Herziening procesrecht burgerlijke zaken, in het bijzonder de wijze van procederen in eerste aanleg; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26855, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

26-04-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26855 nr. 4

14-04-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen3. Uitgangspunten7. Gevolgen voor de rechterlijke organisatie8. EvaluatieARTIKELENEerste titel. Algemene bepalingenArtikel 1.1.1Artikel 1.1.2Artikel 1.1.3Artikel 1.1.5Artikel 1.1.8Tweede afdelingArtikel 1.2.2Derde afdelingArtikel 1.3.1Artikelen 1.3.2Artikel 1.3.3Artikel 1.3.4Artikel 1.3.6Artikelen 1.3.9Artikel 1.3.10Artikel 1.3.10aArtikel 1.3.12Artikel 1.3.13Artikel 1.3.14Artikel 1.3.15Vierde afdelingArtikel 1.4.1Artikel 1.4.2Artikel 1.4.4Artikel 1.4.6Achtste afdelingArtikel 1.8.1Artikel 1.8.2Artikel 1.8.7Tweede titel. De dagvaardingsprocedure in eerste aanlegEerste afdelingArtikel 2.1.2Artikel 2.1.3Artikel 2.1.4Artikel 2.1.5Artikel 2.1.7Artikel 2.1.8Artikel 2.1.10Tweede afdelingArtikel 2.2.1Artikel 2.2.12Derde afdelingArtikel 2.3.1Artikel 2.3.1aArtikel 2.3.3Artikel 2.3.4Artikel 2.3.5Artikel 2.3.6Artikel 2.3.7Artikel 2.3.11Artikel 2.3.12Vierde afdelingArtikel 2.4.1Artikel 2.4.3Artikel 2.4.4Artikel 2.4.6Artikel 2.4.7Artikel 2.4.8Artikelen 2.4.9Artikel 2.4.10Artikel 2.4.12Vijfde afdelingArtikel 2.5.1 – 2.5.3Zevende afdelingArtikel 2.7.1Achtste afdelingArtikel 2.8.1Artikelen 2.8.15 tot en met 2.8.38Artikelen 2.8.46 tot en met 2.8.50Negende afdelingArtikel 2.9.1Artikel 2.9.3Artikel 2.9.17Elfde afdelingArtikel 2.11.1Artikel 2.11.2Artikel 2.11.3Artikel 2.11.4Twaalfde afdelingArtikel 2.12.16Dertiende afdelingArtikel 2.13.1Artikel 2.13.2Artikel 2.13.3Artikel 2.13.7Derde titel. De verzoekschriftprocedure in eerste aanlegArtikel 3.1.1Tweede afdelingArtikel 3.2.1Artikel 3.2.8Tiende titel. HerroepingArtikel 382Artikel 383Twaalfde titel. Van zaken die met een verzoekschrift worden
ingediend (vervalt)Artikel 432 / 433 (vervallen)Artikel III. Wijzigingen van het derde boek van het Wetboek
van Burgerlijke RechtsvorderingArtikel 843aOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26855Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 181 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 855Herziening van het procesrecht voor burgerlijke zaken, in het bijzonder
de wijze van procederen in eerste aanlegnr. 4VERSLAGVastgesteld 14 april 2000De vaste commissie voor Justitie1, belast
met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, brengt als volgt verslag
uit van haar bevindingen.Onder het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen tijdig zal hebben
beantwoord, acht de commissie de openbare behandeling van dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.1. AlgemeenDe leden van de PvdA-fractie hebben met instemming kennisgenomen van de
voorgestelde wijziging van het procesrecht voor burgerlijke zaken, in het
bijzonder de wijze van procederen in eerste aanleg.Naast een veelheid aan kleine verbeteringen, actualiseringen en verduidelijkingen
bevat het voorstel tevens enkele fundamentele veranderingen. Deze leden ondersteunen
het streven van de regering om te komen tot een modernisering en een efficiëntieverbetering
van het burgerlijke procesrecht. De leden van de PvdA-fractie achten het daarbij
van belang dat verschillende verouderde en trage procedures ten gunste van
een efficiënt procesrecht worden afgeschaft of gewijzigd. Deze leden
staan positief tegenover dit wetsvoorstel maar hebben verschillende opmerkingen.De leden van de PvdA-fractie zijn ten eerste van mening dat de voorgestelde
wijzigingen niet mogen leiden tot situaties waarbij minder ervaren procespartijen
het slachtoffer worden van een te spoedige afhandeling van procedures. De
toegankelijkheid van het proces en de rechtsbijstand blijven voor deze leden
van groot belang.Gezien de lange voorgeschiedenis en het belang van dit wetsvoorstel achten
de leden van de PvdA-fractie een voortvarende behandeling van dit voorstel
noodzakelijk. In de toelichting spreekt de minister over een streefdatum van
1 januari 2001. Deze leden huldigen dit uitgangspunt ten zeerste en gaan ervan
uit dat deze datum gehaald zal worden. Gezien de opmerking van de regering
in de memorie van toelichting bij onderhavig wetsvoorstel, dat bij de indiening
van wetsvoorstel 24 651 reeds «belangrijk voorwerk» is verricht,
moet een spoedige behandeling mogelijk zijn. De leden van de VVD-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen
van het voorstel tot herziening van het burgerlijk procesrecht in eerste aanleg.
Zij herinneren zich de behandeling van het inmiddels ingetrokken wetsvoorstel
24 651. Afgezien van de vragen die nog leven bij deze leden, komen zij
tot de conclusie dat het onderhavige voorstel hierop een verbetering vormt.
Het «hoger beroep» inzake de herziening van het burgerlijk procesrecht
heeft tot dusverre geleid tot een aantal wijzigingsvoorstellen die in ieder
geval gedeeltelijk een pragmatische oplossing bieden voor een breed onderkend
probleem. Blijft echter de vraag of er ondanks de doorgevoerde verbeteringen
«cassatie» moet worden ingesteld. Gemist wordt namelijk een fundamentele
herbezinning op de uitgangspunten en beginselen van het civiele procesrecht.
Hoewel in het algemene deel een aantal uitgangspunten worden geschetst, gaat
het hier om uitgangspunten voor de wijzigingsvoorstellen. Aan de uitgangspunten
die ten grondslag liggen aan het burgerlijk procesrecht wordt niet toegekomen.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering heeft overwogen de uitgangspunten
en beginselen van het civiele procesrecht tegen het licht te houden, teneinde
een fundamentele herziening door te voeren. Zo nee, waarom niet? Zo ja, dan
vragen zij de regering hierop nader in te gaan.De leden van de VVD-fractie realiseren zich dat voor een gedegen herbezinning
op het burgerlijk procesrecht grondige wetenschappelijke studies vereist zijn,
een uitgebreide consultatie van wetenschap, rechterlijke macht en advocatuur
gewenst is en consensus geenszins te verwachten is en dat een dergelijke exercitie
leidt tot een onaanvaardbare vertraging in de vereenvoudiging, systematisering
en deformalisering van het bestaande civiele procesrecht die juist zo node
gewenst is. De leden van de VVD-fractie zijn daarom met de regering van mening
dat het procesrecht dringend aan modernisering toe is. De rechtsgang in civiele
zaken verloopt thans te traag, is inefficiënt, biedt lang niet altijd
het geschikte kader om geschillen op te lossen en brengt daardoor teveel directe
en indirecte kosten met zich mee. Net als in de burgerlijke procesvoering
geldt ook bij de herziening van het procesrecht dat snelheid gewenst is maar
dat dit niet mag afdoen aan de kwaliteit. Door nu te kiezen voor de invoering
van een aantal meer technische wijzigingen wordt aan die behoefte aan snelheid
recht gedaan. De behoefte aan kwaliteit kan worden bediend door een meer fundamentele
herziening. De leden van de VVD-fractie vragen de regering of zij voornemens
is deze meer fundamentele herziening op de rol te zetten. Zo neen, is de regering
dan van mening dat het voorliggende voorstel zou moeten worden aangevuld met
een dergelijke herbezinning? Een relativering van de nodige tijd die met een
dergelijke operatie gemoeid gaat, kan gevonden worden in het vele voorwerk
dat reeds verzet is. Verschillende commissies, platformen en werkgroepen hebben
geleid tot evenzoveel rapporten, preadviezen en nota's Ook in internationaal
verband verschaft het voorbeeld van de vernieuwing van het civiele procesrecht
in bijvoorbeeld Engeland en Wales inzicht in een mogelijke oplossingsrichting.
Kan bij het agenderen van een fundamentele herbezinning van het burgerlijk
procesrecht worden aangesloten bij de onderzoeksagenda rechtspleging of acht
de regering een andere werkwijze meer denkbaar? Los van de beantwoording van
deze vragen leeft bij deze leden een behoefte aan een overkoepelend overzicht,
in de vorm van bijvoorbeeld een timetable, waarin uitputtend wordt aangegeven
welke wijzigingen van het Burgerlijk Procesrecht wanneer aan de orde zijn
en hoever de voorbereiding daarvan gevorderd is.In de memorie van toelichting gaat de regering kort in op internationale
ontwikkelingen. Hierboven refereerden de leden van de VVD-fractie aan de modernisering
van het procesrecht zoals dat heeft plaatsgevonden in Engeland en Wales. Zij
verzoeken de regering meer uitgebreid in te gaan op internationale trends
en ontwikkelingen op het terrein van het civiele procesrecht. Worden de problemen
zoals wij die in Nederland kennen met het verloop van civiele
procedures ook gevoeld in het buitenland? Welke oplossingen worden hiervoor
gevonden in andere landen? Kan er een convergentie van uitgangspunten van
het civiele procesrecht worden onderscheiden? Welke invloed voorziet de regering
van de initiatieven vanuit de Europese Commissie?In de memorie van toelichting bij wetsvoorstel 24 651 wordt verwezen
naar de codificatie van het internationaal privaatrecht. Wat is de meest recente
stand van zaken met betrekking tot die codificatie? Zijn hier ontwikkelingen
te verwachten? Waar kan de codificatie van het civiele procesrecht in de visie
van de regering op het toekomstig processtelsel een plaats krijgen?Naast internationale afstemming is ook afstemming met andere rechtsgebieden
een voortdurend punt van aandacht. Hoe zal de regering zijn aandacht verdelen?
Met andere woorden welke ontwikkelingen bij de harmonisatie met andere rechtsgebieden
zijn voorzienbaar?De leden van de CDA-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen
van het Wetsvoorstel tot Herziening van het procesrecht voor burgerlijke zaken.
Zij hebben er begrip voor dat de regering zich thans heeft beperkt tot de
eerste aanleg, nu er op zoveel andere fronten (contourennota, Algemene wet
bestuursrecht e.d.) majeure operaties gaande zijn dat een alomvattende aanpak
van ons hele burgerlijk procesrecht waarschijnlijk te hoog gegrepen zou zijn
geweest.De leden van de CDA-fractie stellen vervolgens nog enige punten aan de
orde, die niet via de artikelsgewijze benadering hun plaats konden krijgen,
omdat het zaken betreft die wél voorkomen in het huidig wetboek, doch
die in het wetsvoorstel zijn weggelaten of -gevallen.Zo willen deze leden gaarne de ratio vernemen van het vervallen van de
bepaling omtrent de bewijskracht van de partijgetuigenverklaring (thans artikel
213 Rv). Als gevolg van dit wegvallen kan grote onrechtvaardigheid ontstaan
voor de wederpartij in het geding. Hoe is dit een en ander in overeenstemming
te brengen met het Dombo-arrest?Bij wege van slotopmerking vragen de leden van de CDA-fractie de regering,
waarom de zogenoemde désaveu-procedure (artikel 263–272 Rv) niet
meer in het nieuwe wetsvoorstel terugkeert. Deze leden achten deze procedure
van groot belang zowel voor de justitiabele als voor de advocaat-procureur.
Niet alleen kan men in een schadeactie achteraf soms niet meer hetzelfde resultaat
tot stand brengen als via de ontkentenis van gerechtelijke verrichtingen,
doch bovendien vergroot de noodzaak tot het voeren van een schadeactie juist
de druk op onze rechtspraakvoorziening, iets dat we met alle mogelijke middelen
juist trachten te verminderen.De leden van de fractie van D66 hebben met interesse kennisgenomen van
het wetsvoorstel dat ziet op herziening van het procesrecht voor burgerlijke
zaken.Het wetsvoorstel vervangt gedeeltelijk het ingetrokken wetsvoorstel 24 651,
dat tot doel had de kantongerechten met de rechtbanken te integreren. Het
wetsvoorstel dat nu voorligt bouwt voort op het vorige wetsvoorstel, voor
wat betreft de wijziging van het burgerlijk procesrecht. De modernisering
is verder doorgetrokken. Het huidige voorstel is gericht op het vereenvoudigen
van het burgerlijk procesrecht door het toegankelijker, efficiënter en
minder formeel te maken. Nieuw is met name het verder terugdringen van conclusies
en pleidooien na een comparitie van partijen en de nadere eisen die aan de
dagvaarding worden gesteld op het punt van vermelding van bewijsmiddelen en
van het standpunt van de wederpartij.De leden van de fractie van D66 ondersteunen de doelstelling van dit wetsvoorstel,
maar plaatsen daarbij wel de kanttekening dat deze doelstellingen de zorgvuldigheid
van een civiele procedure niet in de weg mogen staan. Door de Tweede Kamer
is in het verleden de oproep gedaan om tot een fundamentele herziening
te komen. Is de regering van mening dat met dit wetsvoorstel aan bovengenoemde
oproep is voldaan? Kan de regering ingaan op de kritiek van diverse hoogleraren
die wijzen op het feit dat het onderhavige wetsvoorstel niet een fundamentele
heroverweging van de beginselen van het procesrecht voor burgerlijke zaken
bevat?De leden van de fracties van GPV en RPF hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
herziening van het procesrecht voor burgerlijke zaken. Met vele anderen constateren
deze leden dat zich problemen voordoen ten aanzien van het verloop van civiele
processen die te wijten zijn aan de huidige procesregels. In een kort bestek
komen deze problemen er op neer dat civiele procedures te langzaam verlopen,
inefficiënt zijn en hoge kosten met zich meebrengen. De leden van de
fracties van het GPV en RPF vinden het daarom een goede zaak dat de overheid
haar verantwoordelijk neemt om aan deze problemen tegemoet te komen. De vraag
is evenwel of de voorgestelde maatregelen afdoende zijn voor de oplossing
van deze problemen.Een belangrijk criterium voor de leden van de fracties van GPV en RPF
bij de beoordeling van dit wetsvoorstel, is het recht van de procespartijen
op een proces waarin recht gedaan wordt aan hun belangen. Het is zondermeer
duidelijk dat de voorgestelde maatregelen voor snellere, meer efficiënte
en minder kostbare procedures niet mogen leiden tot een aantasting van dit
recht.Knelpunten ten aanzien van het procesrecht zijn niet een exclusief Nederlands
probleem en oplossingen ook niet. In het buitenland zijn de laatste jaren
diverse operaties uitgevoerd om het burgerlijk procesrecht te verbeteren.
In Engeland en Wales bijvoorbeeld is vorig jaar een gewijzigd civiel procesrecht
in werking getreden. Deze wijziging is omvangrijk en fundamenteel. De leden
van de fracties van GPV en RPF hadden het op zijn plaats gevonden als in de
memorie van toelichting aandacht was besteed aan de herzieningen van het burgerlijke
procesrecht in het buitenland en er tevens was aangegeven in hoeverre de herziening
die nu in Nederland wordt voorgesteld, harmonieert met die in relevante andere
landen. Een verantwoording voor de keuze die de Nederlandse regering gemaakt
heeft zou naar de mening van deze leden ook op zijn plaats zijn geweest. De
leden van de fracties van GPV en RPF vragen de regering of zij alsnog aandacht
wil besteden aan de recente herzieningen in het buitenland en een verantwoording
wil geven voor de door haar gemaakte keuze(s).De leden van de fracties van GPV en RPF constateren dat het wetsvoorstel
vooral technische en praktische verbeteringen in het burgerlijk procesrecht
aanbrengt. In de literatuur wordt echter aangegeven dat voor het oplossen
van de problemen in zake het civiele procesrecht een fundamentelere herziening
nodig is. De leden van de fracties van GPV en RPF zouden graag van de regering
willen vernemen waarom zij gekozen heeft voor een praktische insteek en niet
over gegaan is tot een grondige herziening.De leden van de SGP-fractie hebben met veel belangstelling van het wetsvoorstel
kennisgenomen, dat vooral een herziening van de procedure in eerste aanleg
beoogt. Zij merkten een aantal belangrijke verbeteringen op in vergelijking
met het ingetrokken wetsvoorstel 24 651.Aangezien een nieuwe regeling van de procedure in hoger beroep in voorbereiding
blijkt te zijn stellen deze leden de vraag waarom niet is overgegaan tot een
algehele herziening van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Wanneer
kan overigens indiening van een wetsvoorstel met betrekking tot de procedure
in hoger beroep worden verwacht? Zien deze leden het goed dan is de insteek
voor de herziening voornamelijk een praktische geweest en is niet een fundamentele
herziening beoogd met bijvoorbeeld de introductie van één vorm
van procesgang in eerste aanleg. Moet uit het feit dat thans een omvangrijke
herziening voorligt, worden afgeleid dat een algehele wijziging
van het Wetboek wellicht niet meer opgepakt zal worden, zo vragen deze leden.3. UitgangspuntenZoals hierboven aangehaald onderschrijven de leden van de PvdA-fractie
de uitgangspunten van dit wetsvoorstel. Met de Raad van State zijn deze leden
echter van mening dat partijen in voldoende mate de gelegenheid moet worden
geboden om hun standpunt mondeling en schriftelijk naar voren te brengen.
Het mag natuurlijk niet zo zijn dat het streven naar een spoedige en efficiënte
procedure een doel op zich wordt.De leden van de PvdA-fractie hebben op zichzelf geen bezwaar tegen afstemming
van het procesrecht op «bulk zaken». Ten aanzien van «complexe
zaken» vragen deze leden echter of de rechter in dergelijke zaken niet
te veel invloed kan uitoefenen op het verloop van de procedure. Kan de regering
aangeven op wat voor wijze en in welke gevallen, partijen in complexe zaken
zeggenschap hebben over het verloop van de procedure? Dit met inachtneming
van de geschetste actievere rol van de rechter.De bovengenoemde fundamentele veranderingen zullen bij met name rechters
en advocaten een forse verandering in de praktijk- en procesvoering vergen.
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat degelijke veranderingen een
cultuuromslag zullen vergen bij de verschillende procespartijen. Het is volgens
deze leden daarbij van belang dat partijen na invoering van onderhavig wetsvoorstel
voldoende de tijd wordt gegund om hun weg te vinden in het vernieuwde procesrecht.Kan de regering aangeven waarom niet gekozen is voor een algehele herziening
van het procesrecht. Reeds in een eerder stadium is van de zijde van de regering
aangegeven dat gewerkt wordt aan een herziening van het hoger beroep. Daarnaast
wordt er gewerkt aan de alternatieve wijzen van geschillenbeslechting en is
een vervolgonderzoek naar de afschaffing van de procureur ter hand genomen.
De leden van de PvdA-fractie hechten er zeer aan dat de behandeling van deze
onderwerpen met voortvarendheid plaats zal vinden. Kan de regering een overzicht
geven van de verschillende onderwerpen die met betrekking tot het burgerlijk
procesrecht en de daarmee verwante onderwerpen, momenteel in behandeling zijn
en wanneer deze tot een afronding komen? In het verlengde hiervan doelen zij
op een aanpassing van de regels van internationaal privaatrecht.Een van de bovengenoemde fundamentele wijzigingen is de actievere rol
van de rechter. Deze leden zijn van mening dat dit hoort bij de eisen van
deze tijd. Zij vragen in deze context nadrukkelijk de aandacht voor het volgende.
Een rechter die het druk heeft of krijgt kan in de verleiding komen om niet
alleen het proces, maar ook zijn eigen werklast te sturen. Dit gevaar zal
zeker ontstaan wanneer de rechter een «procesmanager» wordt met
een eigen «caseload». Het is van belang dat de rechter de ruimte
krijgt om zijn zaken de tijd te geven die ze nodig hebben. Op wat voor wijze
heeft de regering geanticipeerd op dit aspect. Zijn er voorbereidingen getroffen
om in de toekomst tot de inzet van voldoende ervaren rechters te komen? In
het verlengde hiervan signaleren deze leden ook het aspect van het meten van
de «productie» van de rechter. Heeft de regering gezocht naar
methoden om de zaaksafhandeling van rechters te meten, waarbij een andere
wijze wordt gebruikt dan enkele het tellen van eindvonnissen. Zo ja, wat waren
daarbij de bevindingen?De leden van de VVD-fractie ontkomen er niet aan om bij de nu voorliggende
meer technische voorstellen, reeds een voorschot te nemen op het formuleren
van de fundamentele uitgangspunten die wat hen betreffen leidend zijn bij
de vormgeving van het civiele procesrecht. Het zal geen verrassing vormen
dat zij van mening zijn dat de zorg voor een goed en voorspoedig
verloop van de procedure een gemeenschappelijk verantwoordelijkheid is van
rechter, partijen en hun advocaten gezamenlijk. De spelregels van het gecodificeerde
procesrecht dienen zodanig in elkaar te zitten dat elke actor voldoende geprikkeld
wordt zijn eigen verantwoordelijkheid in deze gemeenschappelijke verantwoordelijkheid
te nemen. Het procesrecht moet helderheid verschaffen voor het verloop van
het proces, maar dient ruimte te laten voor oplossingen op maat als de procespartijen
dat wensen. Deze leden vragen of de thans voorgelegde herziening daartoe wel
voldoende ruimte biedt. Biedt het procesrecht de mogelijkheid om, als partijen
dat wensen, eerder met de rechter om tafel te zitten en ten overstaan van
de rechter procesafspraken te maken? Partijen moeten eerlijke kansen hebben
om hun standpunten goed naar voren te brengen, want een oplossing in der minne
verdient de voorkeur hangende het proces, indien en voor zover dat niet mogelijk
is dient de rechter goede en rechtvaardige beslissingen te nemen omtrent het
werkelijke geschil dat partijen verdeeld houdt. Iedereen moet een vrije en
onbelemmerde toegang tot de rechter hebben, waarbij filevorming moet worden
voorkomen, want dit leidt tot onnodige maatschappelijke kosten.Het civiele procesrecht bepaalt in beginsel de regels waarlangs moet worden
gehandeld bij de afdoening van vorderingen van civiele rechtspersonen tegen
andere civiele rechtspersonen. Ook bepaalt het de regels die moeten worden
gehanteerd indien een onduidelijkheid over een rechtsverhouding niet op een
andere manier kan worden weggenomen. Het initiatief om een procedure te starten
ligt in een bijzonder, particulier belang. Dit belang kan liggen in het verkrijgen
van een uitkomst van een conflict, maar dat belang kan ook liggen in het zolang
mogelijk uitstellen van een onwelvallige beslissing. Hoe begrijpelijk deze
belangen ook mogen zijn, overheidsbemoeienis met de regulering van de afdoening
van dergelijke conflicten is daarmee nog niet gegeven. Uitgangspunt is dat
conflicten tussen civiele partijen zoveel mogelijk door hen zelf worden afgedaan
binnen de grenzen die betamelijk zijn binnen onze maatschappelijke verhoudingen.
Hierbij willen de leden van de VVD-fractie de nadruk leggen op alternatieve
geschillenbeslechting. Wanneer partijen binnen de grenzen der betamelijkheid
geen oplossing kunnen vinden voor hun conflict, pas dan moet de oplossing
worden geboden door de maatschappij. Eigenrichting moet worden voorkomen.
Dit betekent dat de overheid een processtelsel moet vormgeven dat leidt tot
een kwalitatieve beslissing die in overeenstemming is met de tussen partijen
geldende (burgerlijke) rechtsregels. Het vonnis van de rechter behoeft rechtskracht.
Juist omdat de rechter er aan te pas komt wanneer een conflict of onduidelijkheid
niet op een andere wijze kan worden opgelost, behoeft de overheid het voortbestaan
daarvan niet te faciliteren. Dit betekent dat de overheid een processtelsel
moet vormgeven dat leidt tot een zo spoedig mogelijke beslissing in overeenstemming
met de tussen partijen geldende (burgerlijke) rechtsregels. De leden van de
VVD-fractie hanteren deze uitgangspunten bij de beoordeling van de onderhavige
wijzigingsvoorstellen. Maar zij vormen ook een oproep aan de regering om deze
analyse uit te werken en mee te laten wegen bij een meer fundamentele hercodificatie
van het civiele procesrecht.De leden van de VVD-fractie vragen of de regering heeft overwogen tot
één vorm van procesgang in eerste aanleg te komen met zowel
elementen uit de dagvaardings- als verzoekschriftenprocedure. Zij wijzen erop
dat beide procedures steeds meer op elkaar gaan lijken door onderhavige wetswijziging
en met de wisselbepalingen zelfs ook in elkaar kunnen worden omgezet. Bestaat
er dan nog wel behoefte aan twee verschillende procedures? Wordt de rechtszekerheid
gediend met twee naast elkaar bestaande procedures die zo nauw aan elkaar
verwant zijn? Voorts vragen zij de regering uiteen te zetten op grond van
welke criteria een zaak met een verzoekschrift dan wel met een dagvaarding
moet worden ingeleid. Heeft de regering overwogen een ander onderscheid aan
te brengen tussen verschillende procedures om meer maatwerk te
kunnen leveren als het gaat om het belang en/of de bewerkelijkheid van de
zaak?De leden van de VVD-fractie hebben veel waardering voor de experimenten
waarmee verbetering van de doelmatigheid en versnelling van de procedures
is beproefd. Zij zijn verheugd dat een aantal van deze experimenten in regulier
procesrecht worden omgezet. Hierbij denken zij bijvoorbeeld aan het experiment
met het «versneld regime» waarvan de processuele opzet in meer
of mindere mate tot uitgangspunt wordt verheven. Zij missen echter een beschouwing
over de rol van alternatieve geschillenbeslechting (ADR). Er van uitgaande
dat partijen zoveel mogelijk zelf moeten voorzien in de afwikkeling van hun
conflict, is er een rol weggelegd voor alternatieven naast een strik juridische
procedure. Kan de regering aangeven welke rol zij ziet weggelegd voor ADR
in verhouding tot de nu voorliggende voorstellen? Hoe moeten deze leden de
initiatieven die plaatsvinden op dit terrein plaatsen ten opzichte van de
voorgestelde herziening van het burgerlijk procesrecht?In de begroting voor het jaar 2000 lezen deze leden dat de besluitvorming
rond de implementatie van een afwikkeling zonder verplicht procuraat naar
verwachting eind 1999 zal plaatsvinden. Deze leden vragen of het voorliggende
wetsvoorstel een aanleiding kan vormen om de afschaffing van het verplicht
procuraat daadwerkelijk te realiseren. Op welke wijze kan dit in het voorliggende
voorstel worden gerealiseerd en ziet de regering aanleiding om dit hierin
op te nemen?De voorliggende herziening beoogt onder meer een versnelling van gerechtelijke
procedures, waarvoor investeringen nodig zijn. De versnelling zal ook tot
besparing leiden. Een evaluatie van de effecten van het voorstel is aangekondigd,
zo constateren de leden van de VVD-fractie. Om die evaluatie meer kracht te
geven is inzicht in de huidige kosten en baten gewenst. Kan de regering in
financiële termen aangeven welke kosten nu op de regering drukken ten
gevolge van de huidige burgerlijke procesvoering? Welke productie weet de
rechterlijke macht hiermee te bereiken? Hoe groot zijn de te verwachte investeringen
in de gerechten? Als het saldo van de genoemde effecten zo bijzonder moeilijk
is aan te geven, is het dan wel gewenst om de voorgestelde investeringen door
te voeren of kan de regering meer inzicht verschaffen in de te verwachte financiële
effecten van het voorstel?De leden van de CDA-fractie betreuren het dat de regering niet heeft geprobeerd
om meer principiële wegen te bewandelen. De meest verstrekkende daarvan,
namelijk de integratie van het burgerlijk procesrecht met het bestuursprocesrecht
lijkt thans nog te hoog gegrepen, maar op drie manieren had de regering daar
reeds naartoe kunnen werken. Ten eerste door een serieuze poging te ondernemen
om binnen het burgerlijk proces de dagvaardings- en de verzoekschriftprocedures
in elkaar te schuiven. Ten tweede door het hele stelsel zoveel mogelijk congruent
te laten lopen met de procedures uit de Awb en ten derde door de grootst mogelijke
concordantie na te streven tussen Rv en de Awb, zelfs al gaat men de twee
eerder genoemde wegen (nog) niet op. Deze afstemming op elkaar van de procedures
uit het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht
verloopt makkelijker naarmate men uitgaat van het Awb-model. Men komt dan
in het burgerlijkrechtelijk proces als het ware «vanzelf» uit
bij de verzoekschriftprocedure. Basiskenmerken van deze procedure die in het
bestuursrecht het verst is uitgewerkt zijn de volgende:– de «aanlegger» wendt zich tot het gerecht in plaats
van tot zijn wederpartij– er is sprake van een geschil– de rechter vervult een actieve rol– de nadruk ligt op de mondelinge behandeling ter terechtzitting.Natuurlijk bestaan tussen het burgerlijk proces en het bestuursproces
ook verschillen. Zo is de verweerder in het bestuursrecht in eerste
aanleg altijd een bestuursorgaan. Zo zullen zich in het burgerlijk proces
doorgaans twee partijen manifesteren, terwijl in het bestuursproces veel vaker
sprake is van méér belanghebbenden, terwijl standpunten vaak
ook nog onderling contrasteren. In wezen vechten zij soms een conflict uit
over het hoofd van een bestuursorgaan. Toch zijn dergelijke verschillen niet
van zodanig wezenlijke aard, dat zij een uniformering van de beide procesrechtstelsels
zouden verhinderen, zeker niet op termijn. Moge de ingreep van een algehele
uniformering met uitzonderingsbepalingen waar nodig thans wellicht nog te
verstrekkend zijn, het verdient volgens de leden van de CDA-fractie alleszins
aanbeveling het stelsel van de burgerlijke procedure zo in te richten, dat
een in elkaar schuiven van dit stelsel met het bestuursproces, wanneer de
geesten daarvoor wèl rijp zijn, op zo eenvoudig mogelijke wijze plaats
kan vinden.De omstandigheid dat de bestuursgeschillen in eerste aanleg door de rechtbanken
worden behandeld zal op den duur «vanzelf» tot meer congruentie
leiden en dus ook de geesten rijp maken in bewegen in bovenbedoelde richting.
Het is in dit licht gezien op zijn minst wenselijk, dat de beide procesrechtstelsels
reeds nu zoveel mogelijk op dezelfde wijze worden ingericht en geregeld. Bij
de artikelsgewijze behandeling zullen de leden van de CDA-fractie dus in elk
geval ingaan op de eerder genoemde derde mogelijkheid (grootst mogelijke concordantie
tussen Rv en Awb).Intussen kan nog meer worden gezegd over de mogelijkheden binnen het Wetboek
van burgerlijke rechtsvordering. De regering verwerpt een in elkaar schuiven
van de dagvaardings- en de verzoekschriftprocedure, omdat de «zaken
(vorderingen en verzoeken) waartoe het materiële burgerlijk recht aanleiding
geeft, nog immer van aard verschillen». Deze constatering doet enigszins
gratuit en pour besoin de la cause aan. Er bestaan reeds allerlei verzoekschriftprocedures
met betrekking tot een geschil en het onderscheid tussen contentieuze en voluntaire
jurisdictie gekoppeld aan respectievelijk dagvaardings- en verzoekschriftprocedure
lijkt te zijn achterhaald. Men moet niet uit het oog verliezen dat het bestuursproces
ook contentieus van karakter is, hoezeer het ook aanvangt met een schriftuur
die eindigt met het verzoek om het beroep tegen het aangevallen besluit gegrond
te verklaren, zoals in wezen een verzoekschrift doet. In haar reactie op het
advies van de Raad van State gaat de regering voor wat het burgerlijk procesrecht
betreft op deze kwestie in. In de memorie van toelichting constateert de regering
dat de verzoekschriftprocedure «gaandeweg ook (werd) opengesteld voor
bepaalde geschillen», omdat zij een «informele en flexibele rechtsgang»
biedt, «die in veel gevallen efficiënter bleek dan de meer formele
en tragere dagvaardingsprocedure».Het lijkt erop, dat het vooral de (vermeende noodzaak tot) autonomie van
partijen is, die ingeeft voor de dagvaardingsprocedure te blijven kiezen naast
de verzoekschriftprocedure en dit n'en déplaise de volgende vaststelling
van de regeringszijde: «Een andere ontwikkeling is het inhoudelijk naar
elkaar toe groeien van de regelingen van de dagvaardings- en verzoekschriftprocedure».De kern van de argumentatie om beide procedures niet ineen te schuiven
lijkt te liggen in de autonomie van partijen, die gelet op de, overigens positief
beoordeelde, artikelen 1.3.2, 1.3.3 en 1.3.4 al behoorlijk wordt uitgehold
en aangetast. In het kader van de juridisering, de verhoogde procesbewustheid
bij justitiabelen, de steeds oplopende belangentegenstellingen en de als gevolg
van deze en andere factoren steeds toenemende vraag naar rechtspraak, dient
elk middels te worden aangegrepen om de druk te verlichten. Een sterke autonomie
van partijen past daar slecht in. Als die autonomie toch al wordt verkleind,
is er veel meer voor te zeggen om degenen die gebruik wensen te maken van
een kostbare openbare voorziening, weinig meer in de melk te laten brokken, behoudens uiteraard het bepalen of en hoe afgebakend zij hun geschil
aan de rechter willen voorleggen. Dáárin schuilt de echte autonomie
en in die context zou men artikel 1.3.5 moeten lezen, waarin staat «de
rechter beslist over al hetgeen partijen hebben gevorderd of verzocht»
(zie in dit verband ook artikel 1.3.13). Voor het overige zij de rechter actief
in plaats van lijdelijk en het is ook in die sleutel dat de reeds genoemde
artikelen 1.3.2 –1.3.4 gelezen behoren te worden. Geen rechter die ook
maar even heeft geroken aan de bestuursrechtspraak zal zich laten terugdringen
in de absolute lijdelijkheidpositie Men denkt in dit verband ook eens aan
de actieve rol van de president in kort gedingen en aan de wijze van optreden
van vele rechters in de verweerschriftprocedures.Kortom, een serieuze poging de beide typen burgerlijke procedures tot
één samen te smeden, verdient alle aanbeveling en dit dan zoveel
mogelijk parallel aan de procedure in het bestuursrecht. Voor zulk ineenschuiven
werd onlangs nog van zeer gezaghebbende zijde een krachtig pleidooi vernomen
van prof. mr. J.B.M. Vranken in zijn preadvies voor de Nederlandse Vereniging
voor Procesrecht. Vranken schrijft over het onderscheid tussen dagvaardings-
en verzoekschriftprocedures: «Ik vind dit volstrekt achterhaald. Dagvaardings-
en verzoekschriftprocedures hadden oorspronkelijk betrekking op verschillende
type zaken. Dat rechtvaardigde een verschil in procesrecht, maar nu inmiddels
de verschillen vérgaand zijn afgevlakt, heeft het onderscheid zichzelf
overleefd.» Vranken lijkt dan te kiezen voor één (dagvaardings)procedure
en de samenvoeging met het bestuursprocesrecht wordt dan definitief onmogelijk
en de leden van de CDA-fractie willen daar, zij het op termijn, in alle geval
naar toe. Vandaar hùn pleidooi voor één (verzoekschrift)procedure
in het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering.In de artikelsgewijze benadering zullen de leden van de CDA-fractie gelet
op het hiervoor gestelde vooral ingaan op artikelen waarin naar de mening
van deze leden nog sprake is van onvoldoende uniformering tussen dagvaardings-
en verzoekschriftprocedure of bepalingen waarin niet voldoende is gestreefd
naar harmonisatie tussen burgerlijk procesrecht en bestuursprocesrecht.De leden van de fractie van D66 bevreemdt het dat in het wetsvoorstel
vrijwel geen aandacht aan alternatieve geschiloplossing wordt besteed. Dit
terwijl in de Contourennota Rechtspraak in de 21e eeuw als voornaam punt wordt
vermeld dat geschillen zoveel mogelijk door de samenleving zelf tot een oplossing
moeten worden gebracht en dat het beroep op de rechter ultimum remedium moet
zijn. Tevens is in het eindrapport van het Platform ADR aangedrongen op een
actievere rol van het overheidsbeleid ten aanzien van alternatieve geschillenbeslechting.
Kan de regering een toelichting geven op deze schijnbare tegenstelling?Voorts willen deze leden er op wijzen dat in andere landen, waar eveneens
het burgerlijk procesrecht herzien wordt, ADR een thema is waar veel aandacht
aan besteed wordt. Deze leden zouden graag een nadere uitwerking van alternatieve
geschillenbeslechting in het wetsvoorstel terug lezen.In de memorie van toelichting zouden de leden van de fractie van D66 ook
graag zien dat de regering aandacht besteedt aan een vrij nieuwe ontwikkeling
in het civiele recht, namelijk de echtrechtconferenties. Hierbij komen de
conflicterende partijen met hun sociale omgeving samen onder leiding van een
bemiddelaar. Via een vast stramien wordt het conflict ontrafeld. Na het horen
van de veroorzaker en het slachtoffer is er gelegenheid tot een brainstormsessie
met alle aanwezigen over herstel van schade, wat vervolgens vastgelegd wordt
in een vaststellingsovereenkomst. Toepassing van dit model in pilotprojecten
lijkt succesvol. Kan de regering nader op deze nieuwe ontwikkeling ingaan?Een ander onderwerp dat in het onderhavige wetsvoorstel uitgebreider aan
de orde had kunnen komen is de verhouding van de rechter en partijen
en hun advocaten. Er wordt slechts een betrekkelijk vrijblijvende oproep aan
rechter en partijen gedaan om onredelijke vertragingen te voorkomen en door
de vrijblijvende bepaling dat de rechter in iedere stand van het geding inlichtingen kan inwinnen en overlegging van documenten kan vragen. Naar de mening van de fractie van D66 moet het burgerlijk
procesrecht zowel de rechter als de partijen en hun advocaten instrumenten
aanreiken om elkaar aan te spreken op verantwoordelijkheden. Kan de regering
hier nader op ingaan?Voorts vragen de leden van de fractie van D66 de regering in te gaan op
de kritiek dat er in het onderhavige wetsvoorstel slechts in beperkte mate
gestalte is gegeven aan het streven naar harmonisatie van burgerlijk procesrecht
en het bestuursprocesrecht?Blijkens de Contourennota Rechtspraak in de 21e eeuw is de regering van
mening dat in een gemoderniseerde rechtsspraak het beroep op de rechter een
ultimum remedium moet zijn. In eerste instantie dienen geschillen in de samenleving
zelf opgelost te worden door middel van alternatieve geschillenoplossing.
De leden van de fracties van GPV en RPF delen deze zienswijze. Zij vinden
het evenwel belangrijk op te merken dat alternatieve geschillenoplossing er
niet aan in de weg mag staan dat burgers direct een beroep op rechter doen.
Op grond van artikel 17 Grondwet heeft een ieder namelijk het recht op toegang
tot de rechter. Alternatieve geschillenoplossing kan volgens de leden van
de fracties van GPV en RPF zowel een vermindering van de werklast van het
overbelaste rechterlijke apparaat betekenen als het uitsparen van geld. Tevens
komt alternatieve geschillenoplossing naar de mening van deze leden tegemoet
aan een groeiende behoefte in de samenleving om geschillen niet op een conflicterende
manier maar op een communicatieve manier op te lossen. Partijen willen meer
en meer conflicten op een gedejuridiseerde en niet-confronterende manier uit
de weg ruimen. Een beroep op de rechter betekent echter dat het geschil is
gejuridiseerd en kan de verhoudingen tussen partijen verstoren, terwijl er
zeer wel de wens bij partijen kan bestaan om verder met elkaar zaken te doen.
Op grond van het bovenstaande bevreemdt het de leden van de fracties van GPV
en RPF dat in het wetsvoorstel vrijwel geen aandacht is besteed aan buitenrechterlijke
of alternatieve oplossing van geschillen. Genoemde leden zouden van de regering
willen vernemen waarom zij in het wetsvoorstel geen plaats heeft ingeruimd
voor deze vorm van geschillenoplossing.Het wetsvoorstel, zo menen de leden van de SGP-fractie, geeft slechts
in beperkte mate gestalte aan het streven naar harmonisatie van burgerlijk
procesrecht en bestuursprocesrecht. Gaat deze harmonisatie verder dan de harmonisering
van enkele termijnen, zo vragen zij. Verder stellen deze leden de vraag, waarom
de herziening niet is aangegrepen om een regeling te treffen voor alternatieve
geschillenoplossing, als zijnde toch één van de speerpunten
voor een gemoderniseerde rechtspraak.Tenslotte vragen deze leden waarom bij het wetsvoorstel, net als bij wetsvoorstel
24 651 het geval was, geen transponeringstabel is gevoegd. Kan dit alsnog
geschieden?7. Gevolgen voor de rechterlijke organisatieDe leden van de D66 fractie missen in de toelichting een beschouwing op
de openbaarheid van de terechtzitting en de uitspraken. Welk beleid hanteren
de gerechten in zaken van civiele aard, waarbij belangstelling is om bij de
behandeling film- of geluidsopnamen te maken?Deelt de regering de mening van de leden van de D66-fractie dat het beginsel
van openbaarheid van het burgerlijk procesrecht duidelijker geaccentueerd
moet worden? Is de regering bereid te stimuleren dat zaken, waarvoor naar
verwachting veel publieke belangstelling bestaat (bijvoorbeeld
bepaalde kort gedingen) via internet toegankelijk te maken? Deze leden zouden
graag zien dat de regering een vooruitstrevende visie ontwikkelt op dit gebied.
Kan de regering hier nader op ingaan?8. EvaluatieSommige veranderingen zullen tot knelpunten leiden. Met name de versnelling
van de procedure breekt bij de zwakste schakel, welke wel eens in de verwerkingscapaciteit
van de gerechten zou kunnen liggen. De leden van de PvdA-fractie hebben op
zichzelf geen bezwaar tegen een evaluatie, echter grootscheepse vaste evaluaties
na een bepaalde periode leveren soms te weinig op. Naar de mening van deze
leden is het belangrijker dat de regering voortdurend contact houdt met de
praktijk, in de gaten houdt waar knelpunten ontstaan en hoe deze uit de weg
geruimd kunnen worden.ARTIKELENEerste titel. Algemene bepalingenEerste afdelingArtikel 1.1.1Het voorgestelde artikel verwijst naar rechtsmachtbepalingen van verdragen.
Naast deze bepalingen wordt de rechtsmacht beheerst door in het voorstel opgenomen
bepalingen. Hierdoor is de rechtsmacht van zaken met internationale aspecten
niet direct kenbaar uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering noch uit
de toepasselijke verdragsbepalingen. Voor het bepalen van de rechtsmacht is
kennisname van beide bronnen noodzakelijk. Uit oogpunt van kenbaarheid van
het recht valt een volledige codificatie van internationale privaatrechtelijke
bepalingen te prefereren. Staat een dergelijke codificatie op stapel? Worden
de voorliggende bepalingen omtrent internationaal privaatrechtelijke rechtsmacht
hierbij betrokken, zo vragen de leden van de VVD-fractie.In de memorie van toelichting wordt ingegaan op de plaatsing van de nieuwe
regeling van de rechtsmacht in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Zoals daar wordt opgemerkt, is in de literatuur wel gepleit voor opname in
de codificatie van het internationaal privaatrecht. Bij de behandeling van
wetsvoorstel 24 651 hebben diverse fracties gevraagd waarom niet is gewacht
totdat bedoelde codificatie van het internationaal privaatrecht meer vorm
heeft gekregen. Consequentie van het opnemen van de regeling van de rechtsmacht
in het voorliggende wetsvoorstel is immers dat dit onderwerp later niet in de codificatie wordt opgenomen. De praktijk zou
er bij gebaat kunnen zijn wanneer belangrijke regels van het internationaal
privaatrecht in zijn geheel in een zelfde wettekst worden opgenomen. In het
wetsvoorstel 24 651 wordt door de regering gesproken over de op handen
zijnde codificatie van het internationaal privaatrecht. In het onderhavige
wetsvoorstel wordt hier niet meer over gesproken. De leden van de D66-fractie
vragen wat op dit moment de stand van zaken met betrekking tot de codificatie
van het internationaal privaatrecht is.De leden van de SGP-fractie stellen de vraag of de consequentie van het
opnemen van de regeling van de rechtsmacht van de Nederlandse rechter niet
is, dat opnemen van een codificatie van het internationaal privaatrecht van
de baan is. Artikel 1.1.2In dit artikel wordt gesproken over «gewone verblijfplaats».
Zowel in artikel 1:10 BW als in de artikelen 2.2.1, lid 2, 2.3.4, lid 2 en
3.2.1, lid 1 van het onderhavig wetsvoorstel is sprake van «werkelijk
verblijf». De leden van de CDA-fractie vermogen niet in te zien waarom
ook in artikel 1.1.2 niet de term «werkelijk verblijf» gebruikt
zou kunnen worden.Artikel 1.1.3Indien onder «partijen» behalve eiser en gedaagde ook begrepen
worden de verzoeker en de belanghebbende in de verzoekschriftenprocedure,
waarom wordt in onderdeel a. dan niet gesproken van «partijen»,
maar worden verzoeker en belanghebbende afzonderlijk vermeld, zo vragen de
leden van de SGP-fractie.Artikel 1.1.5Dit artikel geeft een aantal rechtsmachtgronden die aanvullend werken
ten opzichte van de artikelen 1.1.2 en 1.1.3. Waar mogelijk is aangesloten
bij de tekst van de verdragen waaruit de genoemde gronden zijn ontleend. Daarmee
is beoogd tot uitdrukking te brengen dat ook de naar aanleiding van die verdragsbepalingen
ontstane (internationale) rechtspraak een bron van inspiratie vormt voor de
uitleg door de Nederlandse rechter van de voorgestelde bepaling. Kan de regering
aangeven waartoe die inspiratie dient te leiden? In welke mate is de Nederlandse
rechter gebonden aan de uitleg door bijvoorbeeld het Hof van Justitie. In
dit verband constateren de leden van de VVD-fractie dat vragen over de uitleg
van de voorgestelde bepaling niet kan leiden tot het stellen van prejudiciële
bepalingen. De Nederlandse rechter zal een eigen uitleg moeten geven aan de
bepaling van Nederlands recht. Bestaat hiermee niet het gevaar dat de betekenis
van de Nederlandse bepaling en haar overeenkomstige verdragsbepaling uiteen
gaat lopen? Moet de Nederlandse rechter zich ook nog komende uitspraken van
bijvoorbeeld het Hof van Justitie als inspiratiebron eigen maken? Hoe zit
het in dat geval met de latere internationale uitleg die haaks staat op de
eerdere Nederlandse uitleg?Het forum necessitatis wordt op verschillende wijze vormgegeven in het
voorliggende voorstel. In zijn meeste zuivere vorm wordt het verwoord in artikel
1.1.8 lid b waar voor gevallen van absolute onmogelijkheid van een gerechtelijke
procedure buiten Nederland, rechtsbevoegdheid wordt gecreëerd voor de
Nederlandse rechter. Is bij de beoordeling of wordt voldaan aan de grond van
lid b geen ruimte voor een proportionaliteitstoets, zo vragen de leden van
de VVD-fractie.Is met lid c beoogt juist wel ruimte te geven voor een proportionaliteitstoets?
In onderdeel c ligt een beperkte vorm van het forum actoris besloten. Waar
dit exorbitant forum enerzijds wordt geschrapt, daar keert het met dit onderdeel
weer terug. Dit ondanks de stelling uit de memorie van toelichting dat het
niet de bedoeling is om langs een omweg dit forum te handhaven. Kan de uitleg
van de begrippen «onaanvaardbaar» en «vergen» zodanig
worden beperkt dat het forum actoris niet wordt geherintroduceerd?De leden van de SGP-fractie vragen of het juist is, dat dit artikel alleen
betekenis heeft op het terrein van de dagvaardingsprocedure. Immers, artikel
1.1.3 onder c. zou in alle in artikel 1.1.5 genoemde gevallen reeds tot rechtsmacht
leiden, omdat mag worden aangenomen dat er voldoende verbondenheid is met
de Nederlandse rechtssfeer. Artikel 1.1.8In de memorie van toelichting staat dat de onderdelen b en c van dit artikel
tezamen een regeling behelzen waardoor de Nederlandse rechter in civiele zaken
rechtsmacht heeft als «forum necessitatis», zo stellen de leden
van de D66-fractie. Dat wil zeggen dat men zich in de daar genoemde gevallen
steeds tot een Nederlandse rechter moet kunnen wenden, omdat anders op onaanvaardbare
wijze de mogelijkheid tot het verkrijgen van een titel zou worden beperkt.
Volgens de memorie van toelichting moet bij onderdeel c onder meer worden
gedacht aan gevallen van oorlog of natuurrampen of wanneer om andere redenen
te voorzien is dat voor het verkrijgen van een vonnis in andere landen een
inspanning zou moeten worden geleverd die niet kan worden gevergd. De voorbeelden
die in het voorontwerp van memorie van toelichting werden genoemd, zoals de
extreem hoge kosten van een buitenlandse procedure, het feit dat de rechtsingang
of procedure bij de vreemde rechter niet met voldoende waarborgen is omkleed
of het geval dat een vreemd vonnis in Nederland niet ten uitvoer kan worden
gelegd, komen niet terug in het onderhavige wetsvoorstel. Waarom heeft de
regering deze voorbeelden geschrapt? Wat is daar de achterliggende reden van?
In hoeveel gevallen zal naar verwachting een beroep op onderdeel c worden
gedaan?De onderdelen b. en c. behelzen samen het zogenaamde forum necessitatie.
Met de Raad van State zien de leden van de SGP-fractie niet de rechtvaardiging
voor het naast elkaar bestaan van de onderdelen b. en c. Indien bij c. onder
meer gedacht moet worden aan gevallen van oorlog of natuurrampen dan worden
deze bij b. ook al genoemd, zo merken deze leden op.Tweede afdelingArtikel 1.2.2De leden van de CDA-fractie vragen wat de reden is voor een op detailpunten
verschillende regeling voor de enkelvoudige en de meervoudige kamers in het
burgerlijk procesrecht en het bestuursprocesrecht (artikel 1.2.2 en artikel
8:10 Awb). Waarom ontbreekt met name de tweede volzin van artikel 8:10 lid
2 Awb in het tweede lid van artikel 1.2.2?De leden van de SGP-fractie stellen de vraag waarom, indien (beperkte)
harmonisering van procesrecht wordt nagestreefd, het tweede lid van artikel
8.10 Awb niet voorkomt in het tweede lid van het voorgestelde artikel 1.2.2.Waarom, zo vragen deze leden, wordt het aantal rechters en raadsheren
dat deelneemt aan de meervoudige behandeling gehandhaafd, terwijl dit ook
reeds volgt uit de Wet Rechterlijke Organisatie.Derde afdelingArtikel 1.3.1De leden van de PvdA-fractie staan aarzelend tegenover de suggestie om
toegevoegde rechtsgronden eerst aan partijen voor te leggen. Naast wat de
regering zelf noemt, vindt de mogelijkheid tot aanvulling van rechtsgronden
zijn begrenzing ook in het verbod tot het nemen van een verrassingsbeslissing.
Is de regering met deze leden van mening dat wanneer aanvulling van rechtsgronden
zou leiden tot een verrassingsbeslissing, de rechter gehouden is partijen
hun visie daarop te laten geven? In dit artikel is het verdedigingsbeginsel neergelegd. De leden van de
VVD-fractie zijn het met de regering eens dat een dergelijke fundamentele
grondslag van het burgerlijk procesrecht een plaats verdient in de wet. Zij
vragen hoe het opnemen van dit beginsel zich verhoudt tot het simultaan introduceren
van nieuwe beperkingen op dit beginsel. Zo wordt het recht op het nemen van
een conclusie na een bewijsincident ontnomen. Het bewijs dat door de ene partij
wordt aangedragen op bevel van de rechter kan daarmee niet meer door de andere
partij worden voorzien van commentaar? Hoe verhoudt dit zich tot de relevante
jurisprudentie van het EHRM? Ook zal in de regel niet meer middels een conclusie
kunnen worden gereageerd op de in het antwoord naar voren gebrachte bescheiden.
Is de regering van oordeel dat ondanks dergelijke inbreuken nog voldoende
recht wordt gedaan aan het verdedigingsbeginsel?Wat is de reden, zo vragen de leden van de SGP-fractie, dat gekozen is
voor de term «bescheiden» in plaats van voor «gegevens»
of iets dergelijks. Partijen kunnen immers ook andere zaken overleggen, zoals
videobanden, nagemaakte voorwerpen, monsters, foto's etc.Artikelen 1.3.2Lid 1 van dit artikel heeft evenals artikel 1.3.4 betrekking op de verplichting
van de rechter om steeds te waken tegen onnodige vertraging van de procedure,
respectievelijk de bevoegdheid van de rechter om in alle soorten civiele procedures
en in elk stadium van die procedures partijen te bevelen stellingen toe te
lichten en bescheiden over te leggen. Het is belangrijk om te streven naar
een snelle en efficiënte behandeling van de zaak. Ondanks het feit dat
in de bepaling zoals deze nu in het wetsvoorstel is opgenomen geen duidelijke
sanctie is opgenomen zijn de leden van de PvdA-fractie van mening dat de bepaling
als legitimatie kan dienen voor de rechter om partijen tot bespoediging van
de behandeling te manen. Graag vernemen deze leden van de regering of zij
heeft overwegen om onderhavige bepaling door middel van een sanctie kracht
bij te zetten. Kan de regering toelichten op welke manier een partij volgens
haar kan optreden wanneer de wederpartij een verplichting schendt?Een ander aspect in deze context is de rol van de rechter. In de toelichting
wordt gesteld dat de rol van de rechter op het terrein van de procedure minder
lijdelijk zal worden. De rechter krijgt aldus een grote invloed op het verloop
van het geding. Graag vernemen deze leden wat het precieze bereik van de rol,
taak en inhoud van de rechter is?Naar het oordeel van de leden van de VVD-fractie bevat dit artikel een
belangrijke voorwaarde voor de voorgestelde wijzigingen. Veel van de voorgestelde
maatregelen ter bevordering van de efficiëntie en doelmatigheid van het
procesrecht kunnen niet plaatsvinden zonder een meer actievere rol van de
rechter. Die actievere rol van de rechter, bijvoorbeeld bij het ambtshalve
omzetten van een wissel overeenkomstig artikel 1.8.1, kan onder omstandigheden
derden raken of ongewenste gevolgen hebben voor procespartijen. Dit zal de
rechter moeten meewegen in zijn besluit. Deze leden vragen of deze afweging
in de regel kenbaar zou moeten zijn. Zo zou bijvoorbeeld het tegengaan van
vervuiling van de rol met «langparkeerders» uit de motivatie van
de getroffen maatregel kunnen blijken, waardoor weer meer ruimte ontstaat
voor het belang dat partijen kunnen hebben bij bevriezing van de procedure.Het tweede lid van dit artikel bepaalt dat procespartijen tegenover elkaar
verplicht zijn onredelijke vertraging te voorkomen. Heeft de rechter een taak
bij het effectueren van dit artikellid? Zijn er gevolgen verbonden aan het
niet voldoen van de genoemde plicht? Wat is bepalend voor de «onredelijkheid»
van de vertraging? In lid twee van dit artikel worden procespartijen verplicht onredelijke
vertraging te voorkomen. Wanneer procespartijen om hen moverende redenen de
procedure wensen te bevriezen, brengt de gezamenlijke verantwoordelijkheid
van partijen en de rechter voor de duur van de procedure, zoals voortvloeiend
uit artikel 6 EVRM, mee dat de rechter met een gemotiveerd verzoek daartoe
in de regel wel, maar niet onder alle omstandigheden zal mogen instemmen.
Een en ander is afhankelijk van de redenen die partijen daarvoor aanvoeren.Kan de regering ingaan op de stelling dat het argument dat artikel 6 EVRM
aanspraak geeft op een behandeling van de zaak «binnen een redelijke
termijn» op een misverstand berust, vragen de leden van de D66-fractie.
Is het niet zo dat slechts vertragingen waarvoor de Staat verantwoordelijk
kan worden gehouden de conclusie rechtvaardigen dat sprake is van schending
van het redelijke termijnbeginsel? Ook de Nederlandse Orde van Advocaten (NovA)
betwijfelt, of aan artikel 6 van het EVRM de verplichting van partijen tegenover
elkaar kan worden ontleend om onredelijke vertraging van de procedure te voorkomen.
Het lijkt duidelijk dat als partijen weloverwogen en gemotiveerd besluiten
tot «bevriezing» van de procedure, er voor de rechter nog slechts
een zeer marginale taak is weggelegd. Volgens de NovA is het in dat geval
de vraag of het «delay» nog wel «undue» is. De Staat
zal daarop niet snel kunnen worden aangesproken, aldus de NovA. Kan de regering
nogmaals uitgebreid aandacht besteden aan de verhouding tussen artikel 1.3.2.
lid 2 en artikel 6 EVRM?Waarom zou de rechter partijen, die wel te allen tijde een procedure kunnen
beëindigen, niet de mogelijkheid laten de procedure even te laten rusten,
nu het een proces van partijen is en niet van de rechter? De leden van de
fractie van D66 vragen naar praktische betekenis van de betreffende bepaling.
Voorts vragen zij op welke wijze de rechter kan ingrijpen, indien de redenen
voor bevriezing hem niet overtuigen. Kan de rechter, ondanks de wil van de
partijen, op grond van het eerste lid voortgang gelasten? Hoe vaak komt het
voor dat een aanhangig geschil tegen de wil van een der partijen geroyeerd
wordt?De leden van de fracties van GPV en RPF vinden het positief dat in het
wetsvoorstel onder de algemene voorschriften bepalingen zijn opgenomen met
betrekking tot het voorkomen van het vertragen van procedures. Zij constateren
echter dat deze bepalingen betrekking hebben op één doel van
het procesrecht, namelijk een snel verloop van de procedure. Uit het reeds
hierboven vermelde kan opgemaakt worden dat efficiëntie, een verantwoord
kostenniveau, rechtvaardigheid en kwalitatief goede rechtspraak in de ogen
van de fracties van GPV en RPF ook doelen zijn van het burgerlijk procesrecht.
In het procesrecht is een ontwikkeling te bespeuren waaruit blijkt dat het
realiseren van deze doelen steeds meer tot de verantwoordelijkheid van de
partijen gerekend wordt. Vranken spreekt in dit verband van een informatie-,
medewerkings- en zorgplicht van procespartijen. De leden van de fracties van
GPV en RPF constateren dat deze plichten maar voor een klein deel in de algemene
beginselen van de derde afdeling zijn vertaald (artikel 1.3.2. en artikel
1.3.3.). Zij vragen de regering in te gaan op genoemde ontwikkeling en aan
te geven waarom zij genoemde plichten niet volledig in het wetsvoorstel hebben
opgenomen.Het eerste lid van het voorgestelde artikel 1.3.2. bepaalt dat de rechter
waakt tegen onredelijke vertraging van de procedure. De leden van de fracties
van GPV en RPF zouden van de regering willen weten waarom deze bepaling niet
doorvertaald is naar de rest van de procedure. Deze bepaling is naar de mening
van genoemde leden te algemeen van aard en verliest op deze wijze haar zeggingskracht.De leden van de SGP-fractie vragen of met dit artikel inhoudelijk hetzelfde
wordt beoogd als met het huidige artikel 143 tweede lid Rv. Het tweede lid van dit artikel verplicht de partijen onredelijke vertraging te voorkomen.
Zij stellen de vraag of een beroep op artikel 6 EVRM, dat aanspraak geeft
op een behandeling van de zaak binnen een redelijke termijn, hier wel recht
wordt gedaan. Ziet dit artikel niet op vertragingen waarvoor de Staat verantwoordelijk
kan worden gehouden? Als partijen om hun moverende redenen besluiten tot bevriezing
van een zaak, is het «delay» dan nog wel «unduel»?Nu het voorgestelde artikel niet verder is geconcretiseerd en daardoor
een wat vrijblijvend karakter heeft, vragen deze leden naar de praktische
betekenis ervan. Op welke wijze dient de rechter in te grijpen indien de redenen
voor bevriezing hem niet overtuigen? Kan de rechter ondanks de wil van partijen,
op grond van het eerste lid voortgang gelasten?Artikel 1.3.3Volgens de toelichting is deze regeling bedoeld om de «bewuste leugen»
uit te bannen. Het weglaten van gegevens is echter niet (altijd) een bewuste
leugen en desondanks in strijd met deze bepaling. Valt het weglaten van relevantie
informatie, ook wanneer dit een bewuste leugen is, toch onder deze bepaling?
Het gevolg (de geraden gevolgtrekking) is naar de mening van de leden van
de PvdA-fractie een te zachte bepaling. Deze leden zijn van mening dat deze
gevolgtrekking niet alleen in het rechterlijk oordeel (wel of geen geloof
hechten aan bepaalde stellingen) kan liggen, maar juist ook in een beperking
van procesmogelijkheden van partijen (verlies van de kans deze stellingen
aan te vullen of te rectificeren). Gevolgtrekking klinkt teveel als een conclusie
in de beoordeling en in het vonnis, terwijl het ook om een procesinstructie
moet kunnen gaan, zoals een het niet toelaten van een bepaalde partij tot
een proceshandeling.Kan de verplichting in dit artikel worden opgevat als een inspanningsverplichting,
zo vragen de leden van de VVD-fractie. Valt een vergelijking te trekken met
de inlichtingenplicht die bijvoorbeeld rust op de verkopers van een huis?
De rechter kan bij niet naleving van deze verplichting de gevolgtrekking maken
die hij geraden acht. Aan welke gevolgtrekking denkt de regering en hoever
kan de rechter hierin gaan? Is het denkbaar dat een rechter sancties zal opleggen
aan een weigerende partij en zo ja, welke sancties? Ook op andere plaatsen
wordt aan de rechter de bevoegdheid gegeven om de gevolgtrekking te maken
die hij geraden acht, bijvoorbeeld in artikel 1.3.4. Gaat het hier om vergelijkbare
gevolgtrekkingen of zijn hier geheel anderen denkbaar?De leden van de VVD-fractie kunnen zich voorstellen dat het openbaar maken
van vonnissen, arresten en beschikkingen een inbreuk kan maken op zwaarwegende
belangen van partijen. De mogelijkheid tot weigering van openbaarmaking van
artikel 1.3.10 lid 2 moet hieraan tegemoet komen. Deze leden vragen op welke
wijze de betreffende partij betrokken wordt bij de beslissing over openbaarmaking?
Bestaat er de mogelijkheid op te komen tegen de beslissing tot openbaarmaking?Dit artikel legt aan partijen de verplichting op om alle voor de beslissing
relevante feiten volledig en naar waarheid aan te voeren. In de tweede volzin
wordt deze verplichting gesanctioneerd. De leden van de CDA-fractie vragen
wat de samenhang is van dit artikel met artikel 2.3.1, lid 3 waarin onder
meer staat dat de dagvaarding de door de gedaagde tegen de eis aangevoerde
verweren moet bevatten alsmede de gronden daarvoor. Met name dit laatste komt
deze leden merkwaardig voor. Rust op de eiser de verplichting om voor (in
zijn ogen) onzinnige verweren naar de gronden daarvoor op zoek te gaan? Ook
als de eiser wel in staat is de gronden voor het verweer en dat verweer zelf
weer te geven, dan nog vragen deze leden wat de meerwaarde is. Men hoeft toch
niet mee te werken aan zijn eigen (eventuele) ongelijk? Men zou
zich de analoge situatie in het strafrecht moeten voorstellen. In de memorie
van toelichting merkt de regering op: «Aldus wordt tegengegaan dat de
tegenstellingen die partijen verdeeld houden langer dan nodig bestaan.»
Dit nu komt deze leden niet als een juiste redengeving voor. Waarom zou het
vermelden van de verweren de tegenstelling tussen partijen verminderen? Zij
kan daardoor evengoed worden versterkt. Anders ware het wellicht als in de
wet de verplichting zou worden opgenomen om in de dagvaarding de (bekende)
verweren van de wederpartij op te nemen, alsmede de eigen (korte) reactie
daarop, zoals men in arbitragezaken wel tegenkomt.De leden van de GPV en RPF-fracties vinden het een goede zaak dat er een
regel in het burgerlijke procesrecht wordt opgenomen die bepaalt dat partijen
verplicht zijn de feiten volledig en naar waarheid aan te voeren. Wellicht
zullen hierdoor de relevante feiten eerder in het verloop van het proces door
partijen meegedeeld worden. Dit komt de efficiëntie en de snelheid van
het proces ten goede. Wel vinden deze leden de sanctie die aan het niet-nakomen
van deze regel wordt verbonden te vrijblijvend. De rechter mag aan het niet
naleven van deze verplichting een gevolg toekennen dat hij geraden acht. Wil
deze regel werken dan zal volgens de leden van de fracties van GPV en RPF
de sanctionering concreter uitgewerkt moeten worden. Deze leden zouden graag
van de regering willen weten waarom dit niet gebeurd is.De leden van de SGP-fractie kunnen op zichzelf instemmen met de bepaling
die partijen verplicht de voor de beslissing van belang zijnde feiten volledig
en naar waarheid aan te voeren, maar ook hier rijst de vraag naar de praktische
betekenis van de bepaling. Is er niet heel wel verschil van mening mogelijk
over de vraag, welke feiten van belang zijn voor de beslissing en hoe volledig
de stellingen moeten zijn? Als de verplichting niet wordt nageleefd, kan de
rechter daaruit de gevolgtrekking maken die hij geraden acht. Is dit niet
te vaag geformuleerd?Artikel 1.3.4Partijen kunnen weigeren te voldoen aan het bevel om bepaalde, op de zaak
betrekking hebbende bescheiden te overleggen, indien daarvoor gewichtige redenen
zijn, aldus de leden van de D66-fractie. De rechter beslist of de weigering
gerechtvaardigd is, bij gebreke waarvan hij de gevolgtrekking kan maken die hij geraden acht. Artikel 1.3.4 is geformuleerd als
een kan-bepaling. De rechter die er geen gebruik van maakt, behoeft dat niet
te verantwoorden. De leden van de fractie van D66 vragen of partijen kunnen
klagen over het niet-uitoefenen van een bevoegdheid als in bovenstaande bedoeld?
Hoe verhoudt zich een dergelijke beslissing tot de motiveringsplicht van de
rechter?De leden van de fracties van GPV en RPF zouden willen vernemen of vanuit
de gedachte van de bovengenoemde informatie-, medewerkings- en zorgplicht
van procespartijen het voorgestelde artikel 1.3.4. geen aanvulling behoeft.
Zou het niet wenselijk zijn dat in dit artikel ook bepaald wordt dat op partijen
de plicht rust uit eigen beweging te zorgen voor een feitelijk en juridisch
fundament van hun eis of verweer dat van goede kwaliteit is?Volgens de formulering van artikel 1.3.4. kan de rechter het bevel geven
bepaalde stellingen toe te lichten of bepaalde bescheiden over te leggen.
Een rechter die van deze bepaling geen gebruik maakt hoeft daarvoor geen verantwoording
af te leggen. De leden van de GPV en RPF-fracties verzoeken de regering aan
te geven waarom zij niet de mogelijkheid in het wetsvoorstel heeft opgenomen
dat partijen de rechter om tekst en uitleg vragen indien hij
naar hun oordeel ten onrechte niet gebruik maakt van deze bepaling.Volgens deze bepaling kunnen partijen weigeren te voldoen aan een bevel
om bepaalde, op de zaak betrekking hebbende bescheiden te overleggen, indien
daarvoor gewichtige redenen zijn. De rechter beslist of de weigering gerechtvaardigd
is, maar wat is de maatstaf op basis waarvan de rechter beslist, zo vragen
de leden van de SGP-fractie. Is de formulering als kan-bepaling niet te vrijblijvend?
Kunnen partijen klagen over het niet-uitoefenen van de bevoegdheid, zo vragen
deze leden.De verwijzing in de memorie van toelichting naar artikel 8:29 Awb, dat
de mogelijkheid van beperkte kennisneming opent, doet deze leden de vraag
stellen waarom deze mogelijkheid in artikel 1.3.4 ontbreekt.Artikel 1.3.6Op grond van de memorie van toelichting bindt dit artikel de rechter aan
de grondslag van een onderzoek, vordering of verweer (of een combinatie),
zoals door partijen aangevoerd. Graag vernemen de leden van de PvdA-fractie
of de regering hiermee expliciet doelt op een feitelijke grondslag.Artikelen 1.3.9Dit artikel somt de uitzonderingen op die de rechter mag maken voor behandeling
met gesloten deuren. Heeft de regering in deze context overwogen om te verwijzen
naar de in de wet opgenomen voorschriften voor behandeling met gesloten deuren?
De in het eerste lid van artikel 1.3.9 genoemde gronden a tot d komen de leden
van de PvdA-fractie nogal vaag voor. Deze leden verzoeken de regering om aan
de hand van voorbeelden meer inzicht te geven in gronden onder a tot d.Artikel 1.3.10Kan de regering toelichten, zo vragen de leden van de SGP-fractie, of
het recht op inzage en verstrekking van afschrift tegen vergoeding een te
grote belemmering oplevert voor de werkzaamheden van de griffie?Moet het hier geregelde verzet ook niet mogelijk worden gemaakt tegen
het wel voldoen door de griffier aan een verzoek om afschrift, zo vragen de
leden van de SGP-fractie. Brengt dit niet mee dat ook geregeld moet worden
dat partijen in kennis worden gesteld van een verzoek om afschrift en de beslissing
daarop?Artikel 1.3.10aDe leden van de PvdA-fractie stellen dat het ingevolge artikel 1.3.10a
partijen verboden is aan derden mededelingen te doen omtrent hetgeen behandeld
is. Artikel 1.3.10a lid 3 bepaalt dat de rechter dit verbod geheel of gedeeltelijk
op kan heffen. De vraag doet zich hier voor hoe partijen én de rechter
dienen te handelen wanneer tijdens een dergelijke behandeling naar voren komt
dat er bij voorbeeld strafbare feiten zijn gepleegd en dat daar door justitie
(nog) geen actie tegen is ondernomen. Partijen worden verboden om geen aangifte
te doen in een dergelijke situatie? Wat is hierbij in het bijzonder de positie
van de rechter? Kan van een rechter worden verlangd dat hij kost wat kost
de vertrouwelijkheid respecteert van hetgeen ter sprake is gekomen tijdens
een dergelijke behandeling, ten gunste van bepaalde zwaarwegende feiten die
boven tafel zijn gekomen. Is de regering van mening dat art. 1.3.10a lid 3
partijen (alsnog) kan belemmeren om tijdens de zitting de waarheid te vertellen? Artikel 1.3.12De leden van de PvdA-fractie hebben met instemming kennisgenomen van het
feit dat de regering de rechtspraktijk van het door de rechter aanbrengen
van verbeteringen in de wet wil verwerken. Het komt deze leden echter onredelijk
voor om geen termijnverlenging voor hoger beroep vast te leggen. In de ogen
van deze leden bestaat nog steeds de mogelijkheid dat de rechter, na het verstrijken
van de termijn, volkomen ten onrechte een verbetering aanbrengt. Kan de regering
aangeven welke mogelijkheid tot correctie dan nog geboden is?Een verbetering kan alleen plaatsvinden indien het gaat om een kennelijke
fout en partijen worden in staat gesteld zich hierover uit te laten. Brengt
het feit dat er geen voorziening openstaat tegen een doorgevoerde verbetering
of de weigering daarvan, met zich mee dat het begrip «kennelijk»
zodanig eng moet worden opgevat dat er slechts ruimte is voor verbetering
van zeer duidelijke fouten, vragen de leden van de VVD-fractie. Een vergelijkbare
vraag doet zich voor bij de mogelijkheid tot aanvulling van artikel 1.3.13,
zij het dat hier geen bescherming bestaat in de overduidelijke kenbaarheid
van de fout. Een rechterlijke beslissing die tevoren niet is gegeven, is naar
zijn aard onvoorspelbaar. Wat rechtvaardigt het feit dat indien de rechter
beslist over het geheel van de vordering er wel een voorzienig bij een hogere
rechter openstaat, maar dat indien de rechter dit verzuimt, er bij de aanvulling
geen voorziening openstaat? Wat is de praktische betekenis van dit artikel
nu bij hantering van de standaard zinsnede: «Wijst af het meer of anders
gevorderde», er geen ruimte is voor aanvulling?Het verwondert de leden van de CDA-fractie dat tegen een verbetering van
een vonnis, arrest of beschikking of weigering daarvan geen voorziening wordt
opengesteld en evenmin tegen de weigering om een aanvulling te doen, zoals
blijkt uit artikel 1.3.13 lid 3. Tegen de aanvulling zelf blijkt wel een dergelijke
voorziening, zoals ook blijkt uit de memorie van toelichting. Ten aanzien
van de verbetering van kennelijke schrijf- of rekenfouten kunnen deze leden
zich het ontbreken van enigerlei voorziening nog wel voorstellen, maar in
geval van een weigering en dat geldt dus ook de aanvulling, achten zij hier
een lacune aanwezig. De motivering van regeringszijde op dit punt is erg mager.
Is de regering bereid deze lacune op de een of andere wijze op te vullen?
Er kunnen relatief grote belangen mee zijn gemoeid, terwijl men zich heel
wel situaties kan indenken, waarin de noodzaak van een aanvulling pas blijkt
nadat de oorspronkelijke appéltermijn al was verstreken.De leden van de fractie van D66 stemmen in beginsel in met de in dit artikel
gegeven mogelijkheid tot verbetering van vonnissen, arresten of beschikkingen
die een voor een ieder kenbare, eenvoudige te herstellen vergissing inhouden.
Volgens deze bepaling kan de rechter «te allen tijde» een kennelijke
fout verbeteren. Kan de regering, afgezien van het feit dat een rechtbank
niet zoals bijvoorbeeld een scheidsgerecht voor beperkte duur bestaat, aangeven
waarom er voor gekozen is om geen termijn in dit artikel op te nemen?Herstel van fouten is ook mogelijk als het vonnis, het arrest of de beschikking
in kracht van gewijsde is gegaan. Is beroep in de zaak inmiddels bij een hogere
rechter aanhangig, dan ligt het voor de hand dat de rechter van eerste aanleg
terughoudend zal zijn met het aanbrengen van verbeteringen. Een bepaling dat
verbetering dan niet meer mogelijk is, is echter in haar algemeenheid onwenselijk,
aldus de regering. Als een vordering van f 50 000 is toegewezen
voor f 3 500, terwijl de rechter 35 000 had bedoeld zal de
eisende partij die toch in appel wil gaan, de zaak liever helemaal
aan de appelrechter voorleggen. Kan de regering hierop reageren?In het tweede lid van dit artikel wordt bepaald dat de verbetering op
de minuut van het vonnis, het arrest of de beschikking wordt gesteld. Waarom
is er niet voor gekozen een aanvullend vonnis te wijzen waarin het oorspronkelijke
vonnis wordt verbeterd met de bepaling dat die verbetering heeft te gelden
vanaf de datum van het betreffende vonnis?Met betrekking tot het vierde lid van dit artikel bestaan ernstige bezwaren.
Het sluit iedere voorziening tegen verbetering of de weigering daarvan uit.
Zeker nu de verbetering, zelfs ambtshalve, gedurende onbepaalde tijd en dus
ook na het verstrijken van de beroepstermijn kan plaatsvinden, behoort de
vraag of sprake was van een kennelijke fout in hoger beroep aan de orde te
kunnen komen, aldus bijvoorbeeld de NovA. Kan de regering dit toelichten?Volgens deze bepaling kan de rechter te allen tijde een kennelijke fout
verbeteren. Er zijn echter geen termijnen opgenomen, zo merken de leden van
de SGP-fractie op. Zou het opnemen van een termijn van een maand niet voor
de hand liggen? Gegeven het feit dat herstel van fouten ook mogelijk is als
het vonnis, het arrest of de beschikking in kracht van gewijsde is gegaan,
zou het dan niet wenselijk zijn de correctiemogelijkheid in dat geval te binden
aan het akkoord van beide partijen, zo vragen de leden van de SGP-fractie.De verbetering wordt op de minuut van het vonnis, het arrest of de beschikking
gesteld, wordt in lid 2 gesteld. Waarom is er niet voor gekozen een aanvullend
vonnis te wijzen waarin het oorspronkelijke vonnis wordt verbeterd met de
bepaling dat die verbetering heeft te gelden vanaf de datum van het betreffende
vonnis, zo vragen de leden van de SGP-fractie.De leden van de fractie van de SGP vragen er de aandacht van de regering
voor dat de Nederlandse Orde van Advocaten ernstig bezwaar heeft tegen de
bepaling in lid 4, die iedere voorziening uitsluit tegen de verbetering of
de weigering daarvan. Zeker nu de verbetering of de weigering – zelfs
ambtshalve – nog gedurende onbepaalde tijd kan plaatsvinden en dus ook
na het verstrijken van de normale beroepstermijn, behoort volgens de Orde
de vraag of er inderdaad sprake was van een kennelijke fout in hoger beroep
aan de orde te kunnen komen. Deze leden vragen de regering om op deze opmerkingen
in te gaan. Artikel 1.3.13De leden van de SGP-fractie vragen wat de reden is dat in deze bepaling
geen termijn is opgenomen zoals in artikel 1061 Rv.De leden van de SGP-fractie vragen de aandacht van de regering voor de
bezwaren van de Orde van Advocaten tegen deze bepaling, die aanvulling van
vonnissen, arresten en beschikkingen mogelijk maakt. In tegenstelling tot
verbetering kan aanvulling niet ambtshalve plaatsvinden. Wel is ook aanvulling
onbeperkt in de tijd mogelijk. Mag aangenomen worden dat verzuimen over een
bepaald onderdeel van het gevorderde of verzochte te beslissen, zowel direct
bij de rechtbank hersteld kunnen worden als ook in hoger beroep? Als aangevuld
wordt na afloop van de hoger beroep termijn, moet dan niet duidelijk zijn
dat tegen de aldus aangevulde beslissing alsnog hoger beroep mogelijk is?
Waar de Orde voor verbetering van hoger beroep pleit (en dus aanpassing van
artikel 1.3.12, vierde lid) geldt dat voor de herstelmogelijkheid van artikel
1.3.13 in nog sterker mate. Ten aanzien van het herstel van een kennelijke
fout kan nog geredeneerd worden dat de fout voor ieder kennelijk en kenbaar
was. De inhoud van een beslissing op een punt dat tevoren niet beslist werd
is onvoorspelbaar, aldus de Orde.De Orde is van opvatting dat er tegen de aanvulling op de beslissing dezelfde rechtsmiddelen aangewend moeten kunnen worden als openstonden
tegen de aangevulde beslissing en wel met een termijn die aanvangt ten tijde
van de aanvulling. De leden van de SGP-fractie vragen de regering om een beargumenteerde
reactie op dit standpunt. Deze leden stellen ook nog de vraag wat de praktische
betekenis is van de voorgestelde bepaling nu het dictum van een uitspraak
gebruikelijk de zin bevat:«Wijst af het meer of anders gevorderde».
Aanvulling is dan immers niet mogelijk, omdat niet is verzuimd over een onderdeel
te beslissen.Artikel 1.3.14Het komt de leden van de PvdA-fractie onverstandig voor om de «openingstijd»
van de griffie per fax te verlengen tot 24.00 uur. Naar de mening van deze
leden kan deze bepaling door allerlei technisch aspecten voor veel problemen
gaan zorgen. Stroomstoringen kunnen optreden, onjuiste tijdsaanduidingen etc.
De praktijk van alle dag bewijst nu eenmaal dat veel zaken «te elfder
uur» worden afgehandeld en er zodoende veel problemen op de loer liggen.
Kan de regering gemotiveerd aangeven of zij de zorgen van de leden van de
PvdA-fractie deelt? Zo niet, is de regering bereid nadrukkelijk te stellen
dat het faxen van stukken ten alle tijden op risico van de verzender gebeurt?De leden van de VVD-fractie herinneren zich het beginsel dat bepalingen
technologie onafhankelijk moeten worden geformuleerd uit de nota «wetgeving
voor de elektronische snelweg». Hoe verhoudt dit artikel zich tot dit
beginsel? Waarom worden andere vormen van moderne communicatiemiddelen uitgesloten?Het is juist dat per fax voor 24.00 uur van de laatste dag van een termijn
binnengekomen stukken als tijdig ingediend worden aangemerkt stellen de leden
van de CDA-fractie. Hier kan zich nog een complicatie voordoen in die zin
dat het verzenden van een fax soms enkele minuten in beslag neemt. Wordt het
betreffende stuk nog als tijdig ingediend aangemerkt indien uit de fax blijkt
dat de eerste bladzijde nog om 23.59 uur is binnengekomen, terwijl de volgende
bladzijden om 24.00 uur of later binnenkomen? Hoe zit het met stukken die
even tijdig per e-mail binnenkomen?In dit artikel wordt bepaald dat de griffie voor de indiening van stukken
van maandag tot en met vrijdag is geopend van 9.00 tot 17.00 uur. Het artikel
is in die zin gewijzigd ten opzichte van wetsvoorstel 24 651 dat stukken,
die door middel van faxapparatuur voor 24.00 uur van de dag van een lopende
termijn zijn ontvangen, gelden als binnen de termijn ingediend. Hiermee wordt
het arrest van de Hoge Raad van 16 februari 1996, NJ 1997, 55 gevolgd. Wat
is het standpunt van de regering met betrekking tot andere communicatiemethoden,
zoals e-mail?De leden van de SGP-fractie stellen de vraag, nu indiening van stukken
door middel van faxapparatuur wordt toegelaten, wat het standpunt van de regering
is met betrekking tot andere communicatiemiddelen, zoals e-mail en rechtstreekse
computerverbindingen. In verband met het bepaalde in de tweede volzin is bij
deze leden de vraag gerezen of een stuk tijdig is binnengekomen wanneer het
is begonnen binnen te komen één minuut vóór 24.00
uur van de laatste dag van de lopende termijn, ook als de totale verzending
om 24.00 uur nog niet is geëindigd. Kan hierover duidelijkheid worden
verschaft? Artikel 1.3.15Dat de rechter aanwijzingen kan geven met betrekking tot het overleggen
van gedingstukken van een andere instantie lijkt de leden van de PvdA-fractie
vaag en zorgt voor verschillende praktijken. Uit oogpunt van duidelijkheid
en harmonisatie achten deze leden één bepaling gewenst, en is
het aan te griffie om te beoordelen waar ze de stukken zolang opslaan.Vierde afdelingArtikel 1.4.1Moet uit de plaatsing van de bepalingen omtrent de wraking, voor die van
de verschoning, worden afgeleid dat de vraag over wraking voorafgaat aan de
vraag over de verschoning? Zo nee, waarom zijn de bepalingen omtrent de verschoning
niet opgenomen voorafgaande aan die omtrent de wraking? Ten aanzien van de
regeling van de verschoning zijn de leden van de VVD-fractie vooralsnog niet
overtuigd van het feit dat hiervoor een complexe regeling noodzakelijk is.
Waarom is er niet voor gekozen om de rechter de mogelijkheid te geven zelf
te bepalen of hij zich verschoont? In relatie hiermee verwijzen deze leden
naar de mogelijkheid van de rechter om zonder behandeling in een meervoudige
kamer te berusten in een wraking. Is een systeem denkbaar waarin de te verschonen
rechter zijn beslissing, gemotiveerd, voorlegt aan bijvoorbeeld de president
of de kantonrechter, oudste in rang?De regering geeft de voorkeur aan de term «zo spoedig mogelijk»
in plaats van «onverwijld». In het bestuursprocesrecht hanteert
men de term «onverwijld». Past de term «onverwijld»
niet beter bij het doel «versnellen van de procedure» en draagt
het niet bij aan het harmoniseren tussen het burgerlijk procesrecht en het
bestuursprocesrecht? Voorts vragen de leden van de fractie van D66 wat onder
«zo spoedig mogelijk» moet worden verstaan? Hoe lang mag dit duren?Verdient het niet de voorkeur om in plaats van de term «zo spoedig
mogelijk» de term «onverwijld» te gebruiken, zo vragen de
leden van de SGP-fractie. Zij verwijzen hierbij naar de Awb, waar laatstbedoelde
term ook wordt gebruikt. Wat is overigens «zo spoedig mogelijk»?
Hoe lang mag dit duren?Artikel 1.4.2De leden van de SGP-fractie vragen of het wrakingsverzoek behalve dat
het gemotiveerd moet zijn, vergezeld dient te gaan van de relevante stukken.Artikel 1.4.4De meeste bepalingen met betrekking tot wraking en verschoning zijn woordelijk
gelijk aan die in de Awb (artikel 8:15–8:20). De leden van de CDA-fractie
vragen waarom in de artikelen 1.4.4, lid 3 en 1.4.7, lid 2 de beslissing «zo
spoedig mogelijk» aan partijen wordt medegedeeld, terwijl hier in de
parallelle bepalingen uit de Awb (artikel 8:18, lid 3 en artikel 8:20 lid
2) sprake is van «onverwijld». Dit laatste is toch gewoon mogelijk?In de memorie van toelichting wordt niet aangegeven wat een wrakingsverzoek
betekent voor de positie van de betreffende rechter. De leden van de fractie
van D66 vragen wat de positie van de gewraakte rechter in de periode gelegen
tussen het wrakingsverzoek en de beslissing door de meervoudige
kamer op het verzoek is? Wat is de positie van de rechter indien het wrakingsverzoek
is toegewezen?De leden van de SGP-fractie stellen de vraag wat de positie van de gewraakte
rechter is in de periode gelegen tussen het wrakingsverzoek en de beslissing
door de meervoudige kamer op het verzoek. Wat is de positie van de rechter
indien het wrakingsverzoek is toegewezen?Verdient het geen aanbeveling, zo vragen de leden van de SGP-fractie,
teneinde oneigenlijke wrakingsverzoeken te voorkomen, dat verzoeken, bijvoorbeeld
volgens een draaiboek, zo snel mogelijk door de meervoudige kamer worden beslist.Artikel 1.4.6Waarom bevat deze bepaling niet, zoals artikel 1.4.2, een moment waarop
het verschoningsverzoek moet worden ingediend, zo vragen de leden van de SGP-fractie.
Moet de regel «zodra feiten en omstandigheden bekend zijn geworden»
niet ook hier van toepassing zijn? Waarom is er sprake van een verschoningsbevoegdheid
(tot uitdrukking gebracht in het woordje «kan») en niet van een
verschoningsplicht?Achtste afdelingArtikel 1.8.1Competentieperikelen zijn volgens de leden van de VVD-fractie te vaak
het gevolg van de complexiteit van het procesrecht. Een voorziening die de
mogelijkheid geeft een verkeerd ingeslagen weg alsnog om te leggen heeft in
dat verband de instemming van deze leden. Zij vragen evenwel of de voorgestelde
vormgeving de juiste is. Bestaat er bijvoorbeeld in plaats van de verplichting
om verwijzing te bevelen, de mogelijkheid de aanlegger te wijzen op de mogelijkheid
om de vordering te verlagen, zodat alsnog wordt voldaan aan de absolute bevoegdheid
van de kantonrechter? Kan in voldoende mate flexibel worden omgegaan met de
voorgestelde wijzigingsbevoegdheden? Op welke wijze wordt recht gedaan aan
de belangen van derden bij een eventueel herstel? Komt er met de voorgestelde
bepalingen een einde aan de situatie dat een verwezen geding weer wordt terugverwezen
omdat bijvoorbeeld de rechter naar wie wordt verwezen tot een tegengesteld
oordeel komt? Hoe beoordeelt de regering de meer vergaande oplossing voor
competentieproblemen die er kort gezegd op neer komt dat de eerst aangezochte
rechter, zonodig ambtshalve, de bevoegdheid bepaalt en daarbij, indien noodzakelijk,
bindend verwijst?De leden van de VVD-fractie zien een onderscheid tussen hen die kunnen
worden verweten ten onrechte een civiele procedure te beginnen en hen die
dit niet kan worden verweten. Zij vragen hoe in grensgevallen een onderscheid
kan worden gemaakt tussen beide groepen. Wanneer is nog net wel en wanneer
net niet meer sprake van de onduidelijkheid van artikel 1.8.2 lid 2? Is de
stuiting van lid 3 alleen toepasbaar in het geval van toepasselijkheid van
lid 2? Het is immers denkbaar dat ook bij duidelijkheid van de niet-ontvankelijkheid
alsnog bezwaar of beroep kan worden aangetekend ook al wordt de juiste instantie
niet meegedeeld aan de aanlegger.Dit artikel beoogt een bijdrage te leveren aan verdere deformalisering
van het burgerlijk procesrecht, door een verkeerde keuze van het procesinleidend
stuk niet langer fataal te laten zijn. De hoofdregel staat niet in het artikel,
maar volgt uit het tweede lid. Indien de rechter constateert dat een zaak
op het verkeerde spoor zit, moet hij ambtshalve de wissel omzetten. De leden
van de fractie van D66 vragen welke mogelijkheden de rechter
heeft indien duidelijk misbruik van de wisselbepaling wordt gemaakt? Ziet
de wisselbepaling ook op het geval dat aan een verzoek een verklaring voor
recht wordt gekoppeld?Deze wisselbepaling is ook van toepassing op hoger beroep en cassatie
(zij is immers opgenomen in de eerste titel). Het omzetten van de wissel in
hoger beroep geeft andere problemen dan in eerste aanleg. Wanneer het hoger
beroep wordt ingeleid met een appeldagvaarding – in de regel zonder
gronden – in plaats van met een beroepschrift, ligt na omzetting een
beroepschrift zonder gronden voor. De appelrechter zal derhalve aanvulling
van de beroepsgronden bevelen. Wat is de reden van het maken van onderscheid?
Een appeldagvaarding hoeft namelijk niet te zijn gemotiveerd (artikel 343)
en een appelrekest wel (artikel 359).Het is de leden van de SGP-fractie niet goed duidelijk wat bedoeld wordt
met de opmerking in de memorie van toelichting dat de wisselverplichting ongewenst
en onjuist is, indien de wederpartij niet is verschenen, aangezien deze dan
geen kennis kan nemen van de verbeterde stellingen. Zowel wanneer de verzoekschriftprocedure
moet worden omgezet in een dagvaardingsprocedure als omgekeerd staan voor
de aanlegger/verzoeker toch wegen open om de gedaagde/verweerder te bereiken?
Wat is de reden om in hoger beroep onderscheid te maken tussen een appeldagvaarding
en een beroepschrift?Artikel 1.8.2Dit artikel vormt de pendant van artikel 8:71 Awb. Dáár
is voorgeschreven dat de burgerlijke rechter aan de beslissing van zijn bestuurscollega
is gebonden. Waarom, zo willen de leden van de CDA-fractie graag weten, is
de omgekeerde bepaling niet opgenomen in artikel 1.8.2? Waarom is niet een
concrete verwijzingsbevoegdheid van de burgerlijke rechter naar de bestuursrechter
opgenomen, zoals in artikel 1.8.3 van wetsvoorstel 24 651 nog wel het
geval was (vergelijk ook artikel 1.8.4).Dit artikel is een gewijzigde versie van het huidige artikel 96a Rv. Wanneer
iemand ten onrechte een civiele in plaats van een bestuursrechtelijke procedure
begint en om die reden in zijn vordering of verzoek niet-ontvankelijk wordt
verklaard, wordt dit steeds in het vonnis, het arrest, of de beschikking vermeld.
Alleen als betrokkene het verkeerd inleiden niet kan worden verweten, geeft
de rechter aan welk orgaan wèl bevoegd is. Ook begint dan een nieuwe
bezwaar- of beroepstermijn te lopen. Met dit laatste wordt de formele rechtskracht
van het besluit (dit beginsel houdt in dat een besluit na het ongebruikt verstrijken
van de bezwaar- of beroepstermijn in beginsel rechtens onaantastbaar wordt)
omzeild. Het spiegelbeeld van deze bepaling is te vinden in artikel 8:71 Awb.
Kan de regering nader toelichten op welke wijze het begrip niet-verwijtbaarheid
dient te worden uitgelegd? Dient hierbij aangesloten te worden bij artikel
6:15 Awb, zo vragen de leden van de D66-fractie.De leden van de SGP-fractie stellen de vraag of toegelicht kan worden
op welke wijze het begrip niet-verwijtbaarheid dient te worden uitgelegd.
Dient hierbij aangesloten te worden bij artikel 6:15 Awb?Artikel 1.8.7Kan de regering, zo vragen de leden van de SGP-fractie, meer duidelijkheid
geven over de wijze waarop de rechter van de uitzonderingsbevoegdheid van
het eerste lid gebruik dient te maken. Tweede titel. De dagvaardingsprocedure in eerste aanlegEerste afdelingArtikel 2.1.2In de praktijk verklaart een procureur die zijn cliënt niet meer
wil bijstaan zich «niet in staat». Kan de regering de leden van
de PvdA-fractie uitleggen wat de betekenis daarvan is in deze context?Zonder op de uitkomst van een mogelijke heroverweging vooruit te willen
lopen, zeggen de leden van de VVD-fractie het te betreuren, dat niet ter gelegenheid
van deze algehele herziening van het burgerlijk procesrecht de bevoegdheidsverdeling
tussen kantonrechter en rechtbank fundamenteel is heroverwogen. Anderzijds
kunnen zij zich voorstellen dat een fundamentele heroverweging in bevoegdheidsverdeling
de voortgang van onderhavige moderniseringsoperatie zou vertragen en dat willen
zij niet. Wel vragen zij de regering aan te geven op welke termijn zij de
bevoegdheidsverdeling zal gaan heroverwegen en welke uitgangspunten zij daarbij
wil gaan hanteren. Ook vragen zij daarbij de ervaringen, «good practises» en ontwikkelingen in andere lidstaten van de
Europese Unie te betrekken. Tenslotte willen deze leden nog weten of fundamentele
wijzigingen in de bevoegdheidsverdeling en de mogelijk daaraan gekoppelde
wijziging in de verplichte procesvertegenwoordiging eenvoudig in de nieuwe
systematiek is in te passen.De leden van de SGP-fractie stellen de vraag of de regering (globaal)
aan kan geven hoeveel artikelen moeten worden gewijzigd in geval van wijzigingen
in de rechterlijke organisatie, bijvoorbeeld de eventuele integratie van de
kantongerechten.Voorgesteld is wel om de verplichte procesvertegenwoordiging te binden
aan vorderingen boven een bepaald bedrag, zo merken de leden op. Is, afgezien
hiervan, het moment waarop (nagenoeg) een heel wetboek wordt gewijzigd niet
het moment om nagedacht te hebben over de vraag of het stelsel van de aardvorderingen
dient te worden verlaten?Artikel 2.1.3In de memorie van toelichting geeft de regering aan harmonisatie van het
procesrecht na te streven. Vervolgens concipieert de regering toch een afwijkende
regeling voor het burgerlijk procesrecht. Buiten de specifieke rol van de
gerechtsdeurwaarder in civiele kantongerechtzaken zien de leden van de VVD-fractie
niet in waarom voor het civiele procesrecht een andere redactie nodig is.
De rol van de deurwaarder kan eenvoudig worden aangevuld op de redactie zoals
die in de Awb is verwoord. Zij vragen de regering aan te geven tot welke wijzigingen
het specifieke karakter van het burgerlijk procesrecht noopt ten opzichte
van de in de Awb gebezigde terminologie.Dit artikel is mutatis mutandis gelijk aan artikel 8:24 Awb, zodat hier
van harmonisatie kan worden gesproken. Anders ligt dit bij de daarop volgende
respectieve bepalingen (2.1.4 en 8:5 Awb), terwijl deze bepalingen in feite
toch precies hetzelfde doel hebben, namelijk de rechter de mogelijkheid bieden
om bijstand door bepaalde personen te weigeren. In de memorie van toelichting
zegt de regering dat in «verband met de eigen aard van het burgerlijk
procesrecht» harmonisatie niet goed mogelijk bleek. De leden van de
CDA-fractie begrijpen dit niet, omdat het gaat om personen «tegen wie
ernstige bezwaren bestaan», welke formule wel in beide artikelen voorkomt.
Dan gaat het toch om die bezwaren en niet om de vraag of zulke
personen zich opdoen in een burgerlijk proces of in een bestuursproces?Artikel 2.1.4Waarom, zo willen de leden van de CDA-fractie graag weten, is er in dit
artikel een beroep op de rechtbank voorzien. In het bestuursprocesrecht is
geen beroep mogelijk gemaakt en ook daar kan de weigering om bijstand te verlenen
worden gedaan door een unus judex (enkelvoudige kamer, zie artikel 8:11, lid
2 Awb).Artikel 2.1.5Zoals ook in de toelichting wordt gememoreerd wordt in de rechtspraktijk
op verschillende manieren omgegaan met de rolbehandeling. Bij verschillende
rechtbanken is de rolzitting vervangen door een schriftelijke rolzitting.
De regering stelt in de toelichting aan deze praktijk tegemoet te komen door
de introductie van het begrip «roldatum». Doel hiervan is om aan
de rechtbanken ruimte te bieden voor «zowel de «gewone»
of «klassieke» rolzittingen als de schriftelijke afhandeling van
de rol».De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat het systeem van «klassieke»
rolzittingen inmiddels door de praktijk van alle dag is achterhaald. Deze
leden vragen de regering of zij heeft overwogen om, mede in het kader van
harmonisatie van het rolreglement, de schriftelijke rol als uitgangspunt te
nemen?De leden van de VVD-fractie hebben grote twijfels over het nut en de noodzaak
van de opgenomen mogelijkheid in kantongerechtprocedures om stukken ter griffie
in te dienen af te schaffen. In de eerste plaats wijzen deze leden op de huidige
praktijk dat wanneer een partij conclusies of akten mondeling neemt, de kantonrechter
hem in de regel vraagt de conclusie of akte alsnog op papier te zetten en
op een later tijdstip indient. Beoogt de regering aan deze praktijk een einde
te maken? Welke werkbelasting brengt dit met zich mee, nu van mondelinge conclusies
of akten toch aantekening zal moeten worden gemaakt? Indien en voor zover
deze praktijk wel gehandhaafd blijft, is het aan de justitiabele niet uit
te leggen dat hij voor het op schrift stellen van zijn conclusie weer terug
moet komen naar de kantonrechter. Dit klemt temeer daar in lang niet alle
steden een kantongerecht of nevenzittingsplaats is gevestigd.De leden van de VVD-fractie vragen de stelling, dat de verwerking van
de bij de bestaande praktijk gepaard gaande post een onaanvaardbare werkbelasting
voor de griffie met zich meebrengt, nader te onderbouwen. Tot welke concrete
problemen heeft deze praktijk tot nu geleid? Hoeveel tijd heeft een griffie
doorgaans nodig om de ingekomen post te bekijken en te sorteren?De leden van de VVD-fractie vinden de onderbouwing van de stelling, dat
het in het belang is van de partij om de zitting te bezoeken nogal betuttelend.
Zij vragen de regering aan te geven hoe vaak het nodig is om aanwijzingen
voor verbeteringen of aanvulling van gebrekkige stukken te geven. Zij vragen
daarbij een onderscheid te maken naar zaken waarbij de partij naar de zitting
komt en waarbij de partij zijn stukken toestuurt. De leden van de VVD-fractie
willen met name inzicht hebben in het laatste geval, want daar ziet de voorgestelde
wijziging op. Als de leden van de VVD-fractie het goed zien wijzigt er voor
het eerste geval niets.Heeft de regering overwogen de mogelijkheid om schrifturen ter griffie
in te dienen wel nog open te houden voor de in het wetsvoorstel genoemde gemachtigden
die geen machtiging hoeven te overleggen (advocaten, procureurs en deurwaarders)?
Zij zijn immers professionele rechtsbijstandverleners van wie in elk geval
verwacht mag worden dat zij geen gebrekkige stukken indienen. Voorts geeft de regering aan dat het van belang is dat partijen naar de
zitting komen zodat de rechter met hen het verdere procesverloop kan bespreken.
Betekent dit dat ook de wederpartij die nog niet aan bod is om te concluderen
ook op die zitting wordt verwacht? Moeten procureurs in gevallen dat op de
roldatum een terechtzitting plaatsvindt ook in persoon verschijnen? Geldt
dat ook voor de procureur van de wederpartij? Zo ja, uit welk artikel volgt
dat, zo vragen de leden van de VVD-fractie. Welke werkbelasting brengt dit
met zich mee voor partijen en hun gemachtigden/procureurs, temeer als met
een zekere reistijd rekening moet worden gehouden? Wanneer de niet-concluderende
partij of diens gemachtigde niet hoeft te verschijnen, dan kan ook niet met
partijen over het verdere procesverloop worden gesproken en vervalt het door
de regering gehanteerde argument. Graag hebben de leden van de VVD-fractie
hierop een reactie van de regering.Hoe moeten de leden van de VVD-fractie in de door de regering voorgestelde
wijziging de bestaande praktijk zien waarbij advocaten vaak een gerechtsdeurwaarder
inschakelen om op te treden als (rol)gemachtigde louter voor het indienen
van stukken? Kan deze dat blijven doen? Hoe kijkt de regering aan tegen mogelijke
strijdige belangen wanneer die gerechtsdeurwaarder op de terechtzitting ook
een inhoudelijke taak krijgt in de zaak waar hij als (rol)gemachtigde optreedt
voor een andere professionele rechtshulpverlener, temeer als hij ook voor
de wederpartij als gemachtigde optreedt?De leden van de VVD-fractie vragen de regering in overweging te nemen
de bestaande mogelijkheid in kantongerechtprocedures om stukken ter griffie
in te dienen te handhaven en zonodig de kans op fouten te voorkomen, daaraan
de voorwaarde te verbinden dat de stukken uiterlijk een bepaalde tijd (bijvoorbeeld
2 dagen) voor de terechtzitting bij de griffie zijn ingediend.Artikel 2.1.7De leden van de VVD-fractie kunnen zich van harte vinden in het vervangen
van het fourneersysteem door het kantongerechtsysteem, dat vonnis wordt gewezen
op het griffiedossier. Daarmee kan een zekere versnelling van de procedure
worden bereikt. Voorts vragen deze leden waarom in dit artikel wordt afgeweken
van de in de Algemene bepalingen aangegeven volgorde als het gaat om procederen
in persoon of procederen bij procureur. Vraagt een logische opbouw in de systematiek
niet dat het huidige artikel 2 na het huidige artikel 4 wordt geplaatst?In de Algemene bepalingen bij de eerste afdeling wordt in de memorie van
toelichting gesteld dat in het wetsvoorstel steeds de zaken waarin procesvertegenwoordiging
niet verplicht is en partijen dus in persoon kunnen procederen het eerste
genoemd worden. In dit artikel worden echter in het tweede lid eerst nadere
bepalingen gegeven voor zaken waarin partijen niet in persoon kunnen procederen.
Pas in het derde lid worden de bepalingen gegeven voor zaken waarin partijen
(wel) in persoon kunnen procederen. Moet dit niet worden omgedraaid, vragen
de leden van de SGP-fractie.Blijkens de memorie van toelichting ziet het vierde lid alleen op de procedures
waarin partijen (wel) in persoon kunnen procederen. Betekent dit niet dat
het tweede lid na het huidige vierde lid zou moeten komen?Artikel 2.1.8De leden van de VVD-fractie vragen de regering toe te lichten in welke
gevallen de rechter reden heeft of moet hebben om te veronderstellen dat de
wederpartij geen afschrift heeft ontvangen van stukken die wel in het griffiedossier
zitten.Aan lid 4 van dit artikel is met betrekking tot het (niet) overleggen
van stukken toegevoegd het geval dat de wederpartij geen bezwaar maakt, terwijl
de rechter reden heeft om te veronderstellen dat de wederpartij geen afschrift
van het stuk heeft ontvangen. Kan de regering nader toelichten, zo vragen
de leden van de SGP-fractie, onder welke omstandigheden de rechter reden heeft
of zou moeten hebben om zulks te veronderstellen.Artikel 2.1.10Partijen die niet in persoon kunnen procederen kunnen, tenzij de rechter
anders beveelt, verschijnen bij procureur. Wanneer de advocaat van een partij
in een ander arrondissement als procureur staat ingeschreven, kan deze naar
de letter van de wet niet voor zijn cliënt verschijnen. Naar de letter
van de wet dient de door deze advocaat aangezochte procureur te verschijnen.
Deze houdt zich echter niet inhoudelijk met de zaak bezig, maar fungeert in
dit geval louter als «postbode». In
de praktijk lost zich dit thans op doordat de procureur de advocaat «introduceert»
en de rechtbank dat accepteert. Zonder fysieke verschijning van de procureur
wordt de partij vertegenwoordigd door zijn eigen advocaat. De leden van de
VVD-fractie vragen hoe de regering tegen deze praktijk aankijkt en hoe zij
deze praktijk ziet in het nieuwe procesrecht en vraagt haar, in aanloop tot
de afschaffing van het procuraat, in overweging te nemen in de wet op te nemen
dat partijen ook ter terechtzitting kunnen verschijnen bij advocaat. Dat voorkomt
onnodige bureaucratie en kosten.Gelet op het onderscheid «in het geding verschijnen» en «ter
terechtzitting verschijnen» doen de leden van de VVD-fractie de suggestie
de derde volzin van het tweede lid aan te vullen met «personen die ter terechtzitting in persoon verschijnen». Daarmee
wordt duidelijker tot uitdrukking gebracht dat deze zin ziet op zowel de personen
die wel, als de personen die niet in persoon kunnen verschijnen. Met betrekking
tot het derde lid stelt de memorie van toelichting dat het bepaalde in dit
lid «uiteraard» evenzeer geldt indien tijdens een andere soort
zitting een schikking tot stand komt. De leden van de VVD-fractie vragen de
regering omwille van de inzichtelijkheid in overweging te nemen dit in een
apart artikel op te nemen.Er bestaat een onderscheid tussen in het geding verschijnen en ter terechtzitting
verschijnen. Zou het, zo vragen de leden van de SGP-fractie, met het oog op
dit onderscheid niet (nog) duidelijker zijn indien in de derde volzin van
het tweede lid de zinsnede «Partijen die in persoon verschijnen»
zou worden aangevuld tot «Personen die ter terechtzitting in persoon
verschijnen».Met betrekking tot het derde lid stelt de memorie van toelichting dat
het bepaalde in dit lid «uiteraard» evenzeer geldt indien tijdens
een andere voortzetting een schikking tot stand komt. Ware het dan niet inzichtelijker
geweest indien dit in een afzonderlijk, algemeen artikel zou zijn opgenomen? Tweede afdelingArtikel 2.2.1De leden van de VVD-fractie hebben met instemming kennisgenomen van de
codificatie van internationale ontwikkelingen als het gaat om de relatieve
bevoegdheid. Het nieuwe Wetboek van Rechtsvordering wordt daarmee een completer
spoorboekje als het gaat om de procesrechtelijke spelregels. Deze leden vragen
de regering toe te zeggen nieuwe ontwikkelingen op de voet te volgen en het
wetboek van rechtsvordering daarop in de toekomst meteen aan te passen.In de memorie van toelichting wordt voor het woonplaatsbegrip verwezen
naar artikel 1:10 BW. Het komt de leden van de VVD-fractie voor dat louter
naar een analogie wordt verwezen. Zij vragen derhalve om een nadere toelichting
op de gehanteerde begrippen. Als hetzelfde wordt bedoeld met de terminologie
«gewone woonplaats», «gewone verblijfplaats» (artikel
1.1.2), waarom wordt dan niet de terminologie geharmoniseerd?Artikel 2.2.12De leden van de VVD-fractie vragen waarom in het eerste lid van artikel
3.2.8 wel wordt bepaald dat de griffier een afschrift zendt aan de rechter
naar wie de zaak is verwezen en wordt dat in artikel 2.2.12 niet gedaan?Waarom wordt in het derde lid van artikel 2.2.12 een uitzondering gemaakt
in geval van verwijzing wegens onbevoegdheid naar een hogere rechter en wordt
die uitzondering in artikel 3.2.8 niet gemaakt?De leden van de SGP-fractie stellen de vraag waarom in het eerste lid
van artikel 3.2.8 wel wordt bepaald dat de griffier een afschrift van de beschikking
zendt aan de rechter naar wie de zaak is verwezen en wordt dat in artikel
2.2.12 niet gedaan.Verder stellen zij de vraag, waarom in het derde lid van artikel 2.2.12
een uitzondering wordt gemaakt in geval van verwijzing (wegens absolute onbevoegdheid)
naar een hogere rechter en waarom die uitzondering in artikel 3.2.8 niet wordt
gemaakt.Derde afdelingArtikel 2.3.1In het exploot van de dagvaarding dient het volgende te worden vermeld:
de door gedaagde tegen de eis aangevoerde verweren en de gronden daarvoor
(substantiëringsplicht); de bewijsmiddelen waarover eiser kan beschikken
en de getuigen die hij kan horen (bewijsaandraagplicht).Ondanks het belang van deze bepaling voor het verloop van de procedure
doet zich – gezien de huidige praktijk – de vraag voor in hoeverre
partijen daadwerkelijk meteen het achterste van hun tong zullen laten zien.
Het zal een breed gedragen cultuuromslag vergen.Daarbij doen zich ook verschillende praktische problemen voor. In hoeverre
is eiser inderdaad op de hoogte van alle argumenten van de tegenpartij? Zal
eiser het verweer van de gedaagde op zijn eisen ook op juiste wijze verwoorden
en zal hij daarbij compleet zijn? Krijgt gedaagde voldoende gelegenheid om
hetgeen eiser «namens gedaagde» heeft medegedeeld, indien nodig,
te weerleggen en komt dit een versnelling van de procedure ten goede? Tevens
wordt gesteld dat de «tegenargumenten» van gedaagde niet genoemd
hoeven te worden indien betwisting door gedaagde niet redelijkerwijs valt
te verwachten. Hoe zal de rechter omgaan met de interpretatie van «redelijkerwijs»?
Kan hier een concretere bepaling voor in de plaats komen? Of
kan de regering hier meer inzicht, richting bij geven.Kortom, het onderliggende doel van de bepaling zal zeker een belangrijke
bijdrage leveren aan een spoedige en efficiënte afhandeling van een procedure.
Graag ontvangen de leden van de PvdA-fractie van de regering een nadere motivatie
op de toelichting bij dit artikel zodat duidelijkheid bestaat voer bovengenoemde
vragen.De leden van de VVD-fractie stellen met gemengde gevoelens vast dat de
regering de sedert 1991 bestaande mogelijkheid van «formulierdagvaarding»
wil schrappen. Deze leden vragen de regering aan te geven waarom het draagvlak
bij de NVvR ontbreekt. Heeft de Kring van Kantonrechters al eerder over dit
instrument geklaagd? Welke concrete bezwaren bestaan er tegen dit gestandaardiseerd
inleidend processtuk? Bovendien willen de leden van de VVD-fractie graag inzicht
hebben in het feitelijk gebruik van dit instrument door degenen die in persoon
en niet met behulp van een professioneel gemachtigde rechtshulpverlener procederen.Deze leden menen dat professionele rechtshulpverleners als advocaten en
gerechtsdeurwaarders inderdaad nauwelijks gebruik maken van de formulierdagvaarding.
Het komt deze leden echter voor dat het instrument «formulierdagvaarding»
uitermate geschikt is voor personen met een niet juridische achtergrond, die
evenwel zeer in staat zijn eenvoudige geschillen zelf aan de kantonrechter
voor te leggen. Verdwijnt de formulierdagvaarding, dan zal het voor hen veel
moeilijker zijn in persoon te procederen en wordt bovendien de kans op fouten
groter. Die fouten kunnen later hersteld worden, maar dat leidt tot extra
vertraging en werklast. Bestaat overigens ook niet de aanmerkelijke kans dat
mensen zich met een eenvoudig verzoekschrift tot de kantonrechter wenden,
waarna met een wisselbepaling de dagvaardingsprocedure moet worden omgezet?De leden van de VVD-fractie vragen de regering aan te geven wat de overwegingen
zijn geweest om in 1991 de formulierdagvaarding te introduceren? Wat er destijds
een draagvlak bij de NVvR? Wanneer en in hoeverre is de «formulierdagvaarding»
als eenvoudig gestandaardiseerd instrument voor de in persoon procederende
geëvalueerd en wat waren de resultaten van deze evaluatie? Kan de regering
aangeven welke werklast en welke kosten de huidige 104 Rv-(formulier)dagvaarding
met zich meebrengt voor de griffie (vb. kosten doorzenden van stukken). Welke
besparing zal afschaffing van dit instrument voor de overheid met zich meebrengen
en hoe zal deze besparing worden aangewend? Bij wie zal de rekening in de
vorm van extra werklast en kosten (o.m. deurwaardersexploot en rechtshulp
voor opstellen dagvaarding) wordt neergelegd en hoeveel bedragen de elders
veroorzaakte kosten?De leden van de VVD-fractie vragen of, en zo ja welke, inhoudelijke bezwaren
de regering heeft om de formulierdagvaarding als instrument binnen de nieuwe
wetssystematiek te handhaven. Voorts vragen zij welke alternatieven de regering
heeft overwogen om het procederen in persoon te vergemakkelijken.Kan de regering in een rechtsvergelijkend overzicht aangeven op welke
wijze de in persoon procederende eiser in andere EU-landen zijn zaak moet
inleiden? De leden van de VVD-fractie vragen dit in het licht van de in EU-verband
lopende discussie om, onder meer in consumentengeschillen, te komen tot afschaffing
van verplichte procesvertegenwoordiging, vereenvoudiging van de procedure
en verlaging van de drempel om toegang tot de rechter ter verkrijgen. Dat
heeft materieel slechts zin wanneer ook de inleidende stukken voor een procedure
(aan de hand van een toelichting) ook eenvoudig door een leek op juridisch
gebied op te stellen zijn. De leden van de VVD-fractie juichen verbeterende efficiënte maatregelen
toe. Klachten over de duur van civiele procedures zijn al heel oud en worden
herkend en erkend door rechterlijke macht en advocatuur. De in de huidige
systematiek ingesleten gewoonte, waarbij de dagvaarding doorgaans nauwelijks
informatie verschaft over het werkelijke geschil draagt bij aan onnodig lange
procedures. Dit zal drastisch moeten veranderen. De cultuur van «het
kruit drooghouden» zal moeten omslaan in het inzicht geven aan de rechter
van hetgeen partijen nou werkelijk verdeeld houdt. De zaak wordt immers aan
de rechter voorgelegd om knopen door te hakken. Daartoe moet de rechter dan
wel in de gelegenheid worden gesteld. De leden van de VVD-fractie kunnen zich
dan ook vinden in de aanbeveling die de Gemengde Commissie in 1995 heeft gedaan
om voor te schrijven dat de dagvaarding naast de vordering en de grondslag
daarvan ook een korte samenvatting moet bevatten van het standpunt dat de
gedaagde tot dan toe heeft ingenomen, voor zover eiser daarmee bekend is,
dan wel de mededeling dat gedaagde tot dusver niet van zich heeft laten horen.
Bovendien zal een korte reactie op het standpunt van de wederpartij moeten
worden gegeven. Aldus wordt de impasse van de preprocessuele fase helder aan
de rechter voorgelegd door middel van een stuk waarin het geschil wordt omschreven.
De leden van de VVD-fractie zijn het dan ook met de regering eens dat het
informatieve karakter van de dagvaarding moet worden vergroot. Het gaat deze
leden echter vooralsnog te ver als de eiser ook nog vooruit moet lopen op
de potentiële verweren die gedaagde mogelijkerwijs nog gaat innemen,
laat staan de gronden daarvoor. Deze leden delen de vrees van de Raad van
State dat de procedure onnodig complex wordt. Meer dan een eigen visie van
het geschil en het in het kader daarvan bekende standpunt van de gedaagde
mag men niet verlangen van eiser. Het is een illusie te menen dat men in een
dagvaarding alle voor de procedure relevante omstandigheden kan verwerken. Vaak weet de eisende partij immers niet welke argumenten
de wederpartij zal gaan aanvoeren. Het staat eiser natuurlijk vrij meer op
te nemen in de dagvaarding indien hij dat wenselijk acht. Hij zal er immers
rekening mee moeten houden dat hij waarschijnlijk geen mogelijkheid meer heeft
een conclusie van repliek te nemen. De leden van de VVD-fractie vragen wat
de regering vindt van deze opvatting en geven in overweging de redactie van
de eerste volzin van het derde lid en de toelichting daarop te heroverwegen.In de voorwaarde dat het exploot zowel de bewijsmiddelen bevat waarover
eiser kan beschikken als de getuigen die hij kan doen horen ter staving van
de gronden van de eis kunnen de leden van de VVD-fractie zich vinden. Zij
zijn voorstander van het zo mogelijk in één keer overleggen
van alle relevante stukken, gevolgd door mondelinge behandeling. Op zichzelf
vinden zij het ook logisch dat het voorschrift om de bewijsmiddelen en getuigen
aanstonds aan te voeren niet geldt «voor zover betwisting redelijkerwijs
niet valt te verwachten». Voor onbetwiste stellingen is nadere onderbouwing
door middel van stukken of vermelding van getuigen immers niet relevant. Van
de andere kant vrezen zij dat deze restrictie gebruikt zal gaan worden als
«escape» om niet alles op tafel te hoeven leggen. Het geschil
zal zich dan toespitsen op de vraag of stukken wel of niet reeds bij dagvaarding
gepresenteerd hadden moeten worden en welke conclusie de rechter daaraan moet
verbinden. Dat leidt tot afleiding van het werkelijke geschil en daarmee ook
tot complicatie van het geschil en verlenging van de procedure. De leden van
de VVD-fractie vragen de regering hierop in te gaan en daarnaast een meer
diepgaande reactie te geven op de kritiek van de Raad van State op de zinsnede
«behoudens voor zover betwisting redelijkerwijs niet valt te verwachten».
Zou deze zinsnede niet kunnen worden weggelaten wanneer voor de woorden «bewijsmiddelen»
en «getuigen» het woord «relevante» zou worden geplaatst?
Ware het niet te overwegen concrete sancties te verbinden aan
het niet tijdig verschaffen van de nodige relevante informatie? Zou dat niet
tot een echte cultuuromslag dwingen?Kan de regering aangeven wat de «netto-effecten» zijn van
lid 3 op de versnelling van de procedure en welke onderscheiden mutaties in
die effecten te verwachten zijn als gevolg van de diverse hierboven beschreven
(her)overwegingen/nuanceringen?Hoewel lid 3 van dit artikel hiervoor al aan de orde was, wijzen de leden
van de CDA-fractie nog eens uitdrukkelijk op de bezwaren die de Raad van State
tegen dit artikellid heeft aangevoerd. De Raad van State plaatst zijn kritiek
in de sleutel van de partij-autonomie en constateert laconiek dat de gedaagde
wel voor zichzelf kan zorgen en dat de conclusie van antwoord het juiste middel
is voor het weergeven van de verweren. De leden van de CDA-fractie voegen
daaraan toe, dat het motief van de regering voor deze eigenaardige «concentratie
van het verweer», namelijk door de eiser in feite wordt ingegeven door
de wens de procedure sneller en efficiënter te doen verlopen. Tegengestelde
effecten vallen echter te vrezen. Deze vorm van anticipatie kan namelijk heel
grote krachttoeren van de eiser vergen, bijvoorbeeld dient hij ook een exceptief
verweer, zoals beweerdelijke onbevoegdheid van de rechter op te nemen? Hij
kan dan onderhand beter een concept-vonnis bijvoegen, maar ook kan zich de
hoogst onwenselijke situatie gaan voordoen dat er een «geschil binnen
het geschil» ontstaat, dus dat de gedaagde in zijn antwoord, ingaande
op het hem door eiser in de mond gelegde verweer, over deze weergave van mening
blijkt te verschillen. Bij «feiten» kan dit wellicht nog tot verheldering
leiden, maar wat als het juridische verweren betreft en partijen dus anders
denken over elkaars interpretatie van elkaars standpunten? En dan nog het
risico dat men niet alles tegenspreekt of weerlegt, zodat andermans beweringen
over mijn standpunt een eigen leven gaan leiden. Daaromtrent rijst dan weer
de vraag wat de rechter daarmee gaat/kan/wìl/moet doen. De leden van
de CDA-fractie achten bepalingen als lid 3 van artikel 2.3.1 in dit opzicht
van een vergaande juridiserende aard. Zij compliceren de procedure en geven
voet aan allerlei mogelijke vormen van misbruik. En slimme eiser (repeat player)
kan een minder (juridisch) begaafde gedaagde (one shooter) zelfs bewust op
het verkeerde verweerbeen proberen te zetten. Aan verdere geschilproliferatie
uit dezen hoofde, door het gewraakte voorschrift om verweren en gronden daarvoor
van de tegenpartij te moeten vermelden in de dagvaarding, in hoger beroep
en cassatie denken deze leden dan maar niet. Men leze wat W.D.H. Asser schrijft
in het al genoemde preadvies «Verantwoordelijk procederen». De
leden van de CDA-fractie hopen dat de regering bereid is lid 3 van artikel
2.3.1 zodanig te wijzigen dat de eiser alleen wordt genoopt in de dagvaarding
het geschil te omschrijven (zoals bijvoorbeeld ook in arbitragezaken vaak
gebeurt).De slotclaus van het gewraakte artikellid («behoudens voor zover
betwisting door de gedaagde redelijkerwijs niet valt te verwachten»)
roept ook misverstand op. Deze restrictie lijkt niet te slaan op de verplichting
verweer en gronden daarvoor te vermelden. Deze «moeite» moet de
eiser dus ook doen als hij redelijkerwijs geen betwisting van zijn vordering
verwacht. Maar alleen al het feit der dagvaarding kan ertoe leiden dat de
gedaagde dan «de hakken maar in het zand zet» en aldus de procesbelustheid
aanwakkert.En wat te denken van de term «redelijkerwijs»? Wat als de
gedaagde zich daarover in zijn antwoord weer contrair gaat uitlaten? En wat
is de (eventuele) sanctie als die al wenselijk zou zijn, behalve het rechterlijk
bevel in de «kan-bepalingen» van de artikelen 2.3.9 lid 4 en 2.4.4
lid 4? Hoe staat het met bewijsmiddelen die de eiser pas later, tijdens de
loop van het geding, ontdekt of getuigen die zich pas in dat stadium manifesteren?
De gedaagde moet in zijn conclusie van antwoord ook zíjn getuigen al
opgeven, zodat ook de contra-enquête zich wat dit betreft in ieder geval reeds aftekent. De leden van de CDA-fractie hebben bij dit alles zoveel
vragen en twijfels dat zij er andermaal voor pleiten artikel 2.3.1, lid 3
anders in te richten.Dit artikel geeft uiting aan de voornaamste reden voor vernieuwing van
het burgerlijk procesrecht, te weten bekorting van de procedures en streven
naar efficiency. De wijziging is nieuw ten opzichte van wetsvoorstel 24 651.
Het betreft de in het derde lid neergelegde verplichting om in het exploot
van dagvaarding te vermelden, de door gedaagde tegen de eis aangevoerde verweren
met de gronden daarvoor en de bewijsmiddelen waarover eiser kan beschikken
en de getuigen die hij kan doen horen. Leidende gedachte daarbij is het vroegtijdig
in de procedure verkrijgen van nadere informatie omtrent de twistpunten. Het
informatieve gehalte van de dagvaarding wordt door deze wijziging dus verhoogd.
Met de verplichting om in de dagvaarding de verweren van de gedaagde en de
eigen bewijsmiddelen en getuigen te vermelden, wordt voorts bevorderd dat
de rechter in een vroeg stadium een duidelijker beeld van het geschil krijgt.De leden van de fractie van D66 staan in beginsel positief tegenover deze
wijziging van het burgerlijk procesrecht. Naar aanleiding van de kritiek van
de Raad van State op de wijziging wijst de regering op het feit dat er in
de literatuur voldoende grond bestaat voor het vergroten van het informatieve
karakter van de dagvaarding. Bestaat er in de praktijk wel een noodzaak om
middels een wettelijk plicht de dagvaarding uit te breiden met de weren van
de tegenpartij? Uit de literatuur kan ook worden afgeleid dat schrijvers het
wetsvoorstel niet ver genoeg vinden gaan. Er wordt betwijfeld of de voorgestelde
wijziging het bedoelde effect zal sorteren, omdat het voorstel in het verdere
verloop van de procedure te veel mogelijkheden openlaat om stellingen aan
te vullen of te corrigeren. Kan de regering hier op ingaan? Kan de regering
ingaan op de stelling dat gedaagde en potentieel eiser in reconventie in een
processueel gunstiger positie komt te verkeren door de plicht van eiser om
vooruit te lopen op zijn verweer tegenover een eventuele eis in reconventie?
Wat zijn de sancties, indien de eiser niet volledig is geweest in het weergeven
van het verweer van gedaagde?Kan de regering een nadere reactie geven op de restrictie, «behoudens
voor zover betwisting door de gedaagde redelijkerwijs niet valt te verwachten»?
Tevens vragen de leden van de fractie van D66 waaruit de eiser, behalve uit
de voorafgaande correspondentie, nog meer kan afleiden dat de wederpartij
een bepaalde stelling niet zal weerspreken. Zet het gebruik van de term «redelijkerwijs»
de deur niet wagenwijd open voor interpretatie, en daarmee voor conflicten
tussen partijen, of eiser al dan niet terecht met betrekking tot een bepaalde
stelling geen bewijsmiddelen heeft opgesomd omdat het een onbetwiste stelling
is? Immers, wat volgens de één «redelijkerwijs niet valt
te verwachten», kan volgens een ander wel redelijkerwijs te verwachten
zijn. Leidt dit dan niet tot complicatie van het geschil en daarmee verlenging
van de procedure? Dient de restrictie niet duidelijker te worden geformuleerd,
zodat er minder ruimte voor interpretatieverschil is?De leden van de SGP-fractie kunnen zich verenigen met de zwaardere eisen
die in het derde lid worden gesteld aan de inhoud van de dagvaarding. De tegenhanger
van deze bepaling zien zij in de eisen die artikel 2.4.4 lid 5 stelt aan de
conclusie van antwoord. Met de Raad van State en de Nederlandse Orde van Advocaten
zijn deze leden van oordeel dat door de eenzijdige aandacht voor de versnelling
van de civiele procedure, de zorgvuldigheid in het gedrang dreigt te komen.
Het voorstel beoogt immers het aantal conclusies in de procedure te beperken
door partijen na de comparitie na antwoord het recht op conclusies van repliek
en dupliek te ontnemen, door partijen na een bewijsincident het recht op een conclusie te ontnemen en door partijen na de comparitie na antwoord
het recht op pleidooi te ontnemen (artikel 2.4.10).De vraag van deze leden is of deze beperking van de rechten van de partijen,
gezien diverse uitspraken van het Europese Hof voor de rechten van de mens,
niet in strijd komt met de eisen van artikel 6 EVRM.Artikel 2.3.1aDe leden van de SGP-fractie constateren dat een toelichting op dit artikel
ontbreekt. Kan, zo vragen zij, de regering de memorie van toelichting op dit
punt aanvullen.Artikel 2.3.3De leden van de VVD-fractie vragen waarom niet nu de gelegenheid is aangegrepen
de termijnen écht te harmoniseren en ook hier uit te gaan van een week.
Het enkele feit dat de termijn van 8 dagen is ingeburgerd overtuigt niet.
Het feit dat kan worden volstaan met een summiere dagvaarding is ook ingeburgerd
en daarin komt nu ook verandering. Een algehele herziening van het procesrecht
biedt juist de gelegenheid ingeburgerde zaken te wijzigen. Deze leden vragen
de regering deze termijn te heroverwegen dan wel een nadere fundamentele onderbouwing
te geven waarom een andere termijn toch niet wenselijk is.De dagvaardingstermijn is en blijft acht dagen. Dit strookt niet met de
harmonisering van termijnen, die zoveel mogelijk in weken worden uitgedrukt.
In de memorie van toelichting staat dat verkorting van de dagvaardingstermijn
tot een week teveel en ongewenste problemen oproept voor de rechtspraktijk.
Waarop is deze uitspraak van de regering gebaseerd, zo vragen de leden van
de D66-fractie.De leden van de SGP-fractie vragen welke de praktijkproblemen zijn die
een dagvaardingstermijn van een week (in plaats van 8 dagen) ongewenst maken.
Is daarnaar onderzoek gedaan?Artikel 2.3.4Het derde lid, zo merken de leden van de SGP-fractie op, maakt een uitzondering
op de twee voorgaande leden voor gedaagden die geen bekende woonplaats of
werkelijk verblijf in Nederland hebben. Dit lid is voor deze leden bij eerste
lezing niet helder. Wat wordt bedoeld met «een gedaagde in persoon in
Nederland»?Het artikellid ziet blijkbaar op gedaagden die in het buitenland wonen
of verblijven, maar feitelijk tijdelijk in Nederland zijn of in Nederland
woonplaats hebben gekozen. Is dit juist en/of zijn nog andere situaties denkbaar?
Zou het niet duidelijker zijn indien dit expliciet in de wetstekst zou worden
opgenomen?Artikel 2.3.5De leden van de SGP-fractie stellen de vraag of de verkorting van de dagvaardingstermijn
van twee maanden (thans) tot vier weken praktische problemen op zal leveren.Artikel 2.3.6De leden van de SGP-fractie stellen de vraag of het wetsvoorstel voorziet
in een algemene mogelijkheid tot verkorting van de dagvaardingstermijn in
spoedgevallen. Zo nee, ontstaat hierdoor geen lacune?Kan, zo vragen deze leden verder, de regering nader toelichten welke criteria worden gehanteerd voor het al dan niet inwilligen van een
verzoek om verkorting van de termijn. Op welke wijze worden de belangen van
de gedaagde gewogen?Artikel 2.3.7In de derde volzin van dit artikel wordt verwezen naar artikel 2.3.1 lid
2, onderdelen g, h. en i. Zou het, zo vragen de leden van de SGP-fractie,
grammaticaal niet juister zijn indien tevens werd verwezen naar de aanhef
van het tweede lid. De onderdelen g., h. en i. hebben immers geen zelfstandige
betekenis, dus voor een goed begrip lijkt de aanhef ook noodzakelijk.Artikel 2.3.11De leden van de VVD-fractie merken op dat de formulering «in zijn
verdediging heeft benadeeld» afwijkt van de formulering in de Awb «in
zijn belangen geschaad» en van de formulering in het WvSv «in
zijn verdediging geschaad». Zij geven de regering in overweging de terminologie
te harmoniseren.In de memorie van toelichting wordt aangegeven dat het voorgestelde artikel
vrijwel overeenstemt met het oude artikel. De leden van de VVD-fractie wijzen
erop dat in het tweede lid een «kan-bepaling» is opgenomen terwijl
in het oude artikel 94 Rv een «zal-bepaling» wordt gebezigd. Is
hiermee een inhoudelijke wijziging beoogd en zo ja, waarom? Zo nee, waarom
is dan afgeweken van de oude terminologie?In dit artikel komt in lid 1de formule voor: «indien .. het gebrek
de gedaagde niet onredelijk in zijn verdediging heeft benadeeld». De
woorden «in zijn verdediging» stammen uit het denkpatroon dat
er van een conflict tussen autonome partijen sprake is. Beter is het, naar
het oordeel van de leden van de CDA-fractie om hier een meer neutrale terminologie
te gebruiken, die bovendien harmoniseert met die uit de Awb, derhalve: «in
zijn belangen wordt geschaad» (vergelijk bijvoorbeeld artikel 7:3, aanhef
en sub d en artikel 7:10, lid 4 Awb).In dit artikel wordt de formulering «in zijn verdediging benadeeld»
gebruikt. In de Awb is de standaardterm «in zijn belangen geschaad»,
in het Wetboek van Strafvordering «in zijn verdediging geschaad».
Zou het, zo vragen de leden van de SGP-fractie, de uniformering niet ten goede
komen indien ook in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering de term «geschaad»
in plaats van de term «benadeeld» zou worden gebruikt. Verder
stellen zij de vraag of een inhoudelijke wijziging is beoogd door in het tweede
lid de woorden van het huidige artikel 94 Rv («zal bevelen») te
vervangen door «kan bevelen».Artikel 2.3.12De leden van de VVD-fractie vragen of uit de memorie van toelichting mag
worden begrepen, dat een einde wordt gemaakt aan de huidige mogelijkheid om
na het aanhangig maken van een zaak door verlaging van de vordering van het
rechtbankregime naar het kantonregime te schakelen? Zij vragen of dit wel
een gewenste ontwikkeling is. Het in artikel 2.4.5 neergelegde recht dat te
allen tijde vermindering van eis kan plaatsvinden wordt daarmee voor bepaalde
gevallen illusoir. Sterker nog, wanneer de leden van de VVD-fractie het goed
zien, wordt de in persoon procederende eiser eerst gedwongen een procureur
in te schakelen die vermindering van eis kan vragen, waarna de zaak onder
het kantonregime gaat vallen en de persoon zijn procureur niet meer nodig
heeft en in persoon verder kan procederen. Een partij die in persoon wil procederen
en uit onwetendheid een te hoge vordering instelt, wordt met
deze beleidswijziging op hoge kosten gejaagd omdat hij zich ongewild door
een procureur moet laten vertegenwoordigen. Heeft de regering overwogen om
de rechtspraak van de Hoge Raad op dit punt te codificeren, al dan niet in
de vorm van een keuzemogelijkheid met de thans voorgestelde wisselbepaling?De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat deze bepaling (herstel
van omissies op het stuk van procureurstelling) de voet niet dwars mag zetten
aan de mogelijkheid om een vordering, ingesteld bij de Kantonrechter met zodanig
bedrag te verminderen, dat procureurstelling (want een rechtbankprocedure)
niet (meer) nodig zou zijn (HR 22 januari 1988, NJ 1988, 890). Kan de regering
duidelijk uitspreken dat deze (goede) mogelijkheid onverlet blijft?De leden van de SGP-fractie leggen de vraag voor of dit artikel een einde
maakt aan de praktijk dat, indien de eiser ten onrechte geen procureur heeft
gesteld, in een kantonrechtszaak waarin een te hoge vordering is ingesteld,
de vordering zodanig te verminderen dat de kantonrechter bevoegd is.Vierde afdelingArtikel 2.4.1De leden van de VVD-fractie merken op dat de titel van deze afdeling in
de memorie van toelichting niet overeenstemt met die in het wetsvoorstel.Artikel 2.4.3Het eerste en tweede lid van dit artikel regelen de positie van de gedaagde
indien eiser het exploot van dagvaarding niet tijdig heeft ingediend. Het
derde lid regelt de gevolgen van het niet tijdig indienen van een exploot.
Zou het niet logischer zijn, zo vragen de leden van de SGP-fractie, de eerste
twee leden van artikel 2.4.3 in een apart artikel op te nemen vóór
artikel 2.4.2 en het derde lid aan artikel 2.4.2 toe te voegen.Artikel 2.4.4In de memorie van toelichting wordt volgens de leden van de PvdA-fractie
uiteengezet waaruit de «regel» van concentratie van verweer bestaat.
Kan de regering meer helderheid bieden in de uitleg van deze regel?De leden van de VVD-fractie onderschrijven de opvatting dat een van de
belangrijkste doelstellingen van onderhavig wetsvoorstel is gelegen in de
versnelling van de civielrechtelijke procedure. Daarin past het voorschrift
van concentratie van verweer. Deze leden betreuren dan ook dat in de memorie
van toelichting wordt geschreven dat deze bepaling slechts beperkte betekenis
heeft. Kan de regering toelichten hoe een en ander zich tot elkaar verhoudt?In de memorie van toelichting staat tevens dat in artikel 2.4.4 ligt besloten
dat de gedaagde de relevante feiten en stellingen in beginsel bij conclusie van antwoord dient aan te voeren. De leden van de
VVD-fractie vragen de regering nader te specificeren in welke gevallen van
dat beginsel kan worden afgeweken.Lid 3 van dit artikel is afgezien van modernisering van het taalgebruik,
gelijk aan het huidige artikel 141 lid 2 Rv. Is met het nieuwe artikel een
aanscherping van de huidige praktijk beoog en zo ja, in welk opzicht wordt
dat tot uitdrukking gebracht in de nieuwe wettekst en memorie van toelichting?
Zo nee, zou aanscherping gezien voornoemde doelstelling van het wetsvoorstel
niet wenselijk zijn?Omwille van de duidelijkheid verzoeken de leden van de VVD-fractie de
laatste zin van lid 5 volledig uit te schrijven en te vervangen door: «De
rechter kan gedaagde bevelen alsnog de ontbrekende gegevens te verstrekken.»Goede wetgevingsmethodiek brengt mee dat verwijsbepalingen, waar enigszins
mogelijk, worden vermeden. De leden van de CDA-fractie treffen een voorbeeld
aan in de laatste volzin van artikel 2.4.4, lid 4. In plaats van: «De
tweede zin van artikel 2.3.9 vierde lid, is van overeenkomstige toepassing»,
dient daar te staan «De rechter kan gedaagde bevelen alsnog de ontbrekende
gegevens te verstrekken».De leden van de SGP-fractie nemen aan dat met het derde lid is beoogd
de huidige praktijk (op basis van artikel 141 lid Rv) aan te scherpen wat
betreft de concentratie van verweer. Zo ja, in welk opzicht en hoe wordt dat
dan tot uitdrukking gebracht in het wetsvoorstel en de memorie van toelichting?In het vierde lid wordt verwezen naar de tweede zin van artikel 2.3.9,
vierde lid. Dit luidt: «De rechter kan eiser bevelen alsnog de ontbrekende
gegevens te verstrekken». Deze leden vragen waarom deze tekst niet gewoon
is uitgeschreven in plaats van de verwijzing.Artikel 2.4.6De leden van de VVD-fractie roepen in herinnering dat het de bedoeling
van onderhavig wetsvoorstel is de civielrechtelijke procedure te versnellen.
Zij wijzen op een stelling van Vranken1 dat uit
de ervaringen in Duitsland blijkt, dat zowel de eis in reconventie als de
verandering of vermeerdering van eis zich hebben ontpopt als populair instrument
om de procedure te vertragen. Deze leden vragen of de regering deze analyse
deelt. Voorts vragen zij wat de regering vindt van de door Vranken voorgestelde
remedies, zoals het hanteren van een strenger criterium dan «strijd
met de goede procesorde» en het binden van de verandering of vermeerdering
aan voorafgaande toestemming, net als bij de verzoekschriftenprocedure. Het
komt deze leden voor dat veranderingen, nieuwe gegevens of nieuwe stellingen
toelaatbaar zijn, mits jegens de rechter duidelijk wordt gemaakt dat het niet
eerder kon.Dit artikel regelt de verandering en vermeerdering van de eis. Het voorgestelde
criterium aan de hand waarvan de toelaatbaarheid wordt beoordeeld is «strijd
met de eisen van een goede procesorde». De rechter moet dit op verzoek
van de gedaagde, maar ook ambtshalve toetsen. Uit ervaringen in het buitenland
blijkt dat zowel de reconventie als de verandering of vermeerdering van eis
zich hebben ontpopt als populair instrument om de procedure te vertragen.
Deelt de regering deze analyse, vragen de leden van de D66-fractie. Is het
criterium dat in de memorie van toelichting wordt vermeld niet te vrijblijvend?Dit artikel regelt de verandering en vermeerdering van eis. De leden van
de SGP-fractie stellen de vraag of het criterium aan de hand waarvan de toelaatbaarheid
wordt beoordeeld, «strijd met de eisen van een goede procesorde»,
niet te vaag en te vrijblijvend is. Wat is er tegen om voorafgaande toestemming
(door de rechter) te eisen? Artikel 2.4.7De leden van de PvdA-fractie signaleren dat comparitie na antwoord hoofdregel
wordt. Kan de regering algemene richtlijnen of ervaringsregels noemen waaruit
blijkt wanneer een comparitie niet wenselijk is, zodat al te grote verschillen
tussen de rechtbanken vermeden worden?Het artikel dat de comparitie na antwoord regelt is scherper geformuleerd
dan in wetsvoorstel 24 651, in die zin dat de comparitie na antwoord
als regel voorop wordt gesteld en de comparitie niet plaatsvindt indien de
rechter de zaak niet geschikt acht. In wetsvoorstel 24 651 werd meer
ruimte voor de rechter gelaten, doordat het aan het oordeel van de rechter
werd overgelaten of er een comparitie plaatsvond. De leden van de fractie
van D66 vragen of het in de praktijk veel verschil zal maken nu de beoordeling
van de (on)geschiktheid van de zaak nagenoeg ongeclausuleerd aan de beoordeling
van de rechter wordt overgelaten. Op welke manier wordt volgens de regering
de facto bewerkstelligd dat de «verdere stap in de richting van versnelling»
inderdaad zal worden genomen?Leidt het ontbreken van een concreet geformuleerd criterium niet tot willekeur?
Zullen er geen grote verschillen in rolbeleid tussen rechtbanken en zelfs
tussen rechters in één rechtbank ontstaan en zo ja, is dat wenselijk?
Zou het streven naar een snellere behandeling van civielrechtelijke geschillen
niet ten goede worden komen, indien werd geprobeerd een criterium te formuleren
waaraan rechters houvast hebben bij de (globale) beoordeling van de geschiktheid
van een zaak voor een comparitie? Bestaat het gevaar dat rechters de comparitie
van partijen op een termijn van maanden gaan plannen in plaats van op korte
termijn? Zou zodoende niet toch vertraging kunnen ontstaan?De leden van de SGP-fractie stellen de vraag of het feit dat de beoordeling
van de (on)geschiktheid van de zaak nagenoeg ongeclausuleerd aan de beoordeling
van de rechter wordt overgelaten, de praktijk wel enig verschil met de huidige
zal laten zien en of het ontbreken van een concreet geformuleerd criterium
het (voort)bestaan van grote verschillen in rolbeleid tussen rechtbanken en
zelfs tussen rechters in één rechtbank te zien zal geven.Artikel 2.4.8Kan de regering (aan de hand van voorbeelden) een nadere invulling geven
van het criterium «naar het oordeel van de rechter noodzakelijk met
het oog op een goede instructie van de zaak», vragen de leden van de
PvdA-fractie. Is het mogelijk om enige objectivering aan te brengen?De leden van de VVD-fractie gaven eerder al aan dat het een illusie is
te menen dat men in een dagvaarding alle voor de procedure relevante omstandigheden kan verwerken. Vaak weet de eisende partij immers niet
welke argumenten de wederpartij zal gaan aanvoeren. Als die argumenten pas
bij conclusie van antwoord door de tegenpartij worden geproduceerd, moet men
daarop kunnen reageren en wel zodanig dat die tegenargumenten ook vast liggen,
bijvoorbeeld voor een later hoger beroep.De mondelinge comparitie na antwoord is niet de plaats om uitvoerig ingewikkelde
betogen uit te wisselen noch om die vast te leggen, want de comparitie is
gericht op een regeling. Komt die regeling er niet, dan moet worden doorgeprocedeerd.
Om na afloop van een comparitie van een à twee uur van de rechter,
die tot dan toe heeft gehoopt op een regeling en daarop heeft aangestuurd,
te verwachten dat hij alle partijargumenten tot in de finesse dicteert aan
de griffier is te veel verwacht, zeker voor zover dat stellingen zijn die
hij nog niet eerder heeft gehoord. Dan ontstaat de situatie dat het standpunt
van gedaagde in detail op papier staat, terwijl de vaak meer
juridisch getinte reactie van de eisende partij niet op schrift is vastgelegd.
De rechter kan dat geval onderkennen en een tweede schriftelijke ronde toestaan,
maar hij heeft de vrijheid dat niet te doen. De eisende partij kan aldus in
een nadeliger positie komen te verkeren hetgeen wellicht de snelheid in eerste
instantie, maar niet de zorgvuldigheid en dus de kwaliteit van de rechtspraak
ten goede komt. De leden van de VVD-fractie pleiten aldus niet voor het absoluut
handhaven van de tweede schriftelijke ronde, maar wel voor het recht van repliek en dupliek als de eisende partij dat wil. Niet op verzoek van gedaagde, want die heeft al uitvoerig
kunnen reageren bij conclusie van antwoord. De leden van de VVD-fractie verzoeken
de regering serieus in overweging te nemen een dergelijk recht voor de eisende
partij in de wet op te nemen. Deze leden menen dat het toekennen van een dergelijk
recht de kans op nodeloos vertragen niet vergroot. De eisende partij heeft
immers geen belang bij vertragingen. Hij wil iets van de ander en denkt dat
ook te gaan krijgen, anders was hij niet tot dagvaarden overgegaan. Wordt
de procedure vertraagd door de eiser, doorgaans de meest belanghebbende, dan
kan men daar in gemoede vrede mee hebben.Voor re- en dupliek zal gaan gelden dat daarvoor in beginsel geen ruimte
is indien een comparitie na antwoord heeft plaatsgevonden. Is er geen comparitie
geweest, dan is er altijd de mogelijkheid voor re- en dupliek, zo stellen
de leden van de D66-fractie. In de memorie van toelichting wordt er op gewezen
dat het (in beginsel) niet de bedoeling is dat na een comparitie na antwoord
nog re- en dupliek plaatsvinden, terwijl tevens wordt benadrukt dat de rechter
terdege rekening behoort te houden met de wensen van partijen en dat indien
beide partijen gemotiveerd verzoeken om gelegenheid voor verdere conclusiewisseling,
de rechter dit verzoek niet snel naast zich neer zal leggen. Kan de regering
nader toelichten hoe deze aspecten zich tot elkaar verhouden en tot het streven
naar versnelling van de procedures? Voorts vragen deze leden of de regering
een nadere invulling kan geven aan het criterium «naar het oordeel van
de rechter noodzakelijk met het oog op een goede instructie van de zaak».
Laat deze regeling het nemen van aktes, waarbij nog stukken in het geding
worden gebracht onverlet? Zo ja, levert dat niet vertraging op omdat de andere
partij zich in een antwoordakte moet kunnen uitlaten.Op grond van het tweede lid van artikel 2.4.8. wordt de mogelijkheid beperkt
om te concluderen voor repliek en dupliek na een comparitie. De leden van
de fracties van GPV en RPF onderschrijven dit, omdat dit leidt tot een sneller
verloop van het proces. Zij willen echter weten of deze beperking niet in
strijd is met artikel 6 van het EVRM en de jurisprudentie van het EHRM bij
dit artikel. Zo staat in een arrest van het EHRM van 18 maart 1997 dat het
in het artikel 6 EVRM vervatte «right to adversial proceedings»
betekent: «each party must in principle have an opportunity not only
to make known any evidence needed for his claim to succeed, but also have
knowlegde of and comment on all evidence adduced or observations filed with
a view to influencing the court's decision».In de memorie van toelichting geeft de regering aan dat het in beginsel
niet toestaan van re- en dupliek zal leiden tot een versnelling van de procedures.
In de laatste alinea van de toelichting bij dit artikel staat echter dat de
rechter terdege rekening behoort te houden met de wensen van partijen. De
rechter zal, indien beide partijen een gemotiveerd verzoek indienen om gelegenheid
voor verdere conclusiewisseling, een dergelijk verzoek niet snel naast zich
kunnen neer leggen. De leden van de GPV en RPF-fractie zijn van mening dat
op grond van deze passage verwacht mag worden dat in veel gevallen gelegenheid
tot het voeren van re- en dupliek gegeven zal worden. Kan de regering aangeven
hoe dit zich verhoudt tot het streven naar versnelling van de procedures? Nu het artikel blijkbaar wil bewerkstelligen dat voor re- en dupliek in
beginsel geen ruimte is indien een comparitie na antwoord heeft plaatsgevonden,
begrijpen de leden van de SGP de toelichting op dit artikel niet zo goed,
waar de rechter voorgehouden wordt (laatste alinea) dat hij terdege rekening
behoort te houden met de wensen van partijen. Kan de regering nader toelichten
hoe deze alinea zich verhoudt tot het streven naar versnelling van de procedure?Verder vragen deze leden of de regering (aan de hand van voorbeelden)
een nadere invulling kan geven van het criterium «naar het oordeel van
de rechter noodzakelijk met het oog op een goede instructie van de zaak».
Is het mogelijk enige objectivering aan te brengen?Artikelen 2.4.9De leden van de PvdA-fractie stellen dat terwijl artikel 2.4.9 bepaalt
dat de rechter termijnen vaststelt voor het nemen van de conclusies, artikel
2.4.12 de mogelijkheid opent om bij AMvB nadere regels te stellen met betrekking
tot termijnen en uitstelbeleid. Volgens de jongste versie van het ontwerp
van een dergelijk rolreglement zal de termijn voor antwoord zes weken gaan
bedragen. Bij uitblijven van comparitie zijn de termijnen voor repliek en
dupliek ook zes weken. Uitgangspunt is dat al deze termijnen peremptoir zijn.Essentieel punt dat zich hier voor doet is de opstelling van de rechter.
De verkorting van termijnen heeft niet alleen gevolgen voor partijen, maar
ook voor de belasting van de rechter. Het partijbelang kan geschaad worden
door de haast die een rechter heeft. In de literatuur wordt mede in deze context
gesproken over de rechter als casemanager. Een bepaalde zaak ligt van begin
af aan bij een rechter in de kast. Wat voor controle mechanismen zijn er te
bedenken, waarbij de rechter het partijbelang niet laat overschaduwen door
zijn «eigen haast»? Kunnen de termijn overigens niet in de wet
vast worden gelegd? Moet er worden gedacht aan bepaalde sancties tegen termijnoverschrijding
en hoe zit het in dit verband met de capaciteit van de rechterlijke macht?De leden van de VVD-fractie vragen de regering concreet aan te geven wanneer
naar haar mening van een onredelijke vertraging sprake is. Heeft de regering
overwogen aan een verzoek tot uitstel een motiveringsplicht te verbinden?Artikel 2.4.10Volgens de regering behoeft het recht op een «oral hearing»
niet te betekenen dat aan partijen een recht op pleidooi toekomt, omdat ook
een comparitie van partijen kan worden beschouwd als een «oral hearing».
De leden van de VVD-fractie vragen de regering om een reactie, mede gezien
de jurisprudentie van het EHRM waarop dit standpunt is gebaseerd.Ook vragen zij de regering te reageren op de door de Algemene Raad van
de Nederlandse Orde van Advocaten geuite vrees, dat Nederlandse vonnissen
gewezen nadat een rechter had geweigerd pleidooi toe te staan, gevaar lopen
in het buitenland niet erkend te worden wegens strijd met de openbare orde.Voorts delen deze leden de vrees van de Raad van State voor een toename
van het aantal appèlzaken uit onvrede over de uitspraak, indien partijen
tegen hun zin pleidooi wordt onthouden. Zij vragen de regering een kwantitatieve
beschouwing omtrent dit potentiële effect te geven.De leden van de VVD-fractie hechten, zoals herhaald aangegeven, grote
waarde aan versnelling van de civiele procedure, maar vinden dat dit niet
ten koste mag gaan van de zorgvuldigheid. Daarom vragen zij de regering de
redactie van dit artikel te heroverwegen en zodanig te formuleren dat partijen
in beginsel recht op pleidooi hebben, doch dat de rechter dit ambtshalve
kan afwijzen wegens onredelijke vertraging van de procedure. Verzoek en afwijzing
dienen beide voldoende gemotiveerd te worden.Artikel 2.4.10, eerste lid wekt bezorgdheid bij de leden van de CDA-fractie,
in zoverre daar het recht van partijen om pleidooi te vragen wordt ingeperkt.
De redengeving van regeringszijde om het pleidooi nadat een comparitie plaatsvond
niet meer toe te staan vindt men in de memorie van toelichting. Eerst constateert
de regering terecht: «pleidooien komen immers in relatief maar zeer
weinig zaken voor». Welnu, met name bij de gerechtshoven ligt dat soms
anders, in die zin dat het meer juridische karakter van de zaak daar eerder
pleidooien tot een zinvolle activiteit maakt, ook voor de rechter zelf.Via de verwijsbepaling van artikel 3.5.3, lid 1 nieuw wordt echter ook
artikel 2.4.10 van toepassing verklaard voor de appèlprocedure. Nu
wordt daar weliswaar juist artikel 2.4.7 niet
van toepassing verklaard, doch als het Gerechtshof wel een comparitie beveelt,
«werkt» artikel 2.4.10 dus gewoon. Dit nu komt de leden van de
CDA-fractie zonder meer onwenselijk voor. Dit geldt in feite de hele voorziene
comparitie/pleidooi-regeling. De motivering van de regering deugt trouwens
niet, omdat partijen niet na comparitie «alsnog toestemming voor re-
en dupliek» zouden trachten «te verkrijgen door de aankondiging
dat zij bij gebreke daarvan pleidooi zullen vragen». Waarom laat de
regering niet aan partijen de keuze (zeker in geval van «bijzondere
complexiteit of het principiële karakter van de zaak») voor hetzij
conclusie na comparitie, hetzij pleidooi? Het recht op pleidooi lijkt rechtstreeks
te kunnen worden teruggevoerd op het begrip «public hearing» uit
art. 6 EVRM in welk verband de leden van de CDA-fractie wijzen op het arrest
van de Hoge Raad van 15 maart 1996, NJ 1997, 341 waarin ons hoogste rechtscollege
heeft uitgesproken, dat «mede aan art. 6 EVRM ontleende, fundamentele
beginselen van procesrecht meebrengen dat een procespartij, indien zij zulks
verzoekt, de gelegenheid behoort te hebben haar standpunt mondeling ten overstaan
van de rechter uiteen te zetten».De leden van de CDA-fractie willen hier gaarne de betekenis van het pleidooi
onderlijnen, namelijk voor de rechter, voor de advocaat en voor de cliënt,
uiteraard mits op juiste wijze uitgevoerd, dus met name om de juridische positie
nog eens uit te lichten.Het mondeling betoog heeft een heel ander effect en een heel andere uitwerking
dan een schriftelijk relaas. Het pleiten is een van de «klassieke»
functies van de pleitbezorger. De omstandigheid dat het pleidooi in «relatief
maar zeer weinig zaken» voorkomt, duidt op tweeërlei:a) dat hier dus niet de oorzaak van vertraging van de procedures of overbelasting
van de rechten gevonden kan worden enb) dat de advocatuur, want hierom gaat het toch in wezen bij deze materie,
zelf blijk heeft gegeven van fijn afgestemd selectiemechanisme te kunnen hanteren
voor de vraag pleiten of niet. Verwijzing naar België, waar pleiten (nog)
in veel meer zaken plaatsvindt, voert slechts tot de droefstemmende conclusie
dat de woord- en taalvaardigheid van de Belgische advocatuur die van de Nederlandse
verre overtreft.Al met al bestaan voor de leden van de CDA-fractie redenen te over om
het pleidooi als verschijnsel in de rechtszaak en rechtspleging niet zodanig
restrictief te benaderen en stiefmoederlijk te behandelen, dat het binnen
afzienbare tijd zal zijn gefossiliseerd en tot het vak rechtsgeschiedenis
zal zijn teruggedrongen.De regering huldigt het standpunt dat het recht op een «oral hearing»
niet betekent dat aan partijen een recht op pleidooi toekomt en dat ook een
comparitie van partijen kan worden beschouwd als «oral hearing».
Kan de regering aangeven waarop dit standpunt is gebaseerd? De regering deelt niet het standpunt van de Raad van State, dat het karakter
van de comparitie en het pleidooi zodanig van elkaar verschillen dat het een
niet in de plaats kan komen van de ander. De regering schrijft immers dat
de comparitie van partijen en het pleidooi qua karakter meer en meer naar
elkaar toegroeien. De Raad van State vreest voor een toename van het aantal
appèlzaken uit (inhoudelijke én procedurele) onvrede over de
uitspraak, indien procespartijen tegen hun zin de mogelijkheid van pleidooi
wordt onthouden. Kan de regering een nadere toelichting geven op de opmerking
dat de toelichting (ook) een kwantitatieve beschouwing omtrent dit potentiële
effect ontbeert. Is de regering van mening dat er geen toename van het aantal
appèlzaken zal ontstaan? Zo ja, waarop is dit gebaseerd? Hoe verhoudt
dit artikel zich tot artikel 6 EVRM?Het eerste lid van dit voorgestelde artikel bepaalt dat na een comparitie
in principe geen gelegenheid zal zijn voor pleidooi. In een arrest van 15
maart 1996 heeft de Hoge Raad bepaald dat het «mede aan art. 6 EVRM
ontleende, fundamentele beginsel van het procesrecht meebrengt dat een procespartij,
indien zij zulks verzoekt, de gelegenheid behoort te hebben haar standpunt
mondeling ten overstaan van de rechter uiteen te zetten». De leden van
de fracties van GPV en RPF willen graag een uiteenzetting van de regering
over de vraag hoe deze uitspraak van de Hoge Raad zich verhoudt tot het in
principe niet meer toestaan van pleidooi indien een comparitie heeft plaatsgevonden.De leden van de SGP-fractie hebben er mèt de Raad van State en
de Nederlandse Orde van Advocaten, grote moeite mee dat ook in enigszins complexe
zaken het recht op pleidooi na een comparitie partijen ontnomen wordt. Bestaat
er overigens bij de regering inzicht in hoeveel procent van de gevallen partijen
van hun recht op pleidooi gebruik maken?Deze leden delen niet het door de regering in de memorie van toelichting
tegenover de Raad van State ingenomen standpunt, dat comparitie en het pleidooi
meer en meer naar elkaar toe groeien. Zij vragen, onder verwijzing naar de
jurisprudentie van het Europese Hof voor de rechten van de mens, of de regering
de opvatting deelt dat de comparitie na antwoord niet kan gelden als een «oral
hearing» in de zin van artikel 6 EVRM.Artikel 2.4.12De leden van de VVD-fractie vragen wat de ratio is van de aparte regeling
in lid 1 nu in het tweede lid algemeen wordt geregeld dat nadere regels kunnen
worden gesteld betreffende het verloop van het geding, want nadere regels
met betrekking tot uitstel betreffen toch ook het verloop van het geding.
Zij vragen voorts of het niet logischer is om het bepaalde onder lid 1 toe
te voegen aan artikel 2.4.9 als laatste lid, omdat het uitsluitend op dat
artikel betrekking heeft.Vijfde afdelingArtikel 2.5.1 – 2.5.3Wat ongelukkig is volgens de leden van de PvdA-fractie, is wanneer een
reeconventionele vordering tot de competentie van een andere rechter hoort,
omdat bijvoorbeeld het gevorderde bedrag onder de competentiegrens ligt. Verschillende
rechters moeten dan tegelijkertijd over dezelfde materie oordelen, wat tot
verwarring kan leiden. Kan deze problematiek met deze bepalingen worden opgelost,
al was het maar in de sfeer van aanhouding in plaats van een direct onbevoegdverklaring. Zevende afdelingArtikel 2.7.1De leden van de VVD-fractie vragen of met de term «dagvaardingsexploot»
wel voldoende duidelijk is dat de bepalingen van artikel 2.3 van toepassing
zijn. Had dit niet duidelijker kunnen worden bewerkstelligd? Is de term «dagvaardingsexploot»
een verzamelterm en ziet deze naast het exploot van dagvaarding en van verzet
ook nog op andere exploten? Kan de regering de verschillende exploten definiëren
en het verschil ertussen verduidelijken?Voorts vragen deze leden of de terminologie van «opposant»
en «geopposeerde vervalt en zo ja, welke terminologie daarvoor in de
plaats komt.Achtste afdelingArtikel 2.8.1De leden van de VVD-fractie vragen de regering een reactie te geven op
het voorstel van Van Nispen1 om een voorziening
te creëren die erop is gericht dat vertrouwelijke gegevens wel kunnen
worden geverifieerd en onderzocht door tot geheimhouding verplichte vertrouwenslieden
van de andere partij, in het geval een der partijen niet wil dat vertrouwelijke
gegevens aan de andere partij persoonlijk bekend worden.Artikelen 2.8.15 tot en met 2.8.38Kan de regering aangeven waar de leden van de VVD-fractie artikel 3.3.7
kunnen vinden, nu de memorie van toelichting hiernaar verwijst?Artikelen 2.8.46 tot en met 2.8.50De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering alsnog het advies van
de NVvR over te nemen om een fatale termijn te stellen voor het storten van
een voorschot en hieraan voorts de bepaling te verbinden dat de partij die
niet binnen de fatale termijn het voorschot heeft gestort, de procedure zal
verliezen. Daarmee wordt namelijk de mogelijkheid afgesloten dat de partij
die het voorschot moet storten de zaak traineert door het storten van dat
voorschot op de lange baan te schuiven, waardoor deskundigen niet met hun
taak beginnen en het deskundigenbericht langer dan noodzakelijk op zich laat
wachten. De enige mogelijkheid die de andere partij anders heeft om een onnodige
vertraging te verhinderen, is het voeren van een kort geding om aldus het
storten van het voorschot af te dwingen. Dat lijkt deze leden niet de meest
aangewezen weg, omdat daarmee een onnodig beslag op de rechterlijke macht
wordt gelegd.In de memorie van toelichting staat dat de suggestie van de NVvR om een
fatale termijn te stellen voor het storten van een voorschot niet is overgenomen,
omdat deskundigen in de praktijk niet aan hun taak beginnen voordat het voorschot
is gestort. De leden van de fractie van D66 vragen of het toch niet zinvol
is om de suggestie van de NVvR over te nemen, omdat aldus de mogelijkheid
wordt afgesneden dat de partij die het voorschot moet storten de zaak traineert
door het storten van dat voorschot op de lange baan te schuiven waardoor de
deskundigen niet met hun taak beginnen en het deskundigenbericht langer dan
noodzakelijk op zich laat wachten.Negende afdelingIn de memorie van toelichting schrijft de regering dat de vordering tot
ontkentenis van gerechtelijke verrichtingen, de zogenaamde désaveu-procedure,
zowel als zelfstandige vordering als als incident is afgeschaft. De leden
van de fracties van GPV en RPF vinden dat de désaveu-procedure ontegenzeggelijke
voordelen voor de justitiabele heeft. Wanneer een vordering tot ontkentenis
van een gerechtelijke verrichting is toegewezen gaat de procedure namelijk
verder vanaf het moment dat de procureur buiten zijn volmacht om heeft gehandeld.
Op deze manier kan voorkomen worden, dat voor cliënten zeer nadelige
«onomkeerbare» vonnissen gewezen worden, zoals bijvoorbeeld het
bevel mee te werken aan de afbraak van een onroerende zaak. Ook voorkomt de
désaveu-procedure dat een cliënt een afzonderlijke schadevergoedingsprocedure
tegen zijn procureur hoeft te beginnen. Hierdoor komt hij ook niet in de zeer
lastige situatie om zijn schade te bewijzen. Een ander positief aspect van
de désaveu-procedure is dat er een preventieve werking vanuit gaat
richting procureur. Deze zal er voor waken al te gemakkelijk zijn mandaat
te buiten te gaan als hij weet dat overschrijding van het mandaat afgestraft
kan worden door een vordering tot ontkentenis van een gerechtelijke verrichting.De regering gaat in de toelichting niet in op de voordelen die een désaveu-procedure
voor rechtzoekenden heeft en de preventieve werking die ervan uit gaat. De
leden van de fracties van GPV en RPF verzoeken de regering dit alsnog te doen
en vragen haar, gezien de genoemde positieve aspecten die aan de désaveu-procedure
zijn verbonden, of de afschaffing daarvan geen heroverweging behoeft.Als redenen voor de afschaffing van de désaveu-procedure noemt
de regering de geringe praktische betekenis ervan, de zeer kleine kans dat
deze procedure slaagt en de vertragende werking die ervan uitgaat. De leden
van de fracties van GPV en RPF willen van de regering weten of zij deze redenen
ook met onderzoek kan staven. Verder vinden de genoemde leden het opmerkelijk
dat de regering de désaveu-procedure nu wil afschaffen terwijl zij
bij de wijziging van de civiele kantongerechtprocedure in 1991 de artikelen
263–272 van het huidige wetboek burgerlijke rechtsvordering, waarin
de désaveu-procedure staat omschreven, voorstelde deze artikelen van
overeenkomstige toepassing te verklaren op het rechtsgeding bij de kantonrechter.De leden van de fracties van GPV en RPF zouden van de regering willen
weten of de verwijzing naar het huidige artikel 181 Rv wel terecht is. Naar
hun mening gaat het in dit artikel niet om een désaveu-situatie, maar
om de bevoegdheid van een procespartij gedurende het proces een wijziging
aan te brengen in haar processuele standpunt.Artikel 2.9.1In het tweede lid van dit artikel is bepaald dat de rechter «in
bijzondere gevallen» het nemen van conclusies van re- en dupliek kan
toestaan. In artikel 2.4.8. wordt een ander en afwijkend criterium gehanteerd,
dat vervolgens weer afwijkt van het criterium in artikel 2.4.10. De leden
van de VVD-fractie vragen of met deze variatie in formuleringen ook een andere
inhoudelijke beoordeling wordt beoogd. Zo ja, kan de regering de verschillen
aangeven en zo nee, verdient het dan niet de voorkeur om de formulering te
uniformeren? Zij verzoeken daarbij de door hen geuite kritiek en gedane suggesties
bij de artikelen 2.4.8 en 2.4.10 te betrekken. Artikel 2.9.3De leden van de VVD-fractie vragen of de regering heeft overwogen de regeling
omtrent vrijwaring fundamenteel te herzien en zo ja hieraan een beschouwing
te wijden. Zo nee, dan vragen deze leden dat alsnog te doen en daarin de door
Aubel1 gesuggereerde schets van een«vrijwaringsincident-achteraf-en-indien-nodig»
te betrekken. Is dit een mogelijkheid om de efficiency van de civiele procedure
te vergroten en besparingen door te voeren? Hoe kijkt de regering aan tegen
de opvatting dat het vrijwaringsincident vaak onnodige verspilling van energie
van rechters en advocaten, verhoging van kosten, tijdverlies in de hoofdzaak
van een flink aantal maanden en onbegrip bij wie het aangaat met zich meebrengt?In de memorie van toelichting staat, «met het voorschrift dat de
dagvaarding tot vrijwaring de inhoud van het vonnis vermeldt, is bedoeld het
dictum van dat vonnis». De leden van de VVD-fractie vragen waarom in
de wettekst niet gewoon de bedoeling is opgeschreven?Ten aanzien van de incidenten van vrijwaring in dit artikel en tevens
van voeging en tussenkomst (artikel 2.9.10 e.v.) vragen de leden van de CDA-fractie
of het hier geen aanbeveling verdient de constructie te volgen die de Nederlandse
Orde van Advocaten heeft voorgesteld, te weten het gebruik maken van de betreffende
mogelijkheid door de gedaagde (vrijwaring) of een belanghebbende (voeging
of tussenkomst) zonder verdere rechterlijke toetsing, behoudens in geval dat
de eiser (vrijwaring) of (een van) partijen (voeging of tussenkomst) daar
gemotiveerd bezwaar tegen inbrengt, in welk geval de rechter beslist. Zulk
bezwaar kan aan een korte termijn worden gebonden (de eerstvolgende roldag
of -datum) en de rechter kan worden genoopt om daarop onverwijld, althans
zo spoedig mogelijk te beslissen. Vertragingen zijn dan nauwelijks te verwachten.Artikel 2.9.17De leden van de PvdA-fractie vinden deze bepaling niet helder. De mogelijkheid
bestaat namelijk dat er verdragsrechtelijke uitzonderingen bestaan voor vreemdelingen
uit vrijwel alle gangbare landen. In welke mogelijkheden voorziet de regering
om te voorkomen dat een partij zinloze incidenten opwerpt omdat deze denkt
dat hij een slimmigheidje weet waarmee hij de ander dwars kan zitten?De leden van de fracties van GPV en RPF kunnen zich voorstellen dat een
eisende vreemdeling van wie de wederpartij zekerheidstelling voor de proceskosten
eist, zich er op zal beroepen dat het recht op een effectieve toegang tot
de rechter, dat hem krachtens artikel 6 van het EVRM toekomt, wordt geschonden.
Dit zal het geval zijn als deze eisende vreemdeling vanwege zijn financiële
omstandigheden niet in staat is de gevraagde zekerheidstelling te geven. Deze
leden willen graag weten of de hier geschetste mogelijkheid in dat geval geen
aanleiding moet geven tot het buiten toepassing verklaren van dit artikel.De leden van de fracties van GPV en RPF willen eveneens van de regering
weten, of dit artikel ook buiten toepassing zou moeten blijven indien onderdanen,
beroepsbeoefenaren en ondernemingen uit andere EU-lidstaten dan Nederland,
een vordering instellen voor een Nederlandse rechter, die verband houdt met
de uitoefening van door het gemeenschapsrecht gewaarborgde fundamentele rechten
en vrijheden, terwijl tegelijkertijd geldt dat Nederlandse onderdanen niet
aan de verplichting van zekerheidstelling voor de proceskosten zijn onderworpen.
Op grond van een tweetal uitspraken van het Europese Hof (zaak Hubbard/Hamburger,
HvJEG 1 juli 1993, C20/92 en zaak Data Lelecta en Forsberg/MSL Dynamics, HvJEG
26 september 1996, C 43–95) hebben genoemde leden de indruk
dat zekerheidstelling in dit geval in strijd is met artikel 6 van het EG-verdrag
(verbod op discriminatie) of één van de bijzondere bepalingen
van dit verdrag.Het doel van de zekerheidstelling uit dit artikel is het tegengaan van
het risico dat verweerder loopt wegens de niet-uitvoerbaarheid van de proceskostenveroordeling.
De leden van de fracties van GPV en RPF willen van de regering weten of dit
doel een objectieve rechtvaardiging kan zijn voor het maken van onderscheid
op grond van nationaliteit. Want als de verweerder in een proces verwikkeld
is met een Nederlander die geen vaste woon- of verblijfplaats in Nederland
heeft en tevens geen enkele (vermogensrechtelijke) binding met Nederland heeft,
kan hij geen zekerheidstelling vragen, terwijl het (proceskosten)risico dat
hij loopt dan even groot is indien hij met een vreemdeling procedeert. Aan
de andere kant kan de verweerder echter wel van een vreemdeling die al jarenlang
zijn vaste woon- of verblijfplaats in Nederland heeft zekerheid eisen, terwijl
er in dat geval geen of een miniem risico bestaat dat de proceskosten niet
te verhalen zijn. Op grond van deze laatste situatie willen de leden van de
fracties van GPV en RPF van de regering vernemen of onder omstandigheden de
bescherming die verweerder op basis van het voorgestelde artikel geniet niet
disproportioneel is.Elfde afdelingArtikel 2.11.1De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre het terugdringen van de
lijdelijkheid van de rechter een (zelfstandig) streven is en of dit streven
breed wordt gedragen. Voorts vragen zij in hoeverre partijen erop mogen vertrouwen
dat de rechter ook daadwerkelijk uitspraak zal doen op de dag die hij heeft
aangegeven. Zij vragen dit gelet op de ervaring dat zaken die op de rol staan
voor vonnis, niet zelden (bij herhaling) worden uitgesteld terwijl elke motivering
daarvoor ontbreekt. Ware het niet te overwegen een bepaling op te nemen dat
uitstel van de uitspraak wordt gemotiveerd?Doordat de figuur van het fourneren van de stukken gaat vervallen, komt
het initiatief voor het wijzen van het vonnis en de dagbepaling daartoe direct
bij de rechter te liggen. Het gaat de leden van de CDA-fractie echter te ver
dit te plaatsen in de sleutel van het terugdringen der rechterlijke lijdelijkheid,
integendeel.De tweede zin van datzelfde artikel holt die lijdelijkheid onmiddellijk
uit door klakkeloos te bepalen dat de rechter op «verlangen van .. partijen»
de uitspraak uitstelt. Dat moet hij dan dus doen. Beter ware het geweest,
als men nu zo wil ijveren voor snelle(re) procesvoering onder beding van een
zo actief mogelijke rechter, als hier een voorschrift had gestaan dat partijen
zich verplichten gemotiveerd om uitstel te verzoeken en dat dit verzoek door
de rechter al dan niet gehonoreerd kan worden.De regering is van mening, dat het in dit wetsvoorstel tot uiting komende
streven naar terugdringing van de lijdelijkheid van de rechter» past
bij het initiatief tot vonnis wijzen bij de rechter ligt. De leden van de
fractie van D66 achten het streven naar «judicial case management»
gerechtvaardigd. Niet iedere zaak behoeft een zelfde procedure te doorlopen.
Het is echter niet de bedoeling dat ieder rechterlijk college zijn eigen koers
gaat lopen. Kan de regering aangeven op welke wijze dit voorkomen gaat worden?Artikel 2.11.2De leden van de CDA-fractie stellen dat het consequent spreken over «uitspraak»
in plaats van over «vonnis» het harmonisatie-ideaal weer een fractie
naderbij had gebracht. De Awb kent niet het begrip vonnis.Dit geldt naar de mening van de leden van de CDA-fractie nog veel meer,
want het is veel belangrijker, voor de gemiste kans om in het wetboek van
burgerlijke rechtsvordering de «kortsluitings» regeling van artikel
8:86 Awb op te nemen. Dat dáár het bodemgeschil bij de rechter
reeds loopt hetgeen in civilibus bij een kort geding doorgaans niet het geval
is, behoeft geen bezwaar te vormen. Men zou bijvoorbeeld kunnen bepalen dat
de president hetzij eigener beweging, hetzij desgevraagd, over het bodemgeschil
beslist als de zaak zich daartoe redelijkerwijs leent en als partijen daarmee
uitdrukkelijk instemmen.Artikel 2.11.3In de memorie van toelichting staat dat de griffier het afschrift van
het vonnis op de dag van de uitspraak moet verstrekken en dat dit een aanscherping
van de huidige regeling met zich meebrengt. De leden van de VVD-fractie merken
op dat die aanscherping niet blijkt uit de wettekst waar wordt gesproken van
«zo spoedig mogelijk». Zij vragen de regering hierop in te gaan
en zo mogelijk de wettekst zelve aan te scherpen of te verduidelijken.Artikel 2.11.4De leden van de VVD-fractie zouden het op prijs stellen wanneer de regering
meer duidelijkheid verstrekt over wat zij onder een deel- en tussenvonnis
verstaat.Twaalfde afdelingArtikel 2.12.16Naar de mening van de leden van de PvdA-fractie spoort de toelichting
niet helemaal met de artikelindeling. Wat partijen ook precies afspreken met
betrekking tot de gevolgen van hun royement (in regel spreken zij juist niets
af en zou dan de wet duidelijker moeten zeggen wat de gevolgen zijn), op de
griffie betekent royement in elk geval dat de zaak uit de computer en uit
de kast gaat. Een tijd lang zal de zaak nog vindbaar zijn in een archief,
maar als partijen er dan verder mee willen is de zaak uiteraard opeens kwijt.
Is het juist om te constateren dat «doorhaling op de rol» intern
op de rechtbank wordt beschouwd en behandeld als het einde van de zaak?Dertiende afdelingArtikel 2.13.1De leden van de VVD-fractie betreuren dat de Regering uiteindelijk geen
voorstel heeft gedaan om de mogelijkheid in te bouwen dat de president in
kort geding tegelijkertijd uitspraak doet in de hoofdzaak. Zij zien het verschil
met het bestuursrecht waar de connexiteitseis geldt en erkennen dat alleen
daarom al niet de analogie met artikel 8:86 Awb getrokken kan worden, maar
dit laat onverlet dat aan het civiele kort geding een behoorlijke kwaliteitsimpuls
kan worden gegeven indien de president bevoegd zou worden om «wanneer
nader onderzoek redelijkerwijs niet kan bijdragen aan de beoordeling van de
zaak», meteen ten gronde te beslissen, tenzij (een van of beide) partijen
zich daartegen zouden verzetten. Zij verzoeken de Regering de
verschillende alternatieve opties van de mogelijkheid tot «kortsluiten»
te onderzoeken en uiteen te zetten en haar standpunt dienaangaande te heroverwegen.Artikel 2.13.2De leden van de VVD-fractie vragen waarom de gedaagde zich niet kan laten
vertegenwoordigen door een gemachtigde.Artikel 2.13.3De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering te (her)overwegen om
alsnog de president (of de kantonrechter) de bevoegdheid te geven de zaak
te verwijzen naar de bodemprocedure wanneer hij oordeelt dat de zaak niet
geschikt is om in kort geding te behandelen. Met een dergelijke bevoegdheid
kan enerzijds de vaart in de procedure worden gehouden wanneer dat de president
aangewezen lijkt, terwijl oneigenlijk gebruik van het kort-geding-spoor met
het oog op een snelle verwijzing naar een bodemprocedure kan worden voorkomen.
De president hoeft immers niet te verwijzen.Artikel 2.13.7De leden van de PvdA-fractie vermoeden dat opname van deze op zich niet
fraaie regeling verband houdt met het feit dat ten tijde van het overleg over
het TRIPs-verdrag niet gedacht is aan deze consequentie. Deze leden nemen
aan dat in de toekomst met grotere alertheid voor dit soort (onwenselijke)
consequenties van nieuw verdragsrecht in ons burgerlijk rechts zal worden
gewaakt.Derde titel. De verzoekschriftprocedure in eerste aanlegEerste afdelingArtikel 3.1.1Dit artikel verklaart de derde titel van toepassing tenzij uit de wet
iets anders voortvloeit. De leden van de PvdA-fractie zien deze «omdraaiing»
als een belangrijke harmoniserende verbetering. Kan de regering een overzicht
geven van procedures waarvoor toepasselijkheid van genoemde titel wordt uitgezonderd?Tweede afdelingArtikel 3.2.1De leden van de PvdA-fractie vragen de regering waarom deze bepalingen
zoveel verschillen met de procedure voor de dagvaarding. Kan de regering deze
leden aangeven waarom harmonisering hier blijkbaar niet mogelijk of wenselijk
wordt geacht?Met betrekking tot de terminologie herhalen de leden van de VVD-fractie
hun commentaar op artikel 2.2.1.Artikel 3.2.8De leden van de VVD-fractie vragen waarom in het eerste lid wordt bepaald
dat de griffier een afschrift zendt aan de rechter naar wie de zaak is verwezen,
terwijl dat in artikel 2.2.12 niet wordt gedaan. Waarom wordt in het derde
lid van artikel 2.2.12 een uitzondering gemaakt in geval van verwijzing
wegens onbevoegdheid naar een hogere rechter en wordt die uitzondering in
artikel 3.2.8 niet gemaakt?Tiende titel. HerroepingArtikel 382Nu in het onderhavige voorstel de gronden voor de herroeping niet worden
uitgebreid blijft deze bepaling in de ogen van de leden van de PvdA-fractie
obscuur. Heeft de regering overwogen om een door het EHRM vastgestelde artikel
6 EVRM-schending in een civiele procedure, voor zover daarvoor geen compensatie
ten laste van de staat mogelijk is.Waarom heeft de regering zoals aangehaald in de memorie van toelichting,
afgezien van opname van de mogelijkheid tot herroeping van een vonnis in het
wetsvoorstel voor het geval het EHRM of het Comité van Minister van
de Raad van Europa vaststelt dat Nederland door een bestreden uitspraak het
EVRM heeft geschonden. Deelt de regering de mening van deze leden dat in de
rechtspraak een tendens bestaat in deze richting (Rb Den Haag 18 september
1996, NJkort 1997, 70 en Hof 's-Gravenhage 17 juli 1997, NJkort 1997, 75).Artikel 383Is de regering met de leden van de PvdA-fractie van mening dat het, ook
vanuit praktisch oogpunt, meer voor de hand ligt dat «drie maanden nadat
eiser met de grond voor herroeping bekend is geworden» een meer voor
de hand liggend criterium is?Twaalfde titel. Van zaken die met een verzoekschrift worden
ingediend (vervalt)Artikel 432 / 433 (vervallen)Inschrijving van het rechtsmiddel in het register van artikel 433 (eveneens
het te vervallen artikel 85 Rv, in geval van verzet) is een vereiste voor
de ontvankelijkheid van het beroep of verzet, wanneer het gaat om een vonnis
dat in het register kan worden ingeschreven als ware het een akte (zie art.
3:301 BW en HR 24 december 1999, RvdW 2000, 13). Begrijpen de leden van de
fractie van de PvdA hieruit dat de regering voornemens is om het voorschrift
van art. 3:301 lid 2 ook te schrappen? Naar de mening van deze leden is artikel
433 namelijk nog niet helemaal een dode letter.Artikel III. Wijzigingen van het derde boek van het Wetboek
van Burgerlijke RechtsvorderingArtikel 843aDe leden van de PvdA-fractie juichen het toe dat de werking van dit artikel
wordt verruimd. Recentelijk rees echter de vraag of ook een «rechtsbetrekking»
uit onrechtmatige daad tot een recht op inzage van de stukken van de wederpartij
kan leiden. Bij arrest van 18 februari 2000 liet de Hoge Raad dat toen uitdrukkelijk
in het midden. Deze leden zouden het zeer op prijs stellen wanneer de regering
de daarmee gerezen onzekerheid wegneemt.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,Van HeemstDe griffier voor dit verslag,FenijnXNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Biesheuvel (CDA), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA),
Apostolou (PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), voorzitter, Dittrich (D66),
ondervoorzitter, Rabbae (GL), Rouvoet (RPF), Van Oven (PvdA), O.P.G. Vos (VVD),
Van Wijmen (CDA), Patijn (VVD), De Wit (SP), Ross-van Dorp (CDA), Niederer
(VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GL), Weekers (VVD), Van der Staaij (SGP),
Wijn (CDA) en vacature VVD.Plv. leden: Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Wagenaar (PvdA), Van Vliet
(D66), Arib (PvdA), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth
(PvdA), Hoekema (D66), Karimi (GL), Schutte (GPV), Santi (PvdA), Van den Doel
(VVD), Rietkerk (CDA), Rijpstra (VVD), Marijnissen (SP), Buijs (CDA), Van
Baalen (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh Varma (GL), De Vries
(VVD), Van Walsem (D66), Eurlings (CDA) en Kamp (VVD).XNoot1Vranken, TCR 1998, afl.4, p.64–65XNoot1Van Nispen (1993), p. 23–24.XNoot1Aubel, Voorontwerp Burgerlijke Rechtsvordering, p.105–106. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26855-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl