard. De rentekosten over 2010 bedragen
					 € 11,1 miljard.
 
 
 Parallel aan het rechtmatigheidsonderzoek 2010 hebben wij
					 onderzoek gedaan naar de interventies en arrangementen van het Ministerie van
					 Financiën in het kader van de kredietcrisis en de EU-landencrisis. Het doel
					 hiervan is om de ontwikkelingen en de eventuele afwikkeling en aanpassing van
					 de interventies en arrangementen nauwlettend te volgen en daar regelmatig over
					 te rapporteren aan de Tweede Kamer. Op 18 mei 2011, tegelijk met onze
					 rapporten bij de jaarverslagen, rapporteren wij ons volgende rapport over dit
					 onderwerp: Kredietcrisis en EU-landencrisis: interventies en
					 vervolg. Vijfde rapportage:vierde kwartaal 2010 en eerste kwartaal 2011
					 (AR 2010a).
 Ons rapport bij het Jaarverslag 2010 van het Ministerie van
					 Financiën (AR 2010b) bevat ons oordeel over de verantwoording over en de
					 rechtmatigheid van de kredietcrisismaatregelen in 2010. In het nu voorliggende
					 rapport gaan wij daar niet afzonderlijk op in.
 
 
 
 
 
 2
 OORDELEN OVER HET JAARVERSLAG
 
 De Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2010 van Nationale
				Schuld beoordeeld. Wij hebben onderzocht of de minister het begrotingsgeld
				volgens de regels heeft ontvangen en uitgegeven en of hij daarover in het
				jaarverslag goed verantwoording heeft afgelegd.
 Verder hebben we onderzocht of de informatie in het jaarverslag
				over de bedrijfsvoering en over het gevoerde
				beleid, deugdelijk tot stand is gekomen en voldoet
				aan de daaraan te stellen kwaliteitsnormen.
 
 In dit hoofdstuk lichten wij ons oordeel over het jaarverslag
				 toe. Dit oordeel bestaat uit deeloordelen over:
 
 
 •
 de financiële informatie (§ 2.1);
 
 
 •
 de saldibalans (§ 2.2);
 
 
 •
 de totstandkoming van de informatie over de bedrijfsvoering
						(§ 2.3);
 
 
 •
 de totstandkoming van de informatie over het gevoerde
						beleid (§ 2.4).
 
 
 
 In § 2.5 geven we in een overzicht weer waar de fouten en
				onzekerheden per begrotingsartikel zijn geconstateerd.
 
 
 2.1
 Oordeel over de financiële informatie
 
 
 De financiële informatie in het jaarverslag bestaat uit de
					 verantwoordingsstaat waarin de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten zijn
					 weergegeven, en de toelichting daarbij.
 Wij onderzoeken of de financiële informatie op grond van de
					 CW 2001 rechtmatig tot stand is gekomen, deugdelijk is weergegeven en voldoet
					 aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 
 Oordeel
 
 De financiële informatie in het Jaarverslag 2010 van
					 Nationale Schuld voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat
					 wij geen belangrijke fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid en de
					 deugdelijke weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen
					 overschrijden, en dat de informatie voldoet aan de
					 verslaggevingsvoorschriften.
 Wij hebben geen fouten en onzekerheden aangetroffen in de
					 financiële informatie in dit jaarverslag.
 
 Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven omvat beide in totaal
				 € 3 789,5 miljoen aan overschrijdingen op begrotingsartikel 1. Gaan de
				 Staten-Generaal niet akkoord met de hiermee samenhangende slotwetmutaties, dan
				 moeten wij ons oordeel over de financiële informatie mogelijk herzien.
 Omdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de
				 financiële informatie in dit jaarverslag, ontbreekt in dit rapport de
				 gebruikelijke bijlage met het overzicht van fouten en onzekerheden.
 
 
 
 2.2
 Oordeel over saldibalans en toelichting
 
 De saldibalans is een overzicht van de posten die aan het eind
				 van het jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden
				 meegenomen. Bij de saldibalans hoort een toelichting waarin nadere informatie
				 wordt verstrekt over de afzonderlijke posten op deze balans. Wij onderzoeken of
				 de informatie op de saldibalans rechtmatig tot stand is gekomen, deugdelijk is
				 weergegeven en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 Oordeel
 
 De informatie in de saldibalans in het Jaarverslag 2010 van
					 Nationale Schuld voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat
					 wij geen belangrijke fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid en de
					 deugdelijke weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen
					 overschrijden, en dat de informatie voldoet aan de
					 verslaggevingsvoorschriften.
 Wij hebben geen fouten en onzekerheden aangetroffen in de
					 saldibalans in dit jaarverslag.
 
 
				 Schatkistbankieren
 Omdat diverse publieke instellingen hun tegoeden aanhouden bij
				 de staat is er sprake van een schuldverhouding tussen de staat en de
				 deelnemende instellingen van het schatkistbankieren. Sinds 2009 is er per saldo
				 sprake van een vordering van de staat op de deelnemers. Een deel van de
				 vordering wordt veroorzaakt door de ontwikkelingen bij de sociale fondsen. In
				 de saldibalans is onder andere het saldo van de vorderingen en schulden van de
				 verschillende sociale fondsen opgenomen. Dit saldo is onder meer opgebouwd uit
				 een rekening-courantvordering op het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) van
				 € 10 419 miljoen ultimo 2010. Deze vorderingen en schulden worden in de
				 verantwoording van Nationale Schuld echter niet toegelicht. Wij zijn van mening
				 dat, onder meer vanwege de grote onderliggende posten, de informatiewaarde van
				 de saldibalans aanzienlijk groter zou worden als in de toelichting in wordt
				 gegaan op de tegoeden en schulden die de sociale fondsen hebben bij de
				 schatkist. Van de minister mag worden verwacht dat hij deze posten
				 toelicht.
 
				 Schuldovername Antillen
 De Nederlandse Staat heeft per 10 oktober 2010 Antilliaanse
				 schuldtitels overgenomen. De overname is verwerkt in artikel 1: Financiering
				 Staatsschuld. De schuldtitels luiden in Antilliaanse guldens, die via een vaste
				 wisselkoers aan de dollar is gekoppeld. In euro’s (tegen de koers van
				 10 oktober 2010) bedroeg de schuld € 1,3 miljard. De nog resterende
				 looptijd van de schuldtitels varieert van minder dan een jaar tot circa 20
				 jaar. De overname van de schuldtitels wordt gefinancierd via de begroting van
				 Koninkrijksrelaties.
 
 De belasting van de begroting gebeurt niet in één keer voor
					 het volledige bedrag, maar wordt verdeeld over de jaren van de resterende
					 looptijd van de schuldtitels. Dit wordt gerealiseerd door via het
					 schatkistbankieren een lening te verstrekken. De som van de jaarlijkse
					 aflossing en rente hierop wordt vanuit de begroting van Koninkrijksrelaties
					 betaald.
 De couponrente op de verschillende schuldtitels varieert van
					 circa 5% tot 9% en is beduidend hoger dan de rente die de Nederlandse Staat zou
					 betalen voor vergelijkbare schuldpapieren. Daarom is er in feite sprake van een
					 agio. 
					 1Een meerwaarde ten opzichte van de nominale waarde
						 van het schuldpapier. Deze bedraagt € 0,3 miljard en komt voor rekening
					 van Koninkrijksrelaties. De hoofdsom van de lening aan Koninkrijksrelaties is
					 daarom € 1,6 miljard.
 
 Omdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de
				 saldibalans in dit jaarverslag, ontbreekt in dit rapport de gebruikelijke
				 bijlage met het overzicht van fouten en onzekerheden.
 
 
 
 2.3
 Oordeel over totstandkoming informatie in jaarverslag over
					 bedrijfsvoering
 
 In de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag
				 verantwoordt de minister zich over de rechtmatigheid van de
				 begrotingsuitvoering (of het begrotingsgeld volgens de regels is uitgegeven) en
				 over de totstandkoming van de beleidsinformatie. Wij onderzoeken of deze
				 informatie op deugdelijke wijze tot stand is gekomen en voldoet aan de
				 verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 Oordeel
 
 De informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2010
					 van Nationale Schuld is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet aan
					 de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 
 
 2.4
 Oordeel over totstandkoming informatie in jaarverslag over
					 gevoerd beleid
 
 Voor ons oordeel over de totstandkoming van de informatie over
				 het gevoerde beleid selecteren wij jaarlijks één of meer effect- en/of
				 prestatiegegevens. Dit jaar hebben wij de totstandkoming van het
				 prestatiegegeven «Aantal deelnemende Rechtspersonen met een wettelijke taak
				 dat in de Schatkist bankiert»uit het Jaarverslag 2010 van de Nationale Schuld
				 onderzocht.
 
 
 Oordeel
 
 De onderzochte informatie over het gevoerde beleid in het
					 Jaarverslag 2010 van Nationale Schuld is op deugdelijke wijze tot stand gekomen
					 en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.
 
 
 
 
 2.5
 Overzicht per begrotingsartikel
 
 Het volgende overzicht toont per begrotingsartikel:
 
 
 •
 of dat artikel wordt geraakt door geconstateerde
						onvolkomenheden in de bedrijfsvoering van het Ministerie van Financiën, met
						mogelijk gevolgen voor de rechtmatigheid, de betrouwbaarheid van gegevens of de
						kwaliteit van beleidsinformatie;
 
 
 •
 of wij als gevolg van geconstateerde onvolkomenheden
						daadwerkelijk fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid of deugdelijke
						weergave hebben geconstateerd; en
 
 
 •
 of de geconstateerde fouten en onzekerheden de
						tolerantiegrenzen overschrijden.
 
 
 Het overzicht toont dat bij geen begrotingsartikel fouten of
				 onzekerheden zijn geconstateerd in de rechtmatigheid of deugdelijke weergave
				 van de inning en besteding van de middelen die de tolerantiegrenzen
				 overschrijden. Daarnaast toont het overzicht dat er geen onvolkomenheden in de
				 bedrijfsvoering zijn geconstateerd bij het Ministerie van Financiën die
				 gevolgen kunnen hebben voor de begrotingsartikelen van Nationale Schuld,
				 bijvoorbeeld op het gebied van rechtmatigheid en betrouwbaarheid van
				 gegevens.
 Voor een toelichting op het overzicht en over de gehanteerde
				 criteria en ordeningsprincipes verwijzen wij naar onze website:
				 www.rekenkamer.nl.
 
 
 
 
 
 
 
 3
 REACTIE MINISTER VAN FINANCIËN EN NAWOORD ALGEMENE
				 REKENKAMER
 
 De minister van Financiën heeft op 27 april 2011 gereageerd op
				onze rapporten bij de jaarverslagen van het Ministerie van Financiën (IXB),
				van Nationale Schuld (IXA) en het BTW-compensatiefonds (G). Hieronder volgt het
				deel van zijn reactie dat betrekking heeft Nationale Schuld (§ 3.1). De
				integrale reactie staat op onze website: www.rekenkamer.nl. De reactie gaf ons
				aanleiding tot een nawoord (§ 3.2).
 
 
 3.1
 Reactie minister van Financiën
 
 «...
 
				 IXA, Schatkistbankieren
 In het vervolg zal in de toelichting op de saldibalans een
				 uitsplitsing naar de drie fondsen worden opgenomen. Daarbij zal worden vermeld
				 dat het ministerie van Financiën niet beleidsverantwoordelijk is voor de
				 sociale fondsen. Het is aan het desbetreffende beleidsverantwoordelijke
				 vakdepartement om desgewenst een andere toelichting te geven op de financiële
				 positie van de fondsen bij de schatkist. Dat deze informatie in vervolg in de
				 saldibalans zal worden opgenomen schept geen precedent voor toekomstig
				 situaties waarbij grote uitslagen te zien zijn als gevolg van ontwikkelingen
				 bij individuele RWT's of baten-lastendiensten.»
 
 
 
 3.2
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 Wij waarderen de toezegging van de minister om in het vervolg
				 een uitsplitsing naar de drie fondsen in de toelichting op de saldibalans op te
				 nemen. Naar onze mening wordt het inzicht in de saldibalans hiermee vergroot.
				 Daarbij hopen we dat de minister per fonds ook een uitsplitsing geeft van de
				 grootste debet- en creditposten. Wij zijn het met de minister eens dat nadere
				 toelichting de verantwoordelijkheid is van het desbetreffende vakdepartement.
				 
 
 
 
 
 GEBRUIKTE AFKORTINGEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 CVZ
 
 
 College voor Zorgverzekeringen
 
 
 
 
 
 
 CW 2001
 
 
 Comptabiliteitswet 2001
 
 
 
 
 
 Op www.rekenkamer.nl staat een verklarende woordenlijst met
				begrippen die veel voorkomen in onze rapporten bij de jaarverslagen.
 
 
 
 LITERATUUR
 
 Algemene Rekenkamer (2010a). Kredietcrisis en
				EU-landencrisis: interventies en vervolg. Vijfde rapportage:vierde kwartaal
				2010 en eerste kwartaal 2011. Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011,
				XX XXX, nr. 2. Den Haag: Sdu.
 Algemene Rekenkamer (2010b). Rapport bij het
				Jaarverslag 2010 van het Ministerie van Financiën. Tweede Kamer,
				vergaderjaar 2010–2011,
				32 710 IXA,
				nr. 2. Den Haag: Sdu.